{"paper":{"id":"informator-egzamin-zawodowy-technik-gornictwa-otworowego-2017","subject":"egzamin-zawodowy","category":"informator-zawodowy","year":2017,"month":null,"level":null,"variant":null,"exam_pdf":"informator-egzamin-zawodowy-technik-gornictwa-otworowego-2017/informator-egzamin-zawodowy-technik-gornictwa-otworowego-2017.pdf","key_pdf":null,"question_count":12,"source_label":"Egzamin zawodowy · Informator zawodowy · 2017","subject_label":"egzamin-zawodowy","category_label":"Informator zawodowy"},"questions":[{"id":"informator-egzamin-zawodowy-technik-gornictwa-otworowego-2017/zad/P1","paper_id":"informator-egzamin-zawodowy-technik-gornictwa-otworowego-2017","number":"P1","points":null,"ptype":"closed","subject":"egzamin-zawodowy","category":"informator-zawodowy","year":2017,"month":null,"level":null,"text":"Przykładowe zadanie 1.\nUrządzenie górnicze oznaczone symbolem IŻP 5 stosowane jest do\nA. eksploatacji ropy naftowej metodą pompowania.\nB. eksploatacji samoczynnej ropy naftowej.\nC. wykonywania obróbki odwiertów.\nD. eksploatacji gazu ziemnego.\nOdpowiedź prawidłowa: A.\nUmiejętność 9) rozróżnia i charakteryzuje substancje chemiczne stosowane podczas eksploatacji\notworowej, na przykład:\n rozróżnia rodzaje substancji chemicznych stosowanych na odwiertach eksploatacyjnych;\n charakteryzuje właściwości oraz określa przeznaczenie i warunki stosowania substancji\nchemicznych;\n określa zagrożenia dla człowieka i środowiska związane ze stosowaniem substancji\nchemicznych na odwiertach eksploatacyjnych.\n8","answer":"A","answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-egzamin-zawodowy-technik-gornictwa-otworowego-2017/zad-P1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin zawodowy · Informator zawodowy · 2017","subject_label":"egzamin-zawodowy","category_label":"Informator zawodowy"},{"id":"informator-egzamin-zawodowy-technik-gornictwa-otworowego-2017/zad/P2","paper_id":"informator-egzamin-zawodowy-technik-gornictwa-otworowego-2017","number":"P2","points":null,"ptype":"closed","subject":"egzamin-zawodowy","category":"informator-zawodowy","year":2017,"month":null,"level":null,"text":"Przykładowe zadanie 2.\nW celu zabezpieczenia urządzeń na odwiercie gazowym przed tworzeniem się hydratów należy\nzastosować\nA. roztwór etanoloaminy.\nB. kwas siarkowy.\nC. kwas solny.\nD. metanol.\nOdpowiedź prawidłowa: D.\nUmiejętność 12) wykonuje obróbkę odwiertów eksploatacyjnych, na przykład:\n rozróżnia rodzaje narzędzi i sprzętu na podstawie rysunków (schematów);\n dobiera urządzenia i narzędzia do wykonywania obróbki odwiertów eksploatacyjnych;\n określa rodzaj czynności wykonywanych podczas obróbki odwiertów eksploatacyjnych.","answer":"D","answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-egzamin-zawodowy-technik-gornictwa-otworowego-2017/zad-P2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin zawodowy · Informator zawodowy · 2017","subject_label":"egzamin-zawodowy","category_label":"Informator zawodowy"},{"id":"informator-egzamin-zawodowy-technik-gornictwa-otworowego-2017/zad/P3","paper_id":"informator-egzamin-zawodowy-technik-gornictwa-otworowego-2017","number":"P3","points":null,"ptype":"closed","subject":"egzamin-zawodowy","category":"informator-zawodowy","year":2017,"month":null,"level":null,"text":"Przykładowe zadanie 3.\nPrzedstawione na rysunku narzędzie służy do\nA. zapinania transmisji pompowych do koła kieratowego.\nB. podnoszenia przewodu ompowego z odwiertu.\nC. skręcania i rozkręcania żerdzi pompowych.\nD. skręcania i rozkręcania rur wydobywczych.\nOdpowiedź prawidłowa: C.\n9\n1.2. Obsługiwanie maszyn i urządzeń stosowanych w procesach oczyszczania ropy naftowej i gazu\nziemnego\nUmiejętność 1) rozróżnia i charakteryzuje zanieczyszczenia ropy naftowej i gazu ziemnego, na\nprzykład:\n rozróżnia rodzaje zanieczyszczeń występujących w eksploatowanej ropie naftowej oraz\nw gazie ziemnym;\n określa właściwości zanieczyszczeń ropy naftowej i gazu ziemnego, a także określa wpływ\nzanieczyszczeń na właściwości ropy naftowej i gazu ziemnego;\n określa zagrożenia dla człowieka i środowiska w związane z występowaniem zanieczyszczeń\nw eksploatowanej ropie naftowej i gazie ziemnym.","answer":"C","answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-egzamin-zawodowy-technik-gornictwa-otworowego-2017/zad-P3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin zawodowy · Informator zawodowy · 2017","subject_label":"egzamin-zawodowy","category_label":"Informator zawodowy"},{"id":"informator-egzamin-zawodowy-technik-gornictwa-otworowego-2017/zad/P4","paper_id":"informator-egzamin-zawodowy-technik-gornictwa-otworowego-2017","number":"P4","points":null,"ptype":"closed","subject":"egzamin-zawodowy","category":"informator-zawodowy","year":2017,"month":null,"level":null,"text":"Przykładowe zadanie 4.\nZanieczyszczeniem eksploatowanego gazu ziemnego, które stwarza zagrożenie dla człowieka jest\nA. dwutlenek węgla.\nB. siarkowodór.\nC. fluorowodór.\nD. tlen.\nOdpowiedź prawidłowa: B.\nUmiejętność 2) charakteryzuje metody usuwania zanieczyszczeń z ropy naftowej i gazu ziemnego, na\nprzykład:\n rozróżnia rodzaje metod usuwania zanieczyszczeń ropy naftowej oraz charakteryzuje proces\nstabilizacji ropy naftowej i metody rozbijania emulsji ropnych;\n rozróżnia i charakteryzuje metody odgazolinowania, osuszania, odsiarczania i odazotowania\ngazu ziemnego;\n określa sposoby usuwania zanieczyszczeń stałych z ropy naftowej i gazu ziemnego.","answer":"B","answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-egzamin-zawodowy-technik-gornictwa-otworowego-2017/zad-P4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin zawodowy · Informator zawodowy · 2017","subject_label":"egzamin-zawodowy","category_label":"Informator zawodowy"},{"id":"informator-egzamin-zawodowy-technik-gornictwa-otworowego-2017/zad/P5","paper_id":"informator-egzamin-zawodowy-technik-gornictwa-otworowego-2017","number":"P5","points":null,"ptype":"closed","subject":"egzamin-zawodowy","category":"informator-zawodowy","year":2017,"month":null,"level":null,"text":"Przykładowe zadanie 5.\nProces polegający na usunięciu (odparowaniu) z eksploatowanej ropy naftowej lekkich\nwęglowodorów nazywamy\nA. odgazolinowaniem.\nB. rektyfikacją.\nC. stabilizacją.\nD. destylacją.\nOdpowiedź prawidłowa: C.\n10\nUmiejętność 5) rozróżnia elementy na schematach technologicznych instalacji do oczyszczania ropy\nnaftowej i gazu ziemnego, na przykład:\n rozpoznaje rodzaje urządzeń na schematach instalacji do odgazolinowania, osuszania,\nodsiarczania i odazotowania gazu ziemnego;\n rozpoznaje rodzaje urządzeń na schematach instalacji do stabilizacji i deemulgacji ropy\nnaftowej;\n określa przeznaczenie urządzeń występujących w instalacjach technologicznych oczyszczania\nropy i gazu.","answer":"C","answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-egzamin-zawodowy-technik-gornictwa-otworowego-2017/zad-P5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin zawodowy · Informator zawodowy · 2017","subject_label":"egzamin-zawodowy","category_label":"Informator zawodowy"},{"id":"informator-egzamin-zawodowy-technik-gornictwa-otworowego-2017/zad/P6","paper_id":"informator-egzamin-zawodowy-technik-gornictwa-otworowego-2017","number":"P6","points":null,"ptype":"closed","subject":"egzamin-zawodowy","category":"informator-zawodowy","year":2017,"month":null,"level":null,"text":"Przykładowe zadanie 6.\nRysunek przedstawia schemat instalacji do odgazolinowania gazu ziemnego. Cyfrą 1 na schemacie\noznaczono kolumnę\nA. destylacyjną.\nB. adsorpcyjną.\nC. absorpcyjną.\nD. desorpcyjną.\nOdpowiedź prawidłowa: D.\n1.3. Obsługiwanie zbiorników magazynowych oraz maszyn i urządzeń do transportu kopalin\nUmiejętność 1) rozróżnia rodzaje, wyjaśnia budowę i charakteryzuje parametry techniczne\nzbiorników magazynowych, na przykład:\n rozróżnia rodzaje zbiorników magazynowych ropy naftowej, wód podziemnych i solanki na\npodstawie rysunków i wartości parametrów technicznych;\n rozpoznaje elementy uzbrojenia zbiorników oraz określa ich przeznaczenie;\n11\n rozpoznaje na podstawie rysunków rodzaje pomp, sprężarek oraz elementów uzbrojenia\nrurociągów.","answer":"D","answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-egzamin-zawodowy-technik-gornictwa-otworowego-2017/zad-P6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin zawodowy · Informator zawodowy · 2017","subject_label":"egzamin-zawodowy","category_label":"Informator zawodowy"},{"id":"informator-egzamin-zawodowy-technik-gornictwa-otworowego-2017/zad/P7","paper_id":"informator-egzamin-zawodowy-technik-gornictwa-otworowego-2017","number":"P7","points":null,"ptype":"closed","subject":"egzamin-zawodowy","category":"informator-zawodowy","year":2017,"month":null,"level":null,"text":"Przykładowe zadanie 7.\nW czasie napełniania lub opróżniania zbiornika ropy naftowej pracuje element uzbrojenia zbiornika\noznaczony cyfrą 1. Jest to\nA. zawór oddechowy.\nB. zawór pomiarowy.\nC. króciec spustowy.\nD. manometr.\nOdpowiedź prawidłowa: A.\nUmiejętność 3) rozróżnia klasy niebezpieczeństwa pożarowego magazynowanych kopalin,\nna przykład:\n rozróżnia klasy niebezpieczeństwa pożarowego kopalin;\n określa wartości graniczne temperatury zapłonu dla poszczególnych klas;\n określa klasę niebezpieczeństwa pożarowego kopaliny na podstawie wartości temperatury\nzapłonu.","answer":"A","answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-egzamin-zawodowy-technik-gornictwa-otworowego-2017/zad-P7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin zawodowy · Informator zawodowy · 2017","subject_label":"egzamin-zawodowy","category_label":"Informator zawodowy"},{"id":"informator-egzamin-zawodowy-technik-gornictwa-otworowego-2017/zad/P8","paper_id":"informator-egzamin-zawodowy-technik-gornictwa-otworowego-2017","number":"P8","points":null,"ptype":"closed","subject":"egzamin-zawodowy","category":"informator-zawodowy","year":2017,"month":null,"level":null,"text":"Przykładowe zadanie 8.\nMagazynowaną ropę naftową, której temperatura zapłonu wynosi 23C, zaliczamy do\nA. I klasy niebezpieczeństwa pożarowego.\nB. II klasy niebezpieczeństwa pożarowego.\nC. III klasy niebezpieczeństwa pożarowego.\nD. IV klasy niebezpieczeństwa pożarowego.\nOdpowiedź prawidłowa: B.\n12\nUmiejętność 4) stosuje przepisy prawa dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony\nprzeciwpożarowej i ochrony środowiska podczas magazynowania i transportu kopalin, na przykład:\n stosuje przepisy dotyczące bezpieczeństwa, higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej\ni ochrony środowiska podczas obsługi zbiorników magazynowych kopalin oraz transportu\nkopalin rurociągami;\n określa zasady sytuowania zbiorników magazynowych na terenie zakładu górniczego, a także\nokreśla dopuszczalne wartości napełniania zbiorników magazynowych;\n stosuje przepisy dotyczące bezpieczeństwa, higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej\ni ochrony środowiska podczas obsługi pomp tłoczących i sprężarek oraz obsługi rurociągów\nna terenie zakładu górniczego.","answer":"B","answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-egzamin-zawodowy-technik-gornictwa-otworowego-2017/zad-P8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin zawodowy · Informator zawodowy · 2017","subject_label":"egzamin-zawodowy","category_label":"Informator zawodowy"},{"id":"informator-egzamin-zawodowy-technik-gornictwa-otworowego-2017/zad/P9","paper_id":"informator-egzamin-zawodowy-technik-gornictwa-otworowego-2017","number":"P9","points":null,"ptype":"closed","subject":"egzamin-zawodowy","category":"informator-zawodowy","year":2017,"month":null,"level":null,"text":"Przykładowe zadanie 9.\nW przypadku zapalenia się wycieku ropy naftowej z rurociągu, jako środek gaśniczy należy\nzastosować\nA. wyłącznie proszki gaśnicze.\nB. rozproszone prądy wodne.\nC. pianę gaśniczą lub wodę.\nD. tylko dwutlenek węgla.\nOdpowiedź prawidłowa: B.\n13\n2. Przykład zadania do części praktycznej egzaminu dla wybranych umiejętności z kwalifikacji\nMG.09 Eksploatacja otworowa złóż\nUzbrojenie napowierzchniowe odwiertu gazowego R-7 stanowi głowica eksploatacyjna standardowa\no ciśnieniu roboczym 21 MPa (Rysunek 1). Uzbrojenie wgłębne stanowi kolumna rur wydobywczych\n(syfonowych) o długości 1767 m. Kolumna składa się z rur 2⅜” o parametrach (wymiarach) takich,\njak rura znajdująca się na stanowisku egzaminacyjnym.\nOkreśl podstawowe parametry głowicy eksploatacyjnej i zapisz je w Tabeli 4 Karta charakterystyki\ngłowicy eksploatacyjnej odwiertu R-7.\nWykonaj pomiary rury wydobywczej przygotowanej na stanowisku egzaminacyjnym oraz podaj jej\npodstawowe\nparametry.\nWyniki\npomiarów\nzapisz\nw\nTabeli\n5\nCharakterystyka\ni wartości parametrów rury wydobywczej.\nSpośród zgromadzonych na stanowisku złączek, dobierz odpowiednią złączkę dla danej rury\nwydobywczej oraz pomierz jej podstawowe parametry. Wyniki pomiarów zapisz w Tabeli 6 Wymiary\ndobranej złączki rurowej. Dobraną złączkę lekko dokręć ręcznie do rury wydobywczej.\nSpośród zgromadzonych przy stanowisku kluczy do rur, dobierz odpowiednie klucze do rozkręcania\n(skręcania) kolumny rur wydobywczych. Dobranymi kluczami dokręć złączkę do rury. Podczas\ndokręcania złączki kluczami skorzystaj z pomocy Asystenta technicznego.\nZmierz długość rury ze złączką w celu obliczenia ilości tak przygotowanych sztuk rur, które zapewnią\nwymaganą długość kolumny rur wydobywczych dla odwiertu R-7 oraz oblicz ciężar kolumny rur\nwydobywczych dla tego odwiertu. Na tej podstawie dobierz windę wyciągową, odpowiednią do\nwyciągnięcia tej kolumny rur podczas obróbki odwiertu. Wykonane obliczenia zapisz w Tabeli 7\nLiczba sztuk rur, ciężar kolumny rur oraz dobrana winda wyciągowa\nZadanie wykonaj na stanowisku pracy wyposażonym w przyrządy pomiarowe oraz środki ochrony\nindywidualnej.\nPodczas wykonywania zadania przestrzegaj zasad organizacji pracy, przepisów bezpieczeństwa\ni higieny pracy i przeciwpożarowych oraz ochrony środowiska. Wykonując pomiar długości rury\npoproś o pomoc asystenta technicznego w przytrzymaniu miary zwijanej w punkcie jej zaczepienia.\n14\nRysunek 1. Schemat głowicy eksploatacyjnej standardowej odwiertu R-7\n15\nTabela 1. Parametry techniczne głowic eksploatacyjnych standardowych\nTabela 2. Parametry techniczne rur wydobywczych\nCiśnienie robocze\nWymiary kołnierzy korpusu\nD1 x D2\nMasa\n[MPa/psi]\n[cal]\n[kg]\n14/2000\n71/16” x 71/16”\n980\n14/2000\n11” x 71/16”\n1100\n21/3000\n71/16” x 71/16”\n1520\n21/3000\n11” x 71/16”\n1650\n35/5000\n71/16” x 71/16”\n1540\n35/5000\n11” x 71/16”\n1740\nŚrednica\nGrubość ścianki\nMasa rury\nze złączką\nŚrednica\nGrubość ścianki\nMasa rury\nze złączką\ncal\nmm\nkg/m\ncal\nmm\nkg/m\nRury niespęczane\nRury zewnętrznie spęczane\n1,9\n3,68\n4,10\n1,9\n3,68\n4,32\n2⅜\n4,24\n5,95\n2⅜\n4,83\n6,85\n4,83\n6,99\n6,45\n8,63\n6,45\n8,85\n2⅞\n5,51\n9,52\n2⅞\n5,51\n9,67\n7,01\n11,61\n7,01\n11,76\n7,82\n12,80\n7,82\n12,95\n3½\n5,49\n11,46\n3½\n6,45\n13,69\n6,45\n13,84\n7,34\n15,19\n9,52\n18,91\n9,52\n19,27\n16\nTabela 3. Charakterystyka wind wyciągowych\nCzas przeznaczony na wykonanie zadania wynosi 120 minut.\nOcenie podlegać będą 4 rezultaty:\n Tabela 4. Karta charakterystyki głowicy eksploatacyjnej odwiertu R-7;\n Tabela 5. Charakterystyka i wartości parametrów rury wydobywczej;\n Tabela 6. Wymiary dobranej złączki rurowej;\n Tabela 7. Liczba sztuk rur, ciężar kolumny rur oraz dobrana winda wyciągowa\noraz\nprzebieg wykonywania pomiarów.\nTabela 4. Karta charakterystyki głowicy eksploatacyjnej odwiertu R-7 (Rysunek 1.)\nLp.\nTyp windy\nUdźwig\n[kN]\nObroty bębna [obr/\nmin]\nPojemność\nbębna\n[m]\nmin\nmax\n1\nMSC-160\n120\n104\n2\nWEU 10-12,5\n125\n40\n315\n1000\n3\nAZINMASZ 43P\n300\n50\n230\n1600\n4\nBAKINIEC 3M\n300\n50\n300\n1000\nL.p.\nParametr\nJednostka\nWartość\n1\nMaksymalne ciśnienie robocze\nMPa\nbar\n2\nWymiar D1 kołnierza korpusu\ncal\nmm\n3\nWymiar D2 kołnierza korpusu\ncal\nmm*\n4\nMasa głowicy\nkg\nMg\n5\nOznaczenie cyfrowe zasuw, przez które\nprzepływa gaz podczas eksploatacji\nkolumną rur wydobywczych\n6\nOznaczenie cyfrowe zasuw, przez które\nprzepływa gaz podczas eksploatacji\nprzestrzenią pierścieniową\n*- z dokładnością do drugiego miejsca po przecinku\n17\nTabela 5. Charakterystyka i wartości parametrów rury wydobywczej\nwartości średnic i grubość ścianki należy podać z dokładnością do 0,1 mm\n- długość rury należy podać z dokładnością do 1 cm\nTabela 6. Wymiary dobranej złączki rurowej\n*- wymiar należy podać w postaci liczby dziesiętnej, np.: 3,28”\n- średnicę złączki podaj z dokładnością do 0,1 mm, a jej długość z dokładnością do 1 mm\nLp.\nWłaściwość/parametr\nNazwa/wartość\n1\nRodzaj rury wydobywczej\n(typ zakończenia rury)\n2\nŚrednica\nnominalna\nmm\ncal\n3\nŚrednica\nwewnętrzna\nmm\n4\nGrubość ścianki\nmm\n5\nRodzaj gwintu\nze względu na\nkształt powierzchni\nze względu na\nsystem\n6\nIlość zwoi gwintu\nzw/cal\n7\nDługość rury\nm\nŚrednica\nDługość\nmm\ncal*\ncm\n18\nTabela 7. Liczba sztuk rur, ciężar kolumny rur oraz dobrana winda wyciągowa\nObliczenie liczby sztuk rur wydobywczych (ze złączką)\n(parametry rury jak na stanowisku egzaminacyjnym)\nDane do obliczenia:\nObliczenie liczby sztuk rur:\nObliczenie masy i ciężaru kolumny rur wydobywczych\n(parametry rury jak na stanowisku egzaminacyjnym)\nDane do obliczeń:\nWzór do obliczenia masy:\nObliczenie masy (z dokładnością do 1 kg):\nWzór do obliczenia ciężaru:\nObliczenie ciężaru:\n19\nKryteria oceniania wykonania zadania praktycznego będą uwzględniać:\n zapis parametrów i charakterystykę głowicy eksploatacyjnej;\n określenie typu rury wydobywczej oraz podanie jej parametrów, a także parametrów złączki\nrurowej;\n obliczenie ilości sztuk rur oraz masy i ciężaru kolumny rur wydobywczych;\n umiejętność przeliczania jednostek dla wybranych wielkości fizycznych;\n prawidłowość doboru windy wyciągowej do wykonania obróbki odwiertu wraz z podaniem\nuzasadnienia doboru;\n stosowanie zasad bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowisku egzaminacyjnym;\n poprawność doboru i posługiwania się narzędziami i przyrządami pomiarowymi.\nUmiejętności z kwalifikacji sprawdzane zadaniem praktycznym:\nObsługiwanie odwiertów eksploatacyjnych złóż\n4) posługuje się instrukcjami maszyn i urządzeń stosowanych w odwiertach eksploatacyjnych;\n5) dobiera narzędzia i sprzęt do obsługi głowic odwiertów, maszyn i urządzeń górniczych;\n12) wykonuje obróbkę odwiertów eksploatacyjnych.\nInne zadania praktyczne z zakresu kwalifikacji MG.09 Eksploatacja otworowa złóż mogą dotyczyć:\n pomiaru parametrów przewodu pompowego (żerdzi pompowych) oraz doboru narzędzi\ni urządzeń do wyciągania i zapuszczania przewodu pompowego do odwiertu;\n określenia rodzaju i budowy maszyn i urządzeń stosowanych podczas eksploatacji kopalin\notworami wiertniczymi oraz wykonania ich naprawy i konserwacji;\nWartość ciężaru (z dokładnością do 1 N):\nDobór windy wyciągowej\nDobrany typ windy:\nUzasadnienie doboru windy:\n20\n określenia rodzaju i parametrów żerdziowych pomp wgłębnych oraz dokonania remontu\n(naprawy) pompy wgłębnej np. wymiany elementów zaworów pompy;\n przygotowania i doboru urządzeń i narzędzi do wykonywania obróbki odwiertów\neksploatacyjnych.\n21\nKwalifikacja K2\nMG.40 Organizacja i prowadzenie eksploatacji otworowej złóż\n1. Przykłady zadań do części pisemnej egzaminu dla wybranych umiejętności z kwalifikacji MG.40\nOrganizacja i prowadzenie eksploatacji otworowej złóż\n1.1. Organizowanie i prowadzenie obsługi odwiertów eksploatacyjnych złóż\nUmiejętność 1) przestrzega zasad eksploatacji kopalin otworami wiertniczymi oraz wyjaśnia zasady\nwydobywania ropy naftowej i gazu ziemnego spod dna morskiego, na przykład:\n definiuje pojęcia z zakresu górnictwa otworowego oraz rozróżnia i charakteryzuje metody\neksploatacji kopalin otworami wiertniczymi;\n określa zasady eksploatacji złóż gazu ziemnego, ropy naftowej, wód podziemnych oraz siarki\ni soli kamiennej otworami wiertniczymi;\n charakteryzuje metody wydobywania ropy naftowej i gazu ziemnego spod dna morskiego.\nPrzykładowe zadanie 1.\nWartość dozwolonego poboru gazu ziemnego z danego horyzontu gazowego dobiera się tak, aby\npodczas eksploatacji\nA. przepływ gazu w rurach wydobywczych odbywał się ruchem laminarnym.\nB. prędkość wypływu gazu z głowicy odwiertu nie przekraczała 5 m/s.\nC. nie następowało zjawisko piaszczenia z odwiertu.\nD. uzyskać maksymalne wydobycie gazu.\nOdpowiedź prawidłowa: C.\nUmiejętność 5) ustala optymalne warunki eksploatacji kopalin oraz dobiera parametry pracy maszyn\ni urządzeń górniczych, na przykład:\n ustala optymalną głębokość zapuszczenia pompy wgłębnej w odwiercie, optymalne\nparametry zwężki dławiącej (powierzchnia przekroju, średnica);\n oblicza wydajność odwiertu eksploatacyjnego (studni wierconej), wydajność pomp\nwgłębnych, skok tłoka pompy wgłębnej i dobiera skok żerdzi dławikowej;\n dobiera rodzaj i parametry pracy pomp do wydobywania kopalin z odwiertów\neksploatacyjnych, częstotliwość pracy żurawia pompowego.\n22\nPrzykładowe zadanie 2.\nWykres przedstawia wydobycie ropy naftowej oraz wartość wykładnika gazowego w czasie próbnego\npompowania odwiertu eksploatacyjnego. Optymalna głębokość zapuszczenia pompy w tym\nprzypadku wynosi\nA. 640 m\nB. 658 m\nC. 668 m\nD. 680 m\nOdpowiedź prawidłowa: C.\nUmiejętność 7) rozróżnia i charakteryzuje wtórne metody wydobycia kopalin otworami wiertniczymi,\nna przykład:\n rozróżnia wtórne metody wydobycia ropy naftowej;\n charakteryzuje proces nawadniania i nagazowania złóż ropy naftowej;\n charakteryzuje metody „trzecie” wydobycia ropy (EOR), np. zastosowanie CO2, zatłaczanie\npolimerów.\nPrzykładowe zadanie 3.\nDo wtórnych metod eksploatacji złóż ropy naftowej zaliczamy\nA. szczelinowanie hydrauliczne.\nB. wygrzewanie odwiertów.\nC. kwasowanie odwiertów.\nD. nawadnianie złóż.\nOdpowiedź prawidłowa: D.\n1.2. Organizowanie i prowadzenie procesów oczyszczania ropy naftowej i gazu ziemnego\nUmiejętność 3) posługuje się schematami instalacji technologicznych do stabilizacji ropy naftowej\noraz oczyszczania gazu ziemnego, na przykład:\n posługuje się schematami instalacji odgazolinowania, osuszania, odsiarczania, odazotowanie\ngazu ziemnego oraz stabilizacji ropy naftowej;\n rozpoznaje na schematach instalacji rodzaje urządzeń;\n odczytuje ze schematu parametry procesu technologicznego.\n23\nPrzykładowe zadanie 4.\nCyfrą 1 na schemacie instalacji do osuszania gazu ziemnego za pomocą wodnego roztworu glikolu,\noznaczono kolumnę\nA. kondensacyjną.\nB. adsorpcyjną.\nC. absorpcyjną.\nD. desorpcyjną.\nOdpowiedź prawidłowa: C.\nUmiejętność 4) charakteryzuje materiały oraz substancje chemiczne stosowane w procesie\noczyszczania ropy naftowej i gazu ziemnego, na przykład:\n rozróżnia rodzaje sorbentów stosowanych w procesach oczyszczania gazu ziemnego;\n rozróżnia rodzaje oraz charakteryzuje właściwości substancji stosowanych do deemulgacji\nropy naftowej;\n charakteryzuje właściwości sorbentów do oczyszczania gazu ziemnego.\nPrzykładowe zadanie 5.\nPodstawową właściwością chlorku wapnia, jako sorbentu stosowanego w postaci tabletek do\nosuszania gazu ziemnego, jest\nA. powierzchnia adsorpcyjna.\nB. gęstość nasypowa.\nC. ciężar właściwy.\nD. wilgotność.\nOdpowiedź prawidłowa: A.\n24\nUmiejętność 5) nadzoruje prace związane z prowadzeniem procesów oczyszczania ropy naftowej\ni gazu ziemnego, na przykład:\n rozróżnia i charakteryzuje metody oczyszczania ropy naftowej i gazu ziemnego;\n określa zasady pracy instalacji technologicznych i urządzeń do oczyszczania ropy naftowej\ni gazu ziemnego;\n określa podstawowe parametry technologiczne pracy urządzeń w instalacjach do\noczyszczania kopalin.\nPrzykładowe zadanie 6.\nTabela określa właściwości fizykochemiczne glikoli stosowanych do osuszania absorpcyjnego gazu\nziemnego. Uwzględniając maksymalny stopień regeneracji trójetylenoglikolu, temperatura\nw kolumnie regeneracyjnej (desorpcyjnej) instalacji osuszania gazu ziemnego powinna wynosić\nA. 160C\nB. 200C\nC. 240C\nD. 280C\nOdpowiedź prawidłowa: B.\n1.3. Prowadzenie magazynowania i transportu kopalin\nUmiejętność 2) wyjaśnia zasady sytuowania zbiorników magazynowych na terenie zakładu\ngórniczego oraz charakteryzuje klasy niebezpieczeństwa pożarowego magazynowanych kopalin,\nna przykład:\n określa zasady sytuowania zbiorników ropy naftowej zawierającej siarkowodór;\n określa warunki dotyczące obwałowania zbiorników ropy naftowej, gazoliny;\n rozróżnia klasy niebezpieczeństwa pożarowego magazynowych kopalin na podstawie ich\ntemperatury zapłonu.\nWłaściwości\nDEG\nTEG\nMasa cząsteczkowa [g/mol]\n106,1\n150,2\nGęstość w temp. 25oC [g/cm3]\n1,113\n1,119\nTemperatura wrzenia przy 101,3 kPa [oC]\n244,8\n288\nTemperatura rozkładu [oC]\n164\n206\n25\nPrzykładowe zadanie 7.\nUstawianie zbiorników z ropą naftową zawierającą siarkowodór jest niedopuszczalne\nA. w pobliżu odwiertów eksploatacyjnych.\nB. w pobliżu zbiorników gazoliny.\nC. na wzniesieniach terenu.\nD. w zagłębieniach terenu.\nOdpowiedź prawidłowa: D.\nUmiejętność 5) rozróżnia i interpretuje podstawowe prawa przepływu cieczy w rurociągach oraz\npodstawowe prawa hydrostatyki, na przykład:\n charakteryzuje warunki przepływu cieczy i gazu w rurociągach, oblicza wielkość (natężenie)\nprzepływu cieczy i gazu rurociągiem;\n definiuje i interpretuje prawo ciągłości strugi, prawo Bernoulliego, równanie\nDarcy'ego-Weisbacha;\n oblicza wartość ciśnienia hydrostatycznego słupa cieczy w odwiercie oraz określa wpływ\ngęstości (ciężaru właściwego) cieczy i gazu na wartość ciśnienia hydrostatycznego.\nPrzykładowe zadanie 8.\nZ równania Darcy'ego-Weisbacha wynika, że dwukrotny wzrost prędkości przepływu wody\nw rurociągu powoduje\nA. czterokrotne zmniejszenie oporów przepływu.\nB. dwukrotne zmniejszenie oporów przepływu.\nC. czterokrotny wzrost oporów przepływu.\nD. dwukrotny wzrost oporów przepływu.\nOdpowiedź prawidłowa: C.\nUmiejętność 13) interpretuje wskazania urządzeń i przyrządów kontrolno-pomiarowych, na\nprzykład:\n odczytuje wartości wskazań urządzeń i przyrządów kontrolno-pomiarowych;\n przelicza wartości parametrów wyrażając je w różnych jednostkach;\n dokonuje interpretacji wskazań urządzeń i przyrządów, wykresów sporządzonych na\npodstawie pomiarów.\nd\ng\nv\nL\nhstr\n\n\n\n2\n2\n\n26\nPrzykładowe zadanie 9.\nManometr wskazał wartość ciśnienia wynoszącą 526 kPa? Jest to równe\nA. 0,526 bara.\nB. 5,26 bara.\nC. 52,6 bara.\nD. 526 barów.\nOdpowiedź prawidłowa: B.\n1.4. Wykonywanie pomiarów wgłębnych oraz pomiarów właściwości fizykochemicznych kopalin\nUmiejętność 1) przestawia klasyfikację i skład chemiczny ropy naftowej, gazu ziemnego i wód\npodziemnych oraz charakteryzuje właściwości fizykochemiczne kopalin, na przykład:\n określa skład chemiczny ropy naftowej oraz klasyfikuje ropę naftową i gaz ziemny;\n klasyfikuje wody podziemne ze względu na stopień mineralizacji, skład jonowy, zawartość\ngazów;\n rozróżnia rodzaje oraz charakteryzuje właściwości fizykochemiczne kopalin.","answer":"B","answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-egzamin-zawodowy-technik-gornictwa-otworowego-2017/zad-P9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin zawodowy · Informator zawodowy · 2017","subject_label":"egzamin-zawodowy","category_label":"Informator zawodowy"},{"id":"informator-egzamin-zawodowy-technik-gornictwa-otworowego-2017/zad/P10","paper_id":"informator-egzamin-zawodowy-technik-gornictwa-otworowego-2017","number":"P10","points":null,"ptype":"closed","subject":"egzamin-zawodowy","category":"informator-zawodowy","year":2017,"month":null,"level":null,"text":"Przykładowe zadanie 10.\nRopę naftową nazywamy parafinową, jeżeli w swym składzie zawiera powyżej\nA. 0,5 % parafiny.\nB. 1,0 % parafiny.\nC. 1,5 % parafiny.\nD. 2,0 % parafiny.\nOdpowiedź prawidłowa: D.\nUmiejętność 7) oblicza podstawowe parametry złożowe, na przykład:\n definiuje parametry złożowe, m.in. ciśnienie złożowe, gradient ciśnienia złożowego, AWC,\nciśnienie nasycenia, stopień geotermiczny (gradient temperatury);\n oblicza ciśnienie złożowe na podstawie gradientu ciśnienia oraz temperaturę złożową na\npodstawie wartości stopnia geotermicznego;\n określa wpływ wartości ciśnienia na rozpuszczalność gazów w ropie naftowej, a także\nsporządza rozkład ciśnienia płynów w odwiercie eksploatacyjnym.\n27","answer":"D","answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-egzamin-zawodowy-technik-gornictwa-otworowego-2017/zad-P10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":26,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin zawodowy · Informator zawodowy · 2017","subject_label":"egzamin-zawodowy","category_label":"Informator zawodowy"},{"id":"informator-egzamin-zawodowy-technik-gornictwa-otworowego-2017/zad/P11","paper_id":"informator-egzamin-zawodowy-technik-gornictwa-otworowego-2017","number":"P11","points":null,"ptype":"closed","subject":"egzamin-zawodowy","category":"informator-zawodowy","year":2017,"month":null,"level":null,"text":"Przykładowe zadanie 11.\nIle wynosi wartość ciśnienia złożowego na głębokości 4000 m, jeżeli gradient ciśnienia złożowego jest\nrówny 120 kPa/10 m?\nA. 3,0 MPa\nB. 4,8 MPa\nC. 30 MPa\nD. 48 MPa\nOdpowiedź prawidłowa: D.\nUmiejętność 10) dobiera metody badań, sprzęt, narzędzia i przyrządy w zależności od rodzaju\nbadanych właściwości fizykochemicznych płynów złożowych, na przykład:\n określa rodzaje pomiarów podstawowych właściwości fizykochemicznych kopalin;\n rozróżnia rodzaje urządzeń i przyrządów pomiarowych;\n dobiera sprzęt laboratoryjny oraz urządzenia i przyrządy pomiarowe do wykonywania badań\nwłaściwości fizykochemicznych kopalin.","answer":"D","answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-egzamin-zawodowy-technik-gornictwa-otworowego-2017/zad-P11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":27,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin zawodowy · Informator zawodowy · 2017","subject_label":"egzamin-zawodowy","category_label":"Informator zawodowy"},{"id":"informator-egzamin-zawodowy-technik-gornictwa-otworowego-2017/zad/P12","paper_id":"informator-egzamin-zawodowy-technik-gornictwa-otworowego-2017","number":"P12","points":null,"ptype":"closed","subject":"egzamin-zawodowy","category":"informator-zawodowy","year":2017,"month":null,"level":null,"text":"Przykładowe zadanie 12.\nPrzedstawiony na rysunku przyrząd służy do\nA. oznaczania zawartości parafiny w ropie naftowej.\nB. pomiaru temperatury krzepnięcia ropy naftowej.\nC. oznaczania wartości opałowej ropy naftowej.\nD. pomiaru lepkości względnej ropy naftowej.\nOdpowiedź prawidłowa: D.\n28\n2. Przykład zadania do części praktycznej egzaminu dla wybranych umiejętności z kwalifikacji\nM.40 Organizacja i prowadzenie eksploatacji otworowej złóż\nNa kopalni ropy naftowej odwiertem L-11 eksploatowana jest ropa naftowa przy zastosowaniu\npompy wgłębnej rurowej THC, napędzanej indywidualnym żurawiem pompowym Wűlfel 2000.\nZ powodu znacznego spadku wydajności pompowania podjęto decyzję o przeprowadzeniu obróbki\nodwiertu i wymianie pompy wgłębnej. Z odwiertu został wyciągnięty przewód pompowy\no średnicy ¾” wraz z tłokiem pompy wgłębnej. Nie powiodły się natomiast próby wyciągnięcia\nsprawnego zaworu ssącego. W związku z tym w następnej kolejności wyciągana będzie kolumna\nrur wydobywczych, wypełniona ropą naftową wraz z cylindrem pompy i sitem.\nPo wyciągnięciu przewodu pompowego ropa naftowa wypełnia 80% pojemności wewnętrznej rur\nwydobywczych. Gęstość eksploatowanej ropy naftowej wynosi 864 kg/m3. Na odwiercie znajduje\nsię trójnóg, którego wysokość umożliwia wyciąganie rur wydobywczych pasami po dwie rury.\nOblicz objętość i ciężar ropy naftowej znajdującej się w rurach wydobywczych nad zaworem\nssącym pompy wgłębnej. (Przy obliczaniu objętości ropy naftowej pomiń objętość ropy w cylindrze\npompy).\nOblicz ciężar kolumny rur wydobywczych, które będą wyciągane z odwiertu podczas jego obróbki.\nW obliczeniach pomiń ciężar cylindra i sita pompowego oraz siłę wyporu działającą na rury\nw początkowej fazie ich wyciągania.\nDobierz odpowiednie narzędzia do wyciągania i rozkręcania kolumny rur wydobywczych oraz\nokreśl niezbędną ilość tych narzędzi. W tym celu wykorzystaj zestawienie narzędzi do obróbki\nodwiertów eksploatacyjnych zawarte w tabeli 3.\nSpośród wymienionych w tabeli 4 wind wyciągowych dobierz odpowiednią windę oraz podaj\nuzasadnienie doboru.\nOblicz czas wyciągania kolumny rur wydobywczych, przy założeniu, że podciągnięcie\ni rozkręcenie jednego pasa rur oraz odstawienie pasa na rampę trwa przeciętnie 4 minuty. W tym\ncelu wykorzystaj schemat połączenia gwintowego rur niespęczanych (Rysunek. 1) oraz dane\nzawarte w tabeli 1 i 2. (Przy obliczaniu czasu wyciągania kolumny rur nie uwzględniaj czasu\nwyciągania i odkręcania cylindra i sita pompy).\n29\nTabela 1. Dane techniczne odwiertu L-11\nRysunek 1. Schemat połączenia gwintowego rur wydobywczych niespęczanych\n1\nGłębokość odwiertu\n1336 m\n2\nZarurowanie:\n- rury 9⅝”\n- rury 6⅝“\n0 - 259,90 m c. d. w.\n0 - 1333,8 m c. d. w.\n3\nOtwarty interwał\n1296 - 1316 m\n4\nGłowica eksploatacyjna\n9⅝” x 6⅝“ x 14 MPa\n5\nStatyczne zwierciadło ropy\n458 m nad dnem odwiertu\n6\nRury wydobywcze\n2⅞” - 1285 m,\n- grubość ścianki 5,5 mm,\n- długość rury 21 ft (640 cm)\n7\nCylinder pompy\n4267,2 mm\n8\nŻerdzie pompowe\n¾” - 1285 m\n9\nSito pompowe\n2⅞” - 2,8 m\n10\nPompa wgłębna (wg. API)\n25-225-THC-14-4-4\n30\nTabela 2. Charakterystyka rur wydobywczych wg. API\nTabela 3. Rodzaje narzędzi do obróbki odwiertów eksploatacyjnych\nŚrednica\nnominalna\nD\nGrubość\nścianki\nt\nŚrednica\nwewnętrzna\nd\nŚrednica\nzewnętrzna\nzłączki\nW\nDługość\nzłączki\nNL\nDługość\ngwintu\nrury\nLg\nMasa\nrury\nmj\nIlość\nzwoi\ngwintu\n[cal]\n[mm]\n[mm]\n[mm]\n[mm]\n[mm]\n[mm]\n[kg/m]\n[zw/\ncal]\n2 ⅜\n60,3\n4,2\n4,8\n6,5\n51,8\n50,6\n47,4\n73,0\n108,0\n41,5\n6,0\n6,8\n8,6\n10\n2 ⅞\n73,0\n5,5\n7,0\n7,8\n62,0\n59,0\n57,4\n88,9\n130,2\n52,6\n9,5\n11,6\n12,8\n10\n3 ½\n88,9\n5,5\n6,5\n7,3\n9,5\n77,9\n76,0\n74,2\n69,9\n108,0\n142,9\n58,95\n11,5\n13,7\n15,2\n18,9\n10\nLp.\nNazwa narzędzia\n1\nKlucz do żerdzi pompowych ⅝”\n2\nKlucz do żerdzi pompowych ¾”\n3\nKlucz do żerdzi pompowych ⅞”\n4\nHuczek do rur 2⅜”\n5\nHuczek do rur 2⅞”\n6\nKlucz zawiasowy do rur - wymiar 2⅜”\n7\nKlucz zawiasowy do rur - wymiar 2⅞”\n8\nKlucz zawiasowy do rur - wymiar 3½”\n9\nKlucz nastawny do rur wydobywczych\n10\nKlucz łańcuchowy do rur wydobywczych\n11\nWidełki\n12\nOkrętka\n13\nElewator do żerdzi pompowych ¾”\n14\nElewator do żerdzi pompowych ⅞”\n15\nPodstawka pod żerdź dławikową (laskę pompową)\n16\nSkrobak parafiny do rur 2⅞”\n17\nElewator do rur wydobywczych 2⅜”\n18\nElewator do rur wydobywczych 2⅞”\n19\nElewator do rur wydobywczych 3½”\n20\nSzablon do rur 2⅞”\n31\nTabela 4. Rodzaje i parametry techniczne wind wyciągowych\nCzas przeznaczony na wykonanie zadania wynosi 120 minut.\nOcenie podlegać będzie 5 rezultatów:\n Tabela 5. Objętość i ciężar ropy naftowej w rurach wydobywczych;\n Tabela 6. Ciężar kolumny rur wydobywczych;\n Tabela 7. Zestawienie narzędzi do wykonania obróbki odwiertu L-11;\n Tabela 8. Dobór windy wyciągowej;\n Tabela 9. Czas wyciągania kolumny rur wydobywczych.\nLp.\nRodzaj windy\nParametry techniczne\n1\nWEU 10-12,5\nTyp podwozia\nWyciąg\nObroty bębna\nPrędkość podnoszenia haka\nPojemność bębna wyciągu\nUdźwig na haku\nTyp ciągnika\nMoc silnika\nkołowy\njednobębnowy\nmax 315 obr/min\nmax 2,4 m/s\n1100 m liny ø 16 mm\nmax 125 kN\nC - 385\n55 kW\n2\nMSC-160\nTyp podwozia\nWyciąg\nUdźwig na haku\nWysokość masztu\nUżytkowa długość liny - wyciąg Sand\nUżytkowa długość liny - wyciąg Tubing\nMoc silnika\nkołowy\ndwubębnowy\n120 kN\n17,5 m\n1305,5 m\n103,9 m\n205 kW\n3\nMSC-250\nTyp podwozia\nWyciąg\nUdźwig na haku\nWysokość masztu\nUżytkowa długość liny - wyciąg Sand\nUżytkowa długość liny - wyciąg Tubing\nMoc silnika\nkołowy\ndwubębnowy\n300 kN\n21,3 m\n4000 m\n140 m\n335 kW\n4\nBakiniec 3M\nTyp podwozia\nWyciąg\nObroty bębna\nUdźwig na haku\nPojemność bębna wyciągu\nMoc silnika\ngąsienicowy\nbębnowy\nmax 300 obr/min\nmax 200 kN\n2000 m liny ø 18 mm\n73 kW\n32\nTabela 5. Objętość i ciężar ropy naftowej w rurach wydobywczych\nObliczenie objętości ropy naftowej w rurach wydobywczych\nDane do obliczenia\nobjętości ropy\nObliczenie wysokości\nsłupa ropy w rurach\nObliczenie objętości\nropy\n(wzór, jednostki)\nObjętość ropy [m3]\n(z dokładnością do 1 litra)\nObliczenie masy ropy naftowej w rurach wydobywczych\nDane do obliczenia\nmasy ropy\nObliczenia\n(wzór, jednostki)\nMasa ropy w rurach\n(z dokładnością do 1 kg)\nObliczenie ciężaru ropy naftowej w rurach wydobywczych\nDane do obliczenia\nObliczenia\n(wzór, jednostki)\nCiężar ropy [N]\n(z dokładnością do 1 N)\nCiężar ropy [kN]\n33\nTabela 6. Ciężar kolumny rur wydobywczych\nObliczenie masy kolumny rur wydobywczych\nDane do obliczenia\nObliczenie\n(wzór, jednostka)\nMasa kolumny rur\n(z dokładnością do 1 kg)\nObliczenie ciężaru kolumny rur wydobywczych\nDane do obliczenia\nObliczenie\n(wzór, jednostka)\nCiężar kolumny rur [N]\n(z dokładnością do 1N)\nCiężar kolumny rur [kN]\n34\nTabela 7. Zestawienie narzędzi do wykonania obróbki odwiertu L-11\nTabela 8. Dobór windy wyciągowej\nLp.\nRodzaj narzędzia\nIlość sztuk\nObliczenie całkowitego ciężaru ropy i rur wydobywczych\nDane do obliczeń\nObliczenie\nCałkowity ciężar\nropy i rur [kN]\nDobrana winda:\nUzasadnienie doboru:\n35\nTabela 9. Czas wyciągania kolumny rur wydobywczych\nObliczenie ilość rur i ilości pasów rur\nDane do obliczeń\nwielkości „s” i ilości rur\nObliczenie wielkości\n„s” (Rysunek. 1)\nObliczenie ilości- liczby\nrur i pasów\nLiczba rur\nLiczba pasów rur\nObliczenie czasu wyciągania kolumny rur\nDane do obliczeń\nObliczenia\nCzas wyciągania\nkolumny rur [min]\nCzas wyciągania\nkolumny rur [godz.]\n36\nKryteria oceniania wykonania zadania praktycznego będą uwzględniać:\n zastosowanie do obliczeń właściwych danych;\n poprawność merytoryczną oznaczania wielkości fizycznych, zapisywania wzorów do\nobliczeń oraz jednostek miar;\n prawidłowe obliczenie objętości, masy i ciężaru ropy naftowej w rurach wydobywczych;\n prawidłowe obliczenie masy i ciężaru kolumny rur wydobywczych;\n sporządzenie zestawu wymaganych narzędzi do wykonania obróbki odwiertu;\n obliczenie wymaganego udźwigu oraz dobór windy wyciągowej do wykonania obróbki\nodwiertu;\n podanie uzasadnienia doboru windy wyciągowej;\n obliczenie liczby rur wydobywczych i liczby psów rur oraz czasu wyciągania kolumny rur\nz odwiertu;\n poprawność terminologiczną.\nUmiejętności sprawdzane zadaniem praktycznym:\n1. Organizowanie i prowadzenie obsługi odwiertów eksploatacyjnych złóż\n3) posługuje się dokumentacją techniczną maszyn i urządzeń stosowanych do eksploatacji\nkopalin;\n9) organizuje pracę zespołu do wykonywania prac związanych z obróbką odwiertów.\nInne zadania praktyczne z zakresu kwalifikacji MG.40 Organizacja i prowadzenie eksploatacji\notworowej złóż mogą dotyczyć:\n ustalania optymalnych warunków wydobycia kopalin (np. średnicy zwężki dławiącej,\ngłębokości zapuszczenia pompy wgłębnej), obliczania wydajności pompy wgłębnej;\n doboru maszyn i urządzeń i parametrów ich pracy, doboru narzędzi i przyrządów kontrolno\n-pomiarowych oraz materiałów stosowanych podczas eksploatacji otworowej;\n posługiwania się dokumentacją techniczną maszyn i urządzeń, a także schematami\ninstalacji technologicznych oczyszczania ropy i gazu;\n charakteryzowania i planowania technologii wykonywania zabiegów intensyfikacji\nwydobycia ropy naftowej (kwasowania, szczelinowania hydraulicznego);\n klasyfikowania\nkopalin,\nokreślania\nich\nskładu\nchemicznego,\nrozróżniania\ni charakteryzowania właściwości fizykochemicznych, a także sporządzania zestawień\ntabelarycznych i diagramów;\n rozróżniania przyrządów do pomiarów właściwości fizykochemicznych kopalin, obliczania\nwartości właściwości fizykochemicznych na podstawie wyników pomiarów oraz\ninterpretowania tych wyników;\n prowadzenia\ndokumentacji\nwielkości\nwydobycia,\nilości\nmagazynowanych\ni transportowanych kopalin, przeliczania wielkości wydobycia gazu ziemnego na warunki\nnormalne.\n37\nPODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE\nPODSTAWA\nPROGRAMOWA\nKSZTAŁCENIA\nW\nZAWODZIE\nTECHNIK\nGÓRNICTWA\nOTWOROWEGO - 311702.\n1. CELE KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE\nAbsolwent technikum kształcącego w zawodzie technik górnictwa otworowego powinien być\nprzygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych:\n1) obsługiwania odwiertów oraz maszyn i urządzeń stosowanych podczas wydobywania ropy\nnaftowej, gazu ziemnego, wód podziemnych, soli kamiennej i siarki otworami wiertniczymi;\n2) prowadzenia procesów technologicznych związanych z wydobywaniem kopalin metodą\notworową;\n3) organizowania i nadzorowania racjonalnej eksploatacji złóż surowców mineralnych;\n4) prowadzenia dokumentacji zakładu górnictwa otworowego.\n2. EFEKTY KSZTAŁCENIA\nDo wykonywania wyżej wymienionych zadań zawodowych niezbędne jest osiągnięcie zakładanych\nefektów kształcenia na które składają się:\n1) Efekty kształcenia wspólne dla wszystkich zawodów\n(BHP). Bezpieczeństwo i higiena pracy\nUczeń:\n1) rozróżnia pojęcia związane z bezpieczeństwem i higieną pracy, ochroną przeciwpożarową,\nochroną środowiska i ergonomią;\n2) rozróżnia zadania i uprawnienia instytucji oraz służb działających w zakresie ochrony pracy\ni ochrony środowiska w Polsce;\n3) określa prawa i obowiązki pracownika oraz pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny\npracy;\n4) przewiduje zagrożenia dla zdrowia i życia człowieka oraz mienia i środowiska związane\nz wykonywaniem zadań zawodowych;\n5) określa zagrożenia związane z występowaniem szkodliwych czynników w środowisku pracy;\n6) określa skutki oddziaływania czynników szkodliwych na organizm człowieka;\n7) organizuje stanowisko pracy zgodnie z obowiązującymi wymaganiami ergonomii, przepisami\nbezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska;\n8) stosuje środki ochrony indywidualnej i zbiorowej podczas wykonywania zadań zawodowych;\n9) przestrzega zasad bezpieczeństwa i higieny pracy oraz stosuje przepisy prawa dotyczące\nochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska;\n10) udziela pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy oraz w stanach\nzagrożenia zdrowia i życia.\n38\n(PDG). Podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej\nUczeń:\n1) stosuje pojęcia z obszaru funkcjonowania gospodarki rynkowej;\n2) stosuje przepisy prawa pracy, przepisy prawa dotyczące ochrony danych osobowych oraz\nprzepisy prawa podatkowego i prawa autorskiego;\n3) stosuje przepisy prawa dotyczące prowadzenia działalności gospodarczej;\n4) rozróżnia przedsiębiorstwa i instytucje występujące w branży i powiązania między nimi;\n5) analizuje działania prowadzone przez przedsiębiorstwa funkcjonujące w branży;\n6) inicjuje wspólne przedsięwzięcia z różnymi przedsiębiorstwami z branży;\n7) przygotowuje dokumentację niezbędną do uruchomienia i prowadzenia działalności\ngospodarczej;\n8) prowadzi korespondencję związaną z prowadzeniem działalności gospodarczej;\n9) obsługuje urządzenia biurowe oraz stosuje programy komputerowe wspomagające\nprowadzenie działalności gospodarczej;\n10) planuje i podejmuje działania marketingowe prowadzonej działalności gospodarczej;\n11) planuje działania związane z wprowadzaniem innowacyjnych rozwiązań;\n12) stosuje zasady normalizacji;\n13) optymalizuje koszty i przychody prowadzonej działalności gospodarczej.\n(JOZ). Język obcy ukierunkowany zawodowo\nUczeń:\n1) posługuje się zasobem środków językowych (leksykalnych, gramatycznych, ortograficznych\noraz fonetycznych), umożliwiających realizację zadań zawodowych;\n2) interpretuje wypowiedzi dotyczące wykonywania typowych czynności zawodowych\nartykułowane powoli i wyraźnie, w standardowej odmianie języka;\n3) analizuje i interpretuje krótkie teksty pisemne dotyczące wykonywania typowych czynności\nzawodowych;\n4) formułuje krótkie i zrozumiałe wypowiedzi oraz teksty pisemne umożliwiające\nkomunikowanie się w środowisku pracy;\n5) korzysta z obcojęzycznych źródeł informacji.\n(KPS). Kompetencje personalne i społeczne\nUczeń:\n1) przestrzega zasad kultury i etyki;\n2) jest kreatywny i konsekwentny w realizacji zadań;\n3) potrafi planować działania i zarządzać czasem;\n4) przewiduje skutki podejmowanych działań;\n5) ponosi odpowiedzialność za podejmowane działania;\n6) jest otwarty na zmiany;\n7) stosuje techniki radzenia sobie ze stresem;\n8) aktualizuje wiedzę i doskonali umiejętności zawodowe;\n9) przestrzega tajemnicy zawodowej;\n10) negocjuje warunki porozumień;\n11) jest komunikatywny;\n12) stosuje metody i techniki rozwiązywania problemów;\n39\n13) współpracuje w zespole.\n(OMZ). Organizacja pracy małych zespołów\nUczeń:\n1) planuje i organizuje pracę zespołu w celu wykonania przydzielonych zadań;\n2) dobiera osoby do wykonania przydzielonych zadań;\n3) kieruje wykonaniem przydzielonych zadań;\n4) monitoruje i ocenia jakość wykonania przydzielonych zadań;\n5) wprowadza rozwiązania techniczne i organizacyjne wpływające na poprawę warunków\ni jakość pracy;\n6) stosuje metody motywacji do pracy;\n7) komunikuje się ze współpracownikami.\n2) Efekty kształcenia wspólne dla zawodów w ramach obszaru mechanicznego\ni górniczo-hutniczego, stanowiące podbudowę do kształcenia w zawodzie lub\ngrupie zawodów PKZ(MG.a) i PKZ(MG.e)\nPKZ(MG.a) Umiejętności stanowiące podbudowę do kształcenia w zawodach: mechanik-operator\npojazdów i maszyn rolniczych, zegarmistrz, optyk- mechanik, mechanik precyzyjny, mechanik\nautomatyki przemysłowej i urządzeń precyzyjnych, mechanik-monter maszyn i urządzeń,\nmechanik pojazdów samochodowych, operator obrabiarek skrawających, ślusarz, kowal, monter\nkadłubów jednostek pływających, blacharz samochodowy, blacharz, lakiernik, technik optyk,\ntechnik mechanik lotniczy, technik mechanik okrętowy, technik budowy jednostek pływających,\ntechnik\npojazdów\nsamochodowych,\ntechnik\nmechanik,\nelektromechanik\npojazdów\nsamochodowych, technik transportu drogowego, technik energetyk, modelarz odlewniczy, technik\nwiertnik, wiertacz, technik górnictwa podziemnego, górnik eksploatacji podziemnej, technik\ngórnictwa otworowego, górnik eksploatacji otworowej, technik górnictwa odkrywkowego, górnik\nodkrywkowej eksploatacji złóż, technik przeróbki kopalin stałych, technik odlewnik, technik\nhutnik, operator maszyn i urządzeń odlewniczych, operator maszyn i urządzeń hutniczych,\noperator maszyn i urządzeń do przetwórstwa tworzyw sztucznych, złotnik-jubiler, mechanik\nmotocyklowy, technik chłodnictwa i klimatyzacji, technik urządzeń dźwigowych, technik\nmechanizacji rolnictwa i agrotroniki, kierowca mechanik, mechanik-operator maszyn do produkcji\ndrzewnej, szkutnik\nUczeń:\n1) przestrzega zasad sporządzania rysunku technicznego maszynowego;\n2) sporządza szkice części maszyn;\n3) sporządza rysunki techniczne z wykorzystaniem technik komputerowych;\n4) rozróżnia części maszyn i urządzeń;\n5) rozróżnia rodzaje połączeń;\n6) przestrzega zasad tolerancji i pasowań;\n7) rozróżnia materiały konstrukcyjne i eksploatacyjne;\n8) rozróżnia środki transportu wewnętrznego;\n9) dobiera sposoby transportu i składowania materiałów;\n10) rozpoznaje rodzaje korozji oraz określa sposoby ochrony przed korozją;\n11) rozróżnia techniki i metody wytwarzania części maszyn i urządzeń;\n12) rozróżnia maszyny, urządzenia i narzędzia do obróbki ręcznej i maszynowej;\n40\n13) rozróżnia przyrządy pomiarowe stosowane podczas obróbki ręcznej i maszynowej;\n14) wykonuje pomiary warsztatowe;\n15) rozróżnia metody kontroli jakości wykonanych prac;\n16) określa budowę oraz przestrzega zasad działania maszyn i urządzeń;\n17) posługuje się dokumentacją techniczną maszyn i urządzeń oraz przestrzega norm\ndotyczących\nrysunku\ntechnicznego,\nczęści\nmaszyn,\nmateriałów\nkonstrukcyjnych\ni eksploatacyjnych;\n18) stosuje programy komputerowe wspomagające wykonywanie zadań.\nPKZ(MG.e) Umiejętności stanowiące podbudowę do kształcenia w zawodach: wiertacz, górnik\neksploatacji podziemnej, górnik eksploatacji otworowej, górnik odkrywkowej eksploatacji złóż,\ntechnik wiertnik, technik górnictwa podziemnego, technik górnictwa otworowego, technik\ngórnictwa odkrywkowego\nUczeń:\n1) rozpoznaje minerały i skały oraz charakteryzuje budowę geologiczną Ziemi;\n2) rozróżnia rodzaje skał, określa ich budowę i właściwości;\n3) rozróżnia procesy technologiczne wydobycia kopalin;\n4) stosuje programy komputerowe wspomagające wykonywanie zadań.\n3) Efekty kształcenia właściwe dla kwalifikacji wyodrębnionych w zawodzie technik\ngórnictwa otworowego:\nMG.09 Eksploatacja otworowa złóż\n1. Obsługiwanie odwiertów eksploatacyjnych złóż\nUczeń:\n1) Rozróżnia oraz charakteryzuje metody wydobywania kopalin otworami wiertniczymi;\n2) stosuje\nprzepisy\nprawa\ngeologicznego\ni\ngórniczego,\nprzepisy\nprawa\ndotyczące\nbezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska w zakresie\ndotyczącym\nobsługiwania\nodwiertów\neksploatacyjnych\nw\nzakładach\ngórniczych\nwydobywających kopaliny otworami wiertniczymi;\n3) przestrzega przepisów prawa dotyczących ruchu zakładów górnictwa otworowego;\n4) posługuje się instrukcjami maszyn i urządzeń stosowanych w odwiertach eksploatacyjnych;\n5) dobiera narzędzia i sprzęt do obsługi głowic odwiertów oraz maszyn i urządzeń górniczych;\n6) obsługuje głowice odwiertów eksploatacyjnych, odprężających i obserwacyjnych;\n7) obsługuje urządzenia służące do bezpośredniej eksploatacji kopalin;\n8) charakteryzuje parametry technologiczne procesu wydobywania kopalin;\n9) rozróżnia i charakteryzuje substancje chemiczne stosowane podczas eksploatacji otworowej;\n10) dokonuje odczytu i rejestracji wskazań przyrządów kontrolno-pomiarowych;\n11) przygotowuje stanowisko do wykonania pomiarów wgłębnych w odwiertach;\n12) wykonuje obróbkę odwiertów eksploatacyjnych;\n13) przygotowuje i wykonuje zabiegi intensyfikacji wydobycia kopalin;\n14) wykonuje konserwację oraz drobne naprawy obsługiwanych urządzeń eksploatacyjnych.\n2. Obsługiwanie maszyn i urządzeń stosowanych w procesach oczyszczania ropy naftowej i gazu\nziemnego\nUczeń:\n1) rozróżnia i charakteryzuje zanieczyszczenia ropy naftowej i gazu ziemnego;\n2) charakteryzuje metody usuwania zanieczyszczeń z ropy naftowej i gazu ziemnego;\n41\n3) stosuje przepisy prawa dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej\ni ochrony środowiska w procesach oczyszczania ropy naftowej i gazu ziemnego,\n4) posługuje się instrukcjami maszyn i urządzeń stosowanych w procesach oczyszczania ropy\nnaftowej i gazu ziemnego\n5) rozróżnia elementy na schematach technologicznych instalacji do oczyszczania ropy naftowej\ni gazu ziemnego;\n6) prowadzi proces stabilizacji ropy naftowej;\n7) obsługuje urządzenia do rozbijania emulsji ropnych;\n8) obsługuje urządzenia do osuszania gazu ziemnego;\n9) obsługuje urządzenia do odgazolinowania gazu ziemnego;\n10) obsługuje urządzenia do usuwania zanieczyszczeń gazu ziemnego;\n11) rozróżnia materiały oraz substancje chemiczne stosowane w procesie oczyszczania ropy\nnaftowej i gazu ziemnego;\n12) dobiera sprzęt i narzędzia do prac związanych z oczyszczaniem ropy naftowej i gazu\nziemnego;\n13) wykonuje konserwację oraz drobne naprawy urządzeń stosowanych w procesach\noczyszczania ropy naftowej i gazu ziemnego.\n3. Obsługiwanie zbiorników magazynowych oraz maszyn i urządzeń do transportu kopalin\nUczeń:\n1) rozróżnia rodzaje, wyjaśnia budowę i charakteryzuje parametry techniczne zbiorników\nmagazynowych;\n2) wyjaśnia zasady obsługi zbiorników magazynowych;\n3) rozróżnia klasy niebezpieczeństwa pożarowego magazynowanych kopalin;\n4) stosuje przepisy prawa dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej\ni ochrony środowiska podczas magazynowania i transportu kopalin;\n5) posługuje się instrukcjami zbiorników magazynowych oraz maszyn i urządzeń do transportu\nkopalin;\n6) wykonuje pomiary ilości kopalin w zbiornikach magazynowych;\n7) pobiera próbki kopalin do badań laboratoryjnych;\n8) wykonuje konserwację i drobne naprawy elementów uzbrojenia zbiornika magazynowego;\n9) dokumentuje ilość ropy naftowej, gazu ziemnego, gazoliny i wody złożowej w dziennych\nraportach produkcyjnych;\n10) obsługuje zbiorniki magazynowe kopalin;\n11) obsługuje pompy do tłoczenia kopalin;\n12) obsługuje urządzenia do napełniania cystern;\n13) obsługuje sprężarki do tłoczenia gazu ziemnego;\n14) obsługuje rurociągi do transportu kopalin;\n15) dobiera sprzęt i narzędzia do prac związanych z magazynowaniem i transportem kopalin;\n16) wykonuje konserwację maszyn i urządzeń do transportu kopalin.\nMG.40 Organizacja i prowadzenie eksploatacji otworowej złóż\n1. Organizowanie i prowadzenie obsługi odwiertów eksploatacyjnych złóż\nUczeń:\n1) przestrzega zasad eksploatacji kopalin otworami wiertniczymi oraz wyjaśnia zasady\nwydobywania ropy naftowej i gazu ziemnego spod dna morskiego;\n2) stosuje przepisy prawa geologicznego i górniczego, bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony\nprzeciwpożarowej i ochrony środowiska stosowane w zakładach górniczych wydobywających\nkopaliny otworami wiertniczymi w zakresie organizowania, prowadzenia i nadzorowania\n42\nobsługi odwiertów eksploatacyjnych;\n3) posługuje się dokumentacją techniczną maszyn i urządzeń stosowanych do eksploatacji\nodwiertów;\n4) nadzoruje obsługę głowic odwiertów oraz urządzeń służących do eksploatacji kopalin;\n5) ustala optymalne warunki eksploatacji kopalin oraz dobiera parametry pracy maszyn\ni urządzeń górniczych;\n6) prowadzi i kontroluje proces wydobycia kopalin otworami wiertniczymi;\n7) rozróżnia i charakteryzuje wtórne metody wydobycia kopalin otworami wiertniczymi;\n8) charakteryzuje proces podziemnego magazynowania gazu oraz przestrzega zasad\nmagazynowania odpadów otworami wiertniczymi;\n9) organizuje pracę zespołu do wykonywania prac związanych z obróbką odwiertów;\n10) nadzoruje prace związane z przygotowaniem i wykonaniem zabiegów intensyfikacji\nwydobycia kopalin;\n11) kontroluje parametry wydobycia kopalin;\n12) interpretuje wyniki wskazań przyrządów kontrolno-pomiarowych;\n13) prowadzi zbiorczą dokumentację wielkości wydobycia kopalin oraz pracy maszyn i urządzeń\nstosowanych przy obsłudze odwiertów;\n14) posługuje się dokumentacją geologiczną;\n15) kontroluje i ocenia stan techniczny maszyn, urządzeń oraz narzędzi stosowanych przy\nobsłudze odwiertów;\n16) nadzoruje usuwanie awarii maszyn i urządzeń górniczych.\n2. Organizowanie i prowadzenie procesów oczyszczania ropy naftowej i gazu ziemnego\nUczeń:\n1) stosuje przepisy prawa dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej\ni ochrony środowiska w procesie oczyszczania ropy naftowej i gazu ziemnego;\n2) posługuje się dokumentacją techniczną maszyn i urządzeń stosowanych w procesach\noczyszczania ropy naftowej i gazu ziemnego;\n3) posługuje się schematami instalacji technologicznych do stabilizacji ropy naftowej oraz\noczyszczania gazu ziemnego;\n4) charakteryzuje materiały oraz substancje chemiczne stosowane w procesie oczyszczania\nropy naftowej i gazu ziemnego;\n5) nadzoruje prace związane z prowadzeniem procesów oczyszczania ropy naftowej i gazu\nziemnego;\n6) nadzoruje proces stabilizacji ropy naftowej;\n7) nadzoruje obsługę urządzeń do rozbijania emulsji ropnych;\n8) kontroluje parametry technologiczne pracy instalacji i urządzeń do oczyszczania ropy\nnaftowej i gazu ziemnego;\n9) rozróżnia elementy automatyki stosowane w procesach oczyszczania ropy naftowej i gazu\nziemnego;\n10) kontroluje i ocenia stan techniczny maszyn i urządzeń stosowanych w procesach\noczyszczania kopalin.\n3. Prowadzenie magazynowania i transportu kopalin\nUczeń:\n1) rozróżnia rodzaje oraz objaśnia budowę i parametry techniczne zbiorników magazynowych;\n2) wyjaśnia zasady sytuowania zbiorników magazynowych na terenie zakładu górniczego oraz\ncharakteryzuje klasy niebezpieczeństwa pożarowego magazynowanych kopalin;\n3) stosuje przepisy prawa dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej\n43\ni ochrony środowiska podczas magazynowania i transportu kopalin;\n4) posługuje się dokumentacją techniczną zbiorników magazynowych oraz maszyn i urządzeń\ndo transportu kopalin;\n5) rozróżnia i interpretuje podstawowe prawa przepływu cieczy w rurociągach oraz\npodstawowe prawa hydrostatyki;\n6) nadzoruje prace osób obsługujących zbiorniki magazynowe;\n7) kontroluje stopień napełniania zbiorników magazynowych;\n8) oblicza i dokumentuje ilości kopalin w zbiornikach magazynowych;\n9) nadzoruje i kontroluje użytkowanie pomp i rurociągów do tłoczenia kopalin;\n10) kontroluje i ocenia stan techniczny zbiorników magazynowych oraz maszyn i urządzeń do\ntłoczenia i transportu kopalin;\n11) kontroluje sposób pobierania i jakość pobieranych próbek kopalin do badań laboratoryjnych;\n12) nadzoruje usuwanie awarii zbiorników oraz maszyn i urządzeń do transportu kopalin;\n13) interpretuje wskazania urządzeń i przyrządów kontrolno-pomiarowych;\n14) nadzoruje obsługę urządzeń do napełniania cystern;\n15) nadzoruje obsługę sprężarek do tłoczenia gazu ziemnego;\n16) sporządza schematy technologiczne rurociągów do transportu kopalin.\n4. Wykonywanie pomiarów wgłębnych oraz pomiarów właściwości fizykochemicznych kopalin\nUczeń:\n1) przedstawia klasyfikację i skład chemiczny ropy naftowej, gazu ziemnego i wód podziemnych\noraz charakteryzuje właściwości fizykochemiczne kopalin;\n2) posługuje się dokumentacją techniczną i instrukcjami wykonywania pomiarów wgłębnych\noraz pomiarów właściwości fizykochemicznych kopalin;\n3) nadzoruje przygotowanie odwiertów eksploatacyjnych do wykonywania pomiarów\nwgłębnych kopalin;\n4) organizuje, koordynuje i nadzoruje pracę zespołu wykonującego pomiary wgłębne kopalin;\n5) wykonuje pomiary wgłębne kopalin w odwiertach eksploatacyjnych;\n6) dobiera przyrządy pomiarowe, sprzęt i narzędzia do wykonywania pomiarów wgłębnych\nkopalin;\n7) oblicza podstawowe parametry złożowe;\n8) kontroluje i ocenia stan techniczny maszyn, urządzeń i przyrządów do pomiarów wgłębnych\nkopalin;\n9) przygotowuje próbki płynów złożowych do pomiarów właściwości fizykochemicznych\nkopalin;\n10) dobiera metody badań, sprzęt, narzędzia i przyrządy w zależności od rodzaju badanych\nwłaściwości fizykochemicznych płynów złożowych;\n11) wykonuje pomiar właściwości fizykochemicznych kopalin;\n12) wykonuje oznaczenie zawartości zanieczyszczeń w ropie naftowej;\n13) wykonuje analizę składu chemicznego kopalin;\n14) odczytuje i interpretuje wyniki pomiarów wgłębnych oraz właściwości fizykochemicznych\nkopalin;\n15) prowadzi dokumentację badań, analiz i pomiarów właściwości fizykochemicznych płynów\nzłożowych;\n16) sporządza zestawienia tabelaryczne, diagramy i wykresy na podstawie wyników pomiarów\nwgłębnych oraz pomiarów właściwości fizykochemicznych kopalin.\n44\n3. WARUNKI REALIZACJI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE\nSzkoła podejmująca kształcenie w zawodzie technik górnictwa otworowego powinna posiadać\nnastępujące pomieszczenia dydaktyczne:\n1) pracownię mechaniczną, w której powinny być zorganizowane następujące stanowiska:\na) stanowiska rysunku technicznego (jedno stanowisko dla jednego ucznia), wyposażone\nw: komputer z edytorem graficznym, stół kreślarski, przyrządy kreślarskie,\nb) stanowiska materiałoznawstwa (jedno stanowisko dla czterech uczniów), wyposażone\nw: próbki materiałów konstrukcyjnych, modele połączeń, atlas mikrostruktur materiałów,\nnormy dotyczące właściwości materiałów,\nc) stanowiska podstaw elektrotechniki (jedno stanowisko dla dwóch uczniów), wyposażone\nw: sprzęt pomiarowy, modele i eksponaty silników, prądnic i prostych instalacji\nelektrycznych, modele układów automatycznej regulacji, elementów automatyki górniczej\n(elektrycznych, pneumatycznych i hydraulicznych), próbki przewodów (elektrycznych,\npneumatycznych i hydraulicznych), katalogi elementów automatyki górniczej, instrukcje\nobsługi maszyn elektrycznych,\nd) stanowiska maszynoznawstwa (jedno stanowisko dla czterech uczniów), wyposażone\nw: dokumentacje techniczne, instrukcje, modele i eksponaty pomp, sprężarek, silników\nspalinowych stosowanych w górnictwie otworowym,\ne) stanowiska pomiarów warsztatowych (jedno stanowisko dla jednego ucznia) wyposażone\nw: przyrządy pomiarowe, części maszyn i urządzeń, normy dotyczące pomiarów, instrukcje\ndo wykonywania pomiarów;\n2) pracownię górnictwa otworowego, w której powinny być zorganizowane następujące\nstanowiska:\na) stanowiska geologiczne (jedno stanowisko dla dwóch uczniów), wyposażone w: modele\nkrystalograficzne minerałów, minerały i skały, modele przekroju złóż surowców\nmineralnych, rdzenie wiertnicze, eksponaty skamieniałości przewodnich, atlas mineralogiczny\ni petrograficzny, próbki kopalin,\nb) stanowiska wiertnictwa (jedno stanowisko dla czterech uczniów), wyposażone\nw: narzędzia wiertnicze, projekty geologiczno-techniczne odwiertu, modele maszyn\ni urządzeń wiertniczych, katalogi, normy i instrukcje dotyczące maszyn i urządzeń\nwiertniczych,\nc) stanowiska maszyn i urządzeń górnictwa otworowego (jedno stanowisko dla czterech\nuczniów), wyposażone w: katalogi, modele maszyn i urządzeń górnictwa otworowego,\npomp\nwgłębnych\nrurowych\ni\nwpuszczanych,\ngłowic\nodwiertu\npompowanego\ni samoczynnego, narzędzia i osprzęt do obróbki odwiertów,\nd) stanowiska instalacji technologicznych (jedno stanowisko dla czterech uczniów),\nwyposażone w: katalogi, modele instalacji do oczyszczania gazu ziemnego, ropy naftowej\ni wody złożowej, eksponaty materiałów i środków chemicznych do oczyszczania gazu\nziemnego, eksponaty ropy naftowej, komputer z projektorem multimedialnym;\n3) pracownię pomiarów laboratoryjnych, w której powinny być zorganizowane następujące\nstanowiska:\na) stanowiska do badania właściwości ropy naftowej (jedno stanowisko dla dwóch uczniów),\nwyposażone w: stół laboratoryjny, szkło laboratoryjne, przyrządy pomiarowe, wagę\nlaboratoryjną, wirówkę do oznaczania zanieczyszczeń, próbki ropy naftowej, stoper;\nnormy, katalogi i instrukcje wykonywania badań właściwości ropy naftowej,\nb) stanowiska do destylacji ropy naftowej (jedno stanowisko dla dwóch uczniów),\nwyposażone w: stół laboratoryjny, zestaw laboratoryjny do destylacji ropy naftowej\nmetodą Liebiga, zegar laboratoryjny, termometr bagietkowy do temperatury 350 C, palnik\n45\ngazowy, próbki ropy naftowej; normy, katalogi i instrukcje wykonywania badań destylacji\nropy naftowej,\nc) stanowiska do pomiarów właściwości wód podziemnych (jedno stanowisko dla dwóch\nuczniów), wyposażone w: stół laboratoryjny, szkło laboratoryjne, odczynniki chemiczne,\nprzyrządy pomiarowe, wagę laboratoryjną, suszarkę laboratoryjną, próbki wód\npodziemnych, zegar laboratoryjny; normy, katalogi i instrukcje wykonywania badań\nwłaściwości wód podziemnych,\nd) stanowiska do pomiarów właściwości i składu gazu ziemnego (jedno stanowisko dla dwóch\nuczniów), wyposażone w: stół laboratoryjny, chromatograf gazowy, stanowisko\nkomputerowe z dostępem do Internetu, z drukarką oraz z pakietem programów\nbiurowych;\n4) warsztaty szkolne, w których powinny być zorganizowane następujące stanowiska:\na) stanowiska do obróbki ręcznej metali (jedno stanowisko dla jednego ucznia) wyposażone\nw: stół ślusarski, narzędzia do obróbki ręcznej, elektronarzędzia, nożyce gilotynowe,\nnarzędzia do trasowania, przyrządy pomiarowe,\nb) stanowiska do obróbki mechanicznej metali (jedno stanowisko dla dwóch uczniów)\nwyposażone w: tokarkę, frezarkę, wiertarkę kolumnową, szlifierkę, piłę tarczową,\nprzyrządy pomiarowe,\nc) stanowiska do obróbki plastycznej metali (jedno stanowisko dla jednego ucznia),\nwyposażone w: palenisko kowalskie, piec hartowniczy, wanny hartownicze, narzędzia\nkowalskie, przyrządy pomiarowe,\nd) stanowiska spawalnicze (jedno stanowisko dla jednego ucznia), wyposażone w: instalację\nwyciągową, stół spawalniczy, spawarkę, sprzęt do spawania i cięcia gazowego, narzędzia\nspawalnicze, przyrządy pomiarowe,\ne) odwiert eksploatujący ropę, gaz, wody podziemne, siarkę i sól kamienną, wyposażony\nw: materiały, sprzęt, maszyny i urządzenia górnicze zgodnie z przepisami prawa\ngeologicznego i górniczego,\nf)\nstanowisko maszyn i urządzeń stosowanych w procesach oczyszczania ropy naftowej i gazu\nziemnego, wyposażone w: materiały, sprzęt, maszyny i urządzenia zgodnie z przepisami\nprawa geologicznego i górniczego,\ng) stanowisko zbiorników magazynowych oraz maszyn i urządzeń do transportu kopalin,\nwyposażone w: materiały, sprzęt, maszyny i urządzenia zgodnie z i przepisami prawa\ngeologicznego i górniczego;\nponadto\nkażde\nstanowisko\npowinno\nbyć\nwyposażone\nw:\ninstrukcje\nobsługi\nmaszyn\ni urządzeń,\ndokumentacje\ntechniczne\ni\ntechnologiczne,\nkatalogi\nmaszyn\ni urządzeń, normy związane z doborem parametrów wykonywanych procesów, środki ochrony\nindywidualnej i zbiorowej.\nKształcenie praktyczne może odbywać się w: pracowniach i warsztatach szkolnych, placówkach\nkształcenia ustawicznego, placówkach kształcenia praktycznego, przedsiębiorstwach górnictwa\notworowego\noraz\ninnych\npodmiotach\nstanowiących\npotencjalne\nmiejsce\nzatrudnienia\nabsolwentów szkół kształcących w zawodzie.\nSzkoła organizuje praktyki zawodowe w podmiocie zapewniającym rzeczywiste warunki pracy\nwłaściwe dla nauczanego zawodu w wymiarze 4 tygodni (160 godzin).\n46\n4. MINIMALNA LICZBA GODZIN KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO1)\n1) W szkole liczbę godzin kształcenia zawodowego należy dostosować do wymiaru godzin określonego w przepisach w sprawie\nramowych planów nauczania dla publicznych szkół, przewidzianego dla kształcenia zawodowego w danym typie szkoły, zachowując\nminimalną liczbę godzin wskazanych w tabeli odpowiednio dla efektów kształcenia: wspólnych dla wszystkich zawodów i wspólnych\ndla zawodów w ramach obszaru kształcenia, stanowiących podbudowę do kształcenia w zawodzie lub grupie zawodów oraz\nwłaściwych dla kwalifikacji wyodrębnionych w zawodzie\nEfekty kształcenia wspólne dla wszystkich zawodów oraz efekty kształcenia\nwspólne dla zawodów w ramach obszaru mechanicznego i górniczo-hutniczego,\nstanowiące podbudowę do kształcenia w zawodzie lub grupie zawodów\n480 godz.\nMG.09 Eksploatacja otworowa złóż\n620 godz.\nMG.40 Organizacja i prowadzenie eksploatacji otworowej złóż\n250 godz.","answer":"D","answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-egzamin-zawodowy-technik-gornictwa-otworowego-2017/zad-P12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":27,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin zawodowy · Informator zawodowy · 2017","subject_label":"egzamin-zawodowy","category_label":"Informator zawodowy"}]}