{"paper":{"id":"informator-egzamin-zawodowy-technik-technologii-chemicznej-2012","subject":"egzamin-zawodowy","category":"informator-zawodowy","year":2012,"month":null,"level":null,"variant":null,"exam_pdf":"informator-egzamin-zawodowy-technik-technologii-chemicznej-2012/informator-egzamin-zawodowy-technik-technologii-chemicznej-2012.pdf","key_pdf":null,"question_count":6,"source_label":"Egzamin zawodowy · Informator zawodowy · 2012","subject_label":"egzamin-zawodowy","category_label":"Informator zawodowy"},"questions":[{"id":"informator-egzamin-zawodowy-technik-technologii-chemicznej-2012/zad/P1","paper_id":"informator-egzamin-zawodowy-technik-technologii-chemicznej-2012","number":"P1","points":null,"ptype":"closed","subject":"egzamin-zawodowy","category":"informator-zawodowy","year":2012,"month":null,"level":null,"text":"Przykładowe zadanie 1.\nNa rysunku przedstawiony jest\nA. kompensator.\nB. wymiennik ciepła.\nC. skraplacz.\nD. element dmuchawy.\nOdpowiedź prawidłowa: A.\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\nModuł 3\nStrona 2\nUmiejętność 6) obsługuje maszyny i urządzenia stosowane w procesach jednostkowych oraz\nw ciągach technologicznych przemysłu chemicznego, na przykład:\n obsługuje urządzenia ciśnieniowe stosowane w przemyśle chemicznym organicznym\ni nieorganicznym;\n obsługuje wymienniki ciepła stosowane w przemyśle chemicznym organicznym\ni nieorganicznym (piece, wyparki, nagrzewnice, wymienniki);\n obsługuje urządzenia stosowane do filtracji, sedymentacji, przesiewania;\n obsługuje reaktory stosowane w syntezie organicznej (np. chloratory, nitratory,\nsulfonatory);\n obsługuje ciągi technologiczne do wytwarzania tworzyw sztucznych.","answer":"A","answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-egzamin-zawodowy-technik-technologii-chemicznej-2012/zad-P1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin zawodowy · Informator zawodowy · 2012","subject_label":"egzamin-zawodowy","category_label":"Informator zawodowy"},{"id":"informator-egzamin-zawodowy-technik-technologii-chemicznej-2012/zad/P2","paper_id":"informator-egzamin-zawodowy-technik-technologii-chemicznej-2012","number":"P2","points":null,"ptype":"closed","subject":"egzamin-zawodowy","category":"informator-zawodowy","year":2012,"month":null,"level":null,"text":"Przykładowe zadanie 2.\nW celu uruchomienia pieca cyklonowego do spalania siarki należy\nA. uruchomić nadmuch gorącego powietrza, a następnie doprowadzić do komory\nspalania siarkę pylistą.\nB. uruchomić nadmuch gorącego powietrza, a następnie doprowadzić dyszami do\nkomory spalania stopioną siarkę.\nC. doprowadzić do komory spalania stopioną siarkę i uruchomić nadmuch zimnego\npowietrza.\nD. doprowadzić do komory spalania siarkę pylistą i uruchomić nadmuch zimnego\npowietrza.\nOdpowiedź prawidłowa: B.\nUmiejętność 10) przygotowuje maszyny i urządzenia do konserwacji i remontów bieżących,\nna przykład:\n przygotowuje maszyny i urządzenia stosowane w przemyśle nieorganicznym do\nkonserwacji i remontów bieżących (np. młyny, przesiewacze, filtry, skrubery itp.);\n przygotowuje maszyny i urządzenia stosowane w przemyśle organicznym\ndo konserwacji i remontów bieżących (np. nitratory, chloratory, sulfonatory itp.);\n przygotowuje urządzenia transportowe do konserwacji i remontów bieżących (np.\ndmuchawy, wentylatory, ssawy, rurociągi, przenośniki itp.).","answer":"B","answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-egzamin-zawodowy-technik-technologii-chemicznej-2012/zad-P2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin zawodowy · Informator zawodowy · 2012","subject_label":"egzamin-zawodowy","category_label":"Informator zawodowy"},{"id":"informator-egzamin-zawodowy-technik-technologii-chemicznej-2012/zad/P3","paper_id":"informator-egzamin-zawodowy-technik-technologii-chemicznej-2012","number":"P3","points":null,"ptype":"closed","subject":"egzamin-zawodowy","category":"informator-zawodowy","year":2012,"month":null,"level":null,"text":"Przykładowe zadanie 3.\nReaktor do chlorowania benzenu przed konserwacją powinien być\nA. opróżniony z zawartości i przedmuchany powietrzem.\nB. wymyty gorącą wodą i zneutralizowany zasadą wapienną.\nC. opróżniony z zawartości, ochłodzony i przepłukany wodą.\nD. wymyty gorącym benzenem i zneutralizowany zasadą wapienną.\nOdpowiedź prawidłowa: C.\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\nModuł 3\nStrona 3\n1.2. Monitorowanie przebiegu procesów technologicznych przemysłu chemicznego\nUmiejętność 1) odczytuje schematy technologiczne procesów wytwarzania półproduktów i\nproduktów przemysłu chemicznego, na przykład:\n odczytuje\nschematy\nwytwarzania\npółproduktów\nw\nprzemyśle\nzwiązków\nnieorganicznych;\n odczytuje schematy wytwarzania półproduktów w przemyśle związków organicznych,\nnp. surowce, półprodukty, parametry procesu;\n odczytuje schematy wytwarzania produktów w przemyśle związków nieorganicznych,\nnp. surowce, półprodukty, produkty, parametry procesu;\n odczytuje schematy wytwarzania produktów w przemyśle związków organicznych,\nnp. surowce, półprodukty, produkty, parametry procesu;\n odczytuje elementy składowe ciągów technologicznych, np. dmuchawy, pompy,\nsuszarki, filtry, wymienniki ciepła, reaktory, zbiorniki otwarte lub zamknięte.","answer":"C","answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-egzamin-zawodowy-technik-technologii-chemicznej-2012/zad-P3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin zawodowy · Informator zawodowy · 2012","subject_label":"egzamin-zawodowy","category_label":"Informator zawodowy"},{"id":"informator-egzamin-zawodowy-technik-technologii-chemicznej-2012/zad/P4","paper_id":"informator-egzamin-zawodowy-technik-technologii-chemicznej-2012","number":"P4","points":null,"ptype":"closed","subject":"egzamin-zawodowy","category":"informator-zawodowy","year":2012,"month":null,"level":null,"text":"Przykładowe zadanie 4.\nNa schemacie przedstawionym poniżej cyframi: 2, 5, 6 oznaczono\nNH3\nNH4NO3\n2\n1\n3\n4\n5\n6\n7\n8\n9\nA. suszarkę obrotową, reaktor, pompę.\nB. sprężarkę, suszarkę komorową, reaktor.\nC. pompę, reaktor, zbiornik kontrolny.\nD. sprężarkę, pompę, wyparkę.\nOdpowiedź prawidłowa: D.\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\nModuł 3\nStrona 4\nUmiejętność 3) przestrzega zasad technologicznych procesów wytwarzania półproduktów\ni produktów przemysłu chemicznego, na przykład:\n stosuje\nzasady\ntechnologicznych\nprocesów\nwytwarzania\npółproduktów\ni produktów przemysłu chemicznego związane z najlepszym wykorzystaniem\nsurowców;\n stosuje zasady technologicznych procesów wytwarzania półproduktówi produktów\nprzemysłu chemicznego związane z najlepszym wykorzystaniem energii;\n stosuje\nzasady\ntechnologicznych\nprocesów\nwytwarzania\npółproduktów\ni produktów przemysłu chemicznego związane z najlepszym wykorzystaniem\naparatury;\n stosuje zasady technologicznych procesów wytwarzania półproduktów i produktów\nprzemysłu chemicznego związane z umiarem technologicznym.","answer":"D","answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-egzamin-zawodowy-technik-technologii-chemicznej-2012/zad-P4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":22,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin zawodowy · Informator zawodowy · 2012","subject_label":"egzamin-zawodowy","category_label":"Informator zawodowy"},{"id":"informator-egzamin-zawodowy-technik-technologii-chemicznej-2012/zad/P5","paper_id":"informator-egzamin-zawodowy-technik-technologii-chemicznej-2012","number":"P5","points":null,"ptype":"closed","subject":"egzamin-zawodowy","category":"informator-zawodowy","year":2012,"month":null,"level":null,"text":"Przykładowe zadanie 5.\nPodstawą syntezy metanolu są egzotermiczne i odwracalne reakcje między składnikami gazu\nsyntezowego. Wartość stałej równowagi jest w niższych temperaturach duża, jednak\nw stosunkowo niskich temperaturach reakcja biegnie wolno i powstaje problem doboru\nkatalizatora. W celu określenia parametrów tej reakcji należy stosować zasadę\nA. umiaru technologicznego.\nB. przeciwprądu materiałowego.\nC. odzyskiwania ciepła.\nD. regeneracji surowców.\nOdpowiedź prawidłowa: A.\nUmiejętność 8) dokumentuje przebieg i wyniki monitoringu procesów technologicznych\nprzemysłu chemicznego, na przykład:\n przygotowuje\ndokumentację\nprocesów\ntechnologicznych\nw\nprzemyśle\nnieorganicznym;\n przygotowuje dokumentację procesów technologicznych w przemyśle organicznym.","answer":"A","answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-egzamin-zawodowy-technik-technologii-chemicznej-2012/zad-P5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":23,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin zawodowy · Informator zawodowy · 2012","subject_label":"egzamin-zawodowy","category_label":"Informator zawodowy"},{"id":"informator-egzamin-zawodowy-technik-technologii-chemicznej-2012/zad/P6","paper_id":"informator-egzamin-zawodowy-technik-technologii-chemicznej-2012","number":"P6","points":null,"ptype":"closed","subject":"egzamin-zawodowy","category":"informator-zawodowy","year":2012,"month":null,"level":null,"text":"Przykładowe zadanie 6.\nObsługa nitratora pracującego w układzie okresowym powinna w dzienniku operacyjnym\nnotować\nA. czas dozowania mieszaniny nitrującej, ciśnienie w reaktorze, pH roztworu.\nB. czas dozowania mieszaniny nitrującej, ciśnienie w reaktorze, natężenie przepływu\nczynnika chłodzącego, zawartość HNO3 w mieszaninie reakcyjnej.\nC. temperaturę mieszaniny, czas dozowania mieszaniny nitrującej, obroty mieszadła.\nD. temperaturę mieszaniny, czas dozowania mieszaniny nitrującej, zawartość H2SO4 w\nmieszaninie reakcyjnej, natężenie przepływu czynnika chłodzącego.\nOdpowiedź prawidłowa: C.\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\nModuł 3\nStrona 5\n2.\nPrzykład zadania do części praktycznej egzaminu dla wybranych\numiejętności z kwalifikacji A.6. Obsługa maszyn i urządzeń stosowanych\nw przemyśle chemicznym\nPrzeprowadź destylację okresową - kotłową 500 cm3 spirytusu skażonego oraz uzupełnij\ntabele 1-3.\nW tym celu z przygotowanego na stanowisku egzaminacyjnym wyposażenia wybierz\nniezbędne elementy, z których zmontujesz zestaw do przeprowadzenia procesu destylacji.\nPamiętaj o uwzględnieniu ilości surowca i produktu. Schemat zestawu narysuj w tabeli 1.\ni zapisz, w jakiej kolejności uruchomisz poszczególne elementy zestawu do destylacji\nspirytusu.\nZmontuj zestaw, napełnij surówką i dodaj kilka kawałków kaolinu. Rozpocznij proces\nchłodzenia układu, a następnie stopniowo ogrzewaj skażony spirytus. Podczas procesu\ndestylacji sukcesywnie (5-cio krotnie w równych odstępach czasu) skontroluj temperaturę.\nWyniki pomiarów temperatury procesu zapisz w tabeli 2.\nProces zakończ po wyraźnej zmianie temperatury oparów. Ilość surówki użytej\nw procesie destylacji oraz produktu i cieczy wyczerpanej po oziębieniu, należy zmierzyć,\nwyniki zapisać w tabeli 3.\nTabela 1. Zestaw do destylacji\nSchemat zestawu do przeprowadzenia destylacji kotłowej:\nOpis kolejnych czynności niezbędnych do rozpoczęcia procesu destylacji spirytusu:\nTabela 2. Wyniki pomiarów temperatury procesu\n[⁰ C ]\nTemperatura\npoczątkowa\nTemperatura\n1\nTemperatura\n2\nTemperatura\n3\nTemperatura\nzakończenia\nprocesu\nTemperatura\noparów\nTabela 3. Ilości surówki, produktu i cieczy wyczerpanej\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\nModuł 3\nStrona 6\nNazwa frakcji\nObjętość [cm3]\nZakres temperatury procesu\n(początek-koniec)\nsurówka\nprodukt\nciecz wyczerpana\nCzas na wykonanie zadania wynosi 180 minut.\nOcenie podlegać będzie\n przeprowadzenie destylacji okresowej-kotłowej spirytusu skażonego;\n organizacja stanowiska pracy (dobór elementów zestawu do destylacji kotłowej\nspirytusu) - rezultat 1;\n zmontowanie zestawu do destylacji spirytusu oraz wykonanie procesu destylacji -\nrezultat 2;\n opracowanie tabeli 1 - rezultat 3;\n pomiar temperatury procesu i uzupełnienie tabeli 2 - rezultat 4;\n pomiar ilości destylatu i cieczy wyczerpanej po zakończeniu procesu destylacji oraz\nuzupełnienie tabeli 3- rezultat 5;\n produkt końcowy destylacji - rezultat 6.\nKryteria oceniania wykonania zadania praktycznego będą uwzględniać\n trafność doboru elementów zestawu do destylacji;\n poprawność zmontowania zestawu do ilości surowca i produktu destylacji;\n zgodność schematu zestawu w tabeli 1. z zestawem zmontowanym;\n kolejność czynności zapisanych w tabeli 1.;\n poprawność wyników pomiarów temperatury i zapisów w tabeli 2.;\n poprawność wyników pomiarów ilości surówki, produktu i cieczy wyczerpanej oraz\nzapisów w tabeli 3.;\n jakość produktu końcowego - czysta i klarowna ciecz;\n przestrzeganie przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy;\n prawidłowość przeprowadzenia procesu destylacji kotłowej spirytusu skażonego.\nUmiejętności sprawdzane zadaniem praktycznym\n1. Nadzorowanie pracy maszyn i urządzeń stosowanych w przemyśle chemicznym\n6) obsługuje maszyny i urządzenia stosowane w procesach jednostkowych i w ciągach\ntechnologicznych przemysłu chemicznego.\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\nModuł 3\nStrona 7\n2. Monitorowanie przebiegu procesów technologicznych przemysłu chemicznego\n2) wykonuje czynności związane z wytwarzaniem półproduktów i produktów przemysłu\nchemicznego zgodnie z zasadami technologicznymi;\n5) wykonuje analizy ruchowe i międzyoperacyjne;\n8) dokumentuje przebieg i wyniki kontroli procesów technologicznych przemysłu\nchemicznego.\nInne zadania praktyczne z zakresu kwalifikacji A.6 Obsługa maszyn i urządzeń stosowanych\nw przemyśle chemicznym mogą dotyczyć\n przygotowania roztworów i mieszanin na podstawie procedur technologicznych;\n określenia rodzaju, zastosowania oraz warunków eksploatacji maszyn i urządzeń\nprzemysłu chemicznego w odniesieniu do konkretnego procesu technologicznego;\n umiejętności\nzastosowanie\nzasad\ntechnologicznych\nprocesów\nwytwarzania\npółproduktów i produktów przemysłu chemicznego w odniesieniu do konkretnego\nprocesu technologicznego.\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\nModuł 3\nStrona 8\nKwalifikacja K2\nA.56. Organizacja i kontrolowanie procesów technologicznych\nw przemyśle chemicznym\n1. Przykłady zadań do części pisemnej egzaminu dla wybranych umiejętności\nz kwalifikacji A.56. Organizacja i kontrolowanie procesów technologicznych\nw przemyśle chemicznym\n1.1. Organizowanie procesów technologicznych\nUmiejętność 1) charakteryzuje procesy technologiczne przemysłowej syntezy organicznej\ni nieorganicznej, przetwórstwa petrochemiczno-rafineryjnego, na przykład:\n charakteryzuje procesy technologiczne przemysłowej syntezy organicznej\ni nieorganicznej, przetwórstwa petrochemiczno-rafineryjnego ze względu na\nefekty cieplne, ochronę środowiska, materiałochłonność, ciśnienie robocze;\n charakteryzuje procesy technologiczne przemysłowej syntezy organicznej\ni nieorganicznej, przetwórstwa petrochemiczno-rafineryjnego ze względu na\nstopień zautomatyzowania ciągu technologicznego;\n charakteryzuje procesy technologiczne przemysłowej syntezy organicznej\ni nieorganicznej, przetwórstwa petrochemiczno-rafineryjnego ze względu procesy\njednostkowe prowadzące do uzyskania produktu;\n charakteryzuje procesy technologiczne przemysłowej syntezy organicznej\ni nieorganicznej, przetwórstwa petrochemiczno-rafineryjnego ze względu sposób\nprowadzenia procesu.\nPrzykładowe zadanie 1.\nProces produkcji karbidu polega na załadowaniu surowców do pieca karbidowego, gdzie pod\nwpływem temperatury przebiega reakcja\nCaO + 3 C → CaC2 + CO ΔH=465kJ\nPowyższy proces jest\nA. endotermiczny, elektrotermiczny, wysokotemperaturowy.\nB. endotermiczny, elektrochemiczny, niskotemperaturowy.\nC. egzotermiczny, elektrotermiczny, wysokociśnieniowy.\nD. egzotermiczny, elektrochemiczny, niskociśnieniowy.\nOdpowiedź prawidłowa: A.\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\nModuł 3\nStrona 9\nUmiejętność 2) sporządza bilanse materiałowe i energetyczne procesów technologicznych,\nna przykład:\n sporządza bilans materiałowy na podstawie równania reakcji, wydajności\nprocesu, czystości użytych surowców masy surowca użytego do produkcji,\noczekiwanej masy produktu;\n sporządza bilans energetyczny uwzględniający: ciepło niesione przez substraty\ni produkty\nreakcji,\nciepło\npowstające\nw\nwyniku\nprzemian\nfizycznych\ni chemicznych które zachodzą w danym procesie, straty ciepła do otaczającego\nśrodowiska.\nPrzykładowe zadanie 2.\nDo pieca wapiennego ładuje się 1 tonę/h kamienia wapiennego zawierającego 92% CaCO3,\n4% MgCO3, 4% SiO2. Zakładając całkowity rozkład w t=1000°C i zaokrąglając wartości do liczb\ncałkowitych bilans materiałowy [kg/h] tego procesu jest przedstawiony na wykresie\nOdpowiedź prawidłowa: B.\nA.\nB.\nC.\nD.\nPiec wapienny\nCaCO3\n920\nMgCO3\n40\nSiO2\n40\nCO2\n426\nCaO\n515 MgO\n19\nSi\n19\nPiec wapienny\nCaCO3\n920\nMgCO3\n40\nSiO2\n40\nSiO2\n40\nCO2\n426\nCaO\n515\nMgO\n19\nPiec wapienny\nCO2\n426\nCaO\n515\nKamień wapienny\n1000\nPiec wapienny\nCaCO3\n920\nMgCO3\n40\nCO2\n426\nCaO+MgO\n534\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\nModuł 3\nStrona 10\nUmiejętność 4) dobiera maszyny i urządzenia do poszczególnych procesów wytwarzania\npółproduktów i produktów chemicznych, na przykład:\n dobiera maszyny do przeprowadzenia procesów otrzymywania półproduktów\ni produktów w technologii nieorganicznej;\n dobiera maszyny do przeprowadzenia procesów otrzymywania półproduktów\ni produktów w technologii organicznej;\n dobiera maszyny do przeprowadzenia procesów otrzymywania półproduktów\ni produktów w przetwórstwie petrochemiczno-rafineryjnym.\nPrzykładowe zadanie 3.\nW instalacji destylacji ropy naftowej do nagrzewania ropy wykorzystuje się\nA. piec rurowy.\nB. kolumnę frakcjonującą.\nC. wieżę próżniową.\nD. piec cyklonowy.\nOdpowiedź prawidłowa: A.\n1.2. Wykonywanie badań laboratoryjnych stosowanych w przemyśle chemicznym\nUmiejętność 1) pobiera próbki substancji gazowych ciekłych i stałych do badań\nlaboratoryjnych, na przykład:\n pobiera próbki substratów gazowych do badań laboratoryjnych;\n pobiera próbki substratów ciekłych do badań laboratoryjnych;\n pobiera próbki substratów stałych do badań laboratoryjnych;\n pobiera próbki półproduktów i produktów gazowych do badań laboratoryjnych;\n pobiera próbki półproduktów i produktów ciekłych do badań laboratoryjnych;\n pobiera próbki półproduktów i produktów stałych do badań laboratoryjnych.\nPrzykładowe zadanie 4.\nNie przereagowane pary benzenu z procesu sulfonowania w oddzielaczu pozbawiamy wody.\nBenzen kierujemy do neutralizatora w celu usunięcia składników kwaśnych. Przed\nzawróceniem benzenu do obiegu pobieramy próbkę w celu sprawdzenia czystości\n„powrotu”. Próbkę zawracanego benzenu pobieramy\nA. pojemnikiem ciśnieniowym z filtrem.\nB. wgłębnikiem śrubowym.\nC. pojemnikiem ciśnieniowym z zaworami.\nD. kurkiem probierczym.\nOdpowiedź prawidłowa: D.\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\nModuł 3\nStrona 11\nUmiejętność 3) dobiera metody i techniki przygotowania materiału do badań\nlaboratoryjnych, na przykład:\n dobiera metody w zależności od stanu skupienia materiału do badań;\n dobiera metody w zależności od przewidywanych badań laboratoryjnych.\nPrzykładowe zadanie 5.\nPobraną próbkę fosforytu do badań laboratoryjnych należy poddać\nA. rozdrobnieniu i przesianiu.\nB. rozdrobnieniu i wysuszeniu.\nC. przesianiu i napowietrzeniu.\nD. wysuszeniu i rozpuszczeniu.\nOdpowiedź prawidłowa: A.\nUmiejętność 9) ocenia jakość surowców, półproduktów, produktów, materiałów\npomocniczych przemysłu chemicznego, na przykład:\n ocenia jakość surowców stosowanych w przemyśle chemicznym na podstawie\nnorm i wyników badań laboratoryjnych;\n ocenia jakość półproduktów przemysłu chemicznego pod względem ich\nprzydatności w dalszej produkcji;\n ocenia jakość produktów przemysłu chemicznego ze względu na zgodność\nnormami.\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\nModuł 3\nStrona 12\nPrzykładowe zadanie 6.\nSolanka używana do produkcji sody ma następujący skład:\nSkładnik\nStężenie %[m/m] Składnik Stężenie %[m/m]\nNaCl\n25\nMgCl2\n0,15\nCaSO4\n5,25\nFeCl3\n0,02\nCa(HCO3)2\n0,12\nSiO2\n0,10\nCaCl2\n0,05\nDo produkcji skierowano solankę z kopalni soli „Stara sól” o składzie:\nSkładnik\nStężenie %[m/m] Składnik Stężenie %[m/m]\nNaCl\n27\nMgCl2\n0,27\nCaSO4\n5,25\nFeCl3\n0,2\nCa(HCO3)2\n0,25\nSiO2\n0,05\nCaCl2\n0,55\nNa podstawie wyników analizy podjęto decyzję o usunięciu nadmiaru\nA. MgCl2, CaCl2, FeCl3\nB. CaSO4, SiO2, FeCl3\nC. CaSO4 , Ca(HCO3)2 , MgCl2\nD. Ca(HCO3)2, SiO2 , FeCl3\nOdpowiedź prawidłowa: A.\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\nModuł 3\nStrona 13\n2. Przykład zadania do części praktycznej egzaminu dla wybranych\numiejętności z kwalifikacji A.56. Organizacja i kontrolowanie procesów\ntechnologicznych w przemyśle chemicznym\nPrzeprowadź oznaczenie twardości ogólnej wody używanej do celów technologicznych\nw przemyśle chemicznym metodą kompleksometryczną oraz wykonaj niezbędne obliczenia\nWyniki obliczeń zapisz w Tabeli 1. Wyniki miareczkowania próbek wody.\nWykonanie oznaczenia:\nPrzygotuj roztwór buforowy o pH=10 oraz mieszaninę czerni eriochromowej T\nz chlorkiem sodu.\nZ przygotowanego na stanowisku zestawu wybierz niezbędne elementy i przygotuj bufor\namonowy oraz mieszaninę czerni eriochromowej T z chlorkiem sody.\nPrzygotowanie buforu amonowego:\nOdważ 20g NH4Cl, rozpuść w niewielkiej ilości wody destylowanej, dodaj 100cm3 NH3H2O o\ncp= 25% i uzupełnij wodą destylowaną do 1dm3.\nW trakcie przygotowywania roztworu buforowego należy bezwzględnie przestrzegać\nprzepisów BHP.\nKARTA CHARAKTERYSTYKI SUBSTANCJI CHEMICZNEJ\nData wydania/ Data aktualizacji : 2012-09-12.\nZgodny z Rozporządzeniem (WE) nr 1907/2006 (REACH), Załącznik II oraz Rozporządzeniem (WE) nr 1272/2008\n(CLP) - Polska\n1.1.\nIdentyfikacja substancji.\nNazwa handlowa:\nAMONIAK ROZTWÓR 25-31,2%\nIdentyfikator substancji:\nAmoniak, roztwór wodny 25-31,2%\nNazwa INCI:\nAMMONIA HYDROXIDE\nSynonimy:\nwoda amoniakalna, wodorotlenek amonu, zasada amonowa\nWzór chemiczny:\nNH3H2O\nNumer rejestracji:\n01-2119488876-14-XXXX\nNumer CAS:\n85536-14-7\n1.2. Istotne zidentyfikowane zastosowania substancji oraz zastosowania odradzane.\nZastosowania zidentyfikowane: jako ciekły nawóz sztuczny (źródło azotu), do otrzymywania gazowego\namoniaku, w przemyśle gumowym i barwników, w przemyśle kosmetycznym jako składnik farb do włosów, do\nprodukcji\nczyszczących\nśrodków\nchemii\ngospodarczej\noraz\nodczynnik\nlaboratoryjny,\nw przemyśle spożywczym, stosowany również do korekty pH wody przemysłowej, jako środek pomocniczy przy\ngarbowaniu skór bydlęcych, do produkcji stearynianu amonu, do produkcji nawozów mineralnych, na I stopniu\ninstalacji oczyszczania spalin metodą SNCR. Szczegółowe zastosowania zidentyfikowane zgodnie z systemem\ndeskryptorów patrz sekcja 7.3.\nZastosowania odradzane: nie określono.\n2.1. Klasyfikacja substancji. 2.1.1. Klasyfikacja zgodna z rozporządzeniem (WE) nr 1272/200 Działanie żrące,\nkategoria zagrożenia 1B (Skin Corr. 1B). Powoduje poważne oparzenia skóry oraz uszkodzenia oczu. (H314).\nDziałanie toksyczne na narządy docelowe w następstwie jednorazowego narażenia, kategoria zagrożenia 3\n(STOT SE 3). Może powodować podrażnienie dróg oddechowych (H335). Działanie toksyczne dla środowiska\nkategoria zagrożenia 1 (Aquatic Acute 1). Działa bardzo toksycznie na organizmy wodne (H400).\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\nModuł 3\nStrona 14\n2.1.2. Klasyfikacja zgodna z dyrektywą Rady 67/548/EWG i rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 2 września\n2003\nr.\nw\nsprawie\nkryteriów\ni\nsposobu\nklasyfikacji\nsubstancji\ni\npreparatów\nchemicznych\nz późniejszymi zmianami.\nProdukt żrący (C). Powoduje oparzenia (R34).Produkt niebezpieczny dla środowiska (N). Działa bardzo\ntoksycznie na organizmy wodne (R50).\n2.1.3. Szkodliwe skutki działania na zdrowie człowieka.\nProdukt żrący. Powoduje poważne oparzenia skóry oraz uszkodzenia oczu. Może powodować podrażnienie\ndróg oddechowych.\n2.1.4. Skutki działania na środowisko.\nProdukt niebezpieczny dla środowiska. Działa bardzo toksycznie na organizmy wodne.\n2.1.5. Skutki działania związane z właściwościami fizykochemicznymi.\nNie są znane niebezpieczne skutki działania związane z właściwościami fizykochemicznymi.\n2.2.\nElementy\noznakowania.\nZgodne\nz\nrozporządzeniem\n(WE)\nnr\n1272/2008:\nPiktogramy:\nHasło\nostrzegawcze:\nNiebezpieczeństwo\nZwroty\nwskazujące\nrodzaj\nzagrożenia: H314 - Powoduje poważne oparzenia skóry oraz uszkodzenia oczu. H335 - Może powodować\npodrażnienie dróg oddechowych. H400 - Działa bardzo toksycznie na organizmy wodne. Zwroty wskazujące\nśrodki ostrożności: Zapobieganie: P260 - Nie wdychać mgły/par/rozpylonej cieczy. P271 - Stosować wyłącznie\nna zewnątrz lub w dobrze wentylowanym pomieszczeniu. P273 - Unikać uwolnienia do środowiska. P280 -\nStosować rękawice ochronne/odzież ochronną/ ochronę oczu/ochronę twarzy. Reagowanie: P301+P330+P331 -\nW przypadku połknięcia: wypłukać usta. NIE wywoływać wymiotów.\nP303+P361+P353 - W przypadku kontaktu ze skórą (lub z włosami): Natychmiast usunąć/zdjąć całą\nzanieczyszczoną\nodzież.\nSpłukać\nskórę\npod\nstrumieniem\nwody/prysznicem.\nP304+P340\nW przypadku dostania się do dróg oddechowych: wyprowadzić lub wynieść poszkodowanego na świeże\npowietrze i zapewnić warunki do odpoczynku w pozycji umożliwiającej swobodne oddychanie.\nP305+P351+P338 - W przypadku dostania się do oczu: Ostrożnie płukać wodą przez kilka minut. Wyjąć soczewki\nkontaktowe, jeżeli są i można je łatwo usunąć. Nadal płukać. Przechowywanie: Brak specjalnych zaleceń.\nUsuwanie: Brak specjalnych zaleceń.\n2.3. Inne zagrożenia. Brak informacji na temat spełnienia kryteriów PBT lub vPvB zgodnie\nz załącznikiem XIII rozporządzenia REACH. Odpowiednie badania nie były przeprowadzone.\n3.1. Opis środków pierwszej pomocy.\nWdychanie: Wyprowadzić lub wynieść poszkodowanego z miejsca narażenia, ułożyć w wygodnej pozycji\npółleżącej lub siedzącej, zapewnić spokój, chronić przed utratą ciepła. Zdjąć zanieczyszczoną odzież. W razie\npotrzeby wezwać lekarza.\nKontakt ze skórą: Zdjąć zanieczyszczoną odzież. Zanieczyszczoną skórę natychmiast przemyć dużą ilością wody.\nZałożyć jałowy opatrunek. Skonsultować się z lekarzem.\nKontakt z oczami: Natychmiast płukać dużą ilością letniej wody, najlepiej bieżącej, przez co najmniej 15 min.\nUsunąć szkła kontaktowe. Unikać silnego strumienia wody ze względu na ryzyko mechanicznego uszkodzenia\nrogówki. Założyć jałowy opatrunek. Natychmiast skonsultować się z lekarzem-okulistą.\nPrzewód pokarmowy: Jeżeli nastąpi połknięcie, nie prowokować wymiotów. Wypłukać usta wodą. Natychmiast\nskonsultować się z lekarzem.\n3.2. Najważniejsze ostre i opóźnione objawy oraz skutki narażenia.\nMoże powodować poważne podrażnienie dróg oddechowych, błon śluzowych nosa i gardła, oparzenia oczu i\nskóry. Po spożyciu większych ilości mogą wystąpić nudności, wymioty, bóle żołądka, biegunka.\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\nModuł 3\nStrona 15\n3.3. Wskazania dotyczące wszelkiej natychmiastowej pomocy lekarskiej i szczególnego postępowania z\nposzkodowanym.\nLeczenie objawowe. Decyzję o sposobie postępowania ratunkowego podejmuje lekarz po dokładnej ocenie\nstanu poszkodowanego.\n4.1. Środki gaśnicze. Odpowiednie środki gaśnicze. Rozpylony strumień wody, CO2, proszek gaśniczy, piana\ngaśnicza. Należy stosować środki gaśnicze odpowiednie dla mediów palących się w otoczeniu. Niewłaściwe\nśrodki gaśnicze: Zwarty strumień wody - ryzyko rozprzestrzeniania pożaru. 4.2. Szczególne zagrożenia\nzwiązane z substancją. Podczas spalania mogą uwalniać się toksyczne spaliny, m.in. tlenki węgla i azotu. Unikać\nwdychania produktów spalania, mogą stwarzać zagrożenie dla zdrowia.\n4.3. Informacje dla straży pożarnej. Środki ochrony ogólnej typowe w przypadku pożaru. Nie należy przebywać\nw zagrożonej ogniem strefie bez odpowiedniego ubrania odpornego na chemikalia i aparatu do oddychania z\nniezależnym obiegiem powietrza. Zagrożone ogniem pojemniki chłodzić z bezpiecznej odległości rozpylonym\nstrumieniem wody.\nPOSTĘPOWANIE W PRZYPADKU NIEZAMIERZONEGO UWOLNIENIA DO ŚRODOWISKA\n5.1. Indywidualne środki ostrożności, wyposażenie ochronne i procedury w sytuacjach awaryjnych.\nOgraniczyć dostęp osób postronnych do obszaru awarii do czasu zakończenia odpowiednich operacji\noczyszczania. Dopilnować, aby usuwanie awarii i jej skutków przeprowadzał wyłącznie przeszkolony personel.\nW przypadku dużych uwolnień odizolować zagrożony obszar. Stosować środki ochrony indywidualnej. Unikać\nzanieczyszczenia oczu i skóry.\n5.2. Środki ostrożności w zakresie ochrony środowiska. W przypadku uwolnienia większych ilości substancji\nnależy poczynić kroki w celu niedopuszczenia do rozprzestrzenienia się w środowisku naturalnym. Powiadomić\nodpowiednie służby ratownicze.\n5.3. Metody i materiały zapobiegające rozprzestrzenianiu się skażenia i służące do usuwania skażenia. Wyciek\nograniczyć tamami. W przypadku dużego wycieku ciecz zebrać lub przepompować do szczelnie zamykanych\npojemników. Pozostałość przysypać obojętnym sorbentem (piasek, ziemia okrzemkowa), zebrać do szczelnie\nzamykanych pojemników, a skażone miejsce spłukać dużą ilością wody. W przypadku małego wycieku ciecz\nabsorbować na matach sorpcyjnych. Zebrany produkt przekazać do uprawnionego odbiorcy odpadów.\nZanieczyszczoną powierzchnię spłukać dużą ilością wody.\nPOSTĘPOWANIE Z SUBSTANCJĄ ORAZ JEJ MAGAZYNOWANIE\n6.1. Środki ostrożności dotyczące bezpiecznego postępowania. Pracować zgodnie z zasadami bezpieczeństwa i\nhigieny. Wskazane jest podejmowanie środków ostrożności, aby podczas pracy z substancją unikać kontaktu ze\nskórą i oczami. Zakładać środki ochrony indywidualnej zgodnie ze wskazaniami w sekcji 8. Zapewnić właściwą\nwentylację. Nie jeść, nie pić i nie palić w czasie pracy z produktem. Myć ręce podczas przerw i po zakończonej\npracy. Zanieczyszczone ubranie zdjąć, uprać przed ponownym założeniem. Nieużywane pojemniki trzymać\nszczelnie zamknięte.\n6.2. Warunki bezpiecznego magazynowania, łącznie z informacjami dotyczącymi wszelkich wzajemnych\nniezgodności. Zapewnić odpowiednią wentylację. Przechowywać w oryginalnych, właściwie oznakowanych,\nszczelnie zamkniętych opakowaniach, w chłodnym, suchym, dobrze wentylowanym pomieszczeniu. Chronić\nprzed ciepłem, światłem i źródłami zapłonu. Nie przechowywać w pobliżu żywności i napojów.\nKONTROLA NARAŻENIA I ŚRODKI OCHRONY INDYWIDUALNEJ\n7.1. Parametry dotyczące kontroli.\nNajwyższe dopuszczalne stężenia w środowisku pracy.\nNDS 14 mg/m3\nNDSCh 28 mg/m3\nNDSP brak danych\nDSB brak danych\nPodstawa prawna: Dz. U. 2002, Nr 217, poz. 1833 z późn. zm., Dz. U. 1996, Nr 69, poz. 332 z późn. zm.\n7.2. Kontrola narażenia.\n7.2.1 Stosowne techniczne środki kontroli.\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\nModuł 3\nStrona 16\nZapewnić prysznic i stanowisko do płukania oczu w pobliżu miejsca pracy. Zadbać o właściwą wentylacje w\nmiejscu pracy.\n7.2.2. Indywidualne środki ochrony, takie jak indywidualny sprzęt ochronny.\nInformacje ogólne: Stosowane środki ochrony indywidualnej muszą spełniać wymagania zawarte w\nrozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 28.12.2005 r. (Dz. U. Nr 259, poz. 2173) oraz dyrektywy 89/686/WE\n(wraz z późn. zm.). Doboru środków ochrony indywidualnej należy dokonać z uwzględnieniem stężenia i formy\nwystępowania substancji w miejscu pracy, dróg narażania, czasu ekspozycji i czynności wykonywanych przez\npracownika. Pracodawca obowiązany jest zapewnić środki ochrony spełniające wszystkie wymagania\njakościowe, w tym również ich konserwację i oczyszczanie.\nDrogi oddechowe: W przypadku małych stężeń lub podczas krótkotrwałej ekspozycji stosować maskę z\npochłaniaczem typu K (do 0,5% obj. - K2). W przypadkach, kiedy stężenie tlenu wynosi ≤ 17%. i/lub max\nstężenie substancji toksycznej w powietrzu wynosi ≥ 0,5 % obj. należy zastosować sprzęt izolujący.\nRęce i skóra: W warunkach przemysłowych stosować odzież ochronną i rękawice ochronne. Zalecany materiał\nna rękawice: kauczuk poliakrylonitrylowy, lateks, polichlorek winylu, polialkohol winylowy. Materiał, z którego\nwykonane są rękawice musi być nieprzepuszczalny i odporny na działanie produktu. Wyboru materiału należy\ndokonać przy uwzględnieniu czasów przebicia, szybkości przenikania i degradacji. Ponadto wybór odpowiednich\nrękawic nie zależy tylko od materiału, lecz także od innych cech jakościowych i zmienia się w zależności od\nproducenta. Od producenta rękawic należy uzyskać informacje na temat dokładnego czasu przebicia i go\nprzestrzegać.\nOczy: Stosować okulary ochronne typu gogle. W przypadku zagrożenia zanieczyszczenia twarzy nosić osłonę na\ntwarz.\nHigiena pracy: Obowiązują przepisy ogólne przemysłowej higieny pracy. Po zakończeniu pracy zdjąć\nzanieczyszczone ubranie. Przed przerwami w pracy umyć ręce i twarz. Po pracy umyć dokładnie całe ciało. Nie\njeść, nie pić, nie palić podczas pracy.\n7.2.3. Kontrola narażenia środowiska.\nZapobiec bezpośredniemu wyciekowi do kanalizacji/wód powierzchniowych. Nie wolno zanieczyszczać wód\npowierzchniowych i rowów odwadniających chemikaliami czy zużytymi opakowaniami. Rozlany produkt lub\nniekontrolowane wycieki do wody powierzchniowej należy zgłosić odpowiednim organom zgodnie z przepisami\nkrajowymi i lokalnymi. Wywozić jak odpady chemiczne, zgodnie z przepisami krajowymi i lokalnymi.\n8. WŁASCIWOŚCI FIZYCZNE I CHEMICZNE\n8.1. Informacje na temat podstawowych właściwości fizycznych i chemicznych.\nWygląd:\nCiecz, bezbarwna\nZapach:\nCharakterystyczny, ostry.\nPróg zapachu:\nOk. 3 mg/m3\npH:\nAlkaliczne\nTemperatura topnienia/krzepnięcia: -36,4ºC\nPoczątkowa temperatura wrzenia i zakres temperatur wrzenia: Nie oznaczono.\nTemperatura zapłonu:\nNie oznaczono.\nSzybkość parowania:\nNie oznaczono.\nPalność:\nNie dotyczy.\nGórna/dolna granica palności lub górna/dolna granica wybuchowości Nie oznaczono.\nPrężność par:\n300 mbar.\nGęstość par:\nNie oznaczono.\nGęstość względna:\n0,9939 (roztwór 1%), 0,95 (roztwór 12%), 0,873 (roztwór 35%)\nRozpuszczalność:\nMiesza się z wodą.\nSTABILNOŚĆ I REAKTYWNOŚĆ\n9.1. Reaktywność.\nAmoniak jest aktywny chemicznie i gwałtownie reaguje z acetal aldehydem, akroleiną, trój fluorkiem boru,\nbromem, chlorem, kwasem chlorowym, trójfluorkiem chloru, chloranami, chloro silanami, tlenkiem etylenu,\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\nModuł 3\nStrona 17\nfluorem, bromowodorem, kwasem podchlorawym, jodem, kwasem azotowym, dwutlenkiem azotu,\ntrójchlorkiem azotu, chlorkiem nitrozylu, pięciotlenkiem fosforu, kwasem pikrynowym, fosforem,\nfosforowodorem, arsenowodorem, antymonowodorem, sodem, dwuchlorkiem siarki. Z wodą tworzy alkaliczne\nroztwory.\n9.2. Stabilność chemiczna. W normalnych warunkach stosowania i magazynowania substancja jest stabilna. W\nwysokiej temperaturze uwalnia amoniak.\n9.3. Możliwość występowania niebezpiecznych reakcji. Amoniak jest aktywny chemicznie i gwałtownie reaguje\nz acetal aldehydem, akroleiną, trój fluorkiem boru, bromem, chlorem, kwasem chlorowym, trójfluorkiem\nchloru, chloranami, chloro silanami, tlenkiem etylenu, fluorem, bromowodorem, kwasem podchlorawym,\njodem, kwasem azotowym, dwutlenkiem azotu, trójchlorkiem azotu, chlorkiem nitrozylu, pięciotlenkiem\nfosforu, kwasem pikrynowym, fosforem, fosforowodorem, arsenowodorem, antymonowodorem, sodem,\ndwuchlorkiem siarki.\n9.4. Warunki, których należy unikać. Chronić przed wysoka temperaturą.\n9.5. Niebezpieczne produkty rozkładu. Amoniak, tlenki azotu.\n10.1. INFORMACJE TOKSYKOLOGICZNE\nDziałanie żrące/drażniące na skórę i poważne uszkodzenie oczu/działanie drażniące na oczy:\nPowoduje poważne oparzenia skóry oraz uszkodzenia oczu.\nSkutki zdrowotne narażenia miejscowego.\nWdychanie: Może powodować podrażnienie dróg oddechowych, błon śluzowych nosa i gardła. Kontakt z\noczami: Powoduje poważne oparzenia oczu, ryzyko uszkodzenia oczu. Kontakt ze skórą: Powoduje silne\noparzenia.\nPołknięcie: Przy spożyciu większych ilości mogą wystąpić nudności, wymioty, bóle żołądka, biegunka.\nToksyczność. Substancja niebezpieczna dla środowiska. Działa bardzo toksycznie na organizmy wodne. Produkt\npowoduje zmianę pH środowiska wodnego. Toksyczność dla ryb LC50 0,75-3,4 mg/l Toksyczność dla alg EC50\n2700 mg/l\n11. POSTĘPOWANIE Z ODPADAMI\n11.1.\nMetody\nunieszkodliwiania\nodpadów.\nZalecenia\ndotyczące\nsubstancji:\nutylizować\nzgodnie\nz obowiązującymi przepisami. Nie usuwać z odpadami komunalnymi. Pozostałości składować w oryginalnych\npojemnikach. Zalecany odzysk lub dalsza obróbka. Produkt odpadowy należy przekazać do uprawnionego\nzakładu utylizacji. Amoniak można neutralizować przez pochłanianie go w kwasie siarkowym o stężeniu 10-20%.\nRozcieńczone roztwory można kierować do oczyszczalni ścieków posiadających możliwość usuwania związków\nazotu.\nZalecenia dotyczące zużytych opakowań: odzysk / recykling / likwidację odpadów opakowaniowych\nprzeprowadzać zgodnie z obowiązującymi przepisami. Opakowania wielokrotnego użycia mogą być po\noczyszczeniu przeznaczone do wykorzystania powtórnego.\nWspólnotowe akty prawne: dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady: 2006/12/WE i 94/62/WE, dyrektywa\nRady 91/689/EWG.\nKrajowe akty prawne: Dz. U. 2001, Nr 62, poz. 628 z późn.zm., Dz. U. 2001, Nr 63, poz. 638\nz późn.zm.\nPrzygotowanie mieszaniny czerni eriochromowej T z chlorkiem sodu: odważ 0,25 g\nwskaźnika\ni\n50g\nNaCl,\na\nnastępnie\nutrzyj\ndokładnie\nskładniki\nmieszaniny\nw moździerzu.\nNastępnie z przygotowanego na stanowisku zestawu wybierz niezbędne elementy\ni przygotuj zestaw do miareczkowania.\nW celu wykonania oznaczenia twardości ogólnej wody metodą kompleksometryczną,\npobierz 500cm3 wody wodociągowej, sprawdź odczyn papierkiem uniwersalnym.\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\nModuł 3\nStrona 18\nJeżeli odczyn będzie zasadowy to zneutralizuj zasadowość za pomocą roztworu HCl\no stężeniu cHCl = 0,1 mmol/dm3.\nPobierz do analizy 3 próbki po 100cm3 zneutralizowanej wody, dodaj 2cm3 roztworu\nbuforowego pH = 10, 1cm3 1% roztworu chlorowodorku hydroksyloaminy oraz 0,5cm3 5%\nroztworu Na2S i około 0,05g czerni eriochromowejT. Całość miareczkuj roztworem kwasu\netylenodiaminotetraoctowego\n(EDTA)\no\nstężeniucmol=0,0100\nmol/dm3\ndo\nzmiany\nzabarwienia z czerwonego na niebieskie. Miareczkowanie nie powinno trwać dłużej niż\n5 minut od chwili dodania wskaźnika.\nTwardość ogólną w badanej próbce obliczyć w mmol/dm3 według wzoru:\nTog=\nV\nc\nV\nEDTA\n1000\n01\n,0\n1\n\n\n\ngdzie: V1 - objętość roztworu EDTA zużytego do miareczkowania w cm3\nV - objętość badanej próbki wody wziętej do oznaczania w cm3\n0,01\nliczba\nmilimoli\nwapnia\nodpowiadająca\n1cm3\nroztworu\nEDTA\no cEDTA=0,01 mol/dm3\nTabela 1. Wyniki miareczkowania próbek wody\nUwaga! Za wynik należy przyjąć średnią trzech wykonanych oznaczeń różniących się między\nsobą objętością użytego do miareczkowania EDTA nie większą niż 0,1cm3.\nNumer próbki\nObjętość roztworu\nEDTA zużytego do\nmiareczkowania [cm3]\nTwardość ogólna\nbadanej próbki w\n[mmol∙dm3]\nTwardość ogólna\njako średnia trzech\noznaczeń\n1\n2\n3\nCzas na wykonanie zadania wynosi 180 minut.\nOcenie podlegać będzie\n przebieg\nwykonania\noznaczenia\ntwardości\nogólnej\nwody\nmetodą\nkompleksometryczną\norganizacja\nstanowiska\npracy\n(dobór\nsprzętu\ni odczynników);\n przygotowanie substancji pomocniczych do analizy;\nObliczenia twardości ogólnej badanej próbki\nPróbka numer 1\nPróbka numer 2\nPróbka numer 3\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\nModuł 3\nStrona 19\n pobranie próbek wody i przygotowanie ich do analizy;\n wykonanie miareczkowania;\n tabela 1.\nKryteria oceniania wykonania zadania praktycznego będą uwzględniać\n trafność doboru sprzętu i odczynników do wymogów oznaczenia twardości\nogólnej wody metodą kompleksometryczną;\n poprawność przygotowania substancji pomocniczych do analizy;\n poprawność przygotowania próbek wody do oznaczenia twardości ogólnej;\n dokładność wykonania oznaczenia twardości ogólnej;\n stosowanie zasad bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania\noznaczenia;\n poprawność opracowania dokumentacji w tabeli 1.\nUmiejętności sprawdzane zadaniem praktycznym\n1. Organizowanie procesów technologicznych\n3) określa parametry procesu technologicznego i wymagania dotyczące jakości mediów\ntechnologicznych;\n11) kontroluje przestrzeganie procedur systemu jakości i stosowanie przepisów prawa\ndotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony\nśrodowiska w procesie produkcyjnym.\n2. Wykonywanie badań laboratoryjnych stosowanych w przemyśle chemicznym\n5) stosuje metody klasyczne i instrumentalne stosowane w badaniach surowców,\npółproduktów, produktów i materiałów pomocniczych przemysłu chemicznego;\n6) przygotowuje titranty i roztwory pomocnicze;\n7) wykonuje analizy jakościowe i ilościowe surowców, półproduktów i produktów\nprzemysłu chemicznego oraz materiałów pomocniczych, metodami klasycznymi\ni instrumentalnymi;\n9) ocenia jakość surowców, półproduktów, produktów, materiałów pomocniczych\nna podstawie wyników badań laboratoryjnych;\n11) prowadzi dokumentację badań laboratoryjnych surowców, półproduktów,\nproduktów i materiałów pomocniczych stosowanych w przemyśle chemicznym.\nModuł 3. Wymagania egzaminacyjne z przykładami zadań\nModuł 3\nStrona 20\nInne zadania praktyczne z zakresu kwalifikacji A.56. Organizacja i kontrolowanie procesów\ntechnologicznych w przemyśle chemicznym mogą dotyczyć\n oceny\njakości\nsurowców,\npółproduktów,\nproduktów\nlub\nmateriałów\npomocniczych na podstawie otrzymanych wyników badań laboratoryjnych;\n wykonania analizy jakościowej i/lub ilościowej surowców, półproduktów lub\nproduktów przemysłu chemicznego, a także materiałów pomocniczych,\nmetodami klasycznymi i/lub instrumentalnymi;\n pobierania próbek substancji gazowych, ciekłych lub stałych do badań\nlaboratoryjnych,\nwłaściwego\nich\nznakowania,\nzabezpieczania\ni przechowywania.\nZałączniki\nZałączniki\nStrona 1\nZAŁĄCZNIKI\nZAŁĄCZNIK 1. Wykaz wybranych aktów prawnych\nZAŁĄCZNIK 2. Podstawa programowa kształcenia w zawodzie technik\ntechnologii chemicznej\nZAŁĄCZNIK 3. Procedury przeprowadzania i organizowania egzaminu\npotwierdzającego kwalifikacje w zawodzie\nZAŁĄCZNIK 4. Wzór deklaracji przystąpienia do egzaminu\ndla ucznia/słuchacza/absolwenta\nZAŁĄCZNIK 5. Wzór wniosku o dopuszczenie do egzaminu eksternistycznego\nzawodowego\nZAŁĄCZNIK 6. Wykaz Okręgowych Komisji Egzaminacyjnych\nZałączniki\nZałączniki\nStrona 2\nZAŁĄCZNIK 1. Wykaz wybranych aktów prawnych\n Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz\nniektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r, Nr 205, poz. 1206)\n Rozporządzenie MEN z dnia 23 grudnia 2011 r. w sprawie klasyfikacji zawodów\nszkolnictwa zawodowego (Dz. U. z 2012 r., poz. 7)\n Rozporządzenie MEN z dnia 7 lutego 2012 r. w sprawie podstawy programowej\nkształcenia w zawodach (Dz. U. z 2012 r., poz. 184)\n Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 stycznia 2012 r. w sprawie\negzaminów eksternistycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 188)\n Rozporządzenie MEN z dnia 24 lutego 2012 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie\nwarunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy\noraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych\n(Dz. U. z 2012 r., poz. 262)\nZałączniki\nZałączniki\nStrona 3\nZAŁĄCZNIK 2. Podstawa programowa kształcenia w zawodzie\nOpracowano na podstawie dokumentu z dnia 7 lutego 2012 r.\ntechnik technologii chemicznej 311603\nCelem kształcenia zawodowego jest przygotowanie uczących się do życia w warunkach współczesnego świata,\nwykonywania pracy zawodowej i aktywnego funkcjonowania na zmieniającym się rynku pracy.\nZadania szkoły i innych podmiotów prowadzących kształcenie zawodowe oraz sposób ich realizacji są\nuwarunkowane zmianami zachodzącymi w otoczeniu gospodarczo-społecznym, na które wpływają\nw szczególności: idea gospodarki opartej na wiedzy, globalizacja procesów gospodarczych i społecznych,\nrosnący udział handlu międzynarodowego, mobilnośd geograficzna i zawodowa, nowe techniki i technologie,\na także wzrost oczekiwao pracodawców w zakresie poziomu wiedzy i umiejętności pracowników.\nW procesie kształcenia zawodowego ważne jest integrowanie i korelowanie kształcenia ogólnego\ni zawodowego, w tym doskonalenie kompetencji kluczowych nabytych w procesie kształcenia ogólnego,\nz uwzględnieniem niższych etapów edukacyjnych. Odpowiedni poziom wiedzy ogólnej powiązanej z wiedzą\nzawodową przyczyni się do podniesienia poziomu umiejętności zawodowych absolwentów szkół kształcących\nw zawodach, a tym samym zapewni im możliwośd sprostania wyzwaniom zmieniającego się rynku pracy.\nW procesie kształcenia zawodowego są podejmowane działania wspomagające rozwój każdego uczącego się,\nstosownie do jego potrzeb i możliwości, ze szczególnym uwzględnieniem indywidualnych ścieżek edukacji\ni kariery, możliwości podnoszenia poziomu wykształcenia i kwalifikacji zawodowych oraz zapobiegania\nprzedwczesnemu kooczeniu nauki.\nElastycznemu reagowaniu systemu kształcenia zawodowego na potrzeby rynku pracy, jego otwartości na\nuczenie się przez całe życie oraz mobilności edukacyjnej i zawodowej absolwentów ma służyd wyodrębnienie\nkwalifikacji w ramach poszczególnych zawodów wpisanych do klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego.\n1. CELE KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE\nAbsolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik technologii chemicznej powinien byd przygotowany do\nwykonywania następujących zadao zawodowych:\n1) wytwarzania półproduktów i produktów chemicznych;\n2) obsługiwania maszyn i urządzeo przemysłu chemicznego;\n3) organizowania i kontrolowania procesów technologicznych przemysłu chemicznego;\n4) wykonywania badao laboratoryjnych w przemyśle chemicznym.\n2. EFEKTY KSZTAŁCENIA\nDo wykonywania wyżej wymienionych zadao zawodowych niezbędne jest osiągnięcie zakładanych efektów\nkształcenia, na które składają się:\n1) efekty kształcenia wspólne dla wszystkich zawodów;\n(BHP). Bezpieczeostwo i higiena pracy\nUczeo:\n1) rozróżnia pojęcia związane z bezpieczeostwem i higieną pracy, ochroną przeciwpożarową, ochroną\nśrodowiska i ergonomią;\n2) rozróżnia zadania i uprawnienia instytucji oraz służb działających w zakresie ochrony pracy i ochrony\nśrodowiska w Polsce;\n3) określa prawa i obowiązki pracownika oraz pracodawcy w zakresie bezpieczeostwa i higieny pracy;\n4) przewiduje zagrożenia dla zdrowia i życia człowieka oraz mienia i środowiska związane z wykonywaniem\nzadao zawodowych;\n5) określa zagrożenia związane z występowaniem szkodliwych czynników w środowisku pracy;\n6) określa skutki oddziaływania czynników szkodliwych na organizm człowieka;\n7) organizuje stanowisko pracy zgodnie z obowiązującymi wymaganiami ergonomii, przepisami bezpieczeostwa\ni higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska;\nZałączniki\nZałączniki\nStrona 4\n8) stosuje środki ochrony indywidualnej i zbiorowej podczas wykonywania zadao zawodowych;\n9) przestrzega zasad bezpieczeostwa i higieny pracy oraz stosuje przepisy prawa dotyczące ochrony\nprzeciwpożarowej i ochrony środowiska;\n10) udziela pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy oraz w stanach zagrożenia zdrowia\ni życia.\n(PDG). Podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej\nUczeo:\n1) stosuje pojęcia z obszaru funkcjonowania gospodarki rynkowej;\n2) stosuje przepisy prawa pracy, przepisy prawa dotyczące ochrony danych osobowych oraz przepisy prawa\npodatkowego i prawa autorskiego;\n3) stosuje przepisy prawa dotyczące prowadzenia działalności gospodarczej;\n4) rozróżnia przedsiębiorstwa i instytucje występujące w branży i powiązania między nimi;\n5) analizuje działania prowadzone przez przedsiębiorstwa funkcjonujące w branży;\n6) inicjuje wspólne przedsięwzięcia z różnymi przedsiębiorstwami z branży;\n7) przygotowuje dokumentację niezbędną do uruchomienia i prowadzenia działalności gospodarczej;\n8) prowadzi korespondencję związaną z prowadzeniem działalności gospodarczej;\n9) obsługuje urządzenia biurowe oraz stosuje programy komputerowe wspomagające prowadzenie działalności\ngospodarczej;\n10) planuje i podejmuje działania marketingowe prowadzonej działalności gospodarczej;\n11) optymalizuje koszty i przychody prowadzonej działalności gospodarczej.\n(JOZ). Język obcy ukierunkowany zawodowo\nUczeo:\n1) posługuje się zasobem środków językowych (leksykalnych, gramatycznych, ortograficznych oraz\nfonetycznych), umożliwiających realizację zadao zawodowych;\n2) interpretuje wypowiedzi dotyczące wykonywania typowych czynności zawodowych artykułowane powoli\ni wyraźnie, w standardowej odmianie języka;\n3) analizuje i interpretuje krótkie teksty pisemne dotyczące wykonywania typowych czynności zawodowych;\n4) formułuje krótkie i zrozumiałe wypowiedzi oraz teksty pisemne umożliwiające komunikowanie się\nw środowisku pracy;\n5) korzysta z obcojęzycznych źródeł informacji.\n(KPS). Kompetencje personalne i społeczne\nUczeo:\n1) przestrzega zasad kultury i etyki;\n2) jest kreatywny i konsekwentny w realizacji zadao;\n3) przewiduje skutki podejmowanych działao;\n4) jest otwarty na zmiany;\n5) potrafi radzid sobie ze stresem;\n6) aktualizuje wiedzę i doskonali umiejętności zawodowe;\n7) przestrzega tajemnicy zawodowej;\n8) potrafi ponosid odpowiedzialnośd za podejmowane działania;\n9) potrafi negocjowad warunki porozumieo;\n10) współpracuje w zespole.\n(OMZ). Organizacja pracy małych zespołów (wyłącznie dla zawodów nauczanych na poziomie technika)\nUczeo:\n1) planuje pracę zespołu w celu wykonania przydzielonych zadao;\n2) dobiera osoby do wykonania przydzielonych zadao;\n3) kieruje wykonaniem przydzielonych zadao;\n4) ocenia jakośd wykonania przydzielonych zadao;\n5) wprowadza rozwiązania techniczne i organizacyjne wpływające na poprawę warunków i jakośd pracy;\nZałączniki\nZałączniki\nStrona 5\n6) komunikuje się ze współpracownikami.\n2) efekty kształcenia wspólne dla zawodów w ramach obszaru administracyjno-usługowego, stanowiące\npodbudowę do kształcenia w zawodzie lub grupie zawodów PKZ(A.d);\nPKZ(A.d) Umiejętności stanowiące podbudowę do kształcenia w zawodach: operator urządzeo przemysłu\nchemicznego, technik technologii chemicznej\nUczeo:\n1) sporządza szkice i rysunki techniczne części maszyn i urządzeo;\n2) wyjaśnia zjawiska fizyczne, chemiczne i fizykochemiczne zachodzące w procesach technologicznych\nprzemysłu chemicznego;\n3) prowadzi i kontroluje procesy jednostkowe w skali laboratoryjnej;\n4) posługuje się wiedzą z zakresu mechaniki technicznej i elektrotechniki;\n5) rozpoznaje części maszyn i urządzeo oraz określa ich zastosowanie;\n6) przestrzega zasad eksploatacji i konserwacji maszyn i urządzeo;\n7) rozróżnia silniki elektryczne i elementy instalacji elektrycznych;\n8) rozróżnia elementy sterowania oraz układy automatyki w maszynach i urządzeniach;\n9) przestrzega zasad eksploatacji urządzeo automatyki przemysłowej;\n10) posługuje się dokumentacją techniczną;\n11) stosuje programy komputerowe wspomagające wykonywanie zadao.\n3) efekty kształcenia właściwe dla kwalifikacji wyodrębnionych w zawodzie technik technologii chemicznej\nopisane w części II:\nA.6. Obsługa maszyn i urządzeo przemysłu chemicznego\n1. Nadzorowanie pracy maszyn i urządzeo stosowanych w przemyśle chemicznym\nUczeo:\n1) rozróżnia rodzaje i określa właściwości materiałów stosowanych w konstrukcji maszyn i urządzeo przemysłu\nchemicznego;\n2) rozpoznaje elementy konstrukcyjne maszyn i urządzeo stosowanych w przemyśle chemicznym;\n3) określa rodzaje, zastosowanie i warunki eksploatacji maszyn i urządzeo przemysłu chemicznego;\n4) przygotowuje roztwory i mieszaniny na podstawie procedur technologicznych;\n5) ocenia stan techniczny maszyn i urządzeo stosowanych w przemyśle chemicznym;\n6) obsługuje maszyny i urządzenia stosowane w procesach jednostkowych i w ciągach technologicznych\nprzemysłu chemicznego;\n7) obsługuje maszyny i urządzenia do transportu i dozowania ciał stałych;\n8) monitoruje działanie systemów rurociągowych do przesyłania mediów technologicznych;\n9) wykonuje czynności związane z pakowaniem, oznakowaniem i przechowywaniem surowców, półproduktów\noraz produktów przemysłu chemicznego;\n10) przygotowuje maszyny i urządzenia do konserwacji i remontów bieżących;\n11) wykonuje czynności związane z konserwacją maszyn i urządzeo oraz armatury.\n2. Monitorowanie przebiegu procesów technologicznych przemysłu chemicznego\nUczeo:\n1) odczytuje schematy technologiczne procesów wytwarzania półproduktów i produktów przemysłu\nchemicznego;\n2) wykonuje czynności związane z wytwarzaniem półproduktów i produktów przemysłu chemicznego zgodnie\nz zasadami technologicznymi;\n3) przestrzega zasad technologicznych procesów wytwarzania półproduktów i produktów przemysłu\nchemicznego;\n4) pobiera próbki materiałów do kontroli ruchowej i międzyoperacyjnej;\n5) wykonuje analizy ruchowe i międzyoperacyjne;\n6) obsługuje analizatory przemysłowe oraz przyrządy kontrolno-pomiarowe stosowane w przemyśle\nchemicznym;\nZałączniki\nZałączniki\nStrona 6\n7) obsługuje przemysłowe automatyczne układy regulacyjne stosowane w procesach technologicznych\nprzemysłu chemicznego;\n8) dokumentuje przebieg i wyniki monitoringu procesów technologicznych przemysłu chemicznego.\nA.56. Organizacja i kontrolowanie procesów technologicznych w przemyśle chemicznym\n1. Organizowanie procesów technologicznych\nUczeo:\n1) charakteryzuje procesy technologiczne przemysłowej syntezy organicznej i nieorganicznej, przetwórstwa\npetrochemiczno-rafineryjnego;\n2) sporządza bilanse materiałowe i energetyczne procesów technologicznych;\n3) określa parametry procesu technologicznego i wymagania dotyczące jakości mediów technologicznych;\n4) dobiera maszyny i urządzenia do poszczególnych procesów wytwarzania półproduktów i produktów\nchemicznych;\n5) przestrzega zasad racjonalnej gospodarki czynnikami energetycznymi podczas produkcji;\n6) organizuje stanowiska obsługi ciągu technologicznego;\n7) opracowuje harmonogramy prac i kieruje zespołami pracowników prowadzących procesy technologiczne;\n8) kontroluje wykonywanie pomiarów i regulacji parametrów procesowych;\n9) kontroluje przebieg procesów produkcyjnych na podstawie wyników pomiarów parametrów i analiz\nruchowych i międzyoperacyjnych;\n10) organizuje i nadzoruje prace związane ze znakowaniem, magazynowaniem i transportem materiałów na\nwydziale produkcyjnym przemysłu chemicznego;\n11) kontroluje przestrzeganie procedur systemu jakości i stosowanie przepisów prawa dotyczących\nbezpieczeostwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska w procesie produkcyjnym;\n12) prowadzi dokumentację przebiegu procesu produkcyjnego.\n2. Wykonywanie badao laboratoryjnych stosowanych w przemyśle chemicznym\nUczeo:\n1) pobiera próbki substancji gazowych, ciekłych i stałych do badao laboratoryjnych;\n2) znakuje, zabezpiecza i przechowuje pobrane próbki materiałów;\n3) dobiera metody i techniki przygotowywania materiału do badao laboratoryjnych;\n4) przygotowuje próbki laboratoryjne i analityczne;\n5) stosuje metody klasyczne i instrumentalne stosowane w badaniach surowców, półproduktów, produktów\ni materiałów pomocniczych przemysłu chemicznego;\n6) przygotowuje titranty i roztwory pomocnicze;\n7) wykonuje analizy jakościowe i ilościowe surowców, półproduktów i produktów przemysłu chemicznego oraz\nmateriałów pomocniczych, metodami klasycznymi i instrumentalnymi;\n8) wykonuje badania właściwości fizycznych i fizykochemicznych surowców, półproduktów, produktów\ni materiałów pomocniczych przemysłu chemicznego;\n9) ocenia jakośd surowców, półproduktów, produktów, materiałów pomocniczych na podstawie wyników\nbadao laboratoryjnych;\n10) wykonuje czynności związane z kalibracją i konserwacją sprzętu i aparatury laboratoryjnej;\n11) prowadzi ewidencję i dokumentację badao laboratoryjnych surowców, półproduktów, produktów\ni materiałów pomocniczych przemysłu chemicznego.\n3. WARUNKI REALIZACJI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE\nSzkoła podejmująca kształcenie w zawodzie technik technologii chemicznej powinna posiadad następujące\npomieszczenia dydaktyczne:\n1) pracownię rysunku technicznego i projektowania, wyposażoną w: stanowisko komputerowe dla nauczyciela\npodłączone do sieci lokalnej z dostępem do Internetu, stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla jednego\nucznia) podłączone do sieci lokalnej z dostępem do Internetu, z oprogramowaniem do wykonywania\ndokumentacji technicznej, uproszczonych schematów technologicznych, symulacji przebiegu procesów\ntechnologicznych przemysłu chemicznego, drukarki, skanery i plotery (po jednym urządzeniu na cztery\nZałączniki\nZałączniki\nStrona 7\nstanowiska komputerowe), modele maszyn i urządzeo przemysłu chemicznego, katalogi handlowe maszyn\ni urządzeo przemysłu chemicznego, normy dotyczące rysunku technicznego;\n2) pracownię fizykochemiczną, wyposażoną w: sprzęt i urządzenia do prowadzenia prac preparatywnych,\nprocesów jednostkowych (w skali laboratoryjnej), badao laboratoryjnych (metodami klasycznymi\ni instrumentalnymi), urządzenia do: rozdrabniania i mieszania, destylacji i rektyfikacji, ogrzewania i chłodzenia,\nekstrakcji i absorpcji, badao właściwości fizykochemicznych substancji oraz instrukcje do wykonywania prac\npreparatywnych i procesów jednostkowych w skali laboratoryjnej, karty charakterystyk substancji\nniebezpiecznych i ich mieszanin, środki ochrony indywidualnej, stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla\nczterech uczniów) z oprogramowaniem do rejestracji i opracowywania wyników badao, drukarkę sieciową;\n3) pracownię technologiczną, wyposażoną w: urządzenia do prowadzenia procesów jednostkowych w skali\nułamkowo-technicznej, urządzenia do filtracji, destylacji, rektyfikacji, ekstrakcji, absorpcji i adsorpcji, procesów\ncieplnych oraz reaktory procesowe, urządzenia do poboru próbek, stanowisko analiz ruchowych, urządzenia do\npomiaru i regulacji parametrów procesowych: temperatury, ciśnienia, natężenia przepływu, gęstości, lepkości,\npH, konduktancji, składu chemicznego, katalogi elementów i urządzeo stosowanych w układach automatycznej\nregulacji, instrukcje obsługi oraz dokumentacje techniczne elementów i urządzeo automatyki, instrukcje\nwykonywania procesów jednostkowych w skali ułamkowo-technicznej, karty charakterystyk substancji\nniebezpiecznych i ich mieszanin, środki ochrony indywidualnej;\n4) warsztaty szkolne, w których powinny byd zorganizowane następujące stanowiska:\na) stanowiska do obróbki ręcznej (jedno stanowisko dla dwóch uczniów), wyposażone w: stół ślusarski\nz imadłem, zestaw narzędzi do obróbki ręcznej oraz zestaw narzędzi ślusarskich do czyszczenia powierzchni,\nzestaw przyrządów pomiarowych,\nb) stanowiska do obróbki ręcznej tworzyw sztucznych (jedno stanowisko dla dwóch uczniów), wyposażone\nw zestaw narzędzi do obróbki tworzyw sztucznych,\nc) stanowiska obróbki szkła (jedno stanowisko dla dwóch uczniów), wyposażone w: narzędzia do cięcia szkła,\nsprężarkę, palniki,\nd) stanowiska konserwacji i drobnych napraw aparatury i armatury chemicznej (jedno stanowisko dla dwóch\nuczniów), wyposażone w narzędzia i środki do konserwacji i drobnych napraw aparatury i armatury chemicznej;\nponadto warsztaty szkolne powinny byd wyposażone w: dokumentacje techniczne, karty charakterystyk\nsubstancji niebezpiecznych i ich mieszanin, środki ochrony indywidualnej, zestaw przepisów prawa dotyczących\nbezpieczeostwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska.\nKształcenie praktyczne może odbywad się w: pracowniach i warsztatach szkolnych, placówkach kształcenia\npraktycznego oraz podmiotach stanowiących potencjalne miejsce zatrudnienia absolwentów szkół kształcących\nw zawodzie.\nSzkoła organizuje praktyki zawodowe w podmiocie zapewniającym rzeczywiste warunki pracy właściwe dla\nnauczanego zawodu w wymiarze 4 tygodni (160 godzin).\n4. Minimalna liczba godzin kształcenia zawodowego1)\nEfekty kształcenia wspólne dla wszystkich zawodów oraz efekty kształcenia wspólne\ndla zawodów w ramach obszaru administracyjno-usługowego stanowiące podbudowę\ndo kształcenia w zawodzie lub grupie zawodów\n300 godz.\nA.6. Obsługa maszyn i urządzeo przemysłu chemicznego\n800 godz.\nA.56. Organizacja i kontrolowanie procesów technologicznych w przemyśle\nchemicznym\n250 godz.\n1) W szkole liczbę godzin kształcenia zawodowego należy dostosowad do wymiaru godzin określonego\nw przepisach w sprawie ramowych planów nauczania w szkołach publicznych danego typu, zachowując\nminimalną liczbę godzin wskazanych w tabeli odpowiednio dla efektów kształcenia: wspólnych dla wszystkich\nzawodów i wspólnych dla zawodów w ramach obszaru kształcenia stanowiących podbudowę do kształcenia\nw zawodzie lub grupie zawodów oraz właściwych dla kwalifikacji wyodrębnionych w zawodzie.\nZałączniki\nZałączniki\nStrona 8\nZAŁĄCZNIK 3. Procedury przeprowadzania i organizowania egzaminu\npotwierdzającego kwalifikacje w zawodzie\nAktualne procedury dotyczące przeprowadzania i organizowania egzaminu potwierdzającego\nkwalifikacje w zawodzie są dostępne na stronie internetowej Centralnej Komisji\nEgzaminacyjnej pod adresem http://www.cke.edu.pl.\nZałączniki\nZałączniki\nStrona 9\nZAŁĄCZNIK 4. Wzór deklaracji przystąpienia do egzaminu\ndla ucznia/słuchacza/absolwenta\nZałączniki\nZałączniki\nStrona 10\nZAŁĄCZNIK 5. Wzór wniosku o dopuszczenie do egzaminu eksternistycznego\nzawodowego\nZałączniki\nZałączniki\nStrona 11\nZAŁĄCZNIK 6. Wykaz Okręgowych Komisji Egzaminacyjnych\nOkręgowa Komisja Egzaminacyjna w Gdańsku\nhttp://www.oke.gda.pl/\nOkręgowa Komisja Egzaminacyjna w Jaworznie\nhttp://www.oke.jaworzno.pl/\nOkręgowa Komisja Egzaminacyjna w Krakowie\nhttp://www.oke.krakow.pl/\nOkręgowa Komisja Egzaminacyjna w Łomży\nhttp://www.oke.lomza.pl/\nOkręgowa Komisja Egzaminacyjna w Łodzi\nhttp://www.komisja.pl/\nOkręgowa Komisja Egzaminacyjna w Poznaniu\nhttp://www.oke.poznan.pl/\nOkręgowa Komisja Egzaminacyjna w Warszawie\nhttp://www.oke.waw.pl/\nOkręgowa Komisja Egzaminacyjna we Wrocławiu\nhttp://www.oke.wroc.pl/\nSłownik pojęć\nSłownik\nStrona 1\nSŁOWNIK POJĘĆ\nSzkoła - należy przez to rozumieć trzy typy szkół ponadgimnazjalnych:\n- zasadniczą szkołę zawodową,\n- czteroletnie technikum,\n- szkołę policealną.\nPlacówka - należy przez to rozumieć placówkę kształcenia ustawicznego lub placówkę\nkształcenia praktycznego.\nDyrektor szkoły/placówki - należy przez to rozumieć dyrektora szkoły/placówki,\nw której jest realizowane kształcenie zawodowe.\nPracodawca - należy przez to rozumieć pracodawcę, u którego jest realizowane\nkształcenie zawodowe.\nOśrodek egzaminacyjny - należy przez to rozumieć szkołę, placówkę lub pracodawcę,\nupoważnione przez dyrektora komisji okręgowej do zorganizowania części praktycznej\negzaminu.\nEgzamin zawodowy - należy przez to rozumieć egzamin potwierdzający kwalifikacje\nw zawodzie przeprowadzany z zakresu danej kwalifikacji wyodrębnionej w tym zawodzie,\nzgodnie z klasyfikacją zawodów szkolnictwa zawodowego.\nKwalifikacja w zawodzie - wyodrębniony w danym zawodzie zestaw oczekiwanych\nefektów kształcenia, których osiągnięcie potwierdza świadectwo wydane przez okręgową\nkomisję egzaminacyjną, po zdaniu egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie\nw zakresie jednej kwalifikacji.\nPodstawa programowa kształcenia w zawodach - obowiązkowe zestawy celów\nkształcenia i treści nauczania opisanych w formie oczekiwanych efektów kształcenia: wiedzy,\numiejętności zawodowych oraz kompetencji personalnych i społecznych, niezbędnych dla\nzawodów lub kwalifikacji wyodrębnionych w zawodach, uwzględniane w programach\nnauczania i umożliwiające ustalenie kryteriów ocen szkolnych i wymagań egzaminacyjnych\noraz warunki realizacji kształcenia w zawodach, w tym zalecane wyposażenie w pomoce\ndydaktyczne i sprzęt oraz minimalna liczba godzin kształcenia zawodowego.\nSłownik pojęć\nSłownik\nStrona 2\nFormy pozaszkolne - należy przez to rozumieć formy uzyskiwania i uzupełniania wiedzy,\numiejętności i kwalifikacji zawodowych w placówkach i ośrodkach kształcenia ustawicznego\ni praktycznego, a także kwalifikacyjne kursy zawodowe.\nKwalifikacyjny kurs zawodowy - należy przez to rozumieć kurs, którego program\nnauczania uwzględnia podstawę programową kształcenia w zawodach, w zakresie jednej\nkwalifikacji, którego ukończenie umożliwia przystąpienie do egzaminu potwierdzającego\nkwalifikacje w zawodzie w zakresie tej kwalifikacji.\nCzęść pisemna egzaminu przeprowadzana w formie elektronicznej - należy\nprzez to rozumieć część pisemną egzaminu zawodowego przeprowadzaną z wykorzystaniem\nelektronicznego systemu przeprowadzania egzaminu.\nOperator lub operatorzy egzaminu - należy przez to rozumieć wskazaną przez\ndyrektora szkoły/placówki/pracodawcę osobę lub osoby odpowiedzialne za przygotowanie\ntechniczne szkoły/placówki/pracodawcy do przeprowadzenia części pisemnej egzaminu\nz wykorzystaniem elektronicznego systemu oraz za poprawność funkcjonowania w czasie\negzaminu\nsystemu\nelektronicznego\ni\nindywidualnych\nstanowisk\negzaminacyjnych\nwspomaganych elektronicznie.\nAsystent techniczny - należy przez to rozumieć osobę lub osoby przygotowujące\nstanowiska\negzaminacyjne\nwskazane\nprzez\nkierownika\nośrodka\negzaminacyjnego,\nodpowiedzialne za przygotowanie stanowisk egzaminacyjnych i zapewniających prawidłowe\nfunkcjonowanie stanowisk komputerowych, specjalistycznego sprzętu oraz maszyn\ni urządzeń\nwykorzystywanych\ndo\nwykonania\nzadań\negzaminacyjnych\nw\nczasie\nprzeprowadzania części praktycznej egzaminu zawodowego.\nNauczyciel wspomagający - należy przez to rozumieć specjalistę z zakresu danej\nniepełnosprawności, o którym mowa w komunikacie dyrektora CKE w sprawie szczegółowej\ninformacji o sposobach dostosowania warunków i form przeprowadzania egzaminu\nzawodowego.\nOsoby posiadające świadectwa szkolne uzyskane za granicą - należy przez to\nrozumieć osoby posiadające świadectwa szkolne uzyskane za granicą, uznane za\nrównorzędne ze świadectwami ukończenia odpowiednich polskich szkół ponadgimnazjalnych\nlub szkół ponadpodstawowych.\nSłownik pojęć\nSłownik\nStrona 3\nZdający ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi - należy przez to rozumieć:\n- uczniów,\n- słuchaczy,\n- absolwentów\nposiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego lub orzeczenie o potrzebie\nindywidualnego nauczania, lub opinię poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni\nspecjalistycznej o specyficznych trudnościach w uczeniu się, lub zaświadczenie o stanie\nzdrowia wydane przez lekarza stwierdzające chorobę lub niesprawność czasową, lub opinię\nrady pedagogicznej wskazującą konieczność dostosowania warunków egzaminu ze względu\nna trudności adaptacyjne związane z wcześniejszym kształceniem za granicą, zaburzenia\nkomunikacji językowej, lub sytuację kryzysową lub traumatyczną - osoby niewidome,\nsłabowidzące, niesłyszące, słabosłyszące, z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją,\nz upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim, z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera,\nposiadające zaświadczenie lekarskie potwierdzające występowanie danej dysfunkcji,\nprzystępujące do egzaminu potwierdzającego kwalifikację w zawodzie na podstawie\nświadectwa szkolnego uzyskanego za granicą lub ukończonego kwalifikacyjnego kursu\nzawodowego lub decyzji dyrektora okręgowej komisji egzaminacyjnej o dopuszczeniu do\negzaminu zawodowego eksternistycznego.","answer":"C","answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-egzamin-zawodowy-technik-technologii-chemicznej-2012/zad-P6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":23,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin zawodowy · Informator zawodowy · 2012","subject_label":"egzamin-zawodowy","category_label":"Informator zawodowy"}]}