{"paper":{"id":"informator-maturalny-biologia-2008","subject":"biologia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"variant":null,"exam_pdf":"informator-maturalny-biologia-2008/informator-maturalny-biologia-2008.pdf","key_pdf":null,"question_count":37,"source_label":"Biologia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Biologia","category_label":"Informator maturalny"},"questions":[{"id":"informator-maturalny-biologia-2008/zad/1","paper_id":"informator-maturalny-biologia-2008","number":"1","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 1. (3 pkt)\nNa rysunkach A, B i C przedstawiono trzy różne rodzaje kręgów kręgosłupa człowieka.\nA\nB\nC\nPodaj nazwy odcinków kręgosłupa, do których należy każdy z kręgów oraz uzasadnij,\nktóra cecha budowy umożliwiła Ci jego identyfikację.\nA -\nB -\nC -","answer":null,"answer_text":null,"solution":"A – odcinek lędźwiowy: masywny (duży) trzon kręgu.\nB – odcinek piersiowy: obecne dołki żebrowe (miejsca połączenia z żebrami).\nC – odcinek szyjny: obecne otwory w wyrostkach poprzecznych (dla tętnic kręgowych/szyjnych).","image":"img/informator-maturalny-biologia-2008/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":32,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Biologia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-biologia-2008/zad/2","paper_id":"informator-maturalny-biologia-2008","number":"2","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 2. (1 pkt)\nJedną z cech mięśni gładkich jest zdolność do długotrwałego skurczu niezależnego od woli.\nPodaj dwa przykłady narządów w organizmie człowieka, w których występują mięśnie\ngładkie.\n1. - 2. -","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Np. żołądek i jelito (mięśnie gładkie występują też w: przełyku, moczowodach, pęcherzu moczowym, macicy, naczyniach krwionośnych).","image":"img/informator-maturalny-biologia-2008/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":32,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Biologia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-biologia-2008/zad/3","paper_id":"informator-maturalny-biologia-2008","number":"3","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 3. (2 pkt)\nWpływ wysiłku fizycznego na pracę układu oddechowego można zaobserwować podczas\nlekcji wychowania fizycznego, kiedy uczniowie biegną na 60 m.\nZaplanuj obserwację wpływu wysiłku fizycznego na układ oddechowy, podając\nparametr, który będzie obserwowany i sposób przeprowadzenia obserwacji.\nParametr -\nSposób przeprowadzenia obserwacji -\n33","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Parametr – częstość (liczba) oddechów na minutę.\nSposób przeprowadzenia obserwacji – zmierzyć (policzyć) liczbę oddechów na minutę u uczniów w spoczynku, przed biegiem, a następnie zmierzyć ją ponownie bezpośrednio po biegu na 60 m i porównać oba wyniki.","image":"img/informator-maturalny-biologia-2008/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":32,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Biologia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-biologia-2008/zad/4","paper_id":"informator-maturalny-biologia-2008","number":"4","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 4. (2 pkt)\nNa rysunku przedstawiono schematycznie sposób krążenia krwi i limfy w organizmie\nczłowieka.\nPodaj dwie, widoczne na schemacie, cechy budowy różniące układ krwionośny\nod limfatycznego.\n1. -\n2. -","answer":null,"answer_text":null,"solution":"1. W układzie krwionośnym występują tętnice, żyły i naczynia włosowate, a w układzie limfatycznym tylko naczynia limfatyczne (o ślepo zamkniętym początku).\n2. W układzie krwionośnym jest serce pompujące krew, a układ limfatyczny nie ma własnej pompy (serca).","image":"img/informator-maturalny-biologia-2008/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":33,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Biologia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-biologia-2008/zad/5","paper_id":"informator-maturalny-biologia-2008","number":"5","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 5. (2 pkt)\nPodczas powstawania moczu w nerkach glukoza jest transportowana z nakładem energii\nz wnętrza kanalików nerkowych do naczyń krwionośnych (wchłanianie zwrotne).\na) Uzasadnij, czy transport glukozy z kanalików nerkowych do naczyń krwionośnych\njest aktywny, czy bierny.\nb) Określ konsekwencje wchłaniania zwrotnego glukozy dla składu moczu zdrowego\nczłowieka.\n34","answer":null,"answer_text":null,"solution":"a) Jest to transport aktywny (czynny), ponieważ odbywa się z nakładem energii, wbrew gradientowi stężeń (glukoza jest przenoszona z miejsca o niższym do miejsca o wyższym stężeniu).\nb) Dzięki wchłanianiu zwrotnemu mocz zdrowego człowieka nie zawiera glukozy.","image":"img/informator-maturalny-biologia-2008/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":33,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Biologia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-biologia-2008/zad/6","paper_id":"informator-maturalny-biologia-2008","number":"6","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 6. (2 pkt)\nNa rysunku I w uproszczony sposób przedstawiono wadę wzroku - krótkowzroczność,\na na rysunku II - sposób jej korygowania.\nI\nII\nKorzystając z informacji przedstawionych na rysunkach, opisz, na czym polega\nkrótkowzroczność i sposób korygowania tej wady wzroku.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Krótkowzroczność polega na tym, że z powodu zbyt długiej gałki ocznej (lub zbyt silnie załamującej soczewki) obraz oglądanego przedmiotu powstaje przed siatkówką, a nie na niej, przez co obraz jest nieostry. Korekcję uzyskuje się stosując okulary/soczewki (kontaktowe) rozpraszające – wklęsłe, które osłabiają załamanie promieni świetlnych i przesuwają powstający obraz dokładnie na siatkówkę.","image":"img/informator-maturalny-biologia-2008/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":34,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Biologia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-biologia-2008/zad/7","paper_id":"informator-maturalny-biologia-2008","number":"7","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 7. (2 pkt)\nW gardle krzyżują się dwie drogi: pokarmowa z oddechową. Wejście z gardła do krtani\notwiera lub zamyka ruchoma chrząstka tzw. nagłośnia.\nWyjaśnij związek przestrogi: „Nie rozmawiaj przy jedzeniu!” z funkcją nagłośni.\n35","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Nagłośnia zamyka wejście z gardła do krtani (tchawicy) podczas przełykania pokarmu, a otwiera je podczas oddychania i mówienia. Rozmawianie w trakcie jedzenia grozi tym, że nagłośnia w chwili przełykania kęsa jest otwarta, przez co pokarm może dostać się do dróg oddechowych i spowodować zakrztuszenie.","image":"img/informator-maturalny-biologia-2008/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":34,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Biologia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-biologia-2008/zad/8","paper_id":"informator-maturalny-biologia-2008","number":"8","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 8. (1 pkt)\nNa rysunku przedstawiono funkcjonowanie błony neuronu.\nKorzystając z informacji przedstawionych na rysunku wyjaśnij, w jaki sposób w błonie\nneuronu powstaje potencjał czynnościowy.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Potencjał czynnościowy powstaje wskutek gwałtownego przemieszczania się jonów przez błonę neuronu zgodnie z gradientem ich stężeń: jony sodu (Na+) napływają do wnętrza komórki (depolaryzacja błony), a następnie jony potasu (K+) wypływają na zewnątrz komórki (repolaryzacja), co zmienia potencjał błony z ok. -80 mV na dodatni i z powrotem.","image":"img/informator-maturalny-biologia-2008/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":35,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Biologia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-biologia-2008/zad/9","paper_id":"informator-maturalny-biologia-2008","number":"9","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 9. (2 pkt)\nZe względu na wielkość dziennego zapotrzebowania pokarmowego jod zaliczany jest\ndo mikroelementów.\nPodaj przykład pokarmu będącego źródłem jodu oraz określ rolę, jaką ten pierwiastek\npełni w organizmie człowieka.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Przykład źródła jodu: ryby morskie / owoce morza / sól jodowana.\nRola jodu: jest składnikiem hormonów tarczycy (tyroksyny), niezbędnym do ich syntezy i prawidłowego funkcjonowania tarczycy oraz regulacji metabolizmu organizmu.","image":"img/informator-maturalny-biologia-2008/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":35,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Biologia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-biologia-2008/zad/10","paper_id":"informator-maturalny-biologia-2008","number":"10","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 10. (2 pkt)\nDzięki zróżnicowaniu właściwości leukocytów organizm dysponuje dwoma rodzajami\nodporności: komórkową i humoralną.\nPodaj, na czym polega odporność komórkowa a na czym humoralna, wykorzystując\nokreślenia: fagocytoza, przeciwciała.\n36","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Odporność komórkowa polega na bezpośrednim niszczeniu patogenów (komórek obcych, zakażonych) przez leukocyty w procesie fagocytozy.\nOdporność humoralna polega na wytwarzaniu przez leukocyty (limfocyty B) przeciwciał, które wiążą się z antygenami i je unieszkodliwiają.","image":"img/informator-maturalny-biologia-2008/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":35,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Biologia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-biologia-2008/zad/11","paper_id":"informator-maturalny-biologia-2008","number":"11","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 11. (1 pkt)\nW tabeli przedstawiono zawartość wody w organizmie człowieka w różnych okresach jego\nżycia.\nZawartość wody w organizmie\nw % masy ciała\nOkres\nżycia\nWiek\nkobieta\nmężczyzna\nI\n0-1 miesiąc\n76\nII\n1-12 miesięcy\n65\nIII\n1-10 lat\n62\nIV\n11-16 lat\n59\n57\nV\n17-39 lat\n61\n50\nVI\npowyżej 40 lat\n55\n47\nPodaj oznaczenia dwóch kolejnych okresów życia człowieka, między którymi następuje\nnajwiększy spadek zawartości wody w organizmie.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Między okresami I i II, czyli między wiekiem 0-1 miesiąc a 1-12 miesięcy (spadek z 76% do 65%).","image":"img/informator-maturalny-biologia-2008/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":36,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Biologia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-biologia-2008/zad/12","paper_id":"informator-maturalny-biologia-2008","number":"12","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 12. (2 pkt)\nBarwnik skóry - melanina chroni organizm człowieka przed szkodliwym wpływem\nemitowanego przez słońce promieniowania ultrafioletowego. Jednocześnie odpowiednia\ndawka tego promieniowania jest niezbędna dla wytwarzania przez organizm pewnej\nwitaminy.\nPodaj literowy symbol tej witaminy oraz określ skutek jej niedoboru w organizmie.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Symbol witaminy: D.\nSkutek niedoboru: krzywica (u dzieci) / zaburzenia mineralizacji i deformacje kości / upośledzenie wchłaniania wapnia.","image":"img/informator-maturalny-biologia-2008/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":36,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Biologia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-biologia-2008/zad/13","paper_id":"informator-maturalny-biologia-2008","number":"13","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 13. (3 pkt)\nStres oznacza fizjologiczny stan „podwyższonej gotowości” organizmu, przystosowujący\ndo nowej, nietypowej sytuacji. Jeżeli jest krótkotrwały - mobilizuje organizm do działania.\nWówczas, pod wpływem hormonów nadnerczy, zwiększa się wydolność różnych narządów.\nUzupełnij tabelę, podając trzy przykłady narządów i właściwych im reakcji\nna pobudzenie przez hormony stresu.\nLp.\nNarząd\nReakcja\n1.\n2.\n3.\n37","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Przykładowe trzy pary narząd – reakcja na hormony stresu (np. adrenalinę):\n1. serce – wzrost częstości i siły skurczów.\n2. wątroba – uwalnianie glukozy do krwi (rozkład glikogenu).\n3. oko (źrenica) – rozszerzenie źrenic.","image":"img/informator-maturalny-biologia-2008/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":36,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Biologia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-biologia-2008/zad/14","paper_id":"informator-maturalny-biologia-2008","number":"14","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 14. (1 pkt)\nU dziewcząt około 13. roku życia stosuje się obowiązkowe szczepienie ochronne przeciw\nróżyczce.\nWyjaśnij, dlaczego szczepienia przeciw różyczce są obowiązkowe tylko dla dziewcząt.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Wirus różyczki jest szczególnie groźny dla płodu – zakażenie kobiety ciężarnej może powodować poważne wady wrodzone (uszkodzenia) u dziecka. Szczepienie dziewcząt zapewnia im odporność, dzięki której w przyszłości, będąc w ciąży, nie zachorują na różyczkę i nie zagrożą zdrowiu płodu.","image":"img/informator-maturalny-biologia-2008/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":37,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Biologia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-biologia-2008/zad/15","paper_id":"informator-maturalny-biologia-2008","number":"15","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 15. (1 pkt)\nWedług badań Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) do krajów o największej częstości\nwystępowania miażdżycy zalicza się USA i większość wysoko rozwiniętych krajów\neuropejskich. Choroba ta rzadko występuje u żyjących na dalekiej północy Eskimosów,\nktórych dieta obfituje w tłuszcze. Częstych zachorowań na miażdżycę nie obserwuje się\nrównież w krajach Afryki.\nNa podstawie tekstu zaznacz dwa czynniki, które mogłyby zwiększyć częstość\nwystępowania miażdżycy u Eskimosów.\nA. czynniki klimatyczne,\nB. szybkie tempo życia,\nC. tłuste pożywienie,\nD. przejadanie się,\nE. aktywny tryb życia.","answer":"B, D","answer_text":null,"solution":"Czynniki, które mogłyby zwiększyć częstość występowania miażdżycy u Eskimosów: B (szybkie tempo życia) i D (przejadanie się).","image":"img/informator-maturalny-biologia-2008/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":37,"source":"ai","answer_source":"ai","answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Biologia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-biologia-2008/zad/16","paper_id":"informator-maturalny-biologia-2008","number":"16","points":3,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 16. (3 pkt)\nW tabeli przedstawiono wartości odczynu środowiska, w którym różne enzymy trawienne\nwykazują największą aktywność.\nenzym\npH środowiska\nA\n1,5\nB\n7\nC\n9\nPodaj przykład enzymów A, B i C oraz miejsca ich działania w przewodzie\npokarmowym.\nA -\nB -\nC -\n38","answer":null,"answer_text":null,"solution":"A (pH 1,5) – pepsyna – żołądek.\nB (pH 7) – amylaza ślinowa – jama ustna.\nC (pH 9) – amylaza trzustkowa/enzymy trzustkowe (np. trypsyna) – dwunastnica/jelito cienkie.","image":"img/informator-maturalny-biologia-2008/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":37,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Biologia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-biologia-2008/zad/17","paper_id":"informator-maturalny-biologia-2008","number":"17","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 17. (2 pkt)\nWewnętrzna powierzchnia jelita cienkiego jest kilkaset razy większa od jego powierzchni\nzewnętrznej, co stanowi przystosowanie do pełnionej funkcji.\nPodaj jedną cechę budowy jelita, dzięki której zwiększona jest jego powierzchnia\nwewnętrzna oraz funkcję jelita, którą ta cecha usprawnia.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Cecha budowy: obecność kosmków jelitowych (i mikrokosmków na powierzchni ich komórek) oraz fałdów błony śluzowej.\nFunkcja, którą usprawnia: zwiększenie powierzchni wchłaniania (i trawienia) składników pokarmowych.","image":"img/informator-maturalny-biologia-2008/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":38,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Biologia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-biologia-2008/zad/18","paper_id":"informator-maturalny-biologia-2008","number":"18","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 18. (1 pkt)\nWątroba uczestniczy w wielu przemianach biochemicznych w organizmie.\nPodaj jedną funkcję wątroby, którą ilustruje poniższy schemat.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Wątroba utrzymuje stały poziom glukozy we krwi: nadmiar glukozy napływającej żyłą wrotną z jelita (o wysokim i wahającym się stężeniu cukru) jest w wątrobie magazynowany (jako glikogen), a w razie potrzeby uwalniany do krwi, dzięki czemu krew odpływająca żyłą wątrobową ma stałe, prawidłowe stężenie glukozy.","image":"img/informator-maturalny-biologia-2008/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":38,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Biologia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-biologia-2008/zad/19","paper_id":"informator-maturalny-biologia-2008","number":"19","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 19. (1 pkt)\nBilans energetyczny organizmu oznacza różnicę pomiędzy ilością energii dostarczanej\ndo organizmu w pokarmie, a ilością energii wydatkowanej przez organizm w określonym\nczasie (np. w ciągu doby). Otyłość jest zawsze wynikiem utrzymującego się przez dłuższy\nczas dodatniego bilansu energetycznego.\nNa podstawie tekstu określ dwie przyczyny powstawania dodatniego bilansu\nenergetycznego organizmu.\n1. -\n2. -\n39","answer":null,"answer_text":null,"solution":"1. Nadmierne (zbyt duże w stosunku do zapotrzebowania) spożycie pokarmu.\n2. Zbyt niska (mała) aktywność fizyczna, czyli mały wydatek energetyczny organizmu.","image":"img/informator-maturalny-biologia-2008/zad-19.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":38,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Biologia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-biologia-2008/zad/20","paper_id":"informator-maturalny-biologia-2008","number":"20","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 20. (2 pkt)\nNa schemacie przedstawiono w uproszczony sposób przebieg replikacji DNA.\nłańcuch DNA\npotomne łańcuchy DNA\nmacierzysty\nOpisz przedstawiony na schemacie przebieg replikacji DNA.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Dwuniciowa, macierzysta cząsteczka DNA zostaje rozplatana (rozrywane są wiązania wodorowe między zasadami komplementarnymi) na dwie pojedyncze nici. Każda z nici macierzystych służy jako matryca, do której – zgodnie z zasadą komplementarności (A-T, G-C) – dobudowywane są nowe nukleotydy. W efekcie powstają dwie identyczne, potomne cząsteczki DNA, z których każda zbudowana jest z jednej nici starej (macierzystej) i jednej nowo zsyntetyzowanej (replikacja semikonserwatywna).","image":"img/informator-maturalny-biologia-2008/zad-20.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":39,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Biologia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-biologia-2008/zad/21","paper_id":"informator-maturalny-biologia-2008","number":"21","points":2,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 21. (2 pkt)\nPrzyporządkuj określeniom 1, 2, 3 i 4 właściwe objaśnienia z kolumny A - F.\nDwa objaśnienia są zbędne.\n1.\nGENOM\nA.\nRNA organizmu\n2.\nGENOTYP\nB.\nchromosomy organizmu\n3.\nFENOTYP\nC.\ngeny organizmu\n4.\nKARIOTYP\nD.\ncechy organizmu\nE.\nzmienność organizmu\nF.\nDNA organizmu\n1\n2\n3\n4","answer":null,"answer_text":null,"solution":"1. GENOM – F (DNA organizmu)\n2. GENOTYP – C (geny organizmu)\n3. FENOTYP – D (cechy organizmu)\n4. KARIOTYP – B (chromosomy organizmu)","image":"img/informator-maturalny-biologia-2008/zad-21.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":39,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Biologia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-biologia-2008/zad/22","paper_id":"informator-maturalny-biologia-2008","number":"22","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 22. (1 pkt)\nPrzyczyną pewnej choroby genetycznej jest recesywna mutacja autosomalna w genie\nkodującym jeden z łańcuchów pewnego białka.\nOkreśl, czy nosicielem tej choroby może być tylko ojciec, tylko matka, czy oboje rodzice.\nOdpowiedź uzasadnij.\n40","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Nosicielami (bezobjawowymi) tej choroby mogą być oboje rodzice, ponieważ mutacja jest recesywna i autosomalna – gen leży w autosomie, a więc występuje zarówno w kariotypie matki, jak i ojca; u osoby heterozygotycznej (nosiciela) choroba się nie ujawnia.","image":"img/informator-maturalny-biologia-2008/zad-22.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":39,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Biologia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-biologia-2008/zad/23","paper_id":"informator-maturalny-biologia-2008","number":"23","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 23. (2 pkt)\nNa schemacie przedstawiono przebieg biosyntezy białka.\nPrzyporządkuj każdemu ze związków organicznych oznaczonych na rysunku\ncyframi 1 - 4, jego poprawną nazwę spośród A - E.\n1 -\n2 -\n3 -\n4 -","answer":null,"answer_text":null,"solution":"1 – B (DNA)\n2 – C (mRNA)\n3 – E (tRNA)\n4 – A (aminokwas)","image":"img/informator-maturalny-biologia-2008/zad-23.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":40,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Biologia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-biologia-2008/zad/24","paper_id":"informator-maturalny-biologia-2008","number":"24","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 24. (1 pkt)\nBadania nad wprowadzaniem do organizmów roślin uprawnych genów innych gatunków\numożliwiły uzyskanie odmian o zwiększonej trwałości, bogatszych walorach smakowych,\nodżywczych czy leczniczych, o zwiększonej odporności na suszę, mrozy lub szkodniki. Mimo\ntych niezaprzeczalnych zalet rośliny transgeniczne przyjmowane są z dużą rezerwą.\nPrzeciwnicy\nstosowania\ntakich\nroślin\nużywają\nargumentów,\npodkreślających\nnieprzewidywalne skutki ich uprawiania np.:\nA. Przekonują, że genetycznie zmieniona żywność może okazać się niebezpieczna\ndla zdrowia człowieka.\nB. Pojawia się argument, że geny zmodyfikowanej rośliny wnikną - po zjedzeniu - w genom\nczłowieka, zmieniając jego właściwości.\nC. Innym zarzutem jest zagrożenie dla środowiska spowodowane przez niekontrolowane\nprzenoszenie się genów ze zmodyfikowanych roślin na ich „dzikich” krewnych.\nOceń, który z przytoczonych powyżej argumentów przeciw uprawom roślin\ntransgenicznych jest błędny. Odpowiedź uzasadnij.\nA. aminokwas\nB. DNA\nC. mRNA\nD. rRNA\nE. tRNA\n41","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Błędny jest argument B. Uzasadnienie: DNA (i białka) zjadanej rośliny ulegają w przewodzie pokarmowym rozłożeniu (trawieniu) do prostych związków (nukleotydów, aminokwasów) i nie wbudowują się w niezmienionej postaci do genomu komórek człowieka.","image":"img/informator-maturalny-biologia-2008/zad-24.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":40,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Biologia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-biologia-2008/zad/25","paper_id":"informator-maturalny-biologia-2008","number":"25","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 25. (2 pkt)\nPrzyporządkuj każdemu z terminów 1 - 4 prawidłowe objaśnienie z kolumny A lub B.\nLp.\nTermin\nA\nB\n1\nRecykling\nwtórne, wielokrotne\nprzetwarzanie produktów\npowtórzenie cyklu\nwytwarzania energii\n2\nEutrofizacja\nużyźnienie zbiorników wodnych\njest korzystne dla biocenozy\nprzeżyźnienie zbiorników\nwodnych zagraża ich\nzarastaniem i zamieraniem\n3\nPolska Czerwona\nKsięga Roślin\nzawiera listę gatunków trujących zawiera listę gatunków\nginących\n4\nZasada\nzrównoważonego\nrozwoju\nzaspokajanie potrzeb człowieka\nz poszanowaniem praw przyrody\nrozwój gospodarczy\npoprzedzający zmiany\nw przyrodzie\n1 - 2 - 3 - 4 -","answer":null,"answer_text":null,"solution":"1. Recykling – A (wtórne, wielokrotne przetwarzanie produktów)\n2. Eutrofizacja – B (przeżyźnienie zbiorników wodnych zagrażające ich zarastaniem i zamieraniem)\n3. Polska Czerwona Księga Roślin – B (zawiera listę gatunków ginących)\n4. Zasada zrównoważonego rozwoju – A (zaspokajanie potrzeb człowieka z poszanowaniem praw przyrody)","image":"img/informator-maturalny-biologia-2008/zad-25.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":41,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Biologia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-biologia-2008/zad/26","paper_id":"informator-maturalny-biologia-2008","number":"26","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 26. (1 pkt)\nPierwszym ogniwem pokarmowego łańcucha spasania są rośliny zielone produkujące materię\norganiczną w procesie fotosyntezy. Roślinożercy i drapieżcy pełnią rolę konsumentów\npierwszego i dalszych rzędów. Bakterie i grzyby jako destruenci rozkładają martwe szczątki\nroślin i zwierząt. Produkty tego rozkładu w formie związków nieorganicznych są wraz z wodą\npobierane przez rośliny i wykorzystywane w procesach syntezy.\nNa podstawie powyższego opisu, skonstruuj schemat ilustrujący krążenie materii\nw ekosystemie.\n42","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Schemat krążenia materii: rośliny zielone (producenci) → roślinożercy → drapieżcy (konsumenci kolejnych rzędów); martwe szczątki roślin i zwierząt → bakterie i grzyby (destruenci), które rozkładają je do związków nieorganicznych; związki nieorganiczne wraz z wodą są ponownie pobierane przez rośliny i wykorzystywane w fotosyntezie – obieg materii się zamyka.","image":"img/informator-maturalny-biologia-2008/zad-26.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":41,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Biologia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-biologia-2008/zad/27","paper_id":"informator-maturalny-biologia-2008","number":"27","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 27. (2 pkt)\nOdnawialne zasoby przyrody regenerują się dzięki mechanizmom samoregulacyjnym.\nNadmierne pozyskiwanie lub zanieczyszczanie może zakłócić ich regenerację.\nWymień trzy rodzaje odnawialnych zasobów przyrody, których regenerację może\nzakłócić działalność człowieka.\n1. -\n2. -\n3. -","answer":null,"answer_text":null,"solution":"1. Lasy / rośliny.\n2. Woda (zasoby wodne).\n3. Powietrze (atmosfera) — ewentualnie: gleba, zwierzęta (populacje ryb i zwierząt łownych).","image":"img/informator-maturalny-biologia-2008/zad-27.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":42,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Biologia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-biologia-2008/zad/28","paper_id":"informator-maturalny-biologia-2008","number":"28","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 28. (2 pkt)\nKrajowy Plan Gospodarki Odpadami zakłada następujące zmiany w strukturze\nunieszkodliwiania i wykorzystania osadów z komunalnych oczyszczalni ścieków:\nLp.\nSposób utylizacji\n2000 r.\n(w %)\n2014 r.\n(w %)\n1\nunieszkodliwianie termiczne\n1\n10\n2\nskładowanie\n50\n40\n3\nkompostowanie\n9\n25\n4\nwykorzystanie rolnicze bez kompostowania\n30\n20\n5\nwykorzystanie przemysłowe bez przetwarzania\n10\n5\nPrzedstaw powyższe dane w formie diagramu słupkowego tak, aby zilustrować\nzakładane tendencje zmian dla każdego sposobu utylizacji.\n43","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Diagram słupkowy grupowany: na osi X pięć sposobów utylizacji osadów (1 – unieszkodliwianie termiczne, 2 – składowanie, 3 – kompostowanie, 4 – wykorzystanie rolnicze bez kompostowania, 5 – wykorzystanie przemysłowe bez przetwarzania), na osi Y udział procentowy (wyskalowana oś 0–50%). Dla każdego sposobu rysuje się dwa sąsiadujące słupki (rok 2000 i rok 2014, odróżnione np. kolorem/wypełnieniem, z legendą), o wysokościach zgodnych z danymi z tabeli: 1) 1% i 10%, 2) 50% i 40%, 3) 9% i 25%, 4) 30% i 20%, 5) 10% i 5%. Tendencje widoczne na diagramie: wzrost udziału unieszkodliwiania termicznego i kompostowania, a spadek udziału składowania oraz obu form wykorzystania bez przetwarzania.","image":"img/informator-maturalny-biologia-2008/zad-28.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":42,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Biologia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-biologia-2008/zad/29","paper_id":"informator-maturalny-biologia-2008","number":"29","points":1,"ptype":"true_false","subject":"biologia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 29. (1 pkt)\nPierwotny las mieszany w Puszczy Białowieskiej charakteryzuje duża różnorodność\nproducentów i konsumentów. Pędami i nasionami roślin runa leśnego żywi się mysz. Dzik\nzjada żołędzie i kłącza. Dżdżownice i myszy są pokarmem borsuka. Poczwarkami ciem,\nktórych gąsienice objadają liście drzew, żywi się i borsuk, i dzik, i mysz leśna.\nOceń, czy w tego rodzaju lesie wskazane jest zastosowanie chemicznych środków\nochrony roślin przed gąsienicami ciem. Odpowiedź uzasadnij, posługując się jednym\nargumentem.\n44\nOCENIANIE\nPOZIOM PODSTAWOWY\nZasady oceniania\n• Za rozwiązanie zadań z arkusza można uzyskać maksymalnie 50 punktów.\n• Schemat oceniania uwzględnia jej zakres merytoryczny, ale nie jest ścisłym wzorcem\nsformułowania (poza odpowiedziami jednowyrazowymi i do zadań zamkniętych).\n• Za odpowiedzi do poszczególnych zadań przyznaje się wyłącznie pełne punkty.\n• Za zadania otwarte, za które można przyznać tylko jeden punkt, przyznaje się punkt\nwyłącznie za odpowiedź w pełni poprawną.\n• Za zadania otwarte, za które można przyznać więcej niż jeden punkt, przyznaje się tyle\npunktów, ile prawidłowych elementów odpowiedzi, zgodnie z wyszczególnieniem\nw schemacie, przedstawił zdający.\n• Jeżeli podano więcej odpowiedzi (argumentów, cech itp.) niż wynika to z polecenia\nw zadaniu, ocenie podlega tyle kolejnych odpowiedzi (liczonych od pierwszej), ile jest\nw poleceniu.\n• Jeżeli podane w odpowiedzi informacje świadczą o braku zrozumienia omawianego\nzagadnienia i zaprzeczają udzielonej prawidłowej odpowiedzi lub zawierają błąd\nmerytoryczny, odpowiedź taką należy ocenić na zero punktów.\nUwagi do zapisu schematu oceniania:\n• Odpowiedzi alternatywne (tylko jedna z nich podlega ocenie) oddzielone są od siebie\nukośnikami ( /), np.: ruch kończyn /ruch i w ocenie są równoważne.\n• Sformułowanie zapisane w nawiasach nie jest wymagane w odpowiedzi. Jego\numieszczenie w odpowiedzi nie ma wpływu na ocenę.\nNumer\nzadania\nSCHEMAT OCENIANIA\nMaksymalna\npunktacja za\nzadanie\n1.\nZa każdą z trzech prawidłowo podaną nazwę odcinka wraz ze\nwskazaniem cechy po 1 pkt.\nPrzykłady odpowiedzi:\nA - odcinek lędźwiowy, masywny trzon kręgu;\nB - odcinek piersiowy, występują dołki żebrowe (w miejscu połączenia\nżeber z kręgosłupem);\nC - odcinek szyjny, występują otwory w wyrostkach (dla tętnic\nszyjnych).\n3\n2.\nZa dwa prawidłowe przykłady - 1 pkt.\nPrzykłady odpowiedzi:\nprzełyk / żołądek / jelito / moczowody / pęcherz moczowy / macica.\n1\n3.\nZa prawidłowy plan obserwacji - określenie parametru - np. częstość /\ntempo / szybkość / liczba oddechów w jednostce czasu - 1 pkt;\nZa określenie sposobu przeprowadzenia obserwacji wybranego parametru\nprzed i po biegu / wysiłku fizycznym - 1 pkt.\n2\n4.\nZa każdą z dwóch prawidłowo podanych cech różniących układ krwionośny\nod limfatycznego po1 pkt.\nPrzykłady odpowiedzi:\nW układzie krwionośnym występują żyły, tętnice i naczynia włosowate,\na w limfatycznym tylko naczynia limfatyczne.\nW układzie krwionośnym występuje serce, a w limfatycznym go nie ma.\n2\n45\n5.\na) Za określenie rodzaju transportu i poprawne uzasadnienie - 1 pkt;\nPrzykład odpowiedzi:\nTransport aktywny / czynny, ponieważ odbywa się z nakładem energii\n/wbrew gradientowi stężeń.\nb) Za określenie konsekwencji - 1 pkt;\nPrzykład odpowiedzi:\nMocz (zdrowego człowieka) nie zawiera glukozy.\n2\n6.\nZa prawidłowy opis krótkowzroczności - 1 pkt.; za określenie sposobu jej\nkorygowania - 1 pkt.\nPrzykłady odpowiedzi:\nW krótkowzroczności obraz tworzy się przed siatkówką / plamką żółtą\n(1 pkt), korekta polega na dobraniu odpowiedniej soczewki\nrozpraszającej (powodującej powstanie obrazu na siatkówce) (1 pkt).\n2\n7.\nZa poprawne objaśnienie funkcji nagłośni - 1 pkt.\nZa wyjaśnienie związku - 1 pkt.\nPrzykład odpowiedzi:\nNagłośnia zamyka wejście do tchawicy podczas połykania, a otwiera\npodczas oddychania i mówienia (1 pkt). Rozmowa przy połykaniu grozi\nzakrztuszeniem / dostaniem się pokarmu do dróg oddechowych (1 pkt).\n2\n8.\nZa prawidłowe wyjaśnienie - 1 pkt.\nPrzykłady odpowiedzi:\nPotencjał czynnościowy powstaje wskutek przemieszczania się jonów\nsodu i potasu przez błonę neuronu zgodnie z różnicą stężeń; jonów sodu\ndo wnętrza, a potasu na zewnątrz neuronu.\n1\n9.\nZa podanie przykładu źródła jodu i za prawidłowe określenie roli jodu\npo 1 pkt.\nPrzykłady odpowiedzi:\nryby morskie /owoce morza / glony morskie / sól jodowana / sól morska\n(1 pkt);\njod jest składnikiem (tyroksyny) hormonu wytwarzanego przez tarczycę\n/jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania tarczycy (1 pkt).\n2\n10.\nZa każde z dwóch prawidłowych wyjaśnień po 1 pkt.\nPrzykłady odpowiedzi:\nOdporność komórkowa polega na niszczeniu i fagocytowaniu patogenów\nprzez leukocyty. - 1 pkt.\nOdporność humoralna polega na wytwarzaniu przeciwciał w odpowiedzi\nna pojawienie się antygenu. - 1 pkt.\n2\n11.\nZa prawidłowe określenie - między I i II (okresem) / I, II - 1 pkt.\n1\n12.\nZa prawidłowe podanie witaminy D - 1 pkt.\nZa określenie skutków jej niedoboru - 1 pkt.\nPrzykłady odpowiedzi:\nkrzywica / deformacje kości / upośledzenie wchłaniania wapnia\n2\n13.\nZa każdy z trzech prawidłowych przykładów narządów i ich reakcji\nna stres po 1 pkt.\nPrzykłady odpowiedzi:\n- serce - zwiększenie częstości skurczów\n- wątroba - uwalnia glukozę do krwi\n- oko - rozszerzenie źrenic\n3\n46\n14.\nZa prawidłowe wyjaśnienie -1 pkt.\nPrzykład odpowiedzi:\nWirus różyczki / różyczka jest groźna dla płodu / dziecka / może\npowodować poważne uszkodzenia płodu, dlatego szczepienie dziewcząt\nzapobiega niekorzystnym skutkom infekcji płodu w okresie ciąży.\n1\n15.\nZa prawidłowe zaznaczenie obu czynników: B i D - 1 pkt.\n1\n16.\nZa każdy z trzech prawidłowych przykładów enzymu i miejsca jego\ndziałania po 1 pkt.\nPrzykłady odpowiedzi:\nA - pepsyna - żołądek\nB - amylaza ślinowa - jama ustna\nC - amylaza trzustkowa - dwunastnica\n3\n17.\nZa podanie prawidłowej cechy i jej wpływu na funkcję jelita po 1 pkt.\nPrzykłady odpowiedzi:\nkosmki jelitowe / fałdy śluzówki / mikrokosmki (1 pkt); zwiększenie\nwchłaniania składników pokarmowych (1 pkt).\n2\n18.\nZa prawidłowe wyjaśnienie funkcji wątroby - 1 pkt.\nPrzykłady odpowiedzi:\n- wątroba magazynuje nadmiar glukozy (i uwalnia ją w przypadku\nniedoboru),\n- zapewnia utrzymanie ilości glukozy we krwi na stałym poziomie,\n1\n19.\nZa prawidłowe wskazanie dwóch przyczyn - 1 pkt.\nPrzykład odpowiedzi:\n- nadmiar pokarmu,\n- niska aktywność fizyczna.\n1\n20.\nZa uwzględnienie rozplatania łańcucha DNA / (macierzystej) cząsteczki\nDNA i dobudowywanie nowych nici do starych nici - 1 pkt.\nZa uwzględnienie w opisie reguły komplementarności - 1 pkt.\nPrzykład odpowiedzi:\nCząsteczka DNA rozplata się na dwie nici DNA, do których\ndobudowywane są kolejno nukleotydy, zgodnie z regułą\nkomplementarności, w wyniku czego powstają dwie potomne cząsteczki\nDNA.\n2\n21.\nZa każde dwa z czterech prawidłowych przyporządkowań po 1 pkt.\nPoprawne odpowiedzi:\n1F, 2C, 3D, 4B\n2\n22.\nZa prawidłową odpowiedź z uzasadnieniem - 1 pkt.\nPrzykład odpowiedzi:\nNosicielem tej choroby mogą być oboje rodzice, ponieważ gen\nwywołujący\ntę chorobę\nzlokalizowany\njest\nw\nautosomie,\nczyli\nchromosomie występującym zarówno w kariotypie matki, jak i ojca.\n1\n23.\nZa każde dwie prawidłowo podane nazwy po 1 pkt.\nPoprawne odpowiedzi:\n1 - DNA, 2 - mRNA, 3 - tRNA, 4 - aminokwas / 1B, 2C, 3E, 4A.\n2\n47\n0\n10\n20\n30\n40\n50\n1\n2\n3\n4\n5\n2000 r\n2014 r\n24.\nZa prawidłową odpowiedź z uzasadnieniem - 1 pkt.\nPrzykład odpowiedzi:\nArgument B jest błędny, ponieważ DNA zjadanych roślin ulega\nrozkładowi w czasie trawienia.\n1\n25.\nZa każde dwa z czterech prawidłowo wybranych objaśnień po 1 pkt.\nPoprawne odpowiedzi:\n1A, 2B, 3B, 4A.\n2\n26.\nZa poprawnie skonstruowany schemat - 1 pkt.\nPrzykład odpowiedzi:\nrośliny roślinożercy drapieżcy\n(martwe szczątki organizmów)\nzwiązki nieorganiczne bakterie i grzyby\n1\n27.\nZa prawidłowe trzy przykłady odnawialnych zasobów przyrody - 2 pkt.\nZa prawidłowe dwa przykłady - 1 pkt.\nPrzykłady odpowiedzi:\n- rośliny\n- woda\n- powietrze\n2\n28.\nZa poprawną legendę diagramu (opis osi, wyskalowanie osi, oznaczenie\nlat) - 1 pkt.\nZa poprawnie narysowany diagram - 1 pkt.\nUwaga:\nZamiast cyfr mogą być opisy, odpowiadające poszczególnym opisom\nw tabeli.\n1. unieszkodliwianie termiczne / 2. składowanie / 3. kompostowanie /\n4. wykorzystanie rolnicze bez kompostowania / 5. wykorzystanie\nprzemysłowe bez przetwarzania\n2\nudział sposobu utylizacji w %\nsposoby utylizacji\n48\n29.\nZa prawidłowo uzasadnioną odpowiedź - 1 pkt.\nPrzykłady odpowiedzi:\n- Zastosowanie\nchemicznych\nśrodków\nochrony\nroślin\nprzed\ngąsienicami w takim lesie nie jest potrzebne, bo liczebność ciem jest\nregulowana przez zwierzęta żywiące się nimi.\n- W takim rodzaju lasu zastosowanie chemicznych środków ochrony\nroślin przed gąsienicami ciem jest zbędne, gdyż ćmy mają\nnaturalnych wrogów regulujących ich liczebność.\n1\n49\ndysleksja\nEGZAMIN MATURALNY\nZ BIOLOGII\nPOZIOM ROZSZERZONY\nCzas pracy 150 minut\nInstrukcja dla zdającego\n1. Sprawdź, czy arkusz egzaminacyjny zawiera 18 stron (zadania\n1 - 37). Ewentualny brak zgłoś przewodniczącemu zespołu\nnadzorującego egzamin.\n2. Odpowiedzi zapisz w miejscu na to przeznaczonym przy\nkażdym zadaniu.\n3. Pisz czytelnie. Używaj długopisu/pióra tylko z czarnym\ntuszem/atramentem.\n4. Nie używaj korektora, a błędne zapisy wyraźnie przekreśl.\n5. Pamiętaj, że zapisy w brudnopisie nie podlegają ocenie.\n6. Podczas egzaminu możesz korzystać z ołówka i gumki\n(wyłącznie do rysunków) oraz linijki.\n7. Wypełnij tę część karty odpowiedzi, którą koduje zdający.\nNie wpisuj\nżadnych\nznaków\nw\nczęści\nprzeznaczonej\ndla egzaminatora.\n8. Na karcie odpowiedzi wpisz swoją datę urodzenia i PESEL.\nZamaluj\npola odpowiadające cyfrom numeru PESEL. Błędne\nzaznaczenie otocz kółkiem\ni zaznacz właściwe.\nŻyczymy powodzenia!\nZa rozwiązanie\nwszystkich zadań\nmożna otrzymać\nłącznie\n60 punktów\nWypełnia zdający przed\nrozpoczęciem pracy\nPESEL ZDAJĄCEGO\nKOD\nZDAJĄCEGO\nMiejsce\nna naklejkę\nz kodem szkoły\n50\nZadanie 1. (1 pkt)\nJedną z cech mięśni gładkich jest zdolność do długotrwałego skurczu niezależnego od woli.\nPodaj dwa przykłady narządów w organizmie człowieka, w których występują mięśnie\ngładkie.\n1. - 2. -\nZadanie 2. (1 pkt)\nWątroba uczestniczy w wielu przemianach biochemicznych w organizmie.\nPodaj jedną funkcję wątroby, którą ilustruje poniższy schemat.\nZadanie 3. (1 pkt)\nStraty wody w procesie pocenia się lub parowania z dróg oddechowych przynoszą korzyści\norganizmowi człowieka.\nOceń słuszność tego stwierdzenia jednym argumentem.\nZadanie 4. (1 pkt)\nPrzewróciłeś (-łaś) się na chodniku. Otwarta rana została zabrudzona ziemią. W gabinecie\nzabiegowym podano ci surowicę przeciwtężcową.\nZaznacz rodzaj odporności, którą uzyskałeś (-łaś) dzięki podanej surowicy.\nA. Odporność naturalna czynna.\nB. Odporność naturalna bierna.\nC. Odporność sztuczna bierna.\nD. Odporność sztuczna czynna.\n51\nZadanie 5. (1 pkt)\nNa schemacie przedstawiono reakcję komórki nerwowej na działający bodziec.\nKażdy bodziec działający na komórkę nerwową prowadzi do powstania potencjału\nczynnościowego.\nNa podstawie analizy danych przedstawionych na schemacie oceń prawdziwość\npowyższego stwierdzenia, podając argument na poparcie swojego stanowiska.\nZadanie 6. (1 pkt)\nNa podstawie analizy schematu budowy oka wpisz w odpowiednie miejsca tabeli liczby\n1-6, tak aby przedstawiały kolejne elementy gałki ocznej, przez które przechodzi\npromień świetlny.\nsiatkówka\nrogówka\nciało szkliste\nźrenica\nsoczewka\nkomora przednia\npromień\nświetlny\n52\nmitoza\nfaza G2\nfaza G1\nfaza S\nZadanie 7. (2 pkt)\nPodaj dwie cechy budowy ścian żołądka oraz uzasadnij ich znaczenie w pełnieniu jego\nfunkcji w układzie pokarmowym.\n1\n2\nZadanie 8. (1 pkt)\nW cyklu komórkowym wyróżniamy fazę podziału oraz okres międzypodziałowy (interfazę).\nInterfaza trwa dłużej niż mitoza, a w jej przebiegu możemy wyodrębnić charakterystyczne\nfazy G1, S, G2.\nDobierz opisy do procesów zachodzących w fazach G1, S, G2.\nFaza\nNumer opisu\nG1\nS\nG2\nOpis I\nW tej fazie zachodzi replikacja DNA.\nOpis II\nW tej fazie ilość DNA jest podwojona.\nOpis III\nW tej fazie ilość DNA jest na poziomie 2c.\n53\nZadanie 9. (2 pkt)\nNa rysunku przedstawiono schematycznie budowę mitochondrium, w którym zachodzi m.in.\nproces oddychania wewnątrzkomórkowego.\nPodaj nazwy struktur oznaczonych na schemacie jako X oraz Y i podaj, jakie etapy\noddychania komórkowego zachodzą w ich obrębie.\nX -\nY -\nZadanie 10. (2 pkt)\nWęglowodany to grupa różnorodnych związków organicznych. Wyróżniamy wśród nich\nm.in. monosacharydy (cukry proste) i polisacharydy (cukry złożone, zawierające więcej niż\n10 cząsteczek monosacharydów). Różnią się one właściwościami np. rozpuszczalnością\nw wodzie i, co się z tym wiąże, pełnioną w komórce funkcją.\nUzupełnij poniższą tabelę wpisując odpowiednie przykłady węglowodanów oraz określ\nich rozpuszczalność w wodzie i podstawową funkcję pełnioną w komórce lub\norganizmie.\nGrupa\nwęglowodanów\nPrzykład\n(nazwa związku)\nRozpuszczalność\nw wodzie\n(słaba / dobra)\nFunkcja w komórce lub\norganizmie\n(strukturalna / energetyczna /\nzapasowa / regulacyjna)\nmonosacharydy\npolisacharydy\n54\nZadanie 11. (3 pkt)\nU niektórych słodkowodnych protistów, np. pantofelków występują tzw. wodniczki tętniące,\nktóre zbierają wodę z wnętrza komórki i wypompowują ją na zewnątrz. Pulsowanie\nwodniczek tętniących łatwo zaobserwować w mikroskopie optycznym.\nZaplanuj doświadczenie pozwalające rozwiązać problem badawczy:\nCzy częstotliwość pulsowania wodniczek tętniących u pantofelków zależy od stężenia NaCl\nw ich środowisku zewnętrznym?\nDo dyspozycji masz: mikroskop, akwarium z hodowlą pantofelków, zlewki, szkiełka\npodstawowe, zakraplacz, 1% roztwór NaCl.\nW planie doświadczenia uwzględnij:\n1. próbę kontrolną,\n2. próbę badawczą,\n3. sposób uzyskiwania wyników.\n1\n2\n3\nZadanie 12. (2 pkt)\nKomórki żywych organizmów są zróżnicowane pod względem budowy. Na rysunkach\nprzedstawiono komórkę bakteryjną (A) oraz roślinną (B).\nPodaj nazwy dwóch widocznych na rysunkach struktur wspólnych dla obu komórek\ni zaznacz je na rysunkach.\n1 -\n2 -\n55\nZadanie 13. (1 pkt)\nPoniższe zdania zawierają informacje o fazie fotosyntezy niezależnej od światła.\nZaznacz zdanie zawierające błędną informację i uzasadnij swój wybór.\n1. Reakcje niezależne od światła przebiegają w stromie chloroplastów.\n2. Faza niezależna od światła, czyli tzw. cykl Calvina, składa się z trzech etapów -\nkarboksylacji, redukcji i regeneracji.\n3. W stromie chloroplastów, w wyniku cyklu przemian CO2 zostaje przekształcony\nw produkt fotosyntezy.\n4. W procesie redukcji dwutlenku węgla wykorzystywane są produkty fazy świetlnej - ATP\ni NADP.\nZadanie 14. (2 pkt)\nGlikoliza jest powszechnym szlakiem metabolicznym zachodzącym w cytoplazmie komórek\nwszystkich żywych organizmów.\nWypisz z poniższego schematu trzy substraty oraz trzy produkty procesu glikolizy.\nSubstraty glikolizy:\n1. - 2. - 3. -\nProdukty glikolizy:\n1. - 2. - 3. -\n56\nZadanie 15. (1 pkt)\nChemosynteza jest formą asymilacji CO2, dla której źródłem energii są procesy utleniania,\nnajczęściej związków nieorganicznych. Mimo, iż bakterie chemosyntetyzujące nie są\ngłównymi producentami masy organicznej, odgrywają jednak dużą rolę w ekosystemach\nwodnych i lądowych.\nPrzedstaw na dowolnym przykładzie bakterii chemosyntetyzujących ich znaczenie\nw przyrodzie.\nZadanie 16. (2 pkt)\nTempo procesów fizjologicznych przebiegających u organizmów zmiennocieplnych jest\nw dużej mierze uzależnione od temperatury otoczenia. Zaobserwowano, że jeśli wąż może\nwybrać sobie położenie w stosunku do źródła ciepła, to zbliża się do niego w okresie\ntrawienia, zaś odsuwa się podczas głodu.\nWyjaśnij, co jest przyczyną takiego zachowania się węży podczas trawienia pokarmu,\na co w czasie długotrwałej głodówki.\nZadanie 17. (2 pkt)\nMłode organy roślin wieloletnich oraz całe rośliny zielne okrywa żywa tkanka zwana skórką.\nZbudowana jest ona najczęściej z pojedynczej warstwy ściśle do siebie przylegających\nkomórek. Jednak skórka takich organów jak liście i łodygi różni się budową i funkcją\nod skórki okrywającej korzenie.\nPodaj dwie różnice w budowie między skórką okrywającą części nadziemne a skórką\nkorzenia roślin zielnych.\n1. -\n2. -\n57\nZadanie 18. (1 pkt)\nOrganizmy obupłciowe (obojnaki) charakteryzują się tym, że mają zdolność wytwarzania\nzarówno żeńskich, jak i męskich komórek rozrodczych. Jednak przeważająca część tych\norganizmów „unika” samozapłodnienia i w miarę możliwości doprowadza do zapłodnienia\nkrzyżowego.\nWyjaśnij, dlaczego organizmy obupłciowe „unikają” samozapłodnienia.\nZadanie 19. (3 pkt)\nCharakterystyczne cechy ptaków wiążą się z ich zdolnością do aktywnego lotu.\nWymień trzy cechy budowy szkieletu ptaków, będące przystosowaniem do lotu oraz\nokreśl, jakie znaczenie adaptacyjne ma każda z wymienionych cech.\n1. -\n2. -\n3. -\nZadanie 20. (2 pkt)\nW tabeli porównano zawartości niektórych aminokwasów egzogennych w białku zwierzęcym\ni roślinnym (w gramach aminokwasów na 100 gramów białka).\nAminokwas\nBiałko zwierzęce\n(wołowina)\nBiałko roślinne\n(kukurydza)\nBiałko roślinne\n(fasola)\nleucyna\n7,7\n24,0\n10,5\nfenyloalanina\n5,0\n6,5\n8,0\ntryptofan\n1,4\n0\n0\nlizyna\n8,2\n0\n7,2\nWypisz z tabeli nazwę aminokwasu, którego niedobór w organizmie może być skutkiem\ndiety wegetariańskiej oraz taki, którego najlepszym źródłem jest białko roślinne.\n58\nZadanie 21. (2 pkt)\nPrzeczytaj uważnie poniższy tekst.\nW rozwoju owadów o przeobrażeniu zupełnym występuje charakterystyczna postać\npoczwarki. Wyróżnia się trzy typy poczwarek. Poczwarka wolna np. u chrząszcza\nprzypomina kształtem owada dorosłego. Ma ona wyraźne zawiązki skrzydeł i odnóży, które\nswobodnie wystają nad powierzchnię ciała. U poczwarki osłoniętej występującej u motyli\nzawiązki skrzydeł i odnóży tak ściśle przylegają do ciała, że ich obecność zaznacza się\njedynie w postaci niewyraźnych konturów, a kształt samej poczwarki jest obły. Poczwarki\ntych dwu typów są w pewnym stopniu ruchliwe. Do trzeciego typu zalicza się zupełnie\nnieruchomą poczwarkę baryłkowatą, charakterystyczną dla części muchówek. Ciało\ntej poczwarki jest nieforemne i baryłkowate. Zawiązki skrzydeł i odnóży są zupełnie\nniewidoczne.\nSkonstruuj tabelę, w której porównasz trzy cechy wymienionych typów poczwarek\nowadów, wpisując informacje podane w tekście.\nZadanie 22. (1 pkt)\nRyniofity to najpierwotniejsze rośliny lądowe. Najbardziej znanym ich przedstawicielem jest\ndewońska rynia. Współczesne widłakowe to prawdziwe, żyjące skamieniałości o planie\nbudowy niezmienionym od ponad 300 mln lat.\nKorzystając z zamieszczonych rysunków, podaj jedną cechę budowy wspólną\ndla widłaka i rynii.\n59\nZadanie 23. (2 pkt)\nNa wykresie przedstawiono zależność między wilgotnością nasion kilku rodzajów roślin\na natężeniem procesu oddychania.\nSformułuj\ndwa\nwnioski\ndotyczące\nzależności\npomiędzy\nwilgotnością\nnasion,\na natężeniem oddychania.\n1. -\n2. -\nZadanie 24. (2 pkt)\nOsobliwością płazów jest ich gospodarka wodna. Zwierzęta te nigdy nie piją wody,\nlecz pobierają ją przez skórę. Na brzusznej stronie tułowia i ud mają one okolice szczególnie\nobficie unaczynione, których funkcją jest absorpcja wody - do jej pobrania wystarcza\nwilgotna gleba. Gatunki żyjące w okolicach suchych gromadzą, przy braku wody, duże ilości\nmocznika w płynach ustrojowych.\nWyjaśnij, jakie znaczenie dla sposobu pobierania wody przez płazy żyjące w suchym\nklimacie ma fakt gromadzenia znacznych ilości mocznika w płynach ustrojowych.\n60\nZadanie 25. (2 pkt)\nGen warunkujący barwę oczu u Drosophila melanogaster znajduje się w chromosomie X,\nprzy czym allel warunkujący oczy białe jest recesywny - a, a allel warunkujący oczy\nczerwone jest dominujący - A. Natomiast recesywny gen zredukowanych skrzydeł (b) nie jest\nsprzężony z płcią. Dziedziczenie płci u muszki owocowej odbywa się według podobnych\nzasad jak u człowieka.\nZapisz wszystkie możliwe genotypy samicy muszki owocowej o czerwonych oczach\ni normalnie wykształconych skrzydłach oraz wszystkie możliwe genotypy samca o tych\nsamych cechach.\nZadanie 26. (1 pkt)\nKolchicyna jest alkaloidem występującym w roślinie zwanej zimowitem jesiennym.\nTen związek chemiczny ma silny wpływ na przebieg podziału mitotycznego: hamuje\nwytwarzanie i funkcjonowanie wrzeciona podziałowego powodując, że chromosomy nie\nrozchodzą się do biegunów komórki. W takim przypadku nie dochodzi również do podziału\ncytoplazmy, czyli cytokinezy.\nPodaj nazwę rodzaju mutacji, jaka zajdzie po zadziałaniu kolchicyną na dzielące się,\ndiploidalne komórki.\nZadanie 27. (1 pkt)\nWedług najnowszych badań, w co najmniej 16 organizmach z oddzielnych gałęzi\newolucyjnych kodonom są przypisane aminokwasy inne niż standardowo. Wiele gatunków\nglonu Acetabularia odczytuje kodony UAG i UAA, powszechnie oznaczające „stop”, jako\nglicynę. Kodon CUG, który normalnie oznacza leucynę, w komórkach grzybów z rodzaju\nCandida jest tłumaczony jako seryna.\nPodaj cechę kodu genetycznego, od której odstępstwa zostały przedstawione w tekście.\n61\nZadanie 28. (2 pkt)\nPoniżej przedstawiono fragment rodowodu obrazujący pojawianie się pewnej choroby.\nUstal i uzasadnij na podstawie schematu, czy choroba ta jest warunkowana przez\nmutację recesywną czy dominującą oraz czy gen, w którym zaszła mutacja, leży\nw autosomie, czy w chromosomie płciowym.\nOznaczenia:\n- kobieta zdrowa\n- kobieta chora\n- mężczyzna zdrowy\n- mężczyzna chory\nZadanie 29. (2 pkt)\nU groszku pachnącego cecha szerokich kwiatów jest sprzężona z cechą gładkich ziaren pyłku.\nW wyniku krzyżówki podwójnie heterozygotycznych roślin groszku pachnącego, o szerokich\nkwiatach i gładkich pyłkach, uzyskano 624 osobniki potomne. Wśród nich 155 roślin\nwykazywało obie cechy recesywne: kwiaty wąskie i pyłki szorstkie. W potomstwie nie było\nrekombinantów.\nZapisz genotypy rodzicielskich roślin groszku i ich potomstwa oraz ustal stosunek\nfenotypowy w pokoleniu F1.\n62","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Nie, zastosowanie chemicznych środków ochrony roślin przed gąsienicami ciem w tym lesie nie jest wskazane, ponieważ liczebność ciem jest naturalnie regulowana przez zwierzęta, które się nimi żywią (borsuka, dzika, mysz leśną) – opryski zaburzyłyby tę samoregulację (łańcuch pokarmowy) i zaszkodziłyby także innym, niebędącym szkodnikami organizmom lasu.","image":"img/informator-maturalny-biologia-2008/zad-29.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":43,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Biologia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-biologia-2008/zad/30","paper_id":"informator-maturalny-biologia-2008","number":"30","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 30. (2 pkt)\nZjawisko melanizmu przemysłowego zaobserwowano po raz pierwszy u motyla zwanego\nwłochaczem nabrzozakiem (Biston betularia). W czasach, gdy przemysł nie był jeszcze tak\nrozwinięty jak obecnie, podstawowe ubarwienie tego motyla było jasne. Osobniki z mutacją\npowodującą ciemne zabarwienie były rzadkością, gdyż siadając na korze brzóz pokrytej\nporostami były łatwiej dostrzegane i częściej zjadane przez ptaki. Obecnie w rejonach\nuprzemysłowionych kora drzew jest pozbawiona porostów i ciemna, a osobniki ciemno\nubarwione - częściej spotykane.\nOkreśl, jaki mechanizm ewolucji spowodował częstsze występowanie form ciemnych\nmotyla i wyjaśnij, jakie znaczenie dla nich ma fakt, iż obecnie kora drzew w rejonach\nuprzemysłowionych jest ciemna.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Mechanizm ewolucji: dobór naturalny.\nWyjaśnienie: na ciemnej, pozbawionej porostów korze drzew w rejonach uprzemysłowionych osobniki ciemno ubarwione są mniej widoczne dla drapieżników (ptaków) niż osobniki jasne, dzięki czemu rzadziej są zjadane, częściej przeżywają i wydają potomstwo – dlatego ich udział w populacji wzrasta.","image":"img/informator-maturalny-biologia-2008/zad-30.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":62,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Biologia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-biologia-2008/zad/31","paper_id":"informator-maturalny-biologia-2008","number":"31","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 31. (2 pkt)\nTeoria endosymbiozy zakłada, że mitochondria i plastydy są przekształconymi w procesie\newolucji mikroorganizmami, które dostały się do wnętrza komórki praeukariotycznej drogą\nfagocytozy, przy czym nie uległy strawieniu, lecz przekształciły się w wymienione wcześniej\norganella.\nSpośród podanych niżej zdań zaznacz dwa, które stanowią argumenty przemawiające\nza teorią endosymbiozy.\n1. Plastydy są spotykane w komórkach roślinnych i bakteryjnych.\n2. Mitochondria są spotykane we wszystkich komórkach oddychających tlenowo.\n3. Mitochondria i plastydy zawierają własną informację genetyczną w postaci DNA.\n4. Jedynie mitochondria zawierają enzymy umożliwiające przeprowadzanie oddychania\ntlenowego.\n5. Komórka eukariotyczna potrafi sama wytwarzać nowe mitochondria na drodze syntez\npotrzebnych składników.\n6. Niektóre formy plastydów mogą być bezbarwne.\n7. Analiza sekwencyjna białek mitochondrialnych i plastydowych wskazuje na ich bliskie\npokrewieństwo z prokariontami.\n63","answer":"3, 7","answer_text":null,"solution":"Argumenty przemawiające za teorią endosymbiozy: 3 (Mitochondria i plastydy zawierają własną informację genetyczną w postaci DNA) oraz 7 (Analiza sekwencyjna białek mitochondrialnych i plastydowych wskazuje na ich bliskie pokrewieństwo z prokariontami).","image":"img/informator-maturalny-biologia-2008/zad-31.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":62,"source":"ai","answer_source":"ai","answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Biologia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-biologia-2008/zad/32","paper_id":"informator-maturalny-biologia-2008","number":"32","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 32. (1 pkt)\nW zależności od warunków początkowych sukcesji wyróżnia się dwa jej rodzaje. Pierwszy\ndotyczy powstawania biocenozy na terenach pozbawionych życia, drugi - odbudowy\nbiocenozy, np. po wycięciu lasu.\nPodaj, który z rodzajów sukcesji (pierwszy czy drugi) ma miejsce w przypadku\nrekultywacji hałdy odpadów z kopalni węgla. Odpowiedź uzasadnij.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Ma miejsce sukcesja pierwotna (pierwszy rodzaj), ponieważ hałda odpadów z kopalni węgla stanowi nowe podłoże, pierwotnie całkowicie pozbawione gleby i organizmów żywych.","image":"img/informator-maturalny-biologia-2008/zad-32.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":63,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Biologia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-biologia-2008/zad/33","paper_id":"informator-maturalny-biologia-2008","number":"33","points":1,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 33. (1 pkt)\nPierwszym ogniwem pokarmowego łańcucha spasania są rośliny zielone produkujące materię\norganiczną w procesie fotosyntezy. Roślinożercy i drapieżcy pełnią rolę konsumentów\npierwszego i dalszych rzędów. Bakterie i grzyby jako destruenci rozkładają martwe szczątki\nroślin i zwierząt. Produkty tego rozkładu w formie związków nieorganicznych są wraz z wodą\npobierane przez rośliny i wykorzystywane w procesach syntezy.\nNa podstawie powyższego opisu, skonstruuj schemat ilustrujący krążenie materii\nw ekosystemie.\n64","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Schemat krążenia materii: rośliny zielone (producenci) → roślinożercy → drapieżcy (konsumenci kolejnych rzędów); martwe szczątki roślin i zwierząt → bakterie i grzyby (destruenci), które rozkładają je do związków nieorganicznych; związki nieorganiczne wraz z wodą są ponownie pobierane przez rośliny i wykorzystywane w fotosyntezie – obieg materii się zamyka.","image":"img/informator-maturalny-biologia-2008/zad-33.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":63,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Biologia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-biologia-2008/zad/34","paper_id":"informator-maturalny-biologia-2008","number":"34","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 34. (2 pkt)\nW 1910 roku na wyspę Saint George leżącą na Morzu Beringa nieopodal wybrzeży Alaski\nwprowadzono renifery. Na wyspie tej wypuszczono 3 samce i 12 samic.\nNa podstawie danych zamieszczonych w poniższej tabeli narysuj wykres liniowy\nilustrujący zmiany liczebności reniferów na badanym terenie.\nRok\nLiczba reniferów\nna wyspie Saint George\n1910\n15\n1915\n50\n1920\n125\n1925\n80\n1930\n20\n1935\n40\n1940\n60\n1945\n50\n1950\n60\n65","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Wykres liniowy: oś X – rok (skala od 1910 do 1950), oś Y – liczba reniferów na wyspie (skala np. 0–130). Punkty odpowiadające danym z tabeli (1910–15, 1915–50, 1920–125, 1925–80, 1930–20, 1935–40, 1940–60, 1945–50, 1950–60) należy nanieść na układ współrzędnych i połączyć odcinkami w jedną linię łamaną, ilustrującą gwałtowny wzrost liczebności reniferów do 1920 r., a następnie jej załamanie (spadek) i kolejne wahania.","image":"img/informator-maturalny-biologia-2008/zad-34.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":64,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Biologia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-biologia-2008/zad/35","paper_id":"informator-maturalny-biologia-2008","number":"35","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 35. (2 pkt)\nNa schemacie przedstawiono obieg węgla w przyrodzie.\nOkreśl dwa skutki o charakterze globalnym, jakie może spowodować nadmierne\nwycinanie lasów.\n1\n2","answer":null,"answer_text":null,"solution":"1. Wzrost stężenia CO2 w atmosferze – mniej drzew (producentów) oznacza mniejsze pochłanianie dwutlenku węgla w procesie fotosyntezy (asymilacji).\n2. Nasilenie efektu cieplarnianego, prowadzące do globalnego ocieplenia klimatu.","image":"img/informator-maturalny-biologia-2008/zad-35.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":65,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Biologia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-biologia-2008/zad/36","paper_id":"informator-maturalny-biologia-2008","number":"36","points":2,"ptype":"open","subject":"biologia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 36. (2 pkt)\nNaukowcy zidentyfikowali gen odpowiedzialny za rozwój pąków i krzewienie się ryżu.\nSadzonki\nze\nsztucznie\nwprowadzonym\ngenem\nwytwarzają\nwięcej\nodgałęzień\ni są zdecydowanie niższe od sadzonek wyhodowanych bez podobnej ingerencji.\nZakładając możliwość przeniesienia genu „krzewienia” do innych roślin, podaj dwa\nargumenty uzasadniające przydatność jego odkrycia dla rolnictwa.\n1\n2\n66","answer":null,"answer_text":null,"solution":"1. Rośliny z wprowadzonym genem krzewienia wytwarzają więcej odgałęzień, co może przełożyć się na wyższy plon (więcej kłosów/owoców/nasion) z jednej rośliny.\n2. Niższe rośliny są bardziej odporne na wyleganie oraz łatwiejsze do (mechanicznego) zbioru plonów.","image":"img/informator-maturalny-biologia-2008/zad-36.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":65,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Biologia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-biologia-2008/zad/37","paper_id":"informator-maturalny-biologia-2008","number":"37","points":1,"ptype":"closed","subject":"biologia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 37. (1 pkt)\nBadania nad wprowadzaniem do organizmów roślin uprawnych genów innych gatunków\numożliwiły uzyskanie odmian o zwiększonej trwałości, bogatszych walorach smakowych,\nodżywczych czy leczniczych, o zwiększonej odporności na suszę, mrozy lub szkodniki. Mimo\ntych niezaprzeczalnych zalet rośliny transgeniczne przyjmowane są z dużą rezerwą.\nPrzeciwnicy\nstosowania\ntakich\nroślin\nużywają\nargumentów,\npodkreślających\nnieprzewidywalne skutki ich uprawiania np.:\nA. Przekonują, że genetycznie zmieniona żywność może okazać się niebezpieczna\ndla zdrowia człowieka.\nB. Pojawia się argument, że geny zmodyfikowanej rośliny wnikną - po zjedzeniu - w genom\nczłowieka, zmieniając jego właściwości.\nC. Innym zarzutem jest zagrożenie dla środowiska spowodowane przez niekontrolowane\nprzenoszenie się genów ze zmodyfikowanych roślin na ich „dzikich” krewnych.\nOceń, który z przytoczonych powyżej argumentów przeciw uprawom roślin\ntransgenicznych jest błędny. Odpowiedź uzasadnij.\n67\nOCENIANIE\nPOZIOM ROZSZERZONY\nZasady oceniania\n• Za rozwiązanie zadań z arkusza można uzyskać maksymalnie 60 punktów.\n• Schemat oceniania uwzględnia jej zakres merytoryczny, ale nie jest ścisłym wzorcem\nsformułowania (poza odpowiedziami jednowyrazowymi i do zadań zamkniętych).\n• Za odpowiedzi do poszczególnych zadań przyznaje się wyłącznie pełne punkty.\n• Za zadania otwarte, za które można przyznać tylko jeden punkt, przyznaje się punkt\nwyłącznie za odpowiedź w pełni poprawną.\n• Za zadania otwarte, za które można przyznać więcej niż jeden punkt, przyznaje się tyle\npunktów, ile prawidłowych elementów odpowiedzi, zgodnie z wyszczególnieniem\nw schemacie, przedstawił zdający.\n• Jeżeli podano więcej odpowiedzi (argumentów, cech itp.) niż wynika to z polecenia\nw zadaniu, ocenie podlega tyle kolejnych odpowiedzi (liczonych od pierwszej), ile jest\nw poleceniu.\n• Jeżeli podane w odpowiedzi informacje świadczą o braku zrozumienia omawianego\nzagadnienia i zaprzeczają udzielonej prawidłowej odpowiedzi lub zawierają błąd\nmerytoryczny, odpowiedź taką należy ocenić na zero punktów.\nUwagi do zapisu schematu oceniania:\n• Odpowiedzi alternatywne (tylko jedna z nich podlega ocenie) oddzielone są od siebie\nukośnikami (/), np.: ruch kończyn /ruch i w ocenie są równoważne.\n• Sformułowanie zapisane w nawiasach nie jest wymagane w odpowiedzi. Jego\numieszczenie w odpowiedzi nie ma wpływu na ocenę.\nNumer\nzadania\nSCHEMAT OCENIANIA\nMaksymalna\npunktacja za\nzadanie\n1.\nZa dwa prawidłowe przykłady - 1 pkt.\nPrzykłady odpowiedzi:\nprzełyk / żołądek / jelito / moczowody / pęcherz moczowy / macica.\n1\n2.\nZa prawidłowe podanie funkcji wątroby - 1 pkt.\nPrzykłady odpowiedzi:\n- Wątroba magazynuje nadmiar glukozy (i uwalnia ją w przypadku\nniedoboru),\n- zapewnia utrzymanie ilości glukozy we krwi na stałym poziomie.\n1\n3\nZa podanie, że jest to stwierdzenie prawdziwe wraz z trafnym argumentem -\n1 pkt.\nPrzykład odpowiedzi:\nJest to prawda, ponieważ pocenie się i parowanie z dróg oddechowych jest\nważnym czynnikiem regulującym temperaturę ciała.\n1\n4.\nZa wskazanie odpowiedzi C - 1 pkt:\n1\n5.\nZa stwierdzenie, że jest to zdanie błędne wraz z podaniem trafnego\nargumentu - 1 pkt.\nPrzykład odpowiedzi:\nJest to zdanie błędne, gdyż potencjał czynnościowy powstaje tylko pod\nwpływem bodźców o określonej sile / bodźców progowych /\nponadprogowych.\n1\n6.\nZa w pełni poprawny zapis kolejności - 1 pkt.\n6, 1, 5, 3, 4, 2\n1\n68\n7.\nZa podanie każdej z dwóch cech budowy żołądka wraz z trafnym\nuzasadnieniem - po 1 pkt.\nPrzykładowe odpowiedzi:\n1. W jego błonie śluzowej są gruczoły wydzielające proenzym -\npepsynogen.\n2. Ma ściany zbudowane z mięśni gładkich, których skurcze umożliwiają\nmieszanie i przesuwanie treści pokarmowej.\n2\n8.\nZa prawidłowe dopasowanie opisów wszystkich faz - 1 pkt.\nPrawidłowa kolejność: III, I, II.\n1\n9.\nZa podanie nazw struktur X i Y - 1 pkt.\nZa podanie nazw odpowiednich etapów oddychania - 1 pkt.\nPrzykład odpowiedzi:\nX: grzebień mitochondrialny - łańcuch oddechowy\nY: matriks - cykl Krebsa\n2\n10.\nZa podanie prawidłowego przykładu węglowodanu oraz jego właściwości\n(prawidłowo uzupełniony wiersz tabeli) - 1 pkt.\nPrzykład odpowiedzi:\nMonosacharydy - glukoza - dobra rozpuszczalność - energetyczna\nPolisacharydy - celuloza - słaba rozpuszczalność - strukturalna\n2\n11.\nZa prawidłowo opisaną próbę badawczą i kontrolną po 1 pkt.\nPrzykład opisu próby kontrolnej:\nDo zlewki należy pobrać pantofelki wraz z wodą z akwarium.\nPrzykład opisu próby badawczej:\nW dwóch zlewkach należy sporządzić roztwory NaCl o różnym stężeniu\nnp. 1% roztwór NaCl i 1% roztwór NaCl z niewielką ilością wody.\nNastępnie dodać do każdej z nich pantofelki z akwarium.\nZa prawidłowo dobrany sposób uzyskiwania wyników - 1 pkt.\nPrzykład odpowiedzi:\nZ każdej zlewki przenieść zakraplaczem pantofelki na trzy szkiełka\npodstawowe. Obserwować za pomocą mikroskopu częstotliwości\npulsowania wodniczek tętniących pantofelków umieszczonych\nw roztworach o różnym stężeniu NaCl oraz z próby kontrolnej i porównać\notrzymane wyniki.\n3\n12.\nZa każdą z dwóch prawidłowych cech wspólnych komórek wraz z ich\nprawidłowym zaznaczeniem na rysunku po 1 pkt.\nPrzykłady cech:\nbłona komórkowa, ściana komórkowa, cytoplazma, rybosomy.\n2\n13.\nZa wskazanie fałszywego stwierdzenia oraz uzasadnienie wyboru - 1 pkt.\nPrzykład odpowiedzi:\nFałszywe stwierdzenie - 4.\nProduktem fazy świetlnej, wykorzystywanym do redukcji dwutlenku węgla\njest NADPH2.\n1\n14.\nZa poprawne wymienienie trzech substratów oraz trzech produktów\nglikolizy uwzględnionych na schemacie po 1 pkt.\nSubstraty: glukoza, Pi / P / fosforan / reszta fosforanowa, NAD+, ADP,\nATP.\nProdukty: kwas pirogronowy / pirogronian, NADH2, ATP, ADP.\n2\n69\n15.\nZa podanie poprawnego przykładu bakterii chemosyntetyzujących i\nokreślenie ich znaczenia - 1 pkt.\nPrzykłady odpowiedzi:\nBakterie nitryfikacyjne utleniając amoniak do przyswajalnych dla roślin\nazotanów umożliwiają obieg azotu w przyrodzie, / likwidują toksyczne\nsubstancje gromadzące się w środowisku - np. amoniak.\nBakterie siarkowe utleniają nieprzyswajalny dla roślin siarkowodór\ndo przyswajalnych siarczanów, niezbędnych do syntezy białek.\n1\n16.\nZa poprawne wyjaśnienie przyczyny zachowania się węży w czasie\ntrawienia oraz głodu po 1 pkt.\nPrzykłady odpowiedzi:\n- Zbliżenie się do źródła ciepła w czasie trawienia podwyższa\ntemperaturę ciała węża, co przyśpiesza proces trawienia pokarmu /\nzwiększa aktywność enzymów trawiennych.\n- W czasie głodu niższa temperatura ciała węża powoduje spadek tempa\nmetabolizmu, w tym oddychania komórkowego, a tym samym\nzmniejszenie zużycia związków organicznych w ciele zwierzęcia.\n2\n17.\nZa każdą prawidłową cechę różniącą skórki korzenia i pędu po 1 pkt.\nRóżnice:\n- obecność kutikuli / aparatów szparkowych w skórce pędu, a brak ww.\nelementów w skórce korzenia,\n- obecność włośników w skórce korzenia, a brak ich w skórce pędów.\n2\n18.\nZa prawidłowe wyjaśnienie znaczenia strategii unikania samozapłodnienia\n- 1 pkt.\nPrzykład odpowiedzi:\nSamozapłodnienie zwiększa możliwość ujawnienia się mutacji recesywnej,\nktóra może być niekorzystna dla osobników potomnych / unikanie\nsamozapłodnienia zwiększa zmienność genetyczną potomstwa.\n1\n19.\nZa każdą z trzech prawidłową cechę szkieletu, będącą przystosowaniem\ndo lotu z objaśnieniem jej znaczenia po 1 pkt.\nPrzykłady cech:\n- pneumatyczne kości / brak zębów - zmniejszenie ciężaru ciała,\n- grzebień na mostku - miejsce przyczepu mięśni poruszających\nskrzydłami,\n- przekształcenie kończyny przedniej w skrzydło - stworzenie\npowierzchni lotnej.\n3\n20.\nZa poprawne podanie aminokwasu, którego niedobór może być skutkiem\ndiety wegeteriańskiej - tryptofan - 1 pkt.\nZa poprawne podanie aminokwasu, którego najlepszym źródłem jest białko\nroślinne - leucyna - 1 pkt.\n2\n70\n21.\nZa prawidłowe skonstruowanie tabeli i opis jej nagłówka - 1 pkt.\nZa prawidłowe wypełnienie tabeli - 1 pkt.\nOpis nagłówka: cecha , typ poczwarki: wolna, osłonięta, baryłkowata\n(1 pkt).\nWypełnienie tabeli: kształt ciała; obecność zawiązków skrzydeł i odnóży;\nzdolność do ruchu (1 pkt).\nTyp poczwarki\nCecha\nwolna\nosłonięta\nbaryłkowata\nkształt (ciała)\nkształt owada\ndorosłego\nobły\nbaryłkowaty\nzawiązki skrzydeł i\nodnóży\ndobrze\nwidoczne\nsłabo\nwidoczne\nniewidoczne\nzdolność do ruchu\n(ruchliwość)\nruchliwa\nruchliwa\nnieruchliwa\n2\n22.\nZa podanie jednej cechy wspólnej, widocznej na rysunku, dla rynii\ni widłaka - 1 pkt.\nPrzykłady cech:\n- zarodnie umieszczone w szczytowych częściach rośliny / pędu,\n- widlasty / dychotomiczny typ rozgałęzienia pędów.\n1\n23.\nZa każdy poprawnie sformułowany wniosek - po 1 pkt.\nPrzykłady odpowiedzi:\n1. Wraz ze wzrostem wilgotności nasion wzrasta w nich natężenie\noddychania komórkowego / wydzielania przez nie CO2.\n2. Najszybszy wzrost natężenia oddychania w powiązaniu ze wzrostem\nwilgotności nasion ma miejsce u lnu. / Nasiona żyta reagują na wzrost\nich wilgotności najwolniejszym wzrostem natężenia oddychania.\n2\n24.\nZa stwierdzenie, że gromadzenie dużych ilości mocznika umożliwia\npłazom pobieranie wody - 1 pkt.\nZa wyjaśnienie mechanizmu tego zjawiska - 1 pkt.\nPrzykład odpowiedzi:\nMocznik zwiększa hipertoniczność płynów ustrojowych, co ułatwia\npobieranie wody ze środowiska.\n2\n25.\nZa prawidłowo zapisane wszystkie możliwe genotypy samca i samicy\no czerwonych oczach i normalnie wykształconych skrzydłach - po 1 pkt.\nPrzykład odpowiedzi:\nSamica: XAXABB, XAXABb, XAXaBB, XAXaBb - 1 pkt.\nSamiec: XAYBB, XAYBb - 1 pkt.\n2\n26.\nZa poprawne podanie nazwy mutacji - 1 pkt.\nPrzykład odpowiedzi:\nMutacja chromosomowa liczbowa / poliploidia.\n1\n27.\nZa określenie cechy kodu - 1 pkt.\nPrzykład odpowiedzi:\nKod jest uniwersalny.\n1\n71\n28.\nZa określenie, czy choroba jest recesywna czy dominująca wraz\nz uzasadnieniem po 1 pkt.\nPrzykład odpowiedzi:\nChoroba jest uwarunkowana mutacją recesywną, ponieważ zdrowi rodzice\nmają chore dziecko.\nZa określenie, czy gen leży w chromosomie płciowym czy autosomie\ni uzasadnienie odpowiedzi - 1 pkt.\nPrzykład odpowiedzi:\nGen leży w autosomie, ponieważ zdrowy ojciec ma chorą córkę.\n2\n29.\nZa prawidłowe zapisanie genotypów rodziców i potomstwa w tej\nkrzyżówce - 1 pkt.\nZa ustalenie stosunku fenotypowego - 1 pkt.\nPrzykład odpowiedzi:\nP:\nab\nAB\nx\nab\nAB\nlub AaBb x AaBb\nF1:\nab\nab\nab\nAB\nAB\nAB\n,\n,\nlub AABB, AaBb, aabb\nStosunek fenotypowy w F1 - 3 : 1\n2\n30.\nZa podanie mechanizmu ewolucji - dobór naturalny - 1 pkt.\nZa poprawne wyjaśnienie - 1 pkt.\nPrzykład odpowiedzi:\nMotyle ciemne są mniej widoczne na ciemnej korze, więc mają więcej\nszans na przeżycie - jest ich więcej.\n2\n31.\nZa wskazanie każdego z dwóch prawidłowych argumentów po 1 pkt.\nPrawidłowe odpowiedzi: 3, 7.\n2\n32.\nZa ustalenie i uzasadnienie typu sukcesji - 1 pkt.\nPrzykład odpowiedzi:\nI rodzaj sukcesji, ponieważ hałda odpadów jest podłożem nowym\npozbawionym życia.\n1\n33.\nZa poprawnie skonstruowany schemat - 1 pkt.\nPrzykład odpowiedzi:\nrośliny roślinożercy drapieżcy\n(martwe szczątki organizmów)\nzwiązki nieorganiczne bakterie i grzyby\n1\n72\n34\nZa prawidłowe skonstruowanie i opisanie układu współrzędnych:\nX - czas w latach / rok / lata, Y - liczba / liczebność reniferów - 1 pkt.\nZa prawidłowe narysowanie wykresu liniowego - 1 pkt.\n2\n35.\nZa poprawne określenie dwóch skutków uwzględniające podwyższenie\nstężenia CO2 w atmosferze (1 pkt) i efekt cieplarniany (1pkt) - 2 pkt\nPrzykład odpowiedzi:\nNadmierne wycinanie lasów powoduje zmniejszenie ilości producentów\n(wykorzystujących dwutlenek węgla w procesie fotosyntezy), co może\nspowodować zwiększenie stężenia dwutlenku węgla w atmosferze (1 pkt)\ni doprowadzi do wystąpienia efektu cieplarnianego (1 pkt).\n2\n36.\nZa każdy z dwóch logicznych argumentów po 1 pkt.\nPrzykłady odpowiedzi:\nGen krzewienia może być przydatny dla rolnictwa ze względu na to, iż:\n- rośliny o większej liczbie odgałęzień dają większe plony.\n- niższe rośliny są też łatwiejsze do zbierania plonów, np. owoców.\n2\n37.\nZa prawidłową odpowiedź z uzasadnieniem - 1 pkt.\nPrzykład odpowiedzi:\nArgument B jest błędny, ponieważ DNA zjadanych roślin ulega\nrozkładowi w czasie trawienia.\n1\n0\n10\n20\n30\n40\n50\n60\n70\n80\n90\n100\n110\n120\n130\n1905 1910 1915 1920 1925 1930 1935 1940 1945 1950 1955\nRok\nLiczba reniferów\nCentralna Komisja Egzaminacyjna\nul Łucka 11, 00-842 Warszawa\ntel. 022 656 38 00, fax 022 656 37 57\nwww.cke.edu.pl ckesekr@cke.edu.pl\nOKE Gdańsk\nul. Na Stoku 49, 80-874 Gdańsk,\ntel. (0-58) 320 55 90, fax.320 55 91\nwww.oke.gda.pl komisia@oke.gda.pl\nOKE Łódź\nul. Praussa 4, 94-203 Łódź\ntel. (0-42) 634 91 33 s: 664 80 50/51/52\nfax. 634 91 54\nwww.komisia.pl komisja@komisja.pl\nOKE Jaworzno\nul. Mickiewicza 4, 43-600 Jaworzno\ntel.(0-32) 616 33 99 w.101\nfax.616 33 99 w.108, www.oke.jaw.pl\noke@oke.jaw.pl\nOKE Poznań\nul. Gronowa 22, 61-655 Poznań\ntel.(0-61) 852 13 07, 852 13 12, fax. 852 14 41\nwww.oke.poznan.pl\nsekretariat@oke.poznan.pl\nOKE Kraków\nal. F. Focha 39, 30-119 Kraków\ntel.(0-12) 618 12 01/02/03, fax.427 28 45\nwww.oke.krakow.pl oke@oke.krakow.pl\nOKE Warszawa\nul. Grzybowska 77, 00-844 Warszawa\ntel. (0-22) 457 03 35, fax. 457 03 45\nwww.oke.waw.pl info@oke.waw.pl\nOKE Łomża\nul. Nowa 2, 18-400 Łomża\nTel/fax. (0-86) 216 44 95\nwww.okelomza.com\nsekretariat@oke.lomza.com\nOKE Wrocław\nul. Zielińskiego 57, 53-533 Wrocław\ntel. sek. (0-71) 785 18 52, fax. 785 18 73\nwww.oke.wroc.pl sekret@oke.wroc.pl\nOKE\nGDAŃSK\nOKE\nŁOMŻA\nOKE\nWARSZAWA\nOKE\nKRAKÓW\nOKE\nJAWORZNO\nOKE\nŁÓDŹ\nOKE\nWROCŁAW\nOKE\nPOZNAŃ","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Błędny jest argument B. Uzasadnienie: DNA (i białka) zjadanej rośliny ulegają w przewodzie pokarmowym rozłożeniu (trawieniu) do prostych związków (nukleotydów, aminokwasów) i nie wbudowują się w niezmienionej postaci do genomu komórek człowieka.","image":"img/informator-maturalny-biologia-2008/zad-37.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":66,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Biologia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Biologia","category_label":"Informator maturalny"}]}