{"paper":{"id":"informator-maturalny-chemia-2008","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"variant":null,"exam_pdf":"informator-maturalny-chemia-2008/informator-maturalny-chemia-2008.pdf","key_pdf":null,"question_count":35,"source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny"},"questions":[{"id":"informator-maturalny-chemia-2008/zad/1","paper_id":"informator-maturalny-chemia-2008","number":"1","points":1,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 1. (1 pkt)\nPrzepisz ten fragment konfiguracji elektronowej atomu glinu, który odnosi się\ndo elektronów walencyjnych.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Konfiguracja elektronowa atomu glinu (Al, Z=13): 1s²2s²2p⁶3s²3p¹. Elektrony walencyjne (najbardziej zewnętrzne) to 3s²3p¹.","image":"img/informator-maturalny-chemia-2008/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":42,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-chemia-2008/zad/2","paper_id":"informator-maturalny-chemia-2008","number":"2","points":1,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 2. (1 pkt)\nPodaj trwały stopień utlenienia, który glin przyjmuje w związkach chemicznych.\nInformacja do zadań 3. - 5.\nChlorek glinu otrzymuje się w reakcji glinu z chlorowodorem lub działając chlorem na glin.\nZwiązek ten tworzy kryształy, rozpuszczalne w wodzie zakwaszonej kwasem solnym.\nZ roztworów tych krystalizuje uwodniona sól - tak zwany heksahydrat chlorku glinu\n[gr. héks = sześć]. Hydraty (sole uwodnione) to sole zawierające w sieci krystalicznej\ncząsteczki wody, np. dekahydrat węglanu sodu, Na2CO3·10H2O. Zapis ten oznacza, że w sieci\nkrystalicznej tej soli na 2 jony Na+ i 1 jon CO3\n2- przypada 10 cząsteczek wody.\nChlorek glinu jest stosowany jako katalizator w wielu syntezach organicznych.\nNa podstawie: Encyklopedia szkolna. Chemia, Warszawa 2001","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Glin przyjmuje trwały stopień utlenienia +3 w związkach chemicznych.","image":"img/informator-maturalny-chemia-2008/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":42,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-chemia-2008/zad/3","paper_id":"informator-maturalny-chemia-2008","number":"3","points":3,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 3. (3 pkt)\na) Napisz w formie cząsteczkowej równania reakcji ilustrujące wymienione w informacji\nmetody otrzymywania chlorku glinu.\nRównanie reakcji ilustrujące I metodę:\nRównanie reakcji ilustrujące II metodę:\nb) Podaj liczbę moli chloru cząsteczkowego, która całkowicie przereaguje z jednym\nmolem glinu.\n43","answer":null,"answer_text":null,"solution":"a) Metoda I: 2Al + 6HCl → 2AlCl₃ + 3H₂; Metoda II: 2Al + 3Cl₂ → 2AlCl₃. b) Z równania stechiometrycznego: 1 mol Al reaguje z 1,5 mola Cl₂ (3/2 mola chloru cząsteczkowego).","image":"img/informator-maturalny-chemia-2008/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":42,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-chemia-2008/zad/4","paper_id":"informator-maturalny-chemia-2008","number":"4","points":3,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 4. (3 pkt)\nNapisz wzór i oblicz masę molową soli, która krystalizuje z wodnego roztworu chlorku\nglinu. Pamiętaj, że jest to sól uwodniona. Zapisz niezbędne obliczenia.\na) wzór soli:\nb) obliczenia:\nOdpowiedź:","answer":null,"answer_text":null,"solution":"a) Wzór soli: AlCl₃·6H₂O (heksahydrat chlorku glinu). b) Masa molowa: Al(27) + 3×Cl(3×35,5=106,5) + 6×H₂O(6×18=108) = 241,5 g/mol.","image":"img/informator-maturalny-chemia-2008/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":43,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-chemia-2008/zad/5","paper_id":"informator-maturalny-chemia-2008","number":"5","points":3,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 5. (3 pkt)\na) Dokończ poniższe równanie reakcji (stosunek molowy substratów wynosi 1:1).\nCl2\nchlorek glinu\nb) Podaj nazwę systematyczną związku organicznego otrzymanego w tej reakcji.\nc) Określ, jaką rolę w tej reakcji pełni chlorek glinu.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"a) C₆H₆ + Cl₂ → C₆H₅Cl + HCl. b) Chlorobenzen (chlorek fenylu). c) Chlorek glinu jest katalizatorem tej reakcji podstawienia elektrofilowego w pierścieniu aromatycznym.","image":"img/informator-maturalny-chemia-2008/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":43,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-chemia-2008/zad/6","paper_id":"informator-maturalny-chemia-2008","number":"6","points":2,"ptype":"closed","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 6. (2 pkt)\nDysponujesz wodnymi roztworami następujących soli:\nKNO3, AgNO3, Ba(NO3)2\nKorzystając z tablicy rozpuszczalności, wybierz spośród nich roztwór tej soli, za pomocą\nktórego wytrącisz z wodnego roztworu chlorku glinu jony chlorkowe w postaci trudno\nrozpuszczalnego osadu. Napisz w formie jonowej skróconej równanie reakcji\nzachodzącej w czasie mieszania tych roztworów.\na) wzór odczynnika (wpisz wzór soli):\nb) równanie reakcji w formie jonowej skróconej:\n44\nInformacja do zadania 7. i 8.\nTlenek magnezu ma zastosowanie do produkcji cegieł, którymi wykłada się wnętrza pieców\nhutniczych. Związek ten stosuje się również w medycynie jako składnik leków przeciw\nnadkwasocie (dolegliwości polegającej na nadmiernym wydzielaniu się w żołądku kwasu\nsolnego).","answer":null,"answer_text":null,"solution":"a) Odczynnik: AgNO₃ (azotan srebra). b) Równanie jonowe skrócone: Ag⁺(aq) + Cl⁻(aq) → AgCl(s). Chlorek srebra jest trudno rozpuszczalny, dlatego wytrąca się w postaci osadu.","image":"img/informator-maturalny-chemia-2008/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":43,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-chemia-2008/zad/7","paper_id":"informator-maturalny-chemia-2008","number":"7","points":2,"ptype":"closed","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 7. (2 pkt)\na) Korzystając z tablicy elektroujemności, oblicz różnicę elektroujemności magnezu\ni tlenu, a następnie określ rodzaj wiązania chemicznego w tlenku magnezu.\nRóżnica elektroujemności:\nRodzaj wiązania:\nb) Poniżej wymieniono pięć właściwości fizycznych tlenku magnezu. Spośród nich\nwybierz i podkreśl dwie, uzasadniające zastosowanie tego związku do obudowy wnętrz\npieców hutniczych.\nma\nwysoką\ntemperaturę\ntopnienia;\nma\nwysoką\ntemperaturę\nwrzenia;\njest ciałem stałym; stopiony przewodzi prąd elektryczny; jest białej barwy","answer":null,"answer_text":null,"solution":"a) Różnica elektroujemności: 3,44 - 1,31 = 2,13. Rodzaj wiązania: jonowe (różnica > 1,7). b) Dwie właściwości: 1) ma wysoką temperaturę topnienia, 2) ma wysoką temperaturę wrzenia. Obie zapewniają odporność na ekstremalne temperatury w piecach hutniczych.","image":"img/informator-maturalny-chemia-2008/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":44,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-chemia-2008/zad/8","paper_id":"informator-maturalny-chemia-2008","number":"8","points":2,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 8. (2 pkt)\na) Napisz w formie cząsteczkowej równanie reakcji zachodzącej w żołądku po zażyciu\nprzez osobę cierpiąca na nadkwasotę leku zawierającego tlenek magnezu.\nb) Określ, jaki charakter chemiczny (kwasowy, zasadowy, obojętny) przejawia tlenek\nmagnezu w tej reakcji.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"a) MgO + 2HCl → MgCl₂ + H₂O. b) Tlenek magnezu wykazuje charakter zasadowy (jest tlenkiem zasadowym reagującym z kwasem solnym w żołądku).","image":"img/informator-maturalny-chemia-2008/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":44,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-chemia-2008/zad/9","paper_id":"informator-maturalny-chemia-2008","number":"9","points":2,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 9. (2 pkt)\nW celu zbadania zachowania gazowego amoniaku i bromowodoru wobec wody wykonano\ndoświadczenia, które ilustruje poniższy rysunek.\nOkreśl odczyn roztworów otrzymanych w obu probówkach.\nOdczyn roztworu w probówce A:\nOdczyn roztworu w probówce B:\nH2O\n+ wskaźnik\nNH3\nHBr\nA\nB\nH2O\n+ wskaźnik\n45\nInformacja do zadań 10. - 12.\nPrzeprowadzono doświadczenie, w którym rejestrowano wartości temperatury podczas\nrozpuszczania wodorotlenku sodu a następnie azotanu(V) amonu w wodzie. Rezultaty\nwykonanych pomiarów przedstawiają poniższe wykresy.\nWykres 1. Wskazania termometru w czasie rozpuszczania wodorotlenku sodu w wodzie.\nWykres 2. Wskazania termometru w czasie rozpuszczania azotanu(V) amonu w wodzie.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Probówka A (NH₃ + H₂O): odczyn zasadowy (amoniak tworzy wodorotlenek amonu NH₄OH - słabą zasadę). Probówka B (HBr + H₂O): odczyn kwaśny (bromowodór jest silnym kwasem).","image":"img/informator-maturalny-chemia-2008/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":44,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-chemia-2008/zad/10","paper_id":"informator-maturalny-chemia-2008","number":"10","points":2,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 10. (2 pkt)\nOkreśl efekt energetyczny rozpuszczania w wodzie wodorotlenku sodu i azotanu(V)\namonu. W tym celu uzupełnij następujące zdania.\nRozpuszczanie wodorotlenku sodu w wodzie jest procesem ,\nponieważ w czasie tego procesu temperatura\nRozpuszczanie azotanu(V) amonu w wodzie jest procesem ,\nponieważ w czasie tego procesu temperatura","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Rozpuszczanie NaOH jest procesem egzotermicznym, ponieważ temperatura rośnie. Rozpuszczanie NH₄NO₃ jest procesem endotermicznym, ponieważ temperatura spada.","image":"img/informator-maturalny-chemia-2008/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":45,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-chemia-2008/zad/11","paper_id":"informator-maturalny-chemia-2008","number":"11","points":1,"ptype":"closed","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 11. (1 pkt)\nSpośród poniższych zdań wybierz to, które jest poprawnie sformułowanym wnioskiem\nna temat efektów energetycznych procesów rozpuszczania związków jonowych\nw wodzie, jaki można wyciągnąć na podstawie tego doświadczenia.\nA. Na podstawie wyników tego doświadczenia nie można wnioskować o efekcie\ncieplnym rozpuszczania związków jonowych w wodzie, ponieważ wodorotlenek sodu\ni azotan(V) amonu nie są związkami jonowymi.\nB. Rozpuszczaniu związków jonowych w wodzie zawsze towarzyszy wydzielenie ciepła.\nC. Rozpuszczaniu związków jonowych w wodzie zawsze towarzyszy pochłonięcie\nciepła.\nD. Rozpuszczaniu związków jonowych w wodzie może towarzyszyć wydzielenie\nlub pochłonięcie ciepła.\n46","answer":"D","answer_text":null,"solution":"NaOH (związek jonowy) rozpuszcza się egzotermicznie, a NH₄NO3 (również związek jonowy) endotermicznie. Zatem rozpuszczanie związków jonowych może być zarówno egzotermiczne, jak i endotermiczne.","image":"img/informator-maturalny-chemia-2008/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":45,"source":"ai","answer_source":"ai","answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-chemia-2008/zad/12","paper_id":"informator-maturalny-chemia-2008","number":"12","points":2,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 12. (2 pkt)\nNapisz równanie dysocjacji jonowej zachodzącej podczas rozpuszczania w wodzie\na) wodorotlenku sodu.\nb) azotanu(V) amonu.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"a) NaOH → Na⁺ + OH⁻. b) NH₄NO₃ → NH₄⁺ + NO₃⁻.","image":"img/informator-maturalny-chemia-2008/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":46,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-chemia-2008/zad/13","paper_id":"informator-maturalny-chemia-2008","number":"13","points":2,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 13. (2 pkt)\nNasycony wodny roztwór azotanu(V) amonu w temperaturze 20oC można otrzymać\nprzez rozpuszczenie 189,9 gramów azotanu(V) amonu w 100 gramach wody.\nOblicz stężenie procentowe (w procentach masowych) nasyconego roztworu tej soli\nw temperaturze 20oC.\nObliczenia:\nOdpowiedź:\n47\nInformacja do zadania 14. i 15.\nDo umieszczonego w kolbie węglanu sodu dodawano z wkraplacza roztwór kwasu octowego.\nRurka dołączona do kolby była zanurzona w roztworze wodorotlenku wapnia, znajdującym\nsię w probówce.\nCH3COOH(aq)\nNa2CO3(s)\nCa(OH)2(aq)","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Masa roztworu: 189,9 + 100 = 289,9 g. Stężenie procentowe: (189,9 / 289,9) × 100% = 65,5%.","image":"img/informator-maturalny-chemia-2008/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":46,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-chemia-2008/zad/14","paper_id":"informator-maturalny-chemia-2008","number":"14","points":2,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 14. (2 pkt)\nSformułuj jedną obserwację, dotyczącą reakcji zachodzącej\na) w kolbie.\nb) w probówce.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"a) W kolbie: silne pienienie się (wydzielanie się gazu CO₂). b) W probówce: wytworzenie się białego osadu (węglanu wapnia CaCO₃ powstającego z reakcji CO₂ z Ca(OH)₂).","image":"img/informator-maturalny-chemia-2008/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":47,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-chemia-2008/zad/15","paper_id":"informator-maturalny-chemia-2008","number":"15","points":2,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 15. (2 pkt)\nNapisz w formie cząsteczkowej równanie reakcji zachodzącej\na) w kolbie.\nb) w probówce.\n48\nInformacja do zadania 16. i 17.\nAkwaforta jest techniką graficzną, w której wykorzystuje się proces tzw. trawienia\n(częściowego rozpuszczania) miedzi za pomocą chlorku żelaza(III). Technika ta została\nzastosowana także do wytwarzania obwodów drukowanych w elektronice. W trakcie\ntrawienia zachodzi reakcja opisana równaniem:\nCu + 2FeCl3 → CuCl2 + 2FeCl2","answer":null,"answer_text":null,"solution":"a) W kolbie: Na₂CO₃ + 2CH₃COOH → 2CH₃COONa + H₂O + CO₂↑. b) W probówce: CO₂ + Ca(OH)₂ → CaCO₃↓ + H₂O.","image":"img/informator-maturalny-chemia-2008/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":47,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-chemia-2008/zad/16","paper_id":"informator-maturalny-chemia-2008","number":"16","points":1,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 16. (1 pkt)\nNapisz w formie jonowej równanie powyższej reakcji.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Równanie jonowe skrócone: Cu + 2Fe³⁺ → Cu²⁺ + 2Fe²⁺. Miedź metaliczna reaguje z jonami żelaza(III), utleniając się do Cu²⁺, a Fe³⁺ zostaje zredukowane do Fe²⁺.","image":"img/informator-maturalny-chemia-2008/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":48,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-chemia-2008/zad/17","paper_id":"informator-maturalny-chemia-2008","number":"17","points":3,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 17. (3 pkt)\na) Podaj stopnie utlenienia miedzi oraz żelaza przed reakcją i po reakcji.\nstopień utlenienia\nprzed reakcją\npo reakcji\nmiedzi\nżelaza\nb) Napisz połówkowe równania procesu utleniania i procesu redukcji.\nRównanie procesu utleniania:\nRównanie procesu redukcji:","answer":null,"answer_text":null,"solution":"a) Stopnie utlenienia: miedź: 0 → +2, żelazo: +3 → +2. b) Utlenianie: Cu → Cu²⁺ + 2e⁻; Redukcja: Fe³⁺ + e⁻ → Fe²⁺. Miedź ulega utlenieniu, a żelazo(III) redukcji.","image":"img/informator-maturalny-chemia-2008/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":48,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-chemia-2008/zad/18","paper_id":"informator-maturalny-chemia-2008","number":"18","points":1,"ptype":"closed","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 18. (1 pkt)\nWybierz poprawne sformułowanie.\nChlorku miedzi(II) nie można otrzymać działając\nA. kwasem solnym na tlenek miedzi(II).\nB. kwasem solnym na wodorotlenek miedzi(II).\nC. kwasem solnym na miedź.\nD. chlorem na miedź.\n49","answer":"C","answer_text":null,"solution":"Miedź nie reaguje z kwasem solnym (niższa od H w szeregu aktywności), więc nie można otrzymać chlorku miedzi(II) działając HCl na miedź. Pozostałe reakcje (CuO+HCl, Cu(OH)₂+HCl, Cu+Cl₂) prowadzą do CuCl₂.","image":"img/informator-maturalny-chemia-2008/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":48,"source":"ai","answer_source":"ai","answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-chemia-2008/zad/19","paper_id":"informator-maturalny-chemia-2008","number":"19","points":3,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 19. (3 pkt)\nW jednej probówce znajduje się wodny roztwór chlorku potasu, a w drugiej - wodny roztwór\nbromku potasu.\nKtórego odczynnika - Br2(aq) czy Cl2(aq) - należy użyć, aby rozróżnić te roztwory? Podaj\nwzór chemiczny wybranego odczynnika oraz przewidywane obserwacje. Napisz\nw formie cząsteczkowej równanie reakcji, będącej podstawą rozróżnienia tych\nroztworów.\nWzór odczynnika:\nObserwacje:\nRównanie reakcji:\nInformacja do zadania 20. i 21.\nPoniżej przedstawiono schemat ciągu reakcji, w wyniku których związek X można\nprzekształcić w związek Y.\nCH3\nC\nH\nH3C\nOH\nX\nY\nH2O\ntemp.\nkat. (H2SO4)\n+ [O]","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Wzór odczynnika: Cl₂(aq). Obserwacje: Do probówki z KBr roztwór zmienia barwę na pomarańczowo-brunatną (wytrąca się Br₂). Do probówki z KCl brak zmiany barwy. Równanie reakcji: Cl₂ + 2Br⁻ → 2Cl⁻ + Br₂. Chlor jest bardziej aktywny od bromu, dlatego wypiera go z soli.","image":"img/informator-maturalny-chemia-2008/zad-19.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":49,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-chemia-2008/zad/20","paper_id":"informator-maturalny-chemia-2008","number":"20","points":2,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 20. (2 pkt)\nNapisz wzory półstrukturalne (grupowe) związków X i Y.\nWzór związku X:\nWzór związku Y:","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Z X powstaje 2-propanol (izopropanol) w reakcji hydratacji (dodanie H₂O w obecności H₂SO₄). Zatem X to propen CH₂=CH-CH₃. Z 2-propanolu powstaje Y przez utlenianie - Y to propanon (aceton) CH₃-CO-CH₃.","image":"img/informator-maturalny-chemia-2008/zad-20.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":49,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-chemia-2008/zad/21","paper_id":"informator-maturalny-chemia-2008","number":"21","points":1,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 21. (1 pkt)\nPosługując się podziałem charakterystycznym dla chemii organicznej, nazwij typ\nreakcji, w której związek X jest substratem.\n50","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Reakcja, w której związek X (propen) jest substratem, to reakcja addycji (dodania). Zachodzi dodanie cząsteczki H₂O do wiązania podwójnego C=C w propenie, co prowadzi do powstania 2-propanolu. Jest to addycja wody (hydratacja).","image":"img/informator-maturalny-chemia-2008/zad-21.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":49,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-chemia-2008/zad/22","paper_id":"informator-maturalny-chemia-2008","number":"22","points":1,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 22. (1 pkt)\nPodaj nazwę systematyczną związku o wzorze:\nC\nH3\nCH3\nCH\nCH2\nCH3\nNazwa systematyczna:","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Nazwa systematyczna: 2-metylobutan. Najdłuższy łańcuch węglowy ma 4 atomy węgla (butan), a na atomie węgla nr 2 znajduje się podstawnik metylowy (-CH₃).","image":"img/informator-maturalny-chemia-2008/zad-22.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":50,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-chemia-2008/zad/23","paper_id":"informator-maturalny-chemia-2008","number":"23","points":3,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 23. (3 pkt)\nPoniższy rysunek przedstawia doświadczenie, które wykonano w celu odróżnienia roztworu\nwodnego glukozy od roztworu wodnego glicerolu (gliceryny).\nsubstancja A\nsubstancja B\nCu(OH)2\nH2O\nH2O\nA\nB\nPrzed ogrzaniem w obu probówkach niebieski osad wodorotlenku miedzi(II) rozpuścił się\n(roztworzył się) i powstał roztwór o szafirowym zabarwieniu. Po ogrzaniu w probówce A\nwytrącił się ceglasty osad, a w probówce B pojawił się osad o czarnym zabarwieniu.\na) Napisz, jaka cecha budowy cząsteczek glukozy i glicerolu (gliceryny) spowodowała\npowstanie szafirowego zabarwienia obu roztworów przed ich ogrzaniem.\nb) Podaj nazwę substancji, której wodny roztwór znajdował się w probówce A i krótko\nuzasadnij swój wybór.\n51\nInformacja do zadania 24. i 25.\nJednym z aminokwasów białkowych jest walina o następującym wzorze:\nCH\nC\nO\nCH\nNH2\nC\nH3\nCH3\nOH","answer":null,"answer_text":null,"solution":"a) Zarówno glukoza, jak i glicerol posiadają w cząsteczkach wiele grup hydroksylowych (-OH), które tworzą rozpuszczalne kompleksy z jonami Cu²⁺, dając szafirowy kolor roztworu. b) Substancją w probówce A jest glukoza. Glukoza (jako cukier redukujący posiadający grupę aldehydową -CHO) redukuje jony Cu²⁺ do Cu⁺ po ogrzaniu, tworząc ceglastoczerwony osad Cu₂O. Glicerol po ogrzaniu z Cu(OH)₂ daje czarny osad CuO.","image":"img/informator-maturalny-chemia-2008/zad-23.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":50,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-chemia-2008/zad/24","paper_id":"informator-maturalny-chemia-2008","number":"24","points":2,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 24. (2 pkt)\nNapisz w formie cząsteczkowej równania reakcji waliny z wodnym roztworem\nwodorotlenku potasu i kwasem solnym (chlorowodorowym). Zastosuj wzory\npółstrukturalne (grupowe) związków organicznych.\nRównanie reakcji z wodnym roztworem wodorotlenku potasu:\nRównanie reakcji z kwasem solnym (chlorowodorowym):","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Walina jest aminokwasem amfoterycznym (posiada zarówno grupę aminową -NH₂, jak i karboksylową -COOH). Równanie z KOH: (CH₃)₂CH-CH(NH₂)-COOH + KOH → (CH₃)₂CH-CH(NH₂)-COOK + H₂O (reakcja grupy -COOH). Równanie z HCl: (CH₃)₂CH-CH(NH₂)-COOH + HCl → (CH₃)₂CH-CH(NH₃⁺Cl⁻)-COOH (reakcja grupy -NH₂).","image":"img/informator-maturalny-chemia-2008/zad-24.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":51,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-chemia-2008/zad/25","paper_id":"informator-maturalny-chemia-2008","number":"25","points":1,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 25. (1 pkt)\nPodaj wzór półstrukturalny (grupowy) jednego z kwasów karboksylowych (z szeregu\nhomologicznego o wzorze ogólnym CnH2n+1COOH), zawierających tyle samo atomów\nwęgla co walina.\nWzór półstrukturalny (grupowy):\n52","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Walina zawiera 5 atomów węgla. Kwas karboksylowy z szeregu CₙH₂ₙ₊₁COOH o 5 atomach węgla to kwas pentoanowy (kwas waleriowy): CH₃-CH₂-CH₂-CH₂-COOH.","image":"img/informator-maturalny-chemia-2008/zad-25.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":51,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-chemia-2008/zad/26","paper_id":"informator-maturalny-chemia-2008","number":"26","points":1,"ptype":"closed","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 26. (1 pkt)\nW kolumnie I poniższej tabeli przedstawiono skutki działania substancji chemicznych,\na w kolumnie II wymieniono nazwy substancji, które mogą je wywoływać.\nPrzyporządkuj każdemu skutkowi nazwę jednej substancji, która go wywołuje.\nKolumna I\nKolumna II\nPrzyporządkowanie:\nA. Działanie rakotwórcze\n1. fosforany(V)\nA. -\nB. Eutrofizacja zbiorników wodnych\nprowadząca do ich zamierania\n2. węglowodory\naromatyczne\nB. -\nC. Udział w powstawaniu kwaśnych\ndeszczów\n3. tlenek węgla(II)\nC. -\n4. tlenek siarki(IV)\nNa podstawie: W. Mizerski, Tablice chemiczne, Warszawa 1997","answer":null,"answer_text":null,"solution":"A - 2 (węglowodory aromatyczne wykazują działanie rakotwórcze, np. benzopiren). B - 1 (fosforany(V) powodują eutrofizację zbiorników wodnych, prowadząc do zakwitów glonów). C - 4 (tlenek siarki(IV) przyczynia się do powstawania kwaśnych deszczów, tworząc kwas siarkowy).","image":"img/informator-maturalny-chemia-2008/zad-26.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":52,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-chemia-2008/zad/27","paper_id":"informator-maturalny-chemia-2008","number":"27","points":1,"ptype":"closed","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 27. (1 pkt)\nOzon obecny w stratosferze (warstwie atmosfery położonej powyżej troposfery) pochłania\nszkodliwe promieniowanie ultrafioletowe. Zmniejszenie ilości ozonu w tej warstwie może mieć\nistotny wpływ na funkcjonowanie organizmów. Stężenie ozonu w troposferze (przyziemnej\nwarstwie atmosfery) jest znacznie mniejsze niż w stratosferze. Wzrost ilości ozonu\ntroposferycznego pozostaje w ścisłym związku ze wzrostem liczby przypadków astmy\ni problemów z układem oddechowym wśród populacji miejskiej.\nNa podstawie: Peter O`Niell: Chemia środowiska, Warszawa 1997\nPrzeanalizuj przytoczony tekst i z poniższych zdań wybierz zdanie prawdziwe.\nA. Zmniejszenie ilości ozonu stratosferycznego i wzrost ilości ozonu troposferycznego są\nzjawiskami pozytywnymi.\nB. Zmniejszenie ilości ozonu stratosferycznego jest zjawiskiem pozytywnym, a wzrost\nilości ozonu troposferycznego jest zjawiskiem negatywnym.\nC. Zmniejszenie ilości ozonu stratosferycznego jest zjawiskiem negatywnym, a wzrost\nilości ozonu troposferycznego jest zjawiskiem pozytywnym.\nD. Zmniejszenie ilości ozonu stratosferycznego i wzrost ilości ozonu troposferycznego są\nzjawiskami negatywnymi.\n53\nOCENIANIE\nPOZIOM PODSTAWOWY\nZdający otrzymuje punkty tylko za poprawne rozwiązania, precyzyjnie odpowiadające\npoleceniom zawartym w zadaniach. Odpowiedzi niezgodne z poleceniem (nie na temat)\nsą traktowane jako brak odpowiedzi. Komentarze wykraczające poza zakres polecenia\nnie podlegają ocenianiu.\n• Gdy do jednego polecenia zdający podaje kilka odpowiedzi (jedną prawidłową, inne\nnieprawidłowe), to nie otrzymuje punktów za żadną z nich.\n• Jeżeli polecenie brzmi: Napisz równanie reakcji , to w odpowiedzi zdający powinien\nnapisać równanie reakcji chemicznej, a nie jej schemat.\n• Niewłaściwy dobór lub brak współczynników w równaniu reakcji powoduje utratę\n1 punktu za zapis tego równania.\n• W rozwiązaniach zadań rachunkowych oceniane są: metoda, wykonanie obliczeń\ni podanie wyniku z jednostką. Błędny zapis jednostki lub jej brak przy ostatecznym\nwyniku liczbowym wielkości mianowanej powoduje utratę 1 punktu. W obliczeniach\nwymagane jest poprawne zaokrąglanie wyników liczbowych.\n• Poprawne rozwiązania zadań uwzględniające inny tok rozumowania niż podany\nw schemacie punktowania, oceniane są zgodnie z zasadami punktacji.\n• Za poprawne obliczenia będące konsekwencją zastosowania niepoprawnej metody\nzdający nie otrzymuje punktów.\n• Za\npoprawne\nspostrzeżenia\ni\nwnioski\nbędące\nkonsekwencją\nniewłaściwie\nzaprojektowanego doświadczenia zdający nie otrzymuje punktów.\nZa napisanie wzorów strukturalnych zamiast wzorów półstrukturalnych (grupowych)\nnie odejmuje się punktów.\nZapis „↓”, „↑” w równaniach reakcji nie jest wymagany.\nW równaniach reakcji, w których ustala się stan równowagi, brak „⇄” nie powoduje\nutraty punktów.\nElementy odpowiedzi umieszczone w nawiasach nie są wymagane.\nPunktacja\nZad.\nSchemat oceniania\nza czynność\nsumaryczna\n1.\nZa przepisanie odpowiedniego fragmentu konfiguracji elektronowej:\n3s23p1\n1\n1\n2.\nZa podanie typowego stopnia utlenienia glinu:\nIII\n1\n1\na) Za\npoprawny\nzapis\nrównań\nreakcji\nilustrujących\nmetody\notrzymywania AlCl3:\n2Al + 6HCl → 2AlCl3 + 3H2↑\n2Al + 3Cl2 → 2AlCl3\n2x1\n3.\nb) Za podanie właściwej liczby moli Cl2:\n1,5 mola\n1\n3\n54\na) Za napisanie wzoru soli:\nAlCl3·6H2O\n1\nb) Za zastosowanie poprawnej metody obliczenia masy molowej\n1\n4.\nZa podanie poprawnych obliczeń i wyniku z jednostką, np.:\n(\n)\n[\n]mol\ng\n16\n2\n6\n5,\n35\n3\n27\nM\nO\nH\n6\nAlCl\n2\n3\n⋅\n⋅\nmol\ng\n5,\n241\nM\nO\nH\n6\nAlCl\n2\n3\n≅\n⋅\n1\n3\na) Za poprawne dokończenie równania reakcji:\nCl2\nchlorek glinu\nCl\nHCl\n1\nb) Za poprawne podanie nazwy związku:\nchlorobenzen\n1\n5.\nc) Za poprawne określenie roli chlorku glinu, np.:\nPełni rolę katalizatora.\n1\n3\na) Za podanie wzoru odczynnika:\nAgNO3\n1\n6.\nb) Za poprawny skrócony jonowy zapis równania reakcji:\nAg+ + Cl⎯ → AgCl↓\n1\n2\na) Za poprawne podanie różnicy elektroujemności i określenie rodzaju\nwiązania:\nróżnica elektroujemności 2,3; wiązanie jonowe\n1\n7.\nb) Za poprawne podkreślenie dwóch właściwości:\nma wysoką temperaturę topnienia; ma wysoką temperaturę\nwrzenia;\njest\nciałem\nstałym;\nstopiony\nprzewodzi\nprąd\nelektryczny; jest białej barwy.\n1\n2\na) Za poprawny zapis równania reakcji:\nMgO + 2HCl → MgCl2 + H2O\n1\n8.\nb) Za poprawne określenie charakteru chemicznego tlenku magnezu:\nzasadowy\n1\n2\n9.\nZa poprawne określenie odczynu roztworu:\nprobówka A - zasadowy\nprobówka B - kwasowy\n2 x 1\n2\n10. Za poprawne uzupełnienie obu zdań (po 1 pkt za każde zdanie):\nRozpuszczanie wodorotlenku sodu w wodzie jest procesem\negzotermicznym, ponieważ temperatura rośnie.\nRozpuszczanie azotanu(V) amonu w wodzie jest procesem\nendotermicznym, ponieważ temperatura maleje.\n2 x 1\n2\n11. Odpowiedź D\n1\n1\na) Za poprawny zapis równania:\nNaOH → Na+ + OH⎯\n1\n12.\nb) Za poprawny zapis równania:\nNH4NO3 → NH4\n+ + NO3\n1\n2\n55\nZa metodę prowadzącą do obliczenia stężenia\n1\nZa wynik z jednostką: cp = 65,5%\n1\n2\n13.\nPrzykład obliczenia:\n- obliczenie masy roztworu azotanu(V) amonu\nmr = 100g + 189,9g = 289,9g\n- obliczenie stężenia procentowego\n%\n,\n%\ng\n,\ng\n,\n%\ng\ng\n,\ng\n,\ncp\n5\n65\n100\n9\n289\n9\n189\n100\n100\n9\n189\n9\n189\n⋅\n⋅\na) Za poprawne podanie przewidywanych obserwacji, np.:\nWydziela się bezbarwny gaz.\n1\n14.\nb) Za poprawne podanie przewidywanych obserwacji, np.:\nWytrąca się biały osad.\n1\n2\na) Za poprawny zapis równania reakcji zachodzącej w kolbie, np.:\n2CH3COOH + Na2CO3 → 2CH3COONa + H2O + CO2↑\n1\n15.\nb) Za poprawny zapis równania reakcji zachodzącej w probówce, np.:\nCa(OH)2 + CO2 → CaCO3↓ + H2O\n1\n2\n16. Za poprawny jonowy zapis równania reakcji:\nCu + 2Fe3+ → Cu2+ + 2Fe2+\n1\n1\na) Za poprawne wypełnienie tabeli:\nstopień utleniania:\nprzed reakcją\npo reakcji\nmiedzi\n0\nII\nżelaza\nIII\nII\n1\n17.\nb) Za poprawny zapis równań utleniania i redukcji:\nCu → Cu2+ + 2e-\nFe3+ + e- → Fe2+\n2x1\n3\n18. Odpowiedź C\n1\n1\nZa właściwy wybór odczynnika:\nCl2 (aq)\n1\nZa poprawne podanie obserwacji:\nW roztworze bromku potasu pojawia się pomarańczowe\nzabarwienie, w roztworze chlorku potasu nie obserwujemy\nżadnych zmian.\n1\n19.\nZa zapisanie równania reakcji:\nCl2 + 2KBr → Br2 + 2KCl\n1\n3\nZa poprawny zapis wzoru półstrukturalnego związku X:\nC\nH3\nCH\nCH2\n1\n20.\nZa poprawny zapis wzoru półstrukturalnego związku Y:\nO\nC\nH3\nC\nCH3\n1\n2\n21. Za poprawne określenie typu reakcji:\naddycja\n1\n1\n56\n22. Za poprawne podanie nazwy:\n2-metylobutan\n1\n1\na) Za poprawne określenie cechy:\nobecność kilku grup hydroksylowych przy sąsiednich atomach\nwęgla w cząsteczce glukozy i glicerolu\n1\nb) Za poprawne podanie nazwy substancji A:\nglukoza\n1\n23.\nZa podanie właściwego uzasadnienia, np.:\nRedukuje wodorotlenek miedzi(II) do tlenku miedzi(I).\n1\n3\nZa poprawny zapis równania reakcji z zasadą potasową:\nCH\nC\nO\nCH\nNH2\nC\nH3\nC\nH3\nOH+ KOH\nCH\nC\nO\nCH\nNH2\nC\nH3\nCH3\nOK + H2O\n1\n24.\nZa poprawny zapis równania reakcji z kwasem solnym:\nCH\nC\nO\nCH\nNH2\nC\nH3\nCH3\nOH+\nCH\nC\nO\nCH\nNH3Cl\nC\nH3\nCH3\nOH\nHCl\n1\n2\n25. Za podanie wzoru kwasu, np.:\nCH2 CH2\nCH2\nC\nO\nOH\nC\nH3\n1\n1\n26. Za poprawne dobranie wszystkich par:\nA - 2\nB - 1\nC - 4\n1\n1\n27. Odpowiedź D\n1\n1\nRazem:\n50\n57\ndysleksja\nEGZAMIN MATURALNY\nZ CHEMII\nPOZIOM ROZSZERZONY\nCzas pracy 150 minut\nInstrukcja dla zdającego\n1. Sprawdź,\nczy\narkusz\negzaminacyjny\nzawiera\n16 stron\n(zadania 1 - 35). Ewentualny brak zgłoś przewodniczącemu\nzespołu nadzorującego egzamin.\n2. Rozwiązania\ni\nodpowiedzi\nzapisz\nw miejscu\nna\nto\nprzeznaczonym przy każdym zadaniu.\n3. W\nrozwiązaniach\nzadań\nrachunkowych\nprzedstaw\ntok\nrozumowania prowadzący do ostatecznego wyniku oraz\npamiętaj o jednostkach.\n4. Pisz czytelnie. Używaj długopisu/pióra tylko z czarnym\ntuszem/atramentem.\n5. Nie używaj korektora, a błędne zapisy wyraźnie przekreśl.\n6. Pamiętaj, że zapisy w brudnopisie nie podlegają ocenie.\n7. Możesz korzystać z karty wybranych tablic chemicznych, linijki\noraz kalkulatora.\n8. Wypełnij tę część karty odpowiedzi, którą koduje zdający.\nNie wpisuj\nżadnych\nznaków\nw\nczęści\nprzeznaczonej\ndla egzaminatora.\n9. Na karcie odpowiedzi wpisz swoją datę urodzenia i PESEL.\nZamaluj\npola odpowiadające cyfrom numeru PESEL. Błędne\nzaznaczenie otocz kółkiem\ni zaznacz właściwe.\nŻyczymy powodzenia!\nZa rozwiązanie\nwszystkich zadań\nmożna otrzymać\nłącznie\n60 punktów\nWypełnia zdający przed\nrozpoczęciem pracy\nPESEL ZDAJĄCEGO\nKOD\nZDAJĄCEGO\nMiejsce\nna naklejkę\nz kodem szkoły\n58\nZadanie 1. (1 pkt)\nPoniższy schemat przedstawia zdolność przenikania przez materię różnych rodzajów\npromieniowania jonizującego.\nOŁÓW\nALUMINIUM\nBETON\nPAPIER\n1\n2\n3\n4\nWypełnij poniższą tabelę, wpisując obok numeru ze schematu odpowiadający mu rodzaj\npromieniowania (α, β lub γ).\nNumer ze schematu\nRodzaj promieniowania\n1\n2\n3\nneutrony\n4\nZadanie 2. (3 pkt)\nPromieniotwórczy izotop węgla C-14 powstaje w górnych warstwach atmosfery i ulega\nasymilacji przez rośliny w postaci tlenku węgla(IV). Równowaga, jaka się ustala w procesach\nodżywiania i oddychania w danym środowisku sprawia, że zawartość węgla w organizmach\nżywych jest stała. W przypadku obumarcia organizmu izotop C-14 przestaje być uzupełniany\ni z upływem czasu jego ilość w obumarłych szczątkach organizmu ulega zmniejszeniu\nna skutek rozpadu promieniotwórczego.\nNa podstawie: A. Czerwiński, Energia jądrowa i promieniotwórczość, Warszawa 1998\nUstal liczbę okresów połowicznego rozpadu i określ, wykonując obliczenia, ile razy\nzmalała zawartość izotopu węgla C-14 w drewnie, które pochodzi z drzewa obumarłego\nprzed 11460 laty. Okres półtrwania tego izotopu węgla wynosi 5730 lat.\nObliczenia:\nOdpowiedź:\n59\nZadanie 3. (1 pkt)\nDo czterech probówek wlano po kilka cm3 wody destylowanej, a następnie do probówki I\nwsypano trochę chlorku wapnia, do probówki II - kilka kryształów sacharozy,\ndo probówki III wprowadzono trochę etanolu, a do probówki IV - odrobinę białka jaja\nkurzego. Zawartość każdej probówki energicznie wymieszano.\nchlorek wapnia\nsacharoza\netanol\nbiałko jaja kurzego\nwoda\nI\nwoda\nII\nwoda\nIII\nwoda\nIV\nPodaj numer probówki, w której nie otrzymano roztworu właściwego i nazwij metodę,\nza pomocą której można wydzielić substancję z tego roztworu.\nNumer probówki:\nMetoda:\nZadanie 4. (1 pkt)\nDysponujesz wodnymi roztworami następujących soli:\nKNO3, AgNO3, Ba(NO3)2\nKorzystając z tablicy rozpuszczalności, wybierz spośród nich roztwór tej soli, za pomocą\nktórego wytrącisz z wodnego roztworu chlorku glinu jony chlorkowe w postaci trudno\nrozpuszczalnej soli. Napisz w formie jonowej skróconej równanie reakcji zachodzącej\nw czasie mieszania tych roztworów.\n60\nZadanie 5. (2 pkt)\nKorzystając z tablicy elektroujemności pierwiastków, uzupełnij poniższą tabelę.\nróżnica elektroujemności\nrodzaj wiązania\nCsBr\nNH3\nZadanie 6. (1 pkt)\nKonfigurację elektronową atomu chromu w stanie podstawowym można przedstawić\nnastępująco:\n1s2 2s22p6 3s23p6 4s1 3d5\nPrzepisz ten fragment konfiguracji elektronowej chromu, który odnosi się\ndo elektronów walencyjnych.\nZadanie 7. (2 pkt)\nPoniżej\nprzedstawiono\nwzory\nsumaryczne\ndwóch\nnierozpuszczalnych\nw\nwodzie\nwodorotlenków chromu.\nCr(OH)2\nCr(OH)3\nSpośród podanych wzorów wybierz wzór tego wodorotlenku, który ma charakter\namfoteryczny. Napisz w formie jonowej skróconej dwa równania reakcji, które dowodzą\nwłaściwości amfoterycznych wybranego wodorotlenku.\n61\nZadanie 8. (2 pkt)\nPrzeprowadzono doświadczenia, które ilustruje poniższy rysunek.\nNa2S(s)\nH2O\nI\nII\nH2O\nZnCl2(s)\nPodaj odczyn roztworów otrzymanych w obu probówkach. Odpowiedź uzasadnij, pisząc\nw formie jonowej skróconej równania zachodzących reakcji.\nprobówka\nodczyn roztworu\nrównanie reakcji\nI\nII\nZadanie 9. (2 pkt)\nDo umieszczonego w kolbie węglanu sodu dodawano z wkraplacza roztwór kwasu octowego.\nRurka dołączona do kolby była zanurzona w roztworze wodorotlenku wapnia, znajdującym\nsię w probówce.\nCH3COOH(aq)\nNa2CO3(s)\nCa(OH)2(aq)\nSformułuj jedną obserwację, dotyczącą reakcji zachodzącej\na) w kolbie.\nb) w probówce.\n62\nInformacja do zadania 10. i 11.\nNa poniższym rysunku przedstawiono zestaw do otrzymywania tlenku siarki(IV) i badania\njego wpływu na rośliny.\nH2SO4\nNa2SO3\nNaOH(aq)\nZadanie 10. (2 pkt)\nNapisz w formie cząsteczkowej równanie reakcji zachodzącej\na) podczas otrzymywania tlenku siarki(IV) przedstawioną wyżej metodą.\nb) w płuczce z roztworem NaOH (załóż, że produktem reakcji jest sól obojętna).\nZadanie 11. (3 pkt)\nOblicz maksymalną objętość tlenku siarki(IV), jaka może być związana przez wodny\nroztwór zawierający 3 mole wodorotlenku sodu w temperaturze 25ºC i pod ciśnieniem\n1013 hPa. Załóż, że produktem reakcji jest sól obojętna.\nWartość stałej gazowej R wynosi\nmol\nK\ndm\nhPa\n1,\n83\n3\n⋅\n⋅\nObliczenia:\nOdpowiedź:\n63\nInformacja do zadania 12. i 13.\nW poniższej tabeli podano wartości oraz ocenę pH opadów deszczowych.\npH\nocena pH opadów deszczowych\nuwagi\nponiżej 4,0\nbardzo mocno obniżone\n4,1 - 4,5\nmocno obniżone\nkwaśne deszcze\n4,6 - 5,0\nlekko obniżone\n5,1 - 6,0\nnormalne\n6,1 - 6,5\nlekko podwyższone\nNa podstawie: N. W. Skinder, Chemia a ochrona środowiska, Warszawa 1995\nW pewnym regionie Polski pobrano próbkę wody deszczowej i przeprowadzono jej analizę.\nStwierdzono, że stężenie obecnych w niej jonów wodorowych wynosi 0,00001 mol·dm-3.\nZadanie 12. (2 pkt)\nOkreśl pH badanej wody. Korzystając z informacji przedstawionych w tabeli, podaj\njego ocenę.\nWartość pH:\nOcena pH:\nZadanie 13. (1 pkt)\nOceń, jak zmieni się pH wody deszczowej w badanym regionie po zainstalowaniu\nurządzeń do odsiarczania gazów kominowych w elektrociepłowni, w której jako paliwa\nużywano węgla kamiennego.\nZadanie 14. (3 pkt)\nW temperaturze 25ºC zmierzono pH wodnego roztworu słabego jednoprotonowego kwasu\no stężeniu 0,1 mol·dm-3. Wynosiło ono 4.\nOblicz stopień dysocjacji i stałą dysocjacji tego kwasu w temperaturze 25ºC.\nObliczenia:\nOdpowiedź:\n64\nInformacja do zadania 15. i 16.\nDysocjacja kwasu ortofosforowego(V) przebiega w roztworach wodnych trójstopniowo:\nH3PO4 + H2O\nH2PO4\n- + H3O+\nKa1 = 7,1.10-3\nH2PO4\n- + H2O\nHPO4\n2- + H3O+\nKa2 = 6,3.10-8\nHPO4\n2- + H2O\nPO4\n3- + H3O+\nKa3 = 4,4.10-13\n1.\n2.\n3.\nKa1, Ka2, Ka3 oznaczają stałe kolejnych etapów dysocjacji. Podane wartości stałych odnoszą\nsię do temperatury 25ºC.\nNa podstawie: W. Mizerski, Tablice chemiczne, Warszawa 1997\nZadanie 15. (1 pkt)\nNapisz wzór jonu pochodzącego z dysocjacji kwasu ortofosforowego(V), którego stężenie\nw wodnym roztworze tego kwasu jest:\na) największe\nb) najmniejsze\nZadanie 16. (1 pkt)\nOkreśl, jaką rolę według teorii Brönsteda pełni jon H2PO4\n- w reakcji opisanej\nrównaniem 2.\nZadanie 17. (1 pkt)\nW produkcji nawozu fosforowego z trudno rozpuszczalnego w wodzie ortofosforanu(V)\nwapnia otrzymuje się rozpuszczalny diwodoroortofosforan(V) wapnia.\nNapisz w formie cząsteczkowej równanie tej reakcji.\nInformacja do zadania 18. i 19.\nW silnikach spalinowych - w wysokiej temperaturze - przebiegają różne reakcje uboczne.\nPowstające spaliny w kontakcie z tlenem ulegają dalszym przemianom. Ze względu\nna szkodliwość produktów, do najważniejszych należą procesy:\nI. N2(g) + O2(g) 2NO(g)\nΔ\no\nK\n298\nH\n182,5 kJ\nII. 2NO(g) + O2(g) 2NO2(g)\nΔ\no\nK\n298\nH\n-114,1 kJ\n65\nZadanie 18. (2 pkt)\nOkreśl, jak zmieni się (w układzie zamkniętym) ilość produktu w stosunku do ilości\nsubstratów\na) reakcji I, jeśli nastąpi wzrost temperatury.\nb) reakcji II, jeśli nastąpi wzrost ciśnienia.\nZadanie 19. (2 pkt)\nOblicz standardową entalpię reakcji:\nN2(g) + 2O2(g) 2NO2(g)\nObliczenia:\nOdpowiedź:\nZadanie 20. (2 pkt)\nWodny roztwór siarczanu(VI) sodu poddano elektrolizie z użyciem elektrod grafitowych.\nNapisz równania reakcji, które przebiegały na elektrodach w czasie opisanego procesu.\nRównanie reakcji anodowej:\nRównanie reakcji katodowej:\n66\nZadanie 21. (1 pkt)\nSpośród podanych niżej cech wybierz i podkreśl cztery, charakteryzujące chlor\nw warunkach normalnych:\ngaz, ciecz, ciało stałe, ma gęstość mniejszą od gęstości powietrza, ma gęstość większą\nod gęstości powietrza, jest bezbarwny, jest barwny, ma charakterystyczny zapach, jest\nbezwonny.\nZadanie 22. (3 pkt)\nChlor można otrzymać w wyniku reakcji kwasu solnego z manganianem(VII) potasu.\nProduktami tej reakcji, oprócz chloru, są: chlorek manganu(II), chlorek potasu i woda.\nNapisz w formie cząsteczkowej równanie tej reakcji i dobierz w nim współczynniki\nstechiometryczne metodą bilansu elektronowego. Zapisz wzory sumaryczne substancji,\nktóre pełnią w tej reakcji rolę utleniacza i reduktora.\nRównanie reakcji:\nBilans elektronowy:\nWzór utleniacza:\nWzór reduktora:\nInformacja do zadania 23. i 24.\nPoniżej przedstawiono zależność zawartości węgla (wyrażoną w procentach masowych)\nw alkanach, alkenach i alkinach od liczby atomów węgla w cząsteczce.\n75,00\n80,00\n85,00\n90,00\n95,00\n0\n10\n20\n30\n40\n50\nLiczba atomów C\nZawartość procentowa C, %\nA\nC\nB\n67\nZadanie 23. (1 pkt)\nPrzyporządkuj wykresom A, B i C nazwy szeregów homologicznych wymienionych\nw informacji wstępnej.\nWykres A:\nWykres B:\nWykres C:\nZadanie 24. (1 pkt)\nOkreśl, do jakiej wartości procentowej zawartości węgla dążą krzywe A i C\noraz wyjaśnij, dlaczego ze wzrostem liczby atomów węgla krzywe A i C zbliżają się\ndo prostej B.\nOkreślenie wartości procentowej:\nWyjaśnienie:\nZadanie 25. (2 pkt)\nPoniżej przedstawiono schemat ciągu reakcji, w wyniku których związek X można\nprzekształcić w związek Y.\nCH3\nC\nH\nH3C\nOH\nX\nY\nH2O\ntemp.\nkat. (H2SO4)\n+ [O]\nNapisz wzory półstrukturalne (grupowe) związków X i Y oraz podaj ich nazwy\nsystematyczne.\nWzór związku X:\nWzór związku Y:\nNazwa systematyczna związku X:\nNazwa systematyczna związku Y:\n68\nZadanie 26. (1 pkt)\nOkreśl liczbę wiązań typu σ i typu π między atomami węgla w cząsteczce związku\no następującym wzorze:\nC\nH2\nC\nCH\nCH2\nCH3\nLiczba wiązań typu σ:\nLiczba wiązań typu π:\nZadanie 27. (1 pkt)\nPodaj wzór półstrukturalny (grupowy) izomeru poniższego związku.\nH3C\nCH2\nC\nO\nOH\nWzór izomeru:","answer":"D","answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-chemia-2008/zad-27.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":52,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-chemia-2008/zad/28","paper_id":"informator-maturalny-chemia-2008","number":"28","points":2,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 28. (2 pkt)\nZwiązek A, będący chloropochodną pewnego alkanu, poddano przemianom, które ilustruje\nponiższy schemat.\nA\nB\n+ KOH(aq)\n+ CH3COOH\nCH3\nCH\nC\nH3\nO\nC\nCH3\nO\nst. H2SO4\na) Posługując się podziałem charakterystycznym dla chemii organicznej, nazwij typ\nreakcji, w której związek A jest substratem.\nb) Napisz, używając wzorów półstrukturalnych (grupowych), równanie reakcji, której\nulega związek B.\n69\nInformacja do zadania 29. i 30.\nW chemii żywności ważnymi reakcjami są reakcje fermentacji. Poniżej przedstawiono\nschematyczny zapis przebiegu fermentacji alkoholowej i fermentacji mlekowej.\nfermentacja alkoholowa:\nC6H12O6 → 2C2H5OH + 2CO2\n(glukoza)\nfermentacja mlekowa:\nC6H12O6 → 2CH3CH(OH)COOH\n(glukoza) (kwas mlekowy)","answer":null,"answer_text":null,"solution":"a) Związek A (2-chloropropan) ulega reakcji podstawienia (podstawienia nukleofilowego) - chlor zostaje zastąpiony grupą hydroksylową. b) Równanie reakcji estryfikacji: CH₃-CH(OH)-CH₃ + CH₃COOH → CH₃-CH(CH₃)-O-CO-CH₃ + H₂O (izopropanol reaguje z kwasem octowym, tworząc octan izopropylu).","image":"img/informator-maturalny-chemia-2008/zad-28.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":68,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-chemia-2008/zad/29","paper_id":"informator-maturalny-chemia-2008","number":"29","points":1,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 29. (1 pkt)\nUzupełnij poniższy schemat, tak aby przedstawiał on wzory pary enancjomerów kwasu\nmlekowego.\nC\nC\nlustro","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Kwas mlekowy (CH₃-CH(OH)-COOH) posiada jedno centrum chiralne (atom C2), do którego przyłączone są cztery różne podstawniki: -H, -OH, -CH₃, -COOH. Należy narysować dwa wzory (enancjomery) będące swoimi lustrzanymi odbiciami, z różnym ułożeniem podstawników wokół atomu węgla chiralnego.","image":"img/informator-maturalny-chemia-2008/zad-29.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":69,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-chemia-2008/zad/30","paper_id":"informator-maturalny-chemia-2008","number":"30","points":2,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 30. (2 pkt)\nOkreśl, czy etanol może występować w formach enancjomerów. Odpowiedź uzasadnij.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Etanol (CH₃-CH₂-OH) NIE może występować w formach enancjomerów. Żaden atom węgla w cząsteczce etanolu nie jest centrum chiralnym - nie ma atomu węgla z czterema różnymi podstawnikami. Oba atomy węgla mają po dwa lub trzy identyczne podstawniki (atomy wodoru), dlatego etanol nie wykazuje izomerii optycznej.","image":"img/informator-maturalny-chemia-2008/zad-30.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":69,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-chemia-2008/zad/31","paper_id":"informator-maturalny-chemia-2008","number":"31","points":2,"ptype":"closed","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 31. (2 pkt)\nNa pewien peptyd zbudowany z aminokwasów o podanych niżej wzorach podziałano stężonym\nkwasem azotowym(V) i zaobserwowano pojawienie się żółtego zabarwienia.\nCOOH\nCH\nNH2\nC\nH3\nCOOH\nCH\nCH2\nNH2\nO\nH\nCOOH\nCH\nNH2\nCH2\nO\nH\nalanina\ntyrozyna\nseryna\nWybierz aminokwas oraz zapisz wzór fragmentu jego cząsteczki, który bezpośrednio\nbierze udział w opisanej reakcji. Podaj nazwę tej reakcji.\nWzór fragmentu cząsteczki:\nNazwa reakcji:\n70","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Żółte zabarwienie po działaniu stężonym kwasem azotowym(V) wskazuje na reakcję ksyloproteinową (reakcję ksantoproteinową). Uczestniczy w niej aminokwas aromatyczny - tyrozyna. Fragment cząsteczki biorący udział w reakcji to pierścień aromatyczny z grupą -OH (grupa fenolowa). Nazwa reakcji: reakcja ksyloproteinowa.","image":"img/informator-maturalny-chemia-2008/zad-31.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":69,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-chemia-2008/zad/32","paper_id":"informator-maturalny-chemia-2008","number":"32","points":3,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 32. (3 pkt)\nPoniższy rysunek przedstawia doświadczenie, które wykonano w celu odróżnienia roztworu\nwodnego glukozy od roztworu wodnego glicerolu (gliceryny).\nsubstancja A\nsubstancja B\nCu(OH)2\nH2O\nH2O\nA\nB\nPrzed ogrzaniem w obu probówkach niebieski osad wodorotlenku miedzi(II) rozpuścił się\n(roztworzył się) i powstał roztwór o szafirowym zabarwieniu. Po ogrzaniu w probówce A\nwytrącił się ceglasty osad, a w probówce B pojawił się osad o czarnym zabarwieniu.\na) Napisz, jaka cecha budowy cząsteczek glukozy i glicerolu (gliceryny) spowodowała\npowstanie szafirowego zabarwienia obu roztworów przed ich ogrzaniem.\nb) Podaj nazwę substancji, której wodny roztwór znajdował się w probówce A i krótko\nuzasadnij swój wybór.\nNazwa substancji:\nUzasadnienie:","answer":null,"answer_text":null,"solution":"a) Zarówno glukoza, jak i glicerol posiadają w cząsteczkach wiele grup hydroksylowych (-OH), które tworzą rozpuszczalne kompleksy z jonami Cu²⁺, dając szafirowy kolor roztworu. b) Substancją w probówce A jest glukoza. Glukoza (jako cukier redukujący posiadający grupę aldehydową -CHO) redukuje jony Cu²⁺ do Cu⁺ po ogrzaniu, tworząc ceglastoczerwony osad Cu₂O. Glicerol po ogrzaniu z Cu(OH)₂ daje czarny osad CuO.","image":"img/informator-maturalny-chemia-2008/zad-32.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":70,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-chemia-2008/zad/33","paper_id":"informator-maturalny-chemia-2008","number":"33","points":3,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 33. (3 pkt)\nOpisz, w jaki sposób można doświadczalnie sprawdzić obecność skrobi w bulwach\nziemniaków, mając do dyspozycji wodę bromową i wodny roztwór jodku potasu.\nPodaj opis słowny wykonania doświadczenia oraz obserwacje, dotyczące wykrywania\nskrobi w bulwach ziemniaków.\nOpis słowny wykonania doświadczenia:\n71\nObserwacje:\nInformacja do zadań 34. - 35.\nWodorotlenek sodu jest głównym składnikiem preparatów do czyszczenia niedrożnych rur\ni syfonów. Na etykiecie jednego z takich preparatów znajduje się następujące ostrzeżenie:\nNie stosować do czyszczenia instalacji aluminiowych.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Opis doświadczenia: Należy przygotować świeży przekrój bulwy ziemniaka. Na przekrój nanieść kilka kropli wodnego roztworu jodku potasu (KI), a następnie dodać kilka kropli wody bromowej. Woda bromowa utlenia jodki do jodu (Br₂ + 2I⁻ → 2Br⁻ + I₂), który reaguje ze skrobią. Obserwacje: Miejsce, w którym znajduje się skrobia, zabarwia się na ciemnoniebiesko (granatowo) - jest to charakterystyczna barwa kompleksu jodowego ze skrobią.","image":"img/informator-maturalny-chemia-2008/zad-33.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":70,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-chemia-2008/zad/34","paper_id":"informator-maturalny-chemia-2008","number":"34","points":1,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 34. (1 pkt)\nUzasadnij powyższe ostrzeżenie, zapisując w formie jonowej równanie reakcji\nchemicznej, która zaszłaby po zastosowaniu takiego preparatu do czyszczenia instalacji\naluminiowej. Pamiętaj, że jednym z produktów reakcji glinu z zasadą sodową jest\nwodór.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Ostrzeżenie jest uzasadnione, ponieważ glin reaguje z wodorem sodowym (zasadą sodową). Równanie jonowe skrócone: 2Al + 2OH⁻ + 6H₂O → 2[Al(OH)₄]⁻ + 3H₂↑ (lub w uproszczonej postaci: 2Al + 2OH⁻ + 2H₂O → 2AlO₂⁻ + 3H₂↑). Podczas reakcji wydziela się wodór (niebezpieczeństwo wybuchu) i następuje rozpuszczenie instalacji aluminiowej.","image":"img/informator-maturalny-chemia-2008/zad-34.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":71,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-chemia-2008/zad/35","paper_id":"informator-maturalny-chemia-2008","number":"35","points":1,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2008,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 35. (1 pkt)\nWodorotlenek sodu w obecności wody reaguje z tłuszczem znajdującym się w zatkanych\nrurach.\nNapisz równanie tej reakcji przyjmując, że cząsteczki tłuszczu zbudowane są wyłącznie\nz tristearynianu glicerolu. W zapisie zastosuj półstrukturalne (grupowe) wzory\ntristearynianu glicerolu i glicerolu oraz sumaryczne wzory reszt węglowodorowych\nkwasu organicznego.\n72\nOCENIANIE\nPOZIOM ROZSZERZONY\nZdający otrzymuje punkty tylko za poprawne rozwiązania, precyzyjnie odpowiadające\npoleceniom zawartym w zadaniach. Odpowiedzi niezgodne z poleceniem (nie na temat)\nsą traktowane jako brak odpowiedzi. Komentarze wykraczające poza zakres polecenia\nnie podlegają ocenianiu.\n• Gdy do jednego polecenia zdający podaje kilka odpowiedzi (jedną prawidłową, inne nie-\nprawidłowe), to nie otrzymuje punktów za żadną z nich.\n• Jeżeli polecenie brzmi: Napisz równanie reakcji , to w odpowiedzi zdający powinien\nnapisać równanie reakcji chemicznej, a nie jej schemat.\n• Niewłaściwy dobór lub brak współczynników w równaniu reakcji powoduje utratę\n1 punktu za zapis tego równania.\n• W rozwiązaniach zadań rachunkowych oceniane są: metoda, wykonanie obliczeń\ni podanie wyniku z jednostką. Błędny zapis jednostki lub jej brak przy ostatecznym wyni-\nku liczbowym wielkości mianowanej powoduje utratę 1 punktu. W obliczeniach wymaga-\nne jest poprawne zaokrąglanie wyników liczbowych.\n• Poprawne rozwiązania zadań uwzględniające inny tok rozumowania niż podany\nw schemacie punktowania, oceniane są zgodnie z zasadami punktacji.\n• Za poprawne obliczenia będące konsekwencją zastosowania niepoprawnej metody zdają-\ncy nie otrzymuje punktów.\n• Za poprawne spostrzeżenia i wnioski będące konsekwencją niewłaściwie zaprojektowa-\nnego doświadczenia zdający nie otrzymuje punktów.\nZa napisanie wzorów strukturalnych zamiast wzorów półstrukturalnych (grupowych)\nnie odejmuje się punktów.\nZapis „↓”, „↑” w równaniach reakcji nie jest wymagany.\nW równaniach reakcji, w których ustala się stan równowagi, brak „⇄” nie powoduje\nutraty punktów.\nElementy odpowiedzi umieszczone w nawiasach nie są wymagane.\nPunktacja\nZad.\nSchemat oceniania\nza czynność sumaryczna\n1.\nZa poprawne wypełnienie całej tabeli:\nNumer ze schematu\nRodzaj promieniowania\n1\nγ\n2\nα\n3\nneutrony\n4\nβ\n1\n1\nZa określenie liczby okresów połowicznego rozpadu\n1\nZa zastosowanie poprawnej metody obliczeń\n1\n2.\nZa poprawnie wykonane obliczenia i odpowiedź:\n4 razy\n1\n3\n73\nPrzykład rozwiązania:\n2\nlat\n5730\nlat\n11460\nokresy półtrwania\nmasa końcowa =\n0\n0\n2\n0\nm\n4\n1\nm\n2\n1\nm\n2\n1\n2\n1\n⋅\n, gdzie m0 to masa\npoczątkowa\n3.\nZa poprawne wskazanie probówki i nazwanie metody\nProbówka: IV, metoda: wysalanie\n1\n1\n4.\nZa poprawny skrócony jonowy zapis równania reakcji:\nAg+ + Cl⎯ → AgCl↓\n1\n1\n5.\nZa poprawne podanie różnicy elektroujemności i określenie rodzaju\nwiązania:\nróżnica elektroujemności\nrodzaj wiązania\nCsBr\n2,1\njonowe\nNH3\n0,9\nkowalencyjne spolaryzowane\n2x1\n2\n6.\nZa poprawną odpowiedź:\n3d54s1 lub 4s13d5\n1\n1\nZa poprawny zapis skrócony równania reakcji z mocnym kwasem:\nCr(OH)3 + 3H+ → Cr3+ + 3H2O\n1\n7.\nZa poprawny zapis skrócony równania reakcji z mocną zasadą:\nCr(OH)3 + 3OH- → [Cr(OH)6]3-\n1\n2\n8.\nZa poprawne określenie odczynu każdego roztworu i poprawny zapis\njonowy równania reakcji:\nprobówka\nodczyn roztworu\nrównanie reakcji\nI\nkwasowy\nZn2+ + 2H2O ⎯⎯→\n←⎯⎯ Zn(OH)2 + 2H+\nII\nzasadowy\nS2- + 2H2O ⎯⎯→\n←⎯⎯ H2S + 2OH-\n2x1\n2\na) Za poprawne podanie przewidywanych obserwacji, np.:\nWydziela się bezbarwny gaz.\n1\n9.\nb) Za poprawne podanie przewidywanych obserwacji, np.:\nWytrąca się biały osad.\n1\n2\na) Za poprawny zapis równania reakcji otrzymywania SO2:\nNa2SO3 + H2SO4 → Na2SO4 + H2O + SO2↑\n1\n10.\nb) Za poprawny zapis równania reakcji zachodzącej w płuczce:\nSO2 + 2NaOH → Na2SO3 + H2O\n1\n2\nZa zastosowanie poprawnej metody ustalenia liczby moli SO2\n1\nZa zastosowanie poprawnej metody ustalenia objętości gazu w da-\nnych warunkach T, p\n1\nZa poprawnie wykonane obliczenia i wynik:\n3\nSO\ndm\n7,\n36\nV\n2 ≅\n1\n3\n11.\nPrzykład obliczenia:\nna podstawie równania reakcji SO2 + 2NaOH → Na2SO3 + H2O\n1\n2\nx 3 ⇒x =\n2\nSO\nn\n= 1,5 mola SO2\nhPa\n1013\nK\n298\nmol\nK\ndm\nhPa\n1,\n83\nmol\n2\n3\np\nRT\nn\nV\n3\nSO\nSO\n2\n2\n⋅\n⋅\n⋅\n⋅\n3\nSO\ndm\n7,\n36\nV\n2 ≅\n74\nZa poprawnie określenie wartości pH badanej wody:\npH = 5\n1\n12.\nZa poprawną ocenę pH badanej wody:\nlekko obniżone\n1\n2\n13.\nZa poprawną odpowiedź:\npH wzrośnie\n1\n1\nZa zastosowanie poprawnej metody obliczeń\n1\nZa poprawne wykonane obliczenie stopnia dysocjacji i wynik:\nα = 10-3\n1\nZa poprawne wykonane obliczenie stałej dysocjacji i wynik:\n-7\nK =10\n1\n3\n14.\nPrzykład obliczenia:\n4\n10\n]\nH\n[\n4\npH\n⇒\n[\n]\nc\nH\nα\n4\n3\n1\n10\n10\n10\nPonieważ α 〈5% można zastosować wzór uproszczony\nc\nα\nK\n2 ⋅\ni stąd\n(\n)\n2\n2\n4\n1\n10\nH\nK\nc\n10\n⎡\n⎤\n⎣\n⎦\n= 10-7\n15.\nZa poprawne wskazanie obu jonów:\na) H3O+\nb) PO4\n3-\n1\n1\n16.\nZa poprawne określenie roli, jaką pełni jon H2PO4\n- w reakcji 2.:\nrolę kwasu\n1\n1\n17.\nZa całkowicie poprawne zapisanie równania reakcji, np.:\nCa3(PO4)2 + 4H3PO4 → 3Ca(H2PO4)2\n1\n1\na) Za poprawną odpowiedź:\nwzrośnie\n1\n18.\nb) Za poprawną odpowiedź:\nwzrośnie\n1\n2\nZa każdy sposób rozwiązania prowadzący do obliczenia:\nΔHº = ΔHº1 + ΔHº2 = 182,5 kJ - 114,1 kJ\n1\n19.\nZa poprawny wynik z jednostką\nΔHº = 68,4 kJ lub 34,2 kJ/mol NO2\n1\n2\nZa poprawny zapis równania reakcji anodowej:\n2H2O → 4H+ + O2↑ + 4e-\n1\n20.\nZa poprawny zapis równania reakcji katodowej:\n2H2O + 2e- → 2OH- + H2↑\n1\n2\n21.\nZa wskazanie czterech cech charakteryzujących chlor w warunkach\nnormalnych:\ngaz, ciecz, ciało stałe, ma gęstość mniejszą od gęstości powietrza, ma\ngęstość większą od gęstości powietrza, jest bezbarwny, jest barwny,\nma charakterystyczny zapach, jest bezwonny.\n1\n1\n75\nZa poprawny bilans elektronowy, np.:\n2 x (-e-) = - 2e-\nKMnO4\nCl2\nHCl\nMnCl2\nKCl\nH2O\n+ 5e-\n(x5)\n(x2)\n1\nZa poprawny zapis równania reakcji:\n2KMnO4 + 16HCl → 2MnCl2 + 5Cl2 +2KCl + 8H2O\n1\n22.\nZa poprawne wskazanie utleniacza i reduktora\nUtleniacz: KMnO4\nReduktor: HCl\n1\n3\n23.\nZa poprawną odpowiedź:\nWykres A: alkiny\nWykres B: alkeny\nWykres C: alkany\n1\n1\n24.\nZa podanie wartości i uzasadnienie, np.:\nKrzywe A i C dążą do wartości 86%. Ponieważ wraz ze\nwzrostem długości łańcucha węglowego rośnie liczba grup\nCH2 w cząsteczkach alkanów i alkinów, zawartość procento-\nwa węgla zbliża się do wartości charakterystycznej dla alke-\nnów, których wzór ogólny można zapisać jako (CH2)n.\n1\n1\n25.\nZa podanie wzorów i nazw systematycznych związków X i Y:\nC\nH3\nCH\nCH2\nO\nC\nH3\nC\nCH3\npropen\npropanon\n2x1\n2\n26.\nZa poprawne określenie liczby wiązań\ntypu σ: 4\ntypu π: 2\n1\n1\n27.\nZa poprawny zapis wzoru izomeru, np.:\nC\nH3\nC\nO\nCH3\nO\n1\n1\na) Za poprawne określenie typu reakcji:\nsubstytucja\n1\n28.\nb) Za poprawny zapis równania reakcji:\nCH3\nHC\nCH3\nO\nCO CH3\nH2O\nCH3\nHC\nCH3\nOH\nCOOH\nH3C\n(st. H2SO4 lub H+)\n1\n2\n29.\nZa poprawne narysowanie wzorów obu enancjomerów:\nC\nCH3\nOH\nH\nCOOH\nC\nCH3\nO\nH\nH\nCOOH\n1\n1\n76\nZa poprawną odpowiedź:\nnie\n1\n30.\nZa uzasadnienie, np.:\nCząsteczka etanolu nie jest chiralna.\n1\n2\nZa zapisanie wzoru fragmentu cząsteczki aminokwasu:\n1\n31.\nZa podanie nazwy reakcji:\nksantoproteinowa\n1\n2\na) Za poprawne określenie cechy budowy:\nobecność kilku grup hydroksylowych przy sąsiednich ato-\nmach węgla w cząsteczce glukozy i glicerolu\n1\nb) Za poprawne podanie nazwy substancji A:\nglukoza\n1\n32.\nZa podanie właściwego uzasadnienia, np.:\nRedukuje wodorotlenek miedzi(II) do tlenku miedzi(I).\n1\n3\nZa podanie sposobu otrzymania jodu, np.:\nDo roztworu jodku potasu dodajemy wodę bromową.\n1\nZa podanie sposobu wykrycia skrobi:\nOtrzymany roztwór nanosimy na ziemniak.\n1\n33.\nZa poprawnie podane obserwacje, np.:\nZiemniak zabarwił się na granatowo.\n1\n3\n34.\nZa poprawny zapis równania reakcji:\n2Al + 6OH- + 6H2O → 2[Al(OH)6]3- + 3H2↑\n1\n1\n35.\nZa poprawny zapis równania reakcji, np.:\nC\nH2\nC\nH\nC\nH2\nO\nO\nO\nC\nO\nC17H35\nC\nO\nC17H35\nC\nO\nC17H35\n3 NaOH\nC\nH2\nC\nH\nC\nH2\nOH\nOH\nOH\n3 H35C17\nC\nO\nONa\n1\n1\nRazem:\n60\nCentralna Komisja Egzaminacyjna\nul Łucka 11, 00-842 Warszawa\ntel. 022 656 38 00, fax 022 656 37 57\nwww.cke.edu.pl ckesekr@cke.edu.pl\nOKE Gdańsk\nul. Na Stoku 49, 80-874 Gdańsk,\ntel. (0-58) 320 55 90, fax.320 55 91\nwww.oke.gda.pl komisia@oke.gda.pl\nOKE Łódź\nul. Praussa 4, 94-203 Łódź\ntel. (0-42) 634 91 33 s: 664 80 50/51/52\nfax. 634 91 54\nwww.komisia.pl komisja@komisja.pl\nOKE Jaworzno\nul. Mickiewicza 4, 43-600 Jaworzno\ntel.(0-32) 616 33 99 w.101\nfax.616 33 99 w.108, www.oke.jaw.pl\noke@oke.jaw.pl\nOKE Poznań\nul. Gronowa 22, 61-655 Poznań\ntel.(0-61) 852 13 07, 852 13 12, fax. 852 14 41\nwww.oke.poznan.pl\nsekretariat@oke.poznan.pl\nOKE Kraków\nal. F. Focha 39, 30-119 Kraków\ntel.(0-12) 618 12 01/02/03, fax.427 28 45\nwww.oke.krakow.pl oke@oke.krakow.pl\nOKE Warszawa\nul. Grzybowska 77, 00-844 Warszawa\ntel. (0-22) 457 03 35, fax. 457 03 45\nwww.oke.waw.pl info@oke.waw.pl\nOKE Łomża\nul. Nowa 2, 18-400 Łomża\nTel/fax. (0-86) 216 44 95\nwww.okelomza.com\nsekretariat@oke.lomza.com\nOKE Wrocław\nul. Zielińskiego 57, 53-533 Wrocław\ntel. sek. (0-71) 785 18 52, fax. 785 18 73\nwww.oke.wroc.pl sekret@oke.wroc.pl\nOKE\nGDAŃSK\nOKE\nŁOMŻA\nOKE\nWARSZAWA\nOKE\nKRAKÓW\nOKE\nJAWORZNO\nOKE\nŁÓDŹ\nOKE\nWROCŁAW\nOKE\nPOZNAŃ","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-chemia-2008/zad-35.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":71,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2008","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny"}]}