{"paper":{"id":"informator-maturalny-chemia-2015","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2015,"month":null,"level":null,"variant":null,"exam_pdf":"informator-maturalny-chemia-2015/informator-maturalny-chemia-2015.pdf","key_pdf":null,"question_count":25,"source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2015","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny"},"questions":[{"id":"informator-maturalny-chemia-2015/zad/1","paper_id":"informator-maturalny-chemia-2015","number":"1","points":1,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2015,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 1. (0-1)\nOkreśl typ hybrydyzacji orbitali atomu węgla w cząsteczkach związków, których wzory\npodano poniżej. Uzupełnij tabelę.\nWzór cząsteczki\nTyp\nhybrydyzacji\nWymagania ogólne\nI. (IV.PR). Wykorzystanie i tworzenie informacji. Zdający korzysta z chemicznych tekstów\nźródłowych […]. Krytycznie odnosi się do pozyskiwanych informacji.\nWymagania szczegółowe\n3.5) (IV.PR) Zdający rozpoznaje typ hybrydyzacji (sp, sp2, sp3) w prostych cząsteczkach\nzwiązków nieorganicznych i organicznych.\nRozwiązanie\nWzór\ncząsteczki\nTyp\nhybrydyzacji\nsp3\nsp\nsp2\nsp\nSchemat\npunktowania\n1 pkt - cztery poprawne odpowiedzi.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowe\nocenione\nodpowiedzi\nWzór\ncząsteczki\nTyp\nhybrydyzacji\ntetraedryczna\ndygonalna\ntrygonalna\ndygonalna\n1 pkt -\ncztery\npoprawne\nodpowiedzi.\nWzór\ncząsteczki\nTyp\nhybrydyzacji\ntetraedryczna\npłaska\nkątowa\npłaska\n0 pkt -\njedna\npoprawna\nodpowiedź.\nC\nH\nH\nH\nH\nC\nH\nN\nC\nH\nH\nO\nC\nO\nO\nC\nH\nH\nH\nH\nC\nH\nN\nC\nH\nH\nO\nC\nO\nO\nC\nH\nH\nH\nH\nC\nH\nN\nC\nH\nH\nO\nC\nO\nO\nC\nH\nH\nH\nH\nC\nH\nN\nC\nH\nH\nO\nC\nO\nO\n14 Informator o egzaminie maturalnym z chemii od roku szkolnego 2014/2015","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Typ hybrydyzacji orbitali atomu węgla w kolejnych cząsteczkach:\nCH4 (metan) – sp3 (hybrydyzacja tetraedryczna)\nH–C≡N (cyjanowodór) – sp (hybrydyzacja dygonalna)\nH2C=O (formaldehyd) – sp2 (hybrydyzacja trygonalna)\nO=C=O (tlenek węgla(IV)) – sp (hybrydyzacja dygonalna)","image":"img/informator-maturalny-chemia-2015/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2015","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-chemia-2015/zad/2","paper_id":"informator-maturalny-chemia-2015","number":"2","points":1,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2015,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 2. (0-1)\nWypełnij tabelę, wpisując literę P, jeżeli zdanie jest prawdziwe, lub literę F, jeśli jest\nfałszywe.\nZdanie\nP/F\n1. Typ hybrydyzacji orbitali atomu azotu w cząsteczce amoniaku jest taki sam,\njak typ hybrydyzacji orbitali atomu węgla w cząsteczce metanolu.\n2. Hybrydyzację, w której uczestniczą jeden orbital s oraz dwa orbitale p,\nnazywamy hybrydyzacją sp3 (tetraedryczną).\n3. Kształt cząsteczki tlenku węgla(IV) wynika z liniowego ułożenia\nzhybrydyzowanych orbitali atomowych węgla.\nWymagania ogólne\nI. (IV.PR) Wykorzystanie i tworzenie informacji. Zdający korzysta z chemicznych tekstów\nźródłowych […]. Krytycznie odnosi się do pozyskiwanych informacji.\nWymagania szczegółowe\n3.5) (IV.PR) Zdający rozpoznaje typ hybrydyzacji (sp, sp2, sp3) w prostych cząsteczkach\nzwiązków nieorganicznych i organicznych.\nRozwiązanie\nZdanie\nP/F\n1.\nTyp hybrydyzacji orbitali atomu azotu\nw cząsteczce amoniaku jest taki sam,\njak typ hybrydyzacji orbitali atomu węgla\nw cząsteczce metanolu.\nP\n2.\nHybrydyzację, w której uczestniczą jeden orbital\ns oraz dwa orbitale p, nazywamy hybrydyzacją\nsp3 (tetraedryczną).\nF\n3.\nKształt cząsteczki tlenku węgla(IV) wynika\nz liniowego ułożenia zhybrydyzowanych\norbitali atomowych węgla.\nP\nSchemat\npunktowania\n1 pkt - trzy poprawne oceny.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 15","answer":null,"answer_text":null,"solution":"1. P – amoniak NH3 i metan CH4: w obu cząsteczkach atom centralny (N, C) tworzy cztery orbitale zhybrydyzowane sp3 (w NH3 trzy wiążące i jedna wolna para elektronowa), więc typ hybrydyzacji jest taki sam.\n2. F – hybrydyzacja z udziałem jednego orbitalu s i dwóch orbitali p to hybrydyzacja sp2 (trygonalna), a nie sp3; hybrydyzacja sp3 powstaje z jednego orbitalu s i trzech orbitali p.\n3. P – w CO2 atom węgla ma hybrydyzację sp (dwa zhybrydyzowane orbitale leżące na jednej prostej pod kątem 180°), co skutkuje liniową budową cząsteczki.","image":"img/informator-maturalny-chemia-2015/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2015","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-chemia-2015/zad/3","paper_id":"informator-maturalny-chemia-2015","number":"3","points":2,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2015,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 3. (0-2)\nWodór występuje w przyrodzie w postaci trzech izotopów: 1H (wodór lekki, prot), 2H (wodór\nciężki, deuter), 3H (wodór superciężki, tryt). Masę atomową wodoru oblicza się jako średnią\nważoną mas atomowych protu i deuteru. W obliczeniach pomija się tryt, który w przyrodzie\nwystępuje w śladowych ilościach. Masa protu wynosi 1,0073 u, a masa deuteru 2,0140 u.\nNa podstawie: K.-H. Lautenschläger, W. Schröter, A. Wanninger, Nowoczesne kompendium chemii,\nWarszawa 2007.\nOblicz masę atomową wodoru (stosując dane z dokładnością do czwartego miejsca\npo przecinku), jeśli wiadomo, że atomy 1H stanowią 99,98% wszystkich atomów tego\npierwiastka w przyrodzie. Wynik podaj z dokładnością do czwartego miejsca\npo przecinku.\nObliczenia:\nWymagania ogólne\nII. (IV.PR) Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów.\nZdający rozumie podstawowe pojęcia, prawa i zjawiska chemiczne […].\nWymagania szczegółowe\n1.3) (IV.PR) Zdający oblicza masę atomową pierwiastka na podstawie jego składu\nizotopowego […].\nRozwiązanie\n\n\n\n\n\n\n%\n100\n%)\n98\n,\n99\n%\n100\n(\nu\n0140\n,2\n%\n98\n,\n99\nu\n0073\n,1\nm\n1,0075 u\nSchemat\npunktowania\n2 pkt - poprawna metoda oraz poprawne obliczenia i wynik z jednostką.\n1 pkt - poprawna metoda i poprawne obliczenia, poprawny wynik bez\njednostki lub poprawna metoda i błędny wynik będący konsekwencją błędu\nrachunkowego lub zaokrągleń niezgodnych z poleceniem.\n0 pkt - błędna metoda lub brak rozwiązania.\nPrzykładowe\nocenione\nodpowiedzi\n\n\n\n\n\n\n%\n100\n%)\n98\n,\n99\n%\n100\n(\nu\n014\n,2\n%\n98\n,\n99\nu\n007\n,1\nm\nu\n0072\n,1\nu\n0004\n,0\nu\n0068\n,1\n\n\n1 pkt - zastosowanie\npoprawnej metody\nobliczenia i błędny\nwynik wynikający\nz zastosowania zaokrągleń\ndanych niezgodnie\nz poleceniem.\nu\n0075\n,1\nx\n73\n,\n100\nx\n98\n,\n99\n%\n100\nx\n0073\n,1\n%\n98\n,\n99\n\n\n\n\n\n0 pkt - zastosowanie\nbłędnej metody\nobliczenia.\n16 Informator o egzaminie maturalnym z chemii od roku szkolnego 2014/2015","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Masa atomowa wodoru to średnia ważona mas atomowych protu (99,98%) i deuteru (0,02%):\nm = [1,0073 u · 99,98% + 2,0140 u · (100% − 99,98%)] / 100% =\n= [1,0073 u · 99,98 + 2,0140 u · 0,02] / 100 = 1,0075 u\n\nMasa atomowa wodoru wynosi 1,0075 u.","image":"img/informator-maturalny-chemia-2015/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2015","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-chemia-2015/zad/4","paper_id":"informator-maturalny-chemia-2015","number":"4","points":2,"ptype":"closed","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2015,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 4. (0-2)\nKryształy metali i ich stopów mają postać sieci przestrzennych. Węzły tych sieci obsadzone\nsą kationami metali, w tym przypadku nazywanymi rdzeniami (zrębami) atomowymi. Metale\ntworzą sieci różnego rodzaju. Metale, które tworzą taki sam rodzaj sieci, różnią się\nwartościami stałej sieciowej a, czyli odległościami pomiędzy środkami sąsiadujących rdzeni\natomowych. Poniżej przedstawiono wartości stałej sieciowej a wybranych litowców\ni berylowców.\nLitowce\nStała sieciowa a, m\nBerylowce\nStała sieciowa a, m\nCez\n6,05  10-10\nStront\n6,07  10-10\nPotas\n5,33  10-10\nWapń\n5,56  10-10\nSód\n4,28  10-10\nBar\n5,02  10-10\nZwykle ze wzrastającą liczbą elektronów walencyjnych i malejącą wartością stałej sieciowej\na wzrasta temperatura topnienia metalu.\nNa podstawie: K.-H. Lautenschläger, W. Schröter, A. Wanninger, Nowoczesne kompendium chemii,\nWarszawa 2007.\na) Na podstawie podanych informacji określ, który spośród wymienionych w tabeli\nberylowców charakteryzuje się najwyższą temperaturą topnienia. Uzasadnij swój\nwybór.\nNajwyższą temperaturą topnienia charakteryzuje się:\nUzasadnienie:\nb) Uzupełnij poniższe zdanie, podkreślając te określenia spośród oznaczonych literami\nA-F, które pozwolą utworzyć poprawny wniosek.\nA. mniej\nB. więcej\nC. mniejszą\nD. większą\nE. niższa\nF. wyższa\nWapń w porównaniu z cezem ma ( A. / B. ) elektronów walencyjnych i ( C. / D. ) wartość\nstałej sieciowej a, dlatego temperatura topnienia wapnia jest ( E. / F. ) niż cezu.\nWymagania ogólne\nI. (IV.PR) Wykorzystanie i tworzenie informacji. Zdający korzysta z chemicznych tekstów\nźródłowych […]. Krytycznie odnosi się do pozyskiwanych informacji.\nII. (IV.PR) Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów.\nZdający rozumie podstawowe pojęcia, prawa i zjawiska chemiczne; [ ] samodzielnie\nformułuje i uzasadnia opinie i sądy.\nWymagania szczegółowe\n7.1) (IV.PR) Zdający opisuje właściwości fizyczne metali i wyjaśnia je w oparciu o znajomość\nnatury wiązania metalicznego.\n7.3) (IV.PR) Zdający analizuje i porównuje właściwości fizyczne i chemiczne metali\ngrupy 1. i 2.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 17\nRozwiązanie\na)\nNajwyższą temperaturą topnienia charakteryzuje się: bar lub Ba.\nUzasadnienie, np. ma najniższą wartość stałej sieciowej spośród podanych\nw tabeli berylowców.\nb)\nWapń w porównaniu z cezem ma ( A. / B. ) elektronów walencyjnych\ni ( C. / D. ) wartość stałej sieciowej a, dlatego temperatura topnienia wapnia\njest ( E. / F. ) niż cezu.\nSchemat\npunktowania\n2 pkt - poprawne odpowiedzi w części a) i b) zadania.\n1 pkt - poprawna odpowiedź tylko w części a) albo tylko w części b) zadania.\n0 pkt - każda inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowe\nocenione\nodpowiedzi\na) Najwyższą temperaturą topnienia charakteryzuje się: bar\nUzasadnienie: z wymienionych w tabeli berylowców bar ma\nnajwięcej elektronów walencyjnych i najniższą stałą sieciową.\nb)\nWapń w porównaniu z cezem ma ( A. / B. ) elektronów\nwalencyjnych i ( C. / D. ) wartość stałej sieciowej a, dlatego\ntemperatura topnienia wapnia jest ( E. / F. ) niż cezu.\n1 pkt -\npoprawna\nodpowiedź\ntylko\nw części\nb) zadania.\nInformacja do zadań 5-7\nPrzeprowadzono doświadczenie zilustrowane poniższym rysunkiem.\nZaobserwowano, że:\n metal stapiał się, tworząc kulkę, i pływał po powierzchni wody; objętość kulki\nzmniejszała się aż do zaniku,\n nastąpiła zmiana zabarwienia zawartości naczynia.","answer":"a) bar (Ba); b) B, C, F","answer_text":null,"solution":"a) Najwyższą temperaturą topnienia spośród wymienionych berylowców charakteryzuje się bar. Uzasadnienie: bar ma spośród podanych berylowców najniższą wartość stałej sieciowej a (5,02·10⁻¹⁰ m), a im mniejsza stała sieciowa (im bliżej rdzenie atomowe), tym silniejsze wiązanie metaliczne i wyższa temperatura topnienia.\nb) Wapń w porównaniu z cezem ma (B. więcej) elektronów walencyjnych (wapń należy do grupy 2. – ma 2 elektrony walencyjne, cez do grupy 1. – ma 1 elektron walencyjny) i (C. mniejszą) wartość stałej sieciowej a (5,56·10⁻¹⁰ m wobec 6,05·10⁻¹⁰ m dla cezu), dlatego temperatura topnienia wapnia jest (F. wyższa) niż cezu.","image":"img/informator-maturalny-chemia-2015/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ai","answer_source":"ai","answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2015","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-chemia-2015/zad/5","paper_id":"informator-maturalny-chemia-2015","number":"5","points":2,"ptype":"closed","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2015,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 5. (0-2)\na) Uzupełnij opis przebiegu doświadczenia. Podkreśl T (tak), jeśli obserwacja jest\nprawdziwa, lub N (nie) - jeśli jest nieprawdziwa.\nWytrącił się biały osad.\nT\nN\nWydzielił się bezbarwny gaz.\nT\nN\nb) Dokończ zdanie, podkreślając wniosek A. albo B. i jego uzasadnienie 1. albo 2.\nWnioskujemy, że otrzymany w naczyniu roztwór ma odczyn\nA.\nobojętny,\nponieważ\n1.\nuległ on odbarwieniu.\nB.\nzasadowy,\n2.\nzabarwił się na malinowo.\n100 g H2O z dodatkiem alkoholowego\nroztworu fenoloftaleiny\n0,5 g Na (s)\n18 Informator o egzaminie maturalnym z chemii od roku szkolnego 2014/2015\nWymagania ogólne do zadania 5 a)\nIII. (IV.PR) Opanowanie czynności praktycznych. Zdający […] projektuje […] doświadczenia\nchemiczne.\nWymagania szczegółowe do zadania 5 a)\n8.3) (IV.PR) Zdający planuje […] doświadczenie, w wyniku którego można otrzymać wodór\n[…].\n6.3) (gimnazjum) Zdający planuje […] doświadczenie, w wyniku którego można otrzymać\nwodorotlenek […].\nWymagania ogólne do zadania 5 b)\nIII. (gimnazjum) Opanowanie czynności praktycznych. Zdający […] projektuje […]\ndoświadczenia chemiczne.\nWymagania szczegółowe do zadania 5 b)\n6.4) (gimnazjum) Zdający opisuje właściwości […] wodorotlenków […].\n6.6) (gimnazjum) Zdający wskazuje na zastosowanie wskaźników (fenoloftaleiny […]);\nrozróżnia doświadczalnie […] zasady za pomocą wskaźników.\nRozwiązanie\na)\nWytrącił się biały osad.\nT\nN\nWydzielił się bezbarwny gaz.\nT\nN\nb)\nWnioskujemy, że otrzymany w naczyniu roztwór ma odczyn\nA.\nobojętny,\nponieważ\n1.\nuległ on odbarwieniu.\nB.\nzasadowy,\n2.\nzabarwił się na malinowo.\nSchemat\npunktowania\n2 pkt - poprawne wskazanie odpowiedzi w części a) i b) zadania.\n1 pkt - poprawne wskazanie odpowiedzi tylko w części a) albo tylko\nw części b) zadania.\n0 pkt - każda inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.","answer":"a) N, T; b) B, 2","answer_text":null,"solution":"a) Wytrącił się biały osad. – N (nieprawda, wodorotlenek sodu jest dobrze rozpuszczalny w wodzie, osad się nie tworzy).\nWydzielił się bezbarwny gaz. – T (prawda, wydziela się bezbarwny wodór: 2Na + 2H2O → 2NaOH + H2↑).\nb) Wnioskujemy, że otrzymany w naczyniu roztwór ma odczyn B. zasadowy, ponieważ 2. zabarwił się na malinowo (fenoloftaleina w roztworach zasadowych przyjmuje barwę malinową).","image":"img/informator-maturalny-chemia-2015/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ai","answer_source":"ai","answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2015","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-chemia-2015/zad/6","paper_id":"informator-maturalny-chemia-2015","number":"6","points":1,"ptype":"closed","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2015,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 6. (0-1)\nWybierz i podkreśl w tabeli spośród podanych A-F takie dokończenie każdego zdania,\naby powstały poprawne wnioski z przeprowadzonego doświadczenia.\nA. endoenergetyczna.\nB. egzoenergetyczna.\nC. wysoką temperaturę topnienia.\nD. niską temperaturę topnienia.\nE. gęstość większą od gęstości wody.\nF. gęstość mniejszą od gęstości wody.\n1. Podczas doświadczenia opisanego w informacji przebiega reakcja\nA.\nB.\n2. Pływanie metalu po powierzchni wody wskazuje, że ma on\nC.\nD.\nE.\nF.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 19\nWymagania ogólne\nII. (IV.PR) Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów.\nZdający […] opisuje właściwości najważniejszych pierwiastków […].\nWymagania szczegółowe\n7.1) (IV.PR) Zdający opisuje podstawowe właściwości fizyczne metali […].\n1.1) (gimnazjum) Zdający opisuje właściwości substancji […]; wykonuje doświadczenia\nw których bada właściwości wybranych substancji.\n3.2) (gimnazjum) Zdający […] obserwuje doświadczenia ilustrujące typy reakcji i formułuje\nwnioski.\nRozwiązanie\n1.\nPodczas doświadczenia opisanego\nw informacji przebiega reakcja\nA.\nB.\n2.\nPływanie metalu po powierzchni wody,\nwskazuje, że ma on\nC.\nD.\nE.\nF.\nSchemat\npunktowania\n1 pkt - poprawne wskazanie dokończenia dwóch zdań.\n0 pkt - każda inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowe\nocenione\nodpowiedzi\n1.\nPodczas doświadczenia\nopisanego w informacji\nprzebiega reakcja\nA.\nB.\n0 pkt - błędne\nwskazanie\nw punkcie 2.\n2.\nPływanie metalu po\npowierzchni wody,\nwskazuje, że ma on\nC.\nD.\nE.\nF.","answer":"1. B; 2. D, F","answer_text":null,"solution":"1. Podczas doświadczenia przebiega reakcja B. egzoenergetyczna (sód reaguje z wodą z wydzieleniem ciepła – metal topi się od wydzielonego ciepła).\n2. Pływanie metalu po powierzchni wody wskazuje, że ma on D. niską temperaturę topnienia (sód topi się w temperaturze reakcji, tworząc kulkę) oraz F. gęstość mniejszą od gęstości wody (dlatego pływa po powierzchni).","image":"img/informator-maturalny-chemia-2015/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ai","answer_source":"ai","answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2015","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-chemia-2015/zad/7","paper_id":"informator-maturalny-chemia-2015","number":"7","points":1,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2015,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 7. (0-1)\nPo zakończeniu doświadczenia poproszono uczniów o obliczenie stężenia procentowego\notrzymanego roztworu w procentach masowych i podanie wyniku z dokładnością do drugiego\nmiejsca po przecinku. Ustalono (wykonując poprawne obliczenia), że ilość wody biorącej\nudział w reakcji wynosi 0,39 g, a masa wodoru, który opuścił środowisko reakcji, jest równa\n0,02 g. Poniżej przedstawiono rozwiązania pięciu uczniów, które poddano analizie i ocenie.\nUczeń\nSposób rozwiązania\nI\n2 mole Na - 2 mole NaOH\n0,5 g Na - ms\nms = 0,5 g NaOH  mr = 0,5 g + 100 g = 100,5 g  cp = 0,50%\nII\n23 g Na - 40 g NaOH\n0,5 g Na - ms  ms = 0,87 g NaOH \nmr = 0,87 g + 100 g = 100,87 g  cp = 0,86%\nIII\n23 g Na - 40 g NaOH\n0,5 g Na - ms  ms = 0,87 g NaOH \nmr = 100,5 g - 0,02 g = 100,48 g  cp = 0,87%\nIV\n46 g Na - 40 g NaOH\n0,5 g Na - ms  ms = 0,43 g NaOH \nmr = 100 g  cp = 0,43%\nV\n23 g Na - 40 g NaOH\n0,5 g Na - ms  ms= 0,87 g NaOH \nmr = 0,87 g + (100 g - 0,39 g) = 100,48 g  cp = 0,9%\n20 Informator o egzaminie maturalnym z chemii od roku szkolnego 2014/2015\nPrzeczytaj poniższy tekst. Uzupełnij luki, wpisując numery uczniów (I-V), do których\nodnoszą się poszczególne stwierdzenia.\nTylko rozwiązanie ucznia oznaczonego numerem nie zawiera błędów. Uczeń ten\nprawidłowo powiązał dane z szukaną, nie popełnił błędów rachunkowych i podał wynik\nze wskazaną dokładnością. Uczeń oznaczony numerem zastosował poprawną metodę\nrozwiązania zadania, poprawnie wykonał obliczenia, jednak wynik końcowy podał z inną niż\nwymagana dokładnością. Nieuwzględnienie stechiometrii reakcji oraz niepoprawne\nwskazanie masy roztworu to błędy, które pojawiły się w rozwiązaniu ucznia oznaczonego\nnumerem W kolejnym rozwiązaniu przy poprawnie obliczonej masie substancji zapisano\nniepoprawne obliczenia dotyczące masy roztworu. Taki błąd wystąpił podczas rozwiązania\nzadania przez ucznia oznaczonego numerem Niepoprawnie obliczona masa roztworu\noraz błędnie zapisana zależność (proporcja) prowadząca do ustalenia masy substancji nie\npozwoliły uczniowi oznaczonemu numerem na zaprezentowanie poprawnego sposobu\nrozwiązania zadania.\nWymagania ogólne\nI. (IV.PR) Wykorzystanie i tworzenie informacji. Zdający korzysta z chemicznych tekstów\nźródłowych […]. Krytycznie odnosi się do pozyskiwanych informacji.\nWymagania szczegółowe\n1.6) (IV.PR) Zdający wykonuje obliczenia z uwzględnieniem […] mas substratów i produktów\n([…] stechiometria […] równań chemicznych) […].\n5.2) (IV.PR) Zdający wykonuje obliczenia związane z przygotowaniem […] roztworów\nz zastosowaniem pojęcia stężenie procentowe […].\nRozwiązanie\nTylko rozwiązanie ucznia oznaczonego numerem III nie zawiera błędów.\nUczeń ten prawidłowo powiązał dane z szukaną, nie popełnił błędów\nrachunkowych i podał wynik ze wskazaną dokładnością. Uczeń oznaczony\nnumerem V zastosował poprawną metodę rozwiązania zadania, poprawnie\nwykonał obliczenia, jednak wynik końcowy podał z inną niż wymagana\ndokładnością. Nieuwzględnienie stechiometrii reakcji oraz niepoprawne\nwskazanie masy roztworu to błędy, które pojawiły się w rozwiązaniu ucznia\noznaczonego numerem IV. W kolejnym rozwiązaniu przy poprawnie\nobliczonej masie substancji zapisano niepoprawne obliczenia dotyczące masy\nroztworu. Taki błąd wystąpił podczas rozwiązania zadania przez ucznia\noznaczonego numerem II. Niepoprawnie obliczona masa roztworu oraz\nbłędnie zapisana zależność (proporcja) prowadząca do ustalenia masy\nsubstancji\nnie\npozwoliły\nuczniowi\noznaczonemu\nnumerem\nI\nna\nzaprezentowanie poprawnego sposobu rozwiązania zadania.\nSchemat\npunktowania\n1 pkt - poprawne uzupełnienie pięciu luk.\n0 pkt - każda inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 21\nInformacja do zadań 8-10\nBrunatnoczerwony tlenek azotu(IV) NO2 oraz jego bezbarwny dimer N2O4 w postaci gazowej\nwystępują zawsze jako mieszanina równowagowa. W układzie między tymi tlenkami ustala\nsię równowaga dynamiczna:\n2NO2 ⇆ N2O4\nW temperaturze pokojowej mieszaninę tlenków NO2 i N2O4 wprowadzono do trzech\nprobówek i szczelnie zamknięto. Następnie mieszaniny doprowadzono do różnych\ntemperatur.\nWyniki obserwacji zapisano w tabeli.\nTemperatura, ºC\n- 10\n20\n90\nBarwa mieszaniny gazów\nbezbarwna\nżółtobrązowa\nbrunatnoczerwona","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Tylko rozwiązanie ucznia oznaczonego numerem III nie zawiera błędów. Uczeń ten prawidłowo powiązał dane z szukaną, nie popełnił błędów rachunkowych i podał wynik ze wskazaną dokładnością. Uczeń oznaczony numerem V zastosował poprawną metodę rozwiązania zadania, poprawnie wykonał obliczenia, jednak wynik końcowy podał z inną niż wymagana dokładnością. Nieuwzględnienie stechiometrii reakcji oraz niepoprawne wskazanie masy roztworu to błędy, które pojawiły się w rozwiązaniu ucznia oznaczonego numerem IV. W kolejnym rozwiązaniu przy poprawnie obliczonej masie substancji zapisano niepoprawne obliczenia dotyczące masy roztworu. Taki błąd wystąpił podczas rozwiązania zadania przez ucznia oznaczonego numerem II. Niepoprawnie obliczona masa roztworu oraz błędnie zapisana zależność (proporcja) prowadząca do ustalenia masy substancji nie pozwoliły uczniowi oznaczonemu numerem I na zaprezentowanie poprawnego sposobu rozwiązania zadania.","image":"img/informator-maturalny-chemia-2015/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2015","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-chemia-2015/zad/8","paper_id":"informator-maturalny-chemia-2015","number":"8","points":1,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2015,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 8. (0-1)\nNapisz, czy dimeryzacja NO2 jest reakcją egzoenergetyczną, czy endoenergetyczną.\nOdpowiedź uzasadnij.\nRekcja dimeryzacji NO2 jest reakcją\nUzasadnienie:\nWymagania ogólne\nII. (IV.PR) Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów.\nZdający rozumie podstawowe pojęcia, prawa i zjawiska chemiczne […].\nWymagania szczegółowe\n4.3) (IV.PR). Zdający stosuje pojęcia egzoenergetyczny, endoenergetyczny, […] do opisu\nefektów energetycznych przemian.\n4.6) (IV.PR). Zdający wykazuje się znajomością i rozumieniem pojęć: stan równowagi\ndynamicznej […].\n4.7) (IV.PR). Zdający stosuje regułę przekory do jakościowego określania wpływu zmian\ntemperatury […] na układ pozostający w stanie równowagi dynamicznej.\nRozwiązanie\nReakcja dimeryzacji NO2 jest egzoenergetyczna.\nUzasadnienie:\nnp.:\nObniżenie temperatury układu powoduje zwiększenie wydajności reakcji\ndimeryzacji NO2. Zgodnie z regułą przekory w układzie zacznie\nprzebiegać reakcja, której będzie towarzyszyło wydzielenie ciepła\n(reakcja egzoenergetyczna).\nSchemat\npunktowania\n1 pkt - poprawne wskazanie i uzasadnienie.\n0 pkt - poprawne wskazanie i błędne uzasadnienie lub każda inna odpowiedź,\nlub brak odpowiedzi.\n22 Informator o egzaminie maturalnym z chemii od roku szkolnego 2014/2015\nPrzykładowe\nocenione\nodpowiedzi\nReakcja jest egzoenergetyczna.\nUzasadnienie:\nPonieważ z układu zostaje wydzielone ciepło,\nenergia substratów jest większa od energii produktów.\n0 pkt - poprawne\nwskazanie,\nale błędne\nuzasadnienie.\nReakcja jest egzoenergiczna.\nUzasadnienie:\nWydajność reakcji otrzymywania dimeru maleje\nze wzrostem temperatury.\n0 pkt - błędna\nnazwa oraz\npoprawne\nuzasadnienie.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Reakcja dimeryzacji NO2 jest egzoenergetyczna.\nUzasadnienie: obniżenie temperatury układu powoduje zwiększenie wydajności reakcji dimeryzacji NO2 (więcej N2O4 powstaje w niższej temperaturze). Zgodnie z regułą przekory, obniżenie temperatury przesuwa równowagę w kierunku reakcji, której towarzyszy wydzielanie ciepła – a więc reakcja dimeryzacji jest egzoenergetyczna.","image":"img/informator-maturalny-chemia-2015/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2015","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-chemia-2015/zad/9","paper_id":"informator-maturalny-chemia-2015","number":"9","points":3,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2015,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 9. (0-3)\nDo naczynia o objętości 10,0 dm3 wprowadzono 1 mol NO2. Naczynie szczelnie zamknięto\ni ogrzewano do temperatury T, do osiągnięcia stanu równowagi.\na) Napisz wyrażenie na stężeniową stałą równowagi reakcji Kc dimeryzacji NO2.\nb) Ustal stężenia molowe składników mieszaniny poreakcyjnej dimeryzacji NO2\nw temperaturze T, jeśli w chwili osiągnięcia przez układ stanu równowagi\ndynamicznej przereagowało 52% NO2. Wynik podaj z dokładnością do trzeciego\nmiejsca po przecinku.\nObliczenia:\nWymagania ogólne do zadania 9 a)\nII. (IV.PR) Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów.\nZdający rozumie podstawowe pojęcia, prawa i zjawiska chemiczne […].\nWymagania szczegółowe do zadania 9 a)\n4.6) (IV.PR). Zdający wykazuje się znajomością i rozumieniem pojęć: stan równowagi\ndynamicznej i stała równowagi; zapisuje wyrażenie na stałą równowagi podanej reakcji.\nWymagania ogólne do zadania 9 b)\nII. (IV.PR) Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów.\nZdający rozumie podstawowe pojęcia, prawa i zjawiska chemiczne […].\nWymagania szczegółowe do zadania 9 b)\n4.6) (IV.PR). Zdający wykazuje się znajomością i rozumieniem pojęć: stan równowagi\ndynamicznej […].\n1.5) (IV.PR). Zdający dokonuje interpretacji […] ilościowej równania reakcji w ujęciu\nmolowym […].\n5.2) (IV.PR). Zdający wykonuje obliczenia […] z zastosowaniem pojęcia stężenie […]\nmolowe.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 23\nRozwiązanie\na)\n2\n2\n4\n2\nc\n]\n[NO\n]\nO\n[N\nK \nb) np.:\n1\n2\nn\nn\n4\n2\n2\nO\nN\nNO\n\n\n\nLiczba moli NO2, który przereagował:\nmola\n52\n,0\nn\n2\nNO \nLiczba moli NO2, który nie przereagował:\n52\n,0\n1\nn'\nNO 2\n\n\nmola\nmola\n48\n,0\nn '\nNO2 \nLiczba moli dimeru, który powstał:\nmola\n2\n52\n,0\nn\n4\n2O\nN\n\nmola\n26\n,0\nn\n4\n2O\nN\n\nStężenia składników mieszaniny w stanie równowagi wynoszą:\n\n\n3\nNO\ndm\n10\nmol\n48\n,0\nc\n2\n0,048\n3\ndm\nmol\n\n\n\n\n3\nO\nN\ndm\n10\nmol\n26\n,0\nc\n4\n2\n0,026\n3\ndm\nmol\n\n\nSchemat\npunktowania\na)\n1 pkt - poprawne napisanie wyrażenia na stężeniową stałą równowagi.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nb)\n2 pkt - poprawna metoda obliczenia stężenia składników mieszaniny\nporeakcyjnej i poprawne obliczenia oraz podanie wyniku z właściwą\ndokładnością i jednostką.\n1 pkt - poprawna metoda obliczenia stężenia składników mieszaniny\nporeakcyjnej i popełnienie błędów rachunkowych lub podanie wyniku\nz błędną dokładnością lub błędną jednostką.\n0 pkt - błędna metoda obliczenia stężenia składników mieszaniny\nporeakcyjnej lub brak rozwiązania.\nPrzykładowe\nocenione\nodpowiedzi\na)\n]\nNO\n[\n]\nO\nN\n[\nK\n2\n2\n1\n4\n2\n\n1 pkt - wyrażenie\nodpowiada stanowi\nrównowagi reakcji.\nb) 1 mol NO2 - 0,5 mola N2O4\n0,52 mola - nx\nnx = 0,26 mola\n3\nn\n3\nn\nNO\nO\nN\ndm\nmol\n038\n,0\nc\ndm\nmol\n026\n,0\nc\nmola\n38\n,0\n52\n,0\n1\nn\nmola\n26\n,0\nn\n2\n1\n2\n4\n2\n\n\n\n\n\n\n1 pkt - poprawna metoda\nobliczenia stężenia\nskładników mieszaniny\nporeakcyjnej,\nale popełnienie błędów\nrachunkowych.\nb) 1 mol N2O4 - 100%\n0,52 mola - 52%\n1 mol - 0,52 mola = 0,48 mola NO2\n\n\n3\nNO\ndm\n10\nmol\n48\n,0\nc\n2\n0,048\n3\ndm\nmol\n\n\n3\nO\nN\ndm\n10\nmol\n52\n,0\nc\n4\n2\n0,052\n3\ndm\nmol\n0 pkt - zastosowano\nbłędną metodę obliczenia,\nnie uwzględniono\nstechiometrii przemiany.\n24 Informator o egzaminie maturalnym z chemii od roku szkolnego 2014/2015","answer":null,"answer_text":null,"solution":"a) Kc = [N2O4] / [NO2]²\n\nb) Do naczynia (V = 10,0 dm³) wprowadzono 1 mol NO2. Przereagowało 52% NO2, czyli n(NO2 przereagowane) = 0,52 mola.\nLiczba moli NO2, który nie przereagował: n(NO2) = 1 − 0,52 = 0,48 mola.\nZ równania 2NO2 ⇌ N2O4 wynika, że z 0,52 mola NO2 powstaje 0,52/2 = 0,26 mola N2O4.\nStężenia składników mieszaniny poreakcyjnej:\nc(NO2) = 0,48 mol / 10 dm³ = 0,048 mol·dm⁻³\nc(N2O4) = 0,26 mol / 10 dm³ = 0,026 mol·dm⁻³","image":"img/informator-maturalny-chemia-2015/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":22,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2015","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-chemia-2015/zad/10","paper_id":"informator-maturalny-chemia-2015","number":"10","points":1,"ptype":"closed","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2015,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 10. (0-1)\nDo naczynia, w którym ustalił się stan równowagi dynamicznej dimeryzacji NO2, w czasie\nt wprowadzono dodatkową ilość tego tlenku.\nWskaż, który wykres, przedstawiający zależność stężenia reagentów od czasu, ilustruje\nzmiany stężenia NO2 i N2O4 wywołane wprowadzeniem do naczynia dodatkowej\nilości NO2.\nA.\nB.\nC.\nD.\nWymagania ogólne\nII. (IV.PR) Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów.\nZdający rozumie podstawowe pojęcia, prawa i zjawiska chemiczne […].\nWymagania szczegółowe\n4.6) (IV.PR). Zdający wykazuje się znajomością i rozumieniem pojęć: stan równowagi\ndynamicznej […].\nRozwiązanie\nOdpowiedź: D\nSchemat\npunktowania\n1 pkt - poprawne wskazanie.\n0 pkt - każda inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nN2O4\nt\nstężenie, mol·dm-3\nNO2\nczas, s\nstężenie, mol·dm-3\nt\nNO2\nN2O4\nczas, s\nstężenie, mol·dm-3\nNO2\nN2O4\nczas, s\nt\nstężenie, mol·dm-3\nczas, s\nt\nNO2\nN2O4\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 25\nInformacja do zadań 11-13\nJedną z metod usuwania tlenku siarki(IV) z gazów spalinowych w instalacjach\nprzemysłowych jest odsiarczanie, zachodzące w dwóch etapach. W etapie I przepuszcza się\ngazy spalinowe przez zawiesinę węglanu wapnia. W wyniku reakcji powstaje, również\nw formie zawiesiny, siarczan(IV) wapnia. Etap II tego procesu ma na celu otrzymanie takiego\nproduktu, który można łatwo usunąć z instalacji przemysłowej. W tym celu przepuszcza się\nprzez zawiesinę siarczanu(IV) wapnia powietrze i przemywa powstającą w tym procesie\ngęstniejącą porowatą masę wodą. Końcowym produktem w opisanej metodzie jest gips\nkrystaliczny - sól o wzorze CaSO4·2H2O.\nNa podstawie: www.rafako.com.pl/produkty/575 [dostęp w dniu 24.01.2013]","answer":"D","answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-chemia-2015/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":24,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2015","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-chemia-2015/zad/11","paper_id":"informator-maturalny-chemia-2015","number":"11","points":2,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2015,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 11. (0-2)\nEtap I procesu odsiarczania gazów spalinowych przebiega zgodnie z równaniem:\nCaCO3 + SO2 → CaSO3 + CO2\nPrzez zawiesinę zawierającą 100 g CaCO3 przepuszczono 20 dm3 SO2 (w przeliczeniu\nna warunki normalne).\nOblicz, o ile gramów wzrosła masa zawiesiny, jeśli w gazach opuszczających naczynie\nz CaCO3 znajdowało się 10% początkowej objętości SO2. Wynik podaj z dokładnością\ndo liczby całkowitej.\nObliczenia:\nWymagania ogólne\nII. (IV.PR) Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów.\nZdający rozumie podstawowe pojęcia, prawa i zjawiska chemiczne […].\nWymagania szczegółowe\n1.5) (IV.PR). Zdający dokonuje interpretacji jakościowej i ilościowej równania reakcji\nw ujęciu molowym, masowym i objętościowym (dla gazów).\n1.6) (IV.PR). Zdający wykonuje obliczenia z uwzględnieniem wydajności reakcji i mola\ndotyczące: mas substratów i produktów (stechiometria wzorów i równań chemicznych),\nobjętości gazów w warunkach normalnych.\n26 Informator o egzaminie maturalnym z chemii od roku szkolnego 2014/2015\nRozwiązanie\nNp.:\nObjętość SO2, która wzięła udział w reakcji chemicznej:\n2\nSO\nV\n= 20 dm3 - 20 dm3 · 0,1\n2\nSO\nV\n= 18 dm3\nLiczba moli SO2, która wzięła udział w reakcji chemicznej:\n0\nV\nV\nn\nmola\n8,0\ndm\nmol\n4,\n22\ndm\n18\nn\n3\n3\n\n\n\n\nn SO2 : n CO2 wynosi 1 : 1\n2\nSO\nM\n= 64\n1\nmol\ng\n\n\n,\n2\nSO\nm\n= 64\n1\nmol\ng\n\n\n· 0,8 mola = 51,2 g\n2\nCO\nM\n= 44\n1\nmol\ng\n\n\n,\n2\nCO\nm\n= 44\n1\nmol\ng\n\n\n· 0,8 mola = 35,2 g\nPrzyrost masy jest różnicą: Δm =\n2\nSO\nm\n2\nCO\nm\nΔm = 51,2 g - 35,2 g = 16 g lub 16\nSchemat\npunktowania\n2 pkt - poprawna metoda obliczenia przyrostu masy zawiesiny, wykonanie\nobliczeń i podanie wyniku z właściwą dokładnością.\n1 pkt - poprawna metoda obliczenia i popełnienie błędów rachunkowych lub\npodanie wyniku z błędną dokładnością .\n0 pkt - błędna metoda obliczenia lub brak rozwiązania.\nPrzykładowe\nocenione\nodpowiedzi\nCaCO3 + SO2 → CaSO3 + CO2\ny 18 dm3 x\n100 g 22,4 dm3 120 g\ny = 80,36 g x = 96,43 g\n96,43 g - 80,36 g = 15,1 g\n1 pkt - zastosowanie\npoprawnej metody obliczenia,\nale popełnienie błędu\nrachunkowego.\n2\n3\n3\nSO\ndm\n2\n%\n100\ndm\n20\n%\n10\n\n\n20 dm3 + 2 dm3 = 22 dm3\nmol\ng\n120\nM\n3\nCaSO \nmol\ng\n100\nM\n3\nCaCO \n22 dm3 - x\n22,4 dm3 - 1 mol x = 0,982 mola\n1 mol - 0,982 mola = 0,018 mola\ng\n8,1\n100\n018\n,0\nm\n3\nCaCO\n\n\n\n(pozostało)\ng\n84\n,\n117\n120\n982\n,0\nm\n3\nCaSO\n\n\n\n(pozostało)\nmkońcowa = 1,8 g + 117,84 g = 119,64 g\n119,64 g - 100 g = 19,64 g  20 g\n0 pkt - zastosowano błędną\nmetodę obliczenia, zakładając\nprzyrost objętości SO2.","answer":"16 g","answer_text":null,"solution":"CaCO3 + SO2 → CaSO3 + CO2\nObjętość SO2, która wzięła udział w reakcji (10% wprowadzonej objętości opuściło naczynie nieprzereagowane):\nV(SO2 przereagowany) = 20 dm³ − 20 dm³ · 0,10 = 18 dm³\nn(SO2) = 18 dm³ / 22,4 dm³/mol = 0,8 mola\nZ równania reakcji n(SO2) : n(CO2) = 1 : 1, więc n(CO2) = 0,8 mola.\nM(SO2) = 64 g/mol, m(SO2) = 64 g/mol · 0,8 mol = 51,2 g (masa SO2 wchłoniętego przez zawiesinę)\nM(CO2) = 44 g/mol, m(CO2) = 44 g/mol · 0,8 mol = 35,2 g (masa CO2 opuszczającego zawiesinę)\nPrzyrost masy zawiesiny: Δm = m(SO2) − m(CO2) = 51,2 g − 35,2 g = 16 g\n\nMasa zawiesiny wzrosła o 16 g.","image":"img/informator-maturalny-chemia-2015/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":25,"source":"ai","answer_source":"ai","answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2015","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-chemia-2015/zad/12","paper_id":"informator-maturalny-chemia-2015","number":"12","points":1,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2015,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 12. (0-1)\nZapisz w formie cząsteczkowej równanie reakcji zachodzącej w etapie II procesu\nodsiarczania gazów spalinowych.\nWymagania ogólne\nII. (IV.PR) Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów.\nZdający rozumie podstawowe pojęcia […] i zjawiska chemiczne […].\nWymagania szczegółowe\n6.1) (IV.PR). Zdający wykazuje się znajomością i rozumieniem pojęć: […] utlenianie […].\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 27\nRozwiązanie\nZapis równania reakcji\n2CaSO3 + O2 + 4H2O → 2(CaSO4·2H2O)\nSchemat\npunktowania\n1 pkt - poprawny zapis równania.\n0 pkt - każda inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowe\nocenione\nodpowiedzi\n2CaSO3 + O2 → 2CaSO4\nCaSO4 + 2H2O → CaSO4·2H2O\n1 pkt - poprawny zapis dwóch\nkolejnych równań\nilustrujących proces\nzachodzący w II etapie.\nCaSO3 +\n2\n1 O2 + 2H2O → CaSO4·2H2O\n1 pkt - zapis równania\nodzwierciedla stechiometrię\nprocesu.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Równanie reakcji zachodzącej w etapie II procesu odsiarczania (utlenianie zawiesiny siarczanu(IV) wapnia tlenem z powietrza i uwodnienie do gipsu):\n\n2CaSO3 + O2 + 4H2O → 2(CaSO4·2H2O)","image":"img/informator-maturalny-chemia-2015/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":26,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2015","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-chemia-2015/zad/13","paper_id":"informator-maturalny-chemia-2015","number":"13","points":1,"ptype":"closed","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2015,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 13. (0-1)\nSiarczan(VI) wapnia może tworzyć uwodnione kryształy (hydraty). W tabeli podano liczbę\nmoli cząsteczek wody przypadających na jeden mol siarczanu(VI) wapnia (liczbę hydratacji\nsoli) w zależności od zakresu temperatur, w których krystalizuje siarczan(VI) wapnia.\nZakres temperatur\nponiżej 120 °C\n120 °C - 180 °C\npowyżej 180 °C\nLiczba hydratacji CaSO4\n2\n1\n2\n0 (sól bezwodna)\nOtrzymany w opisanej metodzie CaSO4·2H2O został wyprażony w temperaturze 140 °C.\nPodaj wzór produktu, który otrzymano po wyprażeniu.\nWzór\nWymagania ogólne\nI. (IV.PR) Wykorzystanie i tworzenie informacji. Zdający korzysta z chemicznych tekstów\nźródłowych […]. Krytycznie odnosi się do pozyskiwanych informacji.\nII. (IV.PR) Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów.\nZdający rozumie podstawowe pojęcia […] i zjawiska chemiczne […].\nWymagania szczegółowe\n1.5) (IV.PP). Zdający zapisuje wzory hydratów […].\nRozwiązanie\nWzór: CaSO4 · 2\n1 H2O\nSchemat\npunktowania\n1 pkt - poprawny zapis wzoru.\n0 pkt - każda inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowe\nocenione\nodpowiedzi\n2CaSO4 · H2O\n1 pkt - zapis wzoru\nodzwierciedla stechiometrię\nproduktu.\n28 Informator o egzaminie maturalnym z chemii od roku szkolnego 2014/2015\nInformacja do zadań 14-16\nPodstawowym źródłem surowcowym wodoru na Ziemi jest woda. Wodór występuje także\nw złożach węgli kopalnych, ropy naftowej i gazu ziemnego, a także w materii organicznej\n(biomasa). Zastosowanie wodoru budzi ogromne nadzieje, a istniejące już rozwiązania,\numożliwiające pozyskiwanie z niego energii, pozwalają przewidywać jego wykorzystanie\ndo ogrzewania budynków, w transporcie i w przemyśle. Największe znaczenie, szczególnie\ndla krajów nieposiadających znaczących zasobów mineralnych, ma możliwość pozyskiwania\nwodoru z biomasy - nieograniczonego źródła surowcowego. Niestety, technologie związane\nz energetycznym zastosowaniem wodoru są w chwili obecnej bardzo drogie, może im podołać\njedynie przemysł związany z lotami kosmicznymi.\nPoniżej przedstawiono równania wybranych reakcji wykorzystywanych w technologiach\npozyskiwania energii z wykorzystaniem wodoru. (Wartości entalpii podano dla reakcji, które\nprzebiegają pod stałym ciśnieniem, a temperatura produktów została doprowadzona\ndo temperatury początkowej substratów).\nA.\nCH4 (g) + H2O (g) → CO (g) + 3H2 (g)\nH = 206 kJ\nB.\nCO (g) + H2O (g) → CO2 (g) + H2 (g)\nH = - 42 kJ\nC.\nC (s) + H2O (g) → CO (g) + H2 (g)\nH = 131 kJ\nD.\n2H2 (g) + O2 (g) → 2H2O (c)\nH = - 286 kJ\nNa podstawie: J. Kijeński, M. Kijeńska, Droga do energii i surowców ze źródeł odnawialnych,\noprac. Misja Nauk Chemicznych, pod red. B. Marcińca, Poznań 2011.","answer":"CaSO4 · 1/2 H2O","answer_text":null,"solution":"Temperatura wyprażania (140 °C) mieści się w przedziale 120 °C – 180 °C, dla którego liczba hydratacji CaSO4 wynosi 1/2. Wzór otrzymanego produktu: CaSO4 · ½H2O.","image":"img/informator-maturalny-chemia-2015/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":27,"source":"ai","answer_source":"ai","answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2015","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-chemia-2015/zad/14","paper_id":"informator-maturalny-chemia-2015","number":"14","points":1,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2015,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 14. (0-1)\nUzupełnij poniższe zdanie, podkreślając odpowiednie określenie w każdym nawiasie.\nReakcja oznaczona literą A. ( wymaga / nie wymaga ) dostarczenia energii, ponieważ proces\nten jest ( egzotermiczny / endotermiczny ).\nWymagania ogólne\nII. (IV.PR) Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów.\nZdający rozumie podstawowe pojęcia, prawa i zjawiska chemiczne […].\nWymagania szczegółowe\n4.3) (IV.PR) Zdający stosuje pojęcia: egzoenergetyczny, endoenergetyczny, […] do opisu\nefektów energetycznych przemian.\n4.4) (IV.PR) Zdający interpretuje zapis iH>0 do określenia efektu energetycznego\nreakcji.\nRozwiązanie\nReakcja oznaczona literą A. ( wymaga / nie wymaga ) dostarczenia energii,\nponieważ proces ten jest ( egzotermiczny / endotermiczny ).\nSchemat\npunktowania\n1 pkt - podkreślenie dwóch poprawnych odpowiedzi.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 29","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Reakcja oznaczona literą A. (CH4(g) + H2O(g) → CO(g) + 3H2(g), ΔH = 206 kJ) wymaga dostarczenia energii, ponieważ proces ten jest endotermiczny (ΔH > 0 – układ pochłania ciepło z otoczenia).","image":"img/informator-maturalny-chemia-2015/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":28,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2015","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-chemia-2015/zad/15","paper_id":"informator-maturalny-chemia-2015","number":"15","points":1,"ptype":"true_false","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2015,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 15. (0-1)\nNa podstawie tekstu wprowadzającego oceń prawdziwość podanych zdań. Wpisz literę\nP, jeżeli zdanie jest prawdziwe, lub literę F, jeśli jest fałszywe.\nZdanie\nP/F\n1. Wodór nazywany jest paliwem przyszłości, ponieważ obecnie nie jest\nwykorzystywany do pozyskiwania energii.\n2. Podczas spalania wodoru nie powstają substancje powodujące zanieczyszczenie\nśrodowiska naturalnego.\n3. Technologie pozyskiwania wodoru z biomasy i surowców mineralnych są tanie.\nWymagania ogólne\nII. (IV.PP) Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów.\nZdający […] posługuje się zdobytą wiedzą chemiczną w życiu codziennym w kontekście […]\nochrony środowiska naturalnego.\nWymagania szczegółowe\n5.4) (IV.PP) Zdający proponuje alternatywne źródła energii - analizuje możliwości ich\nzastosowań ([…] wodór […]).\n5.5) (IV.PP) Zdający analizuje wpływ różnorodnych sposobów uzyskiwania energii na stan\nśrodowiska przyrodniczego.\n4.2) (gimnazjum) Zdający opisuje właściwości […] chemiczne […] wodoru […].\nRozwiązanie\nZdanie\nP/F\n1.\nWodór nazywany jest paliwem przyszłości, ponieważ\nobecnie nie jest wykorzystywany do pozyskiwania\nenergii.\nF\n2.\nPodczas spalania wodoru nie powstają substancje\npowodujące zanieczyszczenie środowiska naturalnego.\nP\n3.\nTechnologie pozyskiwania wodoru z biomasy\ni surowców mineralnych są tanie.\nF\nSchemat\npunktowania\n1 pkt - trzy poprawne oceny.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\n30 Informator o egzaminie maturalnym z chemii od roku szkolnego 2014/2015","answer":null,"answer_text":null,"solution":"1. F – wodór jest obecnie wykorzystywany do pozyskiwania energii (np. w ogniwach paliwowych, silnikach rakietowych), zdanie zawiera fałszywe założenie.\n2. P – produktem spalania wodoru jest wyłącznie woda (2H2 + O2 → 2H2O), a więc nie powstają substancje zanieczyszczające środowisko.\n3. F – technologie pozyskiwania wodoru z biomasy i surowców mineralnych są obecnie (w chwili obecnej) bardzo drogie, a nie tanie.","image":"img/informator-maturalny-chemia-2015/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":29,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2015","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-chemia-2015/zad/16","paper_id":"informator-maturalny-chemia-2015","number":"16","points":2,"ptype":"closed","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2015,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 16. (0-2)\nTlenek węgla(II) otrzymany w reakcji A. jest jednym z substratów reakcji B.\nOblicz, ile m3 wodoru, w przeliczeniu na warunki normalne, można otrzymać łącznie\nw reakcjach A. i B., jeśli początkowa objętość metanu w tych warunkach była równa\n2 m3. Reakcja A. przebiegała z wydajnością 80%, a reakcja B. z wydajnością 60%.\nWynik podaj z dokładnością do liczby całkowitej.\nObliczenia:\nWymagania ogólne\nII. (IV.PR) Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów.\nZdający rozumie podstawowe pojęcia, prawa i zjawiska chemiczne.\nWymagania szczegółowe\n1.5) (IV.PR) Zdający dokonuje interpretacji jakościowej i ilościowej równania reakcji\nw ujęciu molowym, masowym i objętościowym (dla gazów).\n1.6) (IV.PR) Zdający wykonuje obliczenia z uwzględnieniem wydajności reakcji i mola\ndotyczące: mas substratów i produktów (stechiometria […] równań chemicznych), objętości\ngazów w warunkach normalnych.\nRozwiązanie\nNp.:\nObliczenie objętości wodoru powstającego w reakcji A:\nCH4 + H2O → CO + 3H2\nobjętość H2 (wydajność 100%) = 3  2 m3 = 6,0 m3\nobjętość H2 (wydajność 80%) = 80% z 6 m3 = 4,8 m3\nObliczenie objętości tlenku węgla(II) powstającego w reakcji A:\nobjętość CO (wydajność 100%) = 2 m3\nobjętość CO (wydajność 80%) = 80% z 2 m3 = 1,6 m3\nObliczenie objętości wodoru powstającego w reakcji B:\nCO + H2O → CO2 + H2\nobjętość H2 (wydajność 100%) = 1,6 m3\nobjętość H2 (wydajność 60%) = 60% z 1,6 m3 = 0,96 m3\nObliczenie całkowitej objętości wodoru:\nobjętość H2 (całkowita) = 4,8 m3 + 0,96 m3 = 5,76 m3  6 m3 lub 6\nSchemat\npunktowania\n2 pkt - poprawna metoda, poprawne obliczenia oraz podanie wyniku\nz wymaganą dokładnością.\n1 pkt - poprawna metoda obliczenia i popełnienie błędów rachunkowych\nlub podanie wyniku z niewłaściwą dokładnością.\n0 pkt - niepoprawne obliczenia wynikające z zastosowania błędnej metody\nlub brak rozwiązania.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 31\nPrzykładowe\nocenione\nodpowiedzi\nCH4 + H2O → CO + 3H2\n22,4 dm3 CH4 - 3 · 22,4 dm3 H2\n200 dm3 - x dm3 x = 600 dm3 H2\n600 dm3 H2 - 100%\nx1 dm3 - 80% x1= 480 dm3 H2\n22,4 dm3 CH4 - 22,4 dm3 CO\n200 dm3 - x2 dm3 x2 = 200 dm3 CO\n200 dm3 CO - 100%\nx3 dm3 - 80% x3= 160 dm3 CO\nCO + H2O → CO2 + H2\n160 dm3 CO 160 dm3 H2\n160 dm3 H2 - 100%\nx4 dm3 - 60% x4= 96 dm3 H2\nVc= 480 + 96 = 576 dm3 = 6 m3\n1 pkt - zastosowano poprawną\nmetodę obliczenia,\nale popełniono błędy\nw przeliczaniu jednostek.\nA. CH4 + H2O → CO + H2\n2000 dm3 2000 dm3\n22,4 dm3 - 1 mol\n2000 dm3 - x moli x = 89,3 mola\n1 mol CH4 - 3 mole H2\n89,3 mola CH4 - x moli H2\nx = 267,9 mola\n267,9 mola H2 - 100%\nx - 80%\nx = 214,32 mola\n1 mol - 22,4 dm3\n214,32 mola - x dm3\nx = 4800,77 dm3\nB. 3CO + 3H2O →3CO2+3H2\nV H2 = 2000 dm3\n2000 dm3 - 100%\nx - 60% x = 1200 dm3\n4800,77 dm3 + 1200 dm3 = 6001 dm3 = 6 m3\n0 pkt - zastosowano błędną\nmetodę obliczenia.\n32 Informator o egzaminie maturalnym z chemii od roku szkolnego 2014/2015","answer":"≈ 6 m³","answer_text":null,"solution":"Reakcja A: CH4 + H2O → CO + 3H2 (wydajność 80%)\nPrzy wydajności 100% z 2 m³ CH4 powstaje: V(H2) = 3 · 2 m³ = 6,0 m³, V(CO) = 2 m³.\nPrzy wydajności 80%: V(H2, A) = 0,80 · 6,0 m³ = 4,8 m³; V(CO, A) = 0,80 · 2 m³ = 1,6 m³ (ten CO jest substratem reakcji B).\n\nReakcja B: CO + H2O → CO2 + H2 (wydajność 60%)\nPrzy wydajności 100% z 1,6 m³ CO powstaje V(H2, B) = 1,6 m³.\nPrzy wydajności 60%: V(H2, B) = 0,60 · 1,6 m³ = 0,96 m³.\n\nŁączna objętość otrzymanego wodoru:\nV(H2) = 4,8 m³ + 0,96 m³ = 5,76 m³ ≈ 6 m³","image":"img/informator-maturalny-chemia-2015/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":30,"source":"ai","answer_source":"ai","answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2015","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-chemia-2015/zad/17","paper_id":"informator-maturalny-chemia-2015","number":"17","points":3,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2015,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 17. (0-3)\nWykonano doświadczenie przedstawione na schematycznym rysunku.\nW kolbie zaszła reakcja opisana równaniem:\nKOH + HNO3 → KNO3 + H2O\nW doświadczeniu zużyto 78,00 cm3 roztworu kwasu azotowego(V) o stężeniu 35%\nmasowych i gęstości 1,21 g  cm-3 oraz 250,00 cm3 wodnego roztworu wodorotlenku potasu\no stężeniu 2,00 mol  dm-3.\nPo dodaniu kwasu do roztworu wodorotlenku potasu z dodatkiem fenoloftaleiny\nzaobserwowano, że malinowa barwa roztworu w kolbie zanikła.\nNa podstawie obserwacji postawiono następującą hipotezę:\nZanik malinowej barwy roztworu w kolbie wskazuje na to, że kwas azotowy(V) przereagował\nz wodorotlenkiem potasu i roztwór w kolbie uzyskał odczyn obojętny.\nZweryfikuj tę hipotezę, wykonując odpowiednie obliczenia. Uzasadnij swoją opinię\nprzez podkreślenie właściwego zwrotu w każdym nawiasie i dokończenie zdania.\nObliczenia:\nHipoteza ( była / nie była ) poprawna. Odczyn roztworu ( jest / nie jest ) obojętny, ponieważ\nKOH (aq) + alkoholowy\nroztwór fenoloftaleiny\nHNO3 (aq)\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 33\nWymagania ogólne\nII. (IV.PR) Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów.\nZdający rozumie podstawowe pojęcia, prawa i zjawiska chemiczne […] stawia hipotezy\ndotyczące wyjaśniania problemów chemicznych […] samodzielnie formułuje i uzasadnia\nopinie i sądy.\nWymagania szczegółowe\n5.2) (IV.PR) Zdający wykonuje obliczenia […] z zastosowaniem pojęć stężenie procentowe\ni molowe.\n5.7) (IV.PR) Zdający przewiduje odczyn roztworu po reakcji […] substancji zmieszanych\nw ilościach stechiometrycznych i niestechiometrycznych.\n5.9) (IV.PR) Zdający podaje przykłady wskaźników pH (fenoloftaleina […]); bada odczyn\nroztworu.\nRozwiązanie\nNp.:\nkwas (HNO3) i zasada (KOH) reagują w stosunku molowym 1 : 1\nobliczenie masy roztworu HNO3\nmr = 78,00 cm3  1,21 g  cm-3 = 94,38 g\nobliczenie masy substancji (HNO3)\n%\n100\ng\n38\n,\n94\n%\n35\nms\n\n\n= 33,03 g\nMasa molowa HNO3\n3\nHNO\nM\n= 1,01 gmol-1 + 14,01 gmol-1 + 3  16,00 gmol-1 = 63,02 gmol-1\nobliczenie liczby moli HNO3\nns\n1\nmol\ng\n02\n,\n63\ng\n03\n,\n33\n\n\n\n= 0,52 mola\nobliczenie liczby moli KOH\nnKOH = 2,00 mol · dm-3  0,25 dm3 = 0,50 mola\ni porównanie liczby moli\nHipoteza była / nie była poprawna. Odczyn roztworu jest / nie jest obojętny\nponieważ w roztworze znajdują się kationy wodorowe pochodzące\nz dysocjacji nadmiaru kwasu azotowego(V). Fenoloftaleina nie pozwala\nna jednoznaczne określenie, czy roztwór ma odczyn obojętny, słabo\nzasadowy, czy kwasowy.\nSchemat\npunktowania\n3 pkt - poprawna metoda obliczeń, poprawne obliczenia oraz poprawna\nocena i uzasadnienie.\n2 pkt - poprawna metoda obliczeń, obliczenia z błędem rachunkowym\noraz ocena spójna z obliczeniami i poprawne uzasadnienie.\n2 pkt - poprawna metoda obliczeń, poprawne obliczenia oraz błędna ocena\ni uzasadnienie lub brak oceny.\n1 pkt - poprawna metoda obliczeń, obliczenia z błędem rachunkowym,\nbłędna ocena i uzasadnienie lub brak oceny.\n0 pkt - brak odpowiedzi lub ocena bez obliczeń i uzasadnienia, lub ocena\nbez uzasadnienia niezgodna z obliczeniami, lub ocena z niepoprawnym\nuzasadnieniem.\n34 Informator o egzaminie maturalnym z chemii od roku szkolnego 2014/2015\nPrzykładowe\nocenione\nodpowiedzi\n3\np\nm\ndm\nmol\n72\n,6\n%\n100\nM\n1000\nd\nc\nc\n\n\n\n\n\n78 cm3 = 0,078 dm3 cm= 6,72 mol/dm3\nn = 0,52 mola\n250 cm3 = 0,25 dm3 cm= 2 mol/dm3\nn = 0,5 mola\nHipoteza była poprawna. Odczyn roztworu\njest obojętny, ponieważ znajduje się w nim\ntyle samo jonów H+ co OH-, tworzy się\nwoda, a więc odczyn jest obojętny.\n2 pkt - zastosowanie\npoprawnej metody\nobliczenia, i poprawne\nwykonanie obliczeń, ale\nbłędna ocena\ni jej uzasadnienie.\nmr = 78,00 cm3  1,21 g  cm-3 = 94,38 g\nHNO3\nms = 35%  94,38 g : 100% = 33,03 g HNO3\nMs = 1,01g mol-1 + 14,01g  mol-1 +\n3  16,00g  mol-1 = 63,02g  mol-1 HNO3\nns = 33,03 g : 63,02 g  mol-1 = 0,52 mola\nHNO3\nns = 2,00 mol · dm-3  0,25 dm3  2 = 1 mol\nKOH\nHipoteza nie była poprawna. Odczyn\nroztworu jest zasadowy, ponieważ\nw roztworze znajduje się więcej jonów OH-\n(pochodzących z dysocjacji nadmiaru zasady)\nniż jonów H+.\n0 pkt - zastosowanie błędnej\nmetody obliczenia, (ocena\ni jej uzasadnienie są zgodne\nz wynikami obliczeń\nzdającego, ale niezgodne\nz opisem wyników\ndoświadczenia umieszczonym\nw informacji do zadania).\nKOH\nV = 250 cm3 = 0,25 dm3\ncm= 2 mol/dm3\nn = 0,5 mola KOH\nHNO3\nV = 78 cm3 = 0,078 dm3\ncp = 35%\nd =\nV\nm 1,21 g/cm3 =\n3\ncm\n78\nx\nx = n = 0,26 mola HNO3\nHipoteza nie była poprawna. Odczyn\nroztworu jest kwasowy ponieważ znajduje się\nw nim więcej jonów H+ (pochodzących\nz dysocjacji nadmiaru kwasu) niż jonów OH-.\n0 pkt - zastosowanie błędnej\nmetody obliczenia (ocena\ni uzasadnienie są niezgodne\nz obliczeniami, mimo że są\nzgodne z opisem wyników\ndoświadczenia umieszczonym\nw informacji do zadania).\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 35","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Kwas HNO3 i zasada KOH reagują w stosunku molowym 1 : 1 (KOH + HNO3 → KNO3 + H2O).\n\nMasa roztworu HNO3: m = 78,00 cm³ · 1,21 g/cm³ = 94,38 g\nMasa HNO3: m(HNO3) = 35% · 94,38 g / 100% = 33,03 g\nM(HNO3) = 1,01 + 14,01 + 3·16,00 = 63,02 g/mol\nn(HNO3) = 33,03 g / 63,02 g/mol = 0,52 mola\n\nn(KOH) = 2,00 mol/dm³ · 0,250 dm³ = 0,50 mola\n\nPonieważ n(HNO3) = 0,52 mola > n(KOH) = 0,50 mola, kwas jest w nadmiarze stechiometrycznym.\n\nHipoteza NIE BYŁA poprawna. Odczyn roztworu NIE JEST obojętny, ponieważ w roztworze znajdują się kationy wodorowe (H3O+) pochodzące z dysocjacji nadmiaru kwasu azotowego(V), który nie przereagował z zasadą – roztwór ma odczyn kwasowy. Zanik malinowej barwy fenoloftaleiny świadczy jedynie o tym, że odczyn roztworu przestał być zasadowy (pH < 8), ale nie pozwala jednoznacznie stwierdzić, że jest on obojętny – może być zarówno obojętny, jak i kwasowy.","image":"img/informator-maturalny-chemia-2015/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":32,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2015","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-chemia-2015/zad/18","paper_id":"informator-maturalny-chemia-2015","number":"18","points":5,"ptype":"closed","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2015,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 18. (0-5)\nPrzeprowadzono dwa doświadczenia w temperaturze T. Podczas pierwszego doświadczenia\ndo kwasu solnego dodawano kroplami wodny roztwór wodorotlenku sodu i za pomocą\npehametru mierzono pH mieszaniny reakcyjnej. Podczas drugiego doświadczenia\ndo wodnego roztworu kwasu etanowego (octowego) dodawano kroplami wodny roztwór\nwodorotlenku sodu i za pomocą pehametru mierzono pH mieszaniny reakcyjnej. Przebieg\ndoświadczeń zilustrowano poniższym schematem.\n50\n40\n30\n20\n10\n0\n50\n40\n30\n20\n10\n0\nOtrzymane podczas wykonywanych doświadczeń wyniki umieszczono na poniższych\nwykresach A. i B., ilustrujących zależność pH od objętości dodanego roztworu wodorotlenku\nsodu.\nWykres A.\nWykres B.\na) Odczytaj z wykresów A. i B. początkowe (przed dodaniem wodnego roztworu NaOH)\nwartości pH roztworów kwasów. Na tej podstawie wskaż wykres (A. lub B.), który\nprzedstawia wyniki doświadczenia z użyciem kwasu solnego. Uzasadnij swój wybór.\nOdczyt pH z wykresu A.:\nOdczyt pH z wykresu B.:\n0\n1\n2\n3\n4\n5\n6\n7\n8\n9\n10\n11\n12\n13\n14\n0\n5\n10\n15\n20\n25\npH\nObjętość NaOH, cm3\n0\n1\n2\n3\n4\n5\n6\n7\n8\n9\n10\n11\n12\n13\n14\n0\n5\n10\n15\n20\n25\npH\nObjętość NaOH, cm3\nKolba z 10 cm3 HCl\no stężeniu c = 0,1 mol·dm-3\nBiureta z wodnym roztworem NaOH\no stężeniu c = 0,1 mol·dm-3\nKolba z 10 cm3 CH3COOH\no stężeniu c = 0,1 mol·dm-3\nBiureta z wodnym roztworem NaOH\no stężeniu c = 0,1 mol·dm-3\n36 Informator o egzaminie maturalnym z chemii od roku szkolnego 2014/2015\nWykres, przedstawiający wyniki doświadczenia z użyciem kwasu solnego, oznaczony jest\nliterą\nUzasadnienie wyboru:\nOdczytana\nz\nwykresu\nA.\nwartość\npH\nroztworu\notrzymanego\npo\nzmieszaniu\nstechiometrycznych ilości reagentów wynosi około 9, natomiast wartość pH roztworu,\notrzymanego po zmieszaniu stechiometrycznych ilości reagentów, odczytana z wykresu B.\njest równa 7.\nb) Wyjaśnij, dlaczego roztwory otrzymane po zmieszaniu stechiometrycznych ilości\nreagentów w obu doświadczeniach mają różne pH. Zapisz w formie jonowej\nskróconej równania reakcji, które potwierdzą Twoje wyjaśnienia dotyczące odczynu\nroztworów otrzymanych w obu doświadczeniach.\nWyjaśnienie:\nRównania reakcji:\nWymagania ogólne\nII. (IV.PR) Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów.\nZdający rozumie podstawowe pojęcia, prawa i zjawiska chemiczne […]; dostrzega zależność\npomiędzy budową substancji a jej właściwościami […] chemicznymi […].\nWymagania szczegółowe\na)\n4.9) (IV.PR) Zdający interpretuje wartości […] pH […].\n4.10) (IV.PR) Zdający porównuje moc elektrolitów […].\nb)\n5.8) (IV.PR) Zdający uzasadnia (ilustrując równaniami reakcji) przyczynę […] odczynu\nniektórych roztworów soli (hydroliza).\n5.10) (IV.PR) Zdający pisze równania reakcji […] zobojętnienia […] hydrolizy soli w formie\n[…] jonowej ([…] skróconej).\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 37\nRozwiązanie\na)\nOdczyt pH z wykresu A: (około) 2,9 lub 3\nOdczyt pH z wykresu B: 1\nWykres, przedstawiający wyniki doświadczenia z użyciem kwasu solnego,\noznaczony jest literą B.\nUzasadnienie wyboru, np. Podczas opisanych doświadczeń użyto dwóch\nkwasów o takim samym stężeniu: mocnego (HCl) oraz słabego\n(CH3COOH). Mocny kwas ma niższe pH.\nb) Np.:\nOdczytane wartości pH są różne, ponieważ podczas przebiegu\npierwszego doświadczenia w roztworze występują jony soli pochodzącej\nod mocnej zasady i mocnego kwasu. Sól ta nie ulega hydrolizie,\npH wynosi 7. Podczas drugiego doświadczenia powstaje sól mocnej\nzasady i słabego kwasu, a jej roztwór ma odczyn zasadowy z powodu\nzachodzącego procesu hydrolizy anionów pochodzących od słabego\nkwasu.\nH+ + OH- ⇆ H2O\nO\nH\nCOO\nCH\n2\n3\n\n\n⇆ CH3COOH + OH-\nSchemat\npunktowania\na)\n2 pkt - dokonanie poprawnych odczytów wartości pH dla obu wykresów\noraz wskazanie wykresu przedstawiającego wyniki doświadczenia z użyciem\nkwasu solnego i uzasadnienie wyboru.\n1 pkt - dokonanie poprawnych odczytów wartości pH dla obu wykresów\noraz wskazanie wykresu przedstawiającego wyniki doświadczenia z użyciem\nkwasu solnego i błędne uzasadnienie wyboru.\n0 pkt - dokonanie błędnych odczytów wartości pH dla obu wykresów\ni błędny wybór wykresu oraz błędne uzasadnienie wyboru lub brak\nodpowiedzi.\nb)\n3 pkt - poprawne wyjaśnienie dotyczące pH roztworów otrzymanych w obu\ndoświadczeniach i zapis równań reakcji zobojętnienia i reakcji hydrolizy jonu\noctanowego w formie jonowej skróconej.\n2 pkt - poprawne wyjaśnienie dotyczące pH roztworów otrzymanych w obu\ndoświadczeniach i błędny zapis jednego równania reakcji (zobojętnienia\nlub hydrolizy jonu octanowego) lub brak jednego równania reakcji, lub brak\nwyjaśnienia i zapis równań reakcji zobojętnienia i reakcji hydrolizy jonu\noctanowego w formie jonowej skróconej.\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie dotyczące pH roztworów otrzymanych w obu\ndoświadczeniach i błędny zapis równań reakcji (zobojętnienia i hydrolizy\njonu octanowego) lub błędne/niepełne wyjaśnienie i poprawny zapis tylko\njednego równania reakcji (zobojętnienia lub hydrolizy jonu octanowego),\nlub brak wyjaśnienia i poprawny zapis tylko jednego równania reakcji.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\n38 Informator o egzaminie maturalnym z chemii od roku szkolnego 2014/2015\nPrzykładowe\nocenione\nodpowiedzi\nOdczytane wartości pH są różne, ponieważ\npodczas pierwszego doświadczenia powstaje\nsól pochodząca od mocnej zasady i mocnego\nkwasu, a podczas drugiego doświadczenia\npowstaje sól mocnej zasady i słabego kwasu,\nktóra ulega hydrolizie.\nH+ + OH- ⇆ H2O\n\nOH\nCOOH\nCH3\n⇆\nO\nH\nCOO\nCH\n2\n3\n\n\n2 pkt - poprawne wyjaśnienie\ndotyczące obu roztworów\n(doświadczeń) i brak\nrównania reakcji hydrolizy\njonu octanowego.\nOdczytane wartości pH są różne, ponieważ\nw reakcji kwasu octowego z zasadą powstaje\nsól ulegająca hydrolizie.\nCH3COONa + H2O ⇆ CH3COOH + NaOH\n0 pkt - poprawne wyjaśnienie\ndotyczące tylko jednego\nroztworu (doświadczenia)\ni niezgodny z poleceniem\nzapis równania reakcji\nhydrolizy jonu octanowego\n(forma cząsteczkowa zamiast\nformy jonowej skróconej)\noraz brak równania reakcji\nzobojętnienia.\nInformacja do zadań 19-20\nPewien węglowodór zawiera 92,3% węgla w procentach masowych.\nNa lekcji chemii uczniowie zastanawiali się, jaki związek spełnia podane powyżej założenie.\nNa podstawie informacji o zawartości procentowej węgla jeden z uczniów ustalił, wykonując\npoprawne obliczenia, że stosunek liczby atomów węgla do liczby atomów wodoru\nw cząsteczce tego związku wynosi 1 : 1. Na tej podstawie stwierdził, że związkiem tym jest\nacetylen (etyn) o wzorze C2H2, ponieważ jest on węglowodorem i węgiel stanowi 92,3%\nmasy jego cząsteczki. Jako dodatkowy argument przytoczył opinię, że danemu składowi\n(wyrażonemu w procentach masowych) odpowiada jeden, określony związek chemiczny.","answer":"a) pH(wykres A) ≈ 2,9–3; pH(wykres B) = 1; doświadczenie z HCl = wykres B. b) pH przy zmieszaniu stechiometrycznym: A (CH3COOH) ≈ 9, B (HCl) = 7","answer_text":null,"solution":"a) Odczyt pH z wykresu A (przed dodaniem NaOH): około 2,9 (lub 3). Odczyt pH z wykresu B: 1.\nWykres przedstawiający wyniki doświadczenia z użyciem kwasu solnego oznaczony jest literą B.\nUzasadnienie: w obu doświadczeniach użyto kwasów o takim samym stężeniu (0,1 mol/dm³) – mocnego (HCl) i słabego (CH3COOH). Mocny kwas (HCl) dysocjuje niemal całkowicie, więc jego roztwór ma niższe (bardziej kwasowe) pH niż roztwór słabego kwasu octowego o tym samym stężeniu – dlatego niższe odczytane pH (=1) odpowiada roztworowi HCl (wykres B).\n\nb) Wyjaśnienie: po zmieszaniu stechiometrycznych ilości reagentów w obu doświadczeniach powstają wodne roztwory soli, ale soli o różnym charakterze. W doświadczeniu z HCl (wykres B) powstaje NaCl – sól mocnego kwasu i mocnej zasady, której jony (Na+ i Cl−) nie ulegają hydrolizie, dlatego roztwór ma odczyn obojętny (pH = 7). W doświadczeniu z kwasem octowym (wykres A) powstaje CH3COONa – sól mocnej zasady i słabego kwasu. Jon octanowy CH3COO− ulega hydrolizie (reakcji z wodą), w wyniku której powstają jony OH−, co nadaje roztworowi odczyn zasadowy (pH ≈ 9).\n\nRównanie hydrolizy (w formie jonowej skróconej):\nCH3COO− + H2O ⇌ CH3COOH + OH−\n\n(Jony Na+ i Cl− nie reagują z wodą, co potwierdza obojętny odczyn roztworu otrzymanego w doświadczeniu z HCl.)","image":"img/informator-maturalny-chemia-2015/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":35,"source":"ai","answer_source":"ai","answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2015","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-chemia-2015/zad/19","paper_id":"informator-maturalny-chemia-2015","number":"19","points":2,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2015,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 19. (0-2)\nWypełnij poniższą tabelę, a następnie oceń poprawność przytoczonej przez ucznia opinii\ni uzasadnij swoje stanowisko.\nZwiązek o wzorze\nC2H4\nC4H8\nC6H6\nZawartość węgla w procentach masowych\n(z dokładnością do jednego miejsca\npo przecinku)\nOcena poprawności opinii wraz z uzasadnieniem:\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 39\nWymagania ogólne\nII. (IV.PR) Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów.\nZdający rozumie podstawowe pojęcia, prawa […]; stawia hipotezy dotyczące wyjaśniania\nproblemów chemicznych […].\nWymagania szczegółowe\n1.4) (IV.PR) Zdający ustala wzór empiryczny i rzeczywisty związku chemicznego\n([…] organicznego) na podstawie jego składu wyrażonego w % masowych i masy molowej.\nRozwiązanie\nWypełnienie tabeli:\nZwiązek o wzorze\nC2H4\nC4H8\nC6H6\nZawartość węgla w procentach\nmasowych (z dokładnością do\njednego miejsca po przecinku)\n85,7%\n85,7%\n92,3%\nOcena poprawności przytoczonej opinii ucznia i uzasadnienie stanowiska,\nnp.\nOpinia ucznia, że danemu składowi (wyrażonemu w procentach\nmasowych) odpowiada jeden, określony związek chemiczny, nie jest\nprawdziwa. Zarówno benzen jak i acetylen zawierają 92,3% węgla\noraz 7,7% wodoru. Związki te mają odmienne właściwości fizyczne\ni chemiczne, są to więc różne związki, należące do różnych szeregów\nhomologicznych, mimo że mają taki sam skład (wyrażony w procentach\nmasowych).\nSchemat\npunktowania\n2 pkt - poprawne wypełnienie tabeli i poprawna ocena opinii\nwraz z uzasadnieniem.\n1 pkt - poprawne wypełnienie tabeli i błędna ocena opinii\nwraz z uzasadnieniem.\n1 pkt - błędne wypełnienie tabeli i poprawna ocena opinii\nwraz z uzasadnieniem.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowe\nocenione\nodpowiedzi\nZwiązek o wzorze\nC2H4\nC4H8\nC6H6\nZawartość węgla\nw procentach masowych\n(z dokładnością do\njednego miejsca\npo przecinku)\n50,0%\n85,7%\n92,3%\nOpinia jest nieprawdziwa, gdyż C6H6 też zawiera 92,3%\nwęgla (tyle co C2H2).\n1 pkt - błędne\nobliczenia,\nale poprawna\nopinia i jej\nuzasadnienie.\n40 Informator o egzaminie maturalnym z chemii od roku szkolnego 2014/2015","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Zawartość węgla w procentach masowych:\nC2H4: M = 28 g/mol, m(C) = 24 g/mol → %C = 24/28 · 100% = 85,7%\nC4H8: M = 56 g/mol, m(C) = 48 g/mol → %C = 48/56 · 100% = 85,7%\nC6H6: M = 78 g/mol, m(C) = 72 g/mol → %C = 72/78 · 100% = 92,3%\n\nOcena opinii ucznia: Opinia, że danemu składowi (wyrażonemu w procentach masowych) odpowiada jeden, określony związek chemiczny, nie jest prawdziwa. Zarówno C2H4, jak i C4H8 zawierają dokładnie taki sam procentowy skład masowy (85,7% C i 14,3% H), a mimo to są to różne związki (o różnych masach molowych i różnej budowie), należące do tego samego szeregu homologicznego (alkeny), lecz nieidentyczne.","image":"img/informator-maturalny-chemia-2015/zad-19.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":38,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2015","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-chemia-2015/zad/20","paper_id":"informator-maturalny-chemia-2015","number":"20","points":2,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2015,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 20. (0-2)\nOceń, czy do jednoznacznego ustalenia wzoru strukturalnego związku organicznego\nwystarczająca jest informacja o jego składzie wyrażonym w procentach masowych\ni masie molowej. Uzasadnij swoje stanowisko.\nOdpowiedź wraz z uzasadnieniem:\nWymagania ogólne\nII. (IV.PR) Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów.\nZdający rozumie podstawowe pojęcia, prawa […]; stawia hipotezy dotyczące wyjaśniania\nproblemów chemicznych […].\nWymagania szczegółowe\n1.4) (IV.PR) Zdający ustala wzór [ ] związku chemicznego ([…] organicznego)\nna podstawie jego składu wyrażonego w % masowych i masy molowej.\n9.4) (IV.PR) Zdający […] wykazuje się rozumieniem pojęcia […] izomeria.\nRozwiązanie\nNp.:\nW przypadku niektórych związków organicznych, takich jak np. acetylen,\nbenzen czy etan, informacja o składzie wyrażonym w procentach masowych\ni masie molowej pozwala na jednoznaczne ustalenie wzoru strukturalnego.\nAby jednak narysować wzór strukturalny np. alkenu o czterech atomach\nwęgla w cząsteczce nie wystarczy znajomość składu związku w procentach\nmasowych oraz znajomość jego masy molowej, ponieważ istnieje więcej\nniż jeden alken o wzorze sumarycznym C4H8, są to izomery o tym samym\nwzorze sumarycznym (rzeczywistym), lecz odmiennej budowie cząsteczki.\nSchemat\npunktowania\n2 pkt - poprawna odpowiedź uwzględniającą dwa przypadki:\nprzypadek 1. - gdy informacja o składzie wyrażonym w procentach\nmasowych i masie molowej wystarcza do ustalenia wzoru strukturalnego\nzwiązku, np. C2H4;\nprzypadek 2. - gdy informacja o składzie wyrażonym w procentach\nmasowych i masie molowej nie jest wystarczająca do ustalenia wzoru\nstrukturalnego związku ze względu na występowanie zjawiska izomerii,\nnp. C4H8;\nwraz z uzasadnieniem (po 1 punkcie za każdy przypadek).\n1 pkt - poprawna odpowiedź uwzględniająca tylko jeden przypadek\nwraz z uzasadnieniem.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowe\nocenione\nodpowiedzi\nNie można jednoznacznie ustalić wzoru\nstrukturalnego związku, bo występują\nizomery, np. 2-metylobutan i pentan.\n1 pkt - zwrócono uwagę\nwyłącznie na występowanie\nizomerii.\nW każdym przypadku można jednoznacznie\nustalić wzór związku, bo masa molowa\ni skład procentowy są charakterystyczne.\n0 pkt - błędna odpowiedź.\nInfor\nPoniż\nWyk\nod te\nPrzep\nNacz\nzwią\nkwa\nrmacja do\nżej przedsta\nkres zamiesz\nemperatury.\nprowadzono\nzynie II do\nązki, których\nas cytrynowy\n(aq\nna\ndmiar NaO\nzadań 21-2\nawiono wzó\nzczony pon\no doświadcz\ndatkowo og\nh cząsteczki\nq)\nOH\n(aq)\nI\n23\nór półstruktu\nniżej przeds\nzenie zilustr\ngrzano. W\ni są chiralne\nH\nCH\nuralny (grup\nstawia zależ\nrowane pon\nnaczyniu I\ne.\nC\nCH2\nCH2\nHO\nC\nH\n3\nCOOH (c), H\nkwas cytryno\nI\nPr\npowy) kwas\nżność rozpu\nniższym rys\nIII otrzyma\nCOOH\nCOOH\nCOOH\nH\n2\nSO\n4\nowy\n(s)\nII\nrzykładowe zad\nsu cytrynow\nuszczalnośc\nunkiem.\nno kilka pr\nC\ndania z rozwiąza\nwego.\nci kwasu cy\nroduktów, w\nCH\n3\nCH\n2\nOH (c)\nkwas cytryn\nH\n2\nSO\n4\nIII\naniami 41\nytrynowego\nwśród nich\nowy\n(s),\no\nh\n42 Informator o egzaminie maturalnym z chemii od roku szkolnego 2014/2015","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Nie zawsze. W przypadku niektórych związków organicznych (np. acetylenu, benzenu, etanu), informacja o składzie procentowym masowym i masie molowej pozwala jednoznacznie ustalić wzór strukturalny związku (istnieje tylko jeden związek o takim wzorze sumarycznym). Jednak w wielu przypadkach ta informacja nie wystarcza – np. dla wzoru sumarycznego C4H8 (skład procentowy 85,7% C i 14,3% H, M = 56 g/mol) istnieje kilka izomerycznych alkenów (np. but-1-en, but-2-en, izobutylen) o identycznym składzie procentowym i tej samej masie molowej, ale różnej budowie cząsteczki (zjawisko izomerii). W takim przypadku sama znajomość składu procentowego i masy molowej nie pozwala jednoznacznie ustalić wzoru strukturalnego związku.","image":"img/informator-maturalny-chemia-2015/zad-20.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":40,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2015","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-chemia-2015/zad/21","paper_id":"informator-maturalny-chemia-2015","number":"21","points":3,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2015,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 21. (0-3)\nOceń, czy można przygotować wodny roztwór kwasu cytrynowego o stężeniu 75%\nmasowych o temperaturze 20 C. Wykonaj odpowiednie obliczenia oraz uzasadnij swoją\nocenę.\nObliczenia:\nOcena i jej uzasadnienie:\nWymagania ogólne\nII. (IV.PR) Rozumienie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów. Zdający\nrozumie podstawowe pojęcia […] samodzielnie formułuje i uzasadnia opinie i sądy.\nWymagania szczegółowe\n5.2) (IV.PR) Zdający wykonuje obliczenia związane\nz przygotowaniem […] roztworów z zastosowaniem pojęć stężenie procentowe […].\n5.5)\n(gimnazjum)\nZdający\nodczytuje\nrozpuszczalność\nsubstancji\nz\nwykresu\njej\nrozpuszczalności; oblicza ilość substancji, którą można rozpuścić w określonej ilości wody\nw podanej temperaturze.\n5.6) (gimnazjum) Zdający prowadzi obliczenia z wykorzystaniem pojęć: stężenie procentowe\n[…] oblicza stężenie procentowe roztworu […] w danej temperaturze (z wykorzystaniem\nwykresu rozpuszczalności).\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 43\nRozwiązanie\nNp.:\n58,33%\n\n100%\n240\n140\nOcena i jej uzasadnienie:\nNie można. Obliczona maksymalna wartość stężenia roztworu w temp.\n20 C jest mniejsza od 75%.\nSchemat\npunktowania\n3 pkt - zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń\noraz podanie poprawnej oceny wraz z uzasadnieniem.\n2 pkt - zastosowanie poprawnej metody i popełnienie błędów rachunkowych\nprowadzących do błędnego wyniku oraz podanie (w stosunku\ndo otrzymanego wyniku) poprawnej oceny wraz z uzasadnieniem;\n- zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń\noraz podanie poprawnej oceny bez uzasadnienia;\n- zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz brak\npoprawnej oceny i uzasadnienia.\n1 pkt - zastosowanie poprawnej metody i popełnienie błędu w obliczeniach\noraz nieprawidłowa ocena (w stosunku do otrzymanego wyniku)\nwraz z uzasadnieniem lub ocena bez uzasadnienia;\n- zastosowanie błędnej metody i w stosunku do otrzymanego wyniku\npodanie poprawnej oceny wraz z uzasadnieniem.\n0 pkt - każda inna odpowiedź lub brak rozwiązania.\nPrzykładowe\nocenione\nodpowiedzi\ng\n300\nx\ng\n100\ng\n)\n75\n100\n(\nx\ng\n75\n\n\n\nNie można. Obliczona wartość\nrozpuszczalności jest większa od odczytanej\nz wykresu (140 g/100 g wody).\n3 pkt - zastosowanie\npoprawnej metody\nobliczenia, poprawne\nwykonanie obliczeń,\npoprawna ocena\ni jej uzasadnienie.\n%\n54\n,\n54\n%\n100\n220\n120\n\n\nNie można. Obliczona wartość stężenia\nroztworu jest mniejsza niż podano.\n2 pkt - zastosowanie\npoprawnej metody\nobliczenia, błąd\nrachunkowy wynikający\nz błędnego odczytania\nrozpuszczalności oraz\npoprawna ocena i jej\nuzasadnienie.\n%\n8,5\n%\n100\n240\n140\n\n\nNie można.\n1 pkt - zastosowanie\npoprawnej metody\nobliczenia, błąd\nrachunkowy, poprawna\nocena, ale brak\nuzasadnienia.\ng\n75\n,\n18\nx\ng\n25\ng\n100\nx\ng\n75\n\n\nNie można. Obliczona wartość\nrozpuszczalności jest mniejsza\nod 140 g na 100 g wody.\n0 pkt - zastosowano błędną\nmetodę obliczenia i podano\nbłędną ocenę w stosunku\ndo otrzymanego wyniku.\n44 Informator o egzaminie maturalnym z chemii od roku szkolnego 2014/2015","answer":"Nie można (maksymalne stężenie w 20°C wynosi ok. 58,3%)","answer_text":null,"solution":"Z wykresu rozpuszczalności odczytujemy, że w temperaturze 20 °C rozpuszczalność kwasu cytrynowego wynosi około 140 g na 100 g wody.\n\nMaksymalne stężenie procentowe roztworu nasyconego w tej temperaturze:\ncp = m(substancji) / m(roztworu) · 100% = 140 g / (140 g + 100 g) · 100% = 140/240 · 100% = 58,33%\n\nOcena: Nie można przygotować w temperaturze 20 °C wodnego roztworu kwasu cytrynowego o stężeniu 75% masowych, ponieważ obliczona maksymalna wartość stężenia roztworu nasyconego w tej temperaturze (58,33%) jest mniejsza niż 75% – roztwór o takim stężeniu byłby przesycony i nie dałoby się go przygotować (nadmiar substancji by się nie rozpuścił).","image":"img/informator-maturalny-chemia-2015/zad-21.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":42,"source":"ai","answer_source":"ai","answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2015","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-chemia-2015/zad/22","paper_id":"informator-maturalny-chemia-2015","number":"22","points":2,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2015,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 22. (0-2)\nZapisz w formie cząsteczkowej równania reakcji zachodzących w naczyniach I oraz II.\nZastosuj wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych.\na) Równanie reakcji zachodzącej w naczyniu I:\nb) Równanie reakcji zachodzącej w naczyniu II:\nWymagania ogólne\nII. (IV.PR) Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów.\nZdający rozumie podstawowe pojęcia […] samodzielnie formułuje i uzasadnia opinie […].\nWymagania szczegółowe\n9.5) (IV.PR) Zdający rysuje wzory […] półstrukturalne […] izomerów optycznych […].\n12.5) (IV.PR) Zdający zapisuje równania reakcji z udziałem kwasów karboksylowych\n(których produktami są sole i estry) […].\nRozwiązanie\na) Równanie reakcji zachodzącej w naczyniu I:\nb) Równanie reakcji zachodzącej w naczyniu II:\nSchemat\npunktowania\n2 pkt - poprawne zapisanie równań reakcji przebiegających w naczyniu I i II.\n1 pkt - poprawne zapisanie jednego z równań reakcji przebiegającej\nw naczyniu I lub II.\n0 pkt - brak odpowiedzi lub błędny zapis obu równań reakcji.\nPrzykładowe\nocenione\nodpowiedzi\na)\nb)\n1 pkt -\npoprawny\nzapis\nwyłącznie\nrównania\nreakcji\nprzebiegającej\nw naczyniu II.\nC\nCH2\nCH2\nHO\nCOONa\nCOONa\nCOONa\nNaOH\n+ H2O\nC\nCH2\nCH2\nHO\nCOOH\nCOOH\nCOOH\n3\n3\nCH2\nC\nCOOH\nCH2\nOH\nCOOH\nCOOH\n+ CH3COOH\nH2SO4\nlub H+\nCH2\nC\nCOOH\nCH2\nO\nCOOH\nCOOH\nC\nO\nCH3\nH2O\nC\nCH2\nCH2\nNaO\nCOONa\nCOONa\nCOONa\nNaOH\nC\nCH2\nCH2\nHO\nCOOH\nCOOH\nCOOH\nH2O\n4\n4\nCH2\nC\nCOOH\nCH2\nOH\nCOOH\nCOOH\n+ CH3COOH\nH2O\nH2SO4\nCH2\nC\nCOOH\nCH2\nO\nCOOH\nCOOH\nC\nO\nCH3\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 45","answer":null,"answer_text":null,"solution":"a) Równanie reakcji zachodzącej w naczyniu I (kwas cytrynowy + nadmiar NaOH – zobojętnienie wszystkich trzech grup karboksylowych):\n\nHOC(CH2COOH)2COOH + 3NaOH → HOC(CH2COONa)2COONa + 3H2O\n\nb) Równanie reakcji zachodzącej w naczyniu II (kwas cytrynowy ogrzewany z kwasem octowym wobec H2SO4 – estryfikacja jednej z grup –COOH):\n\nHOC(CH2COOH)2COOH + CH3COOH --H2SO4/H+--> CH3COO-C(CH2COOH)2COOH + H2O\n(reakcja odwracalna, katalizowana przez H2SO4/H+; produktem jest monoester kwasu cytrynowego i kwasu octowego).","image":"img/informator-maturalny-chemia-2015/zad-22.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":44,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2015","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-chemia-2015/zad/23","paper_id":"informator-maturalny-chemia-2015","number":"23","points":2,"ptype":"closed","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2015,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 23. (0-2)\na) Czy cząsteczka kwasu cytrynowego jest chiralna, czy achiralna? Wybierz i podkreśl\nodpowiedź A. albo B. oraz jej uzasadnienie 1. albo 2. albo 3.\nCząsteczka kwasu\ncytrynowego jest\nA.\nchiralna,\nponieważ\n1.\nnie zawiera asymetrycznego\natomu węgla.\n2.\nw cząsteczce istnieje atom\nwęgla, który ma cztery różne\npodstawniki.\nB.\nachiralna,\n3.\nnie ma płaszczyzny symetrii.\nb) Uzupełnij poniższy schemat, tak aby otrzymać wzór półstrukturalny chiralnego\nproduktu organicznego reakcji przebiegającej w naczyniu III.\nWymagania ogólne do zadania 23 a)\nII. (IV.PR) Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów.\nZdający rozumie podstawowe pojęcia […] stawia hipotezy dotyczące wyjaśniania problemów\nchemicznych i planuje eksperymenty dla ich weryfikacji […].\nWymagania szczegółowe do zadania 23 a)\n9.1) (IV.PR) Zdający podaje założenia teorii strukturalnej budowy związków organicznych.\nWymagania ogólne do zadania 23 b)\nII. (IV.PR) Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów.\nZdający […] dostrzega zależność pomiędzy budową substancji a jej właściwościami […]\nchemicznymi […].\nWymagania szczegółowe do zadania 23 b)\n9.5) (IV.PR) Zdający rysuje wzory […] izomerów optycznych […].\n12.5) (IV.PR) Zdający zapisuje równania reakcji z udziałem kwasów karboksylowych,\n(których produktami są sole i estry) […].\nC\nCH2\nCH2\n46 Informator o egzaminie maturalnym z chemii od roku szkolnego 2014/2015\nRozwiązanie\na)\nCząsteczka\nkwasu\ncytrynowego\njest\nA.\nchiralna,\nponieważ\n1.\nnie zawiera\nasymetrycznego atomu\nwęgla.\n2.\nw cząsteczce istnieje\natom węgla, który ma\ncztery różne\npodstawniki.\nB.\nachiralna,\n3.\nnie ma płaszczyzny\nsymetrii.\nb)\nlub\nSchemat\npunktowania\na)\n1 pkt - poprawny wybór odpowiedzi B. oraz 1.\n0 pkt - każdy inny wybór lub brak odpowiedzi.\nb)\n1 pkt - poprawne uzupełnienie schematu.\n0 pkt - błędne uzupełnienie schematu lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowe\nocenione\nodpowiedzi\nb)\n0 pkt - błędne\nuzupełnienie\nschematu.\nC\nCH2\nCH2\nHO\nCOOH\nCOOH\nCOOCH2CH3\nC\nCH2\nCH2\nHO\nCOOH\nCOOCH2CH3\nCOOCH2CH3\nC\nCH2\nCH2\nCH3COO\nCOOH\nCOOH\nCOOCH2CH3\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 47","answer":"A","answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-chemia-2015/zad-23.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":45,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2015","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-chemia-2015/zad/24","paper_id":"informator-maturalny-chemia-2015","number":"24","points":3,"ptype":"closed","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2015,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 24. (0-3)\nPunkt izoelektryczny aminokwasu (pI) to wartość pH roztworu, w której dominuje\naminokwas w formie jonu obojnaczego. W roztworze o pH innym niż pI dominuje forma\nkationowa lub anionowa aminokwasu.\nJeśli roztwór aminokwasu o pH innym niż jego pI umieści się w porowatym ośrodku i podda\ndziałaniu pola elektrycznego, to odpowiedni jon będzie przemieszczał się w kierunku jednej\nz elektrod. Szybkość poruszania się jonu jest odwrotnie proporcjonalna do masy molowej\naminokwasu.\na) Na podstawie wartości punktów izoelektrycznych (pI) izoleucyny i glicyny napisz\nwzór tej formy jonowej, która będzie dominować w roztworze tego aminokwasu\no pH = 7. Skorzystaj z Karty wybranych wzorów i stałych fizykochemicznych\nna egzamin maturalny z biologii, chemii i fizyki.\nWzór formy jonowej izoleucyny\nWzór formy jonowej glicyny\nPrzygotowano roztwór mieszaniny izoleucyny i glicyny o takim pH, w którym oba\naminokwasy występują w formie kationów. Następnie otrzymany roztwór naniesiono\nna bibułę nasączoną roztworem elektrolitu. Przygotowaną bibułę umieszczono w polu\nelektrycznym, przykładając do jej końców elektrody podłączone do źródła prądu stałego.\nb) Dokończ poniższe zdanie, podkreślając odpowiedź A. albo B. i jej uzasadnienie C.\nalbo D.\nKation aminokwasu ( A. / B. ) będzie poruszał się szybciej do elektrody w zewnętrznym polu\nelektrycznym, gdyż ma on masę molową ( C. / D. ) niż kation drugiego aminokwasu.\nA. izoleucyny\nB. glicyny\nC. większą\nD. mniejszą\nWymagania ogólne do zadania 24 a)\nI. (IV.PR) Wykorzystanie i tworzenie informacji. Zdający korzysta z chemicznych tekstów\nźródłowych […]. Krytycznie odnosi się do pozyskiwanych informacji.\nII. (IV.PR) Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów.\nZdający rozumie podstawowe pojęcia, prawa i zjawiska chemiczne […].\nWymagania szczegółowe do zadania 24 a)\n14.11) (IV.PR). Zdający opisuje właściwości kwasowo-zasadowe aminokwasów […].\nWymagania ogólne do zadania 24 b)\nI. (IV.PR) Wykorzystanie i tworzenie informacji. Zdający korzysta z chemicznych tekstów\nźródłowych […]. Krytycznie odnosi się do pozyskiwanych informacji.\nII. (IV.PR) Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów.\nZdający rozumie podstawowe pojęcia, prawa i zjawiska chemiczne […].\nWymagania szczegółowe do zadania 24 b)\n14.11) (IV.PR). Zdający opisuje właściwości kwasowo-zasadowe aminokwasów […].\n48 Informator o egzaminie maturalnym z chemii od roku szkolnego 2014/2015\nRozwiązanie\na)\nWzór formy jonowej\nizoleucyny\nWzór formy jonowej\nglicyny\nb)\nKation aminokwasu (A. /B.) będzie poruszał się szybciej do elektrody\nw zewnętrznym polu elektrycznym, gdyż ma on masę molową (C. /D.)\nniż kation drugiego aminokwasu.\nSchemat\npunktowania\na)\n2 pkt - poprawne zapisanie wzorów dwóch jonów.\n1 pkt - poprawne zapisanie wzoru tylko jednego jonu.\n0 pkt - błędne wzory obu jonów lub brak odpowiedzi.\nb)\n1 pkt - poprawne podkreślenie liter B. i D.\n0 pkt - inne wskazania lub brak odpowiedzi.","answer":"A","answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-chemia-2015/zad-24.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":47,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2015","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-chemia-2015/zad/25","paper_id":"informator-maturalny-chemia-2015","number":"25","points":1,"ptype":"open","subject":"chemia","category":"informator-maturalny","year":2015,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 25. (0-1)\nBiałka są składnikami włókien naturalnych pochodzenia zwierzęcego, np. wełny i jedwabiu\nnaturalnego. W celu odróżnienia jedwabiu naturalnego od jedwabiu sztucznego\nprzeprowadzono doświadczenie, w którym próbki tych włókien (I i II) umieszczono\nw płomieniu palnika. W poniższej tabeli zanotowano obserwacje.\nNumer próbki\nOpis obserwacji\nI\nWyczuwa się charakterystyczny zapach palonych włosów.\nPróbka zwiększa swoją objętość.\nII\nWyczuwa się zapach palonego papieru.\nSubstancja spala się jasnym płomieniem.\nWskaż próbkę (I lub II), która jest włóknem naturalnym.\nWymagania ogólne\nII. (IV.PP) Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów.\nZdający zdobywa wiedzę chemiczną w sposób badawczy - obserwuje […], wnioskuje […].\nWymagania szczegółowe\n6.5) (IV.PP) Zdający projektuje doświadczenie pozwalające zidentyfikować włókna białkowe\ni celulozowe […].\nRozwiązanie\n(Włóknem naturalnym jest próbka oznaczona numerem) I.\nSchemat\npunktowania\n1 pkt - poprawne wskazanie próbki I.\n0 pkt - inne wskazanie lub brak odpowiedzi.\nH2N\nCH\nCOO\nCH\nCH3\nCH2\nCH3\nH2N\nCH2 COO\nInformacja dla absolwentów niesłyszących 49\n2.2.\nInformacja o egzaminie maturalnym z chemii dla absolwentów niesłyszących\nw przypadku arkusza standardowego - w jakim stopniu absolwent spełnia wymagania\nz zakresu tego przedmiotu określone w podstawie programowej kształcenia ogólnego dla IV\netapu edukacyjnego w zakresie rozszerzonym i podstawowym. Zadania w arkuszu\negzaminacyjnym mogą również odnosić się do wymagań przypisanych do etapów\nwcześniejszych.\nOgólne informacje o egzaminie maturalnym z chemii od roku szkolnego 2014/2015, krótka\ncharakterystyka arkusza egzaminacyjnego oraz najważniejsze zasady dotyczące oceniania\nwypowiedzi zdających, przedstawione w części 1. Informatora, dotyczą również arkuszy dla\nabsolwentów niesłyszących. Jednak zgodnie z zapisami odpowiedniego rozporządzenia\nMinistra Edukacji Narodowej3, absolwenci niepełnosprawni przystępują do egzaminu\nmaturalnego w warunkach i formie dostosowanych do rodzaju ich niepełnosprawności.\nDostosowania obejmują:\n w odniesieniu do formy egzaminu maturalnego m.in.\n- zmianę sposobu sformułowania niektórych zadań (zamianę słów, zwrotów lub całych\nzdań), jeżeli mogłyby one być niezrozumiałe lub błędnie zrozumiane przez osoby\nniesłyszące (nie dotyczy to terminów typowych dla danej dziedziny wiedzy),\n- zmianę schematu punktowania niektórych zadań,\n w odniesieniu do warunków przeprowadzania egzaminu maturalnego m.in.\n- przedłużenie czasu przewidzianego na przeprowadzenie egzaminu,\n- możliwość korzystania ze słowników językowych.\nPrzykładowe zadania przedstawione w części 2.1. Informatora mogłyby pojawić się\nw arkuszu dla absolwentów niesłyszących, dlatego też nie są powtarzane w tej części\nInformatora.\nSzczegółowa informacja na temat zakresu dostosowania warunków przeprowadzania\negzaminu maturalnego dla absolwentów niesłyszących ogłaszana jest w komunikacie\nDyrektora Centralnej Komisji Egzaminacyjnej w sierpniu poprzedzającym rok szkolny,\nw którym jest przeprowadzany egzamin maturalny, na stronie internetowej CKE.\n3 Tj. § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 listopada 2010 r. w sprawie warunków\norganizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz\nniedostosowanych społecznie w przedszkolach, szkołach i oddziałach ogólnodostępnych lub integracyjnych\n(Dz.U. Nr 228, poz. 1490, z późn. zm.).\n50 Informator o egzaminie maturalnym z chemii od roku szkolnego 2014/2015\nOpinia KRASP o informatorach maturalnych od 2015 roku 51\nOpinia Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich\no informatorach maturalnych od 2015 roku\nKonferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich z wielką satysfakcją odnotowuje\nkonsekwentne dążenie systemu oświaty do poprawy jakości wykształcenia absolwentów\nszkół średnich. Konferencja z uwagą obserwuje kolejne działania Ministerstwa Edukacji\nNarodowej w tym zakresie, zdając sobie sprawę, że od skuteczności tych działań w dużym\nstopniu zależą także efekty kształcenia osiągane w systemie szkolnictwa wyższego.\nW szczególności dotyczy to kwestii właściwego przygotowania młodzieży do studiów\nrealizowanych z uwzględnieniem nowych form prowadzenia procesu kształcenia.\nPodobnie jak w przeszłości, Konferencja konsekwentnie wspiera wszystkie działania\nzmierzające do tego, by na uczelnie trafiali coraz lepiej przygotowani kandydaci na studia.\nTemu celowi służyła w szczególności pozytywna opinia Komisji Edukacji KRASP z 2008 roku\nw sprawie nowej podstawy programowej oraz uchwała Zgromadzenia Plenarnego KRASP\nz dn. 6 maja 2011 r. w sprawie nowych zasad egzaminu maturalnego.\nZ satysfakcją dostrzegamy, że ważne zmiany w egzaminie maturalnym, postulowane\nw cytowanej wyżej uchwale zostały praktycznie wdrożone przez MEN poprzez zmianę\nodpowiednich rozporządzeń.\nPrzedłożone do zaopiniowania informatory o egzaminach maturalnych opisują formę\nposzczególnych egzaminów maturalnych, przeprowadzanych na podstawie wymagań\nokreślonych w nowej podstawie programowej, a także ilustrują te wymagania wieloma\nprzykładowymi zadaniami egzaminacyjnymi.\nPo zapoznaniu się z przedłożonymi materiałami, KRASP z satysfakcją odnotowuje:\nw zakresie języka polskiego:\nwzmocnienie roli umiejętności komunikacyjnych poprzez odejście od prezentacji na\negzaminie ustnym i zastąpienie jej egzaminem ustnym, na którym zdający będzie musiał\nad hoc przygotować samodzielną wypowiedź argumentacyjną,\nrezygnację z klucza w ocenianiu wypowiedzi pisemnych,\nzwiększenie roli tekstów teoretycznoliterackich i historycznoliterackich na maturze\nrozszerzonej;\nw zakresie historii:\nkompleksowe sprawdzanie umiejętności z zakresu chronologii historycznej, analizy\ni interpretacji historycznej oraz tworzenia narracji historycznej za pomocą rozbudowanej\nwypowiedzi pisemnej na jeden z zaproponowanych tematów, łącznie pokrywających\nwszystkie epoki oraz obszary historii;\nw zakresie wiedzy o społeczeństwie:\npołożenie silniejszego akcentu na sprawdzanie umiejętności złożonych (interpretowanie\ninformacji, dostrzeganie związków przyczynowo-skutkowych) w oparciu o poszerzony\nzasób materiałów źródłowych: teksty (prawne, naukowe, publicystyczne), materiały\nstatystyczne, mapy, rysunki itp.\n52 Informator o egzaminie maturalnym z chemii od roku szkolnego 2014/2015\nw zakresie matematyki:\nistotne zwiększenie wymagań na poziomie rozszerzonym poprzez włączenie zadań\nz rachunku różniczkowego i pojęć zaawansowanej matematyki,\nistotne poszerzenie wymagań z zakresu kombinatoryki oraz teorii prawdopodobieństwa;\nw zakresie biologii oraz chemii:\nzwiększenie znaczenia umiejętności wyjaśniania procesów i zjawisk biologicznych\ni chemicznych,\nmierzenie\numiejętności\nanalizy\neksperymentu\nsposobu\njego\nplanowania,\nprzeprowadzania, stawianych hipotez i wniosków formułowanych na podstawie\ndołączonych wyników;\nw zakresie fizyki:\nzwiększenie znaczenia rozumienia istoty zjawisk oraz tworzenie formuł matematycznych\nłączących kilka zjawisk,\nmierzenie umiejętności planowania i opisu wykonania prostych doświadczeń, a także\numiejętności analizy wyników wraz z uwzględnieniem niepewności pomiarowych;\nw zakresie geografii:\nuwzględnienie interdyscyplinarności tej nauki poprzez sprawdzanie umiejętności\nintegrowania wiedzy z nauk przyrodniczych do analizy zjawisk i procesów zachodzących\nw środowisku geograficznym,\nznaczne wzbogacenie zasobu materiałów źródłowych (mapy, wykresy, tabele\nstatystyczne, teksty źródłowe, barwne zdjęcia, w tym lotnicze i satelitarne), także\nw postaci barwnej.\nKonferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich z zadowoleniem przyjmuje też\ninformację o wprowadzeniu na świadectwach maturalnych od 2015 roku dodatkowej formy\nprzedstawiania wyniku uzyskanego przez zdającego w postaci jego pozycji na skali\ncentylowej, tj. określenie, jaki odsetek zdających uzyskał taki sam lub słabszy wynik od\nposiadacza świadectwa. Wprowadzenie tej dodatkowej skali uwolni szkoły wyższe od\ndotychczasowego dylematu odnoszenia do siebie surowych wyników kandydatów na studia\nrekrutowanych na podstawie wyników egzaminów maturalnych o istotnie różnym poziomie\ntrudności - rekrutacja stanie się prostsza i bardziej obiektywna.\nReasumując, w opinii Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich zaprezentowana\nw przedłożonych informatorach forma matury istotnie przyczyni się do tego, że młodzież\nprzekraczająca progi uczelni będzie lepiej przygotowana do podjęcia studiów wyższych.\n5 lipca 2013 r.\nPrzewodniczący KRASP\nprof. zw. dr hab. Wiesław Banyś","answer":"Próbka I","answer_text":null,"solution":"Włóknem naturalnym (jedwabiem naturalnym, białkowym) jest próbka oznaczona numerem I – charakterystyczny zapach palonych włosów oraz zwiększenie objętości próbki podczas spalania są typowe dla spalania białek (włókien białkowych). Próbka II (zapach palonego papieru, spalanie jasnym płomieniem) wskazuje na włókno celulozowe, czyli jedwab sztuczny (wiskozowy).","image":"img/informator-maturalny-chemia-2015/zad-25.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":48,"source":"ai","answer_source":"ai","answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Chemia · Informator maturalny · 2015","subject_label":"Chemia","category_label":"Informator maturalny"}]}