{"paper":{"id":"informator-maturalny-historia-2026","subject":"historia","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"variant":null,"exam_pdf":"informator-maturalny-historia-2026/informator-maturalny-historia-2026.pdf","key_pdf":null,"question_count":50,"source_label":"Historia · Informator maturalny · 2026","subject_label":"Historia","category_label":"Informator maturalny"},"questions":[{"id":"informator-maturalny-historia-2026/zad/1","paper_id":"informator-maturalny-historia-2026","number":"1","points":1,"ptype":"closed","subject":"historia","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 1. (0-1)\nMalowidło starożytne\nEncyklopedia szkolna. Historia, Warszawa 2004, s. 755.\nDokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych.\nMalowidło jest charakterystyczne dla cywilizacji\nA. perskiej.\nB. sumeryjskiej.\nC. asyryjskiej.\nD. egipskiej.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 15\nWymagania ogólne\nII. Analiza i interpretacja historyczna. Zdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego;\n2) […] ocenia przydatność źródła do wyjaśnienia problemu historycznego.\nWymaganie szczegółowe\nPoziom podstawowy\nII. Pradzieje i historia starożytnego Wschodu. Zdający:\n1) wymienia najważniejsze cywilizacje starożytnego Bliskiego Wschodu […] oraz\nprzedstawia ich wkład w kulturowe dziedzictwo ludzkości.\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nD","answer":"D","answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-historia-2026/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ai","answer_source":"ai","answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Informator maturalny · 2026","subject_label":"Historia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-historia-2026/zad/2","paper_id":"informator-maturalny-historia-2026","number":"2","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 2. (0-1)\nŹródło 1. Fragmenty Starego Testamentu\nW piątym zaś miesiącu [panowania] króla […], Nabuchodonozora - wkroczył do Jerozolimy\nNebuzaradan, dowódca straży przybocznej […]. Spalił świątynię Pańską, pałac królewski\ni wszystkie domy Jerozolimy - wszystkie wielkie domy spalił ogniem. Całe zaś wojsko […],\nktóre było z dowódcą straży przybocznej, zburzyło cały mur dokoła Jerozolimy. Resztę zaś\nludu, która pozostała w mieście, zbiegów […] dowódca straży przybocznej, przesiedlił na\nwygnanie.\nPismo Święte Starego i Nowego Testamentu. Biblia Tysiąclecia, Warszawa 1987, s. 365.\nŹródło 2. Ilustracja źródła z epoki\nwhatshotlondon.co.uk\n16 Informator o egzaminie maturalnym z historii: w liceum ogólnokształcącym od roku szkolnego 2025/2026\noraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nRozstrzygnij, czy opis i ilustracja odnoszą się do wojowników tej samej cywilizacji.\nOdpowiedź uzasadnij, odwołując się do obu źródeł.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:\nWymagania ogólne\nII. Analiza i interpretacja historyczna. Zdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego;\n2) rozpoznaje rodzaje źródeł, ocenia przydatność źródła do wyjaśnienia problemu\nhistorycznego.\nIII. Tworzenie narracji historycznej. Zdający:\n2) dostrzega problem i buduje argumentację, uwzględniając różne aspekty procesu\nhistorycznego.\nWymagania szczegółowe\nPoziom podstawowy\nII. Pradzieje i historia starożytnego Wschodu. Zdający:\n2) omawia najważniejsze etapy w starożytnych dziejach narodu żydowskiego.\nIII. Świat starożytnych Greków. Zdający:\n1) porównuje organizację społeczeństwa Aten i Sparty oraz formy ustrojowe greckich\npoleis;\n2) charakteryzuje kulturowe i polityczne konsekwencje wojen grecko-perskich […];\n3) rozpoznaje osiągnięcia kulturowe starożytnych Greków […].\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź zawierająca poprawne rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem\nzawierającym odwołanie do obu źródeł.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nRozstrzygnięcie: Nie\nPrzykładowe uzasadnienie:\nW źródle 1. opisano zdobycie Jerozolimy przez wojska babilońskie (Nabuchodonozor był\nwładcą Babilonii), natomiast ilustracja przedstawia walczących ze sobą hoplitów, czyli\nwojowników greckich.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 17","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Rozstrzygnięcie: Nie.\nUzasadnienie: Źródło 1. opisuje zdobycie Jerozolimy przez wojska babilońskie (Nabuchodonozor był władcą Babilonii), natomiast ilustracja (źródło 2.) przedstawia walczących ze sobą hoplitów, czyli wojowników greckich.","image":"img/informator-maturalny-historia-2026/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Informator maturalny · 2026","subject_label":"Historia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-historia-2026/zad/3","paper_id":"informator-maturalny-historia-2026","number":"3","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 3. (0-1)\nFragmenty Dziejów Herodota\nFragment A: Barbarzyńcy więc z Kserksesem nadchodzili, a Hellenowie z Leonidasem,\nponieważ wyruszali na śmierć, już o wiele bardziej niż z początku wysunęli się ku szerszej\nczęści wąwozu; […] walczyli, cofając się powoli do węższej części parowu. […] Wiedząc, że\nczeka ich śmierć ze strony tych, co obeszli górę, okazywali największą, jaką posiadali, siłę\nprzeciw barbarzyńcom, lekceważąc sobie życie i będąc odważnymi do szaleństwa.\nFragment B: Długo trwała ta bitwa […]. Wprawdzie w centrum szyku bojowego zwyciężyli\nbarbarzyńcy […], ale na obu skrzydłach zwyciężali [Hellenowie], po czym pozwolili uciekać\npobitej części barbarzyńców, ściągnęli [oba] skrzydła i walczyli przeciw tym, którzy przerwali\nśrodek; tak […] odnieśli zwycięstwo.\nHerodot, Dzieje, VI, Warszawa 1959, s. 459.\nRozstrzygnij, czy oba fragmenty odnoszą się do tej samej bitwy. Odpowiedź uzasadnij.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:\nWymagania ogólne\nII. Analiza i interpretacja historyczna. Zdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego;\nIII. Tworzenie narracji historycznej. Zdający:\n2) dostrzega problem i buduje argumentację, uwzględniając różne aspekty procesu\nhistorycznego.\nWymaganie szczegółowe\nPoziom podstawowy\nIII. Świat starożytnych Greków. Zdający:\n2) charakteryzuje kulturowe i polityczne konsekwencje wojen grecko-perskich […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za prawidłowe rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\n18 Informator o egzaminie maturalnym z historii: w liceum ogólnokształcącym od roku szkolnego 2025/2026\noraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nRozwiązanie\nRozstrzygnięcie: Nie\nPrzykładowe uzasadnienie:\nWe fragmencie A jest opisana bitwa w wąwozie termopilskim, którą Hellenowie dowodzeni\nprzez Leonidasa przegrali, natomiast fragment B opisuje batalię zwycięską dla Hellenów\n(pod Maratonem).","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Rozstrzygnięcie: Nie.\nUzasadnienie: We fragmencie A opisana jest bitwa w wąwozie termopilskim, którą Hellenowie dowodzeni przez Leonidasa przegrali, natomiast fragment B opisuje bitwę zwycięską dla Hellenów (pod Maratonem).","image":"img/informator-maturalny-historia-2026/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Informator maturalny · 2026","subject_label":"Historia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-historia-2026/zad/4","paper_id":"informator-maturalny-historia-2026","number":"4","points":null,"ptype":"open","subject":"historia","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 4.\nTytus Liwiusz, Dzieje Rzymu od założenia miasta [fragment]\nZa to i wojna z Wolskami wisiała w powietrzu, i w mieście była niezgoda. Między\npatrycjuszami a ludem wrzała wewnętrzna nienawiść, najwięcej z powodu uciemiężenia\ndłużników. Szemrali, że w polu walczą za wolność i państwo, a w domu przez współobywateli\nsą więzieni i uciskani i wolność ich bezpieczniejsza jest na wojnie niż w pokoju, pewniejsza\nwśród nieprzyjaciół niż wśród obywateli. […] Do tego jeszcze zawisła nad Rzymem groza\nwojny z Sabinami. Nakazano pobór, ale do wojska nikt się nie zgłaszał […]. Zło rosło z dnia na\ndzień, już nie tylko było słychać jawne krzyki, ale, co o wiele gorsze, rozpoczęły się knowania\ni ciche rozmowy. Poczęto więc obradować nad wzajemnym porozumieniem i zgodzono się na\ntakie warunki, że lud ma mieć swoich urzędników nietykalnych, z prawem niesienia pomocy\nludowi przeciw konsulom, a żadnemu patrycjuszowi nie będzie wolno tego urzędu piastować.\nŹródła i materiały do nauczania historii, oprac. S. Sierpowski, Warszawa 1998, s. 33-35.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-historia-2026/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Informator maturalny · 2026","subject_label":"Historia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-historia-2026/zad/4.1","paper_id":"informator-maturalny-historia-2026","number":"4.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"historia","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 4.1. (0-1)\nDokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych, a następnie\nuzasadnij swój wybór.\nWydarzenia opisane w tekście rozegrały się w państwie rzymskim w okresie\nA. królestwa.\nB. republiki.\nC. pryncypatu.\nD. dominatu.\nUzasadnienie:\nWymagania ogólne\nI. Chronologia historyczna. Zdający:\n1) porządkuje i synchronizuje wydarzenia z historii powszechnej […].\nII. Analiza i interpretacja historyczna. Zdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego;\n2) […] ocenia przydatność źródła do wyjaśnienia problemu historycznego.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 19\nIII. Tworzenie narracji historycznej. Zdający:\n2) dostrzega problem i buduje argumentację […].\nWymagania szczegółowe\nPoziom podstawowy\nIV. Społeczeństwo, życie polityczne i kultura starożytnego Rzymu. Zdający:\n1) charakteryzuje przemiany ustrojowe i społeczne […] w państwie rzymskim.\nPoziom rozszerzony\nIV. Społeczeństwo, życie polityczne i kultura starożytnego Rzymu. Zdający:\n3) charakteryzuje […] etapy ekspansji rzymskiej.\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź zawierająca poprawne wskazanie wraz z uzasadnieniem.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nB\nPrzykładowe uzasadnienie:\nW tekście została wspomniana rywalizacja między plebejuszami i patrycjuszami oraz\nczytamy, że istnieje urząd konsula. Ponadto jest mowa o wojnach z Wolskami i Sabinami,\nktóre Rzymianie toczyli w okresie republikańskim.","answer":"B","answer_text":null,"solution":"Uzasadnienie: W tekście została wspomniana rywalizacja między plebejuszami i patrycjuszami oraz czytamy, że istnieje urząd konsula. Ponadto jest mowa o wojnach z Wolskami i Sabinami, które Rzymianie toczyli w okresie republikańskim.","image":"img/informator-maturalny-historia-2026/zad-4.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ai","answer_source":"ai","answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Informator maturalny · 2026","subject_label":"Historia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-historia-2026/zad/4.2","paper_id":"informator-maturalny-historia-2026","number":"4.2","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 4.2. (0-1)\nPodaj stosowaną w historiografii nazwę urzędu w starożytnym Rzymie, o którego\nustanowieniu mowa jest w tekście.\nWymagania ogólne\nII. Analiza i interpretacja historyczna. Zdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego;\n2) […] ocenia przydatność źródła do wyjaśnienia problemu historycznego.\nWymaganie szczegółowe\nPoziom podstawowy\nIV. Społeczeństwo, życie polityczne i kultura starożytnego Rzymu. Zdający:\n1) charakteryzuje przemiany ustrojowe […] w państwie rzymskim doby republiki […].\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\ntrybun ludowy\n20 Informator o egzaminie maturalnym z historii: w liceum ogólnokształcącym od roku szkolnego 2025/2026\noraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027","answer":null,"answer_text":null,"solution":"trybun ludowy","image":"img/informator-maturalny-historia-2026/zad-4.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Informator maturalny · 2026","subject_label":"Historia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-historia-2026/zad/5","paper_id":"informator-maturalny-historia-2026","number":"5","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 5. (0-1)\nAwers i rewers antycznej monety\nhttp://www.thehistoryblog.com\nNapis na awersie: Brutus imperator (L Plaetorius Cestianus - informacje o mincerzu)\nNapis na rewersie: idy marcowe\nPodaj nazwę wydarzenia, do którego nawiązuje moneta przedstawiona na fotografii.\nOdpowiedź uzasadnij, odwołując się do symboliki monety.\nNazwa wydarzenia:\nUzasadnienie:\nWymagania ogólne\nII. Analiza i interpretacja historyczna. Zdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego;\n2) […] ocenia przydatność źródła do wyjaśnienia problemu historycznego;\nIII. Tworzenie narracji historycznej. Zdający:\n2) dostrzega problem i buduje argumentację, uwzględniając różne aspekty procesu\nhistorycznego.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 21\nWymaganie szczegółowe\nPoziom podstawowy\nIV. Społeczeństwo, życie polityczne i kultura starożytnego Rzymu. Zdający:\n1) charakteryzuje przemiany ustrojowe i społeczne (w tym problem niewolnictwa)\nw państwie rzymskim doby republiki […], z uwzględnieniem roli Juliusza Cezara […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za podanie poprawnej nazwy wydarzenia wraz z uzasadnieniem zawierającym\nodwołanie do symboliki monety.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nNazwa wydarzenia: Zabójstwo Juliusza Cezara\nPrzykładowe uzasadnienie:\nMoneta zawiera szereg informacji związanych z tym wydarzeniem: napis „idy marcowe”\nnawiązuje do daty zabójstwa Cezara, dwa sztylety do szczegółów tego mordu politycznego,\na na awersie widnieje podobizna jednego z zabójców - Brutusa.\n22 Informator o egzaminie maturalnym z historii: w liceum ogólnokształcącym od roku szkolnego 2025/2026\noraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nŚREDNIOWIECZE","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Nazwa wydarzenia: zabójstwo Juliusza Cezara.\nUzasadnienie: Moneta zawiera szereg informacji związanych z tym wydarzeniem: napis „idy marcowe” nawiązuje do daty zabójstwa Cezara, dwa sztylety do szczegółów tego mordu politycznego, a na awersie widnieje podobizna jednego z zabójców - Brutusa.","image":"img/informator-maturalny-historia-2026/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Informator maturalny · 2026","subject_label":"Historia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-historia-2026/zad/6","paper_id":"informator-maturalny-historia-2026","number":"6","points":1,"ptype":"closed","subject":"historia","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 6. (0-1)\nMapa basenu Morza Śródziemnego\nhttps://pl.wikipedia.org\nDokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych, a następnie\nuzasadnij swój wybór, odwołując się do treści mapy.\nMapa przedstawia terytorium imperium\nA. macedońskiego w IV w. p.n.e.\nB. rzymskiego w I w p.n.e.\nC. bizantyjskiego w VI w.\nD. arabskiego w VIII w.\nUzasadnienie:\nWymagania ogólne\nI. Chronologia historyczna. Zdający:\n1) porządkuje i synchronizuje wydarzenia z historii powszechnej […].\nII. Analiza i interpretacja historyczna. Zdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego;\n2) […] ocenia przydatność źródła do wyjaśnienia problemu historycznego.\nIII. Tworzenie narracji historycznej. Zdający:\n2) dostrzega problem i buduje argumentację, uwzględniając różne aspekty procesu\nhistorycznego.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 23\nWymagania szczegółowe\nPoziom podstawowy\nV. Bizancjum i świat islamu. Zdający:\n1) lokalizuje w czasie i przestrzeni cesarstwo bizantyjskie […].\nPoziom rozszerzony\nV. Bizancjum i świat islamu. Zdający:\n1) charakteryzuje etapy ekspansji Arabów […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wskazanie wraz z uzasadnieniem zawierającym odwołanie do treści\nmapy.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nC\nPrzykładowe uzasadnienie:\nSpośród zaproponowanych wariantów odpowiedzi tylko cesarstwo bizantyjskie we\nwskazanym okresie (panowanie Justyniana Wielkiego) sprawowało kontrolę nad obszarem\nzaznaczonym na mapie. Macedończycy i Arabowie nigdy nie sprawowali kontroli nad Italią,\nnatomiast imperium rzymskie w I wieku kontrolowało m.in. Hiszpanię i Galię - czego mapa\nnie potwierdza.","answer":"C","answer_text":null,"solution":"Uzasadnienie: Spośród zaproponowanych wariantów odpowiedzi tylko cesarstwo bizantyjskie we wskazanym okresie (panowanie Justyniana Wielkiego) sprawowało kontrolę nad obszarem zaznaczonym na mapie. Macedończycy i Arabowie nigdy nie sprawowali kontroli nad Italią, natomiast imperium rzymskie w I wieku kontrolowało m.in. Hiszpanię i Galię - czego mapa nie potwierdza.","image":"img/informator-maturalny-historia-2026/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":22,"source":"ai","answer_source":"ai","answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Informator maturalny · 2026","subject_label":"Historia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-historia-2026/zad/7","paper_id":"informator-maturalny-historia-2026","number":"7","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 7. (0-1)\nŹródło 1. Miniatura średniowieczna\nhttps://www.medievalists.net\n24 Informator o egzaminie maturalnym z historii: w liceum ogólnokształcącym od roku szkolnego 2025/2026\noraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nŹródło 2. Fragment dokumentu\n9. Tylko papieża stopy całować mają wszyscy książęta.\n[…]\n11. Ten jeden jedyny jest tytuł (papież) na świecie.\n12. Jemu wolno władcami rozporządzać (a więc i cesarzy z tronu składać)\n13. Jemu wolno w razie potrzeby biskupów z miejsca na miejsce przenosić.\n[…]\n19. Przez nikogo nie może być on sądzony.\n[…]\n27. On może poddanych zwalniać od wierności bezecnym.\nWiek V-XV w źródłach. Wybór tekstów źródłowych z propozycjami metodycznymi dla nauczycieli historii\ni studentów, oprac. M. Sobańska-Bondaruk, S.B. Lenard, Warszawa 1999, s. 126-127.\nRozstrzygnij, czy miniatura przedstawia zbieżną z dokumentem wizję relacji papiesko-\n-cesarskich w średniowieczu. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do obu źródeł.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:\nWymagania ogólne\nII. Analiza i interpretacja historyczna. Zdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego;\n2) […] ocenia przydatność źródła do wyjaśnienia problemu historycznego.\nIII. Tworzenie narracji historycznej. Zdający:\n2) dostrzega problem i buduje argumentację, uwzględniając różne aspekty procesu\nhistorycznego;\n3) dokonuje selekcji i hierarchizacji oraz integruje informacje pozyskane z różnych\nźródeł wiedzy.\nWymaganie szczegółowe\nPoziom podstawowy\nVII. Europa w okresie krucjat. Zdający:\n1) wyjaśnia przyczyny rywalizacji papiestwa z cesarstwem o przewodnictwo\nw christianitas.\nZasady oceniania\n1 pkt - za prawidłowe rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem zawierającym odwołanie do obu\nźródeł.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 25\nRozwiązanie\nRozstrzygnięcie: Nie\nPrzykładowe uzasadnienie:\nŹródło 1. przedstawia papieża jako osobę nadrzędną wobec wszelkich władców świeckich,\nnatomiast miniatura ilustruje równy status władzy papieża i cesarza, którzy w imieniu\nChrystusa sprawują władzę na ziemi: jeden - duchowną (pastorał), drugi - świecką (miecz).","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Rozstrzygnięcie: Nie.\nUzasadnienie: Źródło 2. (dokument) przedstawia papieża jako osobę nadrzędną wobec wszelkich władców świeckich, natomiast miniatura (źródło 1.) ilustruje równy status władzy papieża i cesarza, którzy w imieniu Chrystusa sprawują władzę na ziemi: jeden - duchowną (pastorał), drugi - świecką (miecz).","image":"img/informator-maturalny-historia-2026/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":23,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Informator maturalny · 2026","subject_label":"Historia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-historia-2026/zad/8","paper_id":"informator-maturalny-historia-2026","number":"8","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 8. (0-1)\nFotografia fasady kościoła\nwww.commons/wikipedia.org/wiki\n26 Informator o egzaminie maturalnym z historii: w liceum ogólnokształcącym od roku szkolnego 2025/2026\noraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nPodaj nazwę stylu architektonicznego, w którym wzniesiono kościół przedstawiony na\nfotografii. Odpowiedź uzasadnij, charakteryzując dwie widoczne cechy tego stylu.\nNazwa stylu:\nUzasadnienie:\nWymaganie ogólne\nII. Analiza i interpretacja historyczna. Zdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego;\n2) […] ocenia przydatność źródła do wyjaśnienia problemu historycznego.\nWymagania szczegółowe\nPoziom podstawowy\nXIII. Kultura średniowiecza. Zdający:\n2) rozpoznaje dokonania okresu średniowiecza w dziedzinie kultury,\nz uwzględnieniem dorobku polskiego średniowiecza;\n4) charakteryzuje sztukę romańską […].\nZasady oceniania\n1 pkt - zapodanie prawidłowej nazwy wraz z uzasadnieniem zawierającym dwie cechy stylu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nNazwa: styl romański\nPrzykładowe uzasadnienie:\nNa fotografii została przedstawiona świątynia zbudowana w stylu romańskim, o czym świadczą\nmasywny charakter budowli oraz półokrągłe łuki w oknach i portalu.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 27","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Nazwa stylu: styl romański.\nUzasadnienie: Świątynia przedstawiona na fotografii została zbudowana w stylu romańskim, o czym świadczą: masywny, ciężki charakter budowli (grube mury, niewielkie otwory okienne) oraz półokrągłe (łukowe) zamknięcie okien i portalu.","image":"img/informator-maturalny-historia-2026/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":25,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Informator maturalny · 2026","subject_label":"Historia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-historia-2026/zad/9","paper_id":"informator-maturalny-historia-2026","number":"9","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 9. (0-1)\nŹródło 1. Mapa ziem polskich\nNa podstawie: A. Czubiński, J. Topolski, Historia Polski, Wrocław 1988, s. 61.\nŹródło 2. Fragment opracowania historycznego\nStarszy brat Mieszka II, Bezprym, zgodnie z uznawanym zwyczajem upomniał się o swoją\nojcowiznę, podobnie jak i młodszy brat, Otton. Stanęli oni na czele opozycji, która weszła\nw porozumienie z Konradem II i z Jarosławem Mądrym. Oba uderzenia zbiegły się\nz działaniami opozycji wewnętrznej przeciwko królowi w 1031 roku. Jarosław opanował\nGrody Czerwieńskie, Konrad - Łużyce. Kiedy Mieszko zbiegł do Pragi, władzę w kraju objął\nBezprym.\nH. Samsonowicz, J. Tazbir, T. Łepkowski, T. Nałęcz, Polska. Losy państwa i narodu do 1939 roku,\nWarszawa 2003, s. 41-42.\n28 Informator o egzaminie maturalnym z historii: w liceum ogólnokształcącym od roku szkolnego 2025/2026\noraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nRozstrzygnij, czy mapa i tekst dotyczą tego samego konfliktu. Odpowiedź uzasadnij,\nodwołując się do obu źródeł.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:\nWymagania ogólne\nII. Analiza i interpretacja historyczna. Zdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego;\n2) […] ocenia przydatność źródła do wyjaśnienia problemu historycznego.\nIII. Tworzenie narracji historycznej. Zdający:\n2) dostrzega problem i buduje argumentację, uwzględniając różne aspekty procesu\nhistorycznego;\n3) […] integruje informacje pozyskane z różnych źródeł wiedzy.\nWymagania szczegółowe\nPoziom podstawowy\nIX. Polska w okresie rozbicia dzielnicowego. Zdający:\n3) opisuje zmiany terytorialne państwa polskiego w X-XII w.\nPoziom rozszerzony\nX. Polska w okresie rozbicia dzielnicowego. Zdający:\n2) przedstawia zagrożenia zewnętrzne (Marchia Brandenburska, zakon krzyżacki,\nMongołowie).\nZasady oceniania\n1 pkt - za prawidłowe rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem zawierającym odwołanie do obu\nźródeł.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nRozstrzygnięcie: Nie\nPrzykładowe uzasadnienie:\nŹródło 1. przedstawia trasę najazdu mongolskiego na ziemie polskie w 1241 roku (bitwa pod\nLegnicą). W źródle 2. przedstawiono okoliczności utraty władzy w Polsce przez Mieszka II,\nktóry panował w I połowie XI wieku.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 29","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Rozstrzygnięcie: Nie.\nUzasadnienie: Źródło 1. przedstawia trasę najazdu mongolskiego na ziemie polskie w 1241 roku (bitwa pod Legnicą). W źródle 2. przedstawiono okoliczności utraty władzy w Polsce przez Mieszka II, który panował w I połowie XI wieku.","image":"img/informator-maturalny-historia-2026/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":27,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Informator maturalny · 2026","subject_label":"Historia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-historia-2026/zad/10","paper_id":"informator-maturalny-historia-2026","number":"10","points":2,"ptype":"closed","subject":"historia","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 10. (0-2)\nMapa Królestwa Polskiego\nNa podstawie: https://epodreczniki.pl\nDokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych, a następnie\nuzasadnij swój wybór, podając dwa argumenty.\nMapa przedstawia obszar Królestwa Polskiego w roku\nA. koronacji Bolesława Chrobrego.\nB. koronacji Władysław Łokietka.\nC. śmierci Kazimierza Wielkiego.\nD. śmierci Kazimierza Jagiellończyka.\nUzasadnienie:\n30 Informator o egzaminie maturalnym z historii: w liceum ogólnokształcącym od roku szkolnego 2025/2026\noraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nWymagania ogólne\nI. Chronologia historyczna. Zdający:\n1) porządkuje i synchronizuje wydarzenia z […] dziejów ojczystych.\nII. Analiza i interpretacja historyczna. Zdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego;\n2) […] ocenia przydatność źródła do wyjaśnienia problemu historycznego.\nIII. Tworzenie narracji historycznej. Zdający:\n2) […] buduje argumentację, uwzględniając różne aspekty procesu historycznego.\nWymaganie szczegółowe\nPoziom podstawowy\nXII. Polska w XIV i XV w. Zdający:\n1) opisuje […] zmiany terytorialne państwa polskiego w XIV i XV w.\nZasady oceniania\n2 pkt - za poprawną odpowiedź wraz z uzasadnieniem zawierającym dwa argumenty.\n1 pkt - za poprawną odpowiedź wraz z uzasadnieniem zawierającym jeden argument.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nC\nPrzykładowe uzasadnienie:\nArgument 1: Mapa przedstawia obszar Królestwa Polskiego w roku śmierci Kazimierza\nWielkiego, o czym świadczy przynależność do Polski Rusi Halickiej i Włodzimierskiej oraz\nPodola, opanowanych przez tego władcę.\nArgument 2: Na północy w granicach Polski znajdują się Kujawy i Ziemia Dobrzyńska,\nnatomiast Pomorze stanowi część państwa zakonu krzyżackiego - było efektem\nkompromisowego pokoju polsko-krzyżackiego, który utrzymał się do końca panowania\nKazimierza Wielkiego.","answer":"C","answer_text":null,"solution":"Argument 1: Mapa przedstawia obszar Królestwa Polskiego w roku śmierci Kazimierza Wielkiego, o czym świadczy przynależność do Polski Rusi Halickiej i Włodzimierskiej oraz Podola, opanowanych przez tego władcę.\nArgument 2: Na północy w granicach Polski znajdują się Kujawy i Ziemia Dobrzyńska, natomiast Pomorze stanowi część państwa zakonu krzyżackiego - był to efekt kompromisowego pokoju polsko-krzyżackiego, który utrzymał się do końca panowania Kazimierza Wielkiego.","image":"img/informator-maturalny-historia-2026/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":29,"source":"ai","answer_source":"ai","answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Informator maturalny · 2026","subject_label":"Historia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-historia-2026/zad/11","paper_id":"informator-maturalny-historia-2026","number":"11","points":null,"ptype":"open","subject":"historia","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 11.\nŹródło 1. Fragment opracowania historycznego\nPo wygaśnięciu dynastii normańskiej, wywodzącej się od Wilhelma Zdobywcy, tron angielski\nobjęli Plantagenetowie, ród francuskiego pochodzenia: Henryk II (1154-1189), potem jego\nsynowie: Ryszard Lwie Serce (1189-1199) i Jan bez Ziemi (1199-1216). Ten ostatni,\npozbawiony swych lenn we Francji przez króla Filipa II Augusta, obłożony klątwą przez\npapieża za konflikt z Kościołem, naciskany zarówno przez niechętny mu lud jak i przez\nwypowiadających mu posłuszeństwo baronów, znalazł się w bardzo trudnej sytuacji.\nZmuszony został […] do wydania przywileju […]. Kiedy następca Jana bez Ziemi, Henryk III,\nusiłował zwiększyć ciężary swym poddanym, przeciw królewskim planom wystąpiła Wielka\nRada z Szymonem de Montfort na czele, formułując postulaty naprawy ustroju, tak zwane\nprowizje oksfordzkie. W 1265 roku zwołane zostało posiedzenie Rady z udziałem\nprzedstawicieli rycerstwa i miast, które stało się parlamentem, w pełnym tego słowa\nznaczeniu.\nS. Grodziski, Porównawcza historia ustrojów państwowych, Kraków 2008, s. 73-74.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 31\nŹródło 2. Fragment opracowania historycznego\nWe Francji, punktem wyjścia dla rozwoju zgromadzeń stanowych była rada królewska.\nNie miała ona stałego składu. Zasiadali w niej książęta z bocznych linii panujących dynastii,\nwielcy wasale koronni, wyżsi duchowni, ale także wykształceni prawnicy, często\nmieszczańskiego pochodzenia, zwani z czasem legistami. Znaczenie rady zależało od\nindywidualności monarchy.\nW dalszym rozwoju tej instytucji wielką rolę odegrał precedens z czasów Filipa IV\nPięknego z 1302 roku - zwołanie rady poszerzonej o przedstawicieli miast, z powodu\nkonfliktu korony francuskiej z papiestwem. Instytucja ta przez cały XIV i XV wiek\nwystępowała pod nazwą Zgromadzenia Trzech Stanów.\nS. Grodziski, Porównawcza historia ustrojów państwowych, Kraków 2008, s. 102-103.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-historia-2026/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":30,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Informator maturalny · 2026","subject_label":"Historia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-historia-2026/zad/11.1","paper_id":"informator-maturalny-historia-2026","number":"11.1","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 11.1. (0-1)\nWyjaśnij, na czym polegała różnica dotycząca genezy przedstawicielstw stanowych,\no których mowa w źródłach 1. i 2.\nWymagania ogólne\nII. Analiza i interpretacja historyczna. Zdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego;\n2) […] ocenia przydatność źródła do wyjaśnienia problemu historycznego.\nIII. Tworzenie narracji historycznej. Zdający:\n2) dostrzega problem i buduje argumentację, uwzględniając różne aspekty procesu\nhistorycznego;\n3) dokonuje selekcji i hierarchizacji oraz integruje informacje pozyskane z różnych\nźródeł wiedzy.\nWymagania szczegółowe\nPoziom rozszerzony\nXI. Europa późnego średniowiecza. Zdający:\n3) wyjaśnia proces powstawania monarchii stanowych w Europie.\nZasady oceniania\n1 pkt - za prawidłowe wyjaśnienie różnicy.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\n32 Informator o egzaminie maturalnym z historii: w liceum ogólnokształcącym od roku szkolnego 2025/2026\noraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nPrzykładowe rozwiązanie\nW Anglii geneza przedstawicielstwa stanowego (parlamentu) jest związana z wydaniem\n„Wielkiej Karty Swobód”, która była dokumentem ograniczającym władzę króla wobec jego\npoddanych. We Francji przedstawicielstwo takie wykształciło się z Wielkiej Rady\n(wymienionej w tekście), całkowicie zależnej od władcy; ponieważ król szukał poparcia\nspołecznego dla swojej polityki.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"W Anglii geneza przedstawicielstwa stanowego (parlamentu) jest związana z wydaniem „Wielkiej Karty Swobód”, która była dokumentem ograniczającym władzę króla wobec jego poddanych - powstała w wyniku nacisku baronów i duchowieństwa na słabego władcę (Jana bez Ziemi). We Francji przedstawicielstwo stanowe wykształciło się z Wielkiej Rady królewskiej, całkowicie zależnej od władcy, którą król (Filip IV Piękny) poszerzył o przedstawicieli miast, ponieważ szukał poparcia społecznego dla swojej polityki (konfliktu z papiestwem) - było to więc narzędzie wzmacniające, a nie ograniczające władzę monarchy.","image":"img/informator-maturalny-historia-2026/zad-11.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":31,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Informator maturalny · 2026","subject_label":"Historia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-historia-2026/zad/11.2","paper_id":"informator-maturalny-historia-2026","number":"11.2","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 11.2. (0-1)\nPodaj nazwę, pod jaką znane było Zgromadzenie Trzech Stanów w przededniu\nwybuchu rewolucji francuskiej.\nWymagania ogólne\nII. Analiza i interpretacja historyczna. Zdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego;\n2) […] ocenia przydatność źródła do wyjaśnienia problemu historycznego.\nWymagania szczegółowe\nPoziom podstawowy\nXXV. Rewolucje XVIII w. Zdający:\n3) wyjaśnia przyczyny […] rewolucji francuskiej.\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nStany Generalne","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Stany Generalne","image":"img/informator-maturalny-historia-2026/zad-11.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":32,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Informator maturalny · 2026","subject_label":"Historia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-historia-2026/zad/12","paper_id":"informator-maturalny-historia-2026","number":"12","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 12. (0-1)\nŹródło 1. Fragment dzieła Jana Długosza\nI zwyciężyła wtedy prawda, chociaż przez kilka wieków ukrywana w pomroce, i wyświeciło\nsię dowodnie, co Krzyżacy różnymi wybiegami, fałszem i pozorami starali się uczynić\nwątpliwe, do kogo należeć miały ziemie pomorska, chełmińska i michałowska. I ziemie te,\no które toczyła się walka przez lat półtorasta, przyznane zostały słusznie królestwu\npolskiemu. […] Z metropolią gnieźnieńską, matką swoją, połączył się znowu Kościół\nchełmiński […]. I ja piszący te kroniki czuję niemałą pociechę z ukończenia wojny pruskiej,\nodzyskania krajów z dawna od królestwa polskiego odpadłych, i przyłączenia Prus do Polski.\nT. Maresz, K. Juszczyk, Historia w źródłach […], Toruń 2004, s. 154-155.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 33\nŹródło 2. Mapy wojen polsko-krzyżackich\nDzieje Polski, red. J. Topolski, Warszawa 1978, s. 193.\nA\n34 Informator o egzaminie maturalnym z historii: w liceum ogólnokształcącym od roku szkolnego 2025/2026\noraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nDzieje Polski, red. J. Topolski, Warszawa 1978, s. 200.\nRozstrzygnij, która z map zaprezentowanych w źródle 2. (A czy B) przedstawia wojnę,\nktórej skutkiem były zmiany terytorialne opisane w źródle 1. Odpowiedź uzasadnij,\nodwołując się do tekstu oraz treści wybranej mapy.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:\nWymagania ogólne\nI. Chronologia historyczna. Zdający:\n1) porządkuje i synchronizuje wydarzenia z […] dziejów ojczystych.\nII. Analiza i interpretacja historyczna. Zdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego;\n2) […] ocenia przydatność źródła do wyjaśnienia problemu historycznego.\nIII. Tworzenie narracji historycznej. Zdający:\n2) […] buduje argumentację, uwzględniając różne aspekty procesu historycznego.\nB\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 35\nWymagania szczegółowe\nPoziom podstawowy\nXII. Polska w XIV i XV w. Zdający:\n1) opisuje […] zmiany terytorialne państwa polskiego w XIV i XV w.;\n4) charakteryzuje i ocenia stosunki polsko-krzyżackie na płaszczyźnie politycznej,\ngospodarczej i kulturowej.\nZasady oceniania\n1 pkt - za prawidłowe rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem zawierającym odwołanie do obu\nźródeł.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nRozstrzygnięcie: B\nPrzykładowe uzasadnienie:\nMapa odnosi się do działań militarnych w okresie wojny trzynastoletniej - świadczą o tym daty\noraz miejsca prowadzonych działań militarnych. Ta wojna ta zakończyła się przyłączeniem (na\nmocy II pokoju toruńskiego) do Polski ziem wspomnianych w źródle 1. - Pomorza, ziemi\nchełmińskiej i michałowskiej.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Rozstrzygnięcie: B.\nUzasadnienie: Mapa B odnosi się do działań militarnych w okresie wojny trzynastoletniej - świadczą o tym daty oraz miejsca prowadzonych działań militarnych. Wojna ta zakończyła się przyłączeniem (na mocy II pokoju toruńskiego) do Polski ziem wspomnianych w źródle 1. - Pomorza, ziemi chełmińskiej i michałowskiej.","image":"img/informator-maturalny-historia-2026/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":32,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Informator maturalny · 2026","subject_label":"Historia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-historia-2026/zad/13","paper_id":"informator-maturalny-historia-2026","number":"13","points":2,"ptype":"open","subject":"historia","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 13. (0-2)\nFotografia pomnika odsłoniętego w Krakowie w 1886 roku\nTłumaczenie napisu: Jadwiga królowa Polski Jagiełło wielki książę Litwy\nhttp://www.polskaniezwykla.pl\n36 Informator o egzaminie maturalnym z historii: w liceum ogólnokształcącym od roku szkolnego 2025/2026\noraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nWymień dwa postanowienia unii w Krewie, do których nawiązał twórca pomnika.\nOdpowiedzi uzasadnij, odwołując się do odpowiednich elementów rzeźby.\nPostanowienie 1:\nUzasadnienie:\nPostanowienie 2:\nUzasadnienie:\nWymagania ogólne\nII. Analiza i interpretacja historyczna. Zdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego;\n2) […] ocenia przydatność źródła do wyjaśnienia problemu historycznego.\nIII. Tworzenie narracji historycznej. Zdający:\n2) […] buduje argumentację, uwzględniając różne aspekty procesu historycznego.\nWymagania szczegółowe\nPoziom podstawowy\nXII. Polska w XIV i XV w. Zdający:\n3) wyjaśnia międzynarodowe i wewnętrzne uwarunkowania związków Polski\nz […] Litwą w XIV i XV w.\nPoziom rozszerzony\nXII. Polska w XIV i XV w. Zdający:\n1) ocenia znaczenie unii polsko-litewskiej […].\nZasady oceniania\n2 pkt - za dwa postanowienia wraz z uzasadnieniem zawierającym odwołanie do pomnika.\n1 pkt - za jedno postanowienie wraz z uzasadnieniem zawierającym odwołanie do pomnika\nALBO za dwa postanowienia bez uzasadnienia.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nPostanowienie 1: chrystianizacja / chrzest Litwy\nUzasadnienie: Jadwiga unosi przed Jagiełłą krzyż, co jest symbolem przyjęcia chrztu przez\nwładcę Litwy oraz chrystianizacji Litwy.\nPostanowienie 2: połączenie Polski z Litwą\nUzasadnienie: Jadwiga i Jagiełło podają sobie dłonie (symbol małżeństwa) nad godłami\nPolski (orzeł) i Litwy (Pogoń).\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 37","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Postanowienie 1: chrystianizacja / chrzest Litwy.\nUzasadnienie: Jadwiga unosi przed Jagiełłą krzyż, co jest symbolem przyjęcia chrztu przez władcę Litwy oraz chrystianizacji Litwy.\nPostanowienie 2: połączenie (unia) Polski z Litwą.\nUzasadnienie: Jadwiga i Jagiełło podają sobie dłonie (symbol małżeństwa/związku) nad godłami Polski (orzeł) i Litwy (Pogoń).","image":"img/informator-maturalny-historia-2026/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":35,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Informator maturalny · 2026","subject_label":"Historia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-historia-2026/zad/14","paper_id":"informator-maturalny-historia-2026","number":"14","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 14. (0-1)\nŹródło 1. Fragment tekstu Zbigniewa Herberta\nW ciągu wieków [ ] został upokorzony i pomniejszony jak chyba żaden z wielkich stylów\nhistorii sztuki. Był niepojęty, a wręcz znienawidzony. Krytycy strzelali weń urągliwymi\nsłowami jak żołnierze napoleońscy w twarz sfinksa. Klasykom jeżyły się peruki na widok tych\nszalonych budowli. […] „Wszędzie pełno [ ] iglic, kamienie zdają się tak powycinane jak\nkarton, wszystko jest dziurawe, wszystko wisi w powietrzu”. Zresztą sprawa nie kończyła się\nna polemice słownej. Nie tylko Napoleon III wyburzył lekką ręką w samym Paryżu\nkilkadziesiąt kościołów. Projekty barbarzyńskich rozbiórek [ ] cechuje [ ] jedna tylko troska,\naby pozbyć się „tych arcydzieł złego smaku” jak najtańszym kosztem.\nZ. Herbert, Barbarzyńca w ogrodzie, Lublin 1991, s. 92-93.\nŹródło 2. Fotografie fasad budynków\nhttps://www.polskaniezwykla.pl; https://pl.wikipedia.org\nRozstrzygnij, która z fotografii reprezentuje styl architektoniczny opisany w źródle 1.\nOdpowiedź uzasadnij, podając nazwę i dwie widoczne cechy tego stylu.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:\nA\nB\n38 Informator o egzaminie maturalnym z historii: w liceum ogólnokształcącym od roku szkolnego 2025/2026\noraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nWymagania ogólne\nII. Analiza i interpretacja historyczna. Zdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego;\n2) […] ocenia przydatność źródła do wyjaśnienia problemu historycznego.\nWymagania szczegółowe\nPoziom podstawowy\nXIII. Kultura średniowiecza. Zdający:\n2) rozpoznaje dokonania okresu średniowiecza w dziedzinie kultury,\nz uwzględnieniem dorobku polskiego średniowiecza;\n4) charakteryzuje sztukę […] gotycką […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za prawidłowe rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem zawierającym nazwę i dwie\nwidoczne cechy stylu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nRozstrzygnięcie: B\nPrzykładowe uzasadnienie: W źródle 1. został opisany styl gotycki w architekturze, który na\nprzełomie XVIII i XIX wieku był synonimem barbarzyństwa i złego smaku. Cechami tego stylu\nsą m.in. ostrołukowe okna, maswerki, ażurowe rozety, strzelistość, wyrazisty i bogato\nzdobiony portal - wszystkie te elementy widać na fotografii B, przedstawiającej jeden\nz najbardziej znanych obiektów gotyckich, katedrę w Amiens.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 39\nNOWOŻYTNOŚĆ (XVI-XVIII)","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Rozstrzygnięcie: B.\nUzasadnienie: W źródle 1. opisany został styl gotycki w architekturze, który na przełomie XVIII i XIX wieku był synonimem barbarzyństwa i złego smaku. Cechami tego stylu są m.in. ostrołukowe okna, maswerki, ażurowe rozety, strzelistość, wyrazisty i bogato zdobiony portal - wszystkie te elementy widać na fotografii B, przedstawiającej jeden z najbardziej znanych obiektów gotyckich, katedrę w Amiens.","image":"img/informator-maturalny-historia-2026/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":37,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Informator maturalny · 2026","subject_label":"Historia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-historia-2026/zad/15","paper_id":"informator-maturalny-historia-2026","number":"15","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 15. (0-1)\nŹródło 1. Fotografia świątyni\nhttps://ekai.pl\nŹródło 2. Fragment dokumentu z 1517 roku\n27. Wysoko stawiają człowieka ci, którzy twierdzą, że dusza ulatuje natychmiast, gdy tylko\nzadźwięczy moneta wrzucona do puszki.\n28. Jest rzeczą pewną, iż dźwięk monety wrzuconej do puszki może powiększyć zyski\ni wzmóc chciwość, lecz wstawiennictwo Kościoła uzależnione jest wyłącznie od woli Bożej.\n[ ]\n32. Potępieni zostaną na wieki wraz ze swymi mistrzami ci, którzy wierzą, iż listy odpustowe\nzabezpieczą im zbawienie.\nWiek XVI-XVIII w źródłach. Wybór tekstów źródłowych z propozycjami metodycznymi dla nauczycieli historii\ni studentów, oprac. M. Sobańska-Bondaruk, S.B. Lenard, Warszawa 1999, s. 123-124.\n40 Informator o egzaminie maturalnym z historii: w liceum ogólnokształcącym od roku szkolnego 2025/2026\noraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nWyjaśnij związek między pomysłem wzniesienia świątyni widocznej w źródle 1.,\na powstaniem tekstu zaprezentowanego w źródle 2.\nWymagania ogólne\nII. Analiza i interpretacja historyczna. Zdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego;\n2) […] ocenia przydatność źródła do wyjaśnienia problemu historycznego.\nIII. Tworzenie narracji historycznej. Zdający:\n2) […] buduje argumentację, uwzględniając różne aspekty procesu historycznego;\n3) […] integruje informacje pozyskane z różnych źródeł wiedzy.\nWymaganie szczegółowe\nPoziom podstawowy\nXVI. Reformacja i jej skutki. Zdający:\n1) wyjaśnia religijne, polityczne, gospodarcze, społeczne, kulturowe uwarunkowania\ni następstwa reformacji […].\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź zawierająca wyjaśnienie związku.\n0 pkt - odpowiedź niepełna lub odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nMiędzy innymi w związku z budową świątyni przedstawionej na fotografii (bazylika pw.\nŚwiętych Piotra i Pawła w Rzymie) upowszechniła się symonia, której jednym z przejawów\nbyła sprzedaż odpustów. Aby zyskać fundusze na budowę potężnej i okazałej świątyni\nkolejni papieże odpuszczali grzechy za pieniądze. Stało się to jedna z głównych przyczyn\nprotestu Marcina Lutra z 1517 roku (źródło 2.), co przerodziło się w ogólnoeuropejski ruch\nzwany reformacją.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 41","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Budowa świątyni przedstawionej na fotografii (bazylika pw. Świętych Piotra i Pawła w Rzymie) wymagała ogromnych funduszy, które papiestwo pozyskiwało między innymi dzięki sprzedaży odpustów - kolejni papieże odpuszczali grzechy w zamian za pieniądze wpłacane na budowę potężnej i okazałej świątyni. Ta praktyka (symonia, handel odpustami) stała się jedną z głównych przyczyn protestu Marcina Lutra z 1517 roku (95 tez, źródło 2.), co przerodziło się w ogólnoeuropejski ruch zwany reformacją.","image":"img/informator-maturalny-historia-2026/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":39,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Informator maturalny · 2026","subject_label":"Historia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-historia-2026/zad/16","paper_id":"informator-maturalny-historia-2026","number":"16","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 16. (0-1)\nMax Weber o roli pracy\nTym, czego żąda Bóg, nie jest praca jako taka, lecz racjonalna praca w zawodzie.\nW purytańskiej idei zawodu nacisk spoczywa zawsze na tym metodycznym charakterze\nascezy zawodowej, nie zaś - jak u Lutra - na przyjęciu losu, jaki Bóg nieodwołalnie\nwyznaczył człowiekowi […]. Bogactwo jest czymś wątpliwym tylko wtedy, kiedy stanowi\npokusę do lenistwa i do korzystania z grzesznych rozkoszy życia, dążenie do niego zaś tylko\nwówczas, gdy zdobywa się je, by prowadzić później beztroskie i wesołe życie. Jednakże jako\nrezultat wypełniania obowiązku zawodowego jest ono nie tylko moralnie dozwolone, lecz\nwręcz zalecane […]. Pragnienie ubóstwa […] jest równoznaczne z pragnieniem choroby; jest\nono godne nagany jako próżniacze i uwłacza chwale Boga.\nM. Weber, Etyka protestancka a duch kapitalizmu, Warszawa 2011, s. 119.\nWyjaśnij, na czym polegał - według autora tekstu - związek między etyką purytańską\na rozwojem kapitalizmu.\nWymagania ogólne\nII. Analiza i interpretacja historyczna. Zdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego;\n2) […] ocenia przydatność źródła do wyjaśnienia problemu historycznego.\nIII. Tworzenie narracji historycznej. Zdający:\n2) dostrzega problem i buduje argumentację, uwzględniając różne aspekty procesu\nhistorycznego;\n3) dokonuje selekcji i hierarchizacji oraz integruje informacje pozyskane z różnych\nźródeł wiedzy.\nWymagania szczegółowe\nPoziom podstawowy\nXVI. Reformacja i jej skutki. Zdający:\n1) wyjaśnia […] gospodarcze, społeczne, kulturowe uwarunkowania i następstwa\nreformacji.\nPoziom rozszerzony\nXVII. Europa w XVI i XVII w. Zdający:\n3) charakteryzuje przemiany kapitalistyczne w życiu gospodarczym Europy\nZachodniej XVI i XVII w.\n42 Informator o egzaminie maturalnym z historii: w liceum ogólnokształcącym od roku szkolnego 2025/2026\noraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź zawierająca prawidłowe wyjaśnienie związku.\n0 pkt - odpowiedź niepełna lub odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nEtyka purytańska odznaczała się - według Webera - kultem pracy jako obowiązku\nzawodowego. Bogactwo jako efekt wytężonej pracy purytanie postrzegali pozytywnie,\nnadawali mu moralny wymiar. Zatem religijnie usprawiedliwione dążenie do zamożności\naktywizowało purytanów w ich przedsiębiorczości. Służyło zatem rozwojowi kapitalizmu.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Według autora etyka purytańska nakazywała traktować pracę zawodową jako religijny obowiązek (ascezę zawodową) wykonywany metodycznie i racjonalnie. Bogactwo będące owocem takiej pracy było moralnie akceptowane, a nawet zalecane, o ile nie służyło próżniactwu i rozkoszom, lecz było efektem wypełniania obowiązku - natomiast ubóstwo i lenistwo były potępiane. Tak rozumiana religijna sankcja dla dążenia do zysku poprzez wytężoną, zdyscyplinowaną pracę i pomnażanie majątku stała się jednym z motorów rozwoju nowożytnego kapitalizmu.","image":"img/informator-maturalny-historia-2026/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":41,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Informator maturalny · 2026","subject_label":"Historia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-historia-2026/zad/17","paper_id":"informator-maturalny-historia-2026","number":"17","points":null,"ptype":"open","subject":"historia","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 17.\nFotografie budynków\nhttp://www.polskiekrajobrazy.pl\nA\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 43\nhttps://pl.wikipedia.org","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-historia-2026/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":42,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Informator maturalny · 2026","subject_label":"Historia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-historia-2026/zad/17.1","paper_id":"informator-maturalny-historia-2026","number":"17.1","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 17.1. (0-1)\nRozstrzygnij czy budynki ukazane na fotografiach A i B reprezentują ten sam styl\narchitektoniczny. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do obu fotografii.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:\nWymagania ogólne\nII. Analiza i interpretacja historyczna. Zdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego;\n2) […] ocenia przydatność źródła do wyjaśnienia problemu historycznego.\nIII. Tworzenie narracji historycznej. Zdający:\n2) […] buduje argumentację, uwzględniając różne aspekty procesu historycznego.\nWymagania szczegółowe\nPoziom podstawowy\nXV. Czasy renesansu. Zdający:\n2) rozpoznaje dokonania twórców renesansowych w dziedzinie kultury;\nB\n44 Informator o egzaminie maturalnym z historii: w liceum ogólnokształcącym od roku szkolnego 2025/2026\noraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\n3) charakteryzuje sztukę renesansową […].\nXXI. Renesans w Polsce. Zdający:\n2) rozpoznaje dokonania twórców polskiego odrodzenia w dziedzinie kultury […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za prawidłowe rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem zawierającym odwołanie do obu\nfotografii.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nRozstrzygnięcie: Tak\nPrzykładowe uzasadnienie: Na obu fotografiach zostały przedstawione budynki\nrenesansowe, o czym świadczy obecność attyk, harmonia między pionem a poziomem,\nproporcjonalność, akcent w postaci wieży z zegarem.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Rozstrzygnięcie: Tak.\nUzasadnienie: Na obu fotografiach zostały przedstawione budynki renesansowe, o czym świadczą: obecność attyki, harmonia między pionem a poziomem, proporcjonalność bryły oraz akcent w postaci wieży z zegarem.","image":"img/informator-maturalny-historia-2026/zad-17.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":43,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Informator maturalny · 2026","subject_label":"Historia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-historia-2026/zad/17.2","paper_id":"informator-maturalny-historia-2026","number":"17.2","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 17.2. (0-1)\nPodaj nazwę typu budynku przedstawionego na fotografiach A i B, i określ jego\nfunkcję.\nNazwa:\nFunkcja:\nWymagania ogólne\nII. Analiza i interpretacja historyczna. Zdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego;\n2) […] ocenia przydatność źródła do wyjaśnienia problemu historycznego.\nIII. Tworzenie narracji historycznej. Zdający:\n2) […] buduje argumentację, uwzględniając różne aspekty procesu historycznego;\n3) […] integruje informacje pozyskane z różnych źródeł wiedzy.\nWymaganie szczegółowe\nPoziom rozszerzony\nVIII. Gospodarcze i społeczne realia średniowiecznej Europy. Zdający:\n2) charakteryzuje […] rolę średniowiecznych miast […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za podanie prawidłowej nazwy typu budynku i wyjaśnienie jego funkcji.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nNazwa: Ratusz.\nWyjaśnienie: Ratusz był (jest) siedzibą władz miasta (rady miasta).\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 45","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Nazwa: ratusz.\nFunkcja: ratusz był (jest) siedzibą władz miasta (rady miejskiej i sądu miejskiego).","image":"img/informator-maturalny-historia-2026/zad-17.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":44,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Informator maturalny · 2026","subject_label":"Historia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-historia-2026/zad/18","paper_id":"informator-maturalny-historia-2026","number":"18","points":null,"ptype":"open","subject":"historia","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 18.\nŹródło 1. Tablica genealogiczna Jagiellonów [fragment]\n† - data śmierci\nNa podstawie: T. Jurek, E. Kizik, Historia Polski do 1572, Warszawa 2013, s. 746.\nŹródło 2. Fragmenty aktów prawnych\nFragment dokumentu A: […] My […], z Bożej łaski król polski, w. książę litewski […],\nwspółczesnym i potomnym do wiadomości podajemy: […] siostrzeńcowi Naszemu,\nAlbrechtowi, margrabiemu brandenburskiemu i […] jego prawowitym męskim potomkom\nnadajemy we wieczystą i niepodzielną inwestyturę […] poniżej wymienione ziemie […].\nZiemie [te] poprzedni mistrze w[ielcy] i tenże zakon mieli w swym posiadaniu, korzystali\nz nich i używali aż do ostatniej […] wojny, na przyszłość zaś ma je Albrecht trzymać […] jako\nwieczyste […] lenno.\nFragment dokumentu B: […] Iż już Królestwo Polskie i Wielkie Księstwo Litewskie jest jedno\nnierozdzielne i nieróżne ciało, a także nieróżna, ale jedna spolna Rzeczpospolita, która się\nze dwu państw i narodów w jeden lud zniosła i spoiła. […] A temu obojemu narodowi żeby\njuż wiecznemi czasy jedna głowa, jeden pan i jeden król spolny rozkazował […].\nFragment dokumentu C: […] Ponieważ prawa ogólne i ustawy dotyczą nie pojedynczego\nczłowieka, ale ogółu narodu, przeto na tym walnym sejmie radomskim wraz ze wszystkimi\nKrólestwa naszego prałatami, radami i posłami ziemskimi za słuszne i sprawiedliwe\nuznaliśmy, jakoż postanowiliśmy, iż odtąd na potomne czasy nic nowego (nihil novi)\nstanowionym być nie ma przez nas i naszych następców, bez wspólnego zezwolenia\nsenatorów i posłów ziemskich […].\nWiek XVI-XVIII w źródłach. Wybór tekstów źródłowych z propozycjami metodycznymi dla nauczycieli historii\ni studentów, oprac. M. Sobańska-Bondaruk, S.B. Lenard, Warszawa 1999, s. 95, 101, 236.\nWładysław Jagiełło\nkról Polski\n† 1434\nWładysław Warneńczyk\nkról Polski i Węgier\n† 1444\nKazimierz Jagiellończyk\nkról Polski\n† 1492\nWładysław Jagiellończyk\nkról Czech i Węgier\n† 1516\nJan Olbracht\nkról Polski\n† 1501\nAleksander\nJagiellończyk\nkról Polski\n† 1506\nZygmunt Stary\nkról Polski\n† 1548\nZygmunt August\nkról Polski\n† 1572\nLudwik Jagiellończyk\nkról Czech i Węgier\n† 1526\n46 Informator o egzaminie maturalnym z historii: w liceum ogólnokształcącym od roku szkolnego 2025/2026\noraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-historia-2026/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":45,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Informator maturalny · 2026","subject_label":"Historia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-historia-2026/zad/18.1","paper_id":"informator-maturalny-historia-2026","number":"18.1","points":2,"ptype":"open","subject":"historia","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 18.1. (0-2)\nKażdemu fragmentowi dokumentu ze źródła 2. przyporządkuj przedstawiciela dynastii\nJagiellonów ze źródła 1., który był związany z jego wydaniem. Odpowiedzi zapisz\nponiżej.\nFragment dokumentu A -\nFragment dokumentu B -\nFragment dokumentu C -\nWymagania ogólne\nII. Analiza i interpretacja historyczna. Zdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego;\n2) […] ocenia przydatność źródła do wyjaśnienia problemu historycznego.\nWymagania szczegółowe\nPoziom podstawowy\nXVIII. Państwo polsko-litewskie w czasach ostatnich Jagiellonów. Zdający:\n3) omawia polską specyfikę w zakresie rozwiązań ustrojowych […].\nXIX. Powstanie Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Zdający:\n1) wyjaśnia […] następstwa zawarcia unii realnej pomiędzy Koroną a Litwą.\nPoziom rozszerzony\nXVIII. Państwo polsko-litewskie w czasach ostatnich Jagiellonów. Zdający:\n1) ocenia rozwiązanie problemu państw zakonnych w Prusach i Inflantach.\nZasady oceniania\n2 pkt - odpowiedź zawierająca trzy prawidłowe wskazania.\n1 pkt - odpowiedź zawierająca dwa prawidłowe wskazania.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nFragment dokumentu A - Zygmunt Stary\nFragment dokumentu B - Zygmunt August\nFragment dokumentu C - Aleksander","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Fragment dokumentu A - Zygmunt Stary\nFragment dokumentu B - Zygmunt August\nFragment dokumentu C - Aleksander Jagiellończyk","image":"img/informator-maturalny-historia-2026/zad-18.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":46,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Informator maturalny · 2026","subject_label":"Historia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-historia-2026/zad/18.2","paper_id":"informator-maturalny-historia-2026","number":"18.2","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 18.2. (0-1)\nKtóry z przedstawicieli dynastii Jagiellonów zmarłych w XVI wieku, uwzględnionych\nw źródle 1., poniósł śmierć na polu bitwy? Podaj jego imię i przydomek.\nWymagania ogólne\nII. Analiza i interpretacja historyczna. Zdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego;\n2) […] ocenia przydatność źródła do wyjaśnienia problemu historycznego.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 47\nWymaganie szczegółowe\nPoziom podstawowy\nXVII. Europa w XVI i XVII w. Zdający:\n2) charakteryzuje konflikty zbrojne w Europie, z uwzględnieniem ekspansji tureckiej\n[…].\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nLudwik Jagiellończyk","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Ludwik Jagiellończyk (poległ w bitwie pod Mohaczem w 1526 r.)","image":"img/informator-maturalny-historia-2026/zad-18.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":46,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Informator maturalny · 2026","subject_label":"Historia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-historia-2026/zad/19","paper_id":"informator-maturalny-historia-2026","number":"19","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 19. (0-1)\nŹródło 1. Współczesny rysunek satyryczny\nNa podstawie: S. Kobyliński, M. Siuchniński, Ilustrowana Kronika Polaków, Warszawa 2005, s. 91.\n48 Informator o egzaminie maturalnym z historii: w liceum ogólnokształcącym od roku szkolnego 2025/2026\noraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nŹródło 2. Fragment opisu działań wojennych z epoki\n[Rok 1706] Ciężkie opłakane, żadnym piórem dostatecznie nie wyrażone nastąpiły na\nojczyznę naszą podczas tej wojny czasy, którą król August […], wznieciwszy niewinnie\npotem Rzeczpospolitą w nią uwikłał i tak długo dla utrzymania honoru swego trzymał […],\nskąd wiele wojsk moskiewskich do Korony i Litwy naprowadził, którzy nie według\numówionego sojuszu 12 tysiącami […], lecz wielkimi wojskami Koronę i Litwę przechodzili,\nniezliczone miliony szkód czynili [ ] po dworach szlacheckich, jak wieśniaczych chałupach\n[…].\nNie pofolgował i sam król August, lubo kilka razy asekurował Rzeczpospolitą, jako\nwłasnym kosztem miał tę wojnę prowadzić, ale inaczej się stało, gdy coraz nowe sukursy\nwprowadzając z Saksonii, wielkie na nich prowianty i pieniądze wybierano […].\nZ drugiej strony uciążali Królestwo Polskie Szwedzi nieznośnymi prawie kontrybucjami,\na goniąc się z królem Augustem, w poprzek i wzdłuż Polskę przechodzili […].\nM. Ferenc, Epoka nowożytna. Teksty źródłowe, Kraków 2001, s. 183-184.\nRozstrzygnij, czy rysunek i tekst odnoszą się do tej samej wojny. Odpowiedź\nuzasadnij, odwołując się do obu źródeł.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:\nWymagania ogólne\nII. Analiza i interpretacja historyczna. Zdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego;\n2) […] ocenia przydatność źródła do wyjaśnienia problemu historycznego.\nIII. Tworzenie narracji historycznej. Zdający:\n2) […] buduje argumentację, uwzględniając różne aspekty procesu historycznego;\n3) […] integruje informacje pozyskane z różnych źródeł wiedzy.\nWymagania szczegółowe\nPoziom podstawowy\nXXVI. Rzeczpospolita w XVIII w. (od czasów saskich do Konstytucji 3 maja). Zdający:\n1) opisuje i ocenia sytuację wewnętrzną i międzynarodową Rzeczypospolitej\nw czasach saskich.\nZasady oceniania\n1 pkt - za prawidłowe rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem zawierającym odwołanie do obu\nźródeł.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 49\nRozwiązanie\nRozstrzygnięcie: Tak\nPrzykładowe uzasadnienie:\nŹródło 2. opisuje sytuację w Rzeczpospolitej w trakcie wielkiej wojny północnej, w której nie\nbyła ona formalnie stroną, choć realnie stała się teatrem działań militarnych wojsk saskich,\nszwedzkich i rosyjskich. Źródło 1. symboliką nawiązuje do tej samej wojny - buty wojskowe,\noznaczone godłami Saksonii, Rosji i Szwecji, depczą mapę Polski.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Rozstrzygnięcie: Tak.\nUzasadnienie: Źródło 2. opisuje sytuację w Rzeczpospolitej w trakcie wielkiej wojny północnej, w której nie była ona formalnie stroną, choć realnie stała się teatrem działań militarnych wojsk saskich, szwedzkich i rosyjskich. Źródło 1. symboliką nawiązuje do tej samej wojny - buty wojskowe, oznaczone godłami Saksonii, Rosji i Szwecji, depczą mapę Polski.","image":"img/informator-maturalny-historia-2026/zad-19.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":47,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Informator maturalny · 2026","subject_label":"Historia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-historia-2026/zad/20","paper_id":"informator-maturalny-historia-2026","number":"20","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 20. (0-1)\nŹródło 1. Mapa rozbiorów Rzeczypospolitej\nEncyklopedia szkolna. Historia, Warszawa 2004, s. 523.\n50 Informator o egzaminie maturalnym z historii: w liceum ogólnokształcącym od roku szkolnego 2025/2026\noraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nŹródło 2. Straty terytorialne Rzeczypospolitej w XVIII wieku\nZaborca\nTerytorium Rzeczypospolitej\nLudność Rzeczypospolitej\nw tys. km2\nw %\nw mln\nw %\nRosja\n120,0\n56,0\n1,2\n32,0\nPrusy\n48,0\n22,0\n1,0\n27,0\nAustria\n47,0\n22,0\n1,5\n41,0\nRazem\n215,0\n100,0\n3,7\n100,0\nHistoria Polski w liczbach. Ludność. Terytorium, pod red. A. Jezierskiego, Warszawa 1994, s. 20.\nRozstrzygnij, którego rozbioru Rzeczypospolitej dotyczą dane w tabeli. Odpowiedź\nuzasadnij, odwołując się do danych i mapy.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:\nWymagania ogólne\nII. Analiza i interpretacja historyczna. Zdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego;\n2) […] ocenia przydatność źródła do wyjaśnienia problemu historycznego.\nIII. Tworzenie narracji historycznej. Zdający:\n2) […] buduje argumentację, uwzględniając różne aspekty procesu historycznego;\n3) […] integruje informacje pozyskane z różnych źródeł wiedzy.\nWymaganie szczegółowe\nPoziom podstawowy\nXXVI. Rzeczpospolita w XVIII w. (od czasów saskich do Konstytucji 3 maja). Zdający:\n4) wyjaśnia przyczyny i przedstawia zasięg terytorialny pierwszego rozbioru\nRzeczypospolitej.\nZasady oceniania\n1 pkt - za prawidłowe rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem zawierającym odwołanie do obu\nźródeł.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 51\nPrzykładowe rozwiązanie\nRozstrzygnięcie: III rozbiór\nPrzykładowe uzasadnienie:\nZ danych w tabeli wynika, że nabytki Rosji były ponad dwa razy większe niż pozostałych\nzaborców. Z mapy wynika, że taka dysproporcja występowała także przy II rozbiorze, ale\nwówczas Austria nie wzięła udziału w podziale Rzeczypospolitej.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Rozstrzygnięcie: III rozbiór.\nUzasadnienie: Z danych w tabeli wynika, że nabytki Rosji były ponad dwa razy większe niż pozostałych zaborców. Z mapy wynika, że taka dysproporcja występowała także przy II rozbiorze, ale wówczas Austria nie wzięła udziału w podziale Rzeczypospolitej - w tabeli natomiast Austria bierze udział w podziale, co wskazuje na III rozbiór.","image":"img/informator-maturalny-historia-2026/zad-20.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":49,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Informator maturalny · 2026","subject_label":"Historia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-historia-2026/zad/21","paper_id":"informator-maturalny-historia-2026","number":"21","points":2,"ptype":"closed","subject":"historia","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 21. (0-2)\nNa podstawie źródeł oraz własnej wiedzy uzupełnij tabelę - wpisz obok fragmentów\nbiografii odpowiadające im nazwiska.\nFragment biografii\nNazwisko\nA.\nW czasie konfederacji barskiej był regimentarzem, walczył na\nUkrainie, w Małopolsce i na Litwie. Po upadku konfederacji\nwyemigrował z kraju. W 1777 r. wstąpił do amerykańskiej Armii\nKontynentalnej, gdzie dowodził brygadą kawalerii. […] Sławę\nprzyniosła mu kampania prowadzona w 1779 r., kiedy to pokonał\nAnglików w bitwie pod Charleston. W słynnej bitwie pod Savannah\nzostał ranny i wkrótce potem zmarł.\nB.\nBył wychowankiem Szkoły Rycerskiej w Warszawie, którą\nukończył w 1769 r. Dalsze szlify wojskowe zdobywał za oceanem,\ngdzie uczestniczył w wojnie o niepodległość Stanów\nZjednoczonych. Jako inżynier wojskowy odznaczył się przy\noblężeniu Saratogi (1777) oraz przy budowie umocnień wokół\nWest Point (1778-1780). […] W 1815 r. zamieszkał w Solurze\nw Szwajcarii, gdzie też zmarł.\nC.\nTen wybitny francuski polityk w wojnie w Ameryce uczestniczył\nw latach 1777-1778 oraz 1780-1781. […] Po wybuchu Wielkiej\nRewolucji Francuskiej w 1789 r. stanął na czele Gwardii\nNarodowej; był też deputowanym do Stanów Generalnych.\nNależał do grona inicjatorów uchwalenia Deklaracji Praw\nCzłowieka i Obywatela. Z powodu eskalacji rewolucji w latach\n1792-1800 przebywał na emigracji. Do czynnej działalności\npolitycznej powrócił po 1815 r., kiedy był m.in. posłem do\nparlamentu.\nNa podstawie: Wielka historia świata. Świat w XVIII wieku, t. 8, red. P. Franaszek, Warszawa 2006, s. 483.\n52 Informator o egzaminie maturalnym z historii: w liceum ogólnokształcącym od roku szkolnego 2025/2026\noraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nWymagania ogólne\nII. Analiza i interpretacja historyczna. Zdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego;\n2) […] ocenia przydatność źródła do wyjaśnienia problemu historycznego.\nWymagania szczegółowe\nPoziom podstawowy\nXXV. Rewolucje XVIII w. Zdający:\n1) wyjaśnia genezę i skutki rewolucji amerykańskiej;\n4) przedstawia wkład Polaków w walkę o niepodległość Stanów Zjednoczonych.\nZasady oceniania\n2 pkt - odpowiedź zawierająca trzy prawidłowe nazwiska.\n1 pkt - odpowiedź zawierająca dwa prawidłowe nazwiska.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrawidłowe rozwiązanie\nA - [Kazimierz] Pułaski\nB - [Tadeusz] Kościuszko\nC - [Marie Joseph] de La Fayette","answer":"A - Kazimierz Pułaski; B - Tadeusz Kościuszko; C - Marie Joseph de La Fayette","answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-historia-2026/zad-21.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":51,"source":"ai","answer_source":"ai","answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Informator maturalny · 2026","subject_label":"Historia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-historia-2026/zad/22","paper_id":"informator-maturalny-historia-2026","number":"22","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 22. (0-1)\nTablica upamiętniająca kawalerów Orderu Virtuti Militari na Placu Marszałka Józefa\nPiłsudskiego w Warszawie\nhttps://pl.wikipedia.org\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 53\nWyjaśnij okoliczności ustanowienia orderu, do których nawiązuje tablica pamiątkowa.\nW odpowiedzi odwołaj się do jej treści.\nWymagania ogólne\nII. Analiza i interpretacja historyczna. Zdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego;\n2) […] ocenia przydatność źródła do wyjaśnienia problemu historycznego.\nIII. Tworzenie narracji historycznej. Zdający:\n2) […] buduje argumentację, uwzględniając różne aspekty procesu historycznego;\n3) […] integruje informacje pozyskane z różnych źródeł wiedzy.\nWymaganie szczegółowe\nPoziom rozszerzony\nXXVII. Upadek Rzeczypospolitej (wojna z Rosją i powstanie kościuszkowskie). Zdający:\n1) przedstawia przebieg wojny w obronie Konstytucji 3 maja.\nZasady oceniania\n1 pkt - za prawidłowe wyjaśnienie okoliczności z odwołaniem do treści tablicy.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nOrder został ustanowiony przez króla Stanisława Augusta w trakcie wojny z Rosją w roku\n1792, czyli tzw. wojny w obronie Konstytucji 3 maja (po bitwie pod Zieleńcami). Na tablicy,\nobok daty, widnieje inicjał ostatniego króla Polski.\n54 Informator o egzaminie maturalnym z historii: w liceum ogólnokształcącym od roku szkolnego 2025/2026\noraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nXIX WIEK","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Order Virtuti Militari został ustanowiony przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego w trakcie wojny polsko-rosyjskiej w obronie Konstytucji 3 maja w roku 1792, po zwycięskiej dla wojsk polskich bitwie pod Zieleńcami. Na tablicy, obok daty 1792, widnieje inicjał (monogram) ostatniego króla Polski jako fundatora orderu.","image":"img/informator-maturalny-historia-2026/zad-22.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":52,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Informator maturalny · 2026","subject_label":"Historia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-historia-2026/zad/23","paper_id":"informator-maturalny-historia-2026","number":"23","points":2,"ptype":"true_false","subject":"historia","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 23. (0-2)\nTabela. Udział wybranych obszarów/państw w światowej produkcji dóbr\nprzetworzonych / produkcji przemysłowej w latach 1750-1900 (w procentach)\n1750\n1800\n1830\n1860\n1880\n1900\nWielka Brytania\n1,9\n4,3\n9,5\n19,9\n22,9\n18,5\nFrancja\n4,0\n4,2\n5,2\n7,9\n7,8\n6,8\npaństwa niemieckie/Niemcy\n2,9\n3,5\n3,5\n4,9\n8,5\n13,2\nRosja\n5,0\n5,6\n5,6\n7,0\n7,6\n8,8\nStany Zjednoczone Ameryki\n0,1\n0,8\n2,4\n7,2\n14,7\n23,6\nJaponia\n3,8\n3,5\n2,8\n2,6\n2,4\n2,4\nChiny\n32,8\n33,3\n29,8\n19,7\n12,5\n6,2\nIndie\n24,5\n19,7\n17,6\n8,6\n2,8\n1,7\nNa podstawie: P. Kennedy, Mocarstwa świata. Narodziny - rozkwit - upadek. Przemiany gospodarcze i konflikty\nzbrojne w latach 1500-2000, Warszawa 1994, s. 154.\nOceń prawdziwość poniższych stwierdzeń. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest\nprawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1.\nNa przełomie XVIII i XIX wieku trzecia część światowej produkcji\ndóbr przetworzonych pochodziła z Chin.\nP\nF\n2.\nW XIX w. systematycznie wzrastał udział Wielkiej Brytanii\nw światowej produkcji przemysłowej.\nP\nF\n3.\nPod koniec XIX wieku znacznie wzrósł udział Stanów Zjednoczonych\nAmeryki w światowej produkcji przemysłowej.\nP\nF\nWymagania ogólne\nII. Analiza i interpretacja historyczna. Zdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego;\n2) […] ocenia przydatność źródła do wyjaśnienia problemu historycznego.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 55\nWymagania szczegółowe\nPoziom podstawowy\nXXIV. Europa w dobie oświecenia. Zdający:\n1) charakteryzuje […] przemiany kapitalistyczne w Europie Zachodniej.\nXXXIV. Przemiany gospodarcze i społeczne. Nowe prądy ideowe. Zdający:\n1) przedstawia przemiany gospodarcze w Europie i świecie […].\nZasady oceniania\n2 pkt - odpowiedź zawierająca trzy prawidłowe wskazania.\n1 pkt - odpowiedź zawierająca dwa prawidłowe wskazania.\n0 pkt - odpowiedź niepełna lub odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrawidłowe rozwiązanie\n1-P\n2-F\n3-P","answer":"1-P, 2-F, 3-P","answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-historia-2026/zad-23.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":54,"source":"ai","answer_source":"ai","answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Informator maturalny · 2026","subject_label":"Historia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-historia-2026/zad/24","paper_id":"informator-maturalny-historia-2026","number":"24","points":2,"ptype":"open","subject":"historia","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 24. (0-2)\nObraz Eugène’a Delacroix\nhttps://www.louvre.fr\n56 Informator o egzaminie maturalnym z historii: w liceum ogólnokształcącym od roku szkolnego 2025/2026\noraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nSformułuj dwa argumenty na potwierdzenie tezy, że zaprezentowany obraz propaguje\nidee romantyzmu. W odpowiedzi odwołaj się do treści obrazu.\nWymagania ogólne\nII. Analiza i interpretacja historyczna. Zdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego;\n2) […] ocenia przydatność źródła do wyjaśnienia problemu historycznego.\nIII. Tworzenie narracji historycznej. Zdający:\n2) […] buduje argumentację, uwzględniając różne aspekty procesu historycznego.\nWymagania szczegółowe\nPoziom podstawowy\nXXX. Europa i świat po kongresie wiedeńskim. Zdający:\n3) omawia najważniejsze prądy kulturowe oraz nurty ideowe I poł. XIX wieku.\nZasady oceniania\n2 pkt - odpowiedź zawierająca dwa prawidłowe argumenty z odwołaniem do treści obrazu.\n1 pkt - odpowiedź zawierająca jeden prawidłowy argument z odwołaniem do treści obrazu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nObraz odwołuje się do idei buntu wobec monarchicznego porządku, o czy świadczą m.in.\nupersonifikowana wolność, scena walki na barykadach, trójkolorowa flaga będąca\nnawiązaniem do rewolucji francuskiej i jej haseł.\nNa obrazie można odnaleźć nawiązania do idei wolnościowych i demokratycznych:\nwśród walczących znajdują się przedstawiciele różnych warstw społecznych, główna\npostać ma na sobie czapkę frygijską, symbolizującą wolność.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 57","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Argument 1: Obraz odwołuje się do idei buntu wobec monarchicznego porządku, o czym świadczą m.in. upersonifikowana Wolność, scena walki na barykadach oraz trójkolorowa flaga będąca nawiązaniem do rewolucji francuskiej i jej haseł.\nArgument 2: Na obrazie można odnaleźć nawiązania do idei wolnościowych i demokratycznych: wśród walczących znajdują się przedstawiciele różnych warstw społecznych, a główna postać (Wolność) ma na sobie czapkę frygijską, symbolizującą wolność - typowo romantyczne połączenie realizmu sceny walki z alegorią i emocjonalnym, dynamicznym patosem.","image":"img/informator-maturalny-historia-2026/zad-24.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":55,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Informator maturalny · 2026","subject_label":"Historia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-historia-2026/zad/25","paper_id":"informator-maturalny-historia-2026","number":"25","points":2,"ptype":"open","subject":"historia","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 25. (0-2)\nFragment wypowiedzi Metternicha\nGdy Francja kicha, cała Europa dostaje kataru.\nZ. Grabowski, Ojczyzna Europa, Londyn 1967.\nPodaj nazwy dwóch wydarzeń historycznych z dziejów Francji z lat 1815-1852,\ndo których pasują zacytowane słowa. Odpowiedź uzasadnij, wyjaśniając wpływ tych\nwydarzeń na dzieje Europy.\nWydarzenie 1:\nUzasadnienie:\nWydarzenie 2:\nUzasadnienie:\nWymagania ogólne\nII. Analiza i interpretacja historyczna. Zdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego;\n2) […] ocenia przydatność źródła do wyjaśnienia problemu historycznego.\nWymagania szczegółowe\nPoziom rozszerzony\nXXX. Europa i świat po kongresie wiedeńskim. Zdający:\n2) opisuje funkcjonowanie systemu wiedeńskiego i charakteryzuje próby jego\npodważenia;\n3) charakteryzuje ruchy społeczne i niepodległościowe w I połowie XIX w. […].\nZasady oceniania\n2 pkt - odpowiedź zawierająca dwie nazwy wydarzeń wraz z uzasadnieniem.\n1 pkt - odpowiedź zawierająca jedną nazwę wydarzenia wraz z uzasadnieniem.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\n58 Informator o egzaminie maturalnym z historii: w liceum ogólnokształcącym od roku szkolnego 2025/2026\noraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nRozwiązanie\nWydarzenie 1: rewolucja lipcowa [rewolucja 1830]\nPrzykładowe uzasadnienie: Wydarzenia rewolucji lipcowej stały się zachętą dla innych\nnarodów europejskich do walki o niepodległość i zerwanie z porządkiem ustanowionym na\nkongresie wiedeńskim. Przykładem jest powstanie listopadowe.\nWydarzenie 1: rewolucja lutowa [rewolucja 1848]\nPrzykładowe uzasadnienie: Wydarzenia rewolucji lutowej w Paryżu doprowadziły do obalenia\nmonarchii we Francji i ustanowienia republiki. Zapoczątkowały falę ruchów rewolucyjnych\nw całej Europie, określanych wspólnym mianem Wiosny Ludów.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Wydarzenie 1: rewolucja lipcowa (1830 r.).\nUzasadnienie: Wydarzenia rewolucji lipcowej we Francji stały się zachętą dla innych narodów europejskich do walki o niepodległość i zerwanie z porządkiem ustanowionym na kongresie wiedeńskim. Przykładem jest wybuch powstania listopadowego w Polsce.\nWydarzenie 2: rewolucja lutowa (1848 r.).\nUzasadnienie: Wydarzenia rewolucji lutowej w Paryżu doprowadziły do obalenia monarchii we Francji i ustanowienia republiki. Zapoczątkowały falę ruchów rewolucyjnych w całej Europie, określanych wspólnym mianem Wiosny Ludów.","image":"img/informator-maturalny-historia-2026/zad-25.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":57,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Informator maturalny · 2026","subject_label":"Historia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-historia-2026/zad/26","paper_id":"informator-maturalny-historia-2026","number":"26","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 26. (0-1)\nŹródło 1. Mapa działań powstańczych\nNa podstawie: H. Tomalska, Historia […], Warszawa 1999, s. 125.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 59\nŹródło 2. Fragment opracowania historycznego\nW 1845 roku odbyły się w Poznaniu oraz w Krakowie narady dotyczące terminu wybuchu\npowstania. Za jego przyspieszeniem wypowiadała się grupa młodszych konspiratorów\nz Dembowskim na czele. […] Przeważył głos Ludwika Mierosławskiego, który w spotkaniach\nbrał udział jako ekspert wojskowy. Zdecydowano, ze powstanie wybuchnie w lutym 1846 na\nterenie wszystkich trzech zaborów.\nM. Zgórniak, Polska w czasach walk o niepodległość (1815-1864), Kraków 2001, s. 191.\nRozstrzygnij, czy działania przedstawione w źródle 1. dotyczą powstania, którego\ntermin wyznaczył Ludwik Mierosławski (źródło 2.). Odpowiedź uzasadnij, odwołując\nsię do obu źródeł.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:\nWymagania ogólne\nI. Chronologia historyczna. Zdający:\n1) porządkuje i synchronizuje wydarzenia z […] dziejów ojczystych;\nII. Analiza i interpretacja historyczna. Zdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego;\n2) […] ocenia przydatność źródła do wyjaśnienia problemu historycznego.\nIII. Tworzenie narracji historycznej. Zdający:\n2) […] buduje argumentację, uwzględniając różne aspekty procesu historycznego;\n3) […] integruje informacje pozyskane z różnych źródeł wiedzy.\nWymagania szczegółowe\nWymagania szczegółowe\nPoziom rozszerzony\nXXXI. Ziemie polskie i ich mieszkańcy w latach 1815-1848. Zdający:\n2) wyjaśnia okoliczności wybuchu powstania krakowskiego i opisuje jego skutki […];\n3) opisuje następstwa Wiosny Ludów na ziemiach polskich.\nZasady oceniania\n1 pkt - za prawidłowe rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem zawierającym odwołanie do obu\nźródeł.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\n60 Informator o egzaminie maturalnym z historii: w liceum ogólnokształcącym od roku szkolnego 2025/2026\noraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nRozwiązanie\nRozstrzygnięcie: Nie\nPrzykładowe uzasadnienie:\nŹródło 1. dotyczy okoliczności wybuchu powstania krakowskiego w lutym 1846 roku, które\nnie przerodziło się w trójzaborowe powstanie i szybko upadło. Natomiast na mapie\nprzedstawiono walki w Wielkopolsce z okresu Wiosny Ludów z 1848 roku, w których wziął\nudział Mierosławski.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Rozstrzygnięcie: Nie.\nUzasadnienie: Źródło 2. dotyczy okoliczności wybuchu powstania krakowskiego w lutym 1846 roku, które nie przerodziło się w trójzaborowe powstanie planowane przez Mierosławskiego i szybko upadło. Natomiast na mapie (źródło 1.) przedstawiono walki w Wielkopolsce z okresu Wiosny Ludów z 1848 roku, w których wziął udział Mierosławski.","image":"img/informator-maturalny-historia-2026/zad-26.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":58,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Informator maturalny · 2026","subject_label":"Historia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-historia-2026/zad/27","paper_id":"informator-maturalny-historia-2026","number":"27","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 27. (0-1)\nŹródło 1. Fragment aktu prawnego\n§1. Nie będzie w Stanach Zjednoczonych lub jakimkolwiek miejscu podległym ich władzy ani\nniewolnictwa, ani przymusowych robót, chyba jako kara za przestępstwo, którego sprawca\nzostał prawidłowo skazany.\nhttp://libr.sejm.gov.pl\nŹródło 2. Seria znaczków [fragment]\nhttp://katalogznaczkow.net\nRozstrzygnij, czy dokument (źródło 1.) został ogłoszony w czasie konfliktu, do którego\nnawiązuje źródło 2. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do obu źródeł.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:\nWymagania ogólne\nII. Analiza i interpretacja historyczna. Zdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego;\n2) […] ocenia przydatność źródła do wyjaśnienia problemu historycznego.\nIII. Tworzenie narracji historycznej. Zdający:\n2) […] buduje argumentację, uwzględniając różne aspekty procesu historycznego;\n3) […] integruje informacje pozyskane z różnych źródeł wiedzy.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 61\nWymagania szczegółowe\nPoziom podstawowy\nXXV. Rewolucje XVIII w. Zdający:\n4) przedstawia wkład Polaków w walkę o niepodległość Stanów Zjednoczonych.\nXXXIII. Europa i świat w II połowie XIX i na początku XX w. Zdający:\n2) wyjaśnia przyczyny i skutki wojny secesyjnej w Stanach Zjednoczonych.\nZasady oceniania\n1 pkt - za prawidłowe rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem zawierającym odwołanie do obu\nźródeł.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nRozstrzygnięcie: Nie\nPrzykładowe uzasadnienie: Poprawka do Konstytucji USA przywołana w źródle 1. została\nwprowadzona na skutek wojny secesyjnej, a nie - wojny o niepodległość Stanów\nZjednoczonych, do czego nawiązują znaczki ze źródła 2. (Kościuszko, Pułaski, bitwa pod\nYorktown).","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Rozstrzygnięcie: Nie.\nUzasadnienie: Poprawka do Konstytucji USA znosząca niewolnictwo, przywołana w źródle 1., została wprowadzona na skutek wojny secesyjnej (1861-1865), a nie wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych, do której nawiązują znaczki ze źródła 2. (przedstawiające m.in. Kościuszkę, Pułaskiego, bitwę pod Yorktown).","image":"img/informator-maturalny-historia-2026/zad-27.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":60,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Informator maturalny · 2026","subject_label":"Historia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-historia-2026/zad/28","paper_id":"informator-maturalny-historia-2026","number":"28","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 28. (0-1)\nArtykuł prasowy z przełomu XIX i XX wieku [fragment]\nZa czasów niewoli Kraków był długi czas źródłem narodowego pokrzepienia. Przy\nwzmożeniu ucisku udawały się do niego ze Śląska pielgrzymki pobożnych, z Poznańskiego -\nwycieczki inteligencji. Na Wawelu i na Kopcu Kościuszki ogrzewały się serca przeszłością;\nbyła ona im ostoją i bodźcem. […] Królowie i bohaterzy nasi byli zawsze z nami […].\nTo słońce naszej przeszłości, świecące tak jasno w Krakowie, łączyło swoje promienie\nciepłotą ogniska naszej kultury, rozwijającej się tam bądź co bądź swobodniej.\nGalicja w dobie […], oprac. S. Kieniewicz, Wrocław 1952, s. 313.\nWyjaśnij, odwołując się do faktografii, z czego wynikała wyjątkowa sytuacja Polaków\nw Krakowie, opisana w artykule.\n62 Informator o egzaminie maturalnym z historii: w liceum ogólnokształcącym od roku szkolnego 2025/2026\noraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nWymagania ogólne\nII. Analiza i interpretacja historyczna. Zdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego;\n2) […] ocenia przydatność źródła do wyjaśnienia problemu historycznego.\nIII. Tworzenie narracji historycznej. Zdający:\n2) […] buduje argumentację, uwzględniając różne aspekty procesu historycznego.\nWymagania szczegółowe\nPoziom podstawowy\nXXXV. Ziemie polskie pod zaborami w II połowie XIX i na początku XX w. Zdający:\n1) wyjaśnia cele i porównuje metody polityki zaborców wobec mieszkańców ziem\ndawnej Rzeczypospolitej (w tym ziem zabranych) - rusyfikacja, germanizacja,\nautonomia galicyjska.\nPoziom rozszerzony\nXXXIII. Europa i świat w II połowie XIX i na początku XX w. Zdający:\n2) przedstawia reformy wewnętrzne w państwach zaborczych w II połowie XIX i na\npoczątku XX w.\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź zawierająca prawidłowe wyjaśnienie z odwołaniem do faktografii.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nWyjątkowość położenia Polaków w Krakowie wynikała z odmiennej polityki władz\nzaborczych. O ile w zaborze rosyjskim i pruskim nasiliły się represje wymierzone w polski\nżywioł narodowy, to w zaborze austriackim - na skutek reformy wewnętrznej tego państwa\n(powstanie monarchii dualistycznej, wprowadzenie autonomii na niektórych obszarach, np.\nGalicji) istniały większe swobody.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 63","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Wyjątkowość położenia Polaków w Krakowie wynikała z odmiennej polityki władz zaborczych. O ile w zaborze rosyjskim i pruskim nasiliły się represje wymierzone w polski żywioł narodowy (rusyfikacja, germanizacja), to w zaborze austriackim - na skutek reform wewnętrznych tego państwa (powstanie monarchii dualistycznej, wprowadzenie autonomii galicyjskiej) - istniały większe swobody narodowe, polityczne i kulturalne, dzięki czemu Kraków mógł stać się ośrodkiem kultywowania polskiej tradycji, nauki i kultury.","image":"img/informator-maturalny-historia-2026/zad-28.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":61,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Informator maturalny · 2026","subject_label":"Historia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-historia-2026/zad/29","paper_id":"informator-maturalny-historia-2026","number":"29","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 29. (0-1)\nKarta pocztowa wydana w 1905 roku\nhttps://muzeumstaszica.pl\n64 Informator o egzaminie maturalnym z historii: w liceum ogólnokształcącym od roku szkolnego 2025/2026\noraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nRozstrzygnij, czy plakat propaguje idee charakterystyczne romantyzmu czy\npozytywizmu. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do jego elementów graficznych.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:\nWymagania ogólne\nII. Analiza i interpretacja historyczna. Zdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego;\n2) […] ocenia przydatność źródła do wyjaśnienia problemu historycznego.\nIII. Tworzenie narracji historycznej. Zdający:\n2) […] buduje argumentację, uwzględniając różne aspekty procesu historycznego.\nWymaganie szczegółowe\nPoziom rozszerzony\nXXXVI. Kultura i nauka polska w II połowie XIX i na początku XX w. Zdający:\n1) charakteryzuje podstawy ideowe i program polskiego pozytywizmu.\nZasady oceniania\n1 pkt - za prawidłowe rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem zawierającym odwołanie do\nelementów graficznych plakatu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nRysunek nawiązuje do haseł właściwych pozytywizmowi, który zamiast do walki zbrojnej\no niepodległość (romantyzm) proponował odwoływanie się do pracy organicznej\n(modernizacja gospodarki, narzędzia rolnicze, handel) i pracy u podstaw (oświata i nauka),\nponieważ w tym upatrywał szans na przetrwanie żywiołu polskiego.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 65\nHISTORIA NAJNOWSZA (PO 1914 ROKU)","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Rozstrzygnięcie: pozytywizm.\nUzasadnienie: Rysunek/karta pocztowa nawiązuje do haseł właściwych pozytywizmowi, który zamiast walki zbrojnej o niepodległość (romantyzm) proponował odwoływanie się do pracy organicznej (modernizacja gospodarki, narzędzia rolnicze, handel, przemysł) i pracy u podstaw (oświata i nauka), ponieważ w tym upatrywał szans na przetrwanie żywiołu polskiego.","image":"img/informator-maturalny-historia-2026/zad-29.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":63,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Informator maturalny · 2026","subject_label":"Historia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-historia-2026/zad/30","paper_id":"informator-maturalny-historia-2026","number":"30","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 30. (0-1)\nŹródło 1. Fragment „nekrologu” publikowanego w prasie\nhttps://pl.wikipedia.org\nŹródło 2. Rysunek satyryczny\nTłumaczenie napisów: Jeśli mnie dotkniesz, to ja Jeśli się ruszysz, to ja… Jeśli uderzysz tego\nmałego kolesia, to ja… Jeśli uderzysz mojego przyjaciela, to ja… Jeśli uderzycie jego… Hej, wy tam…\nhttp://heathenhistory.co.uk\n66 Informator o egzaminie maturalnym z historii: w liceum ogólnokształcącym od roku szkolnego 2025/2026\noraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nRozstrzygnij, które ze źródeł odnosi się do wydarzeń wcześniejszych. Odpowiedź\nuzasadnij, odwołując się do obu źródeł.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:\nWymagania ogólne\nI. Chronologia historyczna. Zdający:\n1) porządkuje i synchronizuje wydarzenia z historii powszechnej […].\nII. Analiza i interpretacja historyczna. Zdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego;\n2) […] ocenia przydatność źródła do wyjaśnienia problemu historycznego.\nIII. Tworzenie narracji historycznej. Zdający:\n2) […] buduje argumentację, uwzględniając różne aspekty procesu historycznego;\n3) […] integruje informacje pozyskane z różnych źródeł wiedzy.\nWymagania szczegółowe\nPoziom podstawowy\nXXXVII. I wojna światowa. Zdający:\n1) wyjaśnia pośrednie i bezpośrednie przyczyny wybuchu wojny.\nXXXIX. Europa i świat po I wojnie światowej. Zdający:\n1) charakteryzuje polityczne […] następstwa I wojny światowej […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za prawidłowe rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem zawierającym odwołanie do obu\nźródeł.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nRozstrzygnięcie: Źródło 2.\nPrzykładowe uzasadnienie:\nŹródło 2. odnosi się do wydarzeń wcześniejszych, ponieważ ilustruje genezę I wojny\nświatowej, która rozpoczęła się od reakcji łańcuchowej państw sojuszniczych na konflikt\nserbsko-austriacki. Źródło 1. nawiązuje do rozpadu Austro-Węgier jesienią 1918 roku.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 67","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Rozstrzygnięcie: Źródło 2.\nUzasadnienie: Źródło 2. odnosi się do wydarzeń wcześniejszych, ponieważ ilustruje genezę I wojny światowej, która rozpoczęła się od reakcji łańcuchowej państw sojuszniczych na konflikt serbsko-austriacki (1914 r.). Źródło 1. nawiązuje natomiast do rozpadu Austro-Węgier jesienią 1918 roku, czyli do wydarzeń kończących wojnę.","image":"img/informator-maturalny-historia-2026/zad-30.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":65,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Informator maturalny · 2026","subject_label":"Historia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-historia-2026/zad/31","paper_id":"informator-maturalny-historia-2026","number":"31","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 31. (0-1)\nPlakaty z okresu I wojny światowej\nhttps://www.iwm.org.uk\nhttps://quadri.wordpress.com\nA\nB\n68 Informator o egzaminie maturalnym z historii: w liceum ogólnokształcącym od roku szkolnego 2025/2026\noraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nRozstrzygnij, czy oba plakaty zostały opublikowane przez tę samą stronę konfliktu.\nOdpowiedź uzasadnij, odwołując się do elementów graficznych każdego z nich.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:\nWymagania ogólne\nII. Analiza i interpretacja historyczna. Zdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego;\n2) […] ocenia przydatność źródła do wyjaśnienia problemu historycznego.\nIII. Tworzenie narracji historycznej. Zdający:\n2) […] buduje argumentację, uwzględniając różne aspekty procesu historycznego;\n3) […] integruje informacje pozyskane z różnych źródeł wiedzy.\nWymagania szczegółowe\nPoziom rozszerzony\nXXXVII. I wojna światowa. Zdający:\n2) przedstawia przebieg działań wojennych na najważniejszych frontach,\ndostrzegając zależności między nimi.\nZasady oceniania\n1 pkt - za prawidłowe rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem zawierającym odwołanie do\nelementów graficznych obu plakatów.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nRozstrzygnięcie: Nie\nPrzykładowe uzasadnienie:\nPlakat A ma negatywne przesłanie, ukazuje krwiożerczą bestię w charakterystycznym dla\narmii niemieckiej hełmie na głowie, wyciągającą zakrwawione ręce wyciąga w kierunku globu\nziemskiego. Plakat B z kolei przedstawia wizję pozytywną - niemiecki cesarz (świadczy\no tym flaga) jako zwycięzca i wybawca w otoczeniu żołnierzy i personifikacji Niemiec.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 69","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Rozstrzygnięcie: Nie.\nUzasadnienie: Plakat A ma wydźwięk negatywny wobec Niemiec - ukazuje krwiożerczą bestię w charakterystycznym dla armii niemieckiej hełmie (pikielhaubie), wyciągającą zakrwawione ręce/łapy w kierunku globu ziemskiego - to plakat aliancki/antyniemiecki. Plakat B z kolei przedstawia wizję pozytywną - niemieckiego cesarza (świadczy o tym flaga) jako zwycięzcę i wybawcę w otoczeniu żołnierzy i personifikacji Niemiec - to plakat niemiecki. Oba więc pochodzą z przeciwnych stron konfliktu.","image":"img/informator-maturalny-historia-2026/zad-31.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":67,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Informator maturalny · 2026","subject_label":"Historia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-historia-2026/zad/32","paper_id":"informator-maturalny-historia-2026","number":"32","points":2,"ptype":"closed","subject":"historia","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 32. (0-2)\nNa podstawie źródeł oraz własnej wiedzy uzupełnij tabelę - wpisz obok fragmentów\nbiografii odpowiadające im nazwiska.\nFragment biografii\nNazwisko\nA.\nDziałacz narodowy i niepodległościowy, redaktor i publicysta,\nwydawca górnośląskiego „Polaka”, poseł do Reichstagu, polski\nkomisarz plebiscytowy na Górnym Śląsku, faktyczny dyktator III\npowstania śląskiego, poseł na Sejm RP oraz do Sejmu Śląskiego,\nprzywódca Chadecji, sądzony i skazany w procesie brzeskim, od\n1935 roku na emigracji w Czechosłowacji, współtwórca\nopozycyjnego wobec sanacji tzw. Frontu Morges, wiosną 1939\nroku powrócił do kraju, gdzie wkrótce zmarł.\nB.\nPianista, wirtuoz, kompozytor, polityk, przedstawiciel Komitetu\nNarodowego Polskiego w Stanach Zjednoczonych, prezydent\nrady ministrów i minister spraw zagranicznych, delegat Polski na\nkonferencję pokojową w Paryżu, współinicjator opozycyjnego\nwobec rządów piłsudczyków tzw. Frontu Morges, podczas II wojny\nświatowej przewodniczący Rady Narodowej RP.\nC.\nDziałacz ludowy i niepodległościowy, jeden z twórców Stronnictwa\nLudowego oraz Polskiego Stronnictwa Ludowego „Piast”, poseł do\naustriackiej Rady Państwa, przewodniczący Polskiej Komisji\nLikwidacyjnej, w okresie II Rzeczypospolitej trzykrotny premier,\njeden z przywódców Centrolewu, sądzony i skazany w procesie\nbrzeskim, w latach 1933-1939 na emigracji politycznej\nw Czechosłowacji, w czasie II wojny światowej internowany przez\nNiemców.\nNa podstawie: https://niepodlegla.gov.pl\nWymagania ogólne\nII. Analiza i interpretacja historyczna. Zdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego;\n2) […] ocenia przydatność źródła do wyjaśnienia problemu historycznego.\nWymagania szczegółowe\nPoziom rozszerzony\nXLII. Dzieje polityczne II Rzeczypospolitej. Zdający:\n3) ocenia wpływ Józefa Piłsudskiego, Romana Dmowskiego oraz innych polityków na\nkształt II Rzeczypospolitej; porównuje ich wizje Polski.\n70 Informator o egzaminie maturalnym z historii: w liceum ogólnokształcącym od roku szkolnego 2025/2026\noraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nZasady oceniania\n2 pkt - odpowiedź zawierająca trzy prawidłowe nazwiska.\n1 pkt - odpowiedź zawierająca dwa prawidłowe nazwiska.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nA - [Wojciech] Korfanty\nB - [Ignacy Jan] Paderewski\nC - [Wincenty] Witos","answer":"A - Wojciech Korfanty; B - Ignacy Jan Paderewski; C - Wincenty Witos","answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-historia-2026/zad-32.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":69,"source":"ai","answer_source":"ai","answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Informator maturalny · 2026","subject_label":"Historia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-historia-2026/zad/33","paper_id":"informator-maturalny-historia-2026","number":"33","points":3,"ptype":"open","subject":"historia","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 33. (0-3)\nRysunek Edwarda Porządkowskiego z 1949 roku\n„Mucha” 1949, nr 28, s. 1.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 71\nWyjaśnij wymowę rysunku, interpretując jego elementy graficzne i podpis.\nW odpowiedzi uwzględnij kontekst historyczny.\nWymagania ogólne\nII. Analiza i interpretacja historyczna. Zdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego;\n2) […] ocenia przydatność źródła do wyjaśnienia problemu historycznego.\nIII. Tworzenie narracji historycznej. Zdający:\n2) […] buduje argumentację, uwzględniając różne aspekty procesu historycznego;\n3) […] integruje informacje pozyskane z różnych źródeł wiedzy.\nWymagania szczegółowe\nPoziom podstawowy\nLV. Proces przejmowania władzy przez komunistów w Polsce (1944-1948). Zdający:\n1) opisuje straty demograficzne, gospodarcze i kulturowe po II wojnie światowej;\n4) charakteryzuje okres odbudowy […].\nPoziom rozszerzony\nLVI. Stalinizm w Polsce i jego erozja. Zdający:\n1) wyjaśnia założenia propagandy komunistycznej […].\nZasady oceniania\n3 pkt - odpowiedź zawierająca wyjaśnienie wymowy rysunku, poparte interpretacją dwóch\nelementów graficznych i podpisu, oraz uwzględniająca kontekst historyczny.\n2 pkt - odpowiedź zawierająca wyjaśnienie wymowy rysunku, poparte interpretacją dwóch\nelementów graficznych i podpisu, bez uwzględnienia kontekstu historycznego.\n1 pkt - odpowiedź zawierająca wyjaśnienie wymowy rysunku, niepoparte interpretacją dwóch\nelementów graficznych lub podpisu, i nieuwzględniająca kontekstu historycznego.\n0 pkt - odpowiedź niepełna lub odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\n72 Informator o egzaminie maturalnym z historii: w liceum ogólnokształcącym od roku szkolnego 2025/2026\noraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nPrzykładowe rozwiązanie\nWymową rysunku jest pozytywna. Dla ludności Warszawy odbudowanie kolumny Zygmunta\nbyło radosnym wydarzeniem, ponieważ oznaczało przywrócenie symbolu miasta i zapowiedź\nodbudowania całej stolicy (w tle ukazana wizja odbudowanego z ruin zamku królewskiego).\nDla władz komunistycznych - rysunek powstał w 1949 roku - pomnik króla Zygmunta III\nWazy mógł być niewygodny, ponieważ swoją symboliką (krzyż) nie wpisywał się\nw komunistyczną propagandę nowoczesnego społeczeństwa, wolnego od szlachecko-\n-monarchicznych oraz religijnych uwarunkowań. Stąd też w podpisie autor skomentował fakt\nodbudowy pomnika nie jako powrót tych wartości, ale jako symbol Warszawy i dzieła\nodbudowy stolicy.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Wymowa rysunku jest pozytywna/afirmatywna wobec odbudowy stolicy, choć niejednoznaczna w warstwie propagandowej. Dla mieszkańców Warszawy odbudowanie Kolumny Zygmunta było radosnym wydarzeniem, ponieważ oznaczało przywrócenie symbolu miasta i zapowiedź odbudowy całej stolicy (w tle widoczna wizja odbudowanego z ruin Zamku Królewskiego). Dla władz komunistycznych - rysunek powstał w 1949 roku, w okresie nasilającego się stalinizmu - pomnik króla Zygmunta III Wazy mógł być niewygodny, ponieważ swoją symboliką (krzyż w dłoni króla) nie wpisywał się w propagandę nowego, „wyzwolonego” od tradycji szlachecko-monarchicznej i religijnej społeczeństwa. Dlatego w podpisie autor skomentował fakt odbudowy pomnika nie jako powrót dawnych wartości, lecz jako symbol Warszawy i dzieła odbudowy stolicy zgodny z propagandą sukcesu władzy ludowej.","image":"img/informator-maturalny-historia-2026/zad-33.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":70,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Informator maturalny · 2026","subject_label":"Historia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-historia-2026/zad/34","paper_id":"informator-maturalny-historia-2026","number":"34","points":null,"ptype":"closed","subject":"historia","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 34.\nO początkach kryzysu zimnowojennego z 1962 roku\nMyśl o zainstalowaniu rakiet z głowicami jądrowymi […] przyszła mi do głowy podczas wizyty\nw Bułgarii. […] Myślałem tak: jeśli zainstalujemy rakiety potajemnie oraz jeśli Stany\nZjednoczone odkryją te rakiety po ich zainstalowaniu i przygotowaniu do ataku, Amerykanie\npomyślą dwa razy zanim spróbują zlikwidować nasze instalacje za pomocą środków\nmilitarnych.\nA. Radziwiłł, W. Roszkowski, Historia […], Warszawa 1999, s. 17.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-historia-2026/zad-34.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":72,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Informator maturalny · 2026","subject_label":"Historia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-historia-2026/zad/34.1","paper_id":"informator-maturalny-historia-2026","number":"34.1","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 34.1. (0-1)\nPodaj stosowaną w historiografii nazwę wydarzenia, do którego genezy nawiązuje tekst.\nWymagania ogólne\nII. Analiza i interpretacja historyczna. Zdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego;\n2) […] ocenia przydatność źródła do wyjaśnienia problemu historycznego.\nWymagania szczegółowe\nPoziom podstawowy\nLII. Dekolonizacja, integracja i nowe konflikty. Zdający:\n2) wyjaśnia przyczyny i przedstawia skutki […] kryzysu kubańskiego […].\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź zawierająca prawidłową nazwę.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nkryzys kubański / kryzys karaibski\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 73","answer":null,"answer_text":null,"solution":"kryzys kubański / kryzys karaibski (kryzys rakietowy na Kubie)","image":"img/informator-maturalny-historia-2026/zad-34.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":72,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Informator maturalny · 2026","subject_label":"Historia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-historia-2026/zad/34.2","paper_id":"informator-maturalny-historia-2026","number":"34.2","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 34.2. (0-1)\nPodaj nazwiska przywódców USA i ZSRS, którzy sprawowali władzę w czasie\nwydarzeń, do których nawiązuje tekst.\nPrzywódca USA:\nPrzywódca ZSRS:\nWymagania ogólne\nII. Analiza i interpretacja historyczna. Zdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego;\n2) […] ocenia przydatność źródła do wyjaśnienia problemu historycznego.\nWymagania szczegółowe\nPoziom podstawowy\nLII. Dekolonizacja, integracja i nowe konflikty. Zdający:\n2) wyjaśnia przyczyny i przedstawia skutki konfliktów zimnowojennych, w tym […]\nkryzysu kubańskiego […].\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź zawierająca dwa nazwiska.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n[John Fitzgerald] Kennedy\n[Nikita] Chruszczow","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Przywódca USA: John Fitzgerald Kennedy.\nPrzywódca ZSRS: Nikita Chruszczow.","image":"img/informator-maturalny-historia-2026/zad-34.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":73,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Informator maturalny · 2026","subject_label":"Historia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-historia-2026/zad/35","paper_id":"informator-maturalny-historia-2026","number":"35","points":2,"ptype":"closed","subject":"historia","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 35. (0-2)\nFragment wspomnień\nPo latach wystygł mi gniew na Gomułkę za represje wobec mnie i moich przyjaciół.\nDostawałem od niego baty, ale sam pchałem się do bijatyki. Starałem się uderzać celnie\ni dotkliwie, nie powinienem się więc dziwić, że sam też obrywałem. Gorzej jest z kampanią\n„antysyjonistyczną” i wypchnięciem na obczyznę tysięcy Bogu ducha winnych Polaków\nwyłącznie za żydowskie pochodzenie. Ta rana czasem jeszcze ropieje, w gruncie rzeczy był\nto jednak problem wewnętrznopolski. Ale sierpniowej hańby […] nie umiem Gomułce\ndarować, ponieważ to, co Polacy zrobili […], jest także moją hańbą.\nK. Modzelewski, Zajeździmy kobyłę historii. Wyznania poobijanego jeźdźca, Warszawa 2013, s. 48.\n74 Informator o egzaminie maturalnym z historii: w liceum ogólnokształcącym od roku szkolnego 2025/2026\noraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nDokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych, a następnie\nuzasadnij swój wybór, odwołując się do obu wydarzeń przywołanych w źródle.\nWydarzenia, do których odwołuje się autor, rozegrały się w roku\nA. 1956.\nB. 1968.\nC. 1970.\nD. 1976.\nUzasadnienie:\nWymagania ogólne\nI. Chronologia historyczna. Zdający:\n1) porządkuje i synchronizuje wydarzenia z historii powszechnej oraz dziejów\nojczystych.\nII. Analiza i interpretacja historyczna. Zdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego;\n2) […] ocenia przydatność źródła do wyjaśnienia problemu historycznego.\nIII. Tworzenie narracji historycznej. Uczeń:\n2) […] buduje argumentację, uwzględniając różne aspekty procesu historycznego;\nWymagania szczegółowe\nPoziom podstawowy\nLVII. Polska w latach 1957-1981. Zdający:\n3) wyjaśnia genezę i następstwa kryzysów społecznych w latach 1968 […].\nLI. Świat po II wojnie światowej. Początek zimnej wojny. Zdający:\n4) omawia […] opór wobec komunizmu ([…] Czechosłowacja - 1968 r.)\nZasady oceniania\n2 pkt - za prawidłowe wskazanie wraz z uzasadnieniem zawierającym odwołanie do dwóch\nwydarzeń.\n1 pkt - za prawidłowe wskazanie wraz z uzasadnieniem zawierającym odwołanie do jednego\nwydarzenia.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nB\nPrzykładowe uzasadnienie:\nAutor wspomina o „kampanii antysyjonistycznej” w Polsce czasów Gomułki, czyli\no wydarzeniach będących skutkami Marca 1968 roku (zmuszaniu do emigracji obywateli\npolskich pochodzenia żydowskiego) Wspomina także o „sierpniowej hańbie”, czyli o udziale\nwojsk polskich w interwencji Układu Warszawskiego w Czechosłowacji.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 75","answer":"B","answer_text":null,"solution":"Uzasadnienie: Autor wspomina o „kampanii antysyjonistycznej” w Polsce czasów Gomułki, czyli o wydarzeniach będących skutkami Marca 1968 roku (zmuszaniu do emigracji obywateli polskich pochodzenia żydowskiego). Wspomina także o „sierpniowej hańbie”, czyli o udziale wojsk polskich (w ramach Układu Warszawskiego) w interwencji w Czechosłowacji w sierpniu 1968 roku (stłumienie Praskiej Wiosny).","image":"img/informator-maturalny-historia-2026/zad-35.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":73,"source":"ai","answer_source":"ai","answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Informator maturalny · 2026","subject_label":"Historia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-historia-2026/zad/36","paper_id":"informator-maturalny-historia-2026","number":"36","points":null,"ptype":"open","subject":"historia","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 36.\nŹródło 1. Fragment przemówienia\nSto lat temu, wielki Amerykanin, pod którego cieniem dziś stoimy, podpisał Proklamację\nEmancypacji. Ten ważny dekret stał się światłem nadziei milionów murzyńskich niewolników,\nktórzy spalali się w płomieniach miażdżącej niesprawiedliwości. Stał się radosnym świtem\nkończącym długą noc ich niewoli.\nWielkie mowy historii, oprac. T. Zawadzki, Warszawa 2006, s. 40-41.\nŹródło 2. Fotografia z epoki\nhttps://www.allposters.com","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-historia-2026/zad-36.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":75,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Historia · Informator maturalny · 2026","subject_label":"Historia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-historia-2026/zad/36.1","paper_id":"informator-maturalny-historia-2026","number":"36.1","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 36.1. (0-1)\nWyjaśnij okoliczności wydania dokumentu wspomnianego w źródle 1. W odpowiedzi\nodwołaj się do faktografii.\n76 Informator o egzaminie maturalnym z historii: w liceum ogólnokształcącym od roku szkolnego 2025/2026\noraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nWymagania ogólne\nII. Analiza i interpretacja historyczna. Zdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego;\n2) […] ocenia przydatność źródła do wyjaśnienia problemu historycznego.\nWymagania szczegółowe\nPoziom podstawowy\nXXXIII. Europa i świat w II połowie XIX i na początku XX w. Zdający:\n2) wyjaśnia przyczyny i skutki wojny secesyjnej w Stanach Zjednoczonych.\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź zawierająca prawidłowe wyjaśnienie z odwołaniem do faktografii.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nToczyła się w USA wojna domowa (secesyjna), ogłoszona w 1863 roku Proklamacja znosiła\nniewolnictwo na obszarze całych Stanów Zjednoczonych, co miało osłabić konfederatów.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"W USA toczyła się wojna domowa (secesyjna) między Unią a Konfederacją Stanów Skonfederowanych (1861-1865). Ogłoszona przez prezydenta Abrahama Lincolna w 1863 roku Proklamacja Emancypacji znosiła niewolnictwo na obszarze zbuntowanych stanów Południa, co miało osłabić Konfederatów i nadać wojnie charakter walki o zniesienie niewolnictwa.","image":"img/informator-maturalny-historia-2026/zad-36.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":75,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Informator maturalny · 2026","subject_label":"Historia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-historia-2026/zad/36.2","paper_id":"informator-maturalny-historia-2026","number":"36.2","points":1,"ptype":"open","subject":"historia","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 36.2. (0-1)\nPodaj\nnazwisko\nautora\ncytowanego\nprzemówienia\noraz\nnazwisko\nwielkiego\nAmerykanina wspomnianego w tym przemówieniu.\nAutor przemówienia:\nWielki Amerykanin:\nWymagania ogólne\nII. Analiza i interpretacja historyczna. Zdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego;\n2) […] ocenia przydatność źródła do wyjaśnienia problemu historycznego.\nIII. Tworzenie narracji historycznej. Zdający:\n2) […] buduje argumentację, uwzględniając różne aspekty procesu historycznego;\n3) […] integruje informacje pozyskane z różnych źródeł wiedzy.\nWymaganie szczegółowe\nPoziom podstawowy\nLIII. Przemiany cywilizacyjne na świecie. Zdający:\n1) analizuje najważniejsze przemiany kulturowe i społeczne po II wojnie światowej.\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź zawierająca dwa prawidłowe nazwiska.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nAutor przemówienia: [Martin Luther] King\nWielki Amerykanin: [Abraham] Lincoln\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 77","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Autor przemówienia: Martin Luther King.\nWielki Amerykanin: Abraham Lincoln.","image":"img/informator-maturalny-historia-2026/zad-36.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":76,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Informator maturalny · 2026","subject_label":"Historia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-historia-2026/zad/37","paper_id":"informator-maturalny-historia-2026","number":"37","points":1,"ptype":"closed","subject":"historia","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 37. (0-1)\nRysunek satyryczny\nhttps://www.cvce.eu\nDokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych, a następnie\nuzasadnij swój wybór, odwołując się do symboliki rysunku.\nRysunek nawiązuje do genezy\nA. Organizacji Narodów Zjednoczonych.\nB. Paktu Północnoatlantyckiego.\nC. Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali.\nD. Układu Warszawskiego.\nUzasadnienie:\n78 Informator o egzaminie maturalnym z historii: w liceum ogólnokształcącym od roku szkolnego 2025/2026\noraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nWymagania ogólne\nI. Chronologia historyczna. Zdający:\n1) porządkuje i synchronizuje wydarzenia z historii powszechnej […].\nII. Analiza i interpretacja historyczna. Zdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego;\n2) […] ocenia przydatność źródła do wyjaśnienia problemu historycznego.\nIII. Tworzenie narracji historycznej. Zdający:\n2) […] buduje argumentację, uwzględniając różne aspekty procesu historycznego;\nWymaganie szczegółowe\nPoziom podstawowy\nLII. Dekolonizacja, integracja i nowe konflikty. Zdający:\n4) charakteryzuje genezę i etapy integracji europejskiej.\nZasady oceniania\n1 pkt - za prawidłowe wskazanie wraz z uzasadnieniem zawierającym odwołanie do\nsymboliki rysunku.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nC\nPrzykładowe uzasadnienie:\nNa rysunku został przedstawiony statek z napisem „Europa”, do którego po mostku\nz napisem „Plan Schumana” wsiadają postacie uosabiające 6 państw europejskich. Plan\nSchumana stał się bezpośrednią przyczyną postania Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali\nw 1951 roku, którą utworzyły: RFN, Francja, Włochy i kraje Beneluxu.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 79","answer":"C","answer_text":null,"solution":"Uzasadnienie: Na rysunku przedstawiony jest statek z napisem „Europa”, do którego po mostku z napisem „Plan Schumana” wsiadają postacie uosabiające sześć państw europejskich. Plan Schumana stał się bezpośrednią przyczyną powstania Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali w 1951 roku, którą utworzyły: RFN, Francja, Włochy oraz kraje Beneluksu.","image":"img/informator-maturalny-historia-2026/zad-37.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":77,"source":"ai","answer_source":"ai","answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Informator maturalny · 2026","subject_label":"Historia","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-historia-2026/zad/38","paper_id":"informator-maturalny-historia-2026","number":"38","points":3,"ptype":"closed","subject":"historia","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 38. (0-3)\nUlotka z epoki\nhttp://www.dlibra.karta.org.pl\nWyjaśnij główne przesłanie ulotki, interpretując jej elementy graficzne i uwzględniając\nkontekst historyczny.\nWymagania ogólne\nI. Chronologia historyczna. Zdający:\n1) porządkuje i synchronizuje wydarzenia z […] dziejów ojczystych.\nII. Analiza i interpretacja historyczna. Zdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok i dostrzega\nzależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego;\n2) […] ocenia przydatność źródła do wyjaśnienia problemu historycznego.\nIII. Tworzenie narracji historycznej. Zdający:\n2) […] buduje argumentację, uwzględniając różne aspekty procesu historycznego;\n3) […] integruje informacje pozyskane z różnych źródeł wiedzy.\n80 Informator o egzaminie maturalnym z historii: w liceum ogólnokształcącym od roku szkolnego 2025/2026\noraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nWymagania szczegółowe\nPoziom podstawowy\nLV. Proces przejmowania władzy przez komunistów w Polsce (1944-1948). Zdający:\n2) charakteryzuje okoliczności i etapy przejmowania władzy w Polsce przez\nkomunistów.\nLVIII. Dekada 1981-1989. Zdający:\n1) wyjaśnia przyczyny wprowadzenia stanu wojennego […].\nPoziom rozszerzony\nLVIII. Dekada 1981-1989. Uczeń:\n4) charakteryzuje realia życia codziennego w PRL lat 80.\nZasady oceniania\n3 pkt - odpowiedź zawierająca wyjaśnienie przesłania ulotki, poparte interpretacją dwóch\nelementów graficznych, i uwzględniająca kontekst historyczny.\n2 pkt - odpowiedź zawierająca wyjaśnienie przesłania ulotki, poparte interpretacją dwóch\nelementów graficznych, bez uwzględnienia kontekstu historycznego.\n1 pkt - odpowiedź zawierająca wyjaśnienie przesłania ulotki, niepoparte interpretacją dwóch\nelementów graficznych, i nieuwzględniająca kontekstu historycznego.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nGłównym przesłaniem ulotki jest ukazanie analogii między utworzeniem Polskiego Komitetu\nWyzwolenia Narodowego oraz Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego. W obu przypadkach\nbyło to, zdaniem autora rysunku, efektem sowieckiej polityki zniewolenia. Świadczą o tym\nsymbole ZSRS (czerwona pięcioramienna gwiazda oraz sierp i młot) a także drut kolczasty\noplatający całość i podpisany „ciągłość tradycji”. Ulotka powstał w okresie stanu wojennego,\no czym świadczą data 13 XII 1981 oraz znak obozu dla internowanych.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 81\nWYPOWIEDŹ ARGUMENTACYJNA\nPrzykład 1.\nGłówną przyczyną upadku republiki rzymskiej był rozrost terytorialny tego państwa.\nZajmij stanowisko wobec powyższej tezy i je uzasadnij, uwzględniając w argumentacji\naspekt polityczny, społeczno-gospodarczy i kulturowy.\nWymagania ogólne\nI. Chronologia historyczna. Zdający:\n1) porządkuje i synchronizuje wydarzenia z historii powszechnej […];\n2) dostrzega zmienność i dynamikę wydarzeń w dziejach, a także ciągłość procesów\nhistorycznych i cywilizacyjnych.\nII. Analiza i interpretacja historyczna. Zdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok\ni dostrzega zależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego;\n3) dostrzega mnogość perspektyw badawczych oraz różnorakie interpretacje historii\ni ich przyczyny;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania przeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nIII. Tworzenie narracji historycznej. Zdający:\n1) tworzy narrację historyczną w ujęciu przekrojowym, jak i problemowym;\n2) dostrzega problem i buduje argumentację, uwzględniając różne aspekty procesu\nhistorycznego;\n3) dokonuje selekcji i hierarchizacji oraz integruje informacje pozyskane z różnych\nźródeł wiedzy.\nWymagania szczegółowe\nPoziom podstawowy\nIV. Społeczeństwo, życie polityczne i kultura starożytnego Rzymu. Zdający:\n1) charakteryzuje przemiany ustrojowe i społeczne (w tym problem niewolnictwa)\nw państwie rzymskim doby republiki […];\n2) omawia kierunki i charakter ekspansji rzymskiej, wyjaśnia pojęcie imperium;\n6) rozpoznaje osiągnięcia kulturowe starożytnych Rzymian.\nPoziom rozszerzony\nIV. Społeczeństwo, życie polityczne i kultura starożytnego Rzymu. Zdający:\n1) omawia początki Rzymu;\n2) wyjaśnia przyczyny kryzysu i upadku republiki rzymskiej;\n2) charakteryzuje etapy ekspansji rzymskiej;\n4) wyjaśnia pojęcia obywatela i obywatelstwa w […] republikańskim Rzymie […].\nZasady oceniania\nOpis zasad oceniania zadań otwartych rozszerzonej odpowiedzi (wypracowań) znajduje się\nna s. 9-13 Informatora.\n82 Informator o egzaminie maturalnym z historii: w liceum ogólnokształcącym od roku szkolnego 2025/2026\noraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nPrzykładowe ocenione realizacje\nRealizacja 1.\nRzym swoją potęgę budował wiekami. Przez cały proces kreowania nowego\nimperium podbijane były co rusz to nowe terytoria, ludy i kultury. Każdy podbój zakończony\nsukcesem łączył się niejako z poszerzeniem rzymskiej kultury o nowe doświadczenia,\nwierzenia, tradycje i bogów. Choć kultura Rzymian do zamkniętych nie należała, to\ndoświadczenie próby czasu pokazało, że nie była ona pozbawiona wad, które w połączeniu\nz aspektami politycznymi, społecznymi i gospodarczymi przyczyniły się do upadku ustroju\nrepublikańskiego i do zaakceptowania nowej, nieformalnej formy sprawowania władzy przez\ncezarów. Republika istniała w latach 509-27 p.n.e. Senat był w niej ciałem ustawodawczym\ni wykonawczym. Rozwinęła się z niewielkiego, monarchicznego państwa-miasta (civitas)\nrządzonego przez królów w środkowej części Półwyspu Apenińskiego do największej potęgi\nświata antycznego, która pod kontrolą miała cały basen Morza Śródziemnego. Czasy\nrepubliki były okresem świetności szeroko pojmowanego już wówczas Rzymu. Do końca I w.\np.n.e. pod jego kontrolą znajdowały się cały Półwysep Apeniński, Galia, Hiszpania, Grecja,\nMacedonia, a także Azja Mniejsza, Sycylia, Sardynia oraz Korsyka i rejony północnego\nwybrzeża Afryki. Uważam, że nadmierny rozrost terytorialny nie był główną przyczyną, która\ndoprowadziła do upadku republiki rzymskiej, a decydującą rolę odegrały inne wydarzenia,\nbędące bodźcem do takiego a nie innego biegu historii. W swojej pracy przedstawię\nprzyczyny upadku republiki rzymskiej i przeanalizuję czynniki, które miały na to największy\nwpływ.\nPrzede wszystkim rozwój administracyjny republiki przestał nadążać za intensywną\nekspansją terytorialną Rzymian. Imperium rozrastało się w tempie zawrotnym jak na tamte\nczasy i wiele nowych podbitych terytoriów zostało szybko podporządkowane zwycięzcom.\nWarto tu wspomnieć, że ustrój republikański był wydolny jedynie w przypadku państwa-\nmiasta. Tak szybki rozrost zapoczątkował w I wieku p.n.e. poważny kryzys w obrębie\nrzymskiego sektora politycznego. Na początku I wieku p.n.e. wszyscy mieszkańcy Italii\notrzymali obywatelstwo rzymskie. Ustrój republikański uniemożliwiał im jednak skuteczny\nudział w wyborach urzędników, tym samym nie pozwalał korzystać ze wszystkich\nprzysługujących im praw. Innym czynnikiem, który zdecydowanie osłabił republikę rzymską,\nprzez co prowadził ją niechybnie w kierunku upadku, był okres dyktatury Sulli. Rzymska\nrepublika przewidywała możliwość funkcjonowania dyktatora, któremu przysługiwały liczne\nuprawnienia i władza absolutna, aby skutecznie zapobiec ciężkim kryzysom. Jednak\nskupienie tak wielkiej władzy w ręku jednej osoby było dla ustroju niebezpieczne. Toteż tę\nfunkcję sprawowało się przez sześć miesięcy. Dyktatura Sulli jednak nie zakończyła się po\ntym okresie, lecz trwała przez czas nieograniczony (sprawował ją aż trzy lata, do roku 79\np.n.e.). Rozpoczęły się wówczas prześladowania przeciwników politycznych, które\npochłonęły kilka tysięcy ofiar. Towarzyszyła temu konfiskata majątków, który potem mogli na\nlicytacjach odkupić bogaci sprzymierzeńcy i przyjaciele dyktatora. Pozbawił on konsulów\nwładzy wojskowej, zniósł cenzurę, zwiększył liczbę senatorów do sześciuset. Inicjatywa\nustawodawcza trybunów ludowych musiała być zaakceptowana przez senat, ponadto trybun\nstracił możliwość pełnienia innych urzędów. Ograniczono rolę ekwitów na korzyść\nsenatorów. Jego działania umocniły między innymi pozycję senatu kosztem trybunów\nludowych. Innym aspektem z obszaru polityki, który warto wziąć pod uwagę rozważając\nprzyczyny upadku republiki rzymskiej, są wojny domowe między optymatami a popularami\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 83\nw I wieku przed naszą erą. Brak wewnętrznego pokoju i zgody nie służył stabilizacji tak\nwielkiego państwa. Jedność, której nie było, była wówczas bardzo potrzebna. Wojny godziły\nw morale ludu, zaogniały niestabilną sytuację, a także dewastowały od środka kraj i jego\ngospodarkę. Powstanie I triumwiratu także nie służyło obowiązującemu wówczas ustrojowi,\na wręcz godziło w jego fundamenty, ponieważ stosowano się do zasady, że w republice nie\nbędzie miało miejsca nic, co nie spodoba się sprzymierzonym, czyli Cezarowi,\nPompejuszowi oraz Krassusowi. Triumwirat rozpadł się w roku 53 p.n.e. wraz ze śmiercią\nKrassusa, jednak odcisnął swoje wyraźne piętno w dziejach republiki. Ostatecznym ciosem\ndla ówczesnego rzymskiego ustroju był okres dyktatury Juliusza Cezara. I choć wprowadził\non szereg ważnych i istotnych reform, nie umniejszając przy tym znacznie roli senatu, to\njednak był jego jawnym przeciwnikiem. Potem oficjalnie ogłosił, że w imieniu ludu rzymskiego\nbroni republiki i urzędu trybunów ludowych przed zmową rodów senatorskich. Po powrocie\ndo Rzymu w 49 roku p.n.e. został obwołany przez zastraszony senat dyktatorem. Funkcję tą\nsprawował tylko kilkanaście dni, zapewniając sobie wybór na konsula w następnym roku.\nJawnie okazywał pogardę dla starych instytucji republikańskich. Choć formalnie starał się\nzachowywać pozory legalności swojej władzy, jego faktyczne decyzje prowadziły do niemal\nzupełnego rozkładu dawnego systemu rządów. Przykładem takiego podejścia było\nnadawanie sobie i związanym ze sobą ludziom najważniejszych stanowisk w państwie. Choć\nsam zrzekł się urzędu dyktatora na rzecz konsula, to w roku 46 p.n.e. przedłużono mu\nsprawowanie tego urzędu o 10 lat. Tym samym Cezar doprowadził do rzeczywistego\njedynowładztwa. Przyniosło to tragiczny dla Cezara skutek - został on zamordowany przez\nspiskowców w senacie w 44 roku p.n.e. Znów o władzę w kraju wybuchła wojna domowa,\nktóra ostatecznie doprowadziła do upadku republikańskiego ustroju.\nPrzyczyn upadku republiki rzymskiej należy się także doszukiwać w ówczesnej\nprzestrzeni społecznej. Praktyką stała się korumpowanie obywateli zebranych na\nzgromadzeniu ludowym przez ludzi bogatych, chcących tą drogą zdobyć wysoką pozycję\npolityczną. Nie było to trudne, ponieważ proletariusze stanowili większość zgromadzenia,\na jako ludzie pozbawieni z reguły stałych źródeł utrzymania, byli bardzo podatni na pokusę\nłatwego pieniądza i sprzedawali swoje głosy. Uważam, że znaczną rolę w osłabieniu pozycji\nsenatu odegrała także reforma wojskowa Mariusza. Dzięki niej ochotnicy, którzy zaciągali się\nna 16 lat do służby wojskowej i pobierali stały żołd, po zakończeniu służby otrzymywali\nwłasną działkę ziemi. Dzięki temu wódz umacniał swoją pozycję lidera wśród podwładnych\nkosztem senatu. Prawdziwą zmorą ówczesnych rzymskich polityków były tzw. prywatne\narmie. Zamożni dowódcy wojskowi za własny majątek opłacali żołnierzy walczących u ich\nboku, a dzięki ich lojalności łatwiej im było rywalizować o władzę. Istotną rolę odegrały też\npowstania niewolników, które dosłownie paraliżowały sprawne funkcjonowanie państwa. Był\nto m.in. bunty niewolników na Sycylii w II w. p.n.e. a także największe w dziejach\nrepublikańskiego Rzymu powstanie niewolników pod wodzą Spartakusa (73-71 r. p.n.e.).\nPonadto w wyniku znacznego zmniejszenia się liczebności chłopstwa na skutek wojen\ni zaciągania się do wojska zwiększyła się rola plebsu miejskiego. Aspektem gospodarczym,\nktóry nadszarpnął budżet republiki, był zdecydowanie napływ taniego zboża z terenów\nzamorskich, jakie zostały podporządkowane przez Rzym. Powszechnym zjawiskiem stawał\nsię brak wystarczającej siły roboczej w gospodarstwach, a nawet pozostawienie ich bez\nopieki przez warstwy chłopskie. Zrujnowani chłopi wyzbywali się własnych gospodarstw m.in.\nna skutek wprowadzenia obowiązkowej służby wojskowej. Toteż działać zaczęli bracia\nGrakchowie, którzy poprzez swoje reformy i podział społeczeństwa, jaki po nich nastąpił,\nprzyczynili się do upadku republiki rzymskiej. W myśl tych reform obywatelom rzymskim\nmiała być przyznawana ziemia, miały być remontowane drogi, zboże miało być dostępne dla\n84 Informator o egzaminie maturalnym z historii: w liceum ogólnokształcącym od roku szkolnego 2025/2026\noraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nubogich, popierane było zakładanie nowych kolonii. Tyberiusz Grakchus chciał doprowadzić\ndo odbudowania warstwy średnio zamożnych chłopów stanowiących o sile państwa.\nNegatywnym zjawiskiem było skupowanie gospodarstw chłopskich oraz ziemi publicznej\nprzez bogatych właścicieli ziemskich, którzy tym samym umacniali swoją pozycję\nw państwie. Nastąpił proces zubożenia znacznej części ludności chłopskiej. Ich powszechna\nbieda wywoływała niezadowolenie, które negatywnie wpływało na atmosferę panującą\nw państwie. Taki bieg wydarzeń doprowadził do powstania latyfundiów, czyli wielkich\nposiadłości ziemskich, które były uprawiane przez tanią siłę roboczą, najczęściej w postaci\nniewolników. Można było zaobserwować wyraźne i jawne wykorzystywanie prowincji.\nWskutek tych wyzysków wzrastały majątki arystokratów w centrum Rzymu. Ludność\nmieszkająca na prowincjach często była zmuszana do płacenia wysokich podatków na rzecz\npaństwa i tym samym - do zapełniania prywatnych skarbców.\nIstotny jest także wątek kulturowy, o którym wspomniałem na wstępie mojej pracy.\nWraz z podbojem nowych terytoriów w szeregi Rzymu były włączane nowe kultury i tradycje.\nZ czasem tak wielka różnorodność w tej kwestii doprowadziła do tarć i wyraźnych różnic\npomiędzy poszczególnymi ludami. To również, ale nie w głównej mierze przyczyniło się do\nbraku zrozumienia, a w konsekwencji - do upadku ówczesnego ustroju republiki.\nPrzedstawione powyżej przeze mnie argumenty dowodzą, że nie tylko nadmierny\nrozrost terytorialny ówczesnej republiki rzymskiej doprowadził do jej upadku, a także i przede\nwszystkim szereg innych niekorzystnych dla niej wydarzeń politycznych, społecznych\ni gospodarczych. Ustrój wraz z rozrostem terytorialnym stał się niewydolny. Liczni obywatele\nstracili możliwość z korzystania w pełni ze swoich praw do wyboru urzędników. Z biegiem\nczasu doszła także otwarta rywalizacja o władzę pomiędzy wpływowymi dowódcami.\nPojawiło się też niezadowolenie ze strony ludu oraz szereg reform, które nie poprawiły\nnapiętej sytuacji w państwie. Sytuację zaogniły także liczne powstania niewolników i kryzysy\nzwiązane z pauperyzacją ludności chłopskiej. Wszystkie te czynniki wpłynęły na to, że ustrój\nrepublikański stał się niewydolny i ostatecznie upadł w 27 roku p.n.e.\nok. 1340 słów\nA. Narracja historyczna: 9 pkt\nwiedza historyczna wykorzystana w pełni funkcjonalnie w odniesieniu do dwóch\nelementów tematu (trzeci element zrealizowany częściowo funkcjonalnie),\nbogata argumentacja w odniesieniu do dwóch elementów tematu oraz\npowierzchowna w odniesieniu do trzeciego,\nbrak błędów merytorycznych.\nB. Spójność wypowiedzi: 3 pkt\nwypowiedź spełnia kryterium minimalnej liczby 300 słów oraz jest spójna (logicznie\nuporządkowana)\nŁącznie 12 punktów\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 85\nRealizacja 2.\nUpadek republiki rzymskiej to temat wielokrotnie poruszany przez historyków na\nprzestrzeni wieków. Trudno jednoznacznie orzec, jaki był najważniejszy czynnik, który\ndoprowadził do jej końca. Każda ze stawianych tez odnosi się do innych przyczyn. Moim\nzdaniem, główną przyczyną upadku republiki rzymskiej był jej nadmierny rozrost terytorialny.\nInne aspekty (polityczne - toczone wojny, społeczno-gospodarcze - rozwarstwienie\nspołeczne i konflikty wewnętrzne) były również istotne, jednak uważam, że były wtórne,\na głównym problemem stało się zwiększanie terytorium.\nProwadzone przez republikę rzymską wojny i podboje kolejnych państw doprowadziły\ndo zmian społecznych wśród jej mieszkańców. Wyższe warstwy bogaciły się, zwiększając\nmajątki ziemskie, podczas gdy biedniejsi popadali w ruinę. Na skutek udziału w kampaniach\nwojennych tracili gospodarstwa. Nie mieli możliwości pracować na roli i brać udziału\nw wojnach, co prowadziło do bankructwa. Dodatkowo, nie mieli już szansy na pracę\nu właścicieli majątków, którzy woleli korzystać z pracy niewolników. Wzrost liczby\nniewolników wynikał z podbijania państw ościennych, taki był główny powód. Zwiększenie\nterytorium prowadziło również do zmian gospodarczych w republice rzymskiej - nie dość, że\nmiała ona nowe rynki zbytu, sama mogła sprowadzać część towarów. Doprowadziło to do\ntego, że zaczęto importować zboże z nowych terytoriów. Z jednej strony, była to zaleta -\nsprowadzane zboże było tańsze, ale także w wyniku tego pozycja chłopa stała się jeszcze\nbardziej słaba, a jego działania ograniczone - jego praca w tym zakresie przestała być\npotrzebna.\nOstatecznie takie działania doprowadziły do powstania nowej warstwy społecznej -\nproletariatu. Chłopi, pozbawieni ziemi, tracili pozycję społeczną i możliwość utrzymania się\ni zaczynali żyć na koszt państwa. Wskutek tego sytuacja republiki uległa osłabieniu, bo bieda\nchłopów wpływała na zmniejszenie liczebności armii rzymskiej. Skoro nie mogli się sami\nutrzymać, nie byli też w stanie być częścią armii. Gdyby republika rzymska ograniczyła\npodboje, zmniejszyłaby się też liczba niewolników. Chłopi zachowaliby miejsca pracy,\na poziom ich życia nie uległby obniżeniu i mogliby nadal zaciągać się do służby wojskowej.\nDodatkowo, byłoby mniej kampanii wojennych, dzięki czemu ich gospodarstwa nie\ncierpiałyby ze względu na ich ciągłą nieobecność.\nNadmierny rozrost terytorialny republiki rzymskiej miał jeszcze jedną wadę -\nrepublika zaczęła być nękana przez najazdy innych wojsk. Wojny i potyczki toczyły się\nw wielu miejscach, co utrudniało obronę, a wielokrotnie ją uniemożliwiało. Wojsko nie było\ndostatecznie liczne, aby ochronić republikę, a ataki okazywały się o wiele trudniejsze do\nodparcia. Niejednokrotnie wojsko walczyło o ochronę granic w jednym miejscu,\npozostawiając inne terytoria bez ochrony. Jak już wcześniej podkreśliłam, na słabość armii\nmiała wpływ sytuacja chłopów - ochrona republiki była o wiele trudniejsza, a pokonanie jej -\no wiele łatwiejsze. Gdyby terytorium było mniejsze, wojsko miałoby większe szanse na\npilnowanie granic, odepchnięcie nieprzyjaciela oraz na prowadzenie scentralizowanej walki,\nco w rezultacie ułatwiałoby zwycięstwo. Nietrudno zauważyć, że mniejsze terytorium\numożliwia lepszą kontrolę granic państwa. Im jest większe, tym trudniej upilnować porządek,\nkontrolować nastroje wśród społeczeństwa i prowadzić spójną politykę zagraniczną oraz\ndbać o dyscyplinę, umożliwiającą życie w spokojnym kraju.\nNiepewna sytuacja na granicach miała również wpływ na reformy wprowadzane\nw republice. Ze względu na jej wielkość zmiany nie zawsze były przyjmowane pozytywnie\ni niekoniecznie zgadzano się na ich wprowadzenie. Nawet w sytuacji, gdy zgadzano się na\nreformę, nie było łatwo ją wprowadzić, ze względu na ogrom terytorium republiki. Wszelkie\n86 Informator o egzaminie maturalnym z historii: w liceum ogólnokształcącym od roku szkolnego 2025/2026\noraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nniesnaski ostatecznie stały się przyczyną walki o władzę. Uformowały się stronnictwa, co\nostatecznie doprowadziło do wojny domowej. Trudno jest godzić sprzeczne interesy\ni narzucać swoją wolę na tak ogromnym terytorium. Im jest ono mniejsze, tym łatwiej\nzapanować nad konfliktami wewnętrznymi. Z powodu wielkości republiki sytuacja wymknęła\nsię spod kontroli - sprawowanie władzy było utrudnione, a sprzeczki i konflikty urastały do\nogromnych rozmiarów. Gdyby terytorium republiki pozostało mniejsze, jej sytuacja\nwewnętrzna byłaby bardziej stabilna, co w rezultacie nie doprowadziłoby do upadku.\nNależy również podkreślić rolę niewolników w całym tym procesie. Ze względu na to,\nże byli oni zmuszani do opuszczenia swoich ojczyzn i traktowano ich jak tanią siłę roboczą,\nich stosunek do Rzymu były bardzo negatywny. Było ich w republice na tyle dużo, że\ndoprowadzili do powstania. Zostało ono stłumione, ale w jego wyniku sytuacja wewnętrzna\nzostała jeszcze mocniej rozchwiana. To, że niewolnicy mogli walczyć w imię własnej sprawy,\nwskazuje również na to, że władze republiki nie były w stanie nad nimi zapanować. Nie\npanowała nad sytuacją wewnętrzną, nie była również w stanie egzekwować od niewolników\nzasad, które w niej panowały. Brak kontroli nad sprawami państwa znów wynikał z jego\nobszaru - trudno było nad nim zapanować. Konflikty wewnętrzne i zewnętrzne doprowadziły\nw rezultacie do upadku republiki. Gdyby terytorium było mniejsze, łatwiej byłoby zapanować\nnad niewolnikami i kontrolować nastroje panujące pomiędzy nimi. Również nie byłoby ich tak\nwielu - ich ilość wynikała z zabierania ich z każdego nowo podbitego miejsca, więc mniejsza\npolityka ekspansyjna umożliwiłaby lepsze panowanie nad niewolnikami i poprawę sytuacji\nwewnętrznej republiki.\nMoim zdaniem, główną przyczyną upadku republiki rzymskiej był jej nadmierny\nrozrost terytorialny, co starałam się udowodnić. Z powodu ogromnej powierzchni trudno było\nzapanować nas sytuacją wewnętrzną państwa, co prowadziło do konfliktu interesów\ni osłabienia stabilności republiki. Nie było również możliwe panowanie nad konfliktami\nzewnętrznymi, a konieczność obrony granic przy zmniejszonej wielkości armii skazywała ich\ntrud na niepowodzenie. Gdyby republika rzymska skupiła się na zachowaniu mniejszego\nterytorium, jej sytuacja i historia byłyby odmienne. Sytuacja poszczególnych warstw\nspołecznych byłaby prostsza, wprowadzanie i utrzymanie reform byłoby łatwiejsze i nie\nnatrafiałoby na zdecydowany opór. Część problemów w ogóle by się nie pojawiła, a inne\nmogłyby zostać z łatwością zażegnane. Republika rzymska cieszyłaby się stabilną sytuacją,\nktóra pozwalałaby na rozwój i wzrost bogactwa, bez sporów, na które traciła siły. To wielkość\nterytorium i wynikający z tego chaos przyczyniły się do powstania problemów, a ostatecznie\ndo upadku. Uważam, że historia republiki rzymskiej potoczyłaby się zupełnie inaczej, gdyby\nnie niekończące się podboje i kampanie wojenne, a przetrwanie republiki doprowadziłoby do\nzupełnie innych wydarzeń historycznych.\nok. 930 słów\nA. Narracja historyczna: 2 pkt\nwiedza historyczna nie została wykorzystana w pełni funkcjonalnie w odniesieniu\ndo żadnego z elementów tematu (dwa elementy zostały zrealizowane częściowo\nfunkcjonalnie, trzeci niezrealizowany),\npowierzchowna argumentacja w odniesieniu do dwóch elementów tematu,\nbrak błędów merytorycznych.\nB. Spójność wypowiedzi: 3 pkt\nwypowiedź spełnia kryterium minimalnej liczby 300 słów oraz jest spójna (logicznie\nuporządkowana)\nŁącznie 5 punktów\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 87\nPrzykład 2\nKarol Wielki zasługuje na miano prekursora zjednoczonej Europy. Zajmij stanowisko\nwobec powyższej tezy i je uzasadnij, odnosząc się w swojej argumentacji do\npolitycznych, społeczno-gospodarczych i kulturalnych dokonań tego władcy.\nWymagania ogólne\nI. Chronologia historyczna. Zdający:\n1) porządkuje i synchronizuje wydarzenia z historii powszechnej […];\n2) dostrzega zmienność i dynamikę wydarzeń w dziejach, a także ciągłość procesów\nhistorycznych i cywilizacyjnych.\nII. Analiza i interpretacja historyczna. Zdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok\ni dostrzega zależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego;\n3) dostrzega mnogość perspektyw badawczych oraz różnorakie interpretacje historii\ni ich przyczyny;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania przeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nIII. Tworzenie narracji historycznej. Zdający:\n1) tworzy narrację historyczną w ujęciu przekrojowym, jak i problemowym;\n2) dostrzega problem i buduje argumentację, uwzględniając różne aspekty procesu\nhistorycznego;\n3) dokonuje selekcji i hierarchizacji oraz integruje informacje pozyskane z różnych\nźródeł wiedzy.\nWymagania szczegółowe\nPoziom podstawowy\nVI. Europa wczesnego średniowiecza. Zdający:\n1) opisuje zasięg terytorialny, organizację władzy, gospodarkę i kulturę państwa\nFranków, ze szczególnym uwzględnieniem polityki Karola Wielkiego;\n2) charakteryzuje ideę odnowienia cesarstwa karolińskiego na przykładzie jej\nrealizacji przez państwo Karolingów oraz Ottonów.\nPoziom rozszerzony\nVI. Europa wczesnego średniowiecza. Zdający:\n2) opisuje proces powstawania pierwszych państw w Europie Środkowo-Wschodniej;\n3) ocenia znaczenie renesansu karolińskiego dla rozwoju kultury europejskiej.\nZasady oceniania\nOpis zasad oceniania zadań otwartych rozszerzonej odpowiedzi (wypracowań) znajduje się\nna s. 9-13 Informatora.\n88 Informator o egzaminie maturalnym z historii: w liceum ogólnokształcącym od roku szkolnego 2025/2026\noraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nRealizacja 1.\nKarol Wielki stanowi bez wątpienia jedną z najważniejszych postaci historycznych\ndoby średniowiecza. W czasie swojego panowania doprowadził państwo Franków do\napogeum rozwoju terytorialnego, ponieważ objął we władanie znaczne obszary ówczesnej\nEuropy. Poza wybitnymi osiągnięciami politycznymi może się on również pochwalić\nniemałymi osiągnięciami w dziedzinie gospodarki i kultury. To wszystko daje podstawy do\ntwierdzenia, że Karol Wielki może być postrzegany jako prekursor zjednoczonej Europy.\nNajważniejszym elementem działań Karola Wielkiego, pozwalającym uznać go za\nprekursora jedności Europy, były jego osiągnięcia polityczne. Na przestrzeni swojego\npanowania prowadził Karol ekspansję w wielu kierunkach, pozwalającą włączyć nowe tereny\ndo jego państwa. Najważniejsze sukcesy stanowiły podbój terytorium Sasów oraz podbój\npaństwa Awarów, będące elementami wschodniej ekspansji tego władcy. Ekspansja\npostępowała również w kierunku Półwyspu Iberyjskiego, gdzie Karol Wielki utworzył Marchię\nHiszpańską, broniącą państwa Franków przed naporem Arabów. Karol doprowadził również\ndo upadku państwa Longobardów, ponieważ osiągnął znaczne wpływy na Półwyspie\nApenińskim. Zdołał również uzyskać zależność wielu ludów słowiańskich zamieszkujących\nterytorium Dalmacji, Czech czy Połabia. Te działania umożliwiły zbudowanie państwa\nobejmującego terytorium większości Europy Zachodniej. Najistotniejszym jednak\nosiągnięciem Karola była koronacja cesarska w 800 roku, która dała ideologiczne podstawy\ndo osiągnięcia pierwszoplanowej roli w chrześcijańskim świecie. Ten uniwersalizm cesarski\nstał się ważnym narzędziem na drodze do dalszych podbojów Karola i do budowania\njedności Europy, gdyż stał się zarówno przyczyną uznania zwierzchności Karola przez inne\npaństwa europejskie, jak i ideologicznym uzasadnieniem podboju i chrystianizacji nowych\nludów pogańskich. Państwo Karola Wielkiego było również jednolite pod względem\nadministracyjnym. Składało się z hrabstw, na których czele stali hrabiowie, oraz\npogranicznych marchii, zarządzanych przez margrabiów. Sprawnie funkcjonował również\naparat urzędniczy państwa Franków, który w swoich głównych zarysach przejęły późniejsze\npaństwa sukcesyjne monarchii karolińskiej.\nWażnymi osiągnięciami pozwalającymi budować jedność Europy stanowiły także\ndokonania kulturowe Karola. Przede wszystkim państwo Karola Wielkiego spajała jedna\nchrześcijańska wiara, która upowszechniana była w Europie wraz z postępującym rozwojem\nterytorialnym. Poza tym czasy panowania Karola Wielkiego to okres renesansu\nkarolińskiego, który charakteryzował rozwój kultury w państwie poprzez recepcję dawnych\nwzorców ze starożytnego Rzymu. W tym czasie zwulgaryzowana łacina zastąpiona została\nłaciną klasyczną, która upowszechniała się na terenie całego państwa Franków, w wyniku\nczego zacieśniły się więzy kulturowe między różnymi regionami. Karol Wielki mógł tego\ndokonać, gdyż sprowadził mnichów irlandzkich i anglosaskich na kontynent, którzy poprzez\nbudowę klasztorów na bardzo często odległych terenach przyczyniali się do\nupowszechniania kultury chrześcijańskiej w Europie. Poza tym w całym państwie następował\nrozwój szkolnictwa ustalony według ściśle określonego wzorca (trivium i quadrivium).\nW całym kraju rozwijały się szkoły katedralne.\nRównież pod względem gospodarczym pochwalić się może Karol Wielki ważnymi\nsukcesami na drodze do budowy jedności Europy. Sprawnie funkcjonujące państwo Karola\nWielkiego stwarzało bowiem możliwość budowy wspólnych relacji gospodarczych między\nróżnymi regionami kraju. W niemałym stopniu przyczyniło się do tego ujednolicenie monety\nw państwie. Duże jednolite państwo bez barier celnych stwarzało lepsze warunki do rozwoju\nhandlu. Za czasów Karola rozwijał się system oparty na rozdawnictwie wielu beneficjów,\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 89\nstanowiący zaczątek systemu feudalnego. Pozwoliło to na budowę jednolitych stosunków\nmiędzy grupami społecznymi na terenie całego państwa oraz na stopniowe kształtowanie\nstanów społecznych, które zaczynały funkcjonować w oparciu o te same prawa i obowiązki\nna terenach obejmujących większość Europy Zachodniej.\nAnalizując przytoczone przeze mnie argumenty, można uznać Karola Wielkiego za\nprekursora zjednoczonej Europy. Koronacja cesarska oraz inne osiągnięcia tego monarchy\nstały się wzorem do naśladowania przez innych europejskich monarchów w przyszłości,\nnatomiast uniwersalizm cesarski okazał się nierozerwalnym elementem średniowiecznej\nmyśli politycznej, odwołującym się do idei zjednoczonej Europy.\nok. 550 słów\nA. Narracja historyczna: 12 pkt\nwiedza historyczna wykorzystana w pełni funkcjonalnie w odniesieniu do trzech\nelementów tematu,\nbogata argumentacja w odniesieniu do trzech elementów tematu,\nbrak błędów merytorycznych.\nB. Spójność wypowiedzi: 3 pkt\nwypowiedź spełnia kryterium minimalnej liczby 300 słów oraz jest spójna (logicznie\nuporządkowana)\nŁącznie 15 punktów\n90 Informator o egzaminie maturalnym z historii: w liceum ogólnokształcącym od roku szkolnego 2025/2026\noraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nRealizacja 2.\nPrzedstawiona teza gloryfikuje i przecenia dokonania władcy, który jak wielu przed\nnim (np. Aleksander Wielki, cesarz August) i po nim (np. Napoleon) był skoncentrowany na\nstworzeniu jak największego państwa. Nie przyświecała mu żadna nadrzędna idea\njednoczenia różnych terytoriów i ludów je zamieszkujących, poza ideą podboju. Owszem,\nKarolowi Wielkiemu udało się zdobyć duży obszar Europy - jego państwo w szczytowym\nokresie rozciągało się od Pirenejów po Łabę i od Morza Północnego po Półwysep Apeniński.\nPodbite tereny unifikował w sposób odgórny, przemocą narzucając określone rozwiązania,\nnp. podział administracyjny na hrabstwa i marchie. Te ostatnie sytuował na zagrożonych\nobcymi najazdami obszarach przygranicznych. Jednak żaden podbity obszar nie otrzymał\njakiejkolwiek autonomii - wszystkie musiały podporządkować się władcy. Mamy wszak do\nczynienia z monarchią patrymonialną, którą cechowało traktowanie przez władcę swego\npaństwa jak prywatną własność; mógł nią rozporządzać swobodnie i dowolnie, co zresztą\nwidać w praktyce dzielenia państw wczesnośredniowiecznych między potomków. Co prawda\nswoistą autonomię posiadały marchie, ale w znaczeniu obszarów przygranicznych, które\nmusiały być gotowe do wojskowej reakcji na zagrożenia zewnętrzne bez zgody władcy.\nW kwestii aparatu urzędniczego należy powiedzieć, że został on stworzony w celu\nkontroli całej rzeczywistości w państwie Karola Wielkiego (gospodarczej, politycznej\ni kulturowej). Specjalny rodzaj urzędników-kontrolerów (missi dominici) pełnił funkcję oczu\ni uszu króla, niemal jak w starożytnej Persji. Karolowi Wielkiemu względy ambicjonalne, a nie\njakaś nadrzędna idea, kazały starać się o koronę cesarską (koronował się na cesarza w roku\n800). Chciał być po prostu najpotężniejszym władcą świata chrześcijańskiego. Dorabianie do\ntego ideologii w rodzaju odnowienia cesarstwa na Zachodzie wydaje się z perspektywy\nczasu propagandowym zabiegiem, usprawiedliwiającym ekspansywną politykę Karolinga.\nStworzył precedens, który będą wykorzystywać w swojej polityce kolejni władcy\nśredniowiecznej Europy. Moim zdaniem jedynym cesarzem, któremu przyświecała\nrzeczywiście idea zjednoczenia kontynentu wokół określonych wartości, był Otton III -\nprzewidywał jakiś element dobrowolnego przyłączania się do większego projektu\n(uniwersalne cesarstwo ottońskie miało składać się z czterech części - Galii, Germanii,\nRomy i Sklavinii utożsamianej z państwem pierwszego króla Polski Bolesława Chrobrego).\nZwolennicy tezy postawionej w temacie z pewnością użyliby argumentów z dziedziny\nkultury, np. że Karol Wielki zreformował pismo (minuskuła), dzięki czemu rozwinęło się\npiśmiennictwo łacińskie w jego państwie, a później w całej Europie. Zgoda, ale łacina jako\nczynnik jednoczący, podobnie jak chrześcijaństwo, miała także inne źródła (dość wspomnieć\no roli benedyktynów, którzy w mrocznych skryptoriach pierwszych wieków średniowiecza\nocalili dla potomności dziedzictwo antyku) - nie zapoczątkował tego Karol Wielki, był jedynie\nogniwem łączącym tradycję antyku chrześcijańskiego z epokami późniejszymi. Zwykle jest\ntak, że potężne imperia narzucają pewne trendy w dziedzinie kultury (np. popularność języka\nfrancuskiego od czasów Ludwika XIV).\nJedyną „zasługą” Karola Wielkiego dla współczesnej zjednoczonej Europy jest fakt,\nże państwa powstałe na gruzach jego imperium istnieją do dziś i po II wojnie światowej\nzainicjowały integrację europejską (plan Schumana, utworzenie Europejskiej Wspólnoty\nWęgla i Stali). Jednak do XX wieku nie miały ze sobą wiele wspólnego.\nReasumując, doszukiwanie się w dokonaniach Karola Wielkiego realizacji idei\nzjednoczonej Europy urąga wydarzeniom, które rzeczywiście na to miano zasługują -\nchoćby unii lubelskiej.\nok. 480 słów\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 91\nA. Narracja historyczna: 7 pkt\nwiedza historyczna wykorzystana w pełni funkcjonalnie w odniesieniu do dwóch\nelementów tematu (trzeci element niezrealizowany),\nbogata argumentacja w odniesieniu do jednego elementu oraz zadowalająca\nwobec drugiego elementu tematu,\nbrak błędów merytorycznych.\nB. Spójność wypowiedzi: 3 pkt\nwypowiedź spełnia kryterium minimalnej liczby 300 słów oraz jest spójna (logicznie\nuporządkowana)\nŁącznie\n10 punktów\n92 Informator o egzaminie maturalnym z historii: w liceum ogólnokształcącym od roku szkolnego 2025/2026\noraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nPrzykład 3\nTo reformację - w dużo większym stopniu niż odkrycia geograficzne - należy uznać za\nprawdziwy przełom pomiędzy średniowieczem a nowożytnością. Odnieś się do\nprzytoczonej tezy, uwzględniając aspekt kulturowy, polityczny i ekonomiczny.\nWymagania ogólne\nI. Chronologia historyczna. Zdający:\n1) porządkuje i synchronizuje wydarzenia z historii powszechnej […];\n2) dostrzega zmienność i dynamikę wydarzeń w dziejach, a także ciągłość procesów\nhistorycznych i cywilizacyjnych.\nII. Analiza i interpretacja historyczna. Zdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok\ni dostrzega zależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego;\n3) dostrzega mnogość perspektyw badawczych oraz różnorakie interpretacje historii\ni ich przyczyny;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania przeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nIII. Tworzenie narracji historycznej. Zdający:\n1) tworzy narrację historyczną w ujęciu przekrojowym, jak i problemowym;\n2) dostrzega problem i buduje argumentację, uwzględniając różne aspekty procesu\nhistorycznego;\n3) dokonuje selekcji i hierarchizacji oraz integruje informacje pozyskane z różnych\nźródeł wiedzy.\nWymagania szczegółowe\nPoziom podstawowy\nXIV. Odkrycia geograficzne i europejski kolonializm doby nowożytnej. Zdający:\n2) wyjaśnia wpływ wielkich odkryć geograficznych na społeczeństwo, gospodarkę\ni kulturę Europy oraz obszarów pozaeuropejskich.\nXVI. Reformacja i jej skutki. Zdający:\n1) wyjaśnia religijne, polityczne, gospodarcze, społeczne, kulturowe uwarunkowania\ni następstwa reformacji, opisując jej główne nurty i postaci;\n2) wyjaśnia rolę soboru trydenckiego i opisuje różne aspekty reformy Kościoła\nkatolickiego;\n3) opisuje mapę wyznaniową Europy w XVI w. […].\nPoziom rozszerzony\nXVI. Reformacja i jej skutki. Zdający:\n1) porównuje główne zasady luteranizmu, kalwinizmu i anglikanizmu;\n2) ocenia reformę katolicką oraz kontrreformacyjne działania Kościoła katolickiego\n[…];\n3) wyjaśnia wpływ reformacji i kontrreformacji na kulturę;\n4) charakteryzuje najważniejsze wojny religijne.\nZasady oceniania\nOpis zasad oceniania zadań otwartych rozszerzonej odpowiedzi (wypracowań) znajduje się\nna s. 9-13 Informatora.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 93\nRealizacja 1\nPrzełom XV i XVI wieku obfitował w wiele wydarzeń znacząco zmieniających układ sił\npolitycznych i gospodarczych ówczesnej Europy. To właśnie wtedy europejscy żeglarze, tacy\njak Krzysztof Kolumb, Vasco Da Gama czy Bartłomiej Dias, dokonali jednych z pierwszych\nodkryć geograficznych. W tym samym czasie znacząca rewolucja zaszła także w aspekcie\nreligijno-społecznym. W 1517 roku niemiecki augustianin Marcin Luter ogłosił swoich 95 tez,\nco dało początek reformacji, którą definiuje się jako ruch religijno-polityczno-społeczny\nmający na celu odnowę chrześcijaństwa. Wynikał on z licznych patologii występujących\nw Kościele katolickim, takich jak: symonia, nepotyzm, nikolaizm, wszechobecny fiskalizm\npapiestwa, spadek wykształcenia i niemoralne prowadzenie się części duchownych.\nZarówno wielkie odkrycia geograficzne, jaki i reformacja niewątpliwie przyczyniły się do\nprzełomu pomiędzy epoką średniowiecza a nowożytną. Jednak po dokładnej analizie tezy\npodanej w temacie wypracowania nie można oprzeć się wrażeniu, iż to reformacja odegrała\nznacznie ważniejszą rolę w przemianach kulturowych, politycznych oraz ekonomicznych XVI\nEuropy.\nJednym z najważniejszych skutków reformacji był podział Europy na kraje katolickie\ni protestanckie. Razem z nim zanikł także uniwersalizm religijny, który od początków\nśredniowiecza jednoczył kraje europejskie. W krajach takich jak Francja czy Rzeczpospolita\nkatolicyzm nadal pozostawał religią panującą, podczas gdy np. w Niemczech czy Holandii\ndominowały różne odłamy protestantyzmu. Takie różnice religijne były często bezpośrednią\nprzyczyną wojen, której przykładami zdecydowanie mogą być wojna domowa w Niemczech\nmiędzy katolickim cesarzem Karolem V a książętami protestanckimi, zakończona pokojem\naugsburskim w roku 1555, czy późniejsza wojna trzydziestoletnia. Przyczyniły się one do\nosłabienia władzy kościelnej, bardzo silnej w średniowieczu, na rzecz coraz silniejszej\nwładzy świeckiej, jak również osłabiły gospodarkę krajów zachodnich.\nReformacja przyczyniła się również do intensywnego rozwoju kultury europejskiej.\nJęzyki narodowe zaczęły odgrywać coraz większą rolę, zarówno w piśmiennictwie religijnym,\njaki i świeckim. Marcin Luter przetłumaczył Biblię na język niemiecki, natomiast wielcy poeci\nnp. Wiliam Shakespeare czy Mikołaj Rej, tworzyli swoje dzieła w językach narodowych.\nW znacznym stopniu rozwinęła się też sztuka niderlandzka, która tematyką znacznie odeszła\nod religijności i skupiła się na motywie martwych natur oraz przedstawienia codziennych\nczynności mieszkańców, co we wcześniejszych wiekach było rzadkością, gdyż sztuka\nzasadniczo miała wielbić Boga i tworzona była pro gloria Dei. Co więcej, Kościół katolicki\nw odpowiedzi na reformację, aby zachęcić wiernych do katolicyzmu, propagował pełen\nprzepych i bogactwo kościołów i sztuki sakralnej, co dało początek baroku. Kolejni papieże\noraz wysoko postawieni hierarchowie kościelni stali się mecenasami sztuki i dzięki temu\npozwalali zaistnieć wielu znakomitym artystom, takim jak Giovani Lorenzo Bernini, objęty\nmecenatem kardynała Scypiona Borghese.\nIstotnym skutkiem reformacji była także zmiana światopoglądu społeczeństwa\neuropejskiego, które odeszło od ślepej wiary. Pozwoliło to na rozwój podstawowych założeń\nrenesansu, w tym humanizmu, którego wybitnym przestawiłem był Erazm z Rotterdamu.\nGłosił on miedzy innymi poglądy mówiące o radości, ruchu i aktywności ludzi oraz o rozumie,\njako kluczu do osiągnięcia każdego celu. Ponadto humaniści powrócili do filozoficznych\ndokonań myślicieli starożytności: propagowali stoicyzm oraz epikureizm. Takie poglądy bez\nprocesu reformacji zdecydowanie nie znalazłyby uznania wśród ludności kontynentu\neuropejskiego.\n94 Informator o egzaminie maturalnym z historii: w liceum ogólnokształcącym od roku szkolnego 2025/2026\noraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nWażnym aspektem reformacji były również przejawy demokratyzacji kościelnych\nstruktur wśród kalwinów, którzy przywódcę swojego zboru wybierali w wyniku głosowania\nzarówno osób świeckich, jak i duchownych. Rozdzielono także sprawy świeckie, które\npozostawiono władzy świeckiej, oraz sprawy kościelne, natomiast wszystkie postanowienia\ndotyczące gminy podejmowano na zgromadzeniu pastorów i seniorów, co było decyzją\nprzełomową i znacznie odbiegająca od feudalistycznego modelu dominującego\nw średniowieczu.\nProtestantów, w odróżnieniu od katolików, wyróżniała także większa\nprzedsiębiorczość oraz aktywność polityczna, co pozytywnie wpływało na gospodarkę\npaństw przez nich zamieszkałych. Etyka protestancka wplotła w problemy religijne również\naspekty ekonomiczne, dzięki czemu pozwalała swoim wyznawcom bogacić się i gromadzić\nkapitał bez obawy narażania się na popełnienie grzechu. Zezwalała tez na pożyczanie\npieniędzy na procent i na każdego nakładała obowiązek uczciwej pracy. Warto wspomnieć\nteż o zbieżności ideologii protestantyzmu i teorii ekonomicznej merkantylizmu.\nWystępowanie obydwóch ideologii w jednym czasie pozwoliło na liczne przeobrażenia\ngospodarcze, w wyniku których rozwinęły się podstawy gospodarki kapitalistycznej\ni w szybkim tempie dokonywała się pierwotna akumulacja kapitału. Dzięki licznym\ninwestycjom protestantów państwa, jak np. Holandia, przeżywały swój złoty wiek.\nPodsumowując, reformacja w znacznym stopniu przyczyniła się do przełomu\npomiędzy dwoma następującymi po sobie epokami. W mojej ocenie reformacja była bardziej\nznacząca, pomimo wielu znaczących skutków odkryć geograficznych, w tym zmiany układu\nstref handlowych, powstania nowych potęg kolonialnych oraz dualizmu agrarnego czy\nintensywnego rozwoju handlu. Wielkie odkrycia geograficznej, w aspekcie społecznym,\nposzerzyły jedynie znajomość geograficzną ówczesnego świata, natomiast reformacja\nzmieniła sposób myślenia całego europejskiego społeczeństwa, a jej skutki widoczne są po\ndziś dzień.\nok. 720 słów\nA. Narracja historyczna: 12 pkt\nwiedza historyczna wykorzystana w pełni funkcjonalnie w odniesieniu do trzech\nelementów tematu,\nbogata argumentacja w odniesieniu do trzech elementów tematu,\nbrak błędów merytorycznych.\nB. Spójność wypowiedzi: 3 pkt\nwypowiedź spełnia kryterium minimalnej liczby 300 słów oraz jest spójna (logicznie\nuporządkowana)\nŁącznie 15 punktów\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 95\nRealizacja 2\nReformacją nazywamy ruch społeczny i polityczny w Europie, który miał na celu\nreformę chrześcijaństwa. Jako początek tego ruchu uznaje się wystąpienie Marcina Lutra\nw 1517 roku. Pierwsze odkrycia geograficzne miały miejsce pod koniec XV wieku. To\nwłaśnie wtedy z portugalskich i hiszpańskich portów wypływały statki, by odkrywać nowe\nziemie poza granicami Europy. Oba te wydarzenia miały ogromny wpływ na czasy\nnowożytne. Uważam jednak, że to reformacja była prawdziwym przełomem między\nśredniowieczem a nowożytnością.\nIstotnym elementem reformacji jest jej aspekt kulturowy. Zapoczątkowała ona takie\nwyznania jak luteranizm, kalwinizm i anglikanizm. Luteranizm został stworzony przez już\nwcześniej wspomnianego Marcina Lutra w 1517 roku w Niemczech. Głosił on zasadę, że\ntylko Pismo Święte jest źródłem wiary, odrzucił celibat i przetłumaczył Pismo Święte na język\nniemiecki. To pozwoliło przeciętnemu odbiory w zrozumieniu czytanego przez niego tekstu.\nNastępnym wyznaniem stworzonym w czasach reformacji jest kalwinizm. Zasady tego\nwyznania sformułował Szwajcar Jan Kalwin. Głosił zasadę przeznaczenia, czyli osądzenie\nczłowieka do piekła lub nieba już od urodzenia. Uznawał on tylko dwa sakramenty, chrzest\ni komunię. Wyznawał również zasadę życia pozbawionego rozrywek, lecz dostatniego\ni pełnego pracy. Kolejnym i ostatnim omawianym wyznaniem jest anglikanizm. Stworzony\nprzez króla Anglii Henryka VIII Tudora, był bardziej personalnym wytworem niż ideą. Król,\nponieważ nie otrzymał zgody od papieża na rozwód, ogłosił się głową Kościoła\nanglikańskiego, niezależnego od Rzymu. Zniesiono celibat, udzielano komunii pod dwiema\npostaciami oraz czytano liturgię w języku narodowym. Wyznania powstałe podczas\nreformacji miały jedną wspólną cechę, jaką jest bunt przeciwko duchowieństwu katolickiemu.\nDlatego od tych wydarzeń wyznawców rozłamów chrześcijaństwa nazywa się protestantami.\nKolejnym ważnym czynnikiem kulturowym było wynalezienie druku przez Jana Gutenberga\nw XV wieku. Nie ma wątpliwości, że gdyby nie szybkie rozpowszechnianie się wiadomości,\nreformacja mogłaby nie dotknąć tylu ludzi. Druk pozwalał na dotarcie większej ilości\nspołeczeństwa do informacji i sprzyjał otwarciu się na inne wyznania.\nOgromne okazują się są skutki polityczne działań reformacji. Pierwsze bunty\nzwiązane z tym ruchem miały miejsce w Niemczech kilka lat po ogłoszeniu 95 tez Lutra. Była\nto wojna chłopska, podczas której chłopi buntowali się przeciwko bogatemu Kościołowi.\nPostulowali oni zniesienie dziesięcin i opłat na rzecz Kościoła katolickiego. Doprowadziło to\ndo podziału Niemiec. Wojny religijne pomiędzy protestantami a katolikami trwały jeszcze\nwiele lat, do czasu, gdy wybuchła wojna trzydziestoletnia między katolickimi Habsburgami,\npragnącymi wzmocnienia swojej władzy cesarskiej, a protestantami niemieckimi,\nwspieranymi przez kraje europejskie. Zapoczątkowana została wyrzuceniem przez okno\nkatolików za sprawą czeskich protestantów w 1618 roku. Skutkowało to późniejszymi\nwalkami Czechów z Habsburgami, które Czesi przegrali i poddani zostali okrutnym\nrepresjom. Następnie do wojny włączyła się Dania, która pomagała niemieckim\nprotestantom, niestety nieskutecznie. Za namową Francji, która skorzystałaby na klęsce\nHabsburgów, do wojny dołączyła Szwecja pod panowaniem Gustawa II Adolfa. Władca\nzaliczył liczne sukcesy w bitwach, zajął wiele ziem, lecz ostatecznie poległ w wygranej bitwie\nw 1632 roku. Ostatnim etapem wojny trzydziestoletniej była wojna europejska, podczas\nktórej wojnę Habsburgom wypowiedziała Francja. W tym czasie wojna objęła prawie całą\nEuropę. Skutkiem tego były wyniszczające kraje walki i bitwy, co zmusiło obie strony do\nzawarcia pokoju westfalskiego w 1648 roku. Na jego mocy Habsburgowie osłabili swoją\npozycję na rzecz Francji. Wojna trzydziestoletnia była tragiczna w skutkach, Niemcy ponieśli\n96 Informator o egzaminie maturalnym z historii: w liceum ogólnokształcącym od roku szkolnego 2025/2026\noraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nogromne straty w ludziach i majątku. Do dziś można zaobserwować niechęć między\nprotestantami a katolikami.\nOstatnim przeze mnie omawianym aspektem będzie aspekt ekonomiczny. W czasach\nreformacji powstały pierwsze zalążki kapitalizmu, głoszone przez Kalwina. To on pierwszy\ngłosił hasła aktywności gospodarczej, uczciwej pracy oraz oszczędzania. Kilka lat później,\npodczas przemian gospodarczych, ten system był już powszechnie znany. Do rozwoju\ngospodarki w wyniku reformacji przyczynił się również spadek prestiżu Rzymu. Poprzez\nodwrócenie się protestantów od papieża Rzym stracił na znaczeniu gospodarczym, co\nwykorzystały inne państwa europejskie. Uważam, że pozwoliło to na rozwój gospodarczy i na\nzwrócenie uwagi innych miast. Innym ważnym elementem ekonomicznym reformacji jest\npodział Europy na kraje katolickie i protestanckie, zauważalny do dzisiaj. Kraje katolickie, po\nkontrreformacji, zaczęły się bardziej rozwijać gospodarczo i kulturowo, podczas gdy kraje\nprotestanckie stały w miejscu i były daleko w tyle.\nTo właśnie reformacja w większym stopniu wywarła wpływ na nową epokę, czyli\nnowożytność. Przyczyniła się ona do rozwoju kultury, otworzyła ludziom oczy i nowe\nhoryzonty. W końcu uświadomiła społeczeństwo o wierze i jej prawdziwym znaczeniu.\nReformacja i jej skutki są widoczne do dzisiaj. Rozłam pomiędzy protestantami a katolikami\njest bardzo zauważalny. Według mnie, wprowadziła w życie społeczeństwa tolerancję\ni zrozumienie.\nok. 705 słów\nA. Narracja historyczna: 8 pkt\nwiedza historyczna wykorzystana w pełni funkcjonalnie w odniesieniu do dwóch\nelementów tematu (trzeci element zrealizowany częściowo funkcjonalnie),\nbogata argumentacja w odniesieniu do dwóch elementów tematu oraz\npowierzchowna w odniesieniu do trzeciego,\nbrak błędów merytorycznych.\nB. Spójność wypowiedzi: 3 pkt\nwypowiedź spełnia kryterium minimalnej liczby 300 słów oraz jest spójna (logicznie\nuporządkowana)\nŁącznie\n11 punków\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 97\nPrzykład 4\nDyktatorskie formy władzy są prawidłowością w okresach porewolucyjnych. Odnieś\nsię do postawionej tezy oraz uzasadnij swoje stanowisko uwzględniając\nw argumentacji konsekwencje trzech różnych rewolucji z okresu od XVII do XX wieku.\nWymagania ogólne\nI. Chronologia historyczna. Zdający:\n1) porządkuje i synchronizuje wydarzenia z historii powszechnej oraz dziejów\nojczystych;\n2) dostrzega zmienność i dynamikę wydarzeń w dziejach, a także ciągłość procesów\nhistorycznych i cywilizacyjnych.\nII. Analiza i interpretacja historyczna. Zdający:\n1) analizuje wydarzenia, zjawiska i procesy historyczne w kontekście epok\ni dostrzega zależności pomiędzy różnymi dziedzinami życia społecznego;\n3) dostrzega mnogość perspektyw badawczych oraz różnorakie interpretacje historii\ni ich przyczyny;\n4) ugruntowuje potrzebę poznawania przeszłości dla rozumienia współczesnych\nmechanizmów społecznych i kulturowych.\nIII. Tworzenie narracji historycznej. Zdający:\n1) tworzy narrację historyczną w ujęciu przekrojowym, jak i problemowym;\n2) dostrzega problem i buduje argumentację, uwzględniając różne aspekty procesu\nhistorycznego.\nWymagania szczegółowe\nPoziom podstawowy\nXVII. Europa w XVI-XVII w. Zdający:\n2) porównuje ewolucję ustroju Francji i Anglii w XVII w.\nXXV. Rewolucje XVIII w. Zdający:\n1) wyjaśnia genezę i skutki rewolucji amerykańskiej;\n3) wyjaśnia przyczyny i opisuje skutki rewolucji francuskiej;\nXXXVII. I wojna światowa. Zdający:\n4) przedstawia przyczyny i skutki rewolucji lutowej i październikowej w Rosji.\nPoziom rozszerzony\nXXV. Rewolucje XVIII w. Zdający:\n1) przedstawia etapy rewolucji francuskiej […];\n2) ocenia znaczenie amerykańskiej wojny o niepodległość i rewolucji francuskiej\nz perspektywy politycznej, gospodarczej i społecznej.\nXXX. Europa i świat po kongresie wiedeńskim. Zdający:\n5) charakteryzuje przebieg Wiosny Ludów w Europie […].\nLIV. Świat na przełomie tysiącleci. Zdający:\n1) porównuje proces obalania komunizmu w krajach Europy […].\nZasady oceniania\nOpis zasad oceniania zadań otwartych rozszerzonej odpowiedzi (wypracowań) znajduje się\nna s. 9-13 Informatora.\n98 Informator o egzaminie maturalnym z historii: w liceum ogólnokształcącym od roku szkolnego 2025/2026\noraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nRealizacja 1\nRewolucja to gwałtowna, mająca często masowy charakter przemiana lub próba\nprzemiany istniejącego porządku. Bardzo często hasła towarzyszące zrywom rewolucyjnym\nulegają w trakcie rewolucji radykalizacji i usprawiedliwieniem dla ich realizacji stają się\ndyktatura i terror. Takie dyktatorskie etapy można dostrzec w rewolucji angielskiej czy\nfrancuskiej. Nie jest to jednak regułą. Przeanalizuję trzy przykłady rewolucji, które będą\nświadczyć o niesłuszności tezy postawionej w temacie wypracowania.\nRozpoczęta w 1774 roku wojna o niepodległość kolonii angielskich w Ameryce\nPółnocnej może być uznana za pierwszy przykład nowożytnej rewolucji, która doprowadziła\ndo urzeczywistnienia się haseł oświeceniowych. Jej geneza miała charakter dosyć typowy -\nkonflikt ekonomiczny wynikający z zależności kolonii od angielskiej metropolii. Sam wybuch\nwojny jeszcze nie zapowiadał rewolucyjnego charakteru konfliktu. O rewolucji można zacząć\nmówić od momentu ogłoszenia przez zjednoczone stany Deklaracji Niepodległości, czyli od\n4 lipca 1776 roku. W tym momencie jasne stało się, że celem wojny jest wyzwolenie\ntrzynastu stanów spod angielskiej dominacji, walka o wolność i suwerenność. Narodziła się\namerykańska tożsamość, oparta na demokratycznych wartościach wynikających ze\nspołeczno-religijnej różnorodności mieszkańców tej części świata. Po stronie walczących\no niezależność opowiedziało się wielu ochotników z Europy: Kościuszko, La Fayette, von\nSteuben. Zwycięstwo w wojnie stworzyło warunki do dyskusji na temat przyszłości Stanów\nZjednoczonych, której efektem było uchwalenie konstytucji w 1783 roku. Wprowadzała ona\nzasadę suwerenności narodu oraz zasadę trójpodziału władzy, w myśl której władzę\nustawodawczą powierzono dwuizbowemu Kongresowi, władzę wykonawczą - prezydentowi\nwybieranemu w wyborach, a władzę sądowniczą - niezależnemu Sądowi Najwyższemu. To\nbyły przemiany o charakterze rewolucyjnym ze względu na swoją skalę. Ich oddziaływanie\nna ówczesną Europę okazało się bardzo silne, gdyż znalazły naśladowców (Francja,\nRzeczpospolita).\nXIX wiek jest nazywany również wiekiem rewolucji. Mówiąc o nim, nie sposób nie\nwspomnieć o Wiośnie Ludów. Chciałbym omówić jedną z jej składowych, a mianowicie\nrewolucję węgierską. Na fali zrywów narodowo-wyzwoleńczych również Węgrzy zapragnęli\nniepodległości. Pogłębiający się kryzys ekonomiczny oraz walka o równość wobec prawa\ndoprowadziły do pewnych przemian. Początkowo Habsburgowie szli Węgrom na ustępstwa,\nlecz robili to w sposób politycznie nieudolny i połowiczny, co ostatecznie jeszcze bardziej\npogłębiło nastroje antycesarskie. Wynikiem tych działań był wybuch powstania, na którego\nczele stanął Lajos Kossuth. Pod węgierską flagą walczyli również Polacy, m.in. Józef Bem.\nW 1848 roku tron cesarski objął Franciszek Józef, który zaczął czynić przygotowania do\npacyfikacji buntu. W odpowiedzi Kossuth powołał Komitet Obrony Narodowej. Z czasem\njednak zaczął on prezentować politykę lojalizmu wobec korony austriackiej, co budziło\npowszechny sprzeciw wśród najniższych warstw węgierskiego społeczeństwa. W 1849 roku\nAustriacy rozpoczęli ofensywę, w wyniku której zajęli Budę i Peszt, co zmusiło parlament\nwęgierski do wycofania się do Debreczyna. Tam proklamowano detronizację Habsburgów\ni utworzenie republiki. Wtedy cesarz zwrócił się o pomoc do cara Mikołaja I, który wysłał na\nWęgry armię pod dowództwem Iwana Paskiewicza. Tym sposobem stłumiono powstanie,\na węgierską generalicję zmuszono do podpisania aktu kapitulacji. Ten przykład pokazuje, że\nczasami zrywy rewolucyjne nie osiągają swoich celów lub nie są w stanie ich utrzymać.\nWiosna Ludów i powstanie węgierskie są przykładem tego, że nieudane lub niedokończone\nrewolucje przynoszą zwykle nikłą poprawę rzeczywistości, ale częściej - represje lub powrót\ndo stanu poprzedzającego rewolucję.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 99\nOstatnimi omawianymi ruchami rewolucyjnymi są wydarzenia w krajach tzw.\ndemokracji ludowej z 1989 roku, które zbiorczo nazywane są Jesienią Narodów. W każdym\nz państw bloku wschodniego demonstracje polityczne cechowały się różną dynamiką, jednak\nwszędzie doprowadziły do odsunięcia od władzy partii komunistycznych sprawujących\nwładzę w tych krajach od końca II wojny światowej. Kraje objęte Jesienią Narodów w różnym\ntempie odchodziły od komunizmu do demokracji parlamentarnej, jednak we wszystkich\nz nich proces ten ukazał się trwały, a kraje te obecnie z powodzeniem uczestniczą\nw strukturach Unii Europejskiej i NATO.\nZestawienie tych trzech wystąpień o charakterze rewolucyjnym nie pozwala\nstwierdzić, że dyktatorskie formy władzy nie zawsze są prawidłowością w okresach\nporewolucyjnych. Przedstawione rewolucje wywoływały zupełnie odmienne konsekwencje\npolityczne: w Stanach Zjednoczonych po rewolucji ustanowiono nowy i trwały ustrój\npolityczny, który przetrwał z nielicznymi modyfikacjami do dziś; Wiosna Ludów, choć była\nrewolucją o europejskim zasięgu, nie przyniosła oczekiwanych rezultatów; natomiast\nw Europie Środkowo-Wschodniej po Jesieni Narodów nastąpiło trwałe odejście od systemu\ndyktatury partii komunistycznych i rozpoczął się proces demokratyzacyjny tych krajów.\nok. 660 słów\nA. Narracja historyczna: 9 pkt\nwiedza historyczna wykorzystana w pełni funkcjonalnie w odniesieniu do dwóch\nelementów tematu (trzeci element zrealizowany częściowo funkcjonalnie),\nbogata argumentacja w odniesieniu do dwóch elementów tematu oraz\npowierzchowna w odniesieniu do trzeciego,\nbrak błędów merytorycznych.\nB. Spójność wypowiedzi: 3 pkt\nwypowiedź spełnia kryterium minimalnej liczby 300 słów oraz jest spójna (logicznie\nuporządkowana)\nŁącznie 12 punktów\n100 Informator o egzaminie maturalnym z historii: w liceum ogólnokształcącym od roku szkolnego 2025/2026\noraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nRealizacja 2\nRozważania wokół tezy zaproponowanej w temacie warto zacząć od zdefiniowania\ndwóch kluczowych pojęć. Pierwsze z nich - rewolucja - bywa rozumiane jako proces\ngwałtownych przemian w jakiejś sferze albo społeczny bunt przeciwko istniejącej władzy,\nmający na celu zmianę ustroju w państwie. Do cech rewolucji należą zatem jej gwałtowność,\nmasowość i bunt przeciwko władzy bądź systemowi. Dyktaturą z kolei nazywamy formę\nsprawowania nieograniczonej władzy przez jedną osobę lub grupę osób, mających poparcie\nwojska i policji. W mojej pracy, na podstawie trzech różnych przykładów (rewolucji\nangielskiej, rewolucji francuskiej i rewolucji bolszewickiej), postaram się uargumentować\nstanowisko, że dyktatorskie formy władzy są prawidłowością w okresach porewolucyjnych.\nPierwszym przykładem, którym się posłużę dla uzasadnienia mojego stanowiska,\nbędzie rewolucja angielska z XVII wieku. Jej źródłem był konflikt między dążącymi do\nabsolutyzmu władcami z dynastii Stuartów a parlamentem broniącym przywilejów szlachty,\nzapisanych m.in. w Wielkiej Karcie Swobód. Dodatkowym polem konfliktu były kwestie\nreligijne (antymonarchiczne nastawienie purytanów) oraz społeczno-ekonomiczne (dążenia\nnowej szlachty „gentry”). Jakub I Stuart, a później - Karol I Stuart prowadzili politykę\nignorowania parlamentu, od czasu do czasu godząc się na doraźną współpracę z tym\nprzedstawicielstwem stanowym. Ucisk podatkowy doprowadził do niezadowolenia\nspołecznego, które król chciał uspokoić, zwołując po długiej przerwie parlament. Nie\nprzyniosło to efektu, konflikt się zaostrzył i przerodził w antykrólewskie powstanie, a później -\nw wojnę domową. Przywódcą antykrólewskiej opozycji został Oliver Cromwell, który rozbił\nw bitwie pod Naseby w 1642 roku armię królewską i uwięził króla Karola I. Kolejnym krokiem\nbyło ścięcie króla i ustanowienie Anglii republiką. Na czele republiki stanął Cromwell, który\njako lord protektor został faktycznym dyktatorem. Prowadził zdecydowaną politykę wobec\nswoich przeciwników - pacyfikował rewolucyjne ruchy w Szkocji i Irlandii. Ogłosił także\nw połowie lat pięćdziesiątych tzw. akty nawigacyjne, które eliminowały z handlu z Anglią\nwszelkich pośredników. Władzę swoją opierał na posłusznej mu armii, a parlament\nsprowadził do marginalnej roli. Udało mu się także wprowadzić dziedziczność funkcji\ndyktatorskiej. Dyktatura Cromwella jest więc dobrym przykładem na potwierdzenie tezy\nzawartej w temacie.\nKolejną ważną w kontekście tematu wypracowania rewolucją jest trwająca w latach\n1789-1799 rewolucja francuska. Jej geneza wynikała - z jednej strony - z ustroju monarchii\nabsolutnej, a z drugiej - z niesprawiedliwego podziału społecznego. We Francji bowiem\nistniał feudalny w swym charakterze podział na stany, z których dwa (duchowieństwo\ni szlachta) były uprzywilejowane, a trzeci (ponad 95% społeczeństwa), choć ponosił\nnajwiększe koszty utrzymania państwa, nie miał wpływu na jego politykę. Podobnie jak\nw Anglii, król, aby wprowadzić nowe podatki, musiał zwołać Stany Generalne, co uczynił\nw 1789 roku. Stan trzeci, ograniczany w swych prawach, obwołał się Konstytuantą\ni postanowił obradować aż do uchwalenia konstytucji. Na przestrzeni kolejnych miesięcy\nwybuchły rozruchy społeczne, na początku w Paryżu i innych miastach (zdobycie Bastylii 14\nlipca) a później na prowincji. Efektem tych wydarzeń były reformy zmieniające ustrój\npolityczny i społeczny państwa. Deklaracja Praw Człowieka i Obywatela wprowadzała prawa\nrównościowe w społeczeństwie, a konstytucja z 1791 roku - ustrój monarchii konstytucyjnej\nopartej na zasadzie trójpodziału władzy. W kolejnych etapach rewolucji (tak jak w Anglii)\nścięto króla Ludwika XVI jako symbol starego porządku i ogłoszono Francję republiką. Kiedy\nzawiązała się antyfrancuska koalicja, dążąca do zdławienia rewolucji, do władzy we Francji\ndoszli radykalnie nastawieni jakobini z Robespierre’em na czele. Ich rządy od poł. 1793 do\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 101\npoł. 1794 roku cechował terror i radykalizm. Uwięziono i stracono przeciwników politycznych\nRobespierre’a, np. Dantona. Utworzono Trybunał Rewolucyjny, który eliminował na masową\nskalę rzeczywistych i domniemanych przeciwników jakobinów. Zawieszono działanie nowej\nkonstytucji, konfiskowano majątki, walczono z Kościołem, wprowadzono nowy kalendarz\nrewolucyjny itd. Jakobini stali się przykładem zradykalizowanej rewolucji, która w dyktatorski\nsposób dążyła do całkowitej przebudowy istniejącego porządku.\nTrzecią, a tym samym ostatnią, w mojej pracy europejską rewolucją, na której chcę\nsię skupić, jest rewolucja bolszewicka. Był to w zasadzie przewrót zbrojny w Rosji, dokonany\nw listopadzie 1917 roku, którego efektem stało się utworzenie Rosji sowieckiej - pierwszego\npaństwa komunistycznego na świecie. Geneza tej rewolucji ma bardzo złożony charakter, bo\nskładają się na nią zarówno kwestie ideologiczne (hasła komunizmu), społeczne (kwestia\nrobotnicza) jak i polityczne (I wojna światowa). Dość powiedzieć, że w imię pokoju\ni sprawiedliwości społecznej na świecie Lenin i jego współpracownicy stworzyli wzorzec\npaństwa totalitarnego, który w kolejnych dekadach będzie skutecznie naśladowany przez\ninnych. Dyktatura komunistyczna w odróżnieniu do omawianych przeze mnie wcześniejszych\nporewolucyjnych dyktatur nie była krótkookresowa, okazała się bardzo trwała.\nPrzywołane przeze mnie przykłady obrazują kolejne, ogromne rewolucje, jakie miały\nmiejsce w Europie między XVII a XX wiekiem. Warto jednak zauważyć, że każdy z nich\nrozpoczynał się od wspaniałych idei i dobrych intencji rewolucjonistów, a kończył na\nnieograniczonym terrorze wprowadzonym raz przez opozycję, a innym razem przez samych\nrewolucjonistów, którzy po drodze zapędzali się w swych działaniach i gubili ich pierwotny\ncel. Wracając bowiem do definicji, rewolucja jest gwałtowna - wymaga zdecydowanych\ndziałań i charyzmatycznych przywódców, gotowych je podjąć. Historia, szczególnie ta\nburzliwa i układająca się w niespodziewane sploty wydarzeń, udowadnia nam wieloma\nprzykładami, że dyktatorskie formy władzy są prawidłowością i bezpośrednią lub nieco\ndalszą konsekwencją obecnych przed nimi okresów rewolucyjnych.\nok. 800 słów\nA. Narracja historyczna: 8 pkt\nwiedza historyczna wykorzystana w pełni funkcjonalnie w odniesieniu do dwóch\nelementów tematu (trzeci element zrealizowany częściowo funkcjonalnie),\nbogata argumentacja w odniesieniu do dwóch elementów tematu oraz\npowierzchowna w odniesieniu do trzeciego,\n2 błędy merytoryczne.\nB. Spójność wypowiedzi: 3 pkt\nwypowiedź spełnia kryterium minimalnej liczby 300 słów oraz jest spójna (logicznie\nuporządkowana)\nŁącznie 11 punktów\n102 Informator o egzaminie maturalnym z historii: w liceum ogólnokształcącym od roku szkolnego 2025/2026\noraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 103\n3.\nInformacja o egzaminie maturalnym z historii dla\nabsolwentów niesłyszących\nInformacje o egzaminie maturalnym z historii przedstawione w rozdziale 1. Opis egzaminu\nmaturalnego z historii dotyczą również egzaminu dla absolwentów niesłyszących. Ponadto,\nzdający niesłyszący przystępują do egzaminu maturalnego w warunkach i formie\ndostosowanych do potrzeb wynikających z ich niepełnosprawności.\nDostosowanie warunków przeprowadzenia egzaminu maturalnego dla absolwentów\nniesłyszących obejmuje m.in. czas trwania egzaminu. Dostosowanie formy egzaminu\nmaturalnego z historii dla absolwentów niesłyszących polega na przygotowaniu\nodpowiednich arkuszy, w których uwzględnia się zmianę sposobu formułowania treści\nniektórych zadań i poleceń. Zmiany te dotyczą zamiany pojedynczych słów, zwrotów lub\ncałych zdań - jeśli mogłyby one być niezrozumiałe lub błędnie zrozumiane przez osoby\nniesłyszące. Jednak takie zmiany nie mogą wpływać na merytoryczną treść zadania oraz nie\nmogą dotyczyć terminów typowych dla danej dziedziny wiedzy.\nSzczegółowe informacje z tym związane określone są w Komunikacie dyrektora Centralnej\nKomisji Egzaminacyjnej w sprawie szczegółowych sposobów dostosowania warunków i form\nprzeprowadzania egzaminu maturalnego w danym roku szkolnym.\nW dalszej części tego rozdziału zostały przedstawione przykładowe zadania, które ilustrują\nsposób dostosowania niektórych zadań wybranych z rozdziału 2. Przykładowe zadania\nz rozwiązaniami. Zachowano tę samą numerację zadań.\n104 Informator o egzaminie maturalnym z historii: w liceum ogólnokształcącym od roku szkolnego 2025/2026\noraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nZadanie 2. (0-1)\nŹródło 1. Fragmenty Starego Testamentu\nW piątym […] miesiącu [rządów] króla […], Nabuchodonozora - [napadł na Jerozolimę]\nNebuzaradan, dowódca straży przybocznej […]. Spalił świątynię Pańską, pałac królewski\ni wszystkie domy Jerozolimy - wszystkie wielkie domy spalił ogniem. Całe zaś wojsko […],\nktóre było z dowódcą straży przybocznej, zburzyło cały mur dokoła Jerozolimy. Resztę zaś\nludu, która pozostała w mieście, zbiegów […] dowódca straży przybocznej, przesiedlił na\nwygnanie.\nNa podstawie: Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, Biblia Tysiąclecia, Warszawa 1987, s. 365.\nŹródło 2. Ilustracja źródła z epoki\nwhatshotlondon.co.uk\nZdecyduj, czy opis i ilustracja dotyczą wojowników tej samej cywilizacji. Odpowiedź\nuzasadnij.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 105\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź zawierająca poprawne rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem\nzawierającym odwołanie do obu źródeł.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nRozstrzygnięcie: Nie\nPrzykładowe uzasadnienie:\nW źródle 1. opisano zdobycie Jerozolimy przez wojska babilońskie (Nabuchodonozor był\nwładcą Babilonii), natomiast ilustracja przedstawia walczących ze sobą hoplitów, czyli\nwojowników greckich.\nZadanie 5. (0-1)\nDwie strony antycznej monety\nhttp://www.thehistoryblog.com\nNapis na pierwszej stronie: Brutus imperator (L Plaetorius Cestianus - informacje o mincerzu)\nNapis na drugiej stronie: idy marcowe\nPodaj nazwę wydarzenia, do którego nawiązuje moneta przedstawiona na fotografii.\nOdpowiedź uzasadnij, odwołując się do symboliki monety.\nNazwa wydarzenia:\nUzasadnienie:\n106 Informator o egzaminie maturalnym z historii: w liceum ogólnokształcącym od roku szkolnego 2025/2026\noraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nZasady oceniania\n1 pkt - za podanie poprawnej nazwy wydarzenia wraz z uzasadnieniem zawierającym\nodwołanie do symboliki monety.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nNazwa wydarzenia: Zabójstwo Juliusza Cezara\nPrzykładowe uzasadnienie:\nMoneta zawiera szereg informacji związanych z tym wydarzeniem: napis „idy marcowe”\nnawiązuje do daty zabójstwa Cezara, dwa sztylety do szczegółów tego mordu politycznego,\na na awersie widnieje podobizna jednego z zabójców - Brutusa.\nZadanie 8. (0-1)\nFotografia kościoła\nwww.commons/wikipedia.org/wiki\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 107\nPodaj nazwę stylu architektonicznego, w którym został zbudowany kościół\nprzedstawiony na fotografii. Odpowiedź uzasadnij, charakteryzując dwie widoczne\ncechy tego stylu.\nNazwa stylu:\nUzasadnienie:\nZasady oceniania\n1 pkt - zapodanie prawidłowej nazwy wraz z uzasadnieniem zawierającym dwie cechy stylu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nNazwa: styl romański\nPrzykładowe uzasadnienie: Na fotografii została przedstawiona świątynia zbudowana w stylu\nromańskim, o czym świadczą masywny charakter budowli oraz półokrągłe łuki w oknach\ni portalu.\n108 Informator o egzaminie maturalnym z historii: w liceum ogólnokształcącym od roku szkolnego 2025/2026\noraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nZadanie 10. (0-2)\nMapa Królestwa Polskiego\nNa podstawie: https://epodreczniki.pl\nDokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych, a następnie\nuzasadnij swój wybór, podając dwa argumenty.\nMapa przedstawia obszar Królestwa Polskiego w roku\nA. koronacji Bolesława Chrobrego.\nB. koronacji Władysław Łokietka.\nC. śmierci Kazimierza Wielkiego.\nD. śmierci Kazimierza Jagiellończyka.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 109\nUzasadnienie:\nZasady oceniania\n2 pkt - za poprawną odpowiedź wraz z uzasadnieniem zawierającym dwa argumenty.\n1 pkt - za poprawną odpowiedź wraz z uzasadnieniem zawierającym jeden argument.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nC\nPrzykładowe uzasadnienie:\nArgument 1: Mapa przedstawia obszar Królestwa Polskiego w roku śmierci Kazimierza\nWielkiego, o czym świadczy przynależność do Polski Rusi Halickiej i Włodzimierskiej oraz\nPodola, opanowanych przez tego władcę.\nArgument 2: Na północy w granicach Polski znajdują się Kujawy i Ziemia Dobrzyńska,\nnatomiast Pomorze stanowi część państwa zakonu krzyżackiego - było efektem\nkompromisowego pokoju polsko-krzyżackiego, który utrzymał się do końca panowania\nKazimierza Wielkiego.\n110 Informator o egzaminie maturalnym z historii: w liceum ogólnokształcącym od roku szkolnego 2025/2026\noraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nZadanie 13. (0-2)\nFotografia pomnika odsłoniętego w Krakowie w 1886 roku\nTłumaczenie napisu: Jadwiga królowa Polski Jagiełło wielki książę Litwy\nhttp://www.polskaniezwykla.pl\nWymień dwa postanowienia unii w Krewie, do których nawiązał twórca pomnika.\nOdpowiedzi uzasadnij, odwołując się do odpowiednich elementów rzeźby.\nPostanowienie 1:\nUzasadnienie:\nPostanowienie 2:\nUzasadnienie:\nZasady oceniania\n2 pkt - za dwa postanowienia wraz z uzasadnieniem zawierającym odwołanie do pomnika.\n1 pkt - za jedno postanowienie wraz z uzasadnieniem zawierającym odwołanie do pomnika\nALBO za dwa postanowienia bez uzasadnienia.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 111\nPrzykładowe rozwiązanie\nPostanowienie 1: chrystianizacja / chrzest Litwy\nUzasadnienie: Jadwiga unosi przed Jagiełłą krzyż, co jest symbolem przyjęcia chrztu przez\nwładcę Litwy oraz chrystianizacji Litwy.\nPostanowienie 2: połączenie Polski z Litwą\nUzasadnienie: Jadwiga i Jagiełło podają sobie dłonie (symbol małżeństwa) nad godłami\nPolski (orzeł) i Litwy (Pogoń).\nZadanie 21. (0-2)\nNa podstawie źródeł oraz własnej wiedzy uzupełnij tabelę - wpisz obok fragmentów\nbiografii odpowiadające im nazwiska.\nFragment biografii\nNazwisko\nA.\nWalczył w czasie konfederacji barskiej na Ukrainie, w Małopolsce\ni na Litwie. Po upadku konfederacji wyemigrował z kraju.\nW 1777 r. wstąpił do amerykańskiej Armii Kontynentalnej, gdzie\ndowodził brygadą kawalerii. Sławę przyniosła mu kampania\nprowadzona w 1779 r., w której pokonał Anglików w bitwie pod\nCharleston. W słynnej bitwie pod Savannah został ranny i wkrótce\npotem zmarł.\nB.\nBył wychowankiem Szkoły Rycerskiej w Warszawie, którą\nukończył w 1769 r. Walczył w wojnie o niepodległość Stanów\nZjednoczonych. Jako inżynier wojskowy wyróżnił się przy\noblężeniu Saratogi (1777) oraz przy budowie umocnień wokół\nWest Point (1778-1780). W 1815 r. zamieszkał w Solurze\nw Szwajcarii, gdzie zmarł.\nC.\nTen wybitny francuski polityk w wojnie w Ameryce uczestniczył\nw latach 1777-1778 oraz 1780-1781. Po wybuchu Wielkiej\nRewolucji Francuskiej w 1789 r. dowodził Gwardią Narodową; był\nteż deputowanym do Stanów Generalnych. Był jednym z twórców\nDeklaracji Praw Człowieka i Obywatela. W latach 1792-1800\nprzebywał na emigracji. Do czynnej działalności politycznej\npowrócił po 1815 r. i był m.in. posłem do parlamentu.\nNa podstawie: Wielka historia świata. Świat w XVIII wieku, t. 8, red. P. Franaszek, Warszawa 2006, s. 483.\n112 Informator o egzaminie maturalnym z historii: w liceum ogólnokształcącym od roku szkolnego 2025/2026\noraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nZasady oceniania\n2 pkt - odpowiedź zawierająca cztery prawidłowe nazwiska.\n1 pkt - odpowiedź zawierająca trzy lub dwa prawidłowe nazwiska.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrawidłowe rozwiązanie\nA - [Kazimierz] Pułaski\nB - [Tadeusz] Kościuszko\nC - [Marie Joseph] de La Fayette\nZadanie 22. (0-1)\nTablica upamiętniająca osoby, które otrzymały Order Virtuti Militari [Placu Marszałka\nJózefa Piłsudskiego w Warszawie]\nhttps://pl.wikipedia.org\nWyjaśnij okoliczności ustanowienia Orderu Virtuti Militari, do których nawiązuje\ntablica pamiątkowa. W odpowiedzi wykorzystaj treści, które zawiera tablica.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 113\nZasady oceniania\n1 pkt - za prawidłowe wyjaśnienie okoliczności z odwołaniem do treści tablicy.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nOrder został ustanowiony przez króla Stanisława Augusta w trakcie wojny z Rosją w roku\n1792, czyli tzw. wojny w obronie Konstytucji 3 maja (po bitwie pod Zieleńcami). Na tablicy,\nobok daty, widnieje inicjał ostatniego króla Polski.\nZadanie 24. (0-2)\nObraz Eugène’a Delacroix\nhttps://www.louvre.fr\nPodaj dwa argumenty na potwierdzenie tezy, że zaprezentowany obraz przedstawia\nidee romantyzmu. W odpowiedzi odwołaj się do jego treści.\nZasady oceniania\n2 pkt - odpowiedź zawierająca dwa prawidłowe argumenty z odwołaniem do treści obrazu.\n1 pkt - odpowiedź zawierająca jeden prawidłowy argument z odwołaniem do treści obrazu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\n114 Informator o egzaminie maturalnym z historii: w liceum ogólnokształcącym od roku szkolnego 2025/2026\noraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nPrzykładowe rozwiązania\nObraz odwołuje się do idei buntu wobec monarchicznego porządku, o czy świadczą m.in.\nupersonifikowana wolność, scena walki na barykadach, trójkolorowa flaga będąca\nnawiązaniem do rewolucji francuskiej i jej haseł.\nNa obrazie można odnaleźć nawiązania do idei wolnościowych i demokratycznych:\nwśród walczących znajdują się przedstawiciele różnych warstw społecznych, główna\npostać ma na sobie czapkę frygijską, symbolizującą wolność.\nZadanie 26. (0-1)\nŹródło 1. Fragment opracowania historycznego\nW 1845 roku odbyły się w Poznaniu oraz w Krakowie narady dotyczące terminu wybuchu\npowstania. Przyspieszyć powstanie chciała grupa młodszych konspiratorów z Dembowskim\nna czele. Przeważył głos Ludwika Mierosławskiego, który w spotkaniach brał udział jako\nekspert wojskowy. Zdecydowano, ze powstanie wybuchnie w lutym 1846 na terenie\nwszystkich trzech zaborów.\nNa podstawie: M. Zgórniak, Polska w czasach walk o niepodległość […], Kraków 2001, s. 191.\nŹródło 2. Mapa\nNa podstawie: H. Tomalska, Historia […], Warszawa 1999, s. 125.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 115\nZdecyduj, czy działania przedstawione na mapie dotyczą powstania, którego termin\nwyznaczył Ludwik Mierosławski (źródło 1.). Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do\nźródeł 1. i 2.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:\nZasady oceniania\n1 pkt - za prawidłowe rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem zawierającym odwołanie do obu\nźródeł.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nRozstrzygnięcie: Nie\nPrzykładowe uzasadnienie:\nŹródło 1. dotyczy okoliczności wybuchu powstania krakowskiego w lutym 1846 roku, które\nnie przerodziło się w trójzaborowe powstanie i szybko upadło. Natomiast na mapie\nprzedstawiono walki w Wielkopolsce z okresu Wiosny Ludów z 1848 roku, w których wziął\nudział Mierosławski.\nZadanie 28. (0-1)\nArtykuł prasowy z przełomu XIX i XX wieku [fragment]\nZa czasów niewoli Kraków był długi czas źródłem narodowego pokrzepienia1. Przy\nwzmożeniu2 ucisku udawały się3 do niego ze Śląska pielgrzymki pobożnych, z Poznańskiego\n- wycieczki inteligencji. Na Wawelu i na Kopcu Kościuszki ogrzewały się4 serca przeszłością;\nbyła ona im ostoją5 i bodźcem. […] Królowie i bohaterzy nasi byli zawsze z nami. […]\nTo słońce naszej przeszłości, świecące tak jasno w Krakowie, łączyło swoje promienie\nciepłotą ogniska naszej kultury, rozwijającej się tam bądź co bądź swobodniej.\nGalicja w dobie […], oprac. S. Kieniewicz, Wrocław 1952, s. 313.\nSłowniczek:\n1 pokrzepienie - pocieszenie, wzmocnienie\n2 wzmożenie - zwiększenie\n3 udawać się - tu: iść, jechać\n4 ogrzewać się - tu: pocieszać się\n5 ostoja - tu: wzmocnienie\n116 Informator o egzaminie maturalnym z historii: w liceum ogólnokształcącym od roku szkolnego 2025/2026\noraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nWyjaśnij, odwołując się do faktografii, z czego wynikała wyjątkowa sytuacja Polaków\nw Krakowie, opisana w artykule.\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź zawierająca prawidłowe wyjaśnienie z odwołaniem do faktografii.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nWyjątkowość położenia Polaków w Krakowie wynikała z odmiennej polityki władz\nzaborczych. O ile w zaborze rosyjskim i pruskim nasiliły się represje wymierzone w polski\nżywioł narodowy, to w zaborze austriackim - na skutek reformy wewnętrznej tego państwa\n(powstanie monarchii dualistycznej, wprowadzenie autonomii na niektórych obszarach, np.\nGalicji) istniały większe swobody.\nZadanie 31. (0-1)\nPlakaty z okresu I wojny światowej\nhttps://www.iwm.org.uk\nA\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 117\nhttps://quadri.wordpress.com\nZdecyduj, czy plakaty A i B zostały opublikowane przez tę samą stronę konfliktu.\nOdpowiedź uzasadnij, odwołując się do elementów graficznych każdego z nich.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:\nZasady oceniania\n1 pkt - za prawidłowe rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem zawierającym odwołanie do\nelementów graficznych obu plakatów.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nRozstrzygnięcie: Nie\nPrzykładowe uzasadnienie:\nPlakat A ma negatywne przesłanie, ukazuje krwiożerczą bestię w charakterystycznym dla\narmii niemieckiej hełmie na głowie, wyciągającą zakrwawione ręce wyciąga w kierunku globu\nziemskiego. Plakat B z kolei przedstawia wizję pozytywną - niemiecki cesarz (świadczy o\ntym flaga) jako zwycięzca i wybawca w otoczeniu żołnierzy i personifikacji Niemiec.\nB\n118 Informator o egzaminie maturalnym z historii: w liceum ogólnokształcącym od roku szkolnego 2025/2026\noraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nZadanie 36.\nŹródło 1. Fragment przemówienia\nSto lat temu, wielki Amerykanin, pod którego cieniem dziś stoimy, podpisał Proklamację\nEmancypacji. Ten ważny dekret stał się światłem nadziei milionów murzyńskich niewolników\n[…]. Stał się radosnym świtem kończącym długą noc ich niewoli.\nNa podstawie: Wielkie mowy historii, oprac. T. Zawadzki, Warszawa 2006, s. 40-41.\nŹródło 2. Fotografia z epoki\nhttps://www.allposters.com\nZadanie 36.1. (0-1)\nNapisz, jakie były okoliczności wydania dokumentu wspomnianego w źródle 1.\nW odpowiedzi odwołaj się do faktografii.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 119\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź zawierająca prawidłowe wyjaśnienie z odwołaniem do faktografii.\n0 pkt - odpowiedź niepełna lub odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nToczyła się w USA wojna domowa (secesyjna), ogłoszona proklamacja znosiła niewolnictwo,\naby osłabić Konfederatów.\nZadanie 36.2. (0-1)\nPodaj nazwisko autora cytowanego przemówienia oraz nazwisko wspomnianego w\ntym przemówieniu wielkiego Amerykanina.\nAutor przemówienia:\nWielki Amerykanin:\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź zawierająca dwa prawidłowe nazwiska.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nAutor przemówienia: [Martin Luther] King\nWielki Amerykanin: [Abraham] Lincoln\nZadanie 38. (0-3)\nUlotka z epoki\nhttp://www.dlibra.karta.org.pl\n120 Informator o egzaminie maturalnym z historii: w liceum ogólnokształcącym od roku szkolnego 2025/2026\noraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nWyjaśnij główne przesłanie ulotki, interpretując jej elementy graficzne i uwzględniając\nkontekst historyczny.\nZasady oceniania\n3 pkt - odpowiedź zawierająca wyjaśnienie przesłania ulotki, poparte interpretacją dwóch\nelementów graficznych, i uwzględniająca kontekst historyczny.\n2 pkt - odpowiedź zawierająca wyjaśnienie przesłania ulotki, poparte interpretacją dwóch\nelementów graficznych, bez uwzględnienia kontekstu historycznego.\n1 pkt - odpowiedź zawierająca wyjaśnienie przesłania ulotki, niepoparte interpretacją dwóch\nelementów graficznych, i nieuwzględniająca kontekstu historycznego.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nGłównym przesłaniem ulotki jest ukazanie analogii między utworzeniem Polskiego Komitetu\nWyzwolenia Narodowego oraz Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego. W obu przypadkach\nbyło to, zdaniem autora rysunku, efektem sowieckiej polityki zniewolenia. Świadczą o tym\nsymbole ZSRS (czerwona pięcioramienna gwiazda oraz sierp i młot) a także drut kolczasty\noplatający całość i podpisany „ciągłość tradycji”. Ulotka powstał w okresie stanu wojennego,\no czym świadczą data 13 XII 1981 oraz znak obozu dla internowanych.\nHISTORIA\nPoziom rozszerzony\nHISTORIA\nPoziom rozszerzony\nHISTORIA\nPoziom rozszerzony","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Głównym przesłaniem ulotki jest ukazanie analogii między utworzeniem Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego (1944) a powołaniem Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego (1981). W obu przypadkach było to, zdaniem autora ulotki, efektem sowieckiej polityki zniewolenia Polski. Świadczą o tym symbole ZSRS (czerwona pięcioramienna gwiazda oraz sierp i młot) oraz drut kolczasty oplatający całość, podpisany „ciągłość tradycji”. Ulotka powstała w okresie stanu wojennego, o czym świadczą data 13 XII 1981 oraz symbol/znak obozu dla internowanych - wpisuje się to w kontekst historyczny wprowadzenia stanu wojennego przez WRON jako - zdaniem opozycji - kolejnej odsłony narzucania Polsce władzy zależnej od Moskwy, analogicznej do sytuacji z 1944 roku.","image":"img/informator-maturalny-historia-2026/zad-38.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":79,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Historia · Informator maturalny · 2026","subject_label":"Historia","category_label":"Informator maturalny"}]}