{"paper":{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"variant":null,"exam_pdf":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy.pdf","key_pdf":null,"question_count":99,"source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},"questions":[{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/1","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"1","points":null,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 1.:\n\nskłada się z polecenia, zawierającego zagadnienie w formie twierdzenia lub pytania,\nodnoszącego się do lektury obowiązkowej oraz wybranego kontekstu zgodnie ze\nschematem przedstawionym w TABELI 2.\n\ndaje możliwość sprawdzenia znajomości treści i problematyki lektury obowiązkowej\nwskazanej w podstawie programowej na poziomie podstawowym oraz umiejętności\ninterpretacji utworów z wykorzystaniem wiedzy historyczno- i teoretycznoliterackiej oraz\nkulturowej\n\numożliwia zdającemu zaprezentowanie poziomu dojrzałości intelektualnej, pogłębionego\nrozumienia literatury, a także wykazanie się sprawnością językowo-retoryczną\n\nodwołuje się do wiadomości i umiejętności z III etapu edukacyjnego.\n12 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nTABELA 2. SCHEMAT POLECENIA W ZADANIU 1. (LEKTURA OBOWIĄZKOWA)\nSCHEMAT POLECENIA DO\nLEKTURY OBOWIĄZKOWEJ\nOMAWIANEJ W CAŁOŚCI\nLEKTURY OBOWIĄZKOWEJ\nOMAWIANEJ WE FRAGMENTACH\nZAGADNIENIE\nW FORMIE\nTWIERDZENIA\nLUB PYTANIA\nnp.\nMotyw cierpienia niezawinionego.\nnp.\nCzym dla człowieka może być\ndoświadczenie samotności?\nELEMENT 1.\nPOLECENIA:\nWSKAZANIE\nLEKTURY\nOmów zagadnienie na podstawie\n„Dżumy” Alberta Camusa.\nOmów zagadnienie na podstawie\nznanych Ci fragmentów „Legendy\no św. Aleksym”.\nELEMENT 2.\nPOLECENIA:\nKONTEKST\nW swojej odpowiedzi uwzględnij\nrównież wybrany kontekst.\nW swojej odpowiedzi uwzględnij\nrównież wybrany kontekst.\nPolecenia do zadania 1. mają charakter jawny i zostaną opublikowane w komunikacie\ndyrektora CKE przed egzaminem maturalnym w terminie określonym w rozporządzeniu\nMinistra Edukacji i Nauki.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/2","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"2","points":null,"ptype":"closed","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 2.:\n\nskłada się z polecenia i tekstu (w zadaniach stosowane są trzy typy tekstów: nieliterackie,\nliterackie i ikoniczne), zawierającego zagadnienie w formie twierdzenia lub pytania\nodnoszącego się do załączonego tekstu oraz wybranego kontekstu zgodnie\nz przedstawionym w TABELI 3. schematem\n\numożliwia zdającemu wykazanie się dojrzałością intelektualną, orientacją w problemach\nkultury, w tym literatury, sztuki lub języka, a także wykazanie się sprawnością językowo-\nretoryczną oraz rozumieniem tekstu stanowiącego inspirację do wypowiedzi\n\nodwołuje się do wiadomości i umiejętności z III etapu edukacyjnego.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego jako przedmiotu obowiązkowego 13\nTABELA 3. SCHEMAT POLECENIA W ZADANIU 2. (LITERATURA/SZTUKA/JĘZYK)\nSCHEMAT POLECENIA DO ZAGADNIENIA ZWIĄZANEGO\nZ LITERATURĄ\n(ZADANIA\nZAWIERAJĄCE\nMATERIAŁ LITERACKI)\nZE SZTUKĄ\n(ZADANIA ZAWIERAJĄCE\nMATERIAŁ IKONICZNY)\nZ JĘZYKIEM\n(ZADANIA\nZAWIERAJĄCE\nMATERIAŁ DO\nANALIZY JĘZYKOWEJ)\nZAGADNIENIE\nW FORMIE\nTWIERDZENIA\nLUB PYTANIA\nnp.\nKryzys wartości\nw świecie skażonym\nzłem.\nnp.\nTworzenie -\nnaśladowanie\nrzeczywistości czy jej\nwyobrażanie?\nnp.\nZróżnicowanie\njęzykowe\nwypowiedzi jako\nsposób wyrażania\nemocji.\nELEMENT 1.\nPOLECENIA:\nTEKST\nŹRÓDŁOWY\nOmów zagadnienie\nna podstawie\nzamieszczonego\nponiżej materiału\nOmów zagadnienie\nna podstawie\nzamieszczonego\nponiżej materiału\nOmów zagadnienie\nna podstawie\nzamieszczonego\nponiżej materiału\nELEMENT 2.\nPOLECENIA:\nTEKST 2.\nALBO\nWŁASNE\nDOŚWIADCZENIA\noraz\nwybranego tekstu\nkultury albo utworu\nliterackiego.\noraz\nwybranego utworu\nliterackiego.\noraz\nwybranego tekstu\nkultury albo utworu\nliterackiego, albo\nwłasnych\ndoświadczeń\nkomunikacyjnych.\nWybrany utwór literacki, będący drugim tekstem, do którego odwołuje się zdający w swojej\nwypowiedzi, może być:\n\nlekturą obowiązkową\n\nlekturą uzupełniającą\n\nutworem literackim niebędącym lekturą, w tym utworem poetyckim.\nPrzebieg egzaminu\nPrzebieg egzaminu przedstawiono w TABELI 4.\nTABELA 4. PRZEBIEG EGZAMINU USTNEGO\nPRZEBIEG EGZAMINU\nCZAS TRWANIA\nCZYNNOŚCI\nORGANIZACYJNE\nZdający losuje zestaw egzaminacyjny zawierający\ndwa zadania.\nPRZYGOTOWANIE\nZDAJĄCEGO DO\nWYPOWIEDZI\nMONOLOGOWYCH\nZdający przygotowuje się do wygłoszenia\nwypowiedzi monologowych na dwa tematy\nzamieszczone w wylosowanym zestawie (może\nw tym czasie przygotować ramowy plan\nwypowiedzi, konspekt, notatki pomocnicze).\nNie więcej niż\n15 minut.\n14 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nWYPOWIEDZI\nMONOLOGOWE\nZDAJĄCEGO\nZdający wygłasza wypowiedzi monologowe.\nWypowiedzi monologowe zdającego nie mogą być\nprzerywane przez zespół przedmiotowy\n(z wyjątkiem sytuacji, kiedy upłynął czas na nie\nprzeznaczony). Zdający nie musi realizować zadań\nw kolejności, w jakiej zostały zamieszczone\nw zestawie zadań egzaminacyjnych - może\nrozpocząć wypowiedź od wybranego przez siebie\nzadania.\nNie więcej niż\n10 minut (może\nje wygłosić\nw czasie\nkrótszym niż 10\nminut).\nROZMOWA\nZESPOŁU\nPRZEDMIOTOWEGO\nZE ZDAJĄCYM\nRozmowa zespołu przedmiotowego ze zdającym\nmoże dotyczyć:\n\nzagadnień określonych w poleceniach do obu\nzadań lub do jednego z dwóch zadań\n\nutworu literackiego albo tekstu kultury, w tym\nmateriału ikonicznego, dołączonego do\npolecenia\n\ntreści utworów literackich i tekstów kultury\nprzywołanych przez zdającego\nw wypowiedziach.\nW trakcie rozmowy zdający odpowiada na pytania,\nrealizuje polecenia lub odnosi się do zagadnienia\nprzedstawionego przez zespół przedmiotowy\n(łącznie od 1 do 3 pytań/poleceń/zagadnień).\nZadawane pytania nie mogą dotyczyć\nfaktograficznych detali dotyczących lektury\nobowiązkowej / omówionych tekstów kultury.\nCo najmniej jedno z pytań/poleceń/zagadnień\nw rozmowie do zadania 1. i/lub zadania 2. będzie\ndotyczyło refleksji indywidualnej zdającego\nzwiązanej z omawianym problemem, tzn. zostanie\nsformułowane w taki sposób, aby umożliwić\nzdającemu odniesienie się do któregokolwiek\nz zadań egzaminacyjnych z własnej perspektywy,\nprzedstawienie własnego stanowiska, np.\n\nw przypadku tematu: Czym dla człowieka\nmoże być doświadczenie samotności? zdający\nmoże zostać poproszony o odpowiedź np. na\ntakie pytania:\n Czy wyobrażasz sobie swoje życie\nw samotności, takie jak Konrada z III cz.\n„Dziadów” Adama Mickiewicza? Uzasadnij\nodpowiedź.\n Czy postawa Konrada z Wielkiej\nImprowizacji jest dla ciebie przekonująca?\nUzasadnij odpowiedź.\nNie więcej niż\n5 minut.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego jako przedmiotu obowiązkowego 15\n Czy Twoim zdaniem działania samotnych\nindywidualistów takich jak Konrad\nz „Dziadów” cz. III mogą być skuteczne we\nwspółczesnym świecie? Uzasadnij\nodpowiedź.\n Jak sądzisz, czy Konrad z III cz. „Dziadów”\nmógłby osiągnąć zamierzony cel w inny\nsposób? Uzasadnij odpowiedź.\n\nw przypadku tematu: Tworzenie -\nnaśladowanie rzeczywistości czy jej\nwyobrażanie? zdający może zostać\npoproszony o odpowiedź np. na takie pytania:\n Którą strategię tworzenia\nprzyjęłabyś/przyjąłbyś, gdybyś była/był\nartystą: klasyczną czy awangardową?\nUzasadnij odpowiedź.\n Czy wolisz czytać książki, które bardziej\nnaśladują rzeczywistość, czy takie, które ją\nkreują? Uzasadnij odpowiedź.\n Które dzieła są bardziej przydatne młodemu\nczłowiekowi we współczesnym świecie -\nnaśladujące rzeczywistość czy kreujące ją?\nUzasadnij odpowiedź.\nWykonanie obu zadań egzaminacyjnych w części ustnej wymaga:\n\nzrozumienia tematów wypowiedzi i sformułowanych w nich zagadnień\n\nwykorzystania znajomości lektury obowiązkowej i umiejętności jej odczytania do\nomówienia zagadnienia określonego w zadaniu 1.\n\nodczytania (interpretacji) dołączonego tekstu kultury pod kątem wskazanego w poleceniu\nzagadnienia, odwołania się do innych tekstów kultury albo własnych doświadczeń,\nwykorzystania wiedzy i umiejętności z zakresu historii i teorii literatury, języka i retoryki do\nomówienia zagadnienia określonego w zadaniu 2.\n\nodwołania się do wybranych kontekstów związanych z tematem wypowiedzi\n\nopracowania wypowiedzi pod względem kompozycyjnym i językowo-stylistycznym\n\nwygłoszenia wypowiedzi zgodnie z zasadami retoryki\n\nudziału w rozmowie dotyczącej zagadnienia/zagadnień określonych w poleceniu/\npoleceniach oraz wygłoszonych wypowiedzi monologowych.\n\nPrzykładowe zadania do części ustnej (bez określania poziomu) wraz\nz rozwiązaniami znajdują się na stronach 43-62.\n16 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nZASADY OCENIANIA EGZAMINU USTNEGO\nZa egzamin ustny zdający będzie mógł otrzymać maksymalnie 30 punktów. Oceniając\nwypowiedzi zdającego, członkowie zespołu przedmiotowego będą przydzielali punkty\nw czterech kryteriach, tj.:\n1. aspekt merytoryczny wypowiedzi monologowych w zadaniach 1. i 2. (od 0 do 16 pkt)\n2. kompozycja wypowiedzi monologowych w zadaniach 1. i 2. oceniana łącznie (od 0 do\n4 pkt)\n3. aspekt merytoryczny wypowiedzi podczas rozmowy (od 0 do 6 pkt)\n4. zakres i poprawność środków językowych w wypowiedziach monologowych oraz podczas\nrozmowy (od 0 do 4 pkt).\nZdający zda część ustną egzaminu maturalnego z języka polskiego, jeżeli uzyska 30%\nmożliwych do uzyskania, tj. 9 punktów. Wagi poszczególnych kryteriów przedstawiono na\nponiższym schemacie - podano wartości w przybliżeniu.\nAspekt merytoryczny\nwypowiedzi\nmonologowych\n[16 pkt]\n≈ 53%\nKompozycja\nwypowiedzi\nmonologowych\n[4 pkt]\n≈ 13%\nAspekt merytoryczny\nwypowiedzi podczas\nrozmowy\n[6 pkt]\n≈ 20%\nZakres i poprawność\nśrodków językowych\nw wypowiedziach\nzdającego\n[4 pkt]\n≈ 13%\nKryteria oceniania\nwypowiedzi ustnej\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego jako przedmiotu obowiązkowego 17\n1. Aspekt merytoryczny wypowiedzi monologowych (maksymalnie 16 punktów)\nUwaga. Za wypowiedź monologową zdający może otrzymać maksymalnie 16 pkt (zadanie 1.\n- 8 pkt, zadanie 2. - 8 pkt).\nZadanie 1.\nZadanie 2.\nTemat + 2\nelementy\n(zagadnienie +\nlektura/tekst\n1 ORAZ\nzagadnienie +\nkontekst\nprzywołany\nprzynajmniej\nczęściowo\nfunkcjonalnie /\ntekst 2 / własne\ndoświadczenia)\n\nbogata argumentacja; bez poważnych\nbłędów rzeczowych\n8\n8\n\nbogata argumentacja z 1-2\npoważnymi błędami rzeczowymi ALBO\n\nzadowalająca argumentacja bez\nbłędów rzeczowych\n7\n7\n\nzadowalająca argumentacja z 1-2\npoważnymi błędami rzeczowymi ALBO\n\npowierzchowna argumentacja bez\nbłędów rzeczowych\n6\n6\n\npowierzchowna argumentacja z 1-2\npoważnymi błędami rzeczowymi\n5\n5\nTemat + 1 element\n(zagadnienie +\nlektura/tekst 1 LUB\nzagadnienie +\nkontekst\nprzywołany\nprzynajmniej\nczęściowo\nfunkcjonalnie /\ntekst 2. / własne\ndoświadczenia)\n\nbogata argumentacja; bez poważnych\nbłędów rzeczowych\n4\n4\n\nbogata argumentacja z 1-2\npoważnymi błędami rzeczowymi ALBO\n\nzadowalająca argumentacja bez\nbłędów rzeczowych\n3\n3\n\nzadowalająca argumentacja z 1-2\npoważnymi błędami rzeczowymi ALBO\n\npowierzchowna argumentacja bez\nbłędów rzeczowych\n2\n2\n\npowierzchowna argumentacja z 1-2\npoważnymi błędami rzeczowymi\n1\n1\nbrak wypowiedzi; wypowiedź nie na temat; wypowiedź zawiera\nbłąd kardynalny ALBO 3 lub więcej poważnych błędów\nrzeczowych; wypowiedź nie odnosi się w ogóle do lektury\nwskazanej w poleceniu\n0\n0\nWyjaśnienia (kryterium 1. - Aspekt merytoryczny wypowiedzi monologowej)\n1. Argumentacja to uzasadnienie stanowiska zdającego wobec zagadnienia\nsformułowanego w poleceniu za pomocą argumentów.\n1) Bogata argumentacja - to argumentacja pogłębiona, poparta trafnymi przykładami\ni szeroka/wieloaspektowa, stanowiąca - jako całość - wnikliwą analizę\nzagadnienia sformułowanego w poleceniu; zawiera elementy refleksji / głębszego\nnamysłu nad zagadnieniem.\n2) Zadowalająca argumentacja - to argumentacja pogłębiona, poparta trafnymi\nprzykładami.\n3) Powierzchowna argumentacja - to argumentacja oparta na uogólnieniach,\n18 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nniewnikająca w istotę rzeczy, poprzestająca na pobieżnych obserwacjach, mało\ndokładna, czasami niepoparta przykładami.\n2. Kontekst należy rozumieć jako odniesienie się przez zdającego w wypowiedzi do np.:\n1) innego utworu literackiego niż wskazany w poleceniu\n2) historii literatury\n3) teorii literatury\n4) charakteru epoki\n5) biografii autora\n6) filmu, spektaklu teatralnego\n7) utworu muzycznego, dzieła plastycznego\n8) mitologii\n9) Biblii\n10) religii\n11) historii\n12) filozofii\n13) kwestii politycznych\n14) kwestii społecznych,\nwybrane przez zdającego w sposób celowy, przydatne do osadzenia omawianego\nzagadnienia w szerszej perspektywie.\nZdający powinien wykorzystać kontekst przynajmniej częściowo funkcjonalnie, tzn. trafnie\nze względu na omawiane zagadnienie przywołać np. informacje, wydarzenia - kontekst\nnie musi pogłębiać ani rozwijać omawianego zagadnienia.\n3. Błąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o nieznajomości treści i problematyki\nlektury obowiązkowej, do której odwołuje się zdający, w zakresie:\na) fabuły, w tym głównych wątków utworu\nb) losów głównych bohaterów, w tym np. łączenie biografii różnych bohaterów.\n4. Błąd kardynalny może dotyczyć wyłącznie lektur obowiązkowych wskazanych\nw podstawie programowej jako lektury do omówienia w całości (nie we fragmentach).\n5. Poważny błąd rzeczowy to błąd świadczący o:\n1) nieznajomości wskazanej w poleceniu lektury obowiązkowej (z podstawy\nprogramowej), do której odwołuje się zdający, w zakresie innym niż w przypadku\nbłędu kardynalnego, tj. np. błąd w przypisaniu autorstwa, w użyciu błędnego\nnazwiska/imienia bohatera, dotyczący losów bohaterów drugoplanowych bądź\nwątków innych niż główne\n2) nieznajomości utworu literackiego lub tekstu kultury, do którego odwołuje się\nzdający, innego niż lektura obowiązkowa (każdy błąd merytoryczny)\n3) braku wiedzy dotyczącej kontekstu wybranego przez zdającego, np. błędne\nprzywołanie pojęć lub faktów historycznych.\n6. Dokładnie ten sam błąd rzeczowy (np. konsekwentne stosowanie błędnego imienia\nbohatera, którego można w jednoznaczny sposób zidentyfikować, a wypowiedź\nzdającego świadczy o znajomości lektury) powtórzony kilkakrotnie jest liczony jako\njeden błąd.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego jako przedmiotu obowiązkowego 19\n2. Kompozycja wypowiedzi monologowych (maksymalnie 4 punkty)\nZadanie 1.\nZadanie 2.\nKompozycja wypowiedzi spójna (tzn. uporządkowana,\nlogiczna).\n2\n2\nKompozycja wypowiedzi częściowo spójna.\n1\n1\nKompozycja wypowiedzi niespójna.\n0\n0\nWyjaśnienia (kryterium 2. - Kompozycja wypowiedzi monologowych)\n1. Kompozycja wypowiedzi jest spójna, jeżeli wypowiedź zawiera wstęp, część\nzasadniczą i zakończenie, a elementy te składają się na logiczną i uporządkowaną\ncałość.\n2. Kompozycja wypowiedzi jest częściowo spójna, jeżeli wypowiedź zawiera:\na) nielogiczne połączenia między dwoma z trzech elementów wypowiedzi, tj.\nwstępem i częścią zasadniczą ALBO częścią zasadniczą i zakończeniem, ALBO\nwstępem i zakończeniem\nb) treści nieistotne, zbędne dla omawianego zagadnienia, bez związku / pozostające\nw wątpliwym związku z omawianym zagadnieniem.\n3. Kompozycja wypowiedzi jest niespójna, jeżeli wypowiedź zawiera:\na) nielogiczne połączenia między trzema elementami wypowiedzi tj. wstępem,\nczęścią zasadniczą i zakończeniem\nb) nieuzasadnione wnioski, sprzeczne stwierdzenia\nc) treści nieistotne, zbędne dla omawianego zagadnienia, bez związku / pozostające\nw wątpliwym związku z omawianym zagadnieniem.\n20 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\n3. Aspekt merytoryczny wypowiedzi podczas rozmowy\n(maksymalnie 6 punktów)\nWypowiedzi na\ntemat (na temat =\nadekwatne +\nmerytorycznie\npoprawne)\n\nw zakresie wypowiedzi, które są na temat lub częściowo\nna temat: właściwy stopień uszczegółowienia wypowiedzi\nwzględem postawionego pytania / postawionych pytań\n6\n\nw zakresie wypowiedzi, które są na temat lub częściowo\nna temat: zaburzenia w stopniu uszczegółowienia\nwypowiedzi względem postawionego pytania /\npostawionych pytań\n5\nFragmenty\nwypowiedzi na\ntemat, pozostałe\nfragmenty\nwypowiedzi -\nczęściowo na temat\n(zaburzenia w\nadekwatności lub\nzaburzenia\nmerytoryczne)\n\nw zakresie wypowiedzi, które są na temat lub częściowo\nna temat: właściwy stopień uszczegółowienia wypowiedzi\nwzględem postawionego pytania / postawionych pytań\n4\n\nw zakresie wypowiedzi, które są na temat lub częściowo\nna temat: zaburzenia w stopniu uszczegółowienia\nwypowiedzi względem postawionego pytania /\npostawionych pytań\n3\nWszystkie\nwypowiedzi\nczęściowo na temat\n(zaburzenia\nw adekwatności lub\nzaburzenia\nmerytoryczne)\n\nw zakresie wypowiedzi, które są częściowo na temat:\nwłaściwy stopień uszczegółowienia wypowiedzi\nwzględem postawionego pytania / postawionych pytań\n2\n\nw zakresie wypowiedzi, które są częściowo na temat:\nzaburzenia w stopniu uszczegółowienia wypowiedzi\nwzględem postawionego pytania / postawionych pytań\n1\nWypowiedzi nie na temat; wszystkie wypowiedzi zdawkowe; błąd kardynalny;\nniezachowanie zasad dialogu (np. niezachowanie norm grzecznościowych)\n0\nWyjaśnienia (kryterium 3. - Aspekt merytoryczny wypowiedzi podczas\nrozmowy)\n1. Wypowiedzi na temat to wypowiedzi:\na) adekwatne do zadawanych pytań\nb) poprawne merytorycznie.\n2. Wypowiedzi częściowo na temat to wypowiedzi nieadekwatne do zadawanych pytań\nALBO niepoprawne merytorycznie.\n3. Wypowiedzi zdającego podczas rozmowy są właściwie uszczegółowione, jeżeli nie\nograniczają się wyłącznie do ogólnikowych stwierdzeń, a zawierają ich rozwinięcie.\n4. Zaburzenia w stopniu uszczegółowienia wypowiedzi wynikają z operowania ogólnikami\nprzez zdającego w czasie rozmowy, z braku precyzji w wyjaśnianiu omawianych\nzagadnień/kwestii/pojęć itp.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego jako przedmiotu obowiązkowego 21\n4. Zakres i poprawność środków językowych w wypowiedziach zdającego\n(maksymalnie 4 punkty)\nUwaga. Oceniając zakres i poprawność środków językowych, bierze się pod uwagę zarówno\nwypowiedzi monologowe zdającego, jak i jego wypowiedzi podczas rozmowy.\nZadowalający zakres\nśrodków językowych,\nw szczególności\nleksykalnych\nw wypowiedziach zachowano właściwą dla języka\nmówionego poprawność językową (w zakresie fleksji,\nleksyki, frazeologii, składni i fonetyki) oraz płynność\n(dopuszczalne sporadyczne błędy językowe oraz/lub\nusterki w płynności)\n4\nw wypowiedziach częściowo zachowano właściwą dla\njęzyka mówionego poprawność językową (w zakresie\nfleksji, leksyki, frazeologii, składni i fonetyki) oraz płynność\n(w wypowiedzi występowały liczne błędy językowe\noraz/lub usterki w płynności)\n3\nWąski zakres środków\njęzykowych\nw wypowiedziach zachowano właściwą dla języka\nmówionego poprawność językową (w zakresie fleksji,\nleksyki, frazeologii, składni i fonetyki) oraz płynność\n(dopuszczalne sporadyczne błędy językowe oraz/lub\nusterki w płynności)\n2\nw wypowiedziach częściowo zachowano właściwą dla\njęzyka mówionego poprawność językową (w zakresie\nfleksji, leksyki, frazeologii, składni i fonetyki) oraz płynność\n(w wypowiedzi występowały liczne błędy językowe\noraz/lub usterki w płynności)\n1\n\nWypowiedź niekomunikatywna ALBO\n\nW wypowiedzi nie zachowano właściwej dla języka mówionego poprawności\njęzykowej (w zakresie fleksji, leksyki, frazeologii, składni i fonetyki) oraz\npłynności (w wypowiedzi występowały bardzo liczne błędy językowe oraz/lub\nusterki w płynności).\n0\nWyjaśnienia (kryterium 4. - Zakres i poprawność środków językowych)\n1. Nie każde nieprecyzyjne sformułowanie jest niepoprawne językowo (stanowi błąd\njęzykowy); może być przejawem nieporadności językowej. Błędem jest nieporadność\njęzykowa będąca oczywistym nieuzasadnionym naruszeniem obowiązującej normy\njęzykowej.\n2. Indywidualne upodobania językowe egzaminatora nie mogą wpływać na ocenę\npoprawności środków językowych w wypowiedzi zdającego.\n3. Zadowalający zakres środków językowych oznacza, że zastosowane przez zdającego\nśrodki językowe, w szczególności leksykalne, umożliwiają omówienie zagadnienia oraz\nułatwiają odbiór wypowiedzi; zdający stosuje wyrazy/wyrażenia synonimiczne, używa\nprecyzyjnego słownictwa, w tym terminologii.\n4. Wąski zakres środków językowych oznacza, że leksyka i składnia są\nproste/ograniczone, utrudniają omówienie zagadnienia oraz odbiór wypowiedzi.\n22 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nCZĘŚĆ PISEMNA EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO.\nPOZIOM PODSTAWOWY\nsprawdza: (a) umiejętność odczytywania, porównywania, analizowania, syntetyzowania,\nuogólniania problematyki dwóch tekstów nieliterackich (Część 1. Język polski w użyciu), (b)\nznajomość zagadnień z historii literatury i rozumienia procesów w niej zachodzących (Część\n2. Test historycznoliteracki) oraz (c) tworzenie wypowiedzi argumentacyjnej (Część 3.\nWypracowanie).\nCHARAKTERYSTYKA EGZAMINU PISEMNEGO NA POZIOMIE PODSTAWOWYM\nPodczas egzaminu zdający otrzymuje dwa arkusze egzaminacyjne, zgodnie z TABELĄ 5.\nTABELA 5. ARKUSZE NA EGZAMINIE\nArkusz 1.\nArkusz 2.\n\nCzęść 1. Język polski w użyciu\n\nCzęść 2. Test historycznoliteracki\nCzęść 3. Wypracowanie\nNa rozwiązanie zadań z obu arkuszy zdający ma 240 minut2 i sam decyduje o kolejności\ni rozłożeniu w czasie pracy nad poszczególnymi częściami egzaminu.\nCharakterystykę poszczególnych części egzaminu maturalnego z języka polskiego na\npoziomie podstawowym prezentuje TABELA 6.\nTABELA 6. CHARAKTERYSTYKA POSZCZEGÓLNYCH CZĘŚCI EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA\nPOLSKIEGO NA POZIOMIE PODSTAWOWYM\nCZĘŚĆ 1. JĘZYK POLSKI\nW UŻYCIU\nCZĘŚĆ 2. TEST\nHISTORYCZNOLITERACKI\nCZĘŚĆ 3.\nSPRAWDZANE\nUMIEJĘTNOŚCI\na) Odbiór tekstów\nkultury, tj.\nwymagania I.2.1)-3)\noraz I.2.5)-7)\nb) gramatyka języka\npolskiego, tj.\nwymagania II.1.1)-\n4)\nc) zróżnicowanie\njęzyka polskiego, tj.\nwymagania II.2.1)-\n7)\na) Czytanie utworów\nliterackich, tj.\nwymagania I.1.1)-\n13) oraz I.1.15)-16)\nb) odbiór tekstów\nkultury, tj.\nwymagania I.2.1),\nI.2.4)-7)\nc) kształcenie\njęzykowe, tj.\nwymagania II.1.1),\nII.1.3), II.1.4),\nII.2.1)-II.2.7),\na) Elementy retoryki, tj.\nwymagania III.1.1),\nIII.1.3) oraz III.1.6)\nb) pisania, tj.\nwymagania III.2.1)-\n2), III.2.6)-7) oraz\nIII.2.9)-12)\nc) samokształcenia, tj.\nwymagania IV.2),\nIV.5)\nd) czytania utworów\nliterackich, tj.\n2 Czas trwania egzaminu może zostać wydłużony w przypadku uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi,\nw tym niepełnosprawnych, oraz w przypadku cudzoziemców. Szczegóły są określane w Komunikacie dyrektora\nCentralnej Komisji Edukacyjnej w sprawie szczegółowych sposobów dostosowania warunków i form\nprzeprowadzania egzaminu maturalnego w danym roku szkolnym.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego jako przedmiotu obowiązkowego 23\nd) komunikacja\njęzykowa i kultura\njęzyka, tj.\nwymagania II.3.1)-\n8) oraz II.3.10)\ne) ortografia\ni interpunkcja, tj.\nwymagania II.4.1)-\n3)\nf)\nelementy retoryki, tj.\nwymagania III.1.1)-\n6) oraz III.1.8)-10)\ng) pisanie, tj.\nwymagania III.2.1),\nIII.2.3)-4), III.2.6)-8)\noraz III.2.10)-11)\nh) samokształcenie, tj.\nwymagania IV.4)-6)\noraz IV.8).\nII.3.2)-II.3.5), II.3.8),\nII.4.2) oraz II.4.3)\nd) elementy retoryki, tj.\nwymagania III.1.1)-\n6) oraz III.1.8)-11)\ne) pisanie, tj.\nwymagania III.2.1),\nIII.2.3)-4), III.2.7)-\n8) oraz III.2.10)-11)\nf)\nsamokształcenie, tj.\nwymagania IV.4)-6)\noraz IV.8)\ng) znajomości lektur\nobowiązkowych -\npkt 1)-49) oraz\ntreny i pieśni Jana\nKochanowskiego,\nbajki Ignacego\nKrasickiego, Dziady\ncz. II i Pan Tadeusz\nAdama Mickiewicza,\nZemsta Aleksandra\nFredry, Balladyna\nJuliusza\nSłowackiego\n[wymaganie I.1.12)].\nwymagania I.1.1)-\n16)\ne) gramatyki języka\npolskiego, tj.\nwymagania II.1)-4)\nf)\nzróżnicowania\njęzyka, tj.\nwymagania II.2.2),\nII.2.5)\ng) komunikacji\njęzykowej i kultury\njęzyka, tj.\nwymagania II.3.4),\nII.3.5), II.3.7) oraz\nII.3.9)\nh) ortografii\ni interpunkcji, tj.\nwymagania II.4.1)-\n2)\ni)\nznajomości lektur\nobowiązkowych -\npkt 1-49 oraz\nDziady cz. II i Pan\nTadeusz Adama\nMickiewicza,\nZemsta Aleksandra\nFredry, Balladyna\nJuliusza\nSłowackiego\n[wymaganie I.1.12)].\nPODSTAWOWE\nINFORMACJE\nCzęść 1. obejmuje\nzestawienie dwóch\ntekstów na zbliżony\ntemat oraz zadań\ndotyczących tych\ntekstów.\nCzęść 2. zawiera\nzadania sprawdzające\nwiadomości\ni umiejętności z zakresu\nhistorii i teorii literatury\noraz języka.\nCzęść 3. zawiera dwa\ntematy wypracowania do\nwyboru. Nie jest\nokreślona forma\ngatunkowa wypowiedzi.\nTEKSTY, DO\nKTÓRYCH\nODNOSZĄ SIĘ\nZADANIA\nEGZAMINACYJNE\n\nO charakterze\npopularnonaukowym\nlub publicystycznym\n\no różnorodnej\ntematyce, traktujące\no zagadnieniach\nz różnych dziedzin\nżycia\n\nprezentujące np.\nodmienny punkt\nwidzenia danego\nproblemu lub\nujmujące temat\nz różnych\nperspektyw\n\nZadania mogą\nzawierać fragmenty\ntekstów literackich\nlub nieliterackich\n(np. fragmenty prac\nkrytycznych lub\nanaliz) oraz teksty\nikonograficzne\n\nłącznie liczą nie\nwięcej niż 1 500\nwyrazów.\n\nTematy wypracowań\nmogą zawierać\nwiersz jako tekst\nźródłowy.\n\nKażdy temat\nwymaga odwołania\nsię do lektury\nobowiązkowej.\n24 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\n\nłącznie liczą ok.\n1 000 wyrazów.\nZADANIA EGZAMINACYJNE WE WSZYSTKICH CZĘŚCIACH ARKUSZY\nLiczbę zadań oraz liczbę punktów możliwych do uzyskania za zadania w poszczególnych\nczęściach arkuszy przedstawiono w TABELI 7.\nTABELA 7. LICZBA ZADAŃ ORAZ LICZBA PUNKTÓW NA EGZAMINIE MATURALNYM Z JĘZYKA POLSKIEGO\nCzęść\nLiczba zadań\nLiczba punktów\nUdział w wyniku\nsumarycznym\nCzęść 1. Język\npolski w użyciu\n6-9\n13\n19%\nCzęść 2. Test\nhistorycznoliteracki\n12-22\n22\n31%\nCzęść 3.\nWypracowanie\n1\n35\n50%\nRazem\n19-32\n70\n100%\nW części 1. i w części 2. arkusza egzaminacyjnego znajdą się zarówno zadania zamknięte,\njak i otwarte.\nZadania zamknięte to takie, w których zdający wybiera odpowiedź spośród podanych. Wśród\nzadań zamkniętych znajdą się m.in.:\n\nzadania wyboru wielokrotnego\n\nzadania typu prawda-fałsz\n\nzadania na dobieranie.\nZadania otwarte to takie, w których zdający samodzielnie formułuje odpowiedź. Wśród zadań\notwartych znajdzie się takie, które będzie wymagać zredagowania krótkiego tekstu (notatka\nsyntetyzująca).\nZa rozwiązanie zadań otwartych będzie można uzyskać odpowiednio:\n\nw części Język polski w użyciu - co najmniej 50% punktów możliwych do zdobycia w danej\nczęści\n\nw części Test historycznoliteracki - co najmniej 70% punktów możliwych do zdobycia w\ndanej części.\nW części 3. arkusza egzaminacyjnego pojawi się zadanie rozszerzonej odpowiedzi -\nwypracowanie.\nZadania w części 1. Język polski w użyciu\nZadania egzaminacyjne w części 1. Język polski w użyciu:\na) dotyczą poszczególnych tekstów zamieszczonych w arkuszu egzaminacyjnym, a także\nwymagają skonfrontowania tych tekstów\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego jako przedmiotu obowiązkowego 25\nb) sprawdzają umiejętności z zakresu języka/retoryki (środków językowych)\nc) łączą wymagania z różnych obszarów podstawy programowej, np. rozumienie tekstu\ni zagadnienia językowe (np. środki retoryczne)\nd) mogą zawierać odniesienia do innych utworów (cytaty), wymagające zderzenia\ntreści/przesłania cytatu z sensami zamieszczonego w arkuszu egzaminacyjnym tekstu lub\ntekstów.\nJednym z zadań w części 1. Język polski w użyciu jest notatka syntetyzująca. Notatka\nsyntetyzująca jest formą zwięzłego przedstawienia informacji istotnych dla danego tekstu lub\ntekstów. Odmianą tego typu wypowiedzi jest notatka syntetyzująca ukierunkowana\ntematycznie. Aby napisać dobrą notatkę syntetyzującą ukierunkowaną tematycznie, należy:\n\nprzeanalizować temat notatki określony w zadaniu egzaminacyjnym\n\nuważnie przeczytać oba teksty zamieszczone w arkuszu egzaminacyjnym, aby wybrać\ninformacje kluczowe dla realizacji tematu notatki\n\ndokonać syntezy wybranych informacji, tak aby określić stanowisko autora każdego tekstu\nwzględem zagadnienia określonego w temacie notatki\n\nporównać stanowiska autorów obu tekstów pod kątem np. aspektów zagadnienia\nokreślonego w temacie notatki, które porusza każdy z autorów, punktów wspólnych i/lub\nrozbieżnych w stanowiskach obu autorów\n\nuporządkować wnioski z powyższych analiz, tak aby notatka:\n\nw syntetyczny sposób przedstawiała stanowiska obu autorów dotyczące zagadnienia\nokreślonego w temacie notatki, wskazując - zgodnie z treścią tekstów - na\npodobieństwa i/lub różnice pomiędzy tymi stanowiskami, oraz\n\nzawierała ogólne stwierdzenie na temat tego, w jaki sposób oba teksty\ndotyczą/odnoszą się do tematu notatki wskazanego w zadaniu egzaminacyjnym\n\nzredagować notatkę, mając na względzie, że powinna ona być:\n\nrzeczowa: zgodna z treścią obu tekstów\n\nzwięzła: licząca od 60 do 90 wyrazów\n\nspójna: składająca się z logicznie powiązanych ze sobą zdań\n\nsformułowana własnymi słowami: należy stosować m.in. parafrazę, uogólnienie treści,\nsynonimy\n\nnapisana tekstem ciągłym\n\npoprawna językowo, ortograficznie i interpunkcyjnie.\n\nPrzykładowe zadania do części 1. Język polski w użyciu wraz z rozwiązaniami\nznajdują się na stronach 63-102.\nZadania w części 2. Test historycznoliteracki\nW części Test historycznoliteracki znajdą się co najmniej 2 zadania egzaminacyjne dotyczące\nkażdej z wymienionych poniżej grup okresów literackich:\na) starożytność (antyk i Biblia) - za rozwiązanie wszystkich zadań dotyczących antyku i Biblii\nbędzie można uzyskać maksymalnie 3 pkt\nb) średniowiecze, renesans, barok, oświecenie za rozwiązanie wszystkich zadań\ndotyczących tych okresów będzie można uzyskać maksymalnie 4 pkt\n26\nInformator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nc) romantyzm, pozytywizm za rozwiązanie wszystkich zadań dotyczących tych okresów\nbędzie można uzyskać maksymalnie 6 pkt\nd) Młoda Polska, 20-lecie międzywojenne, literatura wojny i okupacji - za rozwiązanie\nwszystkich zadań dotyczących tych okresów będzie można uzyskać maksymalnie 6 pkt\ne) literatura lat 1945-1989 krajowa i emigracyjna, literatura po 1989 r. - za rozwiązanie\nwszystkich zadań dotyczących tych okresów będzie można uzyskać maksymalnie 3 pkt.\n\nPrzykładowe zadania do części 2. Test historycznoliteracki wraz z rozwiązaniami\nznajdują się na stronach 103-213.\nCzęść 3. Wypracowanie\nZdający samodzielnie tworzy wypracowanie na wybrany przez siebie temat, nie krótsze niż\n400 wyrazów.\nW każdym temacie są wskazane 4 elementy, które zdający musi uwzględnić w wypracowaniu,\ntj.:\na) dwa utwory literackie, w tym jeden wskazany jako obowiązkowy w liście lektur\nzamieszczonej w arkuszu egzaminacyjnym\nb) dwa konteksty pogłębiające rozumienie omawianych utworów do wyboru spośród:\nhistorycznoliterackiego, teoretycznoliterackiego, literackiego, biograficznego, kulturowego,\nmitologicznego, biblijnego, religijnego, historycznego, filozoficznego, egzystencjalnego,\npolitycznego, społecznego.\nMożliwości doboru utworów literackich omawianych w wypracowaniu przez zdającego\nprzedstawiono - w zależności od tekstu wskazanego w temacie wypracowania - w TABELI 8.\nTABELA 8. DOBÓR UTWORÓW LITERACKICH W ZALEŻNOŚCI OD TEKSTU WSKAZANEGO W TEMACIE\nWYPRACOWANIA\nTEKST 1.\n(wskazany w temacie wypracowania)\nTEKST 2.\n(do wyboru przez zdającego)\n1.\nlektura obowiązkowa (tytuł wskazany\nw temacie)\n\ninna lektura obowiązkowa lub\n\nlektura uzupełniająca, lub\n\nutwór literacki niebędący lekturą,\nw tym utworem poetyckim\n2.\nlektura obowiązkowa (do wyboru przez\nzdającego)\n\ninna lektura obowiązkowa lub\n\nlektura uzupełniająca, lub\n\nutwór literacki niebędący lekturą,\nw tym utworem poetyckim\n3.\nwiersz podany w całości (dowolny)\nlektura obowiązkowa\nKażdy temat wymaga odwołania się do obowiązkowej lektury szkolnej, wybranej spośród\nlektur obowiązkowych, których lista jest zamieszczona w arkuszu egzaminacyjnym.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego jako przedmiotu obowiązkowego 27\n\nPrzykładowe tematy wypracowań wraz z ocenionymi rozwiązaniami znajdują się\nna stronach 214-277.\nZASADY OCENIANIA ZADAŃ WE WSZYSTKICH CZĘŚCIACH ARKUSZY\nZadania zamknięte są oceniane - w zależności od maksymalnej liczby punktów, jaką można\nuzyskać za rozwiązanie danego zadania - zgodnie z następującymi zasadami:\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nALBO\n2 pkt - odpowiedź całkowicie poprawna.\n1 pkt - odpowiedź częściowo poprawna lub odpowiedź niepełna.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi.\nZa rozwiązanie zadania otwartego krótkiej odpowiedzi będzie można uzyskać od 0 do\n4 punktów. W tych zadaniach nie będzie oceniana poprawność językowa, ortograficzna\ni interpunkcyjna, chyba że w poleceniu zostanie określone inaczej. Zasady oceniania będą\nopracowywane - oprócz notatki syntetyzującej - do każdego zadania odrębnie.\nZa każde poprawne rozwiązanie, inne niż opisane w zasadach oceniania, można przyznać\nmaksymalną liczbę punktów, o ile rozwiązanie jest merytorycznie poprawne, zgodne\nz poleceniem i warunkami zadania.\nZasady oceniania notatki syntetyzującej\nZa notatkę syntetyzującą można uzyskać 4 punkty, w tym 3 punkty za treść i 1 punkt za\npoprawność językową, ortograficzną i interpunkcyjną.\nTreść\n3 pkt\n2 pkt\n1 pkt\n0 pkt\nnotatka spełnia\nkryteria A, B i C\nokreślone dla 3\npkt, ALE\nprzekroczona\nzostała\ndozwolona\nliczba wyrazów\nnotatka spełnia\nkryteria A, B i C\nokreślone dla 2\npkt, ALE\nprzekroczona\nzostała\ndozwolona\nliczba wyrazów\nnotatka\nspełnia\nkryteria A i C\nokreślone dla\n1 pkt, ALE\nprzekroczona\nzostała\ndozwolona\nliczba\nwyrazów\nALBO\nALBO\nALBO\nA. przedstawienie\nstanowiska\nkażdego\nautora\nnotatka\nprzedstawia -\noparte na\nkluczowych dla\ntematu\ninformacjach -\nnotatka\nprzedstawia -\noparte na\nkluczowych dla\ntematu\ninformacjach -\nnotatka\nprzedstawia\nstanowisko\nkażdego autora\nwzględem\nzagadnienia\nnotatka nie\nspełnia\nżadnego\nz kryteriów\nokreślonego\ndla 1 pkt\n28 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nstanowisko\nkażdego autora\nwzględem\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie\nnotatki,\nodtworzone na\npodstawie\ninformacji\nzawartych\nw tekście, na\nodpowiednim\npoziomie\nuogólnienia\nstanowisko\nkażdego autora\nwzględem\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie\nnotatki,\nodtworzone na\npodstawie\ninformacji\nzawartych\nw tekście, ale\npoziom\nuogólnienia jest\nzaburzony\nokreślonego\nw temacie\nnotatki,\nodtworzone na\npodstawie\ninformacji\nzawartych\nw tekście\nB. zestawienie\nstanowisk obu\nautorów\nw notatce\nzestawiono\nstanowiska obu\nautorów;\npoprawnie\nwskazano np.\npunkty wspólne/\nrozbieżne albo\nróżnorodność\naspektów\nzagadnienia\nokreślonego w\ntemacie notatki\nujętych w\ntekstach obu\nautorów\nw notatce\nzestawiono\nstanowiska obu\nautorów;\npoprawnie\nwskazano np.\npunkty wspólne/\nrozbieżne albo\nróżnorodność\naspektów\nzagadnienia\nokreślonego w\ntemacie notatki\nujętych w\ntekstach obu\nautorów\nstanowisk obu\nautorów nie\nzestawiono albo\nzestawiono je\nniepoprawnie;\nnie wskazano\nnp. punktów\nwspólnych/\nrozbieżnych\nalbo różnych\naspektów\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie\nnotatki ujętych\nw tekstach obu\nautorów\nC. spójność\nnotatka stanowi\nlogiczną\ni zorganizowaną\ncałość\nnotatka stanowi\nlogiczną\ni zorganizowaną\ncałość ALBO\nw notatce\nwystępują\nusterki\nw spójności\nnotatka stanowi\nlogiczną\ni zorganizowaną\ncałość ALBO\nw notatce\nwystępują\nusterki\nw spójności\nD. długość notatki\n60-90 wyrazów\n60-90 wyrazów\n60-90 wyrazów\nPoprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna\n1 pkt - poprawny zapis, dopuszczalne dwa błędy (językowe, ortograficzne lub interpunkcyjne).\n0 pkt - trzy i więcej błędów (językowych, ortograficznych lub interpunkcyjnych).\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego jako przedmiotu obowiązkowego 29\nZASADY OCENIANIA WYPRACOWANIA\nOceniając wypracowanie, egzaminatorzy będą przydzielali punkty w czterech kryteriach\ngłównych, tj.:\n1. spełnienie formalnych warunków polecenia (od 0 do 1 pkt; ≈ 3%)\n2. kompetencje literackie i kulturowe (od 0 do 16 pkt; ≈ 46%)\n3. kompozycja wypowiedzi (od 0 do 7 pkt; = 20%)\n4. język wypowiedzi (od 0 do 11 pkt; ≈ 31%).\nW ramach 3. kryterium głównego, tj. „kompozycja wypowiedzi”, egzaminatorzy będą\nprzydzielali punkty w trzech kryteriach składowych, tj.:\n3a. struktura wypowiedzi\n3b. spójność wypowiedzi (tj. logika i uporządkowanie wypowiedzi)\n3c. styl wypowiedzi.\nW ramach 4. kryterium głównego, tj. „język wypowiedzi”, egzaminatorzy będą przydzielali\npunkty w trzech kryteriach składowych, tj.:\n4a. zakres i poprawność środków językowych\n4b. poprawność ortograficzna\n4c. poprawność interpunkcyjna.\nSpełnienie formalnych\nwarunków polecenia\n(SFWP) [1 pkt]\nKompetencje\nliterackie i kulturowe\n(KLiK) [16 pkt]\nKompozycja\nwypowiedzi\n(KW) [7 pkt]\nJęzyk\nwypowiedzi\n(JW) [11 pkt]\nStruktura\nwypowiedzi [3 pkt]\nSpójność\nwypowiedzi [3 pkt]\nStyl\nwypowiedzi [1 pkt]\nZakres i poprawność\nśrodków językowych\n[7 pkt]\nPoprawność\nortograficzna [2 pkt]\nPoprawność\ninterpunkcyjna\n[2 pkt]\nKryteria oceniania\nwypowiedzi pisemnej\n30 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\n1. Spełnienie formalnych warunków polecenia (maksymalnie 1 punkt)\nSprawdzając wypracowanie zdającego w tym kryterium, egzaminator będzie oceniał, czy:\n\nnie występuje w nim błąd kardynalny\n\nw wypracowaniu zdający odwołał się do lektury obowiązkowej wybranej z listy lektur\nzamieszczonej w arkuszu egzaminacyjnym\n\nwypowiedź w co najmniej jednym fragmencie dotyczy problemu wskazanego w poleceniu\n\nnapisane wypracowanie jest w jakiejkolwiek części wypowiedzią argumentacyjną.\n\nW wypracowaniu nie występuje błąd kardynalny.\nORAZ\n\nW wypracowaniu jest odwołanie do lektury obowiązkowej wybranej z listy\nlektur zamieszczonej w arkuszu egzaminacyjnym.\nORAZ\n\nWypracowanie przynajmniej częściowo dotyczy problemu wskazanego\nw poleceniu.\nORAZ\n\nWypracowanie przynajmniej częściowo jest wypowiedzią argumentacyjną.\n1 pkt\n\nWypracowanie nie spełnia któregokolwiek z warunków określonych w kategorii\n„1 pkt”.\nALBO\n\nWypowiedź jest napisana w formie planu albo w punktach.\n0 pkt\nUwaga: jeżeli w kryterium Spełnienie formalnych warunków polecenia przyznano 0 pkt, we\nwszystkich pozostałych kryteriach przyznaje się 0 pkt.\nWyjaśnienia (kryterium 1. - SFWP)\n1. Błąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o:\n1) nieznajomości treści lektury obowiązkowej, do której odwołuje się zdający,\nw zakresie:\na) fabuły, w tym głównych wątków utworu;\nb) losów głównych bohaterów, w tym np. łączenie biografii różnych bohaterów;\nLUB\n2) całkowicie nieuprawnionej interpretacji lektury obowiązkowej będącej falsyfikacją\ndanego tekstu.\n2. W przypadku lektur obowiązkowych błąd kardynalny może dotyczyć wyłącznie lektur\nobowiązkowych wskazanych w podstawie programowej jako lektury do omówienia\nw całości (nie we fragmentach).\n3. W wypracowaniu zdający musi odwołać się do lektury obowiązkowej - w zależności od\ntematu - wskazanej w poleceniu albo wybranej z listy lektur zamieszczonej w arkuszu\negzaminacyjnym. Odwołanie się zdającego do lektury obowiązkowej oznacza, że co\nnajmniej jedno zdanie o tej lekturze ma charakter analityczny, a nie tylko informacyjny.\na) Przykład zdania analitycznego: W Lalce to w Zasławku można zobaczyć świetnie\nfunkcjonujące gospodarstwo Prezesowej, która realizowała pozytywistyczne idee\npracy organicznej i pracy u podstaw.\nb) Przykład zdania informacyjnego: W swojej pozytywistycznej powieści pt. Lalka\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego jako przedmiotu obowiązkowego 31\nBolesław Prus ukazuje obraz Warszawy.\nZa zdania informacyjne uznaje się również sformułowania będące wyłącznie\nprzepisanymi fragmentami polecenia lub parafrazą polecenia.\n4. Jeśli jedyna lektura obowiązkowa jest przywołana lakonicznie, bardziej w kontekście /\nw nawiązaniu do innego utworu literackiego, który zdający szerzej omawia\nw wypracowaniu, wówczas przywołanie tej lektury traktowane jest jako spełnienie\nformalnych warunków zadania, ale oceniając KLiK, nie uwzględnia się tej lektury jako\nkontekst.\n5. „Problem wskazany w poleceniu” obejmuje:\na) zakres merytoryczny zagadnienia, którego omówienie jest wymagane, ORAZ\nb) opinię zdającego wraz z uzasadnieniem.\n6. Wypracowanie przynajmniej częściowo dotyczy problemu wskazanego w poleceniu,\njeżeli obejmuje co najmniej jeden aspekt zakresu merytorycznego ORAZ opinię albo\nuzasadnienie.\n7. Wypracowanie przynajmniej częściowo jest wypowiedzią argumentacyjną, jeżeli\nzawiera co najmniej jeden akapit argumentacyjny.\n2. Kompetencje literackie i kulturowe (maksymalnie 16 punktów)\nSprawdzając wypracowanie zdającego w tym kryterium, egzaminator będzie oceniał, czy\nw wypracowaniu zdający:\n\nwykorzystał znajomość - odpowiednio - wskazanej w poleceniu lub wybranej lektury\nobowiązkowej oraz innego utworu literackiego w sposób funkcjonalny\n\nfunkcjonalnie wykorzystał konteksty, np.: historycznoliteracki, teoretycznoliteracki,\nliteracki, biograficzny, kulturowy, mitologiczny, biblijny, religijny, historyczny, filozoficzny,\negzystencjalny, polityczny, społeczny, które pogłębiają i rozwijają rozważany problem\n\nprzedstawił bogatą argumentację, świadczącą o jego erudycji\n\nwykazał się wiedzą i umiejętnościami z zakresu kształcenia literackiego i kulturowego oraz\nkształcenia językowego\n\nnie popełnił błędów rzeczowych zarówno w odniesieniu do przywołanych tekstów\nliterackich\noraz\nkontekstów,\njak\ni\nterminologii\nhistorycznoliterackiej\noraz/lub\nteoretycznoliterackiej.\n32 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nFunkcjonalność\nwykorzystania\nutworów wskazanych\nw poleceniu\n(lektury obowiązkowej\noraz innego utworu\nliterackiego).\nPoziom argumentacji wypowiedzi; erudycyjność wypowiedzi\nLiczba\npunktów\nBłędy\nrzeczowe\nDwa utwory\nwykorzystane\nw pełni\nfunkcjonalnie.\n\nBogata argumentacja.\n\nFunkcjonalne wykorzystanie dwóch kontekstów.\n\nWypowiedź świadczy o erudycji zdającego.\n16 pkt\nZa każdy błąd rzeczowy należy odjąć 1 pkt od ogólnej liczby punktów przyznanych za KLiK (od 0 do 16; bez punktów\nujemnych).\n\nZadowalająca argumentacja.\n\nCo najmniej jeden kontekst wykorzystany funkcjonalnie.\n15 pkt\n\nZadowalająca argumentacja.\n\nW pracy kontekst/konteksty wykorzystano częściowo\nfunkcjonalnie.\n14 pkt\n\nPowierzchowna argumentacja.\n\nW pracy nie wykorzystano funkcjonalnie kontekstów.\n13 pkt\nJeden utwór\nwykorzystany\nw pełni\nfunkcjonalnie,\na drugi -\nczęściowo\nfunkcjonalnie.\n\nBogata argumentacja.\n\nFunkcjonalne wykorzystanie dwóch kontekstów.\n\nWypowiedź świadczy o erudycji zdającego.\n12 pkt\n\nZadowalająca argumentacja.\n\nCo najmniej jeden kontekst wykorzystany funkcjonalnie.\n11 pkt\n\nPowierzchowna argumentacja.\n\nW pracy kontekst/konteksty wykorzystano częściowo\nfunkcjonalnie.\n10 pkt\n\nPowierzchowna argumentacja.\n\nW pracy nie wykorzystano funkcjonalnie kontekstów.\n9 pkt\nDwa utwory\nwykorzystane\nczęściowo\nfunkcjonalnie.\n\nTrafna argumentacja.\n\nFunkcjonalne wykorzystanie dwóch kontekstów.\n\nPraca zawiera fragmenty erudycyjne.\n8 pkt\n\nZadowalająca argumentacja.\n\nCo najmniej jeden kontekst wykorzystany funkcjonalnie.\n7 pkt\n\nPowierzchowna argumentacja.\n\nW pracy kontekst/konteksty wykorzystano częściowo\nfunkcjonalnie.\n6 pkt\n\nPowierzchowna argumentacja.\n\nW pracy nie wykorzystano funkcjonalnie kontekstów.\n5 pkt\nTylko jeden utwór\nwykorzystany\nczęściowo ALBO\nw pełni\nfunkcjonalnie.\n\nTrafna argumentacja.\n\nFunkcjonalne wykorzystanie dwóch kontekstów.\n4 pkt\n\nZadowalająca argumentacja.\n\nCo najmniej jeden kontekst wykorzystany funkcjonalnie.\n3 pkt\n\nPowierzchowna argumentacja.\n\nW pracy kontekst/konteksty wykorzystano częściowo\nfunkcjonalnie.\n2 pkt\n\nPowierzchowna argumentacja.\n\nW pracy nie wykorzystano funkcjonalnie kontekstów.\n1 pkt\nŻaden utwór nie został wykorzystany przynajmniej w części funkcjonalnie.\n0 pkt\nUwaga: jeżeli ostateczna liczba punktów przyznana w kryterium Kompetencje literackie\ni kulturowe, tj. liczba punktów po odjęciu punktów za błędy rzeczowe (jeżeli wystąpiły w pracy),\nwynosi 0 pkt, wówczas w pozostałych kryteriach (Kompozycja wypowiedzi oraz Język\nwypowiedzi) przyznaje się 0 pkt.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego jako przedmiotu obowiązkowego 33\nWyjaśnienia (kryterium 2. - KLiK)\n1. Poprzez wykorzystanie utworu rozumie się wykorzystanie znajomości jego treści oraz\nodczytanych sensów.\n2. Zdający powinien funkcjonalnie wykorzystać w wypracowaniu znajomość dwóch\nutworów wskazanych w poleceniu, tzn. lektury obowiązkowej ORAZ innego utworu\nliterackiego. Funkcjonalne wykorzystanie znajomości tekstu oznacza przywołanie\nw wypracowaniu:\n1) takich elementów fabuły, np. wydarzeń, bohaterów, wątków\n2) sensów utworów,\nktóre istotnie wspierają tok rozumowania zdającego, albo dobrze ilustrują to, o czym\nzdający pisze.\nFunkcjonalność wykorzystania znajomości tekstów ocenia się w odniesieniu do tematu\npracy. Jeżeli w części zasadniczej pracy w charakterze argumentów/przykładów\nwykorzystane są elementy fabuły lub sensy utworów, które nie są spójne np. ze\nstanowiskiem zdającego wyrażonym we wstępie do pracy - wówczas uwzględnia się\ntę niespójność w ocenie spójności.\n3. Utwór literacki nie jest wykorzystany funkcjonalnie, jeżeli zdający wyłącznie streszcza\nten utwór lub wybrane jego wątki, ale nie wyciąga żadnego wniosku, nie formułuje\nżadnej refleksji związanej ze streszczonym utworem.\n4. Jeżeli zdający w wypracowaniu napisze więcej niż o dwóch utworach literackich (np.\no dwóch lekturach obowiązkowych i o dwóch innych tekstach literackich), o różnym\nstopniu funkcjonalności, do oceny stopnia realizacji kryterium bierze się pod uwagę\ndwa utwory wykorzystane w sposób najbardziej funkcjonalny, z których jeden musi być\nlekturą obowiązkową. Pozostałe utwory mogą być traktowane jako kontekst literacki.\n5. Argumentacja to udowodnienie tezy/opinii/stanowiska przedstawionego przez\nzdającego za pomocą argumentów.\nBogata argumentacja - to argumentacja rzeczowa, pogłębiona, poparta trafnymi\nprzykładami i szeroka/wieloaspektowa, uwzględniająca konteksty, stanowiąca -\njako całość - wnikliwą analizę problemu sformułowanego w poleceniu; zawiera\nelementy refleksji / głębszego namysłu nad problemem. W sytuacji, gdy znajomość\nutworów literackich została wykorzystana częściowo funkcjonalnie, mówimy\no argumentacji trafnej.\nZadowalająca argumentacja - to argumentacja rzeczowa, pogłębiona, poparta\ntrafnymi przykładami.\nPowierzchowna argumentacja - to argumentacja oparta na uogólnieniach,\nniewnikająca w istotę rzeczy, poprzestająca na pobieżnych obserwacjach, mało\ndokładna, czasami niepoparta przykładami; również argumentacja, w której zdający\npodejmuje próbę zbudowania argumentu, dobierając jedynie środki językowe\ntypowe dla struktur argumentacyjnych, np. Moim pierwszym argumentem jest\n6. Kontekst należy rozumieć jako odniesienie się przez zdającego w pracy do np.:\n1) innego utworu literackiego niż wskazany w poleceniu\n2) historii literatury\n34 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\n3) teorii literatury\n4) charakteru epoki\n5) biografii autora\n6) filmu, spektaklu teatralnego\n7) utworu muzycznego, dzieła plastycznego\n8) mitologii\n9) Biblii\n10) religii\n11) historii\n12) filozofii\n13) kwestii politycznych\n14) kwestii społecznych,\nwybrane przez zdającego w sposób celowy, przydatne do osadzenia omawianego\nutworu w szerszej perspektywie i pogłębionego odczytania sensów utworu literackiego,\ndo którego zdający odwołuje się w wypracowaniu. Funkcjonalne wykorzystanie\nkontekstu polega na trafnym jego doborze ze względu na rozważany problem; kontekst\npogłębia i rozwija omawiane zagadnienie. Pogłębienie i omówienie danego\nzagadnienia poprzez konteksty nie oznacza konieczności dogłębnej analizy samych\nkontekstów jako takich; w szczególności nie może prowadzić do dygresji stosowanej\nniefunkcjonalnie.\n7. Kontekst wykorzystany częściowo funkcjonalnie to odniesienie wyłącznie na poziomie\nprzywołania, np. informacji, wydarzenia; kontekst jest poprawny, ale ogranicza się tylko\ndo funkcji informacyjnej, nie pogłębia i nie rozwija omawianego zagadnienia.\n8. Kontekst poprzez odniesienie się przez zdającego do innego utworu literackiego niż\nwskazany w poleceniu nie jest wykorzystany funkcjonalnie, jeżeli zdający wyłącznie\nstreszcza ten utwór lub wybrane jego wątki, ale nie wyciąga żadnego wniosku, nie\nformułuje żadnej refleksji związanej ze streszczonym utworem.\n9. Erudycję należy rozumieć jako wiedzę przedmiotową zdającego, w tym wiedzę\ni umiejętność wykorzystania kontekstów, kodów kulturowych, terminologii, znajomości\nkultury, w tym literatury i sztuki. Wypowiedź świadcząca o erudycji zdającego to\nwypracowanie, w którym zdający, rozważając problem sformułowany w poleceniu,\nfunkcjonalnie wykorzystał wiedzę przedmiotową.\n10. W ocenie poziomu argumentacji wypowiedzi nie uwzględnia się fragmentów\nwypowiedzi zawierających błędy rzeczowe.\n11. Błąd rzeczowy - to błąd świadczący o:\n\nnieznajomości wskazanej w poleceniu lektury obowiązkowej (zamieszczonej\nw arkuszu egzaminacyjnym), do której odwołuje się zdający, w zakresie innym niż\nw przypadku błędu kardynalnego, tj. np. błąd w nazwisku autora, w przypisaniu\nautorstwa, w nazwisku/imieniu bohatera (dopuszczalne błędy w zapisie,\nnieprowadzące do trudności w identyfikacji bohatera lub autora, np. *Russeau albo\n*Rouseau zamiast Rousseau - błędny zapis to błąd ortograficzny), dotyczący\nlosów bohaterów drugoplanowych bądź wątków innych niż główne\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego jako przedmiotu obowiązkowego 35\n\nnieznajomości utworu literackiego lub tekstu kultury, do którego odwołuje się\nzdający, innego niż lektura obowiązkowa lub utwór literacki wskazany w poleceniu\n(każdy błąd merytoryczny)\n\nnieuprawnionej interpretacji fragmentu lub fragmentów / części utworu literackiego,\nw tym poetyckiego, do którego odwołuje się zdający, będącej częściową lub\ncałkowitą falsyfikacją danego utworu\n\nnieznajomości zagadnień z zakresu teorii i historii literatury bądź języka, np.\nstosowanie pojęć typowych dla epiki w odniesieniu do liryki (np. *narrator wiersza;\n*wiersz „Ocalony” Różewicza opowiada). Nie są błędem rzeczowym sformułowania\ntakie jak np. utwór pokazuje, wiersz ukazuje\n\nbraku wiedzy dotyczącej wybranego przez zdającego kontekstu, np. błędne\nprzywołanie pojęć lub faktów historycznych.\nJako błąd rzeczowy traktujemy również niepoprawne przywołanie cytatu z utworu\nliterackiego, oznaczone cudzysłowem.\n12. Dokładnie ten sam błąd rzeczowy (np. konsekwentne stosowanie błędnego imienia\nbohatera, którego da się w jednoznaczny sposób zidentyfikować, a fakty opisane\nw wypracowaniu świadczą o znajomości lektury) powtórzony kilkakrotnie jest liczony\njako jeden błąd.\n13. Jeżeli dane sformułowanie stosowane/uznawane jest w nauczaniu zwyczajowo za\n„termin” (np. apokalipsa spełniona), ale nie jest terminem w rozumieniu\nencyklopedycznym oraz/lub nie jest wymienione w podstawie programowej, to błędu\nw takim sformułowaniu (np. *apokalipsa przepowiadana) nie traktuje się jako błędu\nrzeczowego, a jako błąd językowy.\n3. Kompozycja wypowiedzi: struktura, spójność i styl (maksymalnie 7 punktów)\nSprawdzając wypracowanie zdającego w tym kryterium, egzaminator będzie oceniał, czy:\n1. w zakresie struktury wypowiedzi:\n\nkompozycja wypowiedzi jest funkcjonalna, tzn. czy układ i sposób przedstawienia treści\npomaga w zrozumieniu wypowiedzi\n\npodział wypowiedzi - zarówno w skali ogólnej (wstęp, część zasadnicza, zakończenie), jak\ni w zakresie struktury akapitów - jest poprawny i funkcjonalny\n2. w zakresie spójności wypowiedzi:\n\nwypowiedź jest spójna, tzn. złożona z elementów, które tworzą logiczną i uporządkowaną\ncałość\n\nw wypowiedzi spójność jest zachowana zarówno wewnątrz zdań, jak również między\nzdaniami i akapitami\n\nw wypowiedzi użyte zostały odpowiednie środki językowe, np. wskaźniki zespolenia tekstu,\nstruktury metatekstowe, leksykalne wykładniki spójności, które ułatwiają śledzenie toku\nrozumowania autora\n3. w zakresie stylu wypowiedzi:\n\nstyl wypowiedzi jest stosowny, tzn. czy zdający konsekwentnie posługuje się jednym,\nwybranym stylem, a jeżeli miesza różne style w wypowiedzi - to czy jest to uzasadnione\n36 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\n(czy czemuś to służy, jest funkcjonalne) oraz czy zdający nie napisał wypowiedzi, stosując\nsłownictwo charakterystyczne dla stylu potocznego w odmianie mówionej.\n3a. Struktura wypowiedzi\nUporządkowanie\nelementów treściowych\nwypowiedzi\nPodział wypowiedzi\nLiczba\npunktów\nElementy treściowe\nwypowiedzi w całości lub\nw przeważającej części\npracy są zorganizowane\nproblemowo.\nPoprawny zarówno w skali ogólnej (wstęp,\nczęść zasadnicza, zakończenie), jak\ni w zakresie struktury akapitów; sposób\npodziału tekstu pomaga w zrozumieniu tez\nzdającego. Dopuszczalna 1 usterka.\n3 pkt\nA\nUsterki w podziale tekstu w skali ogólnej\n(wstęp, część zasadnicza, zakończenie)\nALBO w zakresie struktury akapitów.\n2 pkt\nB\nUsterki w podziale tekstu w skali ogólnej\n(wstęp, część zasadnicza, zakończenie)\nORAZ w zakresie struktury akapitów.\n1 pkt\nC\n\nW pracy podjęta jest\npróba organizacji\nelementów treściowych\nwypowiedzi\nproblemowo.\n\nElementy treściowe\nwypowiedzi\nzorganizowane w pracy\nczęściowo problemowo,\nczęściowo wyłącznie\npod względem\nformalnym.\n\nElementy treściowe\nwypowiedzi w całości\nlub w przeważającej\nczęści pracy\nzorganizowane\nwyłącznie pod\nwzględem formalnym,\nnp. wg kolejno\nomawianych tekstów\nliterackich.\nPoprawny zarówno w skali ogólnej (wstęp,\nczęść zasadnicza, zakończenie), jak\ni w zakresie struktury akapitów; sposób\npodziału tekstu pomaga w zrozumieniu tez\nzdającego. Dopuszczalna 1 usterka.\n2 pkt\nD\nUsterki w podziale tekstu w skali ogólnej\n(wstęp, część zasadnicza, zakończenie)\nALBO w zakresie struktury akapitów.\n1 pkt\nE\nUsterki w podziale tekstu w skali ogólnej\n(wstęp, część zasadnicza, zakończenie)\nORAZ w zakresie struktury akapitów.\n0 pkt\nF\nElementy treściowe wypowiedzi niezorganizowane; wypowiedź stanowi\nzbiór w znacznej mierze niezależnych elementów.\n0 pkt\nG\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego jako przedmiotu obowiązkowego 37\nWyjaśnienia (kryterium 3a - Struktura wypowiedzi)\n1. Elementy treściowe wypowiedzi to - najogólniej rzecz ujmując - „bloki”, na które\npodzielone jest wypracowanie (w najprostszej formie: wstęp - część zasadnicza\n(rozwinięcie) - zakończenie, ale „część zasadnicza” zazwyczaj jest dzielona na kolejne\n„bloki”, tj. akapity).\n1) Elementy treściowe wypowiedzi są zorganizowane problemowo (w toku\nproblemowym), jeżeli każdy z „bloków” w części zasadniczej wypracowania\nomawia np. jeden aspekt tematu. Omawiając wybrany aspekt, zdający przywołuje\nargumentację i przykłady z różnych tekstów literackich / kontekstów; czynnikiem\norganizującym dany „blok” jest właśnie problem („ponadtekstowo”,\n„międzytekstowo”), a nie dany tekst literacki.\n2) Możliwa jest sytuacja, w której zorganizowanie problemowe „pokrywa się” ze\nzorganizowaniem według kolejno omawianych tekstów literackich, jeżeli w pracy\nwidoczny jest zamysł kompozycyjny wskazujący na tematyczne ustrukturyzowanie\nwypowiedzi, np. kolejny tekst literacki stanowi przykład umożliwiający np.\nuszczegółowienie wcześniej omawianego zagadnienia.\n3) Elementy treściowe wypowiedzi są zorganizowane wyłącznie pod względem\nformalnym (w toku liniowym), jeżeli każdy z „bloków” w części zasadniczej\nwypracowania dotyczy innego tekstu literackiego / kontekstu, a jedynym\nidentyfikowalnym czynnikiem organizującym taki układ jest po prostu omawianie\nw następujących po sobie „blokach” zagadnień dotyczących kolejnych tekstów /\nkontekstów; tekst jest zorganizowany wg tekstów „jeden po drugim” (np. zmiana\nkolejności akapitów nie wpływa na strukturę tekstu).\n2. Ocena podziału wypowiedzi w skali ogólnej wymaga rozważenia proporcji\ni funkcjonalności zasadniczych „bloków” pracy, tj. wstępu - części zasadniczej -\nzakończenia. Usterki w podziale wypowiedzi w skali ogólnej mogą wynikać z np.\nnieproporcjonalnie i niefunkcjonalnie długiego wstępu, ze zbyt krótkiego (lakonicznego)\nzakończenia lub z braku jednego z tych „bloków”.\n3. Ocena podziału wypowiedzi na akapity wymaga rozważenia, czy logika wywodu\nzostała odzwierciedlona w podziale na graficznie wyodrębnione i funkcjonalne akapity.\nUsterki w podziale wypowiedzi na akapity mogą wynikać np. z faktu, że w pracy\nwystępują wyodrębnione graficznie akapity, które nie stanowią zwartej myślowo\ncałości, albo występują akapity, które powinny zostać podzielone na mniejsze bloki,\nponieważ taki akapit zawiera kilka wątków (każdy z takich wątków stanowi sam\nw sobie zwartą myślowo całość).\n4. W ocenie struktury wypowiedzi nie uwzględnia się niezrealizowania przez zdającego\nktóregoś z elementów tematu, np. nieodwołania się w ogóle do jednego z tekstów\nwskazanych w temacie jako obowiązkowy.\n38 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\n3b. Spójność wypowiedzi\nWypowiedź jest w całości spójna lub występują w niej nie więcej niż 2 zaburzenia\nw spójności (tj. logice, uporządkowaniu) na poziomie poszczególnych akapitów\nLUB całej wypowiedzi.\n3 pkt\nW wypowiedzi występuje 3-5 zaburzeń w spójności (tj. logice, uporządkowaniu)\nna poziomie poszczególnych akapitów LUB całej wypowiedzi.\n2 pkt\n\nW wypowiedzi występuje 6-8 zaburzeń w spójności (tj. logice,\nuporządkowaniu) na poziomie poszczególnych akapitów LUB całej\nwypowiedzi.\nLUB\n\nWstęp pracy jest treściowo niespójny z częścią zasadniczą pracy ALBO\nz zakończeniem pracy.\nALBO\n\nZakończenie pracy jest treściowo niespójne z wstępem ALBO częścią\nzasadniczą pracy.\n1 pkt\n\nW wypowiedzi występuje 9 lub więcej zaburzeń w spójności (tj. logice,\nuporządkowaniu) na poziomie poszczególnych akapitów LUB całej\nwypowiedzi.\nLUB\n\nWstęp pracy jest treściowo niespójny z częścią zasadniczą pracy ORAZ\nz zakończeniem pracy.\nALBO\n\nZakończenie pracy jest treściowo niespójne z wstępem ORAZ częścią\nzasadniczą pracy.\n0 pkt\nWyjaśnienia (kryterium 3b - Spójność wypowiedzi)\n1. Wypowiedź jest spójna, jeżeli elementy, które ją tworzą, stanowią logiczną\ni uporządkowaną całość.\n2. Wywód jest uporządkowany, jeśli każdy kolejny akapit wynika z poprzedniego, a np.\nprzestawienie akapitów zaburzyłoby tok rozumowania przyjęty przez zdającego.\n3. Zaburzenia w spójności mogą wynikać m.in. z:\na) błędów logicznych, w tym ze zbyt daleko idących uogólnień, nieuzasadnionych\nwniosków (np. wnioski w zakończeniu pracy nie wynikają z przeprowadzonego\nrozumowania), sprzecznych stwierdzeń\nb) odstępstw od podporządkowania wywodu myśli przewodniej, np. wypracowanie\nzawiera niefunkcjonalne fragmenty stanowiące niezwiązane z tematem wątki\npoboczne\nc) zredagowaniu wstępu lub rozwinięcia, lub zakończenia, lub akapitu, które nie\npasują logicznie do pozostałej części wypracowania, nie łączą się logicznie\nz poprzedzającą je częścią / poprzedzającym je akapitem\nd) rozwijania jednocześnie więcej niż jednego wątku („zazębiania” się wątków)\ne) pomijania pośrednich ogniw rozumowania, tzw. skróty myślowe\nf) wprowadzenie treści nieistotnych, zbędnych dla pracy, bez związku /\npozostających w wątpliwym związku z tematem/wywodem\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego jako przedmiotu obowiązkowego 39\ng) wprowadzania dygresji stosowanych niefunkcjonalnie\nh) przerywania toku myślenia zbędnymi zdaniami.\n4. Błędy w spójności wewnątrz akapitów oznaczają np. nielogiczne połączenia zdań\nw akapicie oraz brak zastosowania w nim wskaźników zespolenia.\n5. Błędy w spójności między akapitami oznaczają nielogiczne powiązanie danego akapitu\nz poprzednim lub poprzednimi akapitami oraz brak zastosowania wskaźników\nzespolenia między akapitami.\n6. Błąd w składni prowadzący do błędu w spójności jest traktowany zarówno jako błąd\njęzykowy, jak i błąd w spójności.\n3c. Styl wypowiedzi\nStyl w całości lub w przeważającej części stosowny, tj. adekwatny do odmiany\npisanej języka oraz do sytuacji komunikacyjnej (jednorodny albo funkcjonalnie\nniejednorodny).\n1 pkt\nWypracowanie nie spełnia warunków określonych w kategorii „1 pkt”.\n0 pkt\nWyjaśnienia (kryterium 3c - Styl wypowiedzi)\n1. Styl wypowiedzi - co do zasady - powinien być: jasny, prosty (nie: zawiły,\npretensjonalny), zwięzły, jednolity. Dodatkowo może być żywy, obrazowy.\n2. Wypracowanie powinno być napisane stylem stosownym do sytuacji komunikacyjnej,\njaką jest egzamin maturalny, co oznacza, że nie należy redagować go, stosując\nsłownictwo charakterystyczne dla stylu potocznego w odmianie mówionej. Styl uznaje\nsię za stosowny w przeważającej części, jeżeli jest stosowany w orientacyjnie 2/3\npracy. Styl jest niestosowny do sytuacji komunikacyjnej, jeżeli orientacyjnie ok. 2/3\nwypracowania zredagowane jest przy użyciu struktur językowych charakterystycznych\ndla stylu potocznego w odmianie mówionej.\n3. Styl wypracowania jest jednorodny, jeśli zdający konsekwentnie posługuje się jednym,\nwybranym stylem, odpowiednim dla treści i formy wypowiedzi, lub miesza różne style\nw wypowiedzi, ale jest to uzasadnione i celowe.\n4. Indywidualne upodobania stylistyczne egzaminatora nie mogą wpływać na ocenę stylu\npracy zdającego.\n40 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\n4. Język wypowiedzi (maksymalnie 11 punktów)\nSprawdzając wypracowanie zdającego w tym kryterium, egzaminator będzie oceniał:\n1. w odniesieniu do zakresu i poprawności środków językowych:\n\nczy zdający poprawnie użył w wypowiedzi różnych rodzajów zdań i bogatej leksyki (np.\nfrazeologizmów, wyrazów rzadziej używanych w języku polskim), czy też ograniczył się do\nnajprostszych środków językowych\n\nczy środki językowe, których użył zdający, pozwalają mu zrealizować temat w sposób\nswobodny i precyzyjny, czy też pobieżny, sprawiający trudność w zrozumieniu tekstu\n\nile błędów językowych, w tym błędów stylistycznych, zdający popełnił w pracy\n2. w odniesieniu do poprawności ortograficznej:\n\nile błędów ortograficznych zdający popełnił w pracy\n3. w odniesieniu do poprawności interpunkcyjnej:\n\nile błędów interpunkcyjnych zdający popełnił w pracy.\n4a. Zakres i poprawność środków językowych\nOceniając język wypowiedzi, egzaminator najpierw oceni zakres użytych środków językowych,\na następnie - ich poprawność. Ostateczną liczbę punktów ustali na podstawie oceny obu tych\naspektów wypowiedzi, zgodnie z poniższą tabelą.\nPoprawność środków\nZakres środków\nNie\nwięcej\nniż 3\nbłędy\njęz.\n4-5\nbłędów\njęz.\n6-7\nbłędów\njęz.\n8-9\nbłędów\njęz.\n10-11\nbłędów\njęz.\n12-14\nbłędów\njęz.\n15-17\nbłędów\njęz.\n18 lub\nwięcej\nbłędów\njęz.\nA\nB\nC\nD\nE\nF\nG\nH\n1.\nSzeroki zakres środków\njęzykowych, tzn.\n\nzróżnicowana\nskładnia,\n\nzróżnicowana\nleksyka, w tym np.\nbogata frazeologia,\nprecyzyjne\nsłownictwo,\numożliwiających pełną\ni swobodną realizację\ntematu.\n7 pkt\n6 pkt\n5 pkt\n4 pkt\n3 pkt\n2 pkt\n1 pkt\n0 pkt\n2.\nZadowalający zakres\nśrodków językowych, tzn.\nskładnia i leksyka\nstosowne/odpowiednie do\nrealizacji tematu.\n6 pkt\n5 pkt\n4 pkt\n3 pkt\n2 pkt\n1 pkt\n0 pkt\n0 pkt\n3.\nWąski zakres środków\njęzykowych, tzn. składnia\ni leksyka\nproste/ograniczone,\nutrudniające realizację\ntematu.\n5 pkt\n4 pkt\n3 pkt\n2 pkt\n1 pkt\n0 pkt\n0 pkt\n0 pkt\nPrzykładowo: za wypowiedź, w której zakres środków językowych wykorzystanych przez\nzdającego jest zadowalający i w której znajdują się 4 błędy językowe, egzaminator przyzna\n5 pkt w tym kryterium.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego jako przedmiotu obowiązkowego 41\nWyjaśnienia (kryterium 4a - Zakres i poprawność środków językowych)\n1. Nie każde nieprecyzyjne sformułowanie jest niepoprawne językowo (stanowi błąd\njęzykowy); może być przejawem nieporadności językowej. Błędem jest nieporadność\njęzykowa będąca oczywistym nieuzasadnionym naruszeniem obowiązującej normy\njęzykowej.\n2. Indywidualne upodobania językowe egzaminatora nie mogą wpływać na ocenę\npoprawności środków językowych w pracy zdającego.\n3. W wypracowaniu występuje zróżnicowana składnia, jeżeli w pracy zdający wykorzystał\npoprawnie co najmniej 4 różne struktury składniowe, np.: zdanie pojedyncze, zdanie\nzłożone, zdanie wielokrotnie złożone, równoważnik zdania, imiesłowowy równoważnik\nzdania, strona bierna, paralelizm składniowy, poprawne wprowadzanie cytatu, zdanie\npytające, zdanie wtrącone.\n4. W wypracowaniu występuje zróżnicowana leksyka, jeżeli w pracy zdający np. stosuje\nwyrazy/wyrażenia synonimiczne, stosuje bogatą frazeologię, używa precyzyjnego\nsłownictwa, w tym np. terminologii.\n5. W ocenie zróżnicowania leksyki nie uwzględnia się nieuzasadnionych powtórzeń\nwyrazów, zwrotów. Nieuzasadnione powtórzenia są uwzględniane w liczbie błędów\njęzykowych.\n4b. Poprawność ortograficzna\nPraca jest bezbłędna albo zawiera nie więcej niż 1 błąd ortograficzny.\n2 pkt\nPraca zawiera 2-3 błędy ortograficzne.\n1 pkt\nPraca zawiera 4 lub więcej błędów ortograficznych.\n0 pkt\nUwaga: Ten sam wyraz zapisany niepoprawnie ortograficznie, powtórzony w wypracowaniu,\njest liczony jako jeden błąd ortograficzny.\n4c. Poprawność interpunkcyjna\nPraca jest bezbłędna albo zawiera nie więcej niż 4 błędy interpunkcyjne.\n2 pkt\nPraca zawiera 5-8 błędów interpunkcyjnych.\n1 pkt\nPraca zawiera 9 lub więcej błędów interpunkcyjnych.\n0 pkt\n42 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nUwagi\n1. Jeżeli wypowiedź jest nieczytelna (w rozumieniu czytelności zapisu), egzaminator oceni ją\nna 0 pkt.\n2. Jeżeli wypowiedź nie zawiera w ogóle rozwinięcia (np. zdający napisał tylko wstęp),\negzaminator przyzna 0 pkt w każdym kryterium.\n3. Jeżeli wypowiedź zawiera mniej niż 400 wyrazów, jest oceniana wyłącznie w kryteriach:\nSpełnienie formalnych warunków polecenia oraz Kompetencje literackie i kulturowe.\nW pozostałych kryteriach egzaminator przyzna 0 punktów.\n4. Jeżeli wypowiedź jest napisana niesamodzielnie, np. zawiera fragmenty odtworzone\nz podręcznika, zadania zawartego w arkuszu egzaminacyjnym lub innego źródła, w tym\ninternetowego, lub jest przepisana od innego zdającego, wówczas egzamin z języka\npolskiego, w przypadku takiego zdającego, zostanie unieważniony.\n5. Zabronione jest pisanie wypowiedzi obraźliwych, wulgarnych lub propagujących\npostępowanie niezgodne z prawem. W przypadku takich wypowiedzi zostanie podjęta\nindywidualna decyzja dotycząca danej pracy, np. nie zostaną przyznane punkty za styl\ni język lub cała wypowiedź nie będzie podlegała ocenie.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 43\n2.1. Przykładowe zadania z rozwiązaniami. Część ustna\nW Informatorze dla każdego zadania podano:\n\nnajważniejsze wymagania ogólne i szczegółowe, które są sprawdzane w tym zadaniu\n\nprzykładowe rozwiązania zadania.\nZadanie 1. Lektura obowiązkowa\nPrzykład 1.\nObraz sytuacji społecznej po upadku powstania styczniowego. Omów zagadnienie na\npodstawie opowiadania Rozdziobią nas kruki, wrony… Stefana Żeromskiego. W swojej\nodpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […] oraz umiejętność mówienia\no nich z wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\nII. Kształcenie językowe.\n3. Funkcjonalne wykorzystywanie wiedzy o języku w odczytaniu sensów zawartych\nw strukturze głębokiej tekstów literackich i nieliterackich.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n2. Wykorzystanie kompetencji językowych i komunikacyjnych w wypowiedziach ustnych\n[…].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n9) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów oraz jej związek ze […]\nzjawiskami społecznymi, historycznymi […], poddaje ją refleksji.\n15) wykorzystuje w interpretacji utworów literackich potrzebne konteksty, szczególnie\nkontekst […] historyczny, polityczny […].\nII. Kształcenie językowe.\n1. Gramatyka języka polskiego. Zdający:\n1) wykorzystuje wiedzę z dziedziny fleksji, słowotwórstwa, frazeologii i składni w […]\ntworzeniu własnych wypowiedzi.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n1. Elementy retoryki. Zdający:\n1) formułuje tezy i argumenty w wypowiedzi ustnej […].\n2. Mówienie i pisanie. Zdający:\n2) buduje wypowiedź w sposób świadomy, […] z zachowaniem zasad retoryki.\n11) stosuje zasady poprawności językowej i stylistycznej […].\n44 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nPrzykładowa realizacja zadania (1)3\nPlan wypowiedzi\nWprowadzenie - osadzenie zagadnienia w kontekście historycznym:\n\nPowstanie styczniowe jest nazywane ostatnim romantycznym zrywem.\n\nZakończyło się klęską i jego uczestników dotknął tragiczny los.\n\nDla Polaków, pozostających pod zaborami, nadszedł trudny czas rozliczeń\nz wewnętrznymi społecznymi podziałami, a nadzieja na wolność powoli zaczęła gasnąć.\nRozwinięcie zagadnienia w kontekście literacko-kulturowym:\na) Teza:\nUpadek powstania styczniowego był konsekwencją podziałów społecznych i braku\nspołecznej świadomości, do których przyczyniły się zabory.\nb) Argumenty:\n\nUtwór Stefana Żeromskiego powstał po upadku powstania styczniowego. Autor\nz perspektywy czasu, obserwując współczesne sobie społeczeństwo, sformułował\nsmutną diagnozę, która mówi o podziałach społecznych, samotności zwolenników\npowstania, braku świadomości chłopów.\n\nSytuacja społeczna po upadku powstania styczniowego była trudna, a polskie\nspołeczeństwo podzielone, wśród Polaków byli zwolennicy i przeciwnicy walki\nzbrojnej.\n\nUtwór przedstawia okrutną poniewierkę głównego bohatera, Szymona Winrycha\n(Andrzeja Boryckiego), który próbuje przemycić broń dla swojego oddziału. Nie ma\nznikąd pomocy, tuła się głodny i umęczony. To on dokonuje oceny powstania,\nanalizuje przyczyny klęski. Oskarża całe społeczeństwo, które poddało się zbyt\nszybko, nie mając woli walki. Uważa, że odpowiedzialni za taki stan rzeczy są\nzwolennicy Wielopolskiego, uznający za słuszne bierność i zgodę na niewolę.\n\nŚmierć powstańca ma wymiar tragiczny, bohater ginie zabity przez oddział carskiej\narmii.\n\nRównie tragiczne są kolejne wydarzenia: ciało rozrywają wrony, a wynędzniały polski\nchłop bezcześci zwłoki powstańca, rabuje jego ubranie i ściąga skórę z konia.\nCiemny i ubogi chłop nie ma świadomości, że postępuje niegodnie.\nPodsumowanie:\nOpowiadanie Żeromskiego ukazuje społeczeństwo rozwarstwione, podzielone, niemające\nwspólnego celu, przez to bardzo słabe i narażone na skuteczne ataki z zewnątrz.\n3 Wypowiedź została oceniona pozytywnie. W Informatorze przedstawiono tylko jej konspektowy zapis. Podobnie\nw przypadku pozostałych zadań na egzamin ustny.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 45\nPrzykładowa realizacja zadania (2)\nPlan wypowiedzi\nWstęp - osadzenie zagadnienia w kontekście historycznoliterackim:\nOpis sytuacji społecznej w epoce pozytywizmu był tematem utworów odwołujących się do\nnaturalizmu. Najważniejsze założenia tego prądu to: tematyka społeczna, ukazywanie\nbohaterów z nizin społecznych oraz celowe ograniczanie roli fikcji literackiej. Ponadto ważne\nbyło ukazywanie brutalnych, okrutnych i brzydkich obrazów rzeczywistości w sposób\nnaturalny, bez upiększeń.\nRozwinięcie\nzagadnienia\nw\nkontekście\nliteracko-kulturowym\n(naturalizm\nw pozytywizmie):\na) Teza:\nW opowiadaniu Rozdziobią nas kruki, wrony… obraz tragicznej sytuacji społecznej po\nupadku powstania styczniowego został ukazany w sposób naturalistyczny.\nb) Argumenty:\n\nUpadek powstania styczniowego był dla walczących tragedią, podkreślił też poważne\nspołeczne różnice w sposobie walki z zaborcą.\n\nUtwór Stefana Żeromskiego powstał 22 lata po upadku powstania styczniowego.\nSytuacja społeczna po upadku powstania styczniowego była trudna, a polskie\nspołeczeństwo podzielone. Grupa skupiona wokół Wielopolskiego była przeciwna\nzbrojnej walce przeciw zaborcy, chłopi żyjący w poniżeniu nie identyfikowali się\nz ideą walki o wolność. Byli także zwolennicy walki i oporu, ale porozumienie między\nwszystkimi trzema grupami było niemożliwe.\n\nUtwór przedstawia okrutną poniewierkę głównego bohatera, Szymona Winrycha,\nktóry próbuje przemycić broń dla swojego oddziału. Nie ma znikąd pomocy, tuła się\ngłodny i umęczony. Tułaczka bohatera ma także wymiar symboliczny, a opis przeżyć\nbohatera oraz doświadczenie zimna, głodu, wilgoci, zmęczenia są bardzo\nsugestywne. Opisy krajobrazów: jesiennych pól, błotnistych dróg i szarego nieba\nwzmacniają przekaz.\n\nŚmierć powstańca, która jest głównym tematem utworu, ma wymiar tragiczny,\nbohater ginie zabity przez oddział carskiej armii. Ten akt ukazany jest w sposób\ndosłowny, pełen brutalności, czytelnik odczuwa cierpienie bohatera niemal fizycznie.\n\nAtak ptactwa na ciało powstańca przedstawiony jest ze szczegółami anatomicznymi\ni fizjologicznymi, co podkreśla grozę śmierci.\n\nRównie tragiczne jest kolejne wydarzenie: wynędzniały polski chłop bezcześci zwłoki\npolskiego powstańca, rabuje jego ubranie, ściąga skórę z konia. Zachowanie chłopa\nwynika z biedy i nieświadomości, nie zdaje sobie on sprawy, jak niegodny czyn\npopełnia.\nPodsumowanie:\nOpowiadanie Żeromskiego wykorzystuje naturalistyczne obrazy, aby podkreślić konflikt\nwewnątrz polskiego społeczeństwa i tragiczną sytuację państwa pod zaborami. Okrucieństwo\ni brutalizm ukazanych wydarzeń wzmacniają przekaz i oddziałują na emocje czytelnika.\n46 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nPrzykład 2.\nFunkcjonowanie jednostki w państwie totalitarnym. Omów zagadnienie na podstawie\npowieści Rok 1984 George’a Orwella. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany\nkontekst.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […] oraz umiejętność mówienia\no nich z wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\nII. Kształcenie językowe.\n3. Funkcjonalne wykorzystywanie wiedzy o języku w odczytaniu sensów zawartych\nw strukturze głębokiej tekstów literackich i nieliterackich.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n2. Wykorzystanie kompetencji językowych i komunikacyjnych w wypowiedziach ustnych\n[…].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n9) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów oraz jej związek ze […]\nzjawiskami społecznymi, historycznymi […], poddaje ją refleksji.\n15) wykorzystuje w interpretacji utworów literackich potrzebne konteksty, szczególnie\nkontekst […] historyczny, polityczny […].\nII. Kształcenie językowe.\n1. Gramatyka języka polskiego. Zdający:\n1) wykorzystuje wiedzę z dziedziny fleksji, słowotwórstwa, frazeologii i składni w […]\ntworzeniu własnych wypowiedzi.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n1. Elementy retoryki. Zdający:\n1) formułuje tezy i argumenty w wypowiedzi ustnej […].\n2. Mówienie i pisanie. Zdający:\n2) buduje wypowiedź w sposób świadomy, […] z zachowaniem zasad retoryki.\n11) stosuje zasady poprawności językowej i stylistycznej […].\nPrzykładowa realizacja zadania (1)\nPlan wypowiedzi\nWprowadzenie:\nWyjaśnienie pojęcia państwo totalitarne:\n\nsystem społeczny, w którym bezwzględną władzę sprawuje grupa reprezentująca\norganizację lub partię\n\nspołeczeństwo jest poddawane ciągłej kontroli, za każde odstępstwo od\nobowiązujących reguł grozi surowa kara\n\nobywatele wyrażający sprzeciw i negację lub obywatele nieprzydatni są eliminowani\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 47\n\nistotą totalitaryzmu jest ograniczanie wolności człowieka i narzucanie odgórnie\nustalanych zasad we wszystkich dziedzinach życia społecznego.\nRozwinięcie zagadnienia w kontekście historycznym:\na) Założenie:\nDoświadczenie totalitaryzmów w XX wieku sprawiło, że pogłębiona została wiedza na\ntemat funkcjonowania jednostki w takim systemie politycznym. Komunizm, faszyzm,\nhitlerowski narodowy socjalizm ograniczały wolność jednostki w sposób drastyczny.\nPowieść Orwella, wydana w 1949 roku, jest literacką wizją totalitaryzmu, przynależy do\nnurtu fantastyki naukowej, jednak istota ograniczenia ludzkiej wolności została tutaj\nuchwycona w sugestywny i trafny sposób.\nb) Argumenty:\n\nPowieść Orwella Rok 1984 jest wynikiem osobistych obserwacji, bowiem autor na\nwłasne oczy widział wojnę domową w Hiszpanii w 1936 roku.\n\nJest to utwór z nurtu antyutopii, czyli literackich wizji przyszłości, w której panujące\ndoktryny polityczne ograniczają wolność jednostki, a człowiek jako jednostka nic nie\nznaczy, jest podporządkowany władzy, zależny od niej i zazwyczaj dotkliwie karany za\nnieposłuszeństwo.\n\nOrwell kreuje w powieści futurystyczną (w chwili publikacji książki była to odległa\nprzyszłość) wizję Oceanii. Państwo zorganizowane jest według prostych zasad\ndominacji władzy nad społeczeństwem.\n\nTwarde zasady funkcjonowania społecznego są gwarancją utrzymania porządku\ni kontroli.\n\nSpołeczeństwo podzielone jest na trzy klasy społeczne: Wewnętrzna Partia,\nZewnętrzna Partia i prole - najliczniejsza, choć najniżej postawiona w hierarchii grupa.\nProle mają pewne pole wolności, ale mimo swej potencjalnej siły (ponad 80%\nspołeczeństwa) nie czują potrzeby buntu.\n\nFunkcjonuje kult Wielkiego Brata jako przywódcy państwa.\n\nJednostka w państwie totalitarnym nie ma żadnego znaczenia. Jest wciąż pod\nobserwacją teleekranów. Jest również inwigilowana przez inne osoby, nawet dzieci są\nuczone donoszenia na własnych rodziców.\n\nPaństwo dba o dyscyplinę i przestrzeganie reguł. Zabronione są przyjaźń, miłość\ni lojalność wobec drugiego człowieka.\n\nZa złamanie reguł grozi surowa kara - więzienie i tortury, których celem jest\npozbawienie jednostki zdolności do samodzielnego myślenia, co zagwarantuje ślepą\nmiłość do Partii. Takiej kary doświadczają Winston i Julia, bohaterowie powieści.\nBuntują się przeciwko Partii: przeżywają romans, zdobywają zakazane produkty\nżywnościowe na czarnym rynku, chcą należeć do tajnej organizacji walczącej\nz reżimem.\nc) Wniosek:\nTotalitaryzm jako doktryna polityczna niszczy wolność człowieka. Jednostka nie ma\nszans w zderzeniu z polityczną machiną.\nPodsumowanie:\nW powieści Orwella przedstawiony jest świat pozbawiony wartości wolności. Człowiek w takim\nświecie łatwo ulega wpływom i często podporządkowuje się zasadom, które ograniczają jego\n48 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nwolność. Totalitaryzm stosuje manipulację na wielką skalę, zaś jednostka nie zawsze znajduje\nsiłę, aby z nią walczyć i wygrać.\nPrzykładowa realizacja zadania (2)\nPlan wypowiedzi\nWprowadzenie do zagadnienia - kontekst historyczny:\nOrwell obserwował na własne oczy wydarzenia, które rozgrywały się podczas wojny domowej\nw Hiszpanii w 1936 roku. Widział skutki autorytaryzmu i radykalizmu politycznego w wykonaniu\ngenerała Franco. W powieści Rok 1984 stworzył futurystyczną wizję totalitarnego\nspołeczeństwa żyjącego w państwie Oceania, którego jednym z miast jest Londyn. Jednak\nrzeczywistość często przerastała literackie fabuły. Jedną z doktryn w XX wieku był komunizm,\nw założeniach bardzo atrakcyjny, szczególnie jeśli chodzi o hasło zniesienia ucisku i wyzysku\noraz pragnienie budowy społeczeństwa bezklasowego, które funkcjonuje w oparciu o zasady\nrówności społecznej i wspólnoty gospodarczej. Jednak idee komunizmu, tak przekonujące w\nkwestiach gospodarczych, nie zostawiały człowiekowi wolności.\nRozwinięcie zagadnienia w kontekście literackim (Przedwiośnie Stefana Żeromskiego):\na) Teza:\nLiteratura rozważa słuszność różnych ideologii i podejmuje dyskusję, która czytelnika\nprowokuje do zajęcia własnego stanowiska. Orwell i Żeromski w swoich utworach\nw odmienny sposób ukazują doświadczenie totalitaryzmu, choćby ze względu na\nprzyjęte założenia gatunkowe obu powieści.\nb) Argumenty:\n\nOrwell ukazuje świat jednoznacznie oceniany jako zdehumanizowany, gdzie rządzą\ntwarde zasady, którym ludzie muszą się bezwzględnie podporządkować.\n\nCzłowiek jako jednostka nic nie znaczy, jest zależny od władzy i zazwyczaj dotkliwie\nkarany za nieposłuszeństwo. Takiej kary doświadczają Winston i Julia, bohaterowie\npowieści. Buntują się przeciwko Partii: przeżywają romans, co jest nielegalne,\nzdobywają zakazane produkty żywnościowe na czarnym rynku, chcą należeć do\ntajnej organizacji walczącej z reżimem. Za te zbrodnie zostają uwięzieni i torturowani.\nCelem tortur jest pozbawienie jednostki zdolności do samodzielnego myślenia.\n\nPowieść Przedwiośnie Stefana Żeromskiego reprezentuje nurt polityczny, istotny jest\nwątek społeczno-obyczajowy i historyczny. Główny bohater - Cezary Baryka -\nzmienia swój stosunek do poglądów i działania komunistów. W przeszłości był\nświadkiem krwawej rewolucji w Baku. W powieści mamy spór między różnymi\ndoktrynami politycznymi, jednak ostatecznie żadna z nich nie zwycięża.\n\nWstrząsające są obrazy rewolucji w Baku - była to siła, która zmieniła ludzi w bestie.\nBaryka uległ fascynacji rewolucyjnym hasłom, ale szczególne wydarzenie zmieniło\njego ocenę: był to pogrzeb matki.\n\nRewolucja jest w ujęciu Żeromskiego siłą niszczącą, wobec której jednostka nie ma\nszans. Zaś ludzie zachłyśnięci swoją bezkarnością, nadużywają władzy.\nZakończenie:\nW obu powieściach pojawiają się wątki ukazujące funkcjonowanie jednostki w państwie\ntotalitarnym. Każda z nich, ze względu na specyficzne cechy gatunkowe, przedstawia problem\ntotalitaryzmu inaczej. Powieść Orwella jest futurystyczną antyutopią, więc świat przedstawiony\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 49\nma cechy fantastyczne, zaś powieść Żeromskiego należy do nurtu politycznego i przedstawia\nzmienione wydarzenia, bliskie rzeczywistości. W obu utworach jednak totalitaryzm pokazany\njest jako wielkie zagrożenie dla wolności człowieka.\nZadanie 2. Kultura: literatura, sztuka, język\nPrzykład 1.\nJakie funkcje w tekstach kultury mogą pełnić symbole i alegorie? Omów zagadnienie\nna podstawie zamieszczonego poniżej materiału oraz wybranego utworu literackiego.\nJacek Malczewski\nDo sławy\nZbiory prywatne, 1903.\n50 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych\npoziomach: […] metaforycznym, symbolicznym […].\nII. Kształcenie językowe.\n3. Funkcjonalne wykorzystywanie wiedzy o języku w odczytaniu sensów zawartych\nw strukturze głębokiej tekstów literackich i nieliterackich.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n2. Wykorzystanie kompetencji językowych i komunikacyjnych w wypowiedziach ustnych\n[…].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n5) interpretuje treści alegoryczne i symboliczne utworu literackiego.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n6) odczytuje pozaliterackie teksty kultury […].\nII. Kształcenie językowe.\n1. Gramatyka języka polskiego. Zdający:\n1) wykorzystuje wiedzę z dziedziny fleksji, słowotwórstwa, frazeologii i składni w […]\ntworzeniu własnych wypowiedzi.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n1. Elementy retoryki. Zdający:\n1) formułuje tezy i argumenty w wypowiedzi ustnej […].\n2. Mówienie i pisanie. Zdający:\n2) buduje wypowiedź w sposób świadomy, […] z zachowaniem zasad retoryki.\n11) stosuje zasady poprawności językowej i stylistycznej […].\nPrzykładowa realizacja zadania (1)\nPlan wypowiedzi\n1. Wprowadzenie:\n\nSymbol i alegoria to środki wyrazu artystycznego, które spełniają istotną funkcję\nw tekście kultury.\n\nAlegoria może za pomocą obrazu plastycznego, tekstu lub pojęcia przedstawiać\nznaczenie dosłowne i przenośne (np. grecka bogini Temida była przedstawiana jako\nkobieta z zawiązanymi oczyma i wagą - to alegoria sprawiedliwości).\n\nSymbol ma wiele znaczeń ukrytych, może być odczytywany w kontekście tradycji\nkulturowej lub treści danego utworu.\n2. Odczytanie obrazu:\n\nPrzedstawiona scena może być rozumiana jako symboliczna podróż maleńkiego\ndziecka do przyszłej sławy, jako otwarta karta losu. Nie wiadomo, co będzie powodem\nsławy dziecka: talent, twórczość, a może bohaterski czyn?\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 51\n\nPrzedstawiona scena ukazuje baśniowy obraz: anioł w zielonej sukni pomaga dziecku\ndosiąść swych skrzydeł. Nic nie mąci spokoju wsi, jednak odbiorca obrazu może\ndoświadczać niepokoju, ponieważ nie wie, co stanie się z dzieckiem.\n\nAnioł nosi zieloną suknię, co symbolizuje wolność i nadzieję, dziecko - białą - ten kolor\nsymbolizuje niewinność i nowy początek.\n3. Przykłady z literatury:\n\nSymbolami posłużył się Stanisław Wyspiański, konstruując dramat Wesele.\nWykorzystał symbolikę zjaw (np. Wernyhora, Stańczyk, Rycerz), przedmiotów (np.\nzłoty róg, czapka z piór, złota podkowa) i scen (np. chocholi taniec), aby przedstawić\ndiagnozę polskiego społeczeństwa przełomu XIX i XX w. oraz wskazać przyczyny\nniepowodzenia idei niepodległościowych.\n\nW tradycji kulturowej ukształtował się wizerunek kościotrupa lub kostuchy z kosą jako\nśredniowiecznej alegorii śmierci. Tak przedstawiano śmierć na obrazach, ale też\nw średniowiecznej literaturze, choćby w utworze Rozmowa Mistrza Polikarpa ze\nŚmiercią.\n4. Wniosek:\nDzięki mowie symboli i alegorii teksty kultury przedstawiają tematy i myśli, które wymagają\ngłębszej analizy, są związane z tradycją kulturową, z pojęciami i problemami uniwersalnymi.\n5. Zakończenie:\nSymbol i alegoria spełniają w tekstach kultury funkcję nośnika znaczeń ukrytych. Pozwalają\ntakże pokazać poprzez obrazy - plastyczne lub słowne - myśli, które trudno wyrazić, lub\nkluczowe treści, które chciał przekazać autor.\nPrzykładowa realizacja zadania (2)\nPlan wypowiedzi\n1. Wstęp:\nTeksty kultury powstają dzięki wykorzystaniu różnych tworzyw twórczych. Może to być język\nlub obraz. Symbole i alegorie jako środki wyrazu artystycznego spełniają bardzo ważną\nfunkcję, ponieważ są nośnikami treści dosłownych i niedosłownych. Alegoria ma stałe\nznaczenie przenośne, natomiast symbol jest zawsze wieloznaczny.\n2. Opis dzieła:\nObraz Jacka Malczewskiego przedstawia scenę z aniołem i małym dzieckiem. Anioł, o krótkich\nwłosach, w zielonym odzieniu, pomaga wejść na swoje skrzydła małemu dziecku, ubranemu\nw białą koszulkę. Jedną dłonią podtrzymuje wchodzące na skrzydło dziecko, drugą pociąga je\nku górze. Obie postaci są w centrum obrazu, którego kompozycja jest dynamiczna, otwarta\ni ma kilka planów. W oddali widzimy pasące się krowy i linię horyzontu. Obraz utrzymany jest\nw jasnej kolorystyce. Budzi skojarzenia z wizerunkami Aniołów Stróżów z popularnych\nobrazków.\n52 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\n3. Sproblematyzowanie:\nKażdy tekst kultury wyraża treści abstrakcyjne i/lub dosłowne. Alegorie i symbole są\nnośnikami tych znaczeń. Obraz Jacka Malczewskiego poprzez swoją dynamikę, temat\ni artystyczny zamysł pokazuje, jak poprzez symboliczną wizję przedstawić problem lęku\no przyszłość. Ten obraz jest idealistycznym wyobrażeniem losów ubogiego wiejskiego\ndziecka, które pod opiekuńczymi skrzydłami anioła stróża podąża ku sławie.\n4. Przykłady z literatury:\n\nAlegoria prezentuje zazwyczaj treści moralizatorskie i dydaktyczne. Rozumienie\nalegorii opiera się na znajomości konwencji literackiej lub artystycznej. Znane\nprzykłady literackich alegorii to np. ujęcie motywu ojczyzny jako okrętu w satyrze\nIgnacego Krasickiego Świat zepsuty oraz w utworze Juliusza Słowackiego Testament\nmój.\n\nSymbol nie wymaga od odbiorcy znajomości konwencji. Symboliczne znaczenie ma\nostatnia scena dramatu Wesele Stanisława Wyspiańskiego. Taniec gości weselnych\ndo muzyki Chochoła oznacza, że społeczeństwo polskie z pogranicza XIX i XX w.\npogrążone jest w marazmie, przez co niezdolne do walki o odzyskanie niepodległości.\nUżycie takiego symbolu sugeruje, że za narodową stagnację odpowiedzialna jest\ninteligencja, dla której od idei niepodległościowych ważniejsza jest możliwość\nrealizowania się intelektualnie i artystycznie.\n5. Podsumowanie:\nFunkcje alegorii i symboli w tekstach kultury są uzależnione od celów, jakie stawiali sobie\ntwórcy różnych epok.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 53\nPrzykład 2.\nW jaki sposób nowe technologie wpływają na formy i sposoby komunikowania się\nmiędzy ludźmi? Omów zagadnienie na podstawie zamieszczonego poniżej materiału\noraz wybranego tekstu kultury albo własnych doświadczeń komunikacyjnych.\nMateriał 1. SMS-y\n54 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nMateriał 2. Zapis wypowiedzi internauty komentującego przebieg gry komputerowej\nWymagania ogólne\nII. Kształcenie językowe.\n1. Pogłębianie funkcjonalnej wiedzy z zakresu nauki o języku.\n2. Wzbogacanie umiejętności komunikacyjnych, stosowne wykorzystanie języka w różnych\nsytuacjach komunikacyjnych.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n2. Wykorzystanie kompetencji językowych i komunikacyjnych w wypowiedziach ustnych\n[…].\nWymagania szczegółowe\nII. Kształcenie językowe.\n1. Gramatyka języka polskiego. Zdający:\n1) wykorzystuje wiedzę z dziedziny fleksji, słowotwórstwa, frazeologii i składni w […]\ntworzeniu własnych wypowiedzi.\n2. Zróżnicowanie języka. Zdający:\n3) rozpoznaje i ocenia modę językową we współczesnym języku.\n3. Komunikacja językowa i kultura języka. Zdający:\n10) charakteryzuje zmiany w komunikacji językowej związane z rozwojem jej form (np.\nkomunikacji internetowej).\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n1. Elementy retoryki. Zdający:\n1) formułuje tezy i argumenty w wypowiedzi ustnej […].\n2. Mówienie i pisanie. Zdający:\n2) buduje wypowiedź w sposób świadomy, […] z zachowaniem zasad retoryki.\n11) stosuje zasady poprawności językowej i stylistycznej […].\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 55\nPrzykładowa realizacja zadania (1)\nPlan wypowiedzi\nWprowadzenie i określenie problemu:\n\nWspółczesny język polski jest zupełnie inny niż ten, którym posługiwali się moi rodzice\nlub dziadkowie.\n\nJęzyk jest żywym tworem, który reaguje na różne bodźce, na pewno można stwierdzić,\nże takim bodźcem zmiany był w XX wieku i jest nadal internet.\n\nZmiana najbardziej widoczna jest w tym, że zrozumienie języka, który jest prezentowany\nna przykładach w tym zadaniu, dla osoby powyżej 50, 60 roku życia - byłaby utrudniona.\nJest to język, który ma wyraźnie widoczne cechy, które omówię w dalszej części\nwypowiedzi.\n\nInternet wpłynął na powstanie nowych form i sposobów komunikowania się między\nludźmi.\nRozwinięcie wypowiedzi:\n\nWe współczesnym systemie komunikacji dominuje internet i od razu można stwierdzić,\nże ta nowa technologia zmieniła formy komunikacji w trwały sposób. Myślę, że powrotu\ndo języka sprzed ery internetu już nie ma.\n\nCechy współczesnego języka internetowego: jest to język pisany, który przypomina\nmówiony (czaty, komentarze), w niektórych przypadkach respektuje wzorce tradycyjne,\nnp. w korespondencji e-mailowej.\n\nZasady pisowni traktowane są w sposób dowolny: nie przestrzega się zasad pisowni\nmałymi i wielkimi literami, popularne jest nieużywanie znaków diakrytycznych,\ninterpunkcyjnych, błędy w zapisach słów, dopuszczalne są błędy ortograficzne.\n\nSkrótowość, która polega na stosowaniu w nadmiarze skrótowców (akronimów), często\nzapożyczonych z języka angielskiego (LOL - głośny śmiech; IMHO - moim skromnym\nzdaniem; THX - dziękuję). Mamy już w zasobach językowych też polskie skrótowce,\njeden został ujęty w materiale ilustracyjnym do zadania: CR - co robisz?\nMamy też „pzdr”, „nara”, „Wro”.\n\nSłownictwo: fejs, fejm, biforek, afterek - tutaj obserwujemy tendencję stosowania\nskrótów oraz tworzenia spolszczonych wariantów angielskich słów.\n\nStosowanie równoważników zdań i komunikatów obrazkowych - czyli emotikonów, które\nzastępują słowa lub frazy.\n\nWymienione powyżej cechy widoczne są w materiale zamieszczonym w zadaniu. SMS-\ny oraz komentarz internauty ilustrują wymienione cechy.\n\nZjawiska takie jak: memy, gify, virale, flash mob, patostreamy. Wszystkie te internetowe\nkomunikacyjne mody są symbolem zmiany w obyczajach komunikacyjnych.\n\nWspółczesna kultura obserwuje zachodzące zjawiska i komentuje sensowność takich\nkomunikacyjnych zachowań. Jako przykład chcę podać tekst polskiego rapera Łona,\nktóry w utworze Ą, ę z albumu Absurd i nonsens ośmiesza nowe językowe obyczaje, w\ntym nieużywanie polskich znaków. Pisze tak: „wiec mam do Ciebie malutenka prosba, /\nbadz czlowiekiem laskawym tak, / i od czasu do czasu wcisnij prawy alt.” Ironia, która\nwybrzmiewa w cytowanym fragmencie, na pewno daje do myślenia. Język pozwala nam\nsię komunikować i rozumieć, dlatego warto czasem wracać do tego, co tworzy naszą\nkulturę. Warto też dbać o taki przekaz, który będzie zrozumiały dla każdego odbiorcy.\n56 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nWnioski końcowe:\nUważam, że nowe technologie zmieniły nieodwracalnie zwyczaje komunikacyjne. Na pewno\ninternet spowodował, że możemy szybko kontaktować się ze światem, pozwala też rozwijać\nkreatywność. Niestety, chęć szybkiego skomunikowania się, przekazania informacji sprawiła,\nże coraz rzadziej dbamy o jakość komunikatów - jak najwięcej treści chcemy wyrazić za\npomocą jak najmniejszej liczby znaków.\nPrzykładowa realizacja zadania (2)\nPlan wypowiedzi\nWprowadzenie:\nRozwój nowych technologii zmodyfikował współczesne formy i sposoby komunikowania się\nmiędzy ludźmi. Zmieniają się obyczaje językowe, powstają nowe gatunki wypowiedzi i tworzą\nsię także nowe kanały komunikacji. Moim zdaniem nie można jednoznacznie wartościować\ntych zmian, można je obserwować i badać. Współczesną komunikację zmieniają dwa media:\ninternet i telefonia komórkowa.\nTeza:\nNowe technologie przekształcają formy komunikowania się ludzi, powodują modyfikacje\ntradycyjnych form komunikacji.\nArgumentacja:\n\nNie zmienił się tradycyjny schemat aktu komunikacji Romana Jakobsona (nadawca,\nodbiorca, komunikat, kontekst, kod). Jednak w procesie komunikacji z wykorzystaniem\ninternetu rolę nadawcy spełnia komputer. Elementy działające w akcie komunikacji są\nstałe. Dodatkową cechą takiego przekazu jest interaktywność i nowe narzędzia wymiany\ninformacji.\n\nSieć stała się współczesnym najpopularniejszym kanałem komunikacji. W internecie\nrealizuje się większość kontaktów - tych osobistych i zawodowych, jest to także źródło\nrozrywki, „bycie w internecie” jest formą spędzania czasu dla osób reprezentujących\nróżne pokolenia. Internet dokonał globalizacji komunikacji.\n\nInternet jest medium masowym, pozwala na szybkie kontakty międzyludzkie,\nprzyśpiesza procesy komunikacji, ale może też stanowić zagrożenie.\n\nPodobnie działa telefonia komórkowa: upraszcza i przyśpiesza kontakty międzyludzkie.\n\nPopularne są nowe rodzaje współczesnej komunikacji w sieci: portale społecznościowe,\nkomunikatory internetowe, blogi, fora dyskusyjne.\n\nNa\nprzykładzie\nwłasnych\ndoświadczeń\ni\nanalizy\nzamieszczonego\nmateriału\nilustracyjnego mogę stwierdzić, że zmiany, jakie dokonują się w języku na skutek\noddziaływania mód, kształtowanych przez komunikację internetową i telefoniczną\ndotyczą:\n słownictwa (zapożyczenia z języka angielskiego, np. „fejm”, „skille” -\nz zamieszczonego materiału)\n zasad pisowni, które są traktowane w sposób dowolny: nie respektuje się zasad\npisowni małymi i wielkimi literami, popularne jest nieużywanie znaków\ndiakrytycznych, interpunkcyjnych, błędy w zapisach słów, dopuszczalne są błędy\nortograficzne.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 57\nPonadto obowiązuje skrótowość, która polega na stosowaniu w nadmiarze skrótowców\n(akronimów), często zapożyczonych z języka angielskiego (LOL - głośny śmiech; IMHO\n- „moim skromnym zdaniem”; THX - „dziękuję”). Mamy już w zasobach językowych też\npolskie skrótowce, dwa zostały ujęte w materiale ilustracyjnym do zadania: CR - „co\nrobisz?”, nwm - „nie wiem”. Powszechne w komunikacji sms-owej i internetowej jest\nstosowanie równoważników zdań i komunikatów obrazkowych - czyli emotikonów, które\nzastępują słowa lub frazy.\nZakończenie:\nMoim zdaniem internet zmodyfikował formy i sposoby komunikowania się między ludźmi.\nWprowadził nowe rozwiązania, ale przede wszystkim, co podkreślam - zmienił te, które już\nistniały. Można krótko ująć zjawiska, które cały czas trwają, zmieniając współczesną\nkomunikację. Są to: stały kontakt przez sieć, który zastępuje kontakt osobisty; zmiany\nzwyczajów komunikacyjnych - jestem ciągle online; przemiany języka - upraszczanie,\npotoczność, wulgaryzacja, zanik norm poprawnościowych. Ponadto pojawiły się nowe\ngatunki w komunikacji elektronicznej: blog, e-mail, strona internetowa. Są to formy, które\nwykształciły się z istniejących gatunków.\nPrzykład 3.\nKryzys wartości w świecie skażonym złem. Omów zagadnienie na podstawie\nzamieszczonego poniżej materiału oraz wybranego tekstu kultury.\nKrzysztof Kamil Baczyński\nPokolenie\nWiatr drzewa spienia. Ziemia dojrzała.\nKłosy brzuch ciężki w górę unoszą\ni tylko chmury - palcom czy włosom\npodobne - suną drapieżnie w mrok.\nZiemia owoców pełna po brzegi\nkipi sytością jak wielka misa.\nTylko ze świerków na polu zwisa\ngłowa obcięta strasząc jak krzyk.\nKwiaty to krople miodu - tryskają\nściśnięte ziemią, co tak nabrzmiała,\npod tym jak korzeń skręcone ciała,\nżywcem wtłoczone pod ciemny strop.\nOgromne nieba suną z warkotem.\nLudzie w snach ciężkich jak w klatkach krzyczą.\nUsta ściśnięte mamy, twarz wilczą,\nczuwając w dzień, słuchając w noc.\n58 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nPod ziemią drążą strumyki - słychać -\nkrew jak nabiera w żyłach milczenia,\nciągną korzenie krew, z liści pada\nrosa czerwona. I przestrzeń wzdycha.\nNas nauczono. Nie ma litości.\nPo nocach śni się brat, który zginął,\nktóremu oczy żywcem wykłuto,\nktóremu kości kijem złamano,\ni drąży ciężko bolesne dłuto,\nnadyma oczy jak bąble - krew.\nNas nauczono. Nie ma sumienia.\nW jamach żyjemy strachem zaryci,\nw grozie drążymy mroczne miłości,\nwłasne posągi - źli troglodyci4.\nNas nauczono. Nie ma miłości.\nJakże nam jeszcze uciekać w mrok\nprzed żaglem nozdrzy węszących nas,\nprzed siecią wzdętą kijów i rąk,\nkiedy nie wrócą matki ni dzieci\nw pustego serca rozpruty strąk.\nNas nauczono. Trzeba zapomnieć,\nżeby nie umrzeć rojąc to wszystko.\nWstajemy nocą. Ciemno jest, ślisko.\nSzukamy serca - bierzemy w rękę,\nnasłuchujemy: wygaśnie męka,\nale zostanie kamień - tak - głaz.\nI tak staniemy na wozach, czołgach,\nna samolotach, na rumowisku,\ngdzie po nas wąż się ciszy przeczołga,\ngdzie zimny potop omyje nas,\nnie wiedząc: stoi czy płynie czas.\nJak obce miasta z głębin kopane,\npopielejące ludzkie pokłady\nna wznak leżące, stojące wzwyż,\nnie wiedząc, czy my karty iliady\nrzeźbione ogniem w błyszczącym złocie,\nczy nam postawią, z litości chociaż,\nnad grobem krzyż.\n22 VII 1943 r.\nKrzysztof Kamil Baczyński, Pokolenie, [w:] tegoż, Wybór poezji, Wrocław 1989.\n4 Troglodyta - człowiek jaskiniowy.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 59\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Rozumienie historii literatury i dziejów kultury jako procesu […].\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […] oraz umiejętność mówienia\no nich z wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\nII. Kształcenie językowe.\n3. Funkcjonalne wykorzystywanie wiedzy o języku w odczytaniu sensów zawartych\nw strukturze głębokiej tekstów literackich i nieliterackich.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n2. Wykorzystanie kompetencji językowych i komunikacyjnych w wypowiedziach ustnych\n[…].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n9) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów oraz jej związek z programami\nepoki literackiej, zjawiskami społecznymi, historycznymi, egzystencjalnymi […];\npoddaje ją refleksji.\n15) wykorzystuje w interpretacji utworów literackich potrzebne konteksty, szczególnie\nkontekst […] historyczny, polityczny […].\nII. Kształcenie językowe.\n1. Gramatyka języka polskiego. Zdający:\n1) wykorzystuje wiedzę z dziedziny fleksji, słowotwórstwa, frazeologii i składni w […]\ntworzeniu własnych wypowiedzi.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n1. Elementy retoryki. Zdający:\n1) formułuje tezy i argumenty w wypowiedzi ustnej […].\n2. Mówienie i pisanie. Zdający:\n2) buduje wypowiedź w sposób świadomy, […] z zachowaniem zasad retoryki.\nPrzykładowa realizacja zadania (1)\nPlan wypowiedzi\nWprowadzenie - osadzenie zagadnienia w kontekście historyczno-biograficznym:\nKrzysztof Kamil Baczyński jest reprezentantem tzw. „pokolenia Kolumbów”, generacji Polaków\nurodzonych około roku 1920. Zginął w czwartym dniu powstania warszawskiego. Kolumbowie\nbyli pokoleniem, które urodziło się i dorastało w wolnej Polsce, odbudowywanej po 123 latach\nzaborów i zniszczeniach I wojny światowej. Wybuch kolejnej wojny stał się tragedią dla narodu\npolskiego i dla młodych, wchodzących dopiero w dorosłe życie ludzi.\nRozwinięcie zagadnienia:\na) Teza:\nII wojna światowa była aktem okrutnej agresji Niemców wymierzonym w polski naród\ni wywołała kryzys wiary w wartości uznawane za uniwersalne. Spowodowała konieczność\nweryfikacji prawd etycznych i religijnych oraz kwestii rozumienia patriotyzmu.\n60 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nb) Argumenty:\n\nWiersz Baczyńskiego jest manifestem pokolenia, któremu odebrano wiarę w sens\nistnienia świata i we wszystkie zasady, które porządkują ludzkie życie.\n\nW pierwszych czterech strofach utworu przedstawione są niezwykłe obrazy,\nukazujące bogate życie „dojrzałej ziemi”, w której intensywnie tętni życie: „Kłosy\nbrzuch ciężki w górę unoszą”, „ziemia owoców pełna po brzegi”, „kwiaty to krople\nmiodu”, „pod ziemią drążą strumyki”.\n\nKontrastem dla takich wizji tętniącej życiem ziemi są pojawiające się jak migawki,\nw tych samych strofach, obrazy cierpienia człowieka: „tylko ze świerków w polu zwisa\n// głowa obcięta strasząc jak krzyk”, „ludzie w snach ciężkich jak w klatkach krzyczą”.\nSą to obrazy, które nawiązują do „Apokalipsy św. Jana”, ostatniej księgi Biblii, która\nprzedstawia symboliczny koniec świata.\n\nKolejne trzy strofy rozpoczynają się anaforą: „nas nauczono” - i kolejno wyliczane\nsą okropności wojny i ludzkie tragedie - a to, czego „nauczono”, to brak litości,\nsumienia, brak miłości, niepamięć. Człowiek, doświadczony wojną, traci według\nBaczyńskiego wrażliwość, zamienia się na skutek tragicznych doznań w kamień,\nniczego nie czuje. Czyli - nie potrafi odróżnić dobra od zła, nie ma innych celów, jak\ntylko walka, w której wcale nie chodzi o przetrwanie.\n\nWiersz kończą dramatyczne słowa, które brzmią jak pytanie: „czy nam postawią,\nz litości chociaż, // nad grobem krzyż.” Wojenna apokalipsa zniszczyła ludzkie\nuczucia, wartości i zmieniła świadomość pokolenia, które jej doświadczyło.\n\nPodobny obraz upadku człowieka i kryzysu wartości znajdziemy w poezji Tadeusza\nRóżewicza - w wierszu Ocalony.\n\nRóżewicz przedstawia dramatyczną wizję pustki, jaka zostaje w człowieku, kiedy\nzobaczy na własne oczy tragedię, która niszczy wszystkie wyobrażenia o porządku\nświata.\n\nPodmiot liryczny wiersza Różewicza mówi o sobie: „ocalałem // prowadzony na rzeź”.\nPodmiot liryczny szuka „nauczyciela i mistrza”, żeby przywrócił mu „wzrok słuch\ni mowę” i ponownie nauczył rozumieć życie i świat.\nPodsumowanie:\nW omawianych utworach Krzysztofa Kamila Baczyńskiego i Tadeusza Różewicza pojawia się\ndylemat moralny i rozdźwięk między systemem wartości ludzi z pokolenia Kolumbów\na wojenną rzeczywistością.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 61\nPrzykładowa realizacja zadania (2)\nPlan wypowiedzi\nWstęp:\nDoświadczenie wojny jest jednym z podstawowych tematów poezji Krzysztofa Kamila\nBaczyńskiego. Poeta należy do pokolenia Kolumbów, pierwszego po 1918 roku dorastającego\nw wolnej Polsce. Utwór Pokolenie jest zapisem refleksji nad smutnym losem człowieka\nuwikłanego w historię, w tragiczne wydarzenia, na które nie ma wpływu.\nRozwinięcie zagadnienia:\na) Założenie:\nCzłowiek nie ma wpływu na swój los. Doświadczenie wojny i widocznego kryzysu\nwartości w sposób nieodwracalny zmienia sposób postrzegania świata.\nb) Argumenty:\n\nUtwór Baczyńskiego przedstawia dramat egzystencjalny człowieka oraz ukazuje\nhistorię jako sekwencję powtarzających się dramatów: „czy my karty iliady rzeźbione\nogniem w błyszczącym złocie”. Powtarzalność wydarzeń, obrazowana przez\nsymboliczne „koło historii”, jest znanym poglądem, który tłumaczy to, że te same\nkryzysy powracają w różnych momentach dziejowych.\n\nW pierwszej części wiersza przedstawione są apokaliptyczne obrazy natury, piękne\ni zarazem straszne: „ogromne nieba suną z warkotem. Ludzie w snach ciężkich jak\nw klatkach krzyczą”, „ciągną korzenie drzew, z liści pada rosa czerwona”.\n\nW drugiej części utworu wszystkie strofy rozpoczyna anafora „nas nauczono” - ta\n„nauka” podaje w wątpliwość zasady dekalogu, etyki. Zapomnienie, brak litości, brak\nsumienia, brak miłości - to postawy, które przypominają założenia nihilizmu\ni kwestionują tradycyjne systemy wartości. Trwanie w sytuacji zagrożenia uczy\nczłowieka poświęcenia, ale też innych zachowań, łamiących normy moralne.\n\nOstatnia strofa przedstawia pokolenie wojenne, doświadczone wojną, jako jedno\nz wielu w historii, które nie miało wpływu na swój los: ”czy nam postawią, z litości\nchociaż, // nad grobem krzyż”.\n\nPodobna refleksja o filozofii historii pojawia się w książce Gustawa Herlinga-\nGrudzińskiego Inny świat. Zapiski sowieckie. Jest ona autobiograficznym zapisem\ndoświadczeń pisarza z pobytu w sowieckim łagrze.\n\nTytuł książki nawiązuje do Zapisków z martwego domu Fiodora Dostojewskiego,\nw których opisał swoje tragiczne doświadczenia z syberyjskiej katorgi. Ta\nrzeczywistość była bardzo bliska obserwacjom Grudzińskiego, trafnie określała\n„inność” tamtego, łagrowego świata, w którym żadne znane wartości nie istniały.\n\nNormy etyczne, godność człowieka, wartości humanistyczne w świecie łagrów uległy\nzupełnej degradacji - widać to na przykład w dramatycznej historii Kostylewa,\nRosjanina, który systematycznie opala sobie rękę, a gdy to się wydało, oblewa się\nwrzątkiem, by uniknąć zsyłki na Kołymę. Umiera w straszliwych męczarniach.\n\nPrzedstawione w obu tekstach obrazy okrucieństwa i degradacji świata znanych\nwartości są sugestywne, budzą sprzeciw i refleksję na temat niestabilności\nhumanistycznych wartości.\n62 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nZakończenie:\nWniosek, który pojawia się po lekturze „Pokolenia” Baczyńskiego i „Innego świata” Herlinga-\nGrudzińskiego jest pesymistyczny, ponieważ człowiek jest częścią historii, świata skażonego\nzłem. Musi walczyć w obronie tego, w co wierzy.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 63\n2.2.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami.5\nCzęść pisemna na poziomie podstawowym\nW Informatorze dla każdego zadania podano:\n\nliczbę punktów możliwych do uzyskania za jego rozwiązanie (po numerze zadania)\n\nnajważniejsze wymagania ogólne i szczegółowe, które są sprawdzane w tym zadaniu\n\nzasady oceniania rozwiązań zadań\n\npoprawne rozwiązanie każdego zadania zamkniętego oraz przykładowe rozwiązania\nkażdego zadania otwartego.\nCzęść 1. Język polski w użyciu\nWiązka 1.\nPrzeczytaj uważnie teksty, a następnie wykonaj zadania umieszczone pod nimi. Odpowiadaj\ntylko na podstawie tekstów i tylko własnymi słowami - chyba że w zadaniu polecono\ninaczej. Udzielaj tylu odpowiedzi, o ile Cię poproszono.\nTekst 1.\nAleksandra Stanisławska\nNiebezpieczna sztuczna inteligencja\nBrązowy olbrzym Talos z Krety1. Gliniany golem2 z Pragi. Komputer HAL z Odysei\nkosmicznej3. Każdy z tych fikcyjnych tworów miał być zaprojektowany przez człowieka\ni obdarzony inteligencją podobną do naszej. Ten mit ma się do dziś znakomicie. […] Opowieści\no AI [sztucznej inteligencji] są zadziwiająco podobne. Maszyny czy komputery są w nich\nkopiami człowieka. Myślą według ludzkich schematów, rozmawiają, odczuwają emocje.\nJednak takie podejście do inteligentnych maszyn to poważny błąd.\nLudzki mózg to efekt milionów lat ewolucji, która dopasowywała jego działanie do\nwarunków, w jakich żyli nasi praprzodkowie. Aby bezbronne, stopniowo łysiejące małpy mogły\nprzetrwać, potrzebna była współpraca w grupie. To ona doprowadziła do wykształcenia mowy,\nmimiki i mnóstwa zachowań, które dziś leżą u podstaw działania społeczeństwa. Ale sztuczna\ninteligencja ma nas przerastać możliwościami i szybkością myślenia. Jej celem nie powinno\nwięc być skopiowanie ludzkiego mózgu wraz z jego ograniczeniami, lecz zbudowanie czegoś\nszybszego i sprawniejszego. […]\nWyobraźmy sobie coś, co może w każdym momencie dowolnie modyfikować dane\nprzesyłane przez internet. Taka AI miałaby potężny wpływ na dużą część świata, a zarazem\nbyłaby niemal niewykrywalna. Moglibyśmy się pocieszać, że to nadal tylko fikcja - gdyby nie\nalgorytmy. To programy działające w internecie, na komputerach czy urządzeniach mobilnych,\nanalizujące nasze zachowania. Wyszukiwarka Google uczy się tego, co nas interesuje,\ni wyświetla nam reklamy na tej podstawie. Tak samo działają algorytmy Facebooka, sklepów\ninternetowych\npodsuwających\nnam\nrekomendacje\nczy\nserwisów\nrandkowych,\n5 Prezentowane w Informatorze przykładowe rozwiązania do zadań otwartych krótkiej odpowiedzi oraz\nwypracowania są pracami uczniowskimi pozyskanymi z próbnego zastosowania i ocenionymi przez\negzaminatorów.\n64 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\ndopasowujących ludzi na podstawie mnóstwa różnych parametrów. Skomputeryzowanych\nsystemów do analizy danych coraz częściej używają banki, ubezpieczalnie czy szpitale.\nOczywiście trudno nazwać to sztuczną inteligencją, ale równie trudno byłoby uznać, że nie ma\nto na nas żadnego wpływu. Programy komputerowe zaczynają decydować o tym, co\nkupujemy, z kim się spotkamy albo czy dostaniemy kredyt. […]\nNic dziwnego, że coraz częściej pojawiają się apele, aby AI podlegała ludzkiej kontroli.\nMówił o tym chociażby wybitny fizyk i wizjoner prof. Stephen Hawking. Jego zdaniem nie\nistnieją fizyczne ograniczenia rozwoju sztucznej inteligencji. „Można wyobrazić sobie taką\ntechnologię, która przechytrzy rynki finansowe, prześcignie badaczy i zmanipuluje\nprzywódców oraz opracuje broń, której zasad działania nawet nie będziemy mogli zrozumieć.\nKrótkoterminowy wpływ sztucznej inteligencji zależy od tego, kto ją kontroluje, długoterminowy\n- od tego, czy w ogóle można ją kontrolować” - twierdzi uczony. […]\nTylko czy to w ogóle możliwe? AI może przerastać nas tak bardzo i rozwijać się tak\nszybko, że zapanowanie nad nią będzie całkowicie niemożliwe. Bo ograniczenia, które\nmożemy jej narzucić, mogą być tylko takie, jakie zdołamy wymyślić. Tymczasem sztuczna\ninteligencja ma - z definicji - być od nas lepsza w myśleniu.\nCo gorsza, jej rozwój może sprawić, że ludzie, którzy myśleniem zarabiają dziś na życie,\nstracą pracę, a więc i wpływ na dalsze losy świata. […] Dziś mówi się o tym, że automatyzacja\ni roboty pozbawiają ludzi pracy fizycznej. Co się stanie, jeśli komputerowe myślenie okaże się\nlepsze od ludzkiego wszędzie tam, gdzie potrzebne są zdolności analityczne i kreatywność?\n[…] Piszmy więc o sztucznej inteligencji, debatujmy i twórzmy jej wizje - póki jeszcze\nmożemy\nNa podstawie: Aleksandra Stanisławska, Niebezpieczna sztuczna inteligencja, www.focus.pl\n1 Talos - w mitologii greckiej olbrzym wykonany z brązu przez Hefajstosa.\n2 Golem - istota utworzona z gliny na kształt człowieka, ale pozbawiona duszy i zdolności mowy.\n3 Komputer HAL - fikcyjny komputer przedstawiony w książce Odyseja kosmiczna oraz w filmie o tym samym tytule.\nTekst 2.\nŁukasz Lamża\nSztuczna przeciętność\nGdy czyta się i ogląda science fiction sprzed 50-100 lat, sztuczna inteligencja (AI) pojawia\nsię głównie w roli potężnej, budzącej respekt siły - czasem nam sprzyjającej, zwykle jednak\nstanowiącej mniej czy bardziej zawoalowane zagrożenie. […]\nTo w tych latach powstał też słynny filozoficzny problem „silnej sztucznej inteligencji” -\nczyli takiej, która jest samodzielnym, wszechstronnie rozwiniętym „umysłem” wyposażonym\nw „świadomość”, cokolwiek te terminy znaczą - przeciwstawianej „słabej” AI, która miałaby\n„tylko” wykonywać polecenia, realizując zadany program o ściśle określonej funkcji.\nDziś problemy te, jak i sam język, którym zostały wyrażone, po prostu trącą myszką. Wielu\nfilozofów umysłu i kognitywistów1 na słowa „świadomość” i „umysł” reaguje alergicznie,\nponieważ te abstrakcyjne terminy po prostu niepotrzebnie zatruwają ich konkretne,\npożyteczne badania nad przetwarzaniem obrazu w korze wzrokowej, pamięcią przestrzenną\nalbo neurochemią lęku. Również AI przestało być teorią i są na świecie tysiące programistów,\ndla których tworzenie inteligentnych algorytmów to chleb powszedni. O czym tu filozofować?!\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 65\nSztuczna inteligencja to dziś produkt, i to cenny. AI usuwa szum ze zdjęć w twoim\nsmartfonie, dobiera czas prania w twojej pralce i wybiera najszybszą trasę w twoim GPS-ie,\na także podpowiada Facebookowi, co wyświetlić na twojej stronie głównej. […]\nTo właśnie skrajnie abstrakcyjne, roszczeniowe podejście do sztucznej inteligencji\nodpowiada za tzw. AI effect, który Douglas Hofstadter2 wyraził w postaci złośliwego\npowiedzonka: „AI to wszystko, czego jeszcze nie ma”. W praktyce „efekt AI” polega na tym, że\nkażdy kolejny przejaw inteligencji maszynowej jest kwitowany stwierdzeniem: „Phi, to jeszcze\nnie jest inteligencja”. W rozmowie z poszukiwaczami „prawdziwej AI” możemy też usłyszeć, że\n„prawdziwa” sztuczna inteligencja powinna nas zaskakiwać - bo przecież co to za inteligencja,\nktóra potulnie wykonuje polecenia. Nic więc dziwnego, że rozwiązanie każdego kolejnego\nzadania dla AI oznacza zawsze tylko podnoszenie poprzeczki - skoro twórca algorytmu\nrozumie, jak to zadanie rozwiązać, to znika element zaskoczenia z faktu, że algorytm odnalazł\nowo rozwiązanie. […]\nDrugim, bliźniaczym aspektem „problemu z AI” są równie nierealistyczne przekonania\ndotyczące poziomu inteligencji i kreatywności ludzi. Zauważmy, że w starym, dobrym science\nfiction na polu bitwy między sztuczną i ludzką inteligencją również i my zawsze jesteśmy\nreprezentowani przez crème de la crème3. Ponieważ autorami SF są zwykle jajogłowe\nnaukoluby, bohaterami ich opowieści są też - niespodzianka - jajogłowe naukoluby: genialni\ninżynierowie, fizycy, doświadczeni nawigatorzy statków kosmicznych z uprawnieniami\nIV poziomu. […]\nTrudno nam więc pogodzić się z faktem, że większość naszych decyzji - o czym pisze\nchoćby ekonomista Daniel Kahneman w „Pułapkach myślenia” - podejmowana jest zbyt\nszybko i zbyt automatycznie, aby można je było uznać za racjonalne, a nasze interakcje\nz bliźnimi można w dużym stopniu sprowadzić do scenariusza mieszczącego się na kilku\nkartkach A4, co pięknie zdemaskował Erving Goffman w „Człowieku w teatrze życia\ncodziennego”. „Ja-kupujący-rano-chleb” i „ja-jadący-metrem” to wcale nie ów wyidealizowany\nCzłowiek, do którego miałaby rzekomo dążyć sztuczna inteligencja - samoświadomy,\nkreatywny, rozprawiający o Sztuce, Matematyce i Abstrakcji. Dzisiejsza AI jest zaś wynikiem\nzderzenia wzniosłej teorii z rzeczywistością ludzką - z faktycznym codziennym życiem\nmiliardów homo sapiens. AI naśladuje więc rzeczywistą ludzką inteligencję, a nie tę będącą\nromantycznym ideałem zrodzonym w głowach filozofów.\nNa podstawie: Łukasz Lamża, Sztuczna przeciętność, www.tygodnikpowszechny.pl\n1 Kognitywistyka - dziedzina nauki zajmująca się badaniem procesów poznawczych; bada, czym jest poznanie, do\nczego służy i jak działa.\n2 Douglas Hofstadter - pisarz amerykański.\n3 Crème de la crème (z fr.) - śmietanka towarzyska, coś najlepszego.\n66 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nZadanie 1. (0-2)\nJakie znaczenie dla rozumienia każdego z tekstów ma użycie słownictwa\nwartościującego w ich tytułach? Uzasadnij swoją odpowiedź.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury,\na także ich wzajemnej korespondencji.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury […].\nII. Kształcenie językowe.\n1. Pogłębianie funkcjonalnej wiedzy z zakresu nauki o języku.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n3) […] rozpoznaje środki językowe i ich funkcje zastosowane w tekstach […].\nII. Kształcenie językowe.\n2. Zróżnicowanie języka. Zdający:\n7) rozpoznaje słownictwo o charakterze wartościującym […].\nZasady oceniania\n2 pkt - odpowiedź poprawna z trafnym uzasadnieniem odwołującym się do obu tekstów.\n1 pkt - odpowiedź poprawna z trafnym uzasadnieniem odwołującym się do jednego tekstu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt\nUżycie słownictwa wartościującego ujawnia stosunek autorów do omawianego zjawiska.\nW pierwszym tekście określenie sztucznej inteligencji przymiotnikiem niebezpieczna sugeruje\nzagrożenie ze strony sztucznej inteligencji, która zdominuje cywilizację człowieka. Tytuł\ndrugiego tekstu - Sztuczna przeciętność - niesie informację, że sztucznej inteligencji nie\nnależy się obawiać, ponieważ naśladuje ona przeciętną inteligencję człowieka.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 67\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nSłownictwo wartościujące użyte w tytułach ma za zadanie przekazać nam, jakie podejście do\nsztucznej inteligencji mają autorzy tekstów. Aleksandra Stanisławska w swoim artykule\nprzybliża nam niebezpieczeństwa, jakie czekają na nas, gdy za bardzo zaufamy sztucznej\ninteligencji.\nZadanie 2. (0-2)\nCzy to, co Łukasz Lamża w swoim tekście opisuje jako „słabą sztuczną inteligencję”,\nAleksandra Stanisławska w swoim wywodzie uznaje za sztuczną inteligencję?\nUzasadnij swoją odpowiedź, odwołując się do obu tekstów.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury\n[…].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach\n[…].\nII. Kształcenie językowe.\n1. Pogłębianie funkcjonalnej wiedzy z zakresu nauki o języku.\nWymaganie szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza\ni\nhierarchizuje\ninformacje\nz\ntekstów,\nnp.\npublicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych.\nZasady oceniania\n2 pkt - odpowiedź poprawna z trafnym uzasadnieniem odwołującym się do obu tekstów.\n1 pkt - odpowiedź poprawna z trafnym uzasadnieniem odwołującym się do jednego tekstu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt\nŁukasz Lamża słabą sztuczną inteligencją nazywa taką, która zaprogramowana jest na\nwykonywanie pewnych konkretnych zadań, niemyślącą samodzielnie, natomiast Aleksandra\nStanisławska pisze, iż to (m.in. programy internetowe) trudno nazwać AI. Autorka pierwszego\ntekstu za sztuczną inteligencję uważa jedynie tę mającą działać samodzielnie.\n68 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nNie. Łukasz Lamża, przywołując podział na „silną” i „słabą” sztuczną inteligencję, przedstawia\n„słabą” sztuczną inteligencję jako tę, która wykonuje polecenia człowieka.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/2.1","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"2.1","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 2.1. (0-1)\nDo jakiego epizodu z życia Hioba odnosi się obraz? W uzasadnieniu przywołaj sytuację\nz Księgi Hioba, ilustrującą twoją odpowiedź.\n106 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury […] światowej […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n5) interpretuje treści alegoryczne i symboliczne […];\n8) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie\nprogramowej jako lektury obowiązkowe;\n9) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […];\n15) wykorzystuje w interpretacji utworów […] potrzebne konteksty […].\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n6) odczytuje pozaliterackie teksty kultury, stosując kod właściwy w danej dziedzinie sztuki.\n[szkoła podstawowa, klasy IV-VI]\nII. Kształcenie językowe.\n3. Komunikacja językowa. Zdający:\n4) rozpoznaje znaczenie niewerbalnych środków komunikacji (np. gest, mimika, postawa\nciała).\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna, odwołująca się do obu dzieł. Odpowiedź powinna odnosić się\ndo pokory Hioba, który w obliczu cierpienia nadal ufa Bogu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n\nObraz odnosi się do momentu z życia Hioba, gdy nagi i trędowaty, wystawiony na próbę\nwierności wobec Boga, oznajmia, że Stwórca jest sprawiedliwy i wszystko dzieje się\nwedług Jego woli, której trzeba się poddać. Jednak Hiob nie jest w stanie zrozumieć, jakie\ngrzechy popełnił, przeżywając takie męczarnie. Jest to jeden z końcowych epizodów\nbiblijnej przypowieści o Hiobie.\n\nHiob zwraca się do Boga, zastanawia się, dlaczego to właśnie jego, pobożnego i dobrego\nczłowieka spotyka takie cierpienie. Jednakże powierza się Stworzycielowi, rozkłada ręce,\njest bezradny, lecz wierny i ufny.\n\nOdnosi się do momentu, w którym Hiob wyznaje wierność Bogu, mimo że zostały na niego\nzesłane nieszczęścia.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Obraz odnosi się do momentu z życia Hioba, gdy dotknięty cierpieniem (utratą majątku, dzieci, a następnie ciężką chorobą – trądem), okryty ranami, siedzący na gnoju, mimo wszystko nie buntuje się przeciw Bogu, lecz z pokorą uznaje Jego sprawiedliwość i wszechmoc, powierzając Mu swój los („Pan dał, Pan wziął, niech będzie imię Pańskie błogosławione”). Hiob nie rozumie, za jakie grzechy spotyka go takie cierpienie, jednak pozostaje wierny i ufny wobec Stwórcy, poddając się Jego woli.\n\nZasady oceniania: 1 pkt – odpowiedź poprawna, odwołująca się do sytuacji z Księgi Hioba i wskazująca na pokorę Hioba, który w obliczu cierpienia nadal ufa Bogu. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna, niepełna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-2.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":105,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/2.2","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"2.2","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 2.2. (0-1)\nWyjaśnij znaczenie związku frazeologicznego hiobowe wieści.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 107\nWymagania ogólne\nIII. Kształcenie językowe.\n3. Funkcjonalne wykorzystanie wiedzy o języku w odczytaniu sensów zawartych\nw strukturze głębokiej tekstów literackich […].\n[szkoła podstawowa]\n2. Rozwijanie rozumienia twórczego i sprawczego charakteru działań językowych […].\nWymagania szczegółowe\nII. Kształcenie językowe.\n1. Gramatyka języka polskiego. Zdający:\n1) wykorzystuje wiedzę z dziedziny […] frazeologii […].\n2. Zróżnicowanie języka. Zdający:\n5) zna, rozumie […] biblizmy […].\n[szkoła podstawowa, klasy IV-VI]\nII. Kształcenie językowe.\n2. Zróżnicowanie języka. Zdający:\n5) rozpoznaje w wypowiedziach związki frazeologiczne, […] rozumie ich znaczenie […].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie związku frazeologicznego.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n\nZła wiadomość, przynosząca smutek, cierpienie.\n\nHiobowe wieści to wiadomości tragiczne, zwiastujące cierpienie.\n\nZłe okrutne wieści wiążące się z cierpieniem.\nZadanie 3. (0-2)\nPrzeczytaj poniższy fragment psalmu.\nPsalm 57 (56)\nW cieniu Bożych skrzydeł\n2 Zmiłuj się nade mną, Boże, zmiłuj się nade mną,\nu Ciebie chronię swe życie:\nchronię się pod cień Twoich skrzydeł,\naż przejdzie klęska.\n[…]\n8 Serce moje jest mocne, Boże,\nmocne serce moje;\nzaśpiewam i zagram.\n9 Zbudź się, duszo moja,\nzbudź, harfo i cytro!\nChcę obudzić jutrzenkę.\n10 Wśród ludów będę chwalił Cię, Panie;\nzagram Ci wśród narodów,\n108 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\n11 bo Twoja łaskawość aż do niebios,\na wierność Twoja po chmury!\n12 Bądź wywyższony, Boże, ponad niebo,\na Twoja chwała ponad całą ziemię!\nKsięga Psalmów, [w:] Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, Poznań 1989.\nUzupełnij tabelę. Wpisz nazwy dwóch środków językowych charakterystycznych dla\nstylu biblijnego i każdy z nich zilustruj przykładem z tekstu.\nŚrodek językowy charakterystyczny\ndla stylu biblijnego\nPrzykład z tekstu\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury […] światowej oraz umiejętność mówienia\no nich z wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\nII. Kształcenie językowe.\n3. Funkcjonalne wykorzystanie wiedzy o języku […].\n[szkoła podstawowa]\n2. Rozwijanie rozumienia twórczego i sprawczego charakteru działań językowych […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Uczeń:\n4) rozpoznaje w tekście literackim środki wyrazu artystycznego poznane w szkole\npodstawowej oraz środki znaczeniowe [ ], składniowe [ ], wersyfikacyjne […].\nII. Kształcenie językowe.\n2. Zróżnicowanie języka. Zdający:\n1) rozróżnia pojęcie stylu i stylizacji, rozumie ich znaczenie w tekście;\n2) rozróżnia style funkcjonalne polszczyzny oraz rozumie zasady ich stosowania.\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne wskazanie nazw dwóch środków językowych charakterystycznych dla stylu\nbiblijnego wraz z odpowiednimi przykładami.\n1 pkt - poprawne wskazanie nazwy jednego środka językowego charakterystycznego dla stylu\nbiblijnego wraz z odpowiednim przykładem.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 109\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 2 pkt\nŚrodek językowy\ncharakterystyczny dla stylu\nbiblijnego\nPrzykład z tekstu\nInwersja\n„Serce moje jest mocne, Boże, / mocne serce moje”\nAnafora\n„Zbudź się, duszo moja,\nzbudź harfo i cytro!”\nApostrofa\n„Zbudź się, duszo moja”\n„Bądź wywyższony, Boże, ponad niebo”\nHiperbola\n„Twoja łaskawość aż do niebios”\nPowtórzenie\n„Zmiłuj się nade mną, Boże, zmiłuj się nade mną”\n„Serce moje jest mocne, Boże,\nmocne serce moje”\nWykrzyknienie\n„Bądź wywyższony, Boże, ponad niebo,\na Twoja chwała ponad całą ziemię!”\nZadanie 4. (0-1)\nPrzeczytaj poniższy fragment wiersza Czesława Miłosza.\nCzesław Miłosz\nPiosenka\nAnnie Micińskiej\nJakakolwiek jest boleść, będzie więcej boleści.\nNoc jest czarna, ale będzie czarniejsza.\nDobrze takim, co żyli, ale w porę odeszli.\nTy więc nie bierz spraw ludzkich do serca.\n[…]\nGwiazda wzejdzie i zaraz przeminie.\nNa czekaniu puste lata zbiegną.\nCo upadło, zetleje w ruinie.\nI goryczą będzie ziemskie piękno.\n[1980]\nCzesław Miłosz, Piosenka, [w:] tegoż, Wiersze wszystkie, Kraków 2011.\n110 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nCzy przesłanie Piosenki Czesława Miłosza jest zgodne z motywem przemijania,\nobecnym w biblijnej Księdze Koheleta? Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do obu\ntekstów.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej i światowej oraz umiejętność\nmówienia o nich z wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich na różnych\npoziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n5) interpretuje treści alegoryczne i symboliczne […];\n9) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […];\n11) rozumie pojęcie motywu literackiego i toposu […];\n13) porównuje utwory literackie i ich fragmenty, dostrzega kontynuacje i nawiązania\nw porównywanych tekstach, określa cechy wspólne i różne;\n15) wykorzystuje w interpretacji utworów […] potrzebne konteksty […].\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna, zawierająca stanowisko i uzasadnienie z odwołaniem się do obu\nutworów.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n\nTak, ponieważ zarówno Miłosz, jak i Kohelet zauważają, że wszystko przemija i nic nie\nma wiecznej wartości.\n\nTak, Księga Koheleta głosiła „Marność nad marnościami i wszystko marność”. Tak samo\nw wierszu Miłosza głównym przesłaniem jest fakt, że wszystko przemija, jest marne, nie\nma żadnej wartości.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 111\nZadanie 5. (0-2)\nZapoznaj się z fragmentem wiersza Zbigniewa Herberta i obrazem Hansa Memlinga.\nTekst 1.\nZbigniew Herbert\nU wrót doliny\nPo deszczu gwiazd\nna łące popiołów\nzebrali się wszyscy pod strażą aniołów\nz ocalałego wzgórza\nmożna objąć okiem\ncałe beczące stado dwunogów\n[…]\njest to jak nam wyjaśniają\nkrzyk matek od których odłączają dzieci\ngdyż jak się okazuje\nbędziemy zbawieni pojedynczo\naniołowie stróże są bezwzględni\ni trzeba przyznać mają ciężką robotę\n[…]\nci którzy jak się zdaje\nbez bólu poddali się rozkazom\nidą spuściwszy głowy na znak pojednania\nale w zaciśniętych pięściach chowają\nstrzępy listów wstążki włosy ucięte\ni fotografie\nktóre jak sądzą naiwnie\nnie zostaną im odebrane\ntak to oni wyglądają\nna moment\nprzed ostatecznym podziałem\nna zgrzytających zębami\ni śpiewających psalmy\nZbigniew Herbert, U wrót doliny, [w:] tegoż, Wybór poezji, Wrocław 2019.\n112 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nTekst 2.\nHans Memling\nSąd Ostateczny [tryptyk]\nMuzeum Narodowe w Gdańsku,1467-1471.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Związek frazeologiczny „hiobowe wieści” oznacza złe, tragiczne wiadomości, przynoszące smutek i cierpienie – informacje o nieszczęściu, klęsce lub stracie. Nawiązuje do biblijnej Księgi Hioba, w której bohater kolejno otrzymuje wiadomości o utracie majątku i śmierci dzieci.\n\nZasady oceniania: 1 pkt – poprawne wyjaśnienie związku frazeologicznego. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-2.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":106,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/3","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"3","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 3. (0-1)\nAleksandra Stanisławska uważa, że powszechne wyobrażenia dotyczące AI mają\nzwiązek z mitycznym widzeniem świata i człowieka. Czy w tekście Łukasza Lamży\nznajdujesz potwierdzenie tego sądu? Uzasadnij swoją odpowiedź.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury\n[…].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach\n[…].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza\ni\nhierarchizuje\ninformacje\nz\ntekstów,\nnp.\npublicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych;\n3) […] odczytuje informacje i przekazy jawne i ukryte […].\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nŁukasz Lamża w swoim tekście nie odwołuje się wprost do mitycznego rodowodu wyobrażeń\no AI, ale dostrzega, że w tekstach kultury należących do science fiction AI jest przedstawiona\njako niezależna siła ingerująca w świat człowieka.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 69","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Tak. Łukasz Lamża nie odwołuje się wprost do mitycznego rodowodu wyobrażeń o AI, ale dostrzega, że w tekstach kultury należących do science fiction sztuczna inteligencja jest przedstawiana jako niezależna, obca siła ingerująca w świat człowieka - podobnie jak w mitach istoty pozaludzkie (bogowie, demony) ingerowały w losy ludzi. Takie ukazywanie AI jako budzącej grozę, niekontrolowanej potęgi nawiązuje do archetypicznych, mitycznych wyobrażeń o siłach wyższych rządzących losem człowieka.\n\nZasady oceniania: 1 pkt - odpowiedź poprawna. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":68,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/4","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"4","points":2,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 4. (0-2)\nRozstrzygnij, czy Aleksandra Stanisławska i Łukasz Lamża zgadzają się w kwestii\npostrzegania sztucznej inteligencji jako zagadnienia, którym powinni zajmować się\nwyłącznie specjaliści nauk ścisłych. Uzasadnij swoją odpowiedź, odwołując się do obu\ntekstów.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury\n[…].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach\n[…].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza\ni\nhierarchizuje\ninformacje\nz\ntekstów,\nnp.\npublicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych;\n3) […] odczytuje informacje i przekazy jawne i ukryte […].\nZasady oceniania\n2 pkt - odpowiedź poprawna z trafnym uzasadnieniem odwołującym się do obu tekstów.\n1 pkt - odpowiedź poprawna z trafnym uzasadnieniem odwołującym się do jednego tekstu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt\nAutorzy nie zgadzają się w tej kwestii. Taki pogląd podziela tylko Łukasz Lamża, sprzeciwiając\nsię rozpatrywaniu zagadnienia AI w kategoriach filozoficznych, natomiast Aleksandra\nStanisławska omawia ten problem właśnie w kontekstach filozoficznym i humanistycznym.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nAutorzy obu tekstów przyjmują różne stanowiska w kwestii postrzegania sztucznej inteligencji\njako zagadnienia, którym powinni zajmować się wyłącznie specjaliści nauk ścisłych.\nAleksandra Stanisławska wzywa do dyskusji w zakresie działania AI. Sugeruje też, aby\nracjonalnie rozważać, w jakim kierunku można byłoby tę dyskusję poprowadzić.\n70 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Nie, autorzy nie zgadzają się w tej kwestii. Taki pogląd (że AI powinni zajmować się wyłącznie specjaliści nauk ścisłych) podziela raczej Łukasz Lamża, który sprzeciwia się rozpatrywaniu zagadnienia AI wyłącznie w kategoriach filozoficznych, natomiast Aleksandra Stanisławska omawia ten problem właśnie w kontekstach filozoficznym i humanistycznym, wzywając do szerokiej, interdyscyplinarnej dyskusji na temat AI, a nie tylko do zajmowania się nim przez naukowców ścisłych.\n\nZasady oceniania: 2 pkt - odpowiedź poprawna z trafnym uzasadnieniem odwołującym się do obu tekstów. 1 pkt - odpowiedź poprawna z trafnym uzasadnieniem odwołującym się do jednego tekstu. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":69,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/5","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"5","points":2,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 5. (0-2)\nCzy można wzmocnić wypowiedź Łukasza Lamży cytatem ze Stephena Hawkinga,\nktórego słowa przywołała Aleksandra Stanisławska? Uzasadnij swoją odpowiedź.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury\n[…].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach\n[…].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza\ni\nhierarchizuje\ninformacje\nz\ntekstów,\nnp.\npublicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych;\n3) […] odczytuje informacje i przekazy jawne i ukryte […].\nZasady oceniania\n2 pkt - odpowiedź poprawna z trafnym uzasadnieniem odwołującym się do obu tekstów.\n1 pkt - odpowiedź poprawna z trafnym uzasadnieniem odwołującym się do jednego tekstu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt\nNie. Aleksandra Stanisławska przywołała słowa prof. Stephena Hawkinga, aby podkreślić\nswoje obawy związane z niekontrolowanym rozwojem sztucznej inteligencji, a Łukasz Lamża\nskupia się na podobieństwie sztucznej inteligencji do rzeczywistej natury człowieka.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nNie, ponieważ wypowiedź Lamży koncentruje się na ukazaniu, do czego doprowadza zbyt\nwygórowane przeświadczenie o zdolnościach AI.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 71","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Nie. Aleksandra Stanisławska przywołała słowa prof. Stephena Hawkinga, aby podkreślić swoje obawy związane z niekontrolowanym, gwałtownym rozwojem sztucznej inteligencji i zagrożeniem, jakie może ona stanowić dla ludzkości, natomiast Łukasz Lamża w swojej wypowiedzi skupia się na podobieństwie sztucznej inteligencji do rzeczywistej natury człowieka, a nie na zagrożeniu z jej strony - dlatego cytat z Hawkinga nie wzmocniłby wymowy jego tekstu, gdyż dotyczy innego aspektu zagadnienia.\n\nZasady oceniania: 2 pkt - odpowiedź poprawna z trafnym uzasadnieniem odwołującym się do obu tekstów. 1 pkt - odpowiedź poprawna z trafnym uzasadnieniem odwołującym się do jednego tekstu. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":70,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/5.1","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"5.1","points":1,"ptype":"true_false","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 5.1. (0-1)\nOceń prawdziwość podanych stwierdzeń w odniesieniu do wiersza Zbigniewa Herberta\noraz tryptyku Hansa Memlinga. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F -\njeśli jest fałszywe.\n1.\nWiersz Zbigniewa Herberta i tryptyk Hansa Memlinga nawiązują do\nbiblijnego obrazu końca świata.\nP\nF\n2.\nObraz Sądu Ostatecznego przedstawiony w wierszu Zbigniewa\nHerberta jest taki sam, jak w tryptyku Hansa Memlinga.\nP\nF\n3.\nZ wiersza Zbigniewa Herberta i tryptyku Hansa Memlinga wynika, że\nwszyscy ludzie zostaną zbawieni.\nP\nF\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury oraz innych\ntekstów kultury, a także ich wzajemnej korespondencji.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 113\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n5) interpretuje treści alegoryczne i symboliczne […];\n9) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […];\n11) rozumie pojęcie motywu literackiego i toposu […];\n13) porównuje utwory literackie i ich fragmenty, dostrzega kontynuacje i nawiązania […];\n15) wykorzystuje w interpretacji utworów […] potrzebne konteksty […].\nI.2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n6) odczytuje pozaliterackie teksty kultury, stosując kod właściwy w danej dziedzinie sztuki.\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nPFF","answer":"PFF","answer_text":null,"solution":"1. P - Wiersz Zbigniewa Herberta i tryptyk Hansa Memlinga nawiązują do biblijnego obrazu końca świata.\n2. F - Obraz Sądu Ostatecznego przedstawiony w wierszu Zbigniewa Herberta nie jest taki sam jak w tryptyku Hansa Memlinga.\n3. F - Z wiersza Zbigniewa Herberta i tryptyku Hansa Memlinga nie wynika, że wszyscy ludzie zostaną zbawieni.\n\nZasady oceniania: 1 pkt - odpowiedź poprawna (PFF). 0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-5.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":112,"source":"ai","answer_source":"ai","answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/5.2","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"5.2","points":1,"ptype":"closed","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 5.2. (0-1)\nWyjaśnij sens użytego w wierszu Zbigniewa Herberta sformułowania całe beczące stado\ndwunogów.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich […] na różnych\npoziomach na różnych poziomach: […] metaforycznym, symbolicznym […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n5) interpretuje treści alegoryczne i symboliczne […];\n9) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […];\n14) przedstawia propozycję interpretacji utworu […];\n15) wykorzystuje w interpretacji utworów […] potrzebne konteksty […].\n[szkoła podstawowa, klasy IV-VI]\n15) objaśnia znaczenia […] przenośne w tekstach.\n114 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna, zawierająca odwołanie do wymowy wiersza Zbigniewa\nHerberta.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n\nTo określenie ma wydźwięk negatywny ze względu na degradujące porównanie człowieka\ndo zwierzęcia. Ukazanie go jako lękliwe dwunożne zwierzę nadaje wierszowi Herberta\nklimat grozy i strachu.\n\nSformułowanie to ukazuje dehumanizację człowieka, gdyż wyraz „beczące” odnosi się\nbezpośrednio do zwierząt. W wierszu Herberta ukazuje strach oraz cierpienie, jakiego\ndoświadczają w momencie Sądu Ostatecznego.\n\nSformułowanie to czyni z ludzi masę, odbiera im indywidualność, wskazuje też na\nprzerażenie ludzi w czasie Sądu Ostatecznego: zbili się w stado, czując zagrożenie\ni bezbronność.\nZadanie 6. (0-1)\nPrzypisz każdej z podanych w tabeli postaci mitologicznej (1-4) odpowiadające\njej określenie wybrane spośród A-F.\nA. wierna żona\nB. waleczna księżniczka\nC. cierpiąca matka\nD. zwiastunka nieszczęść\nE. uosobienie kary\nF. patronka miast\nPostać mitologiczna\nOkreślenie\n1. Kasandra\n2. Pandora\n3. Niobe\n4. Penelopa\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej i światowej […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n8) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie\nprogramowej jako lektury obowiązkowe.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 115\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne uzupełnienie wszystkich wskazań.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1D, 2E, 3C, 4A\nZadanie 7. (0-1)\nPrzeczytaj poniższy tekst.\nZbigniew Herbert\nHistoria Minotaura\nW nieodczytanym jeszcze piśmie linearnym A opowiedziano prawdziwą historię księcia\nMinotaura. Był on - wbrew późniejszym plotkom - autentycznym synem króla Minosa\ni Pasifae. Chłopak urodził się zdrowy, lecz z nienormalnie dużą głową - co wróżbiarze\npoczytywali jako znak przyszłej mądrości. W istocie Minotaur rósł w lata swoje jako silny, nieco\nmelancholijny - matołek. Król postanowił oddać go do stanu kapłańskiego. Ale kapłani\ntłumaczyli, że nie mogą przyjąć nienormalnego księcia, bo to mogłoby obniżyć już i tak\nnadszarpnięty przez odkrycie koła - autorytet religii.\nSprowadził tedy Minos modnego w Grecji inżyniera Dedala - twórcę głośnego kierunku\narchitektury pedagogicznej. Tak powstał labirynt. Przez system korytarzy, od najprostszych do\ncoraz bardziej skomplikowanych, różnicę poziomów i schody abstrakcji miał wdrażać księcia\nMinotaura w zasady poprawnego myślenia.\nSnuł się tedy nieszczęsny książę popychany przez preceptorów korytarzami indukcji\ni dedukcji, nieprzytomnym okiem patrzył na poglądowe freski. Nic z tego nie rozumiał.\nWyczerpawszy wszystkie środki, król Minos postanowił pozbyć się zakały rodu.\nSprowadził (także z Grecji, która słynęła ze zdolnych ludzi) zręcznego mordercę Tezeusza.\nI Tezeusz zabił Minotaura. W tym punkcie mit i historia są ze sobą zgodne.\nPrzez labirynt - niepotrzebny już elementarz - wraca Tezeusz, niosąc wielką, krwawą\ngłowę Minotaura o wytrzeszczonych oczach, w których po raz pierwszy kiełkować zaczęła\nmądrość - jaką zwykło zsyłać doświadczenie.\nZbigniew Herbert, Historia Minotaura, [w:] tegoż, Wybór poezji, Wrocław 2019.\nRozstrzygnij, czy opowieść ukazana w Historii Minotaura Zbigniewa Herberta jest\nzgodna z mitologicznym pierwowzorem. Uzasadnij swoją odpowiedź, odwołując się do\nobu tekstów.\n116 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej i światowej […].\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […], a także ich\nwzajemnej korespondencji.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n5) interpretuje treści […] symboliczne utworu literackiego;\n8) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie\nprogramowej jako lektury obowiązkowe;\n11) rozumie pojęcie motywu literackiego i toposu […];\n13) porównuje utwory literackie i ich fragmenty, dostrzega kontynuacje i nawiązania […].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem odwołującym się do obu utworów.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n\nNie są zgodne. W tekście Herberta Minotaur przedstawiony jest jako ofiara, w tradycyjnym\nzaś micie był on ciemiężycielem mieszkańców Krety, a Tezeusz bohaterem.\n\nUkazana opowieść jest niezgodna z mitologicznym pierwowzorem. W oryginalnym micie\nMinotaur jest krwiożerczym bezdusznym potworem, a w reinterpretacji Herberta ofiarą\nnietolerancji systemu, nie monstrum, lecz postacią niewygodną, wymagającą szczególnej\ntroski, „zakałą rodu”.\n\nOpowieść ukazana w „Historii Minotaura” jest zgodna z mitem w kontekście\nnajważniejszych wydarzeń - Dedal buduje labirynt, Tezeusz zabija Minotaura. Herbert\njednak czyni Minotaura nie monstrum, ale człowiekiem niewpisującym się w kanony.\nPoeta reinterpretuje mit, eksponując obecną w nim problematykę wykluczenia\nspołecznego.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 117\nZadanie 8. (0-1)\nWspółczesna\nkultura\nczerpie\ninspirację\nz\nmitologicznych\npierwowzorów.\nPoniżej\nprzedstawiono rysunek Andrzeja Mleczki.\nhttps://www.facebook.com/galeria.andrzejamleczki/photos/a.192455250903793/1063266997155943/?type=1&the\nater\nNapisz, do jakiej postaci mitologicznej nawiązuje rysunek Andrzeja Mleczki. Wyjaśnij,\nna czym polega paradoks przedstawionej na rysunku sytuacji.\nPostać mitologiczna:\nWyjaśnienie:\n118 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej i światowej oraz umiejętność mówienia\no nich z wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury oraz innych\ntekstów kultury, a także ich wzajemnej korespondencji.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym […].\nII. Kształcenie językowe.\n3. Funkcjonalne wykorzystywanie wiedzy o języku w odczytaniu sensów […] tekstów\nliterackich i nieliterackich.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n6) odczytuje pozaliterackie teksty kultury, stosując kod właściwy w danej dziedzinie.\nII. Kształcenie językowe.\n3. Komunikacja językowa i kultura języka. Zdający:\n4) rozpoznaje zjawiska powodujące niejednoznaczność wypowiedzi ([…] paradoksy) […].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem odwołującym się do obu utworów.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nPostać: Syzyf.\nWyjaśnienie paradoksu: praca Syzyfa nie jest doprowadzona do końca, zatem postać\nmówiąca do kogoś przez telefon komórkowy: „Oddzwonię, jak skończę” prawdopodobnie\nnigdy tego nie zrobi.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Sformułowanie „całe beczące stado dwunogów” ukazuje dehumanizację człowieka w obliczu Sądu Ostatecznego - ludzie zostają sprowadzeni do bezradnego, przerażonego stada zwierząt (owiec), odzierani z indywidualności i godności. Porównanie człowieka do zwierzęcia (dwunoga, który beczy jak owca) nadaje obrazowi wydźwięk negatywny, podkreśla strach, bezbronność i trwogę ludzi stłoczonych przed obliczem boskiego sądu.\n\nZasady oceniania: 1 pkt - odpowiedź poprawna, zawierająca odwołanie do wymowy wiersza Zbigniewa Herberta. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-5.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":113,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/6","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"6","points":2,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 6. (0-2)\nJaki sens w kontekście całego akapitu ma ostatnie zdanie tekstu Aleksandry\nStanisławskiej? Odpowiedź uzasadnij, uwzględniając treść tego zdania oraz\nzastosowaną w nim interpunkcję.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury\n[…].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach\n[…].\nII. Kształcenie językowe.\n1. Pogłębianie funkcjonalnej wiedzy z zakresu nauki o języku.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza\ni\nhierarchizuje\ninformacje\nz\ntekstów,\nnp.\npublicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych;\n3) […] odczytuje informacje i przekazy jawne i ukryte […].\nII. Kształcenie językowe.\n4. Ortografia i interpunkcja. Zdający:\n2) wykorzystuje składniowo-znaczeniowy charakter interpunkcji do uwypuklenia sensów\n[…] tekstu.\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne wyjaśnienie sensu zadania z uwzględnieniem jego treści i interpunkcji\n(uzasadnienie użycia pauzy i wielokropka).\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie sensu zadania z uwzględnieniem jego treści ale bez\nuwzględnienia interpunkcji (nie wystarczy samo dostrzeżenie użytych znaków\nprzestankowych).\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt\nOstatnie zdanie tekstu jest urwane, ponieważ stanowi wezwanie do dyskusji na temat\nsztucznej inteligencji zanim pozbawi ona ludzi wpływu na dalsze losy świata. Za pomocą pauzy\n(myślnika) i wielokropka autorka wyodrębniła kluczowe stwierdzenie póki jeszcze możemy.\n72 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nOstatnie zdanie tekstu wyraża obawę i ma wywołać u czytelników refleksję na temat\nzagrożenia związanego z rozwojem sztucznej inteligencji. W ostatnim akapicie autorka\nprzekonuje, że skoro AI ma być lepsza w myśleniu od ludzi, to możemy uchronić się jedynie\nprzed tym, co przewidzimy, a z założenia AI przewiduje więcej.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Ostatnie zdanie tekstu Aleksandry Stanisławskiej jest celowo urwane (zakończone wielokropkiem, poprzedzonym pauzą - myślnikiem), ponieważ stanowi wezwanie do podjęcia dyskusji na temat sztucznej inteligencji, zanim to ona przejmie kontrolę nad dalszymi losami świata i pozbawi ludzi wpływu na przyszłość. Za pomocą pauzy autorka wyodrębnia i uwypukla kluczowe, dobitne stwierdzenie „póki jeszcze możemy”, a wielokropek sugeruje niedopowiedzenie, otwartość zakończenia i niepokój o to, co nastąpi, jeśli dyskusja nie zostanie podjęta na czas.\n\nZasady oceniania: 2 pkt - poprawne wyjaśnienie sensu zdania z uwzględnieniem jego treści i interpunkcji (uzasadnienie użycia pauzy i wielokropka). 1 pkt - poprawne wyjaśnienie sensu zdania z uwzględnieniem jego treści, ale bez uwzględnienia interpunkcji. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":71,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/7","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"7","points":2,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 7. (0-2)\nWypisz z tekstów Aleksandry Stanisławskiej i Łukasza Lamży po jednym ironicznym\nstwierdzeniu na temat stosunku współczesnych ludzi do sztucznej inteligencji. Wyjaśnij\ncel użycia ironii w każdym tekście.\nTekst 1.\nPrzykład ironicznego stwierdzenia:\nCel użycia:\nTekst 2.\nPrzykład ironicznego stwierdzenia:\nCel użycia:\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 73\nWymaganie ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach\n[…].\nWymaganie szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n6) […] rozpoznaje w tekstach […]: ironię […]; określa ich funkcje w tekście i rozumie\nwartościujący charakter.\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne wypisanie stwierdzeń z obu tekstów oraz trafne wyjaśnienie, na czym polega\nich ironiczny charakter.\n1 pkt - poprawne wypisanie stwierdzenia z jednego tekstu oraz trafne wyjaśnienie, na czym\npolega jego ironiczny charakter.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt\nTekst 1.\nPrzykład ironicznego stwierdzenia: Ten mit ma się do dziś znakomicie. […] Opowieści o AI są\nzadziwiająco podobne.; Programy komputerowe zaczynają decydować o tym, co kupujemy,\nz kim się spotkamy albo czy dostaniemy kredyt.\nCel użycia: Autorka posłużyła się ironią, aby w sposób sugestywny ukazać, jak współcześni\nludzie traktują AI, postrzegając ją jako zjawisko mające/przejmujące władzę nad człowiekiem.\nTekst 2.\nPrzykład ironicznego stwierdzenia: O czym tu filozofować?!; Wielu filozofów umysłu\ni kognitywistów na słowa „świadomość” i „umysł” reaguje alergicznie […].\nCel użycia: Autor tekstu 2. posłużył się ironią, aby w sposób wyolbrzymiony ukazać\nuczłowieczanie AI przez współczesnych ludzi.\n74 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Tekst 1.\nPrzykład ironicznego stwierdzenia: „Ten mit ma się do dziś znakomicie. [...] Opowieści o AI są zadziwiająco podobne.”; „Programy komputerowe zaczynają decydować o tym, co kupujemy, z kim się spotkamy albo czy dostaniemy kredyt.”\nCel użycia: Autorka posłużyła się ironią, aby w sposób sugestywny ukazać, jak współcześni ludzie traktują AI, postrzegając ją jako zjawisko mające/przejmujące władzę nad człowiekiem.\n\nTekst 2.\nPrzykład ironicznego stwierdzenia: „O czym tu filozofować?!”; „Wielu filozofów umysłu i kognitywistów na słowa „świadomość” i „umysł” reaguje alergicznie [...].”\nCel użycia: Autor tekstu 2. posłużył się ironią, aby w sposób wyolbrzymiony ukazać uczłowieczanie AI przez współczesnych ludzi.\n\nZasady oceniania: 2 pkt - poprawne wypisanie stwierdzeń z obu tekstów oraz trafne wyjaśnienie, na czym polega ich ironiczny charakter. 1 pkt - poprawne wypisanie stwierdzenia z jednego tekstu oraz trafne wyjaśnienie, na czym polega jego ironiczny charakter. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":72,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/8","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"8","points":4,"ptype":"true_false","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 8. (0-4)\nNa podstawie obu tekstów zredaguj syntetyzującą notatkę na temat: współczesny\nczłowiek wobec sztucznej inteligencji. Twoja wypowiedź powinna liczyć 60-90\nwyrazów.\nUwaga: w ocenie wypowiedzi będzie brana pod uwagę poprawność językowa,\nortograficzna i interpunkcyjna.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury\n[…].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach\n[…].\nII. Kształcenie językowe.\n1. Pogłębianie funkcjonalnej wiedzy z zakresu nauki o języku.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n2. Wykorzystanie kompetencji językowych […] w wypowiedziach […] pisemnych.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza i hierarchizuje informacje z tekstów, np. publicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 75\nII. Kształcenie językowe.\n4. Ortografia i interpunkcja. Zdający:\n1) stosuje zasady ortografii i interpunkcji […].\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n2. Mówienie i pisanie. Zdający:\n2) buduje wypowiedź w sposób świadomy, za znajomością jej funkcji językowej […];\n6) tworzy spójne wypowiedzi w następujących formach gatunkowych: […] notatka\nsyntetyzująca.\nZasady oceniania\nTreść\n3 pkt\n2 pkt\n1 pkt\n0 pkt\nnotatka spełnia\nkryteria A, B i C\nokreślone dla\n3 pkt, ALE\nprzekroczona\nzostała\ndozwolona\nliczba wyrazów\nnotatka spełnia\nkryteria A, B i C\nokreślone dla\n2 pkt, ALE\nprzekroczona\nzostała\ndozwolona\nliczba wyrazów\nnotatka\nspełnia\nkryteria A i C\nokreślone dla\n1 pkt, ALE\nprzekroczona\nzostała\ndozwolona\nliczba\nwyrazów\nALBO\nALBO\nALBO\nA. przedstawienie\nstanowiska\nkażdego\nautora\nnotatka\nprzedstawia -\noparte na\nkluczowych dla\ntematu\ninformacjach -\nstanowisko\nkażdego autora\nwzględem\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie\nnotatki,\nodtworzone na\npodstawie\ninformacji\nzawartych\nw tekście, na\nodpowiednim\npoziomie\nuogólnienia\nnotatka\nprzedstawia -\noparte na\nkluczowych dla\ntematu\ninformacjach -\nstanowisko\nkażdego autora\nwzględem\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie\nnotatki,\nodtworzone na\npodstawie\ninformacji\nzawartych\nw tekście, ale\npoziom\nuogólnienia jest\nzaburzony\nnotatka\nprzedstawia\nstanowisko\nkażdego autora\nwzględem\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie\nnotatki,\nodtworzone na\npodstawie\ninformacji\nzawartych\nw tekście\nnotatka nie\nspełnia\nżadnego\nz kryteriów\nokreślonego\ndla 1 pkt\nB. zestawienie\nstanowisk obu\nautorów\nw notatce\nzestawiono\nstanowiska obu\nautorów;\npoprawnie\nwskazano np.\npunkty wspólne/\nw notatce\nzestawiono\nstanowiska obu\nautorów;\npoprawnie\nwskazano np.\npunkty wspólne/\nrozbieżne albo\nstanowiska obu\nautorów nie są\nze sobą\nzestawione albo\nsą zestawione\nniepoprawnie;\nnie wskazano\nnp. punktów\n76 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nrozbieżne albo\nróżnorodność\naspektów\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie\nnotatki ujętych\nw tekstach obu\nautorów\nróżnorodność\naspektów\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie\nnotatki ujętych\nw tekstach obu\nautorów\nwspólnych/\nrozbieżnych\nalbo różnych\naspektów\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie\nnotatki ujętych\nw tekstach obu\nautorów\nC. spójność\nnotatka stanowi\nlogiczną\ni zorganizowaną\ncałość\nnotatka stanowi\nlogiczną\ni zorganizowaną\ncałość ALBO\nw notatce\nwystępują\nusterki\nw spójności\nnotatka stanowi\nlogiczną\ni zorganizowaną\ncałość ALBO\nw notatce\nwystępują\nusterki\nw spójności\nD. długość notatki\n60-90 wyrazów\n60-90 wyrazów\n60-90 wyrazów\nPoprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna\n1 pkt - poprawny zapis, dopuszczalne dwa błędy (językowe, ortograficzne lub interpunkcyjne).\n0 pkt - trzy i więcej błędów (językowych, ortograficznych lub interpunkcyjnych).\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 3 pkt za treść\nAutorzy obu tekstów podjęli problem znaczenia sztucznej inteligencji dla współczesnego\nczłowieka. Ich opinie na ten temat są jednak różne. Aleksandra Stanisławska obawia się, że\nsztuczna inteligencja może zdominować ludzi. Swój pogląd autorka uzasadnia przykładami\nzastępowania człowieka przez sztuczną inteligencję oraz wpływania przez nią na jego decyzje.\nŁukasz Lamża uważa przeciwnie, że AI jest niezbędna, a jako wytwór człowieka naśladuje\njego intelekt, tym samym nie zagraża ludzkiej cywilizacji.\n[67 wyrazów]\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt za treść\nOba teksty przedstawiają dwa odmienne poglądy na temat wpływu sztucznej inteligencji (AI)\nna człowieka. Aleksandra Stanisławska obawia się zdominowania człowieka przez AI. Boi się,\nże AI, przewyższająca człowieka inteligencją, może go zastąpić. Łukasz Lamża sądzi\nnatomiast, że bez sztucznej inteligencji nie ma rozwoju cywilizacji. Sztuczna inteligencja może\nzrobić wiele dobrego dla człowieka, na przykład wyręczyć go w wielu sprawach. AI nie zastąpi\nczłowieka całkowicie, bo jest przez niego stworzona na jego wzór.\n[72 wyrazy]\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt za treść\nAleksandra Stanisławska pokazuje stworzone przez ludzi wizje robotów, które myślą podobnie\njak ludzie, ale uważa, że w rzeczywistości inteligencja robotów będzie zupełnie inna. Będzie\ndziałała szybciej i lepiej niż ludzka. Zdaniem autorki sztuczna inteligencja będzie trudna do\nkontroli i groźna dla ludzi. Łukasz Lamża, pisząc o sztucznej inteligencji, uważa, że sztuczna\ninteligencja jest niezbyt twórcza, ale za to bardzo przydatna ludziom, np. przy wykonywaniu\nprac domowych.\n[66 wyrazów]\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 77\nWiązka 2.\nPrzeczytaj uważnie teksty, a następnie wykonaj zadania umieszczone pod nimi. Odpowiadaj\ntylko na podstawie tekstów i tylko własnymi słowami - chyba że w zadaniu polecono\ninaczej. Udzielaj tylu odpowiedzi, o ile Cię poproszono.\nTekst 1.\nMarcin Adamczak\nArchitektura i przypadek\nPrzypadek zdaje się kategorią nader odległą od dziedziny architektury, naturalnie niejako\nz dziedziny tej wykluczoną i skazaną na banicję. Architektura, sztuka związana z precyzyjnym\nrysunkiem i ścisłym planowaniem, z rozmaitymi gałęziami wiedzy ścisłej, ze skomplikowanymi\nrachunkami sił i ciężarów oraz dokładną realizacją wcześniejszych założeń z przypadkiem\nłączyć się nie może.\nI rzeczywiście - o przypadku nie wspomina australijski architekt Andrew Maynard przy\nopisie pochodzącego z jego pracowni projektu Corb 2.0. Projekt ten […] inspirowany był także\nartykułem […] o występującym w USA zjawisku przenoszenia domów z miejsca na miejsce\ni przemieszczania się wraz z nimi po terytorium kraju oraz zwyczajami rodaków architekta,\nktórzy, jak wylicza, w czasie swojego życia przeciętnie trzynastokrotnie zmieniają miejsce\nzamieszkania. […] Idee funkcjonalnych budowli zrównujących społeczne różnice, mieszkań\ndostępnych dla każdego, starannie rozmieszczonych pośród zieleni wygodnych „maszyn do\nmieszkania” zostały jednak zniekształcone i zdegenerowane przez „ekonomiczny racjonalizm,\nplanowanie przestrzenne pozbawione wyobraźni i odpowiedzialności oraz nieodwołujące się\ndo jakichkolwiek wartości” - twierdzi Maynard […]. Australijczyk zamiast „maszyn do\nmieszkania” proponuje użycie maszyn w celu „podważenia społecznej hierarchii\ni zniwelowania różnic na rynku nieruchomości”.\nMaynard odwołuje się do popularnych pomysłów wykorzystania kontenerów w celach\nmieszkaniowych. Utopijność jego projektu pozwala mu przy tym na nieskrępowaną fantazję\ni brawurę w propozycjach wykorzystania wszystkich cech blaszanych boksów. Podstawą jest\njak najlepsze wykorzystanie łatwości ich przemieszczania. Zaprojektowane w Corb 2.0\nbudowle składają się ze względnie autonomicznych modułów mieszkaniowych […], mających\nprzypominać bardziej apartamenty niż ciasne mieszkania w blokach, zdecydowanie łatwiej\nkojarzące się nam z wnętrzami kontenerów. Moduły te przy użyciu dźwigów znajdujących się\nobok budowli pozostawałyby mobilne […]. Ponadto sam kształt budowli składającej się\nz modułów miałby zmieniać się zgodnie z potrzebami mieszkańców, potencjalnie mogąc\nprzeobrażać się w plenerowe kino lub bankietowy taras […]. Układ modułów mógłby sprzyjać\nsocjalizacji lub, w innym wypadku, anonimowości i prywatności. Mobilność modułów\npozwalałaby też ich mieszkańcom na decyzję o opuszczeniu danej budowli, przemieszczenie\nsię i „podłączenie” (plug-in) do podobnego rodzaju konstrukcji w innej dzielnicy lub innym\nmieście. […] Maynard podkreśla przy tym społeczne aspekty projektu: jego egalitarność\n(osiąganą w dużej mierze poprzez zmienność: moduł przemieszcza się w kilkudniowych\nodstępach, a mieszkanie na dolnych piętrach po pewnym czasie staje się prestiżowym\npenthousem1), niwelowanie społecznych hierarchii oraz wspólnotowe podejmowanie decyzji\nco do kształtu całego zbioru modułów i przystosowanie go do potrzeb mieszkańców. Zmiany\n[…] byłyby przy tym determinowane dwoma rodzajami czynników - byłyby losowe, a z drugiej\nstrony - podlegały wspólnym uzgodnieniom mieszkańców. Maynard nie precyzuje, jak\nw praktyce miałyby się do siebie te dwie sprzeczne jednak zasady. […]\n78 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nCorb 2.0 jawi się niczym oryginalny projekt „architektury aleatorycznej”2, w której kształt\nnieustannie przeobrażającej się budowli oraz płynny układ poszczególnych jej elementów\ndeterminowane są przez przypadek. Owa architektoniczna „aleatoryczność” sięga przy tym\ngłębiej niż aleatoryka w muzyce czy dadaistycznej poezji. Architektura, posiadany przez nas\ndom czy mieszkanie, pełnią funkcję nie tylko estetyczną, znacznie ważniejszą ich rolą jest\nokreślanie naszego miejsca w strukturze społecznej i sytuacji życiowej; czynią to skuteczniej\nniż kolekcjonowane wiersze czy płyty.\nNa podstawie: Marcin Adamczak: Architektura i przypadek. „Aleatoryczna” budowla jako forma oporu\nwobec „constans” i racjonalnego planowania, „Kultura Współczesna” 2010, nr 2.\n1 Penthouse - luksusowy apartament na ostatnim piętrze budynku mieszkalnego.\n2 Aleatorycznej - uwzględniającej i sankcjonującej przypadek w procesie twórczym.\nTekst 2.\nRafał Szrajber\nGry komputerowe w edukacji architektonicznej i kulturalnej\nPrzestrzeń architektoniczna towarzyszy człowiekowi od tysiącleci, zapisuje w sobie\nwiedzę o czasach, w jakich przyszło jej powstać. Są w niej odciśnięte uwarunkowania\ntechniczno-technologiczne czy nawet stosunki społeczne. Warto więc odtworzyć taką\nprzestrzeń w jak najbardziej realnej formie, by spełniała swój edukacyjny charakter. W grach\npodstawowym ograniczeniem jest zastosowana technologia […] odpowiedzialna za\nreprezentację graficzną i fizyczną odtwarzanego lub kreowanego świata. Modele tworzące\nprzestrzeń często są optymalizowane, tak by zapewniały swobodną jej eksplorację przez\nużytkownika. Modele takie bazują na uproszczonej geometrii […]. W rzeczywistości podobnie\n- autentyczna substancja struktury zabytkowej bywa wymieniana i zastępowana\nwspółczesnymi materiałami i rozwiązaniami, a co za tym idzie zatracona całkowicie, utrzymany\nnatomiast zostaje wygląd zewnętrzny obiektu. […]\nBudowanie wirtualnego świata […] nie zakłada odtwarzania go jako kopii całej\nrzeczywistej przestrzeni. Twórcy skupiają się na najważniejszych obiektach i miejscach, które\nw czytelny i jednoznaczny sposób pozwalają na identyfikację przestrzeni przez odbiorcę.\nZ uwagi na uwarunkowania technologiczne są odtwarzane tylko główne relacje przestrzenne.\nWraz z rozwojem technologii przestrzeń jest prezentowana coraz bardziej realnie w coraz\nszerszym spektrum (detale, zmieniające się oświetlenie dnia i nocy, warunki pogodowe itp.).\n[…] Możliwe że miejskie gry przyszłości będą się odbywać częściowo w świecie\nwygenerowanym komputerowo (na wzór Google Earth), jednak w innych realiach czasowych\ni historycznych, a częściowo w rzeczywistym świecie, by zweryfikować zachodzące w tej\nprzestrzeni zmiany. […]\nBardzo dużo gier, które odniosły światowe sukcesy, bazuje na przenoszeniu wartości\nkulturowych, w tym także przestrzeni architektonicznej, do świata gry, jako elementu\npozwalającego stworzyć i poprowadzić fabułę, wygenerować atrakcyjne otoczenie oraz dodać\ndo samej rozgrywki wartości dodane, bazujące na reprezentowanej w tle zawartości. […]\nDzięki fabule i rozwiązaniom przebiegu rozgrywki gra Assassin’s Creed stała się dla\ngraczy polem eksploracji średniowiecznych miast, między innymi Damaszku i Jerozolimy. Po\ninteresująco zaprezentowanej przestrzeni gracz mógł się swobodnie przemieszczać, także\nw niekonwencjonalny sposób, np. po dachach budynków. Fenomen gry Assassin's Creed II,\nczy jej kontynuacji w postaci Assassin's Creed Brotherhood, ukazał graczom wspaniałe miasta\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 79\n- Wenecję, Florencję czy Rzym wyjęte prosto z epoki renesansu. Można tam nie tylko\nobcować z samą architekturą (choć swoboda eksploracji pozwala graczowi wejść na dach\ni kopułę Santa Maria Del Fiore), ale spotkać wybitne postacie tego okresu, często połączone\nz samą rozgrywką. Poznawanie i testowanie wynalazków Leonarda da Vinci w grze Assassin's\nCreed Brotherhood przybliża i utrwala wiedzę o nich. W bardzo ciekawy sposób\npoprowadzona fabuła i odtworzona przestrzeń przyczyniły się do wielkiego sukcesu tej gry. Na\njej podstawie powstały książka, komiksy i zapewne niebawem powstanie film. […]\nW wymienionych grach przestrzeń architektoniczna jest tłem głównych zmagań graczy,\njednak to ona tworzy klimat i nadaje charakter grze. Powiązania przestrzenne i układ form\nz uwagi na znaczenie w samej rozgrywce pozostają w pamięci gracza na długo, utrwalając się\npoprzez kolejne jej eksplorowanie i rozwiązywanie problemów jej towarzyszących.\nPrzedstawione gry nie są jedynymi, które mogą być materiałem dydaktycznym\nw obcowaniu z architekturą. Takich wirtualnych światów, gdzie architektura nadaje grze\nnamiastkę edukacyjności, jest dużo więcej. Trzeba mieć jednak pomysł na wykorzystanie ich\npotencjału oraz właściwości.\nNa podstawie: Rafał Szrajber, Gry komputerowe w edukacji architektonicznej i kulturalnej - wirtualna\nprzestrzeń jako środowisko zdobywania wiedzy o architekturze, „Zeszyty Naukowe Politechniki Łódzkiej”\n2011, nr 1.\nZadanie 1. (0-1)\nOceń prawdziwość podanych stwierdzeń odnoszących się do obu tekstów. Zaznacz P,\njeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1.\nArchitektura i proponowane przez nią rozwiązania przestrzenne\nwpływają na kształtowanie poczucia estetyki u użytkowników.\nP\nF\n2.\nWykorzystane dla zilustrowania wywodu przykłady rozwiązań\narchitektonicznych łączy odnoszenie ich do tradycji.\nP\nF\n3.\nAutorzy w obu tekstach posługują się paradoksem wprowadzającym\ntreści niejednoznaczne.\nP\nF\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury,\na także ich wzajemnej korespondencji.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach\n[…].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza\ni\nhierarchizuje\ninformacje\nz\ntekstów\nnp.\npublicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych;\n2) analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens […].\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\n80 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nPoprawna odpowiedź\nP P F\nZadanie 2. (0-2)\nCzy zgadzasz się ze stwierdzeniem, że obaj autorzy uznają przestrzeń architektoniczną\nza element, który czyni otoczenie atrakcyjnym dla użytkowników? Uzasadnij swoją\nodpowiedź, ilustrując ją przykładami z obu tekstów.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury,\na także ich wzajemnej korespondencji.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach\n[…].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza\ni\nhierarchizuje\ninformacje\nz\ntekstów\nnp.\npublicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych;\n2) analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens […].\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne uzasadnienie stanowiska i zilustrowanie go przykładami z obu tekstów.\n1 pkt - poprawne uzasadnienie stanowiska i zilustrowanie go przykładem z jednego tekstu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt\nObaj autorzy uważają, że wykorzystanie rozwiązań architektonicznych czyni przestrzeń\natrakcyjną. Nowoczesne projekty, np. Corb 2.0, pozwalają na taką aranżację przestrzeni, która\nzaspokaja indywidualne potrzeby jej użytkowników, natomiast stosowanie architektonicznych\nrozwiązań w grach komputerowych zaspokaja oczekiwania graczy i pełni funkcje edukacyjne.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nZgadzam się ze stwierdzeniem, że obaj autorzy uznali, że przestrzeń architektoniczna jest\nelementem decydującym o atrakcyjności otoczenia. To właśnie przestrzeń architektoniczna\ndecyduje o tym, że gry komputerowe są ciekawe, przybliżają nam klimat np. średniowiecznych\nczy renesansowych miast, są źródłem wiedzy o zabytkach czy znanych postaciach z danego\nokresu kulturowego.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 81\nZadanie 3. (0-1)\nRafał\nSzrajber\nuważa,\nże\nw\nprzestrzeni\narchitektonicznej\nznajdują\nswoje\nodzwierciedlenie uwarunkowania techniczno-technologiczne czy nawet stosunki\nspołeczne. Czy sąd ten znajduje potwierdzenie w tekście Marcina Adamczaka?\nOdpowiedź uzasadnij.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury,\na także ich wzajemnej korespondencji.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach\n[…].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza\ni\nhierarchizuje\ninformacje\nz\ntekstów\nnp.\npublicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych;\n2) analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens […].\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie obu odniesień wskazanych w tekście drugim\ndo tekstu pierwszego.\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie jednego z odniesień wskazanych w tekście\ndrugim do tekstu pierwszego.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nSąd Rafała Szrajbera dotyczący odzwierciedlenia w przestrzeni architektonicznej\nuwarunkowań techniczno-technologicznych i stosunków społecznych znajduje potwierdzenie\nw tekście „Architektura i przypadek”. Marcin Adamczak uważa, że rozwój technologii\nbudowlanych pozwala na realizację takich projektów, jak Corb 2.0. Autor stwierdza też, że\nnowe rozwiązania, np. wykorzystywanie kontenerów do tworzenia nowych kompleksów\nbudowlanych, pozwalają niwelować różnice w społecznej hierarchii.\n82 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nZadanie 4. (0-2)\nNa podstawie obu tekstów sformułuj dwa argumenty potwierdzające słuszność tezy:\nRozwiązania architektoniczne w świecie wirtualnym i świecie rzeczywistym mają cechy\nwspólne.\nArgument 1.:\nArgument 2.:\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury,\na także ich wzajemnej korespondencji.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach\n[…].\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n1. Doskonalenie umiejętności retorycznych […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza\ni\nhierarchizuje\ninformacje\nz\ntekstów\nnp.\npublicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych;\n2) analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens […].\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n2. Mówienie i pisanie. Zdający:\n10) […] formułuje argumenty na podstawie tekstu […].\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne sformułowanie dwóch argumentów z odniesieniem do obu tekstów.\n1 pkt - poprawne sformułowanie jednego argumentu z odniesieniem do obu tekstów.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt\nArgument 1. Wspólną cechą rozwiązań architektonicznych w świecie wirtualnym i świecie\nrzeczywistym jest ich egalitaryzm - poszukiwanie takich form architektonicznych, które\nzaspakajają potrzeby każdego człowieka.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 83\nArgument 2. Rozwiązania architektoniczne w świecie wirtualnym i świecie rzeczywistym\ncharakteryzuje sięganie przez ich twórców do form nowoczesnych, równocześnie\nprzypominających formy znane z tradycji.\nZadanie 5. (0-3)\nZ każdego tekstu wypisz po dwa przykłady słownictwa o charakterze wartościującym\ni rozstrzygnij, czy w każdym z tekstów pełni ono tę samą funkcję. Uzasadnij odpowiedź.\nSłownictwo o charakterze\nwartościującym\nPrzykład 1.\nPrzykład 2.\nTekst 1.\nTekst 2.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury,\na także ich wzajemnej korespondencji.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach\n[…].\nII. Kształcenie językowe.\n3. Funkcjonalne wykorzystywanie wiedzy o języku w odczytaniu sensów zawartych\nw strukturze głębokiej tekstów […] nieliterackich.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza\ni\nhierarchizuje\ninformacje\nz\ntekstów\nnp.\npublicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych;\n2) analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens, główną myśl […].\nII. Kształcenie językowe.\n2. Zróżnicowanie języka. Zdający:\n7) rozpoznaje słownictwo o charakterze wartościującym […].\n84 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nZasady oceniania\n3 pkt - poprawne podanie dwóch przykładów z każdego tekstu, poprawne rozstrzygnięcie wraz\nz uzasadnieniem.\n2 pkt - poprawne podanie po jednym przykładzie z każdego tekstu, poprawne rozstrzygnięcie\nwraz z uzasadnieniem.\n1 pkt - poprawne podanie dwóch przykładów z jednego tekstu, poprawne rozstrzygnięcie wraz\nz uzasadnieniem odnoszącym się do tego tekstu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 3 pkt\nSłownictwo o charakterze\nwartościującym\nPrzykład 1.\nPrzykład 2.\nTekst 1.\nstarannie, wygodnych,\nzniekształcone,\nzdegenerowane\nutopijność, nieskrępowaną,\nbrawurę\nTekst 2.\nnajważniejszych,\njednoznaczny\nbardzo, atrakcyjne\nRozstrzygnięcie: w tekstach słownictwo wartościujące wzmacnia przekaz, ale w każdym\nz tekstów w inny sposób.\nUzasadnienie: W obu tekstach język wartościuje rozwiązania architektoniczne, o których piszą\nautorzy. Różnica polega na tym, że w tekście Marcina Adamczaka użycie słownictwa\nnacechowanego negatywnie i pozytywnie wzmacnia kontrasty, o których pisze autor,\na w tekście Rafała Szrajbera dominuje słownictwo o charakterze pozytywnym, wzmacniające\npozytywny obraz rozwiązań architektonicznych w grach komputerowych.\nZadanie 6. (0-1)\nRozstrzygnij, czy w odniesieniu do całego tekstu Marcina Adamczaka można uznać, że\nistnieje związek między pojęciem przypadku a „ekonomicznym racjonalizmem”\nw funkcjonowaniu architektury. Uzasadnij swoje stanowisko.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 85\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury,\na także ich wzajemnej korespondencji.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach\n[…].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza\ni\nhierarchizuje\ninformacje\nz\ntekstów\nnp.\npublicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych;\n2) analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens, główną myśl […].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nMarcin Adamczak początkowo wskazuje, że przypadek i racjonalizm ekonomiczny się\nwykluczają, jednak całość wywodu pozwala wnioskować, że to właśnie przypadkowe\nrozwiązania architektoniczne pozwalają na racjonalne ekonomiczne decyzje.\nZadanie 7. (0-1)\nWypisz z tekstu Rafała Szrajbera dwa sformułowania, które potwierdzają opinię, że\nprzeniesienie tradycyjnej przestrzeni architektonicznej do gier komputerowych daje\nużytkownikom nieograniczone możliwości poznawcze.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury,\na także ich wzajemnej korespondencji.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach\n[…].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza\ni\nhierarchizuje\ninformacje\nz\ntekstów\nnp.\npublicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych;\n2) analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens, główną myśl […];\n3) […] rozpoznaje środki językowe i ich funkcje zastosowane w tekstach […].\n86 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 87\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wypisanie dwóch sformułowań.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n- architektura nadaje grze namiastkę edukacyjności\n- wygenerować atrakcyjne otoczenie\n- ukazał graczom wspaniałe miasta\n- dodać do samej rozgrywki wartości dodane\n- przestrzeń jest prezentowana coraz bardziej realnie\nZadanie 8. (0-4)\nNa podstawie obu tekstów napisz syntetyzującą notatkę na temat: funkcje architektury\nw życiu człowieka. Twoja wypowiedź powinna liczyć 60-90 wyrazów.\nUwaga: w ocenie wypowiedzi będzie brana pod uwagę poprawność językowa,\nortograficzna i interpunkcyjna.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury\n[…].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach\n[…].\nII. Kształcenie językowe.\n1. Pogłębianie funkcjonalnej wiedzy z zakresu nauki o języku.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n2. Wykorzystanie kompetencji językowych […] w wypowiedziach […] pisemnych.\n88 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza\ni\nhierarchizuje\ninformacje\nz\ntekstów,\nnp.\npublicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych.\nII. Kształcenie językowe.\n4. Ortografia i interpunkcja. Zdający:\n1) stosuje zasady ortografii i interpunkcji […].\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n2. Mówienie i pisanie. Zdający:\n2) buduje wypowiedź w sposób świadomy, za znajomością jej funkcji językowej […];\n6) tworzy spójne wypowiedzi w następujących formach gatunkowych: […] notatka\nsyntetyzująca.\nZasady oceniania\nTreść\n3 pkt\n2 pkt\n1 pkt\n0 pkt\nnotatka spełnia\nkryteria A, B i C\nokreślone dla\n3 pkt, ALE\nprzekroczona\nzostała\ndozwolona\nliczba wyrazów\nnotatka spełnia\nkryteria A, B i C\nokreślone dla\n2 pkt, ALE\nprzekroczona\nzostała\ndozwolona\nliczba wyrazów\nnotatka\nspełnia\nkryteria A i C\nokreślone dla\n1 pkt, ALE\nprzekroczona\nzostała\ndozwolona\nliczba\nwyrazów\nALBO\nALBO\nALBO\nA. przedstawienie\nstanowiska\nkażdego\nautora\nnotatka\nprzedstawia -\noparte na\nkluczowych dla\ntematu\ninformacjach -\nstanowisko\nkażdego autora\nwzględem\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie\nnotatki,\nodtworzone na\npodstawie\ninformacji\nzawartych\nw tekście, na\nodpowiednim\npoziomie\nuogólnienia\nnotatka\nprzedstawia -\noparte na\nkluczowych dla\ntematu\ninformacjach -\nstanowisko\nkażdego autora\nwzględem\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie\nnotatki,\nodtworzone na\npodstawie\ninformacji\nzawartych\nw tekście, ale\npoziom\nuogólnienia jest\nzaburzony\nnotatka\nprzedstawia\nstanowisko\nkażdego autora\nwzględem\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie\nnotatki,\nodtworzone na\npodstawie\ninformacji\nzawartych\nw tekście\nnotatka nie\nspełnia\nżadnego\nz kryteriów\nokreślonego\ndla 1 pkt\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 89\nB. zestawienie\nstanowisk obu\nautorów\nw notatce\nzestawiono\nstanowiska obu\nautorów;\npoprawnie\nwskazano np.\npunkty wspólne/\nrozbieżne albo\nróżnorodność\naspektów\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie\nnotatki ujętych\nw tekstach obu\nautorów\nw notatce\nzestawiono\nstanowiska obu\nautorów;\npoprawnie\nwskazano np.\npunkty wspólne/\nrozbieżne albo\nróżnorodność\naspektów\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie\nnotatki ujętych\nw tekstach obu\nautorów\nstanowisk obu\nautorów nie\nzestawiono albo\nzestawiono je\nniepoprawnie;\nnie wskazano\nnp. punktów\nwspólnych/\nrozbieżnych\nalbo różnych\naspektów\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie\nnotatki ujętych\nw tekstach obu\nautorów\nC. spójność\nnotatka stanowi\nlogiczną\ni zorganizowaną\ncałość\nnotatka stanowi\nlogiczną\ni zorganizowaną\ncałość ALBO\nw notatce\nwystępują\nusterki\nw spójności\nnotatka stanowi\nlogiczną\ni zorganizowaną\ncałość ALBO\nw notatce\nwystępują\nusterki\nw spójności\nD. długość notatki\n60-90 wyrazów\n60-90 wyrazów\n60-90 wyrazów\nPoprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna\n1 pkt - poprawny zapis, dopuszczalne dwa błędy (językowe, ortograficzne lub interpunkcyjne).\n0 pkt - trzy i więcej błędów (językowych, ortograficznych lub interpunkcyjnych).\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 3 pkt za treść\nOba teksty podkreślają wpływ architektury na życie człowieka i eksponują jej zmienioną\nwspółcześnie funkcję. Różni je sfera oddziaływania na człowieka - Marcin Adamczak\npodkreśla utylitarny charakter architektury, dostosowany do potrzeb mieszkańców\nwynikających z zachowań społecznych, natomiast Rafał Szrajber ukazuje rolę architektury\nw grach komputerowych, tym samym oddając aspekt estetyczny, poznawczy czy edukacyjny\nkreowanej w nich przestrzeni. Obaj autorzy zgodnie traktują architekturę jako dopełnienie\npotrzeb człowieka.\n[64 wyrazy]\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt za treść\nObaj autorzy ukazują rolę architektury służącą człowiekowi. W pierwszym tekście architektura\ninspiruje do poszukiwań rozwiązań sprzyjających poprawie warunków bytowych, zniwelowaniu\nróżnic społecznych, czego przykładem są funkcjonalne i mobilne moduły. W drugim tekście -\njest tłem rozpoznawania realiów przeszłości we współczesnych rozwiązaniach, czego\nprzykładem są gry komputerowe. Adamczyk uważa, że architektura pokazuje nasze miejsce\nw społeczeństwie, jego strukturze, określa sytuację życiową, jest czymś więcej niż zabawa\nukazana przez Szrajbera.\n[67 wyrazów]\n90 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt za treść\nObaj autorzy podkreślają ważną rolę architektury w życiu człowieka. Według nich spełnia ona\nróżnorodne funkcje i sprzyja fizycznym oraz duchowym potrzebom człowieka. Marcin\nAdamczyk, ukazując działania twórcy domów budowanych z kontenerów, podkreśla\nzaspakajanie poprzez pomysły architektoniczne użytkowych potrzeb człowieka. Rafał Szrajber\nnatomiast poprzez zobrazowanie działań twórców gier komputerowych, wprowadzających\ngraczy w przestrzenie wspaniałych miast z dawnych czasów, obrazuje zaspakajanie funkcji\nestetycznych, edukacyjnych i służących zabawie.\n[65 wyrazów]\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 91\nWiązka 3.\nPrzeczytaj uważnie teksty, a następnie wykonaj zadania umieszczone pod nimi. Odpowiadaj\ntylko na podstawie tekstów i tylko własnymi słowami - chyba że w zadaniu polecono\ninaczej. Udzielaj tylu odpowiedzi, o ile Cię poproszono.\nTekst 1.\nColin A. Ronan\nEpoka lodowcowa\nW okresie poprzedzającym ostatnie 50 milionów lat epoki lodowcowe nie pojawiały się\nregularnie, lecz gdy już się zdarzały, to na ogół w kolosalnej skali. Potężne zlodowacenie\nzdarzyło się około 2,2 miliarda lat temu, po nim przyszedł ciepły okres trwający około miliarda\nlat, a później znowu nastąpiło zlodowacenie, jeszcze większe niż uprzednio - tak duże, że\nniektórzy naukowcy nazywają je erą kriogeniczną lub erą superlodowcową. W popularnych\nopracowaniach używa się określenia „Ziemia-śnieżka”.\nSłowo „śnieżka” nie w pełni oddaje mordercze warunki, jakie wówczas panowały na Ziemi.\nTeoria mówi, że na skutek spadku promieniowania słonecznego o około 6 procent oraz\nzmniejszenia produkcji (lub akumulacji) gazów cieplarnianych planeta w zasadzie straciła\nzdolność utrzymywania ciepła. Powierzchnia Ziemi stała się jedną wielką Antarktydą.\nTemperatury spadły aż o 45 stopni Celsjusza. Prawdopodobnie cała powierzchnia planety\nzamarzła, grubość skorupy lodu na oceanach sięgała 800 metrów na dużych szerokościach\ngeograficznych i dziesiątków metrów w tropikach.\nIstnieje dość duża rozbieżność między dowodami geologicznymi, które wskazują, że lód\nbył wszędzie, także na równiku, a dowodami biologicznymi, które równie przekonująco\nsugerują, że gdzieś musiała istnieć otwarta powierzchnia wody. Główny argument stanowią\ncyjanobakterie, które nie tylko przeżyły to doświadczenie, lecz także kontynuowały\nfotosyntezę, a do tego potrzebne jest światło słoneczne. Każdy, kto kiedykolwiek próbował coś\nzobaczyć przez warstwę lodu, doskonale wie, że lód bardzo szybko staje się nieprzezroczysty\ni już przy kilku metrach grubości w ogóle nie przepuszcza światła. Wysunięto dwa możliwe\nrozwiązania. Być może istniał jakiś niewielki obszar odkrytego oceanu (na przykład wokół\njakiegoś zlokalizowanego źródła ciepła). Druga możliwość jest taka, że lód mógł się tworzyć\nw taki sposób, iż pozostał przezroczysty - to się czasem zdarza w naturalnych warunkach.\nJeżeli Ziemia rzeczywiście zamarzła w całości, to powstaje bardzo trudne pytanie, w jaki\nsposób zdołała później rozmarznąć. Pokryta lodem planeta odbija tak dużą część ciepła, że\npowinna na zawsze pozostać zamarznięta. Okazuje się, że ratunek mógł nadejść ze strony\nstopionego wnętrza Ziemi. Być może raz jeszcze zawdzięczamy nasze istnienie tektonice.\nZgodnie z tą hipotezą ocieplenie nastąpiło za sprawą wulkanów, które przebiły się przez\nwarstwę lodu, emitując ciepło i wyrzucając na zewnątrz gazy, które stopiły śnieg i przywróciły\natmosferę. Zapewne nie jest dziełem przypadku, że koniec tego superzlodowacenia zbiegł się\nw czasie w eksplozją kambryjską - wiosną w historii życia na Ziemi, aczkolwiek panujące\nwówczas warunki zapewne nie przypominały współczesnej wiosny. W miarę ocieplenia się\nZiemia\nprzechodziła\nprawdopodobnie\nfazę\nnajburzliwszej\npogody,\nz\nhuraganami\nwywołującymi fale wysokie jak drapacze chmur i deszczami o nieopisanej intensywności.\nW tym czasie robaki, mięczaki i inne istoty, których środowiskiem były otwory w dnie\noceanu, zapewne nawet nie zauważyły, że na powierzchni coś się dzieje, lecz pozostałe formy\nżycia na Ziemi najprawdopodobniej stanęły na krawędzi całkowitej zagłady. Nasza obecna\n92 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nwiedza na temat tych odległych zdarzeń jest jednak zbyt nikła, aby można cokolwiek stwierdzić\nz całkowitą pewnością.\nColin A. Ronan, Dzieje Wszechświata. Od Wielkiego Wybuchu do końca czasu, Warszawa 1996.\nTekst 2.\nImmanuel Velikovsky\nEpoki zlodowacenia\nJak nas uczą, niewiele tysięcy lat temu wielkie obszary Europy i Północnej Ameryki pokrywały\nlodowce. Wieczny lód pokrywał nie tylko zbocza wysokich gór, ale wielką masą rozłożył się na\nkontynentach, nawet na szerokościach geograficznych o umiarkowanym klimacie. […]\nZaproponowano wiele idei i domysłów, aby wyjaśnić, jak powstawały epoki zlodowacenia\ni dlaczego się zakończyły. Niektórzy przypuszczali, że słońce w różnych okresach emituje\nwięcej lub mniej ciepła, co powoduje na Ziemi okresy gorąca i chłodu; ale brak dowodów, że\nsłońce jest taką „zmienną gwiazdą”, co by potwierdziło tę hipotezę.\nInni wysnuli przypuszczenia, że przestrzeń kosmiczna ma cieplejsze i zimniejsze obszary,\ni kiedy nasz układ słoneczny wędruje przez obszary zimniejsze, lód przesuwa się w stronę\nszerokości geograficznych bliższych tropikom. Jednak nie znaleziono żadnych fizycznych\nczynników, które byłyby odpowiedzialne za obecność takich ciepłych i zimnych obszarów\nprzestrzeni.\nNiektórzy zastanawiali się, czy procesja obszarów zrównania dnia z nocą albo powolna\nzmiana kierunku ziemskiej osi może powodować okresowe zmiany klimatu. Wykazano jednak,\nże różnice w nasłonecznieniu nie mogą być dostatecznie duże, aby stanowiły przyczynę epok\nzlodowacenia. […]\nNiektórzy\nz\nnaukowców\nupatrywali\nprzyczyny\nzlodowacenia\nw\nzmniejszeniu\npoczątkowego ciepła planety; okresy cieplejsze, między epokami zlodowacenia, przypisywano\nciepłu uwalnianemu przez hipotetyczny rozkład organizmów w warstwach bliskich powierzchni\nZiemi. Rozważano także wzrost i spadek aktywności gorących źródeł.\nInni przypuszczali, że to pył pochodzenia wulkanicznego wypełnił atmosferę ziemską\ni powstrzymał nasłonecznienie, albo że przeciwnie - zwiększona zawartość dwutlenku węgla\nw atmosferze spowodowałaby spadek temperatur […].\nWszystkie wyżej wymienione teorie i hipotezy zawodzą, gdy nie mogą spełnić\nnajważniejszego warunku: po to, aby mogły się uformować masy lodu, musiały mieć miejsce\nznaczne opady. To wymaga obecności większych ilości pary wodnej w atmosferze, co jest\nwynikiem zwiększonego parowania powierzchni oceanów; ale to może być spowodowane\ntylko przez ciepło. Wielu naukowców zwracało uwagę na ten fakt i nawet wyliczyli, że dla\nwytworzenia pokrywy lodowej takiej jak w epoce zlodowacenia poziom powierzchni oceanu\npowinien wskutek parowania obniżyć się wiele stóp. Takie parowanie oceanów, po którym\nnastąpiłby szybki proces zamarzania, nawet w obszarach o klimacie umiarkowanym, mógłby\nwytworzyć epoki zlodowacenia. Problem jest następujący: co mogłoby spowodować\nparowanie i następnie szybkie zamarznięcie? Ponieważ nie jest znana przyczyna takich\nszybkich zmian rozgrzania i zamrożenia dużych obszarów planety, przyznano więc, że\n„obecnie przyczyna nadmiernego tworzenia się lodu na lądach stanowi zaskakującą\ntajemnicę, główny temat dla przyszłych badaczy zagadek Ziemi”.\nNieznane są nie tylko przyczyny pojawienia się i późniejszego znikania pokrywy lodowej,\nale problemem jest również to, jaki kształt geograficzny miał obszar pokryty lodem. Dlaczego\npokrywa lodowa na półkuli południowej poruszała się z terenów tropikalnych Afryki w stronę\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 93\npołudniowych obszarów polarnych, a nie w przeciwnym kierunku, i podobnie, dlaczego\nz półkuli północnej lód w Indiach poruszał się od równika w stronę Himalajów i większych\nszerokości geograficznych? Dlaczego lodowce w epoce zlodowacenia pokrywały większą\ncześć Północnej Ameryki i Europy, podczas gdy północna część Azji była od nich wolna? […]\nLodowce powstają na obszarach wiecznego śniegu; dlatego pozostają na zboczach\nwysokich gór. Północ Syberii jest najzimniejszym miejscem na Ziemi. Dlaczego epoka\nzlodowacenia nie dotknęła tego obszaru, podczas gdy objęła dorzecze Missisipi i całą Afrykę na\npołudnie od równika? Nie zaproponowano żadnego zadowalającego wyjaśnienia tej kwestii.\nImmanuel Velikovsky, Zderzanie światów, Londyn-Warszawa 2010.\n1 Stopa - jednostka miary, ok. 30 cm.\nZadanie 1. (0-1)\nWyjaśnij, na czym polega ironia zastosowana w pierwszym zdaniu drugiego akapitu\ntekstu Colina A. Ronana Epoka lodowcowa.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury\n[…].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach\n[…].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n6) […] rozpoznaje w tekstach […]: ironię […]; określa ich funkcje w tekście i rozumie\nwartościujący charakter.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza\ni\nhierarchizuje\ninformacje\nz\ntekstów,\nnp.\npublicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych.\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\n94 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n\nIronia zastosowana we wskazanym zdaniu polega na tym, że autor podkreśla, iż słowo\n„śnieżka” używane w odniesieniu do Ziemi z epoki lodowcowej, jest nieadekwatne, zbyt\nłagodne i nie oddaje rzeczywistych, morderczych warunków, jakie panowały na Ziemi\nw tamtym okresie.\n\nIronia zastosowana we wskazanym zdaniu polega na tym, że wykorzystano grę słów\no przeciwstawnych znaczeniach: „śnieżka”, synonim łagodności, jest zestawiony\nz określeniem „mordercze warunki”, co daje efekt ironii. Autor podkreśla, że rzeczywiste\nwarunki klimatyczne Ziemi w epoce lodowcowej można opisać jako mordercze.\nZadanie 2. (0-1)\nImmanuel\nVelikovsky\nposzczególne\nakapity\nswojego\ntekstu\nrozpoczyna\nsformułowaniami typu: „inni wysnuli przypuszczenia”, „niektórzy zastanawiali się”.\nOkreśl, jaką funkcję językową pełnią takie sformułowania w tekście.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury\n[…].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach\n[…].\nII. Kształcenie językowe.\n1. Pogłębianie funkcjonalnej wiedzy z zakresu nauki o języku.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n2) analizuje strukturę tekstu […];\n3) rozpoznaje środki językowe i ich funkcje zastosowane w tekstach.\nII. Kształcenie językowe.\n3. Komunikacja językowa i kultura języka. Zdający:\n3) rozpoznaje i określa funkcje tekstu […].\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n Wyrażenia te przede wszystkim podkreślają hipotetyczny charakter rozważań, czyli\ndowodzą, że przyczyna zlodowacenia nie jest jeszcze wyjaśniona.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 95\n\nW tekście użycie wyrażeń typu: „inni wysnuli przypuszczenia”, „niektórzy zastanawiali się”\nsprawia, że tekst ma walor poznawczy. Wyrażenia te pełnią funkcję informatywną.\n\nPod względem językowym zwroty te służą podkreśleniu wielości koncepcji dotyczących\nzlodowacenia oraz braku jednej niepodważalnej.\nZadanie 3. (0-1)\nCzy Colin A. Ronan i Immanuel Velikovsky wskazują taką samą potencjalną przyczynę\nzlodowaceń Ziemi? Uzasadnij odpowiedź na podstawie obu tekstów.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury,\na także ich wzajemnej korespondencji.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach\n[…].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza\ni\nhierarchizuje\ninformacje\nz\ntekstów,\nnp.\npublicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych;\n2) analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens […];\n3) […] odczytuje informacje i przekazy jawne i ukryte […].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nNie. Tekst Colina A. Ronana wskazuje jedną teorię, tłumaczącą przyczynę powstania\nzlodowacenia Ziemi. Natomiast Immanuel Velikovsky omawia sześć różnych teorii i hipotez\nwyjaśniających problem, stwierdza także, że żadna z nich nie tłumaczy przyczyn zlodowacenia\nw sposób przekonujący.\n96 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nZadanie 4. (0-2)\nRozważając\nnaukowy\nproblem\nzlodowaceń,\nImmanuel\nVelikovsky\ntwierdzi:\nZaproponowano inne teorie, o równie hipotetycznym charakterze, jednak nie wykazano\nistnienia zjawiska odpowiedzialnego za zmiany czy też zdolnego spowodować taki\nefekt. Na podstawie obu tekstów ustal, czy autor Epoki lodowcowej zgodziłby się\nz zacytowanym stwierdzeniem. Odpowiedź uzasadnij.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury,\na także ich wzajemnej korespondencji.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach\n[…].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza\ni\nhierarchizuje\ninformacje\nz\ntekstów,\nnp.\npublicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych;\n2) analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens, główną myśl […];\n3) […] odczytuje informacje i przekazy jawne i ukryte […].\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawna odpowiedź z trafnym uzasadnieniem na podstawie obu tekstów.\n1 pkt - poprawna odpowiedź z trafnym uzasadnieniem na podstawie jednego tekstu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt\nColin A. Ronan zgodziłby się z zacytowanym stwierdzeniem Immanuela Velikovsky’ego.\nWnioski w obu tekstach dotyczące wiedzy o przebiegu zlodowaceń są zbieżne, choć obaj\nautorzy prezentują inne teorie wskazujące na przyczynę zlodowacenia. Ronan zwraca uwagę\nm.in. na spadek natężenia promieniowania słonecznego, natomiast Velikovsky pisze o kilku\nhipotezach tłumaczących przyczyny zlodowaceń. Obaj autorzy podsumowują swoje wywody\npodobnymi stwierdzeniami: Ronan nadmienia, że nic nie wiemy na temat przeszłości Ziemi,\nnatomiast Velikovsky stwierdza, że nie ma „zadowalającego wyjaśnienia tej kwestii”.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 97\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nRonan mógłby zgodzić się ze stwierdzeniem Velikovsky’ego, ponieważ obaj piszą, że nie\nmożna przedstawić jednoznacznego wyjaśnienia kwestii przyczyn i przebiegu zlodowaceń.\nVelikovsky podaje sześć hipotez, tłumaczących to zjawisko, ale ostatecznie obaj autorzy\nprzedstawiają podobny wniosek: za mało wiemy o dawnej przeszłości Ziemi, żeby stwierdzić\ncoś ostatecznie.\nZadanie 5. (0-2)\nNa podstawie tekstów rozstrzygnij, czy ich autorzy zgodnie uważają, że prowadzenie\nbadań nad zlodowaceniami Ziemi jest potrzebnym nauce odkrywaniem „zaskakującej\ntajemnicy” życia naszej planety. Odpowiedź uzasadnij.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury,\na także ich wzajemnej korespondencji.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach\n[…].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza\ni\nhierarchizuje\ninformacje\nz\ntekstów,\nnp.\npublicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych;\n2) analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens, główną myśl […];\n3) […] odczytuje informacje i przekazy jawne i ukryte […].\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne rozstrzygnięcie z trafnym odwołaniem do obu tekstów.\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie z trafnym odwołaniem do jednego tekstu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\n98 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt\nNie można potwierdzić zgodnego stanowiska obu autorów tekstu. Immanuel Velikovsky pisze\njednoznacznie, że zagadnienie zlodowaceń, ze względu na wiele niewyjaśnionych wątków,\nstanowi „główny temat dla przyszłych badaczy zagadek Ziemi”, natomiast Colin A. Ronan nie\nwyraził takiej opinii w sposób dosłowny. Z wypowiedzi autora: „nasza obecna wiedza na temat\ntych odległych zdarzeń jest zbyt nikła, aby można cokolwiek stwierdzić z całkowitą pewnością”\nmożna wywnioskować, że istnieje potrzeba i konieczność ciągłych badań, ale Conan nie\nstwierdza tego wprost.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nMoim zdaniem stanowisko autorów obu tekstów nie do końca jest zgodne. Velikovsky\nstwierdza, że zagadnienie zlodowacenia powinno być głównym przedmiotem badań\nnaukowców, ponieważ nie wszystko zostało jeszcze wyjaśnione w tym temacie. Natomiast\nColin A. Ronan prezentuje trochę inną postawę niż Velikovsky, co powoduje, że stanowiska\nautorów obu tekstów trudno uznać za zgodne.\nZadanie 6. (0-2)\nCzy konkluzje dotyczące historii zlodowaceń Ziemi, które w swoich tekstach formułują\nColin A. Ronan i Immanuel Velikovsky, są podobne, czy się różnią? Odpowiedź\nuzasadnij, odwołując się do obu tekstów.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury,\na także ich wzajemnej korespondencji.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach\n[…].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza\ni\nhierarchizuje\ninformacje\nz\ntekstów,\nnp.\npublicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych;\n2) analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens, główną myśl […].\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 99\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne rozstrzygnięcie z trafnym odwołaniem do obu tekstów.\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie z trafnym odwołaniem do jednego tekstu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt\nKonkluzje dotyczące historii zlodowaceń w tekstach obu autorów są tożsame, ponieważ obaj\nstwierdzają, że aktualny stan wiedzy na temat przyczyn i przebiegu zlodowaceń oraz\nnastępujących ociepleń jest według Colina A. Ronana „nikły”, a zdaniem Immanuela\nVelikovsky’ego jest „tajemnicą”.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nKonkluzje dotyczące historii zlodowaceń w obu tekstach są podobne, ale przedstawione\ndowody i hipotezy się różnią. W swoim tekście Colin A. Ronan po opisie zmian klimatycznych,\ngeologicznych i biologicznych, jakie zachodziły na Ziemi podczas kolejnych zlodowaceń,\nstwierdza, że wiedza o „tych odległych zdarzeniach jest jednak zbyt nikła”. Do podobnych\nwniosków dochodzi Immanuel Velikovsky.\nZadanie 7. (0-4)\nNa podstawie obu tekstów napisz syntetyzującą notatkę na temat: badania naukowe\nnad zjawiskiem zlodowacenia. Twoja wypowiedź powinna liczyć 60-90 wyrazów.\nUwaga: w ocenie wypowiedzi będzie brana pod uwagę poprawność językowa,\nortograficzna i interpunkcyjna.\n100 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury\n[…].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach\n[…].\nII. Kształcenie językowe.\n1. Pogłębianie funkcjonalnej wiedzy z zakresu nauki o języku.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n2. Wykorzystanie kompetencji językowych […] w wypowiedziach […] pisemnych.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza i hierarchizuje informacje z tekstów, np. publicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych.\nII. Kształcenie językowe.\n4. Ortografia i interpunkcja. Zdający:\n1) stosuje zasady ortografii i interpunkcji […].\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n2. Mówienie i pisanie. Zdający:\n2) buduje wypowiedź w sposób świadomy, za znajomością jej funkcji językowej […];\n6) tworzy spójne wypowiedzi w następujących formach gatunkowych: […] notatka\nsyntetyzująca.\nZasady oceniania\nTreść\n3 pkt\n2 pkt\n1 pkt\n0 pkt\nnotatka spełnia\nkryteria A, B i C\nokreślone dla\n3 pkt, ALE\nprzekroczona\nzostała\ndozwolona\nliczba wyrazów\nnotatka spełnia\nkryteria A, B i C\nokreślone dla\n2 pkt, ALE\nprzekroczona\nzostała\ndozwolona\nliczba wyrazów\nnotatka\nspełnia\nkryteria A i C\nokreślone dla\n1 pkt, ALE\nprzekroczona\nzostała\ndozwolona\nliczba\nwyrazów\nALBO\nALBO\nALBO\nA. przedstawienie\nstanowiska\nkażdego\nautora\nnotatka\nprzedstawia -\noparte na\nkluczowych dla\ntematu\ninformacjach -\nstanowisko\nkażdego autora\nwzględem\nzagadnienia\nnotatka\nprzedstawia -\noparte na\nkluczowych dla\ntematu\ninformacjach -\nstanowisko\nkażdego autora\nwzględem\nzagadnienia\nprzedstawia\nstanowisko\nkażdego autora\nwzględem\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie\nnotatki,\nodtworzone na\npodstawie\nnotatka nie\nspełnia\nżadnego\nz kryteriów\nokreślonego\ndla 1 pkt\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 101\nokreślonego\nw temacie\nnotatki,\nodtworzone na\npodstawie\ninformacji\nzawartych\nw tekście, na\nodpowiednim\npoziomie\nuogólnienia\nokreślonego w\ntemacie notatki,\nodtworzone na\npodstawie\ninformacji\nzawartych\nw tekście, ale\npoziom\nuogólnienia jest\nzaburzony\ninformacji\nzawartych\nw tekście\nB. zestawienie\nstanowisk obu\nautorów\nw notatce\nzestawiono\nstanowiska obu\nautorów;\npoprawnie\nwskazano np.\npunkty wspólne/\nrozbieżne albo\nróżnorodność\naspektów\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie\nnotatki ujętych\nw tekstach obu\nautorów\nw notatce\nzestawiono\nstanowiska obu\nautorów;\npoprawnie\nwskazano np.\npunkty wspólne/\nrozbieżne albo\nróżnorodność\naspektów\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie\nnotatki ujętych\nw tekstach obu\nautorów\nstanowisk obu\nautorów nie\nzestawiono albo\nzestawiono je\nniepoprawnie;\nnie wskazano\nnp. punktów\nwspólnych/\nrozbieżnych\nalbo różnych\naspektów\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie\nnotatki ujętych\nw tekstach obu\nautorów\nC. spójność\nnotatka stanowi\nlogiczną\ni zorganizowaną\ncałość\nnotatka stanowi\nlogiczną\ni zorganizowaną\ncałość ALBO\nw notatce\nwystępują\nusterki\nw spójności\nnotatka stanowi\nlogiczną\ni zorganizowaną\ncałość ALBO\nw notatce\nwystępują\nusterki\nw spójności\nD. długość notatki\n60-90 wyrazów\n60-90 wyrazów\n60-90 wyrazów\nPoprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna\n1 pkt - poprawny zapis, dopuszczalne dwa błędy (językowe, ortograficzne lub interpunkcyjne).\n0 pkt - trzy i więcej błędów (językowych, ortograficznych lub interpunkcyjnych).\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 3 pkt za treść\nTematem obu tekstów jest rozwikłanie zagadki powstania epoki lodowcowej w dziejach Ziemi.\nObaj autorzy, odwołując się do badań naukowców z różnych dziedzin, próbują weryfikować\nstawiane hipotezy badawcze. Colin Ronan swoje rozważania prowadzi wokół fenomenu\npowtórnego zlodowacenia, czyli docieka przyczyn powstania zjawiska: zlodowacenie -\nocieplenie - powtórne zlodowacenie. Emmanuel Velikovsky natomiast roztrząsa z pozycji\nróżnych dziedzin naukowych sam efekt zlodowacenia. Obaj autorzy przyznają, że\nwspółczesna nauka nie jest w stanie wyjaśnić tego zjawiska przyrodniczego.\n[71 wyrazów]\n102\nInformator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt za treść\nPodstawową trudnością w badaniach nad epokami lodowcowymi jest dystans czasowy i brak\nmożliwości zebrania dowodów, które pozwoliłyby poprzeć formułowane teorie. Obaj autorzy\npiszą o istnieniu wielu hipotez naukowych, tłumaczących przyczyny, przebieg i zanik\nzlodowaceń. Według Colina A. Ronana widać rozbieżność między dowodami biologicznymi\ni geologicznymi, natomiast Immanuel Velikovsky twierdzi, że przyczyna zmian klimatycznych\nZiemi w epoce zlodowacenia jest „tajemnicą”.\n[59 wyrazów]\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt za treść\nRonan i Valikovsky eksponują różnorodność trudnych do udowodnienia, ze względu na\ndystans między współczesnością a epoką lodowcową, teorii na temat istnienia zlodowaceń\ni ich zaniku. Obaj autorzy podkreślają znaczenie działań naukowców podejmujących badania\nnad procesami zachodzącymi we wnętrzu Ziemi i na jej powierzchni, nad czynnikami\nbiologicznymi oraz zmianami klimatycznymi i dowodzą, że wiedza w tej dziedzinie jest\nniewielka, a jedyne, czym dysponujemy, to domysły i niewyjaśnione hipotezy.\n[67 wyrazów]\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami\n103\nCzęść 2. Test historycznoliteracki\nZadanie 1. (0-1)\nZapoznaj się z poniższymi tekstami.\nTekst 1.\nKsięga Rodzaju\n124 Potem Bóg rzekł: «Niechaj ziemia wyda istoty żywe różnego rodzaju: bydło, zwierzęta\npełzające i dzikie zwierzęta według ich rodzajów!» I stało się tak. 25Bóg uczynił różne rodzaje\ndzikich zwierząt, bydła i wszelkich zwierząt pełzających po ziemi. I widział Bóg, że były dobre.\n26A wreszcie rzekł Bóg: «Uczyńmy człowieka na Nasz obraz, podobnego Nam. Niech panuje\nnad rybami morskimi, nad ptactwem powietrznym, nad bydłem, nad ziemią i nad wszystkimi\nzwierzętami pełzającymi po ziemi!»\n27Stworzył więc Bóg człowieka na swój obraz,\nna obraz Boży go stworzył:\nstworzył mężczyznę i niewiastę.\nKsięga Rodzaju, [w:] Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, Poznań 1989.\nTekst 2.\nMichał Anioł\nStworzenie Adama\nKaplica Sykstyńska w Watykanie, 1511.\nRozstrzygnij, czy obraz stworzenia Adama we fragmencie Księgi Rodzaju jest taki sam,\njak na fresku Michała Anioła. Uzasadnij swoją odpowiedź, odwołując się do obu dzieł.\n104 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury oraz innych\ntekstów kultury, a także ich wzajemnej korespondencji.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury […].\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n3. Kształcenie umiejętności formułowania i uzasadniania sądów na temat dzieł literackich\noraz innych tekstów kultury.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n5) interpretuje treści alegoryczne i symboliczne […];\n9) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […];\n15) wykorzystuje w interpretacji utworów […] potrzebne konteksty […].\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n6) odczytuje pozaliterackie teksty kultury, stosując kod właściwy w danej dziedzinie sztuki.\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna, zawierająca rozstrzygnięcie i uzasadnienie z odwołaniem się do\nobu dzieł.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n Obraz stworzenia Adama we fragmencie Księgi Rodzaju nieco różni się od fresku Michała\nAnioła. Fragment Biblii wskazuje, że Pan Bóg stworzył mężczyznę i kobietę, natomiast fresk\nprzedstawia tylko Boga-Stwórcę oraz Adama. Fragment Genesis sugeruje także, że\nstworzeniu człowieka towarzyszyły zwierzęta, nad którymi ludzie mieli panować, natomiast\nna fresku nie widać żadnej zwierzyny. Dostrzegam jedno podobieństwo, mianowicie Księga\nRodzaju mówi o tym, że Pan Bóg stworzył człowieka na swój obraz i podobieństwo.\n Uważam, że obrazy te się pokrywają. W Księdze Rodzaju jest mowa o tym, że człowiek\nzostał stworzony na podobieństwo Boga, co wyraźnie widać na fresku. Bóg panuje nad\nwszelkim stworzeniem, a wyciągając rękę do człowieka, przekazuje mu część swojej mocy,\nw tym panowanie nad florą i fauną.\n Oba teksty kultury zawierają podobną wizję stworzenia Adama, gdyż przedstawiają Boga\npowołującego go do życia na własny obraz i przekazującego mu we władanie ziemię.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 105\nZadanie 2. (0-2)\nZapoznaj się z poniższym obrazem.\nLéon Bonnat\nHiob\n1880, Muzeum d’Orsay w Paryżu.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Przykładowa notatka syntetyzująca (ok. 75 wyrazów):\n\nAutorzy zgodnie dostrzegają, że współczesny człowiek otacza sztuczną inteligencję nadmiernym, często nieuzasadnionym zachwytem i lękiem zarazem, przypisując jej cechy niemal nadludzkie. Aleksandra Stanisławska ostrzega przed niekontrolowanym rozwojem AI, przywołując słowa Stephena Hawkinga, i wzywa do refleksji, zanim człowiek straci nad nią kontrolę. Łukasz Lamża natomiast ironizuje na temat uczłowieczania AI, podkreślając, że jej rzeczywiste możliwości są przez ludzi przeceniane, a dyskusja o niej bywa nadmiernie filozoficzna. Obaj autorzy postulują racjonalne, krytyczne podejście do tematu.\n\nUwaga: liczba wyrazów mieści się w wymaganym przedziale 60-90.\n\nZasady oceniania (na podstawie tabeli z informatora), kryterium treści:\nA. Przedstawienie stanowiska każdego autora - notatka powinna zawierać stanowisko obu autorów wobec AI, oparte na kluczowych dla tematu informacjach, ujęte na odpowiednim poziomie uogólnienia (bez nadmiernego cytowania).\nB. Zestawienie stanowisk obu autorów - notatka powinna poprawnie wskazywać punkty wspólne i/lub rozbieżne aspekty zagadnienia ujęte w obu tekstach.\nOcena punktowa (3 pkt - spełnione kryteria A i B na najwyższym poziomie uogólnienia; 2 pkt - kryteria A i B spełnione, ale poziom uogólnienia zaburzony, lub spełnione jedno kryterium na poziomie dla 3 pkt; 1 pkt - notatka spełnia kryteria częściowo/na niższym poziomie; 0 pkt - notatka nie spełnia żadnego z kryteriów) - maksymalnie 3 pkt za treść. Dodatkowy, niezależny 1 pkt przyznawany jest za poprawność językową, ortograficzną i interpunkcyjną wypowiedzi (łącznie 0-4 pkt). Przekroczenie dozwolonej liczby wyrazów (60-90) obniża liczbę punktów za treść o jeden poziom.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":74,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/9","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"9","points":2,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 9. (0-2)\nPrzeczytaj poniższy fragment tekstu.\nHomer\nOdyseja\nPieśń pierwsza\nMuzo! Męża wyśpiewaj, co święty gród Troi\nZburzywszy, długo błądził w tułaczce swojej\nSiła różnych miast widział, poznał tylu ludów\nZwyczaje, a co przygód doświadczył i trudów!\nA co strapień na morzach, gdy przyszło za siebie\nLub za swe towarzysze stawić się w potrzebie,\nBy im powrót zapewnić!\nHomer, Odyseja, Wrocław 1975.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 119","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Zadanie 9. obejmuje dwa podpunkty odnoszące się do fragmentu inwokacji „Odysei” Homera (0-2 pkt razem):\n\n9.1. Fragment odwołuje się do Odyseusza, ponieważ mowa w nim o zdobywcy Troi („co święty gród Troi zburzywszy”), który długo błądził w tułaczce, doświadczając wielu przygód i trudów w drodze powrotnej do domu (motyw wieloletniej wędrówki, próby ocalenia towarzyszy i powrotu, np. spotkanie z cyklopem Polifemem czy Kirke).\n\n9.2. Inwokacja pełniła w starożytnej epopei rolę uroczystego wstępu, w którym narrator zwracał się do bóstwa (Muzy) z prośbą o natchnienie i pomoc w opowiadaniu, a zarazem zapowiadał w skrócie temat i treść całego utworu.\n\nZasady oceniania: 1 pkt za każdą poprawną odpowiedź cząstkową (9.1 i 9.2), łącznie 0-2 pkt.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":118,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/9.1","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"9.1","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 9.1. (0-1)\nDo którego z bohaterów mitologii greckiej odwołuje się podany fragment eposu\nHomera? Podaj jego imię i uzasadnij odpowiedź.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury […] światowej […].\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n8) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie\nprogramowej jako lektury obowiązkowe.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne podanie imienia bohatera wraz z uzasadnieniem.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n\nDo Odyseusza, ponieważ brał udział w wojnie trojańskiej - „co święty gród Troi\nzburzywszy”, a następnie tułał się po świecie, nie mogąc dotrzeć do domu - „długo błądził\ni w tułaczce swojej”.\n\nOdyseusz, gdyż we fragmencie przywołana jest tułaczka głównego bohatera, który\npragnął powrócić do rodzinnej Itaki. We fragmencie przywołane zostają również trudy,\njakich doświadczył, czego przykładem może być pokonanie cyklopa Polifema lub\nspotkanie z Kirke.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Fragment odwołuje się do Odyseusza, gdyż mowa w nim o zdobywcy Troi („co święty gród Troi zburzywszy”), który długo błądził w tułaczce po jej zburzeniu, doświadczając wielu przygód i cierpień, usiłując wrócić do ojczyzny i ocalić swych towarzyszy (np. pokonanie cyklopa Polifema, spotkanie z Kirke).\n\nZasady oceniania: 1 pkt - poprawne podanie imienia bohatera wraz z uzasadnieniem. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-9.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":119,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/9.2","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"9.2","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 9.2. (0-1)\nOdwołując się do podanego fragmentu eposu Homera, określ, jaką rolę w starożytnej\nepopei pełniła inwokacja.\n120 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury […] światowej oraz umiejętność mówienia o nich\nz wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\nII. Kształcenie językowe.\n3. Funkcjonalne wykorzystywanie wiedzy o języku w odczytaniu sensów zawartych\nw strukturze głębokiej tekstów literackich […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n4) rozpoznaje w tekście literackim środki wyrazu artystycznego poznane w szkole\npodstawowej [apostrofę] […]; określa ich funkcje;\n8) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie\nprogramowej jako lektury obowiązkowe.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne określenie roli inwokacji w epopei.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n\nInwokacja pełniła rolę wstępu, zapowiadała pokrótce temat utworu. W przypadku „Odysei”\nHomera inwokacja zapowiada, że epos będzie o podróży, błądzeniu.\n\nByła swoistym wstępem zapowiadającym treść utworu, uroczystym zwrotem do adresata\n(Muzy), zawierającym prośbę o natchnienie.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Inwokacja pełniła rolę uroczystego wstępu poprzedzającego zasadniczą treść eposu - był to zwrot do bóstwa (Muzy) z prośbą o natchnienie, a zarazem zapowiedź, w skrócie, głównego tematu utworu (tu: opowieści o tułaczce i przygodach bohatera po zdobyciu Troi).\n\nZasady oceniania: 1 pkt - poprawne określenie roli inwokacji w epopei. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-9.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":119,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/10","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"10","points":2,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 10. (0-2)\nPrzeczytaj poniższy fragment tekstu.\nTyrtajos\n[Rzecz to piękna…]\nWalczmy mężnie w obronie tej naszej ziemi i dzieci,\nChoćbyśmy zginąć musieli, życia swojego nie szczędźmy.\nNuże, młodzieńcy, walczcie, a jeden przy drugim niech wytrwa,\nMyśli o szpetnej ucieczce nie dopuszczajcie, ni strachu,\nAle sercom w swych piersiach przydajcie wielkości i męstwa,\nLęk przed życia utratą, z wrogiem się starłszy, odrzućcie,\nTych zaś, którym już wiek poruszania się lekkość odebrał,\nNie zostawiajcie, uchodząc z bitwy, starców czcigodnych. […]\nZatem niech każdy wytrwa w rozkroku stając, a obie\nNogi niech oprze o ziemię mocno, i zęby zaciśnie.\nTyrtajos, [Rzecz to piękna…], [w:] Liryka starożytnej Grecji, oprac. Jerzy Danielewicz, Wrocław 1984.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 121","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Zadanie 10. obejmuje dwa podpunkty odnoszące się do fragmentu wiersza Tyrtajosa [Rzecz to piękna...] (0-2 pkt razem):\n\n10.1. apostrofa - np. „Nuże, młodzieńcy, walczcie” - funkcja perswazyjna, apel, uświadomienie młodym, że wiersz jest skierowany do nich.\ntryb rozkazujący - np. „walczcie”, „nie szczędźmy”, „walczmy mężnie”, „nie zostawiajcie” - zachęcenie do działania, funkcja perswazyjna, budowanie napięcia.\n\n10.2. Tyrteizm to postawa i nurt w poezji odznaczający się gloryfikacją męstwa i odwagi w walce, wzywający do bohaterskiej obrony ojczyzny nawet za cenę życia; poezja tyrtejska miała na celu zagrzewanie do walki, podnoszenie na duchu i dodawanie odwagi walczącym.\n\nZasady oceniania: po 1 pkt za każdy poprawny podpunkt (10.1 i 10.2), łącznie 0-2 pkt.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":120,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/10.1","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"10.1","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 10.1. (0-1)\nUzupełnij tabelę. Każdy ze wskazanych w tabeli środków retorycznych zilustruj\nprzykładem z tekstu i określ funkcję każdego z nich.\nNazwa środka\nretorycznego\nPrzykład z tekstu\nFunkcja w tekście\napostrofa\ntryb rozkazujący\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury […] światowej oraz umiejętność mówienia o nich\nz wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\nII. Kształcenie językowe.\n3. Funkcjonalne wykorzystywanie wiedzy o języku w odczytaniu sensów zawartych\nw strukturze głębokiej tekstów literackich […].\n[szkoła podstawowa]\n2. Rozwijanie rozumienia twórczego i sprawczego charakteru działań językowych […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n4) rozpoznaje w tekście literackim środki wyrazu artystycznego, poznane w szkole\npodstawowej [apostrofa] […] oraz środki składniowe […]; określa ich funkcję.\nZasady oceniania\n1 pkt - zilustrowanie wskazanych w tabeli środków stylistycznych przykładami z tekstu\ni określenie funkcji każdego z nich.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nNazwa środka\nretorycznego\nPrzykład z tekstu\nFunkcja w tekście\napostrofa\n„Nuże,\nmłodzieńcy,\nwalczcie”\n\nfunkcja perswazyjna\n\napel\n\nuświadomienie młodym, że wiersz\njest skierowany do nich\ntryb rozkazujący\n„walczcie”\n„nie szczędźmy”\n„walczmy mężnie”\n„nie zostawiajcie”\n\nzachęcenie\n\nfunkcja perswazyjna\n\nzwrot nakazujący podjęcie\ndziałania\n\nbudowanie napięcia\n122 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Nazwa środka retorycznego | Przykład z tekstu | Funkcja w tekście\napostrofa | „Nuże, młodzieńcy, walczcie” | funkcja perswazyjna, apel, uświadomienie młodym, że wiersz jest skierowany do nich\ntryb rozkazujący | „walczcie”, „nie szczędźmy”, „walczmy mężnie”, „nie zostawiajcie” | zachęcenie, funkcja perswazyjna, zwrot nakazujący podjęcie działania, budowanie napięcia\n\nZasady oceniania: 1 pkt - zilustrowanie wskazanych środków przykładami z tekstu i określenie funkcji każdego z nich. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-10.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":121,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/10.2","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"10.2","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 10.2. (0-1)\nNa podstawie fragmentu wiersza Tyrtajosa wyjaśnij pojęcie tyrteizmu.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury […] światowej oraz umiejętność mówienia o nich\nz wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n8) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie\nprogramowej jako lektury obowiązkowe;\n9) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie pojęcia tyrteizmu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n\nTyrteizm - postawa odznaczająca się męstwem, odwagą w walce (stąd poezja tyrtejska\n- mająca zagrzewać do walki, podnosić na duchu, dodawać odwagi).\n\nTyrteizm to nurt w poezji, którego głównym celem było zachęcanie do walki.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Tyrteizm to postawa odznaczająca się męstwem i odwagą w walce (stąd poezja tyrtejska - mająca zagrzewać do walki, podnosić na duchu, dodawać odwagi); nurt w poezji, którego głównym celem było zachęcanie do walki i bohaterskiej obrony ojczyzny, nawet za cenę własnego życia.\n\nZasady oceniania: 1 pkt - poprawne wyjaśnienie pojęcia tyrteizmu. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-10.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":122,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/11","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"11","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 11. (0-1)\nZapoznaj się z poniższymi fragmentami tekstów.\nTekst 1.\nPlaton\nUczta\n- No, a nie zgodziliśmy się już, że miłość odnosi się zawsze do tego, czego jej brak, czego\nnie ma?\n- Tak - powiada.\n- A zatem Erosowi piękna brak i on go nie ma.\n- Musi być tak - powiada.\n- Jak to? Więc istotę, której piękna brak i ona go zgoła nie posiada, ty nazywasz piękną?\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 123\n- Ależ nie.\n- No, a czyż, wobec tego, jeszcze dalej twierdzisz, że Eros jest piękny?\nA Agaton powiada: - Mój Sokratesie, zdaje mi się, że już nic nie wiem z tego, com wtedy\nmówił.\n- Aleś, doprawdy - powiada [Sokrates] - ładnie mówił, mój Agatonie. A jeszcze mi tylko\njedno powiedz: Nie uważasz, że co dobre, to jest i piękne?\n- Uważam.\n- Więc jeżeli Erosowi piękna brak, a co dobre , to i piękne, to może jemu i brak dobra?\n- Mój Sokratesie - powiada - ja cię zupełnie nie umiem zbijać; więc niech ci będzie już\ntak, jak mówisz.\n- Agatonie drogi, chyba że prawdy zbijać nie umiesz; bo Sokratesa - nie tak trudno.\nPlaton, Uczta, tłum Władysław Witwicki, [w:] tegoż, Uczta. Eutyfron. Obrona Sokratesa. Kriton. Fedon,\nWarszawa 1982.\nTekst 2.\nEliza Orzeszkowa\nGloria victis\nZrozumieli i - zawiązała się szybko rozmowa.\n- Już dzień oznaczony?\n- Oznaczony.\n- Kiedy?\n- Za dni dziesięć.\n- Gdzie?\n- W Dziatkowiczach.\n- Dokąd?\n- Za Kanał Królewski, do lasów horeckich.\nTu głos dziewczyny zawołał:\n- Już!\nA on brata jej zapytał:\n- Postanowienia nie zmieniłeś?\n- Chyba by dusza moja zmieniła się na inną!\n- Więc razem?\n- Razem!\n- Za dni dziesięć do mnie i ze mną tam, gdzie będą wszyscy…\nZamilkli, bo rozmowę przerwał im płacz niewieści. Z twarzą ukrytą w drobnych dłoniach\nAnielka łkała i było to łkanie rozpaczne.\nEliza Orzeszkowa, Gloria victis, Warszawa 1986.\nRozstrzygnij, czy przywołane wyżej dialogi pełnią tę samą funkcję. Uzasadnij swoją\nodpowiedź.\n124 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej i światowej oraz umiejętność mówienia\no nich z wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury oraz innych\ntekstów kultury, a także ich wzajemnej korespondencji.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n13) porównuje utwory literackie lub ich fragmenty […], określa cechy wspólne i różne.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n2) analizuje strukturę tekstu […].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n\nNie. Dialog Sokratesa z Agatonem miał zmusić Agatona do samodzielnego myślenia,\nnatomiast w Glorii victis dialog pełni funkcję informacyjną.\n\nNie. U Platona dialog jest rodzajem wywodu filozoficznego, w którym ujawniana jest jakaś\nprawda, a w Glorii victis dialog zastępuje narratora (jest formą podawczą zastępującą\nnarrację), tworzy określony kontekst sytuacyjny.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Nie, przywołane dialogi nie pełnią tej samej funkcji. Dialog Sokratesa z Agatonem w „Uczcie” Platona ma charakter wywodu filozoficznego (maieutycznego) - poprzez pytania Sokrates zmusza rozmówcę do samodzielnego myślenia i dochodzenia do prawdy o istocie miłości i piękna. Natomiast dialog rodzeństwa w „Gloria victis” Elizy Orzeszkowej pełni funkcję informacyjną i fabularną - zastępuje narrację, przekazując czytelnikowi konkretne informacje o planowanym powstańczym działaniu (terminie i miejscu wymarszu) oraz buduje napięcie i nastrój sceny.\n\nZasady oceniania: 1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":122,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/12","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"12","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 12. (0-1)\nZapoznaj się z poniższymi fragmentami tekstów.\nTekst 1.\nHoracy\nWybudowałem pomnik\nWybudowałem pomnik trwalszy niż ze spiżu\nstrzelający nad ogrom królewskich piramid\nnie naruszą go deszcze gryzące nie zburzy\noszalały Akwilon oszczędzi go nawet\nłańcuch lat niezliczonych i mijanie wieków\nNie wszystek umrę wiem że uniknie pogrzebu\ncząstka nie byle jaka\nHoracy, Wybudowałem pomnik, [w:] tenże, Wybór poezji, Wrocław 1991.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 125\nTekst 2.\nJan Kochanowski\nPieśń XXIV\nNiezwykłym i nie leda piórem opatrzony\nPolecę precz, poeta, ze dwojej złożony\nNatury\n[…]\nO mnie Moskwa i będą wiedzieć Tatarowie,\nI róznego mieszkańcy świata Anglikowie;\nMnie Niemiec i waleczny Hiszpan, mnie poznają\nJan Kochanowski, Pieśń XXIV, [w:] tenże, Dzieła polskie, t. 1., Wrocław 1976.\nPodaj, jaki motyw łączy utwory Horacego i Jana Kochanowskiego, i wyjaśnij -\nodwołując się do obu utworów - czy został on zrealizowany w ten sam sposób.\nMotyw -\nWyjaśnienie -\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej i światowej oraz umiejętność mówienia\no nich z wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach: dosłownym, metaforycznym […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n11) rozumie pojęcie motywu literackiego i toposu […];\n13) porównuje utwory literackie lub ich fragmenty, dostrzega kontynuacje i nawiązania\nw porównywanych utworach, określa cechy wspólne i różne.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne podanie motywu wraz z wyjaśnieniem odwołującym się do obu utworów.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\n126 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n\nMotyw: sława i uznanie.\nWyjaśnienie: Nie został zrealizowany w ten sam sposób, ponieważ tekst Horacego odnosi\nsię do pośmiertnej sławy, a tekst Kochanowskiego do zdobywania rozgłosu za życia.\n\nMotyw: exegi monumentum.\nWyjaśnienie: Motyw ten został zrealizowany podobnie, gdyż zarówno Horacy, jak\ni Kochanowski mówią, że ich twórczość przetrwa próbę czasu, a pamięć o nich będzie\ntowarzyszyła kolejnym pokoleniom.\n\nMotyw: non omnis moriar.\nWyjaśnienie: Zarówno Horacy, jak i Kochanowski chcą, aby ich twórczość przetrwała\ni zagwarantowała im pamięć.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Motyw: exegi monumentum (non omnis moriar) - motyw nieśmiertelności poety/twórcy dzięki jego dziełu.\n\nWyjaśnienie: Motyw ten został zrealizowany w obu utworach w podobny sposób - zarówno Horacy, jak i Kochanowski wyrażają przekonanie, że stworzone przez nich dzieło poetyckie jest trwalsze niż wszelkie budowle materialne i przetrwa próbę czasu, a wraz z nim przetrwa również sława i pamięć o twórcy, sięgająca do odległych krain i przyszłych pokoleń („nie wszystek umrę”, „mnie Niemiec i waleczny Hiszpan, mnie poznają”).\n\nZasady oceniania: 1 pkt - poprawne podanie motywu wraz z wyjaśnieniem odwołującym się do obu utworów. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":124,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/13","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"13","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 13. (0-1)\nZapoznaj się z poniższym fragmentem tekstu.\nAnonim tzw. Gall\nKronika polska\nZa jego bowiem czasów nie tylko komesowie, lecz nawet ogół rycerstwa nosił łańcuchy\nzłote niezmiernej wagi; tak opływali [wszyscy] w nadmiar pieniędzy. Niewiasty zaś dworskie\ntak chodziły obciążone złotymi koronami, koliami, łańcuchami na szyję, naramiennikami,\nzłotymi frędzlami i klejnotami, że gdyby ich drudzy nie podtrzymywali, nie mogłyby udźwigać\ntego ciężaru kruszców. A takiej jeszcze wziętości udzielił Bóg Bolesławowi i tak wszyscy byli\njego widoku spragnieni, że jeśli przypadkiem oddalił kogoś sprzed swego oblicza na krótki\nczas za niewielkie jakieś przestępstwo, to choć tenże zażywał wolności i swych dóbr, jednak\njak długo nie był przywrócony do łaski i możności oglądania go, uważał się nie za żyjącego,\nlecz zmarłego, nie za wolnego, lecz zamkniętego w więzieniu.\nWieśniaków swych również nie napędzał, jak surowy pan, do robocizny, lecz jak łagodny\nojciec pozwalał im żyć w spokoju. Wszędzie bowiem miał swoje miejsca postoju i służby dla\nsiebie ściśle określone i nie lubił [przebywać] jak Numida1 w namiotach lub na polach, lecz\nnajczęściej przemieszkiwał w miastach i w grodach. A ilekroć przenosił miejsce pobytu\nz jednego miasta do drugiego, to rozpuściwszy na pograniczu jednych włodarzy i rządców,\nzastępował ich innymi. I żaden wędrowiec ani pracownik nie ukrywał podczas jego przemarszu\nwołów ani owiec, lecz przejeżdżającego witał radośnie biedny i bogaty, i cały kraj spieszył go\noglądać.\n[…]\nSkoro tedy król Bolesław odszedł z tego świata, złoty wiek zmienił się w ołowiany, Polska,\nprzedtem królowa, strojna w koronę błyszczącą złotem i drogimi kamieniami, siedzi w popiele\nodziana we wdowie szaty; dźwięk cytry - w płacz, radość - w smutek, a głos instrumentów\nzmienił się w westchnienia. Istotnie przez cały ów rok nikt w Polsce nie urządził publicznej\nuczty, nikt ze szlachty, ani mąż, ani niewiasta, nie ustroił się w uroczyste szaty, ani klaskania,\nani dźwięku cytry nie słyszano po gospodach, żadna dziewczęca piosenka, żaden głos radości\nnie rozbrzmiewał po drogach. I tego przez rok przestrzegali wszyscy powszechnie, lecz\nszlachetni mężowie i niewiasty skończyli żałobę po Bolesławie dopiero wraz z życiem.\nZ odejściem tedy króla Bolesława spośród żywych zdało się, że pokój i radość oraz dostatek\nodeszły razem z nim z Polski.\nAnonim tzw. Gall, Kronika polska, Wrocław 1989.\n1 Numidowie - koczownicze plemię w starożytnej Afryce.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 127\nJakie elementy tekstu wskazują na to, że Kronika polska jest utworem pochwalnym?\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej oraz umiejętność mówienia o nich\nz wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach: dosłownym […].\nIII. Tworzenie wypowiedzi\n3. Kształcenie umiejętności formułowania i uzasadniania sądów na temat dzieł literackich [ ].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n4) rozpoznaje w tekście literackim środki wyrazu artystycznego […]; określa ich funkcje;\n8) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie\nprogramowej jako lektury obowiązkowe;\n15) wykorzystuje w interpretacji utworów literackich potrzebne konteksty […].\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n2. Mówienie i pisanie. Zdający:\n4) wyjaśnia, w jaki sposób użyte środki retoryczne […] oddziałują na odbiorcę.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wskazanie dwóch elementów decydujących o pochwalnym charakterze\nutworu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n\nLiczne hiperbole pochwalające króla oraz liczne epitety pozytywne.\n\nHiperbolizacja zalet króla Bolesława oraz sprawowanych przez niego rządów. Mowa\no bogactwie panującym na dworze królewskim. Łagodne przedstawienie postaci oraz jego\nstosunku do swych podanych.\n\nMitologizacja Bolesława jako łagodnego ojca, obraz króla, którego kocha cały lud, zwrot\ndo czytelnika, aby „opłakać śmierć” króla.\n\nPozytywnie nacechowane określenia króla, podkreślanie szczęścia i dobrobytu za jego\npanowania, ostatnie zdanie tekstu - bezpośrednie określenie jako pochwała.\n\nWskazują na to epitety, jak „wielki”, które przypisywane są królowi. Poza tym utwór\nzawiera opis dobrodziejstw, jakich doświadczają poddani dzięki wielkiemu królowi. Po\njego śmierci wszystko popadnie w melancholię.\n128 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023","answer":null,"answer_text":null,"solution":"O pochwalnym charakterze „Kroniki polskiej” świadczą m.in.: liczne hiperbole i epitety wartościujące pozytywnie, wyolbrzymiające zalety i bogactwo panowania Bolesława (np. opis złotych łańcuchów, koron, niezmiernego bogactwa dworu), a także mitologizacja postaci króla jako łagodnego, sprawiedliwego i kochanego przez lud władcy, podkreślanie powszechnego żalu i żałoby całego kraju po jego śmierci oraz bezpośrednie, pochwalne komentarze narratora na temat jego rządów i cnót.\n\nZasady oceniania: 1 pkt - poprawne wskazanie dwóch elementów decydujących o pochwalnym charakterze utworu. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":126,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/14","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"14","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 14. (0-1)\nPrzeczytaj poniższy fragment utworu.\n[Posłuchajcie, bracia miła]\nPosłuchajcie, bracia miła!\nChcęć wam skorżyć krwawą głowę;\nUsłyszycie moj zamętek,\nJen mi się zstał w Wielki Piątek.\nPożałuj mię, stary, młody,\nBoć mi przyszły krwawe gody;\nJednegociem Syna miała\nI tegociem ożalała.\nLament świętokrzyski, [w:] Poezja polska od średniowiecza do współczesności, Warszawa 2000.\nKtóra z funkcji języka - wybrana spośród wymienionych poniżej - występuje w utworze\nPosłuchajcie bracia miła? Uzasadnij swoją odpowiedź.\ninformatywna\npoetycka\nmetajęzykowa\nekspresywna\nimpresywna\nperswazyjna\nFunkcja języka -\nUzasadnienie -\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […] oraz umiejętność mówienia o nich\nz wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach: dosłownym […].\nII. Kształcenie językowe.\n3. Funkcjonalne wykorzystywanie wiedzy o języku w odczytaniu sensów zawartych\nw strukturze głębokiej tekstów literackich […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n10) rozpoznaje w utworze sposoby kreowania: […] sytuacji lirycznej; interpretuje je\ni wartościuje.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 129\nII. Kształcenie językowe.\n3. Komunikacja językowa i kultura języka. Zdający:\n3) rozpoznaje i określa funkcje tekstu (informatywną, poetycką, metajęzykową,\nekspresywną, impresywną - w tym perswazyjną).\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne określenie dominującej funkcji języka z uzasadnieniem dwóch elementów\ndecydujących o pochwalnym charakterze utworu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania ocenione na 1 pkt\n\nFunkcja języka - informatywna. Uzasadnienie: Matka Boża informuje o śmierci swojego\njedynego syna.\n\nFunkcja języka - ekspresywna. Uzasadnienie: Podmiot liryczny wyraża swój smutek i ból.\n\nFunkcja języka - impresywna. Uzasadnienie: Podmiot liryczny stara się wywołać\nu odbiorcy określoną reakcję emocjonalną.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Funkcja języka - ekspresywna (możliwa też odpowiedź: impresywna lub informatywna, jeśli poprawnie uzasadniona).\n\nUzasadnienie: Podmiot liryczny (Matka Boska) wyraża w utworze własny ból, żal i rozpacz po stracie Syna („Chcęć wam skorżyć krwawą głowę”, „krwawe gody”) - dominuje więc funkcja ekspresywna, ukazująca uczucia i przeżycia wewnętrzne mówiącej. (Alternatywnie: funkcja informatywna - Matka Boża informuje słuchaczy o śmierci swojego jedynego Syna; lub funkcja impresywna - podmiot liryczny stara się wywołać u odbiorcy współczucie i określoną reakcję emocjonalną, prosząc „Pożałuj mię, stary, młody”).\n\nZasady oceniania: 1 pkt - poprawne określenie funkcji języka wraz z trafnym uzasadnieniem. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":128,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/15","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"15","points":1,"ptype":"closed","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 15. (0-1)\nZapoznaj się z poniższymi tekstami.\nTekst 1.\nPieśń o Rolandzie\nCLXXVI\nHrabia Roland leży pod sosną. Ku Hiszpanii obrócił twarz. Wiele rzeczy przychodzi mu na\npamięć: tyle ziem, które zdobył dzielny rycerz, i słodka Francja, i krewniacy, i Karol Wielki, jego\npan, który go wychował. Płacze i wzdycha, nie może się wstrzymać. Ale nie chce przepomnieć\nsiebie samego; bije się w piersi i prosi Boga o przebaczenie: „Prawdziwy Ojcze, któryś nigdy\nnie skłamał, ty, któryś przywołał świętego Łazarza spośród umarłych, ty, któryś ocalił Daniela\nspomiędzy lwów, ocal moją duszę od wszystkich niebezpieczeństw za grzechy, którem\npopełnił w życiu!”. Ofiarował Bogu swą prawą rękawicę, święty Gabriel wziął ją z jego dłoni.\nOpuścił głowę na ramię; doszedł, ze złożonymi rękami, swego końca. Bóg zsyła mu swego\nanioła Cherubina i świętego Michała opiekuna; z nimi przyszedł i święty Gabriel. Niosą duszę\nhrabiego do raju.\nPieśń o Rolandzie, [w:] Literatura francuskiego średniowiecza, przekł. Tadeusz Boy-Żeleński, Warszawa 1992.\n130 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nTekst 2.\nMistrz E.S.\nArs moriendi\nOxford, Ashmolean Museum, Department of Prints and Drawings, 1460-1467.\nPorównaj fragment Pieśni o Rolandzie z ryciną Mistrza E.S. Ars moriendi.\nZ zamieszczonych poniżej odpowiedzi wybierz i zaznacz te, które świadczą o obecności\nmotywu ars moriendi i są wspólne dla obu tekstów.\nA. Obecność postaci nadprzyrodzonych.\nB. Osamotnienie w chwili śmierci.\nC. Nadzieja na zbawienie.\nD. Modlitwa umierającego.\nE. Rytualizacja śmierci.\nF. Patos.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 131\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury […] światowej oraz umiejętność mówienia o nich\nz wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury oraz innych\ntekstów kultury, a także ich wzajemnej korespondencji.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n8) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie\nprogramowej jako lektury obowiązkowe.\n11) rozumie pojęcie motywu literackiego i toposu […].\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n6) odczytuje pozaliterackie teksty kultury, stosując kod właściwy w danej dziedzinie sztuki.\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrawidłowa odpowiedź\nA, C, D, E","answer":"A","answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":129,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/16","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"16","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 16. (0-1)\nPrzeczytaj poniższy utwór.\nJan Kochanowski\nO żywocie ludzkim\nFraszki to wszytko, cokolwiek myślemy,\nFraszki to wszytko, cokolwiek czyniemy;\nNie masz na świecie żadnej pewnej rzeczy,\nPróżno tu człowiek ma co mieć na pieczy.\nZacność, uroda, moc, pieniądze, sława,\nWszystko to minie jako polna trawa.\nNaśmiawszy sie nam i naszym porządkom,\nWemkną nas w mieszek, jako czynią łądkom.\nJan Kochanowski, O żywocie ludzkim, [w:] tenże, Fraszki, Wrocław 1998.\n132 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nWyjaśnij, jaką koncepcję ludzkiego życia prezentuje Jan Kochanowski we fraszce\nO żywocie ludzkim. W odpowiedzi uwzględnij tradycję filozoficzną, do której odwołuje\nsię poeta.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […] oraz umiejętność mówienia o nich z\nwykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach […].\nWymagania szczegółowe\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n2) rozpoznaje konwencje literackie […];\n8) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie\nprogramowej jako lektury obowiązkowe;\n11) rozumie pojęcie motywu literackiego i toposu […].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie z uwzględnieniem jednej tradycji filozoficznej.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n\nJan Kochanowski przedstawia stoicką wizję życia. Mówi o tym, aby nie zrażać się, gdy\npojawiają się w życiu trudności, nie przejmować się i nie angażować się emocjonalnie,\nwręcz nie przywiązywać się ani do dobrostanu, ani do spraw trudniejszych.\n\nMotyw przemijania, vanitas uświadamia człowiekowi, że nic nie trwa wiecznie; człowiek\nniezależnie od tego, co zrobi i tak kiedyś odejdzie w zapomnienie, jak jego praca.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 133","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Jan Kochanowski przedstawia we fraszce „O żywocie ludzkim” stoicką koncepcję życia ludzkiego, odwołującą się do filozofii stoickiej oraz motywu vanitas. Poeta ukazuje świat jako przestrzeń niepewną i przemijającą - żadna rzecz na świecie nie jest trwała ani pewna („Nie masz na świecie żadnej pewnej rzeczy”), a wszystko, co człowiek ceni - sława, uroda, władza, bogactwo - przemija jak polna trawa. Zgodnie z ideałem stoickim człowiek powinien zachować dystans i umiar wobec dóbr doczesnych, nie przywiązywać się do nich nadmiernie ani nie przejmować się zbytnio przeciwnościami losu, ponieważ wszystko to i tak przeminie, a życie ludzkie jest jedynie chwilowym, złudnym trwaniem („fraszką”) wobec nieuchronności śmierci i przemijania (motyw vanitas).\n\nZasady oceniania: 1 pkt - poprawne wyjaśnienie z uwzględnieniem jednej tradycji filozoficznej (stoicyzmu). 0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":131,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/17","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"17","points":2,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 17. (0-2)\nZapoznaj się z poniższymi tekstami.\nTekst 1.\nJan Kochanowski\nPieśń IX (Księgi wtóre)\nNie porzucaj nadzieje,\nJakoć się kolwiek dzieje:\nBo nie już słońce ostatnie zachodzi,\nA po złej chwili piękny dzień przychodzi.\n[…]\nNic wiecznego na świecie:\nRadość się z troską plecie,\nA kiedy jedna weźmie moc nawiętszą,\nWtenczas masz ujźrzeć odmianę naprędszą.\nAle człowiek zhardzieje,\nGdy mu się dobrze dzieje;\nWięc też, kiedy go Fortuna omyli,\nWnet głowę zwiesi i powagę zmyli.\nLecz na szczęście wszelakie\nSerce ma być jednakie;\nBo z nas Fortuna w żywe oczy szydzi,\nTo da, to weźmie, jako sie jej widzi.\nJan Kochanowski, Pieśń IX, [w:] tenże, Fraszki. Pieśni. Treny, Warszawa 2005.\n134 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nTekst 2.\nJean Pichore\n[…]\nFrancuska Biblioteka Narodowa,1503-1505.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Zadanie 17. obejmuje dwa podpunkty odnoszące się do „Pieśni IX” Jana Kochanowskiego i miniatury Jeana Pichore'a (0-2 pkt razem):\n\n17.1. Motyw antyczny: koło Fortuny. W utworze Kochanowskiego pełni funkcję dydaktyczną, wspierającą ideę stoicyzmu - uświadamia człowiekowi zmienność losu i uczy zachowania jednakowego, spokojnego usposobienia zarówno w szczęściu, jak i w nieszczęściu, ponieważ los (Fortuna) jest kapryśny i nieprzewidywalny.\n\n17.2. Frazeologizm: „koło Fortuny się toczy” (fortuna kołem się toczy). Współcześnie oznacza on, że los człowieka jest zmienny - okresy szczęścia i powodzenia przeplatają się z okresami niepowodzeń i pecha, a nic w życiu nie jest dane raz na zawsze.\n\nZasady oceniania: po 1 pkt za każdy poprawny podpunkt (17.1 i 17.2), łącznie 0-2 pkt.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":133,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/17.1","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"17.1","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 17.1. (0-1)\nNazwij motyw antyczny, który został wykorzystany w obu tekstach, i wyjaśnij, jaką\nfunkcję pełni ten motyw w utworze Jana Kochanowskiego.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 135\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […].\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury oraz innych\ntekstów kultury, a także ich wzajemnej korespondencji.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n5) interpretuje treści alegoryczne i symboliczne utworu literackiego;\n8) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie\nprogramowej jako lektury obowiązkowe;\n11) rozumie pojęcie motywu literackiego i toposu […]; określa ich rolę w tworzeniu znaczeń\nuniwersalnych.\nZasady oceniania\n1 pkt - podanie nazwy motywu wraz z wyjaśnieniem.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania ocenione na 1 pkt\n\nW obu tekstach został wykorzystany motyw koła Fortuny, pełni on funkcję nauki, którą jest\nfakt, że ludzie nie mają wpływu na los i nie wiedzą, co przyniesie.\n\nJest to motyw Fortuny, w utworze Jana Kochanowskiego wspiera ideę stoicyzmu, która\nnakazuje wyważoną akceptację wszystkich wydarzeń, jakie przyniesie los.\n\nJest to motyw, a raczej postać Fortuny, rzymskiej bogini szczęścia i powodzenia.\nKochanowski podkreśla jej kapryśność i zmienność, ponieważ szczęście jest w życiu\nulotne.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Motyw antyczny: koło Fortuny.\n\nFunkcja w utworze Jana Kochanowskiego: motyw ten wspiera stoicką ideę wyważonej akceptacji wszystkiego, co przynosi los - uczy, że ludzkie szczęście i pomyślność są zmienne i nietrwałe, dlatego serce człowieka powinno pozostać „jednakie” niezależnie od tego, czy Fortuna sprzyja, czy odbiera swe dary.\n\nZasady oceniania: 1 pkt - podanie nazwy motywu wraz z wyjaśnieniem. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-17.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":134,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/17.2","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"17.2","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 17.2. (0-1)\nPodaj frazeologizm, którego podstawą jest motyw łączący oba teksty. Wyjaśnij\nwspółczesne znaczenie tego frazeologizmu.\nWymagania ogólne\nII. Kształcenie językowe.\n3. Funkcjonalne wykorzystanie wiedzy o języku w odczytaniu sensów zawartych\nw strukturze głębokiej tekstów literackich […].\n[szkoła podstawowa, klasy IV-VIII]\n2. Rozwijanie rozumienia twórczego i sprawczego charakteru działań językowych […].\n136 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nWymagania szczegółowe\nII. Kształcenie językowe.\n1. Gramatyka języka polskiego. Zdający:\n1) wykorzystuje wiedzę z dziedziny […] frazeologii […].\n[szkoła podstawowa, klasy IV-VIII]\n2. Zróżnicowanie języka. Zdający:\n5) rozpoznaje w wypowiedziach związki frazeologiczne, […] rozumie ich znaczenie […].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne podanie frazeologizmu i wyjaśnienie jego współczesnego znaczenia.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania ocenione na 1 pkt\n\nFortuna kołem się toczy - frazeologizm współcześnie oznacza, że człowiek raz ma\nszczęście a raz ma pecha.\n\nFortuna kołem się toczy - dzisiaj oznacza m.in. to, że los się odmienia i zapętla,\na wszystko jest powtarzalne.\n\nFortuna kołem się toczy - szczęście i nieszczęście występują naprzemiennie, wzajemnie\nsię zastępując.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Frazeologizm: „koło Fortuny się toczy” (fortuna kołem się toczy).\n\nWspółczesne znaczenie: los człowieka jest zmienny - szczęście i powodzenie przeplatają się z niepowodzeniem i pechem; nic w życiu nie jest dane raz na zawsze, a sytuacja może się w każdej chwili odwrócić.\n\nZasady oceniania: 1 pkt - poprawne podanie frazeologizmu i wyjaśnienie jego współczesnego znaczenia. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-17.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":135,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/18","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"18","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 18. (0-1)\nPrzeczytaj poniższy fragment utworu.\nJan Kochanowski\nTren IX\nKupić by cię, Mądrości, za drogie pieniądze!\nKtóra, jesli prawdziwie mienią, wszytki żądze,\nWszytki ludzkie frasunki umiesz wykorzenić,\nA człowieka tylko nie w anioła odmienić,\nKtóry nie wie, co boleść, frasunku nie czuje,\nZłym przygodom nie podległ, strachom nie hołduje.\n[…]\nNieszczęśliwy ja człowiek, którym lata swoje\nNa tym strawił, żebych był ujźrzał progi twoje!\nTerazem nagle z stopniów ostatnich zrzucony\nI miedzy insze, jeden z wiela, policzony.\nJan Kochanowski, Tren IX, [w:] tenże, Dzieła polskie, T. 2., Warszawa 1976.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 137\nWypisz z Trenu IX cytat świadczący o zachwianiu postawy światopoglądowej poety\ngłoszonej przez niego we wcześniejszej twórczości. Uzasadnij wybór tego cytatu.\nCytat:\nUzasadnienie:\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n8) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie\nprogramowej jako lektury obowiązkowe.\nIV. Samokształcenie.\n6) wybiera z tekstu odpowiednie cytaty i stosuje je w wypowiedzi.\nZasady oceniania\n1 pkt - wypisanie cytatu wraz z uzasadnieniem.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\nCytat\nUzasadnienie\n„Nieszczęśliwy ja człowiek, którym lata\nswoje\nNa tym strawił, żebych był ujźrzał progi\ntwoje!”\nKochanowski w obliczu straty córki zdał\nsobie sprawę, że nie jest w stanie\nzachować stoickiego spokoju i zwątpił także\nw wiarę chrześcijańską, co najbardziej\nilustruje Tren XI, w którym Kochanowski\nszuka Orszulki w zaświatach innych religii,\na na końcu wyraża powątpiewanie\nw istnienie życia po życiu.\n„Terazem nagle z stopniów ostatnich\nzrzucony\nI między insze, jeden z wiela, policzony”.\nKochanowski wyraża w tych słowach swój\nżal do losu, wyznaje utratę wiary w stoickie\nmądrości, ponieważ w obliczu śmierci\nswojego dziecka filozofia stoicka, którą tak\n138 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\ndługo wyznawał, okazała się nierealna,\nniedająca pocieszenia.\n„ja człowiek, którym lata swoje\nNa tym strawił, żebych był ujźrzał progi\ntwoje!\nTerazem nagle z stopniów ostatnich\nzrzucony”.\nAutor w poprzednich trenach próbuje ukoić\nswoje cierpienie, szukając pocieszenia\nw filozofii (np. w stoicyzmie) i religii - tu\nuświadamia sobie, że wobec cierpienia są\none bezsilne.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Cytat: „Nieszczęśliwy ja człowiek, którym lata swoje / Na tym strawił, żebych był ujźrzał progi twoje! / Terazem nagle z stopniów ostatnich zrzucony / I miedzy insze, jeden z wiela, policzony.”\n\nUzasadnienie: Kochanowski wyraża w tych słowach żal i zwątpienie w sens dotychczasowej filozofii stoickiej, którą wyznawał we wcześniejszej twórczości (np. we fraszkach). W obliczu śmierci córki poeta przyznaje, że stoicki spokój i mądrość, budowane przez całe życie, okazały się złudne i nie dają żadnej pociechy wobec cierpienia - zamiast osiągnąć duchowy spokój, czuje się „zrzucony” i zrównany z resztą ludzi, którym stoicka mądrość nie pomogła.\n\nZasady oceniania: 1 pkt - wypisanie cytatu wraz z trafnym uzasadnieniem. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":136,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/19","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"19","points":2,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 19. (0-2)\nZapoznaj się z poniższymi tekstami.\nTekst 1.\nJan Kochanowski\nPieśń\nCzego chcesz od nas, Panie, za Twe hojne dary?\nCzego za dobrodziejstwa, którym nie masz miary?\nKościół Cię nie ogarnie, wszędy pełno Ciebie:\nI w otchłaniach, i w morzu, na ziemi, na niebie.\n[…]\nTyś Pan wszytkiego świata, Tyś niebo zbudował\nI złotymi gwiazdami ślicznieś uhaftował.\nTyś fundament założył nieobeszłej ziemi\nI przykryłeś jej nagość zioły rozlicznemi.\n[…]\nZ Twoich rąk wszelkie źwierzę patrza swej żywności,\nA Ty każdego żywisz z Twej szczodrobliwości.\nBądź na wieki pochwalon, nieśmiertelny Panie!\nTwoja łaska, Twa dobroć nigdy nie ustanie.\nChowaj nas, póki raczysz, na tej niskiej ziemi,\nJedno zawżdy niech będziem pod skrzydłami Twemi.\nJan Kochanowski, Pieśń, [w:] tenże, Pieśni, Wrocław 1997.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 139\nTekst 2.\nStanisław Wyspiański\nBóg Ojciec - stań się\nBazylika OO. Franciszkanów w Krakowie, 1904.\nCzy wizerunek Boga w utworze Jana Kochanowskiego jest taki sam, jak na witrażu\nStanisława Wyspiańskiego? Zajmij stanowisko i uzasadnij je, odwołując się do obu\ndzieł.\n140 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury oraz innych\ntekstów kultury, a także ich wzajemnej korespondencji.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n5) interpretuje treści alegoryczne i symboliczne […];\n9) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […];\n15) wykorzystuje w interpretacji utworów […] potrzebne konteksty […].\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n6) odczytuje pozaliterackie teksty kultury, stosując kod właściwy w danej dziedzinie sztuki.\nZasady oceniania\n2 pkt - przedstawienie stanowiska wraz z prawidłowym uzasadnieniem odwołującym się do\nobu dzieł.\n1 pkt - przedstawienie stanowiska wraz z prawidłowym uzasadnieniem odwołującym się do\njednego dzieła.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 2 pkt\n\nW obu dziełach ukazany jest Bóg jako Stwórca świata, ten, który daje życie, który stwarza\nposzczególne byty, ale Bóg Kochanowskiego jest opiekunem ludzkości, opiekunem\nświata, a u Wyspiańskiego widać tylko Boga Stwórcę, więc ten wizerunek nie jest taki\nsam.\n\nWizerunki się różnią. U Kochanowskiego Bóg jest pełen miłości, opiekujący się ziemią jak\nswoim dzieckiem. Wyspiański zwraca bardziej uwagę na potęgę Boga, jego surowość\ni władzę\n\nTak, na witrażu Wyspiańskiego pokazany jest Bóg jako Stwórca do czego nawiązuje sam\ntytuł, a w tekście Kochanowskiego widzimy Boga w takiej samej roli jako stwórcę\ni budowniczego wszechświata.\n\nUważam, że wizerunek ten jest podobny. Obaj artyści przedstawili Boga kreatora,\nstworzyciela Ziemi, artystę, rzemieślnika, który swoim słowem stwarza - niebo, otchłań,\nwody. W obu dziełach widoczna jest wielkość Stwórcy, jego chwała, potęga.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nOba wizerunki są różne. Bóg, opisany w utworze Jana Kochanowskiego jawi się jako twórca\nświata, który z dobrodziejstwem, z delikatnością, przyozdabia kolejne elementy swojego\ntworu. Natomiast nas, ludzi, traktuje jak swoje dzieci, jest szczodry i opiekuńczy.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 141","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Nie, wizerunek Boga w obu dziełach nie jest taki sam.\n\nW „Pieśni” Jana Kochanowskiego Bóg ukazany jest w sposób tradycyjny, zgodny z renesansową, chrześcijańsko-humanistyczną wizją: jako wszechmocny, dobrotliwy Stwórca i Pan świata, który z miłości i szczodrobliwości zbudował niebo i ziemię, opiekuje się swoim stworzeniem i obdarza je łaską - to obraz harmonijny, pełen zachwytu nad porządkiem i pięknem świata jako dzieła Bożej dobroci.\n\nNa witrażu Stanisława Wyspiańskiego „Bóg Ojciec - stań się” wizerunek Boga jest natomiast nowoczesny, ekspresyjny i symboliczny - dynamiczna, abstrakcyjna kompozycja z wirem barw i kształtów, w centrum której dominuje gest stwarzającej dłoni, ukazuje moment aktu stworzenia jako żywiołową, kosmiczną siłę, a nie spokojną, antropomorficzną postać. Jest to obraz charakterystyczny dla estetyki Młodej Polski - mistyczny, ekspresjonistyczny, odchodzący od tradycyjnej ikonografii na rzecz symbolicznego wyrażenia energii stwórczej.\n\nZasady oceniania: 2 pkt - odpowiedź poprawna z trafnym uzasadnieniem odwołującym się do obu dzieł. 1 pkt - odpowiedź poprawna z trafnym uzasadnieniem odwołującym się do jednego dzieła. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-19.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":138,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/20","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"20","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 20. (0-1)\nPrzeczytaj poniższy utwór.\nJan Andrzej Morsztyn\nDo galerników1\nSonet\nStrapieni ludzie, źle się z wami dzieje,\nLecz miłość ze mną okrutniej poczyna:\nWas człowiek, a mnie silny bóg zacina,\nWy macie wyniść, jam bez tej nadzieje.\nWas spólne słońce, mnie własny jad grzeje,\nWas pręt od grzbieta, mnie z serca zacina,\nWam nogi łańcuch, a mnie szyję zgina,\nWam ręka tylko, a mnie dusza mdleje.\nWas wiatr, a mnie ból ciska na przemiany,\nWas prawo, mnie gwałt trzyma w tym więzieniu,\nWam podczas sternik sfolguje zbłagany,\nJa darmo czekam ulgi w uciążeniu.\nA w tym jest mój stan nad wasz niewytrwany,\nŻe wy na wodzie, ja cierpię w płomieniu.\nJan Andrzej Morsztyn, Do galerników, [w:] tenże, Wybór poezji, Wrocław 1988.\n1 Galernik - niewolnik, więzień albo jeniec pracujący przymusowo jako wioślarz na galerze.\nWyjaśnij, na czym polega koncept w wierszu Jana Andrzeja Morsztyna Do galerników.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich […].\n142 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n4) rozpoznaje w tekście literackim środki wyrazu artystycznego […]\n8) wykazuje się […] zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie programowej\njako lektury obowiązkowe.\nIV. Samokształcenie.\n6) wybiera z tekstu odpowiednie cytaty i stosuje je w wypowiedzi.\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n\nPodmiot liryczny porównuje swoją sytuację - zakochanego do życia galerników. Uważa,\nże jest w gorszym położeniu, ponieważ brak mu nadziei, wpływ na jego cierpienie ma Bóg,\ncierpi wewnętrznie - na duszy, nie fizycznie jak galernicy, jednak największą różnicą, jaka\ndzieli dwóch bohaterów lirycznych, jest cierpienie galernika w wodzie, natomiast podmiotu\n- w płomieniu.\n\nKoncept polega na zaskakującym porównaniu cierpienia galerników z cierpieniem\nzakochanego człowieka, które normalnie wydaje się nam dość błahe, szczególnie\nw zestawieniu z niewolniczą pracą. Tutaj natomiast jest ono pokazane jako o wiele gorsze.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Koncept w wierszu Jana Andrzeja Morsztyna „Do galerników” polega na zaskakującym, paradoksalnym porównaniu cierpienia zakochanego podmiotu lirycznego do niewoli i cierpienia galerników - niewolników przykutych do wioseł galery. Podmiot liryczny, posługując się rozbudowaną, konsekwentnie przeprowadzoną antytezą (wy - ja), przekonuje, że mimo iż to on pozornie jest wolny, jego cierpienie miłosne jest w istocie większe i dotkliwsze niż fizyczna niewola galerników: oni mają nadzieję na wyzwolenie, on jej pozbawiony; oni cierpią fizycznie, on - wewnętrznie, na duszy; oni są w wodzie, on „cierpi w płomieniu” miłosnej udręki. Zaskakujące, pomysłowe zestawienie błahego z pozoru cierpienia zakochanego z autentyczną, dotkliwą niewolą galerników - i wykazanie wyższości tego pierwszego - stanowi typowy dla baroku koncept.\n\nZasady oceniania: 1 pkt - odpowiedź poprawna. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-20.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":141,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/21","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"21","points":2,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 21. (0-2)\nZapoznaj się z poniższymi tekstami.\nTekst 1.\nDaniel Naborowski\nNa toż\nDzień jeden drugi goni i potem zostawa\nTam, skąd wiek wszytkokrotny odwrotu nie dawa.\nŻaden dzień i godzina bez szkody nie bywa\nCzłowieku, który ze dniem zarówno upływa.\nKarmią byt nasz godziny, która leci snadnie;\nWięcej się ten nie wraca, kto z regestru spadnie;\nJuż w nocy wiekuistej sen przyjdzie spać twardy.\nNa to masz zawsze pomnieć, o człowiecze hardy:\nDwakroć żyje, kto żyjąc umrzeć się gotuje;\nUmiera dwakroć, kto się śmiertelnym nie czuje.\nDaniel Naborowski, Na toż, [w:] tenże, Poezje, Warszawa 1961.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 143\nTekst 2.\nJacob Woutersz Vosmaer\nWazon z kwiatami\nMetropolitan Museum of Art, Nowy Jork, 1613.\nJaki motyw łączy obraz Jacoba Woutersza Vosmaera Wazon z kwiatami i wiersz Daniela\nNaborowskiego Na toż? Uzasadnij swoją odpowiedź, odwołując się do elementów treści\nobrazu i wiersza.\n144 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury oraz innych\ntekstów kultury, a także ich wzajemnej korespondencji.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n5) interpretuje treści […] symboliczne utworu literackiego;\n8) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie\nprogramowej jako lektury obowiązkowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n5) odczytuje pozaliterackie teksty kultury, stosując kod właściwy danej dziedzinie sztuki.\nZasady oceniania\n2 pkt - wskazanie motywu łączącego wiersz Naborowskiego i obraz Vosmaera oraz\nuzasadnienie, odwołujące się do obrazu i wiersza.\n1 pkt - wskazanie motywu łączącego wiersz Naborowskiego i obraz Vosmaera oraz\nuzasadnienie, odwołujące się do obrazu albo wiersza.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 2 pkt\n\nObraz z wierszem łączy motyw „memento mori”. W wierszu jest on widoczny\nw stwierdzeniach takich jak: „w nocy wiekuistej sen przyjdzie spać twardy”. Wiersz\nprzypomina o ludzkiej śmiertelności. Obraz również ukazuje ten motyw poprzez kwiaty,\nktóre zwiędły, opadły. Niektóre kwiaty są piękne, lecz później zwiędną, co ma\nsymbolizować śmierć.\n\nMotyw, który łączy zarówno obraz „wazon z kwiatami” i wiersz „Na toż” to upływający czas,\nktóry nigdy się nie zatrzyma, nie zawróci. Na obrazie możemy zauważyć kwiaty, które już\nod pewnego czasu są w wazonie, niektóre z nich prezentują się lepiej, inne gorzej, wiele\nz nich już usycha, obumiera. W podobny sposób ukazany jest człowiek, dla którego\nnieuniknione jest starzenie się, a także śmierć.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n\nObraz i wiersz Naborowskiego łączy motyw przemijającego czasu, topos wanitatywny. Na\nobrazie można ujrzeć opadłe, zwiędłe kwiaty, a także te, które już zupełnie nie rosną (i ich\npłatki na stole).\n\nŁączy je motyw bezwzględnego przemijania - kwiaty na obrazie, choć tworzyły piękną\nmozaikę kolorów, więdną pod naporem czasu, tak jak życie - jest marne, naznaczone\nnaszą śmiertelnością i krótkie - jak twierdzi Naborowski.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 145","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Motyw łączący oba dzieła: motyw przemijania i marności życia (vanitas), związany z nieuchronnością śmierci.\n\nUzasadnienie: W wierszu Daniela Naborowskiego „Na toż” podmiot liryczny podkreśla nieustanne, nieodwracalne upływanie czasu i nieuchronność śmierci - każdy dzień przybliża człowieka do kresu życia („Dzień jeden drugi goni i potem zostawa”, „Umiera dwakroć, kto się śmiertelnym nie czuje”). Na obrazie Jacoba Wouterssa Vosmaera „Wazon z kwiatami” motyw ten realizowany jest poprzez konwencję martwej natury (vanitas) - przedstawione kwiaty, choć piękne i kolorowe, są nietrwałe: zerwane, prędko więdną i obumierają, co symbolicznie przypomina o przemijaniu wszelkiego piękna i życia, podobnie jak upływające dni w wierszu Naborowskiego.\n\nZasady oceniania: 2 pkt - wskazanie motywu łączącego wiersz Naborowskiego i obraz Vosmaera oraz uzasadnienie, odwołujące się do obrazu i wiersza. 1 pkt - wskazanie motywu łączącego wiersz Naborowskiego i obraz Vosmaera oraz uzasadnienie, odwołujące się do obrazu albo wiersza. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-21.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":142,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/22","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"22","points":2,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 22. (0-2)\nZapoznaj się z poniższymi tekstami.\nSarmatyzm - wykształcona w końcu XVI w. formacja kulturowa obejmująca ideologię,\nobyczajowość i kulturę szlachty w Rzeczypospolitej Obojga Narodów. […] geneza sarmatyzmu\nzwiązana jest z tzw. mitem sarmackim […]. Mit ten legł u podstaw ideału Sarmaty jako\nszlachcica-katolika i ziemianina, w którego światopoglądzie pierwszoplanową rolę grały takie\nwartości jak republikanizm i wolność, dawność rodu, wewnątrzstanowa równość, wiara\nkatolicka oraz swojskość.\nMichał Głowiński, Teresa Kostkiewiczowa, Aleksandra Okopień-Sławińska, Janusz Sławiński,\nSłownik terminów literackich, Wrocław 2000.\nJan Chryzostom Pasek\nPamiętniki\nWjeżdżając tedy Czarniecki do Lachowic w dzień Najświętszej Panny, wyszli przeciwko\nniemu processionaliter1 zakonnicy, szlachta, szlachcianki i kto tylko był w owym ciężkim\noblężeniu, „witaj!”, wołając, „zawitaj, niezwyciężony wodzu, niezwyciężony wojenniku, zawitaj\nod Boga nam zesłany obrońco!” Byli i tacy, osobliwie z białych głów, co wołali: „Zbawicielu\nnasz!” Zatulał uszy czapką, nie chcąc owego słuchać podchlebstwa. […] Zsiadał[o] tedy do\nkościoła rycerstwa siła i z naszego, i z litewskiego wojska. Dopieroż Te Deum laudamus2,\ndopiero tryumf! Z armat bito, aże ziemia drżała; a potem nabożeństwo śliczne, kazania,\ngratulacyje, dzięki Bogu za dobrodziejstwa i wszędy pełno radości, pomieszanej z płaczem;\nbo tam wszyscy magnatowie z księstwa litewskiego do tej fortece posprowadzali się byli.\nJan Pasek, Pamiętniki, Wrocław 1968.\n1 Processionaliter (łac.) - w procesji.\n2 Te Deum laudamus (łac.) - Ciebie Boga wysławiamy, wczesnochrześcijański hymn modlitewny.\nWykorzystując podaną definicję, określ dwie cechy postawy sarmackiej - obecne we\nfragmencie Pamiętników Jana Chryzostoma Paska - i zilustruj je przykładami z tekstu.\nCecha postawy sarmackiej\nPrzykład z tekstu\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.\nIV. Samokształcenie.\n2. Doskonalenie umiejętności korzystania z różnych źródeł informacji […].\n146 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n8) wykazuje się […] zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie programowej\njako lektury obowiązkowe.\nIV. Samokształcenie.\n6) wybiera z tekstu odpowiednie cytaty i stosuje je w wypowiedzi.\nZasady oceniania\n2 pkt - za podanie dwóch cech postawy sarmackiej, obecnych we fragmencie Pamiętników\nPaska, zgodnych z podaną definicją oraz ilustrujących je stosownych przykładów\nz tekstu.\n1 pkt - za podanie jednej cechy postawy sarmackiej oraz przykładu z tekstu.\n0 pkt - odpowiedź niepełna lub błędna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt\nCecha postawy sarmackiej\nPrzykład z tekstu\nReligijność\nUdział we mszy świętej z okazji przybycia Czarnieckiego.\nUmiłowanie wolności\nPodziękowania dla Czarnieckiego, którego nazwano\n„Zbawicielem”.\nWewnątrzstanowa równość\n„Zsiadał[o] tedy do kościoła rycerstwa siła i z naszego,\ni z litewskiego wojska”.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Cecha postawy sarmackiej | Przykład z tekstu\nReligijność (wiara katolicka) | Udział we mszy świętej (nabożeństwo, Te Deum laudamus) z okazji przybycia Czarnieckiego, „dzięki Bogu za dobrodziejstwa”.\nUmiłowanie wolności / uznanie dla obrońcy ojczyzny | Powitanie Czarnieckiego jako „niezwyciężonego wodza”, „zbawiciela”, dziękczynienie mu za uwolnienie kraju od najeźdźcy.\n\n(Możliwa też cecha: wewnątrzstanowa równość - „Zsiadł tedy do kościoła rycerstwa siła i z naszego, i z litewskiego wojska”).\n\nZasady oceniania: 2 pkt - podanie dwóch cech postawy sarmackiej, zgodnych z podaną definicją, wraz z przykładami z tekstu. 1 pkt - podanie jednej cechy postawy sarmackiej wraz z przykładem. 0 pkt - odpowiedź niepełna lub błędna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-22.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":145,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/23","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"23","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 23. (0-1)\nZapoznaj się z poniższymi tekstami.\nDo króla\nSatyra prawdę mówi, względów się wyrzeka:\nWielbi urząd, czci króla, lecz sądzi człowieka.\nPan niewart sługi\n[…] to satyra karze.\nNie dba ona, kto w jakiej zostaje maszkarze1,\nOdrzuca czczą wielmożność, a gdy z chłostą czeka,\nNie szlachcica, nie chłopa ściga, lecz człowieka.\n1 Maszkara - tu: maska.\nŚwiat zepsuty\nNiech się miota złość na cię i chytrość bezczelna -\nTy mów prawdę, mów śmiało, satyro rzetelna.\nPalinodia\nNa co pisać satyry? Choć się złe zbyt wzniosło,\nPrzestańmy. Świat poprawiać - zuchwałe rzemiosło.\nIgnacy Krasicki, Satyry, [w:] tegoż, Dzieła wybrane, T. 2., Warszawa 1989.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 147\nNa podstawie podanych fragmentów utworów Ignacego Krasickiego określ, jakie cele\nwyznaczył poeta satyrze.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n5) interpretuje treści alegoryczne i symboliczne utworu literackiego;\n8) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie\nprogramowej jako lektury obowiązkowe;\n9) rozpoznaje tematykę i problematykę tekstów oraz jej związek z programami epoki\nliterackiej […].\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n\nMówienie prawdy o człowieku, ukazywanie wad, złych zachowań. Cel dydaktyczny, cel,\naby napiętnować przywary, by apelować o odnowę świata.\n\nSatyra według Krasickiego powinna spełniać funkcję dydaktyczną, pouczającą, a nawet\nupominającą.\n148 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Ignacy Krasicki wyznaczył satyrze przede wszystkim cel dydaktyczno-moralizatorski: satyra ma mówić prawdę o człowieku niezależnie od jego stanu czy pozycji społecznej (sądzić człowieka, a nie urząd), demaskować i karcić ludzkie wady, głupotę oraz zepsucie obyczajów, nie oszczędzając nikogo („nie szlachcica, nie chłopa ściga, lecz człowieka”). Jej celem jest napiętnowanie przywar i nieprawości oraz - poprzez mówienie prawdy „śmiało i rzetelnie” - dążenie do naprawy obyczajów i poprawy świata, choć poeta w „Palinodii” z ironicznym rezygnowaniem przyznaje, że jest to zadanie karkołomne i niewdzięczne („Świat poprawiać - zuchwałe rzemiosło”).\n\nZasady oceniania: 1 pkt - odpowiedź poprawna. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-23.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":146,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/24","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"24","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 24. (0-1)\nPrzeczytaj poniższy utwór.\nIgnacy Krasicki\nSzczur i kot\n„Mnie to kadzą” - rzekł hardzie do swego rodzeństwa\nSiedząc szczur na ołtarzu podczas nabożeństwa.\nWtem, gdy się dymem kadzidł zbytecznych zakrztusił,\nWpadł kot z boku na niego, porwał i udusił.\nIgnacy Krasicki, Szczur i kot, [w:] tegoż, Dzieła wybrane, T. 1., Warszawa 1989.\nWyjaśnij alegoryczny sens bajki Ignacego Krasickiego Szczur i kot.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich […] na różnych\npoziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n5) interpretuje treści alegoryczne […] utworu literackiego;\n8) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie\nprogramowej jako lektury obowiązkowe.\n[szkoła podstawowa, klasy VII-VIII]\nI.1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n4) rozpoznaje w tekście literackim […] alegorię i określa [ich] jej funkcję.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie, na czym polega alegoryczny sens bajki Krasickiego.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 149\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nW utworze szczur jest alegorią próżności, natomiast kot to uosobienie sprytu. Utwór pokazuje,\nże nadmierna pycha oraz próżność nie prowadzą do niczego dobrego, a nawet mogą\nbezpośrednio doprowadzić do zguby.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"W bajce Ignacego Krasickiego szczur jest alegorią próżności i pychy - wierzy, że kadzidło pali się na jego cześć, przecenia własną wartość i znaczenie. Kot natomiast to uosobienie sprytu, który wykorzystuje nieuwagę i zaślepienie zarozumiałego szczura. Alegoryczny sens utworu jest taki, że nadmierna pycha, próżność i przecenianie własnej wartości zaślepiają człowieka, czynią go nieostrożnym i mogą doprowadzić go wprost do zguby.\n\nZasady oceniania: 1 pkt - poprawne wyjaśnienie, na czym polega alegoryczny sens bajki Krasickiego. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-24.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":148,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/25","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"25","points":2,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 25. (0-2)\nZapoznaj się z poniższymi tekstami.\nTekst 1.\nOświecenie „odkryło człowieka”. Stanął on w centrum zainteresowania tzw. popularnej filozofii,\nnauki, sztuki i polityki. [ ] Nadchodziło więc według opinii współczesnych królestwo Rozumu,\nzracjonalizowanego, bo opartego na doświadczeniu, „porządku fizyczno-moralnego”, wszelkie\nzaś fakty z przeszłości uznane za pozytywne zaliczane były do jego prehistorii.\nMieczysław Klimowicz, Oświecenie, Warszawa 1988.\nTekst 2\nAdam Mickiewicz\nRomantyczność (fragmenty)\n- «Tyżeś to w nocy? - To ty, Jasieńku!\nAch! i po śmierci kocha!\nTutaj, tutaj, pomaleńku,\nCzasem1 usłyszy macocha!\nNiech sobie słyszy… już nie ma ciebie,\nJuż po twoim pogrzebie!\nTy już umarłeś? Ach! ja się boję!\nCzego się boję mego Jasieńka?\nAch, to on! lica twoje, oczki twoje!\nTwoja biała sukienka!\n[ ]\nTak się dziewczyna z kochankiem pieści,\nBieży za nim, krzyczy, pada;\nNa ten upadek, na krzyk boleści,\nSkupia się ludzi gromada.\n«Mówcie pacierze! - krzyczy prostota -\nTu jego dusza być musi.\nJasio być musi przy swej Karusi,\nOn ją kochał za żywota!»\n[…]\n150 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nI ja to słyszę, i ja tak wierzę,\nPłaczę i mówię pacierze.\n- «Słuchaj dzieweczko!» - krzyknie śród zgiełku\nStarzec, i na lud zawoła:\n„Ufajcie memu oku i szkiełku,\nNic tu nie widzę dokoła.\n- Duchy karczemnej tworem gawiedzi,\nW głupstwa wywarzone kuźni;\nDziewczyna duby smalone2 bredzi,\nA gmin rozumowi bluźni».\n«Dziewczyna czuje, - odpowiadam skromnie -\nA gawiedź wierzy głęboko:\nCzucie i wiara silniej mówi do mnie,\nNiż mędrca szkiełko i oko».\n[styczeń 1821]\nAdam Mickiewicz, Romantyczność, [w:] tenże, Dzieła poetyckie, t.1, Wiersze, oprac. Czesław Zgorzelski,\nWarszawa 1981.\n1 Czasem (z białorus.) - a nuż, może przypadkiem.\n2 Duby smalone - głupstwa, brednie, rzeczy zmyślone.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Zadanie 25. obejmuje dwa podpunkty odnoszące się do tekstu o oświeceniu oraz fragmentu „Romantyczności” Adama Mickiewicza (0-2 pkt razem):\n\n25.1. Światopogląd oświecenia opierał się na kulcie rozumu, racjonalnym, empirycznym poznaniu opartym na doświadczeniu zmysłowym i obserwacji („porządek fizyczno-moralny”, „królestwo Rozumu”) - liczyło się to, co możliwe do zweryfikowania rozumowo i naukowo. Światopogląd romantyzmu odrzucał prymat rozumu na rzecz uczucia, wiary, intuicji i doświadczeń pozazmysłowych (duchowych, ludowych, irracjonalnych) - o prawdzie miały świadczyć czucie i wiara, a nie tylko rozumowa obserwacja („szkiełko i oko”).\n\n25.2. Dewiza ludzi oświecenia: „Ufajcie memu oku i szkiełku, / Nic tu nie widzę dokoła”.\nDewiza ludzi romantyzmu: „Czucie i wiara silniej mówi do mnie, / Niż mędrca szkiełko i oko”.\n\nZasady oceniania: po 1 pkt za każdy poprawny podpunkt (25.1 i 25.2), łącznie 0-2 pkt.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-25.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":149,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/25.1","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"25.1","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 25.1. (0-1)\nOdwołując się do przytoczonych fragmentów tekstów oraz własnej wiedzy, wyjaśnij,\njaka była różnica między światopoglądem oświecenia a światopoglądem romantyzmu.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Rozumienie historii literatury i dziejów kultury jako procesu […].\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n1) rozumie podstawy periodyzacji literatury […];\n8) wykazuje się […] zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie programowej\njako lektury obowiązkowe;\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 151\n9) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów oraz jej związek z programami\nepoki literackiej;\n15) wykorzystuje w interpretacji utworów potrzebne konteksty [ ].\nZasady oceniania\n1 pkt - wyjaśnienie różnicy między światopoglądem oświecenia i romantyzmu z odwołaniem\nsię do przytoczonych fragmentów tekstów i własnej wiedzy.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n\nOświecenie skupiało się na poznaniu zmysłowym, dążeniu do tego, co realne, natomiast\nromantyzm - na doświadczeniach pozazmysłowych, na czuciu, przeżywaniu emocji.\n\nŚwiatopogląd oświecenia polegał na wiedzy wynikającej z doświadczenia tego, co\npotrafiono zaobserwować zmysłami, romantyzm polegał na intuicji człowieka, uwierzeniu\nw to, co nieuchwytne, duchowe.\n\nŚwiatopogląd oświecenia w odbiorze świata kierował się obserwacją racjonalną,\nbadawczym podejściem do otaczającego świata, bazował na doświadczeniach\npoznanych, z kolei romantyzm kierował się w pojmowaniu rzeczywistości wiarą, intuicją\ni przeczuciem uwzględniającym emocje i przekonanie wewnętrzne, duchowe.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Światopogląd oświecenia opierał się na kulcie rozumu i racjonalnym, empirycznym poznaniu świata, opartym na doświadczeniu zmysłowym i obserwacji („porządek fizyczno-moralny”, „królestwo Rozumu, zracjonalizowanego, bo opartego na doświadczeniu”) - prawdziwe było to, co dało się zweryfikować rozumowo i naukowo. Światopogląd romantyzmu odrzucał natomiast prymat chłodnego rozumu na rzecz uczucia, wiary, intuicji i doświadczeń pozazmysłowych, ludowych czy duchowych - w poznaniu świata liczyły się czucie i wiara, a nie tylko rozumowa obserwacja („szkiełko i oko”).\n\nZasady oceniania: 1 pkt - wyjaśnienie różnicy między światopoglądem oświecenia i romantyzmu z odwołaniem się do przytoczonych fragmentów tekstów i własnej wiedzy. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-25.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":150,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/25.2","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"25.2","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 25.2. (0-1)\nZ fragmentu Romantyczności Adama Mickiewicza wypisz po jednym cytacie, który\nmógłby być dewizą:\nLudzi oświecenia:\nLudzi romantyzmu:\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe\n2. Rozumienie historii literatury i dziejów kultury jako procesu […].\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n1) rozumie podstawy periodyzacji literatury […];\n8) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie\nprogramowej jako lektury obowiązkowe.\n152 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nIV. Samokształcenie.\n6) wybiera z tekstu odpowiednie cytaty i stosuje je w wypowiedzi.\nZasady oceniania\n1 pkt - wypisanie z utworu po jednym cytacie.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\nDewiza ludzi oświecenia\nDewiza ludzi romantyzmu\n„Starzec i na lud zawoła:\n«Ufajcie memu oku i szkiełku,\nNic tu nie widzę dokoła”.\n„Czucie i wiara silniej mówi do mnie,\nNiż mędrca szkiełko i oko«”.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Dewiza ludzi oświecenia: „Ufajcie memu oku i szkiełku, / Nic tu nie widzę dokoła”.\nDewiza ludzi romantyzmu: „Czucie i wiara silniej mówi do mnie, / Niż mędrca szkiełko i oko”.\n\nZasady oceniania: 1 pkt - wypisanie z utworu po jednym cytacie. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-25.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":151,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/26","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"26","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 26. (0-1)\nPrzeczytaj poniższy fragment utworu.\nAdam Mickiewicz\nKonrad Wallenrod\nJam to uczynił, dopełnił przysięgi,\nStraszniejszej zemsty nie wymyśli piekło.\nJa więcej nie chcę, wszak jestem człowiekiem!\nSpędziłem młodość w bezecnej obłudzie,\nW krwawych rozbojach, - dziś schylony wiekiem,\nZdrady mię nudzą, niezdolny do bitwy,\nJuż dosyć zemsty, - i Niemcy są ludzie.\nAdam Mickiewicz, Konrad Wallenrod, Warszawa 1982.\nNa podstawie podanego fragmentu Konrada Wallenroda wyjaśnij, jakiego problemu\nmoralnego dotyczą słowa tytułowego bohatera.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 153\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […].\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n8) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie\nprogramowej jako lektury obowiązkowe;\n9) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n\nBohater poświęcił życie żeby się zemścić, a u kresu życia waha się i podważa takiego\nżycia wartość oraz celowość swoich dawnych dążeń.\n\nKonrad Wallenrod siłuje się z problemem moralnym dotyczącym wyboru między dobrem\nswojego narodu (walka z zakonem) a dobrem osobistym (ma już dość, poświęcił całe\nżycie walce, która była niehonorowa i niegodna rycerza).","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Słowa tytułowego bohatera dotyczą problemu moralnego związanego z wyborem między dobrem narodu a ceną, jaką trzeba było za to zapłacić w wymiarze osobistym i etycznym - Konrad Wallenrod poświęcił całe życie zemście na Krzyżakach, posługując się podstępem, zdradą i obłudą (metodami niegodnymi rycerza, sprzecznymi z honorowym kodeksem etycznym), aby uratować swój naród. U kresu życia bohater ma jednak wątpliwości i wyrzuty sumienia - zastanawia się nad moralną ceną swojego czynu, nad tym, czy cel (dobro ojczyzny) uświęcał środki (zdrada, podstęp, „krwawe rozboje”), i przyznaje, że jako człowiek nie jest już w stanie dłużej znieść ciężaru tej zemsty i zdrady.\n\nZasady oceniania: 1 pkt - poprawne wyjaśnienie. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-26.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":152,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/27","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"27","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 27. (0-1)\nZapoznaj się z poniższą ilustracją.\nhttps://fbc.pionier.net.pl/details/nn37v5w\n154 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nJakie wydarzenie z życia Konrada Wallenroda przedstawia ilustracja Juliusza Kossaka?\nUzasadnij odpowiedź.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej i światowej oraz umiejętność mówienia\no nich z wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury oraz innych\ntekstów kultury, a także ich wzajemnej korespondencji.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n5) interpretuje treści […] symboliczne utworu literackiego;\n8) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie\nprogramowej jako lektury obowiązkowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n5) odczytuje pozaliterackie teksty kultury, stosując kod właściwy danej dziedzinie sztuki.\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nJest to moment spotkania z Aldoną, żoną Konrada Wallenroda, zamkniętą w wieży jako\npustelniczka.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 155","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Ilustracja Juliusza Kossaka przedstawia moment, w którym mistrza (Wielkiego Mistrza zakonu krzyżackiego) nie widać, a Halban Stary biegnie, nie znalazłszy Konrada w kaplicy zamkowej - jest to scena poszukiwania Konrada Wallenroda, który ukrył się w narożnej wieży, gdzie w tajemnicy spotyka się z Aldoną, swoją żoną, zamkniętą tam jako pustelniczka.\n\nZasady oceniania: 1 pkt - odpowiedź poprawna. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-27.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":153,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/28","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"28","points":2,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 28. (0-2)\nZapoznaj się z poniższym tekstem.\nAdam Mickiewicz\nDziady cz. III\nŚwiętej pamięci\nJANOWI SOBOLEWSKIEMU\nCYPRIANOWI DASZKIEWICZOWI\nFELIKSOWI KOŁAKOWSKIEMU\nspółuczniom, spółwięźniom, spółwygnańcom\nza miłość ku ojczyźnie prześladowanym,\nz tęsknoty ku ojczyźnie zmarłym\nw Archangielsku, na Moskwie, w Petersburgu -\nnarodowej sprawy męczennikom\npoświęca Autor\nAdam Mickiewicz, Dziady. Część III, Wrocław 1984.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Zadanie 28. obejmuje dwa podpunkty odnoszące się do dedykacji z III części „Dziadów” Adama Mickiewicza (0-2 pkt razem):\n\n28.1. Powyższy fragment dzieła Adama Mickiewicza jest dedykacją. (Odpowiedź B).\n\n28.2. Adam Mickiewicz odwołuje się w dedykacji do losu swoich przyjaciół - członków Towarzystwa Filomatów i Filaretów (Jana Sobolewskiego, Cypriana Daszkiewicza, Feliksa Kołakowskiego), którzy za działalność patriotyczną i miłość do ojczyzny zostali przez władze carskie prześladowani, więzieni, zesłani lub zginęli na zesłaniu (w Archangielsku, Moskwie, Petersburgu) - nawiązuje więc do represji popowstaniowych i losu polskich zesłańców, w tym własnych, bliskich mu osobiście przyjaciół.\n\nZasady oceniania: po 1 pkt za każdy poprawny podpunkt (28.1 i 28.2), łącznie 0-2 pkt.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-28.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":155,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/28.1","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"28.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 28.1. (0-1)\nDokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.\nPowyższy fragment dzieła Adama Mickiewicza jest\nA. mottem.\nB. dedykacją.\nC. przypisem.\nD. przedmową.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […].\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n8) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie\nprogramowej jako lektury obowiązkowe.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawna odpowiedź.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nB\n156 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023","answer":"B","answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-28.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":155,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/28.2","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"28.2","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 28.2. (0-1)\nPodaj, do jakich wydarzeń związanych z własną biografią odwołuje się w podanym\nfragmencie Adam Mickiewicz.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe\n2. Rozumienie historii literatury i dziejów kultury jako procesu, a także dostrzeganie roli\nczynników wewnętrznych i zewnętrznych wpływających na ten proces.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej [i światowej oraz umiejętność mówienia\no nich z wykorzystaniem potrzebnej terminologii].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n8) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie\nprogramowej jako lektury obowiązkowe;\n9) rozpoznaje tematykę i problematykę […] tekstów oraz jej związek […] ze zjawiskami\n[…] historycznymi […].\n[szkoła podstawowa, klasy VII-VIII]\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n10) wykorzystuje w interpretacji […] potrzebne konteksty, np. biograficzny, historyczny\n[…].\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie ocenione na 1 pkt\n\nPrześladowanie członków Towarzystwa Filomatów w 1823 r.\n\nRepresje, jakich doznali Polacy, w tym także przyjaciele Mickiewicza; męczeństwo.\n\nAutor dedykuje utwór osobom, które walczyły za ojczyznę i zostały skazane na karę\nwięzienia, zsyłkę lub śmierć.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 157","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Adam Mickiewicz odwołuje się do losu swoich przyjaciół z Towarzystwa Filomatów i Filaretów, którzy w 1823 r. zostali aresztowani i represjonowani przez władze carskie za działalność patriotyczną (miłość do ojczyzny) - więzieni, zesłani w głąb Rosji (Archangielsk, Moskwa, Petersburg), gdzie część z nich zmarła z tęsknoty za ojczyzną. Jest to więc odwołanie do własnych, osobistych doświadczeń represji i zesłania, jakich doznał krąg przyjaciół poety.\n\nZasady oceniania: 1 pkt - odpowiedź poprawna. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-28.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":156,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/29","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"29","points":2,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 29. (0-2)\nZapoznaj się z poniższym fragmentem tekstu.\nW scenie VI aktu trzeciego demon nawiedza Kordiana, przybierając postać Doktora.\nWywiązuje się wówczas następujący dialog:\nKORDIAN\nMyślę.\nDOKTOR\nWięc świat jest myślą twoją.\nKORDIAN\nCierpię.\nDOKTOR\nNie myśl.\nSzatan akceptuje zwątpienie, rozpacz, niepokój, bunt przeciwko Bogu. Lecz cierpienie\npozbawia go władzy nad człowiekiem, pokora w cierpieniu godzi człowieka z Bogiem.\nPodobnie nie do zniesienia jest dla niego ideał ofiary, poświęcenia. Dwaj groteskowi szaleńcy\nmają stanowić żywą ilustrację absurdalności Kordianowej idei ofiary. Odwołanie do Boga i jego\nmiłosierdzia, rodzaj przedśmiertnego aktu skruchy decyduje, że szatan nie odnosi pełnego\nsukcesu, że Boska Glina pozostaje w jakiś sposób nietknięta.\nJan Tomkowski, Don Juan we mgle, Warszawa 2005.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Zadanie 29. obejmuje dwa podpunkty odnoszące się do fragmentu eseju Jana Tomkowskiego „Don Juan we mgle” dotyczącego „Kordiana” Juliusza Słowackiego (0-2 pkt razem):\n\n29.1. Istotą „ideału ofiary” jest gotowość poświęcenia siebie, własnego życia i szczęścia dla wyższej sprawy (ojczyzny), połączona jednak w finale z przedśmiertnym aktem skruchy i pogodzeniem się z Bogiem - człowiek godzi się wówczas z własnym cierpieniem i losem, rezygnując z buntu.\n\n29.2. Akt skruchy Kordiana w kontekście całego dramatu oznacza uznanie klęski jego dotychczasowej, indywidualistycznej, spiskowej idei czynu (próby zamachu na cara) - Kordian, choć gotów był poświęcić się dla ojczyzny, w obliczu śmierci zwraca się ku Bogu i pokorze, co świadczy o tym, że samotny, rozpaczliwy bunt jednostki nie jest właściwą drogą do wyzwolenia narodu, a prawdziwe zwycięstwo wymaga czegoś więcej niż tylko desperackiego, indywidualnego czynu.\n\nZasady oceniania: po 1 pkt za każdy poprawny podpunkt (29.1 i 29.2), łącznie 0-2 pkt.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-29.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":157,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/29.1","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"29.1","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 29.1. (0-1)\nCo jest istotą „ideału ofiary”, o którym pisze Jan Tomkowski w nawiązaniu do postaci\nKordiana?\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […].\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n5) interpretuje treści […] symboliczne utworu literackiego;\n8) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie\nprogramowej jako lektury obowiązkowe;\n15) wykorzystuje w interpretacji utworów literackich potrzebne konteksty […].\n158 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania ocenione na 1 pkt\n\nIstotą ideału ofiary jest przedśmiertny akt skruchy, pogodzenie się ze śmiercią, a więc\nz Bogiem.\n\nIdeałem ofiary według Jana Tomkowskiego jest człowiek godzący się z własnym\ncierpieniem, odrzucający walkę ze swoim losem.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Istotą „ideału ofiary” jest gotowość poświęcenia własnego życia, szczęścia i dobra dla wyższej sprawy (ojczyzny), która jednak - w ujęciu Tomkowskiego - kończy się przedśmiertnym aktem skruchy, będącym pogodzeniem się z Bogiem: człowiek godzi się wówczas ze swoim cierpieniem i losem, rezygnując z buntu i rozpaczy na rzecz pokory.\n\nZasady oceniania: 1 pkt - odpowiedź poprawna. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-29.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":157,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/29.2","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"29.2","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 29.2. (0-1)\nW kontekście całego dramatu Juliusza Słowackiego wyjaśnij znaczenie aktu skruchy\ndokonanego przez Kordiana.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […].\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n5) interpretuje treści […] symboliczne utworu literackiego;\n8) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie\nprogramowej jako lektury obowiązkowe;\n15) wykorzystuje w interpretacji utworów literackich potrzebne konteksty […].\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania ocenione na 1 pkt\n\nKordian tak mocno wierzył w odkupienie Polski spod władzy carskiej, że próbował\nzamordować cara we śnie. We wspomnianym akcie skruchy zrozumiał, że nie jest to\nsposób na zwycięstwo - i tak tylko skazał siebie na porażkę.\n\nAkt skruchy był bardzo ważny, ponieważ pokazywał, że Kordian, mimo gotowości do\nzabicia cara, nadal miał sumienie i wiedział, że czyn, którego chciał dokonać, był zły.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 159","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Akt skruchy dokonany przez Kordiana - w kontekście całego dramatu - oznacza uznanie klęski jego dotychczasowej idei samotnego, spiskowego czynu (nieudanej próby zamordowania cara). Bohater, stanąwszy w obliczu śmierci, zwraca się ku Bogu i pokorze, co pokazuje, że desperacki, indywidualny bunt jednostki - pozbawiony głębszego namysłu moralnego - nie jest właściwą drogą do wyzwolenia ojczyzny, a Słowacki poddaje w ten sposób krytyce romantyczny mesjanizm i heroizm oparty wyłącznie na jednostkowym poświęceniu.\n\nZasady oceniania: 1 pkt - odpowiedź poprawna. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-29.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":158,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/30","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"30","points":2,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 30. (0-2)\nPrzeczytaj poniższy fragment tekstu.\nDramat Krasińskiego z jednej strony ukazuje takich ludzi, jak hrabia Henryk: rozumiejąc\nbezwzględny fatalizm egzystencji, idą oni do kresu bólu i nicości, tak jak bohaterowie\nskandynawskiej Północy. Z drugiej strony pojawiają się tacy, którzy sądzą, że sami mogą się\nzbawić, że potrafią niejako wykatapultować się z orbity egzystencji jako katastrofy - za pomocą\nrewolucji. Lecz to się nie udaje, bo udać się nie może. Człowiek jest skażony i bez Bożej\npomocy niczego dobrego nie może dokonać. Ci, którzy chcieli osiągnąć samozbawienie,\nzostają nawiedzeni i zniszczeni przez Boga katastrofy. Po co przychodzi Bóg katastrofy? Po\nto właśnie, aby objawić, że człowiek nie może zbawić się sam. Rewolucja jednak\nu Krasińskiego to nie tylko niecierpliwa żądza mordu. Odczuwana przez niego jako\nzagrożenie, jako upiór, ma ona również swoją tragiczną rację, która niejednokrotnie\nwypowiada Pankracy.\nMaria Janion, Wobec zła, Chotomów 1989.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Zadanie 30. obejmuje dwa podpunkty odnoszące się do fragmentu „Wobec zła” Marii Janion dotyczącego „Nie-Boskiej komedii” Zygmunta Krasińskiego (0-2 pkt razem):\n\n30.1. „Tragiczna racja” rewolucji polega na tym, że obie zwaśnione strony (arystokracja i lud rewolucyjny) mają w pewnym sensie rację - rewolucjoniści walczą o sprawiedliwość społeczną i koniec krzywdy, jakiej doznawali (o „chleb i sprawiedliwość”), jednak sama rewolucja, dokonywana metodą mordu i zniszczenia, nie jest w stanie stworzyć nowego, sprawiedliwego porządku - prowadzi jedynie do kolejnej katastrofy i zniszczenia, a nie do prawdziwego zbawienia świata, ponieważ - jak podkreśla Janion - człowiek nie jest w stanie zbawić się sam, bez Boga.\n\n30.2. Ostatnia scena dramatu nawiązuje do motywu biblijnego (apokaliptycznego) - do zapowiedzianego w Apokalipsie św. Jana powtórnego przyjścia Chrystusa. Wypowiadane przez Pankracego słowa „Galilaee, vicisti” („Galilejczyku, zwyciężyłeś”) są przyznaniem się do klęski w starciu z siłą wyższą niż ludzka rewolucja - dowodzą, że ostatecznym zwycięzcą historii i dziejów nie jest ani arystokracja, ani rewolucja, lecz Bóg (Chrystus), a ludzkie próby samodzielnego zbawienia świata poprzez przemoc są skazane na porażkę.\n\nZasady oceniania: po 1 pkt za każdy poprawny podpunkt (30.1 i 30.2), łącznie 0-2 pkt.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-30.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":159,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/30.1","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"30.1","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 30.1. (0-1)\nO jakiej „tragicznej racji” rewolucji pisze Maria Janion w odniesieniu do dramatu\nKrasińskiego? Uzasadnij swą odpowiedź, odwołując się do treści utworu.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […] oraz umiejętność mówienia o nich\nz wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury oraz innych\ntekstów kultury, a także ich wzajemnej korespondencji.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n5) interpretuje treści […] symboliczne utworu literackiego;\n8) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie\nprogramowej jako lektury obowiązkowe;\n15) wykorzystuje w interpretacji utworów literackich potrzebne konteksty […].\n160 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna wraz z uzasadnieniem.\n0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania ocenione na 1 pkt\n\n„Tragiczna racja” polega na tym, że obie strony rewolucji walczą w imię swojego dobra,\njedni chcą „chleba i sprawiedliwości”, a drudzy pragną podtrzymania tradycji i starego\nporządku; konflikt tych racji musi więc zostać naprawiony przez Boga.\n\n„Tragiczna racja” rewolucji odwołuje się do tego, że ostatecznie dochodzi do powrotu do\npunktu wyjścia, gdzie rewolucjoniści u władzy są dokładnie tacy sami, jak ich poprzednicy.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"„Tragiczna racja” rewolucji polega na tym, że obie zwaśnione strony konfliktu mają w pewnym sensie słuszność: rewolucjoniści walczą o zniesienie krzywdy społecznej, o „chleb i sprawiedliwość” dla uciśnionych, jednak metoda, jaką się posługują - mord, zniszczenie, przemoc - nie może doprowadzić do prawdziwego odrodzenia świata. Rewolucja kończy się kolejną katastrofą, ponieważ - jak pisze Janion - człowiek skażony grzechem nie jest w stanie zbawić się sam, bez Boga; stąd racja rewolucjonistów jest tragiczna - słuszna w swych pobudkach, ale zgubna w skutkach.\n\nZasady oceniania: 1 pkt - odpowiedź poprawna wraz z uzasadnieniem. 0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-30.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":159,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/30.2","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"30.2","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 30.2. (0-1)\nDo jakiego motywu nawiązuje ostatnia scena dramatu Zygmunta Krasińskiego?\nZinterpretuj jej wymowę.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej i światowej oraz umiejętność mówienia\no nich z wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Uczeń:\n5) interpretuje treści alegoryczne i symboliczne utworu literackiego;\n8) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie\nprogramowej jako lektury obowiązkowe;\n11) rozumie pojęcie motywu literackiego i toposu […].\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie ocenione na 1 pkt\nPankracy, wypowiadając słowa „Galilaee vicisti”, nawiązuje do Biblii i do ponownego przyjścia\nChrystusa zapowiadanego w Apokalipsie św. Jana. Przyznaje tym samym, że został pokonany\nprzez Galilejczyka, tj. Jezusa Chrystusa.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 161","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Ostatnia scena dramatu nawiązuje do motywu biblijnego, apokaliptycznego - do zapowiedzianego w Apokalipsie św. Jana powtórnego przyjścia Chrystusa. Wypowiadane przez konającego Pankracego słowa „Galilaee, vicisti” („Galilejczyku, zwyciężyłeś”) są przyznaniem się do klęski wobec siły wyższej niż jakakolwiek ludzka, rewolucyjna ideologia - dowodzą, że ostatecznym zwycięzcą dziejów jest Bóg (Chrystus), a próba samodzielnego, gwałtownego zbawienia świata przez człowieka (rewolucję) musi zakończyć się porażką.\n\nZasady oceniania: 1 pkt - odpowiedź poprawna. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-30.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":160,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/31","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"31","points":1,"ptype":"true_false","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 31. (0-1)\nPrzeczytaj poniższy fragment utworu.\nCyprian Norwid\n[Klaskaniem mając obrzękłe prawice]\nSyn - minie pismo, lecz ty spomnisz, wnuku,\nCo znika dzisiaj (iż czytane pędem)\nZa panowania Panteizmu-druku,\nPod ołowianej litery urzędem -\nI jak zdarzało się na rzymskim bruku,\nMając pod stopy katakomb korytarz,\nNad czołem słońce i jaw, ufny w błędzie,\nTak znów odczyta o n , co ty dziś czytasz,\nAle on spomni mnie bo mnie nie będzie!\nCyprian Norwid, Vade-mecum, [w:] tenże, Pisma wszystkie, t. 2, Warszawa 1971.\nOceń prawdziwość stwierdzeń odnoszących się do tekstu. Wybierz P - jeśli\nstwierdzenie jest prawdziwe, lub F - jeśli jest fałszywe.\n1.\nW przytoczonym fragmencie wiersza Cyprian Norwid odwołuje się do\nśredniowiecznego motywu ars bene moriendi.\nP\nF\n2.\nHoracjańska maksyma non omnis moriar to podstawa wyrażonej przez\npoetę nadziei na przetrwanie jego dzieła w pamięci przyszłych pokoleń.\nP\nF\n3.\nApostrofa skierowana do późnego wnuka to pochwała ars poetica, czyli\npoetyckiego programu wpisanego w dzieła Cypriana Norwida.\nP\nF\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […].\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n5) interpretuje treści alegoryczne i symboliczne utworu literackiego;\n11) rozumie pojęcie motywu literackiego i toposu […].\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nF P P\n162 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023","answer":"FPP","answer_text":null,"solution":"1. F - W przytoczonym fragmencie Norwid nie odwołuje się do średniowiecznego motywu ars bene moriendi.\n2. P - Horacjańska maksyma non omnis moriar jest podstawą wyrażonej przez poetę nadziei na przetrwanie jego dzieła w pamięci przyszłych pokoleń.\n3. P - Apostrofa skierowana do późnego wnuka to pochwała ars poetica, czyli poetyckiego programu wpisanego w dzieła Cypriana Norwida.\n\nZasady oceniania: 1 pkt - odpowiedź poprawna (FPP). 0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-31.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":161,"source":"ai","answer_source":"ai","answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/32","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"32","points":1,"ptype":"closed","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 32. (0-1)\nUzupełnij tabelę. Przyporządkuj utwór 1-5 do epoki literackiej, w której powstał. Wpisz\nwłaściwą literę A-F w odpowiednie miejsce w tabeli.\nA. starożytność\nB. średniowiecze\nC. renesans\nD. barok\nE. oświecenie\nF. romantyzm\nTytuł utworu\nEpoka literacka\n1.\nBogurodzica\n2.\nAdam Mickiewicz, Pan Tadeusz\n3.\nJan Chryzostom Pasek, Pamiętniki\n4.\nJan Kochanowski, Odprawa posłów greckich\n5.\nHomer, Odyseja\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Rozumienie historii literatury i dziejów jako procesu […].\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n1) rozumie podstawy periodyzacji literatury, sytuuje utwory literackie w poszczególnych\nokresach […].\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\n1B, 2F, 3D, 4C, 5A\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 163","answer":"1B, 2F, 3D, 4C, 5A","answer_text":null,"solution":"1. Bogurodzica - B. średniowiecze\n2. Adam Mickiewicz, Pan Tadeusz - F. romantyzm\n3. Jan Chryzostom Pasek, Pamiętniki - D. barok\n4. Jan Kochanowski, Odprawa posłów greckich - C. renesans\n5. Homer, Odyseja - A. starożytność\n\nZasady oceniania: 1 pkt - odpowiedź poprawna. 0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-32.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":162,"source":"ai","answer_source":"ai","answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/33","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"33","points":2,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 33. (0-2)\nPrzeczytaj poniższy fragment tekstu.\nTa epoka ma swój porządek. Po klęsce powstania styczniowego wyczerpały się marzenia\no szybkim odzyskaniu niepodległości. [Pisarze] proponowali, by czas niewoli zamienić w okres\nintensywnej pracy na rzecz społeczeństwa. Banał? Niezupełnie. Program […] był świadomą\nalternatywą wobec romantycznej idei „ojczyzny intymnej”. Mówił o potrzebie budowy życia\npublicznego, o kształtowaniu świadomości obywatelskiej, o pożytkach krytycznego stosunku\nwobec przeszłości.\nKierując się podobnymi zasadami, [artyści] dokonywali wyboru nie tylko tematów, ale\ni form. Opowiedziano się powszechnie za powieścią jako gatunkiem najodpowiedniejszym dla\nopisu otaczającego świata.\nGrażyna Borkowska, […], Warszawa 1996.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Zadanie 33. obejmuje dwa podpunkty odnoszące się do tekstu Grażyny Borkowskiej o pozytywizmie (0-2 pkt razem):\n\n33.1. Epoka: pozytywizm. Tekst mówi o okresie po klęsce powstania styczniowego, w którym porzucono romantyczne marzenia o rychłej niepodległości na rzecz idei pracy organicznej, pracy u podstaw i budowania świadomości obywatelskiej - są to charakterystyczne założenia programowe pozytywizmu (trwającego w literaturze polskiej od ok. 1864 do ok. 1890 r.).\n\n33.2. Argument: Powieść, zwłaszcza realistyczna, pozwalała najpełniej i najbardziej przystępnie ukazać (i dotrzeć do szerokiego grona odbiorców z) obrazem społeczeństwa oraz idei epoki - przykładem może być „Lalka” Bolesława Prusa, publikowana w odcinkach, która w sposób realistyczny i wszechstronny ukazała przekrój społeczeństwa warszawskiego po powstaniu styczniowym oraz idee pracy organicznej i pracy u podstaw.\n\nZasady oceniania: po 1 pkt za każdy poprawny podpunkt (33.1 i 33.2), łącznie 0-2 pkt.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-33.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":163,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/33.1","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"33.1","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 33.1. (0-1)\nO jakiej epoce jest mowa w tekście Grażyny Borkowskiej? Podaj nazwę tej epoki\ni uzasadnij swoją odpowiedź.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Rozumienie historii literatury i dziejów jako procesu […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n1) rozumie podstawy periodyzacji literatury […].\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna wraz z uzasadnieniem.\n0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania ocenione na 1 pkt\n\nPozytywizm. Powstał po upadku powstania styczniowego, a jego głównymi założeniami\nbyła praca u podstaw (praca organiczna). Działania te miały zwiększyć świadomość\npolskiego społeczeństwa.\n164 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\n\nPozytywizm. W pozytywizmie pojawiła się idea pracy organicznej oraz pracy u podstaw\nna rzecz rozwoju społeczeństwa, porzucono romantyczne ideały, a realistyczna powieść\nprzeważyła nad poezją.\n\nPozytywizm. Ta epoka trwała w literaturze od ok. 1864 do 1890. Pisarze poprzez literaturę\nchcieli uczyć społeczeństwo nowych postaw, w tym pracy organicznej, pracy u podstaw.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Epoka: pozytywizm.\n\nUzasadnienie: Tekst opisuje okres po klęsce powstania styczniowego (1864 r.), w którym pisarze porzucili romantyczne marzenia o rychłym odzyskaniu niepodległości na rzecz programu pracy organicznej i pracy u podstaw, budowania świadomości obywatelskiej oraz krytycznego stosunku wobec przeszłości - są to podstawowe założenia programowe epoki pozytywizmu.\n\nZasady oceniania: 1 pkt - odpowiedź poprawna wraz z uzasadnieniem. 0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-33.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":163,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/33.2","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"33.2","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 33.2. (0-1)\nSformułuj jeden argument, którym uzasadnisz tezę zawartą w ostatnim zdaniu tekstu\nGrażyny Borkowskiej: Opowiedziano się powszechnie za powieścią jako gatunkiem\nnajodpowiedniejszym dla opisu otaczającego świata. W odpowiedzi odwołaj się do\nkonkretnego przykładu z literatury.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Rozumienie historii literatury i dziejów jako procesu […].\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […].\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n1) rozumie podstawy periodyzacji literatury; sytuuje utwory literackie w poszczególnych\nokresach […];\n8) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie\nprogramowej jako lektury obowiązkowe;\n15) wykorzystuje w interpretacji utworów literackich potrzebne konteksty […].\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania ocenione na 1 pkt\n\nW obliczu zniewolenia artyści obrali za cel kształtowanie publicznej świadomości -\npowieść zaś pozwalała na dotarcie w sposób przystępny do większej liczby osób.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 165\nPrzykładem może być twórczość Bolesława Prusa - drukowana w odcinkach powieść\nLalka ukazywała przekrój polskiego społeczeństwa oraz idee, które przyświecały epoce.\n\nW pozytywizmie powieść zyskała sławę, ponieważ komentowała ona rzeczywistość (było\nto jedno z założeń realizmu). Przykładem powieści, która jest rzeczywistym źródłem\nwiedzy, jest Lalka, z której możemy dowiedzieć się, jak wyglądała Warszawa w czasach\npo powstaniu styczniowym.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Powieść realistyczna, zwłaszcza publikowana w odcinkach w prasie, docierała do szerokiego grona odbiorców i pozwalała w przystępny, szczegółowy sposób ukazać przekrój ówczesnego społeczeństwa oraz idee epoki. Przykładem jest „Lalka” Bolesława Prusa, która w realistyczny sposób przedstawia różne warstwy społeczeństwa warszawskiego po powstaniu styczniowym oraz ścierające się w nim idee (m.in. pracy organicznej, pozytywistycznego programu społecznego).\n\nZasady oceniania: 1 pkt - odpowiedź poprawna, z odwołaniem do konkretnego przykładu z literatury. 0 pkt - odpowiedź niepełna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-33.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":164,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/34","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"34","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 34. (0-1)\nZapoznaj się z poniższym fragmentem utworu.\nAdam Asnyk\nDo młodych\nSzukajcie prawdy jasnego płomienia,\nSzukajcie nowych, nieodkrytych dróg…\n[…]\nKażda epoka ma swe własne cele\nI zapomina o wczorajszych snach…\nNieście więc wiedzy pochodnię na czele\nI nowy udział bierzcie w wieków dziele,\nPrzyszłości podnoście gmach!\nAdam Asnyk, Wiersze wybrane, Warszawa 1988.\nCzy podany fragment wiersza Adama Asnyka Do młodych zgodny jest z założeniami\nprogramowymi epoki pozytywizmu? Uzasadnij swoją odpowiedź.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Rozumienie historii literatury i dziejów jako procesu […].\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […].\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.\n166 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 167\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n1) rozumie podstawy periodyzacji literatury, sytuuje utwory literackie w poszczególnych\nokresach […];\n5) interpretuje treści […] symboliczne utworu literackiego;\n15) wykorzystuje w interpretacji utworów literackich potrzebne konteksty […].\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna wraz z uzasadnieniem.\n0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n\nJest on z nimi zgodny, ponieważ podmiot liryczny nawołuje do aktywnego udziału\nw bieżących wydarzeniach na świecie, do budowania przyszłości. Zachęca do edukacji,\ndzięki której lepiej można wykonywać wcześniej wymienione zadania.\n\nWydaje się zgodny, ponieważ Asnyk pisze o konieczności szerzenia oświaty, nauki oraz\no konieczności wspólnego budowania lepszego społeczeństwa.\n\nTak, ponieważ autor kładzie w wierszu nacisk na wartość prawdy i wiedzy - podobnie jak\nzakładano w pozytywizmie, Asnyk mówi też o odcięciu się od „wczorajszych snów” -\nnawiązuje do odrzucenia romantyzmu przez pozytywistów.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Tak, podany fragment wiersza Adama Asnyka „Do młodych” jest zgodny z założeniami programowymi epoki pozytywizmu. Podmiot liryczny nawołuje młode pokolenie do poszukiwania prawdy w oparciu o rozum i naukę („Szukajcie prawdy jasnego płomienia”), do porzucenia przestarzałych, romantycznych ideałów na rzecz nowych dróg poznania, a także do czynnego udziału w budowaniu przyszłości i postępu cywilizacyjnego. Jest to zgodne z pozytywistycznym kultem wiedzy, nauki i pracy dla dobra społeczeństwa oraz wiarą w postęp - każde pokolenie (epoka) ma realizować własne, nowe cele, nie trwając w przeszłości.\n\nZasady oceniania: 1 pkt - odpowiedź poprawna wraz z uzasadnieniem. 0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-34.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":165,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/35","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"35","points":2,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 35. (0-2)\nZapoznaj się z poniższym utworem.\nKazimierz Przerwa-Tetmajer\nDziś\nDawniej się trzeba było zużyć, przeżyć,\nby przestać kochać, podziwiać i wierzyć;\ndziś - pierwsze nasze myśli są zwątpieniem,\nnudą, szyderstwem, wstrętem i przeczeniem.\nDzieci krytyki, wiedzy i rozwagi,\ncudzych doświadczeń mając pełną głowę,\nchoćby nam dano skrzydła Ikarowe,\nnie mielibyśmy do lotu odwagi.\nMy nie tracimy nic, bośmy od razu\nnic nie przynieśli - i tylko nam bywa\ntak źle, że na złe takie brak wyrazu,\na serce pęka w nas i we krwi pływa.\nKazimierz Przerwa-Tetmajer, Dziś, [w:] tegoż, Poezje, Warszawa 1980.\n168 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Zadanie 35. obejmuje dwa podpunkty odnoszące się do wiersza Kazimierza Przerwy-Tetmajera „Dziś” (0-2 pkt razem):\n\n35.1. Sformułowanie „skrzydła Ikarowe” nawiązuje do mitu o Ikarze, synu Dedala, który za pomocą skrzydeł zbudowanych przez ojca próbował wzbić się w powietrze i uciec z Krety, lecz zbyt blisko podleciał do słońca, przez co wosk sklejający pióra stopił się i Ikar zginął. W kontekście wiersza „skrzydła Ikarowe” symbolizują szansę, możliwość spełnienia marzeń, podjęcia śmiałego, ryzykownego czynu i wzniesienia się ponad przeciętność.\n\n35.2. Postawa: dekadencka. Mimo posiadania „skrzydeł Ikarowych”, czyli metaforycznej szansy na wielki, odważny czyn, podmiot liryczny (pokolenie przełomu wieków) nie miałby odwagi ich użyć - obrazuje to bierność, zwątpienie, przesyt wiedzą i doświadczeniem cudzym oraz brak sił witalnych i woli działania, charakterystyczne dla dekadentyzmu.\n\nZasady oceniania: po 1 pkt za każdy poprawny podpunkt (35.1 i 35.2), łącznie 0-2 pkt.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-35.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":167,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/35.1","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"35.1","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 35.1. (0-1)\nWyjaśnij znaczenie użytego w wierszu sformułowania skrzydła Ikarowe, odwołując się\ndo mitologii greckiej.\nWymagania ogólne\nII. Kształcenie językowe.\n3. Funkcjonalne wykorzystanie wiedzy o języku w odczytaniu sensów zawartych w strukturze\ngłębokiej tekstów literackich […].\n[szkoła podstawowa]\n2. Rozwijanie rozumienia twórczego i sprawczego charakteru działań językowych […].\nWymagania szczegółowe\nII. Kształcenie językowe.\n1. Gramatyka języka polskiego. Zdający:\n1) wykorzystuje wiedzę z dziedziny […] frazeologii […].\n2. Zróżnicowanie języka. Zdający:\n5) zna, rozumie […] mitologizmy […].\n[szkoła podstawowa] 2. Zróżnicowanie języka. Zdający:\n5) rozpoznaje w wypowiedziach związki frazeologiczne, […] rozumie ich znaczenie […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie znaczenia mitologizmu.\n0 pkt - za odpowiedź niepoprawną lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n\nSkrzydła Ikarowe są nowym doświadczeniem, szansą na poznanie nowych wrażeń, takich\njak wzniesienie się w przestrzeni i bliżej słońca, co umożliwiły one Ikarowi.\n\nSkrzydła Ikarowe - archetyp zaczerpnięty z mitologii greckiej, symbolizujący potencjał\ni możliwość spełnienia swych marzeń, realizacji zamierzonych celów.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 169","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Sformułowanie „skrzydła Ikarowe” nawiązuje do mitu o Ikarze, synu Dedala, który przy pomocy skonstruowanych przez ojca skrzydeł próbował wznieść się w powietrze i uciec z Krety, lecz podleciawszy zbyt blisko słońca, spadł i zginął, gdy wosk łączący pióra się roztopił. W wierszu skrzydła Ikarowe symbolizują daną komuś szansę na odważny, przełomowy czyn, na spełnienie marzeń i wzniesienie się ponad przeciętność - nawet za cenę ryzyka.\n\nZasady oceniania: 1 pkt - poprawne wyjaśnienie znaczenia mitologizmu. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-35.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":168,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/35.2","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"35.2","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 35.2. (0-1)\nOkreśl, o jakiej postawie człowieka przełomu XIX i XX wieku jest mowa w wierszu\nKazimierza Przerwy-Tetmajera i wyjaśnij, w jaki sposób użycie sformułowania skrzydła\nIkarowe pozwala zdefiniować tę postawę.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n8) Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n11) rozumie pojęcie motywu literackiego […], rozpoznaje podstawowe motywy […] oraz\ndostrzega żywotność motywów […] antycznych w utworach literackich; określa ich rolę\nw tworzeniu znaczeń uniwersalnych;\n15) wykorzystuje w interpretacji utworów […] potrzebne konteksty […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wskazanie postawy oraz wyjaśnienie sformułowania w kontekście\nwskazanej postawy.\n0 pkt - za odpowiedź niepoprawną lub niepełną albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n\nPostawa: dekadencka\nWyjaśnienie: W wierszu człowiek mimo „skrzydeł Ikarowych”, czyli metaforycznych nowych\nmożliwości, nie decyduje się na nie. Definiuje postawę bierności dekadentów\ni zrezygnowania.\n\nPostawa: dekadencka\nWyjaśnienie: Dekadenci to grupa inteligencji polskiej, która pogrążona była w stagnacji\ni swoistym marazmie. Ikarowe skrzydła obnażają postawę ludzi przełomu wieku, którzy bali\nsię ryzykować i zapewne nie odważyliby się na realizację swych marzeń i planów, na co\npozwalają symboliczne skrzydła Ikara.\n170 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Postawa: dekadencka.\n\nWyjaśnienie: W wierszu podmiot liryczny (pokolenie fin de siècle'u) przyznaje, że nawet gdyby dano mu „skrzydła Ikarowe” - czyli szansę na odważny, wielki czyn - nie miałby odwagi ani sił, by z niej skorzystać („nie mielibyśmy do lotu odwagi”). Obrazuje to typową dla dekadentyzmu bierność, apatię, zwątpienie i wyczerpanie duchowe pokolenia przesyconego wiedzą i cudzym doświadczeniem, niezdolnego już do autentycznego uczucia ani czynu.\n\nZasady oceniania: 1 pkt - poprawne wskazanie postawy oraz wyjaśnienie sformułowania w kontekście wskazanej postawy. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-35.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":169,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/36","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"36","points":1,"ptype":"true_false","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 36. (0-1)\nZapoznaj się z poniższym fragmentem tekstu.\nWładysław Stanisław Reymont\nChłopi\n…Rzędy kobiet czerwieniły się na kopaniskach… rozlegał się grochot zsypywanych do\nwozów kartofli… miejscami orano jeszcze pod siew… stada krów srokatych pasły się na\nugorach… długie, popielate zagony rdzawiły się młodą szczotką zbóż wschodzących… to gęsi,\nniby płaty śniegów bieliły się na wytartych, zrudziałych łąkach… krowa gdzieś zaryczała…\nogniska się paliły i długie, niebieskie warkocze dymów ciągnęły się nad zagonami… wóz\nzaturkotał albo pług zgrzytnął o kamienie… to cisza znowu obejmowała ziemię na chwilę, że\nsłychać było głuchy bełkot rzeki i turkot młyna, schowanego za wsią, w zbitym gąszczu drzew\npożółkłych… to znowu śpiewka się zerwała lub krzyk nie wiadomo skąd powstały leciał nisko,\ntłukł się po bruzdach i dołach i tonął bez echa w jesiennej szarości, na ścierniskach\noprzędzonych srebrnymi pajęczynami, w pustych sennych drogach, nad którymi pochylały się\njarzębiny o krwawych, ciężkich głowach… to włóczono role i tuman szarego,\nprzesłonecznionego kurzu podnosił się za bronami, wydłużał i pełzał aż na wzgórze i opadał,\na spod niego niby z obłoku wychylał się bosy chłop, z gołą głową, przewiązany płachtą - szedł\nwolno, nabierał ziarna z płachty i siał ruchem monotonnym, nabożnym i błogosławiącym ziemi,\ndochodził do końca zagonów, nabierał z worka zboża, nawracał i z wolna podchodził pod\nwzgórze, że najpierw głowa rozczochrana, potem ramiona, a w końcu już był cały widny na tle\nsłońca z tym samym błogosławiącym ruchem siejby; z tym samym świętym rzutem rozrzucał\nzboże, co jak złoty pył kolistym wirem padało na ziemię.\nWładysław Stanisław Reymont, Chłopi, T.1., Warszawa 1958.\nOceń prawdziwość podanych stwierdzeń odnoszących się do przytoczonego fragmentu\nChłopów. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, lub F - jeśli jest fałszywe.\n1. Opis przedstawiony we fragmencie Chłopów świadczy\no wykorzystaniu przez autora techniki impresjonistycznej.\nP\nF\n2. Nagromadzenie w tekście epitetów kolorystycznych służy\nzobrazowaniu pory roku.\nP\nF\n3. Opis rolnika siejącego zboże jest utrzymany w konwencji realistycznej.\nP\nF\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n2) rozpoznaje konwencje literackie i określa ich cechy w utworach ([…] realistyczną […]);\n4) rozpoznaje w tekście literackim środki wyrazu artystycznego poznane w szkole\npodstawowej [epitet]; określa ich funkcje.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 171\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wskazanie trzech odpowiedzi.\n0 pkt - za odpowiedź niepełną lub niepoprawną albo za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nPPF","answer":"PPF","answer_text":null,"solution":"1. P - Opis przedstawiony we fragmencie „Chłopów” świadczy o wykorzystaniu przez autora techniki impresjonistycznej.\n2. P - Nagromadzenie w tekście epitetów kolorystycznych służy zobrazowaniu pory roku.\n3. F - Opis rolnika siejącego zboże nie jest utrzymany w konwencji realistycznej (jest stylizowany impresjonistycznie/symbolicznie, ma charakter niemal mistyczny, obrzędowy).\n\nZasady oceniania: 1 pkt - poprawne wskazanie trzech odpowiedzi (PPF). 0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-36.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":170,"source":"ai","answer_source":"ai","answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/37","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"37","points":2,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 37. (0-2)\nZapoznaj się z poniższymi tekstami.\nTekst 1.\nStanisław Wyspiański\nWesele\nKto mnie wołał,\nczego chciał -\nzebrałem się,\nw com ta miał:\njestem, jestem\nna Wesele,\nprzyjedzie tu\ngości wiele,\nżeby ino wicher wiał.\nCo się w duszy komu gra,\nco kto w swoich widzi snach:\nczy to grzech,\nczy to śmiech,\nczy to kapcan, czy to pan,\nna Wesele przyjdzie w tan.\nStanisław Wyspiański, Wesele, Wrocław 1994.\n172 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nTekst 2.\nStanisław Wyspiański\n[…]\nMuzeum Narodowe w Warszawie, 1898-1899.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Zadanie 37. obejmuje dwa podpunkty odnoszące się do fragmentu „Wesela” Stanisława Wyspiańskiego (monolog Chochoła) i obrazu Wyspiańskiego (0-2 pkt razem):\n\n37.1. Obraz z zamieszczonym fragmentem dramatu łączy postać Chochoła - w tekście jest to moment jego pojawienia się i zapowiedzi dalszych wydarzeń („co kto w swoich widzi snach”), natomiast obraz przedstawia chochoły (róże okryte słomą na zimę) na plantacji, czyli spersonifikowane rośliny w ochronnej osłonie, będące literacką i malarską inspiracją tej postaci.\n\n37.2. Chochoł to postać fantastyczna, symbolizująca odrętwienie, bierność i marazm polskiego społeczeństwa, jego uśpienie i niezdolność do czynu - podobnie jak roślina okryta słomą na zimę, naród pogrążony jest w letargu, z którego (jak pokazuje finałowy chocholi taniec) nie potrafi się przebudzić mimo szansy na odzyskanie niepodległości.\n\nZasady oceniania: po 1 pkt za każdy poprawny podpunkt (37.1 i 37.2), łącznie 0-2 pkt.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-37.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":171,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/37.1","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"37.1","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 37.1. (0-1)\nCo łączy obraz z zamieszczonym fragmentem dramatu Stanisława Wyspiańskiego?\nUzasadnij odpowiedź, odwołując się do obu dzieł.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […] oraz umiejętność mówienia o nich z\nwykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach […].\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 173\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n5) interpretuje treści […] symboliczne […];\n15) wykorzystuje w interpretacji utworów […] potrzebne konteksty […].\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n6) odczytuje pozaliterackie teksty kultury, stosując kod właściwy w danej dziedzinie sztuki.\nZasady oceniania\n1 pkt - za odpowiedź poprawną, odwołującą się do obu dzieł.\n0 pkt - za odpowiedź niepoprawną lub niepełną albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n\nW tekście jest opisany moment przyjścia Chochoła, który zapowiada dalsze następstwa\nakcji („co kto w swoich widzi snach”), natomiast obraz Stanisława Wyspiańskiego\nprzedstawia chochoły (róże owinięte w słomę) na plantach. Jest to spersonifikowany kwiat\nw ochronce.\n\nIlustracja jest powiązana, ponieważ fragment dramatu wypowiada Chochoł i jego taniec\ntzw. „chocholi taniec” jest sceną pojawiająca się pod koniec tytułowego „Wesela” -\nanalogia do ilustracji","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Obraz z zamieszczonym fragmentem dramatu łączy postać Chochoła. W tekście przedstawiony jest moment jego przybycia na wesele i zapowiedzi dalszych wydarzeń dramatu („Co się w duszy komu gra, co kto w swoich widzi snach”), natomiast obraz Stanisława Wyspiańskiego przedstawia chochoły - róże okryte słomą na zimę, czyli rośliny w ochronnej osłonie na plantacji - które były bezpośrednią, malarską inspiracją dla stworzenia tej fantastycznej, symbolicznej postaci dramatu.\n\nZasady oceniania: 1 pkt - odpowiedź poprawna, odwołująca się do obu dzieł. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-37.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":172,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/37.2","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"37.2","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 37.2. (0-1)\nW kontekście całego dramatu wyjaśnij symboliczne znaczenie postaci wypowiadającej\nsię w podanym fragmencie Wesela Stanisława Wyspiańskiego.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […] oraz umiejętność mówienia o nich\nz wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich […] na różnych\npoziomach […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n5) interpretuje treści […] symboliczne […];\n9) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […];\n15) wykorzystuje w interpretacji utworów […] potrzebne konteksty […].\n174 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna, odwołującą się do całego utworu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n\nChochoł był postacią fantastyczną pojawiającą się w „Weselu” i symbolizował brak\npowodzenia w działaniach polskiego społeczeństwa, beznadziejność.\n\n„Co się komu w duszy gra, co kto w swoich widzi snach” - Chochoł zapowiada bieg\nwydarzeń - przybycie poszczególnych duchów do konkretnych postaci - konfrontacje\nwad, zderzenie z marazmem i letargiem.\n\nChochoł symbolizował bezwładność polskiego społeczeństwa oraz skorupę ochraniającą\npogrążony w niewoli naród.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Chochoł to postać fantastyczna, symbolizująca bierność, odrętwienie i marazm polskiego społeczeństwa - jego duchowe uśpienie i niezdolność do podjęcia realnego czynu, mimo istniejącej szansy na wywalczenie niepodległości. Podobnie jak roślina okryta ochronną słomą na zimę, naród polski (reprezentowany przez gości wesela) pozostaje w letargu, z którego - jak pokazuje kończący dramat chocholi taniec - nie potrafi się przebudzić.\n\nZasady oceniania: 1 pkt - odpowiedź poprawna, odwołująca się do całego utworu. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-37.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":173,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/38","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"38","points":2,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 38. (0-2)\nZapoznaj się z poniższym utworem.\nJulian Przyboś\nNa kołach\nJak swój dzień wywieść z obiegu?\nMiasto kołami woła,\nturkot zajeżdża do uszu robotników, którzy\nzarobiony dzień niosą na plecach.\nStacje ruszyły z miejsca\nwyprzedzając spóźnionych podróżnych,\ntrotuar staje z jezdnią do biegu.\nKable wiją ramionami u wyłomu\ndnia, którego za mało!\nZ placów, porosłych kołami, lecą\ngościńce, które inżynier przedłuża\no rozpęd nóg zadyszanych przechodniów.\nUlicę - od rogu do rogu zalewają domy,\ndomów - po dachy przybrało,\nnadmiar dzieło pod dach wyprowadza co dnia.\nJak zatoczyć poemat na kołach?\nJulian Przyboś, Na kołach, [w:] tenże, Utwory poetyckie, t.1. Kraków 1984.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 175\nNa podstawie wiersza Juliana Przybosia Na kołach podaj dwa założenia programowe\nAwangardy Krakowskiej i każde z nich zilustruj przykładem z utworu.\nZałożenie1\nPrzykład z tekstu:\nZałożenie 2\nPrzykład z tekstu:\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich […] na różnych\npoziomach […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n9) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów oraz jej związek z programami\nepoki literackiej, zjawiskami społecznymi, historycznymi, egzystencjalnymi i estetycznymi;\npoddaje ją refleksji;\n15) wykorzystuje w interpretacji utworów […] potrzebne konteksty […].\nZasady oceniania\n2 pkt - za poprawne podanie dwóch założeń programowych i zilustrowanie każdego z nich\nprzykładem z utworu.\n1 pkt - za poprawne podanie jednego założenia programowego i zilustrowanie go przykładem\nz utworu.\n0 pkt - za odpowiedź niepoprawną lub niepełną albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n\nZałożenie 1. Pokazywanie codziennego, naturalnego świata\nPrzykład z tekstu: „Miasto kołami woła, turkot zajeżdża do uszu robotników, który\nzarobiony dzień niosą na plecach”\nZałożenie 2. Pokazanie zgiełku, panującego ścisku, upychanych” na siłę” elementów.\nPrzykład z tekstu: „Ulice - od rogu do rogu zalewają domy, domów - po dachy przybrało,\nNadmiar dzieło po dach wyprowadza co dnia”\n\nZałożenie 1. Fascynacja rozwojem maszyn i przemysłu\nPrzykład z tekstu: „Miasto kołami woła, turkot zajeżdża do uszu robotników (…)”\nZałożenie 2. Skupienie uwagi na rozwoju i rozbudowie miast\n176 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nPrzykład z tekstu: „Ulicę - od rogu zalewają domy/domów - po dachy przybrało, nadmiar\ndzieło po dach wyprowadza co dnia”.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Założenie 1. Fascynacja miastem, cywilizacją, nowoczesną techniką i dynamiką życia wielkomiejskiego (urbanizm).\nPrzykład z tekstu: „Miasto kołami woła, turkot zajeżdża do uszu robotników”; „Kable wiją ramionami u wyłomu dnia”.\n\nZałożenie 2. Poszukiwanie nowej, dynamicznej formy poetyckiej, oddającej rytm i tempo nowoczesnego życia (nowa, „maszynowa” wersyfikacja, wiersz wolny, montaż obrazów).\nPrzykład z tekstu: „Jak swój dzień wywieść z obiegu?”; „Jak zatoczyć poemat na kołach?” - pytania o nową, adekwatną do tematu formę poetycką.\n\nZasady oceniania: 2 pkt - podanie dwóch założeń programowych Awangardy Krakowskiej wraz z przykładami z utworu. 1 pkt - podanie jednego założenia programowego wraz z przykładem. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-38.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":174,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/39","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"39","points":2,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 39. (0-2)\nZapoznaj się z poniższym fragmentem utworu.\nStefan Żeromski.\nPrzedwiośnie\nIdąc ulicami miasta, gdy mgła zimowa zwisała nad opuchłymi domami, Cezary wodził się\nza bary ze swoją duszą. […]\nCóż mógł poradzić na to wszystko - sam jeden? […]\nWyszedł na szeroką ulicę. Było tu pełno ludzi, rozbryzgujących nogami rzadkie błoto.\nŚnieg z ulic pozgarniany tworzył jakoweś szańce wzdłuż chodników. Ludzie pomykali tymi\nchodnikami. Nogi ich tonęły w wilgoci i brudzie, a głowy zanurzały się we mgłę wielkomiejską.\nWszyscy razem tworzyli dziwaczną fantasmagorię człowieczego życia. W głowie Cezarego\nhuczały słowa oskarżeń. W jego uszy wrzynał się śmiech wszystkich tamtych. Oskarżali go!\nPrzeciwko niemu kierowali wszystkie te straszliwe historie i swój śmiech bezlitosny. Czego\nchcieli od niego? Ach, czuli w nim przecież wroga, ponieważ uczestniczył w bitwach przeciwko\narmii czerwonej. Dlatego otoczyli go kołem tak zaciekłej nienawiści. Gdyby nie to, że się bił\nw bitwach i szedł polami na przełaj, szukając ojcowskich szklanych domów… Zaniosła się\nw nim męczarnia, jak wycie samotnego psa w pustym polu. […]\n- Chcą tu stworzyć raj ziemski - taki jak w Baku - mruknął do siebie. Ten śmiech poczciwy\npokrzepił go trochę i wsparł jak dobry kolega. Cezary zapiął się lepiej i szybciej poszedł przed\nsiebie. Było mu zimno. Lepka wilgoć topniejącego śniegu, przepojonego nawozem i uryną,\nwsączała się w ciało aż do kości. - Napić się czego! Rozgrzać się, u diaska!\nStefan Żeromski, Przedwiośnie, Wrocław 1982.\nWyjaśnij symboliczny charakter opowieści o szklanych domach oraz jej znaczenie\nw całej powieści Stefana Żeromskiego.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […] oraz umiejętność mówienia o nich\nz wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich […] na różnych\npoziomach […].\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 177\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n5) interpretuje treści […] symboliczne […];\n9) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […];\n15) wykorzystuje w interpretacji utworów […] potrzebne konteksty […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za odpowiedź poprawną, uwzględniającą symbolikę opowieści o szklanych domach\nw kontekście całej powieści.\n0 pkt - za odpowiedź niepoprawną lub niepełną albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n\nOpowieść Seweryna Baryki o szklanych domach symbolizuje nadzieję na lepszy świat,\nutopię. Cezary poszukuje domów z opowieści ojca, jednak nie potrafi ich odnaleźć.\nStanowią dla niego wciąż oddalający się cel, marzenie, o którym stopniowo zapomina.\n\nSzklane domy symbolizowały idealistyczne myślenie, chęć doświadczenia perfekcyjnego\nświata, który nie istnieje. Znaczenie opowieści dla całej powieści jest takie, że Cezary\nciągle czegoś szukał, nieustannie chciał podążać na nowymi ideami, które jednak\nokazywały się później niesłuszne - z tym swoim dążeniem do doskonałości pozostawał\nw środku niczego.\n\nSzklane domy były projektem, jaki chciał w odrodzonej Polsce zrealizować ojciec\nCezarego. Symbolicznie oznaczały plan odbudowy Polski po I wojnie światowej, a także\nnadzieję Seweryna Baryki na odbudowę kraju za pomocą najnowszych technologii. W ten\nsposób pragnął on także przekonać do przyjazdu do Polski syna, który nigdy nie było\nw ojczyźnie.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Opowieść o szklanych domach ma charakter symboliczny - stanowi metaforę idealistycznej, utopijnej wizji odrodzonej, nowoczesnej i sprawiedliwej Polski, zrealizowanej dzięki nowoczesnej technice i postępowi cywilizacyjnemu (wzorowanej na fantastycznych osiedlach z Baku, o których opowiadał ojciec bohatera, Seweryn Baryka). Dla Cezarego Baryki szklane domy są wyobrażeniem idealnej ojczyzny, którą pragnie odnaleźć po przyjeździe do Polski.\n\nW kontekście całej powieści opowieść ta ma znaczenie kluczowe - symbolizuje zderzenie młodzieńczych, wyidealizowanych wyobrażeń Cezarego o Polsce z brutalną, ubogą i pełną konfliktów społecznych rzeczywistością, jaką zastaje on w kraju. Rozczarowanie brakiem „szklanych domów” obrazuje szerszy problem niespełnionych nadziei odrodzonej po latach zaborów Polski oraz nierozwiązanych, palących problemów społecznych (bieda, krzywda chłopów i robotników), które stają się źródłem narastającego napięcia i radykalizacji postaw bohatera.\n\nZasady oceniania: 1 pkt - odpowiedź poprawna, uwzględniająca symbolikę opowieści o szklanych domach w kontekście całej powieści. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-39.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":176,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/40","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"40","points":2,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 40. (0-2)\nZapoznaj się z poniższym fragmentem utworu.\n- Co, co? - zawołał Pimko. - Ja miałbym zwątpić o czystości młodzieży naszej?\nPrzenigdy! Za stary jestem wyga życiowy i pedagogiczny!\nWyszedł zza drzewa, a uczniowie, widząc jego postać absolutną, wydali dziki ryk.\n- Kochana młodzieży! - przemówił, gdy się nieco uciszyli - Nie sądźcie, że nie wiem, iż\nużywacie między sobą nieprzyzwoitych i brzydkich wyrazów. Wiem o tym doskonale. Ale nie\nobawiajcie się, żadne, nawet najgorsze, wybryki nie zdołają we mnie naruszyć tego głębokiego\nprzekonania, że jesteście w gruncie skromni i niewinni. […] A co do brzydkich wyrazów, wiem,\nże powtarzacie je, nie rozumiejąc, ot, dla popisu, pewnie któryś nauczył się ich od służącej.\nNo, no, nic w tym nie ma złego, przeciwnie - niewinniejsze to, niż wam się zdaje.\nKichnął i wytarłszy nos z zadowoleniem, skierował się do kancelarii pogadać z dyr.\nPiórkowskim w mej sprawie. A matki i ciotki za płotem wpadły w zachwyt i biorąc się w ramiona,\npowtarzały: - Cóż za wytrawny pedagog! Pupcię, pupcię, pupcię mają maleństwa nasze!\nWitold Gombrowicz, Ferdydurke, Kraków 2007.\n178 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nJaką konwencję reprezentuje przytoczony fragment Ferdydurke? Uzasadnij odpowiedź,\nilustrując ją dwoma przykładami utworu.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich […] na różnych\npoziomach […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n2) rozpoznaje konwencje literackie i określa ich cechy w utworach ([…] groteskową);\n7) rozumie pojęcie groteski, rozpoznaje ją w tekstach […].\nZasady oceniania\n2 pkt - za poprawne wskazanie konwencji oraz uzasadnienie wraz z podaniem dwóch\nprzykładów.\n1 pkt - za poprawne wskazanie konwencji oraz uzasadnienie wraz z podaniem jednego\nprzykładu.\n0 pkt - za odpowiedź niepoprawną lub niepełną albo za brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nKonwencja: groteskowa\nPrzykładowe uzasadnienia:\n\nGroteska jest widoczna w kreacji postaci, np. profesor ukrywa się za drzewem. Ponadto\ngroteska jest widoczna w sytuacji przywołanej we fragmencie, ponieważ nauczyciel,\nzamiast piętnować złe zachowanie uczniów, traktuje ich ulgowo.\n\nUtwór utrzymany jest w konwencji groteskowej, przez zabarwienie deformujące\nprzedstawioną rzeczywistość, patetyczny styl i brak logiczności. Zobrazowane matki\ni ciotki stoją za płotem, aby obserwować swoje pociechy jak zostają „upupione” - „Cóż za\nwytrawny pedagog! Pupcia…” Poza tym nauczyciel na siłę udowodnił niewinność\nmłodzieży. Język jest bardzo specyficzny, o silnym obrazowaniu - dziwności: „widząc jego\npostać absolutną, wydali krzyk”.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 179","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Konwencja: groteskowa.\n\nUzasadnienie z dwoma przykładami: Fragment „Ferdydurke” Witolda Gombrowicza utrzymany jest w konwencji groteskowej, łączącej absurd, przerysowanie i komizm z elementami niepokojącymi. Po pierwsze, groteskowa jest sama sytuacja i zachowanie profesora Pimki - patetyczny, sztuczny monolog o „czystości młodzieży” wygłoszony do uczniów w sposób śmieszny i przesadzony, zakończony „dzikim rykiem”. Po drugie, groteskowa jest reakcja matek i ciotek, które w zachwycie nad „wytrawnym pedagogiem” bezrefleksyjnie powtarzają infantylne, zdeformowane słowo „pupcię, pupcię, pupcię”, co ośmiesza zarówno postawę dorosłych wobec wychowania, jak i cały rytuał pedagogicznego moralizowania.\n\nZasady oceniania: 2 pkt - poprawne wskazanie konwencji oraz uzasadnienie wraz z podaniem dwóch przykładów. 1 pkt - poprawne wskazanie konwencji oraz uzasadnienie wraz z podaniem jednego przykładu. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-40.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":177,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/41","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"41","points":2,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 41. (0-2)\nZapoznaj się z poniższymi tekstami.\nTekst 1.\nTadeusz Gajcy\nWczorajszemu\nDzisiaj -\nw piaskach cmentarzy\npowiędły echa strzałów,\nwiruje błękit niski, jak wczoraj łaskawy,\njak lustro.\nKaż trawie, by milczała. Jej śpiew cię zadławi,\nspowije watą wzruszeń i ciśnie w niepamięć.\nNim ockniesz się, już serce zagubisz w obrazie\ni dłonie w przerażeniu milcząco załamiesz. […]\nWierzyłeś: słowiczym pieniem wierszy popłynie sława harda\ni wzejdzie w barwnych tęczach, obudzi się w mitach.\nNie tak.\nTadeusz Gajcy, Wczorajszemu, [w:] Od Staffa do Wojaczka. Poezja polska 1939-1985.\nAntologia, pod red. Bohdana Drozdowskiego i Bohdana Urbankowskiego, Łódź 1988.\nTekst 2.\nKrzysztof Kamil Baczyński\nPokolenie\nI tak staniemy na wozach, czołgach,\nna samolotach, na rumowisku,\ngdzie po nas wąż się ciszy przeczołga,\ngdzie zimny potop omyje nas,\nnie wiedząc: stoi czy płynie czas.\nJak oba miasta z głębin kopane,\npopielejące ludzkie pokłady\nna wznak leżące, stojące wzwyż,\nnie wiedząc, czy my karty iliady\nrzeźbione ogniem w błyszczącym złocie,\nczy nam postawią z litości chociaż\nnad grobem krzyż.\nKrzysztof Kamil Baczyński, Pokolenie, [w:] tegoż, Utwory zebrane, t. 2. Kraków 1970.\n180 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Zadanie 41. obejmuje dwa podpunkty odnoszące się do wierszy Tadeusza Gajcego „Wczorajszemu” i Krzysztofa Kamila Baczyńskiego „Pokolenie” (0-2 pkt razem):\n\n41.1. Katastrofizm generacyjny poetów czasów wojny polega na przeświadczeniu, że całe ich pokolenie skazane jest na zagładę i zapomnienie - że złożona w ofierze wojnie młodość i twórcza wiara w sens słowa, sławę i pamięć potomnych okażą się złudne. Gajcy odrzuca dawną wiarę w to, że poezja i „słowiczy śpiew” zapewnią pokoleniu nieśmiertelną sławę („Nie tak”), a Baczyński ukazuje żołnierzy pokolenia wojennego jako bezimienne, pochowane bez czci ofiary historii, niepewne nawet tego, czy ktokolwiek postawi im nad grobem chociaż krzyż.\n\n41.2. Sformułowanie „karty iliady” nadaje wymowie wiersza sens pytania o to, czy cierpienie i walka pokolenia wojennego zostaną - podobnie jak losy bohaterów Iliady Homera - zapamiętane i opiewane jako heroiczny, wielki czyn, czy też przeciwnie, pozostaną bezimienne i zapomniane; podmiot liryczny wyraża zwątpienie, czy spotka ich choćby minimalny gest pamięci (krzyż nad grobem), nie mówiąc już o bohaterskiej, epickiej sławie.\n\nZasady oceniania: po 1 pkt za każdy poprawny podpunkt (41.1 i 41.2), łącznie 0-2 pkt.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-41.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":179,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/41.1","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"41.1","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 41.1. (0-1)\nNa podstawie fragmentów wierszy Tadeusza Gajcego Wczorajszemu i Krzysztofa\nKamila Baczyńskiego Pokolenie wyjaśnij, na czym polega katastrofizm generacyjny\npoetów czasów wojny.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich […] na różnych\npoziomach […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n9) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów oraz jej związek z programami\nepoki literackiej, zjawiskami społecznymi, historycznymi, egzystencjalnymi i estetycznymi;\npoddaje ją refleksji;\n15) wykorzystuje w interpretacji utworów […] potrzebne konteksty […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne uzasadnienie zilustrowane dwoma przykładami z tekstu.\n0 pkt - za odpowiedź niepoprawną lub niepełną albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenionych na 1 pkt\n\nÓw katastrofizm generacyjny polega na lęku przed śmiercią, który jest nieodłączny\npodczas wojny. Co więcej towarzyszą mu strach i świadomość zapomnienia\ni niezrozumienia przez ludzi. Tadeusz Gajcy tłumaczy ten katastrofizm, poeci wierzyli, że\nich słowa sądy budowały sens i obudzą się w mitach - co jest idealizacją. Natomiast\nBaczyński wspomina o krzyżu nad grobem postawionym jako wyraz miłości.\nwszechobecny kryzys wartości i zwątpienie w jakąkolwiek słuszność.\n\nPolega na oddaniu tragedii pokolenia wojny, które przez bieg historii zostało pochowane\nw naszym grobie, bez szacunku i pamięci. Wiersze stanowią swojego rodzaju pomnik,\nuwznioślenie ich niesłusznie odebranego życia.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 181\n\nKatastrofizm generacyjny polegał na tragedii młodego, wykształconego pokolenia, które\nmusiało odrzucić swoje marzenia i walczyć, panował wśród tych młodych ludzi brak\nperspektyw, nadziei, bo nawet jeśli przeżyją, to nie wiedzą jak kolejne pokolenie, inni\nspojrzą na nich walczących, ale również zabijających.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Katastrofizm generacyjny poetów czasów wojny polega na przekonaniu, że całe ich pokolenie jest skazane na śmierć, zapomnienie i bezsens dotychczasowych wartości. Tadeusz Gajcy w wierszu „Wczorajszemu” odrzuca dawną, młodzieńczą wiarę w to, że poezja przyniesie im nieśmiertelną sławę i zostanie zapamiętana w mitach („Wierzyłeś: słowiczym pieniem wierszy popłynie sława harda... Nie tak.”) - świat wojny obnażył złudność takich nadziei. Krzysztof Kamil Baczyński w „Pokoleniu” ukazuje z kolei żołnierzy swojego pokolenia jako bezimienne ofiary, ginące w chaosie wojny, niepewne nawet tego, czy zostaną upamiętnione choćby skromnym krzyżem nad grobem („czy nam postawią z litości chociaż nad grobem krzyż”).\n\nZasady oceniania: 1 pkt - poprawne uzasadnienie zilustrowane dwoma przykładami z tekstu. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-41.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":180,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/41.2","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"41.2","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 41.2. (0-1)\nWyjaśnij, jaki sens nadaje wymowie wiersza Krzysztofa Kamila Baczyńskiego użycie\nsformułowania karty iliady.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich […] na różnych\npoziomach […].\nIII. Kształcenie językowe.\n3. Funkcjonalne wykorzystanie wiedzy o języku w odczytaniu sensów zawartych w strukturze\ngłębokiej tekstów literackich […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n4) rozpoznaje w tekście literackim środki […] leksykalne, w tym frazeologizmy;\nskładniowe: […] elipsę […]; określa ich funkcje;\n15) wykorzystuje w interpretacji utworów […] potrzebne konteksty […].\nII. Kształcenie językowe.\n1. Gramatyka języka polskiego. Zdający:\n1) wykorzystuje wiedzę z dziedziny […] frazeologii […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za odpowiedź poprawną.\n0 pkt - za odpowiedź niepoprawną lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n\nSformułowanie to stawia pytanie, czy pokolenie to zostanie zapamiętane jako bohaterskie,\nżołnierskie, nawet „zwycięskie” - tak jak walczący na kartach Homeryckiej „Iliady”.\n\nIliada opowiada o bohaterach, o ich heroizmie. Baczyński zdaje sobie sprawę z heroizmu\nswojego i swoich towarzyszy, ale wątpi w to, czy zostaną oni również upamiętnieni, czy\nchoćby pochowani.\n182 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Sformułowanie „karty iliady” nawiązuje do Homerowego eposu o wojnie trojańskiej, w którym walczący bohaterowie zyskali nieśmiertelną sławę i pamięć potomnych. Użycie tego sformułowania nadaje wierszu sens gorzkiego pytania i zwątpienia: podmiot liryczny nie wie, czy losy jego pokolenia zostaną, podobnie jak losy herosów Iliady, zapamiętane jako heroiczna, „wyrzeźbiona w złocie” opowieść, czy też - co bardziej prawdopodobne - ich śmierć pozostanie anonimowa i pozbawiona jakiegokolwiek upamiętnienia, nawet w postaci zwykłego krzyża nad grobem.\n\nZasady oceniania: 1 pkt - odpowiedź poprawna. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-41.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":181,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/42","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"42","points":2,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 42. (0-2)\nZapoznaj się z poniższym fragmentem utworu.\nKrzysztof Kamil Baczyński\nZ głową na karabinie\n[…]\nObskoczony przez zdarzeń zamęt,\nkręgiem ostrym rozdarty na pół,\ngłowę rzucę pod wiatr jak granat,\npiersi zgniecie czas czarną łapą;\nbo to była życia nieśmiałość,\na odwaga - gdy śmiercią niosło.\nUmrzeć przyjdzie, gdy się kochało\nwielkie sprawy głupią miłością.\n[4 grudzień 1943]\nKrzysztof Kamil Baczyński, Z głową na karabinie, [w:] tegoż, Utwory zebrane, t. 2., Kraków 1970.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Zadanie 42. obejmuje dwa podpunkty odnoszące się do wiersza Krzysztofa Kamila Baczyńskiego „Z głową na karabinie” (0-2 pkt razem):\n\n42.1. Tak, w podanym fragmencie realizowana jest koncepcja poezji tyrtejskiej - podmiot liryczny wyraża gotowość do poświęcenia życia w imię wielkiej sprawy (ojczyzny), rzucając „głowę pod wiatr jak granat”, a odwagę utożsamia ze śmiercią poniesioną w walce. Jednocześnie jednak - inaczej niż w klasycznej poezji tyrtejskiej - wiersz nie jest jednoznacznie zagrzewający do boju, lecz ukazuje tę postawę jako tragiczną, wymuszoną przez wojnę, splecioną z żalem za utraconą młodością i miłością („umrzeć przyjdzie, gdy się kochało wielkie sprawy głupią miłością”).\n\n42.2. Tytuł: „Reduta Ordona” Adama Mickiewicza. Postawa tyrtejska realizowana jest w nim poprzez heroiczny czyn artylerzysty Ordona, który podczas obrony Warszawy w powstaniu listopadowym woli wysadzić prochownię wraz z sobą i wrogiem, niż poddać reduty najeźdźcy - poświęca życie w obronie ojczyzny, będąc wzorem bezkompromisowego patriotyzmu i gotowości do najwyższej ofiary.\n\nZasady oceniania: po 1 pkt za każdy poprawny podpunkt (42.1 i 42.2), łącznie 0-2 pkt.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-42.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":182,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/42.1","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"42.1","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 42.1. (0-1)\nCzy w podanym fragmencie wiersza Krzysztofa Kamila Baczyńskiego realizowana jest\nkoncepcja poezji tyrtejskiej? Uzasadnij odpowiedź, odwołując się do wiersza Z głową\nna karabinie oraz własnej wiedzy.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich […] na różnych\npoziomach na różnych poziomach: […] metaforycznym, symbolicznym […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n5) interpretuje treści alegoryczne i symboliczne […];\n9) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […];\n15) wykorzystuje w interpretacji utworów […] potrzebne konteksty […].\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 183\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawną odpowiedź wraz z uzasadnieniem.\n0 pkt - za odpowiedź niepoprawną lub niepełną albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania ocenione na 1 punkt\n\nTak. Postawa tyrtejska polega na gotowości do umierania w imię wielkiej sprawy. Podmiot\nliryczny w wierszu charakteryzuje się taką postawą: „głowę rzucę pod wiatr jak granat”,\n„a odwaga - gdy śmiercią niosło”.\n\nNie, ponieważ poezja tyrtejska zakłada bezwzględne oddanie się ojczyźnie, a śmierć za\nnią - za rzecz chwalebną. Podmiot liryczny w wierszu Baczyńskiego chce umrzeć dla\nkraju, ale zdaje sobie sprawę z tego, że ta śmierć może być wynikiem porywu „głupiej\nmiłości”.\n\nNie jest, ponieważ wiersz nie zachęca do walki, a raczej ukazuje tragedię wojny i ludzkie\ncierpienie.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Tak, w podanym fragmencie w pewnym stopniu realizowana jest koncepcja poezji tyrtejskiej - podmiot liryczny wyraża gotowość poświęcenia życia dla wielkiej sprawy, rzucając „głowę pod wiatr jak granat”, a odwagę utożsamia z gotowością umierania („a odwaga - gdy śmiercią niosło”). Jednocześnie jednak wiersz Baczyńskiego różni się od klasycznej, jednoznacznie zagrzewającej do walki poezji tyrtejskiej tym, że ukazuje tę heroiczną postawę jako tragiczną i wymuszoną przez okoliczności wojny, przenikniętą żalem za utraconą młodością, niewinnością i miłością („umrzeć przyjdzie, gdy się kochało wielkie sprawy głupią miłością”) - jest to więc heroizm okupiony cierpieniem, a nie prosta, entuzjastyczna pochwała walki.\n\nZasady oceniania: 1 pkt - poprawna odpowiedź wraz z uzasadnieniem. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-42.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":182,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/42.2","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"42.2","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 42.2. (0-1)\nPodaj tytuł utworu literackiego, innego niż wiersz Z głową na karabinie, w którym\nwystępuje postawa tyrtejska, i wyjaśnij, w jaki sposób jest ona w tym utworze\nrealizowana.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej i światowej […].\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich […] na różnych\npoziomach na różnych poziomach: […] metaforycznym, symbolicznym […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n8) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie\nprogramowej jako lektury obowiązkowe;\n11) rozumie pojęcie motywu literackiego i toposu […];\n9) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za podanie tytułu utworu wraz z poprawnym wyjaśnieniem.\n0 pkt - za odpowiedź niepoprawną lub niepełną albo za brak odpowiedzi.\n184 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nPrzykładowe rozwiązania\n\nIliada Homera, w której postawa tyrtejska realizowana jest poprzez kreowanie herosów,\nktórzy są w stanie oddać życie w obronie ojczyzny.\n\nPostawę tyrtejską można odnaleźć w Potopie, w którym przedstawiono wzorzec\npatriotycznych zachowań: gdy ojczyzna jest zagrożona, wszystko należy jej poświęcić.\nGłówny bohater - Kmicic - wielokrotnie narażał życie w obronie ojczyzny. Taką postawę\nreprezentują także inni bohaterowie, np. Wołodyjowski, Zagłoba, Skrzetuski.\n\nPostawę tyrtejską reprezentuje wiersz-piosenka Krystyny Krahelskiej Hej, chłopcy, bagnet\nna broń! Jest to utwór, który powstał w czasie II wojny światowej i zagrzewał do walki\nz okupantem, nakazywał walkę zbrojną w obronie ojczyzny.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Tytuł: „Reduta Ordona” Adama Mickiewicza.\n\nWyjaśnienie: Postawa tyrtejska realizowana jest w tym utworze poprzez heroiczny czyn artylerzysty Ordona, który podczas obrony Warszawy w powstaniu listopadowym, nie chcąc oddać reduty w ręce Rosjan, wysadza w powietrze prochownię wraz z sobą i atakującym wrogiem - poświęca własne życie w obronie ojczyzny, stając się wzorem bezkompromisowego patriotyzmu i najwyższej, żołnierskiej ofiary dla sprawy narodowej.\n\nZasady oceniania: 1 pkt - podanie tytułu utworu wraz z poprawnym wyjaśnieniem. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-42.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":183,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/43","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"43","points":2,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 43. (0-2)\nZapoznaj się z poniższym fragmentem utworu.\nTadeusz Borowski\nProszę państwa do gazu\nDużo, dużo aut pojechało do krematorium.\nJuż kończą. Trupy porozkładane na rampie zabiera ostatnie auto, klamoty są załadowane.\nKanada objuczona chlebami, marmoladą, cukrem, pachnąca perfumami i czystą bielizną,\nustawia się do odmarszu. Kapo kończy ładowanie kotła od herbaty złotem, jedwabiami i czarną\nkawą. To na bramę dla wachmanów: puszczą komando bez kontroli. Parę dni obóz będzie żył\nz tego transportu: zjadał jego szynki i kiełbasy, konfitury i owoce, pił jego wódki i likiery, będzie\nchodził w jego bieliźnie, handlował jego złotem i tłumokami. Wiele wyniosą cywile za obóz, na\nŚląsk, do Krakowa i dalej. Przywiozą papierosy, jajka, wódkę i listy z domu.\nParę dni będzie obóz mówił o transporcie „Sosnowiec-Będzin”. Był to dobry bogaty\ntransport.\nTadeusz Borowski, Wspomnienia. Wiersze. Opowiadania, Warszawa 1977.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Zadanie 43. obejmuje dwa podpunkty odnoszące się do opowiadania Tadeusza Borowskiego „Proszę państwa do gazu” (0-2 pkt razem):\n\n43.1. „Człowiek zlagrowany” to pojęcie określające więźnia obozu koncentracyjnego, który w wyniku skrajnych, nieludzkich warunków obozowych uległ swoistej dehumanizacji - zobojętniał na cierpienie i śmierć innych, przyjął logikę obozu nastawioną na przetrwanie za wszelką cenę, kosztem współwięźniów, i wyzbył się dawnych norm moralnych, traktując grabież mienia ofiar transportu, obojętność wobec ich losu, a nawet czerpanie korzyści z ich śmierci jako coś normalnego, „chleb powszedni” życia obozowego.\n\n43.2. Przykłady zachowań świadczących o zlagrowaniu (inne niż w cytowanym fragmencie): donosicielstwo na współwięźniów w zamian za przywileje lub dodatkowe porcje jedzenia; bezwzględna walka o miejsce w kolejce po jedzenie lub o lepszą pracę (kapo), często kosztem zdrowia i życia słabszych współwięźniów.\n\nZasady oceniania: po 1 pkt za każdy poprawny podpunkt (43.1 i 43.2), łącznie 0-2 pkt.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-43.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":184,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/43.1","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"43.1","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 43.1. (0-1)\nNa podstawie podanego fragmentu Proszę państwa do gazu oraz znajomości całego\nopowiadania Tadeusza Borowskiego wyjaśnij pojęcie „człowiek zlagrowany”.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 185\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […] oraz umiejętność mówienia o nich z\nwykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich […] na różnych\npoziomach […].\nII. Kształcenie językowe.\n3. Funkcjonalne wykorzystanie wiedzy o języku w odczytaniu sensów zawartych w strukturze\ngłębokiej tekstów literackich […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n4) rozpoznaje w tekście literackim środki […] leksykalne, w tym frazeologizmy; […]\nokreśla ich funkcje;\n15) wykorzystuje w interpretacji utworów […] potrzebne konteksty […].\nII. Kształcenie językowe.\n1. Gramatyka języka polskiego. Zdający:\n1) wykorzystuje wiedzę z dziedziny […] frazeologii […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie pojęcia w kontekście całego utworu.\n0 pkt - za odpowiedź niepoprawną lub niepełną albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n\nCzłowiek zlagrowany to człowiek, który został poddany częściowej dehumanizacji\nw trakcie pobytu w obozie koncentracyjnym.\n\nCzłowiek zlagrowany jest pozbawiony moralności. Przeżycia obozowe doprowadziły do\nodwrócenia się u niego wewnętrznego Dekalogu i dehumanizacji.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"„Człowiek zlagrowany” to pojęcie określające więźnia obozu koncentracyjnego, który wskutek ekstremalnych, nieludzkich warunków obozowych uległ swoistej dehumanizacji - zobojętniał na cierpienie i śmierć innych ludzi (w tym transportów kierowanych wprost do komór gazowych), przyjął bezwzględną logikę obozu nastawioną wyłącznie na przetrwanie, i wyzbył się dawnych norm etycznych, traktując grabież mienia ofiar, obojętność wobec ich losu, a nawet czerpanie z niego korzyści (jedzenie, ubrania, kosztowności) jako coś zwyczajnego, „normalnego” elementu obozowej codzienności.\n\nZasady oceniania: 1 pkt - poprawne wyjaśnienie pojęcia w kontekście całego utworu. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-43.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":184,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/43.2","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"43.2","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 43.2. (0-1)\nPodaj dwa przykłady, inne niż w zacytowanym fragmencie, zachowania więźniów obozu\nkoncentracyjnego opisanego przez Tadeusza Borowskiego świadczące o zlagrowaniu\nczłowieka.\n186 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […] oraz umiejętność mówienia o nich\nz wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich […] na różnych\npoziomach […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n9) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów oraz jej związek z programami\nepoki literackiej, zjawiskami społecznymi, historycznymi, egzystencjalnymi i estetycznymi;\npoddaje ją refleksji.\n15) wykorzystuje w interpretacji utworów […] potrzebne konteksty […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne podanie dwóch przykładów.\n0 pkt - za odpowiedź niepoprawną lub niepełną albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n\nOkradanie ludzi przybywających do obozu, aby zdobyć pożywienie i inne przedmioty\ncodziennego użytku; wyrzeczenie się relacji międzyludzkich, społecznych, jeśli jest to w\nstanie zapewnić przeżycie.\n\nWięźniowie obozu zaczęli odczuwać nienawiść wobec współwięźniów, donosili na nich.\nInnym zachowaniem była dramatyczna walka o pożywienie: egzystencja kosztem życia\ninnych; kradzież jedzenia.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Przykłady zachowań świadczących o zlagrowaniu człowieka: donosicielstwo na współwięźniów wobec obozowych władz w zamian za przywileje (np. dodatkową porcję jedzenia, lepszą pracę); bezwzględna, pozbawiona empatii walka o własne przetrwanie kosztem słabszych współwięźniów - np. kradzież jedzenia lub rzeczy osobistych innym więźniom, obojętność na cierpienie i śmierć towarzyszy niedoli.\n\nZasady oceniania: 1 pkt - poprawne podanie dwóch przykładów. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-43.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":185,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/44","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"44","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 44. (0-1)\nZapoznaj się z poniższym fragmentem tekstu.\nWiesław Kot\nPomnik z popiołu\nStrategia powstańca wyniesiona z getta staje się strategią kardiochirurga. Jeżeli po zawale\nkrew płynie tylko w jedną stronę, nie będąc w stanie przywrócić życia, Edelman radzi, żeby\nodwrócić jej bieg, choć podręczniki medycyny najwyższych światowych sław uważają, że to\ndziałanie bezsensowne. A jednak udaje się - kardiochirurg zdążył przed Panem Bogiem.\nWiesław Kot, Hanna Krall, Poznań 2000.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 187\nCzy strategia Marka Edelmana jako lekarza kardiochirurga ma związek ze strategią\npowstańca wyniesioną z getta, o której pisze Wiesław Kot? Uzasadnij swoją odpowiedź\nna podstawie Zdążyć przed Panem Bogiem Hanny Krall.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […] oraz umiejętność mówienia o nich\nz wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach: dosłownym, […] aksjologicznym.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n8) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie\nprogramowej jako lektury obowiązkowe;\n9) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów oraz jej związek z […]\nzjawiskami społecznymi, historycznymi, egzystencjalnymi […]; poddaje ją refleksji.\n15) wykorzystuje w interpretacji utworów […] potrzebne konteksty […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za odpowiedź poprawną, odnoszącą się do fragmentu tekstu Wiesława Kota oraz\nutworu Hanny Krall.\n0 pkt - za odpowiedź niepoprawną lub niepełną albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n\nNie bezpośrednio, ponieważ heroiczne walki w getcie nie przekładają się na\nkardiochirurgię. Autorowi chodzi o upór, który Edelman wyniósł z wojny i niezłomną wiarę\nw to, żeby się nie poddawać. Jest to przekonanie, którego nie ma w podręcznikach\nmedycyny.\n\nStrategie te są powiązane. W reportażu Krall opisane jest odwrócenie biegu śmierci.\nBohaterowie, mając świadomość, że umrą, postanawiają sami zdecydować o swojej\nśmierci, jak zrobiła np. pielęgniarka w szpitalu, podając dzieciom cyjanek, zanim Niemcy\nzdążyli ich pojmać i wywieźć do obozu.\n188 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Tak, strategia Marka Edelmana jako lekarza kardiochirurga ma związek ze strategią powstańca wyniesioną z getta. W reportażu „Zdążyć przed Panem Bogiem” Hanny Krall Edelman, jako jeden z dowódców powstania w getcie warszawskim, kierował się przekonaniem, że nawet w sytuacji z góry przegranej trzeba działać do końca, walczyć o każdą minutę życia i nie poddawać się, choćby szanse były minimalne. Tę samą postawę - upór, niezłomną wiarę w sens działania wbrew logice i statystyce, przekonanie, że trzeba próbować „zdążyć przed Panem Bogiem” - przenosi później na pracę kardiochirurga: mimo że podręczniki medycyny uznają odwrócenie biegu krwi za działanie bezsensowne, on mimo wszystko próbuje i czasem wygrywa wyścig ze śmiercią, tak jak niegdyś w getcie.\n\nZasady oceniania: 1 pkt - odpowiedź poprawna, odnosząca się do fragmentu tekstu Wiesława Kota oraz utworu Hanny Krall. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-44.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":186,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/45","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"45","points":2,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 45. (0-2)\nPrzeczytaj poniższy utwór.\nJan Lechoń\nEmigracja\nNa paryskim poddaszu huczy wiec wygnańczy,\nSiedzą starzy wodzowie w wspomnień dym zasnuci,\nPodkówki krzeszą ognia, cała sala tańczy,\nBiała panna wspomina kogoś, kto nie wróci.\nZa oknem deszcz mży cicho, listów z Kraju nie ma,\nW oddali kulawego milknie krok żołnierza.\nI tylko to zostaje, co w dźwiękach zatrzyma\nTen, co teraz u krawca modny frak przymierza.\nJan Lechoń, Poezje, Warszawa 1987.\nPodaj tytuł utworu romantycznego, do którego Jan Lechoń nawiązuje w wierszu\nEmigracja? Uzasadnij odpowiedź, odnosząc się do obu utworów.\nTytuł utworu:\nUzasadnienie:\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich […] na różnych\npoziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n12) w interpretacji utworów literackich odwołuje się do tekstów poznanych w szkole\npodstawowej, w tym: […] Pana Tadeusza Adama Mickiewicza […].\n13) porównuje utwory literackie lub ich fragmenty, dostrzega kontynuacje i nawiązania\nw porównywanych utworach […].\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 189\nZasady oceniania\n2 pkt - za poprawne podanie tytułu utworu romantycznego i uzasadnienie na podstawie obu\ntekstów.\n1 pkt - za poprawne podanie tytułu utworu romantycznego i uzasadnienie na podstawie\njednego utworu.\n0 pkt - za odpowiedź niepoprawną lub niepełną albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 2 pkt\n\nTytuł utworu: Adam Mickiewicz „Pan Tadeusz”\nUzasadnienie: Zarówno Jan Lechoń, jak i Adam Mickiewicz poruszają w swoich utworach\ntematykę emigracji, tęsknotę za ojczyzną oraz przywołują wspomnienia z nią związane.\n\nTytuł utworu: Pan Tadeusz\nUzasadnienie: Ukazane w wierszu Emigracja uczucia i przeżycia są tożsame z opisem\nEpilogu Pana Tadeusza: wskazana jest tęsknota za ojczyzną podczas emigracji we\nFrancji, brak kontaktu z krajem ojczystym","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Tytuł utworu: Adam Mickiewicz, „Pan Tadeusz” (Epilog).\n\nUzasadnienie: Oba utwory łączy motyw tęsknoty polskich emigrantów za utraconą ojczyzną. W „Emigracji” Jana Lechonia paryscy wygnańcy - „starzy wodzowie” - gromadzą się na strychu, wspominają przeszłość i walkę, słuchają wieści (a raczej ich braku) z Kraju, żyjąc już właściwie tylko wspomnieniami, podczas gdy młodsze pokolenie asymiluje się z nowym otoczeniem (motyw modnego fraka od krawca). Podobnie w Epilogu „Pana Tadeusza” Mickiewicz opisuje los polskich emigrantów we Francji po powstaniu listopadowym - ich tęsknotę za krajem, poczucie wyobcowania i niepewność losu, a samą epopeję pisze właśnie po to, by wskrzesić w pamięci obraz utraconej ojczyzny („kraj lat dziecinnych”).\n\nZasady oceniania: 2 pkt - poprawne podanie tytułu utworu romantycznego i uzasadnienie na podstawie obu tekstów. 1 pkt - poprawne podanie tytułu utworu romantycznego i uzasadnienie na podstawie jednego utworu. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-45.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":188,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/46","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"46","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 46. (0-1)\nPrzeczytaj poniższy fragment utworu.\nCzesław Miłosz\nPiosenka o porcelanie\nRóżowe moje spodeczki,\nKwieciste filiżanki,\nLeżące na brzegu rzeczki\nTam kędy przeszły tanki.\nWietrzyk nad wami polata,\nPuchy z pierzyny roni,\nNa czarny ślad opada\nZłamanej cień jabłoni.\nZiemia, gdzie spojrzysz, zasłana\nBryzgami kruchej piany.\nNiczego mi proszę pana\nTak nie żal jak porcelany. […]\nRównina do brzegu słońca\nMiazgą skorupek pokryta.\nIch warstwa rześko chrupiąca\nPod mymi butami zgrzyta.\nO świecidełka wy płone,\nCo radowałyście barwą,\nTeraz ach zaplamione\nBrzydką zakrzepłą farbą.\nLeżą na świeżych kurhanach\nUszka i denka, i dzbany.\n190 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nNiczego mi, proszę pana,\nTak nie żal jak porcelany.\nCzesław Miłosz, Piosenka o porcelanie, [w:] tegoż, Wiersze wszystkie, Kraków 2011.\nWyjaśnij, czego symbolem jest porcelana w wierszu Czesława Miłosza.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach [ ].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n5) interpretuje treści […] symboliczne […].\n15) wykorzystuje w interpretacji utworów […] potrzebne konteksty […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za odczytanie symbolu porcelany w kontekście utworu.\n0 pkt - za odpowiedź niepoprawną albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n\nPorcelana symbolizuje zniszczone zdobycze cywilizacji, podwaliny do dalszego rozwoju,\nukazuje brak przywiązania do przedmiotów, gdy człowiek umiera, stają się bezużyteczne.\n\nPorcelana jest symbolem kruchego życia ludzkiego. Miłosz ukazuje małość człowieka\nw obliczu całego świata.\n\nPorcelana w wierszu Czesława Miłosza jest symbolem ludzi. Podczas wojny stają się jak\nona, gdyż na polu bitwy zostają z nich tylko kawałki. Masowość zagłady sprawia, że\nczłowiek w wyniku doświadczeń wojny, rozpada się na części tak jak delikatna i krucha\nporcelana.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 191","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Porcelana w wierszu Czesława Miłosza jest symbolem kruchego, delikatnego życia i istnienia ludzkiego oraz dorobku cywilizacji, bezpowrotnie niszczonych przez wojnę. Tak jak rozbite skorupy porcelany - niegdyś piękne, kolorowe przedmioty codziennego użytku - leżą teraz podeptane, zbrukane krwią na polu walki, tak samo kruche i bezbronne wobec przemocy wojny jest ludzkie życie oraz cały dorobek kultury i cywilizacji, który wojna bezmyślnie obraca w gruz. Podmiot liryczny, pozornie żałujący jedynie potłuczonej porcelany, w istocie wyraża w ten sposób (metonimicznie, poprzez konkret) grozę masowej śmierci i zniszczenia.\n\nZasady oceniania: 1 pkt - odczytanie symbolu porcelany w kontekście utworu. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-46.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":189,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/47","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"47","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 47. (0-1)\nPrzeczytaj poniższy fragment utworu.\nTadeusz Różewicz\nList do ludożerców\nKochani ludożercy\nnie patrzcie wilkiem\nna człowieka […]\nKochani ludożercy\npoczekajcie chwilę\nnie depczcie słabszych\nnie zgrzytajcie zębami […]\nKochani ludożercy\nnie wykupujcie wszystkich\nświec sznurowadeł i makaronu\nNie mówcie odwróceni tyłem:\nja mnie mój moje\nmój żołądek, mój włos\nmój odcisk moje spodnie\nmoja żona moje dzieci\nmoje zdanie\nKochani ludożercy\nnie zjadajmy się Dobrze\nbo nie zmartwychwstaniemy\nNaprawdę\n[1957]\nTadeusz Różewicz, List do ludożerców, [w:] tegoż, Niepokój. Wybór wierszy z lat\n1944-1994, Warszawa 1995.\nPodaj dwa przykłady środków stylistycznych, które nadają tekstowi Tadeusza\nRóżewicza ironiczny charakter. Wyjaśnij ironiczne znaczenie każdego z nich.\nPrzykład 1\nWyjaśnienie:\n192 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nPrzykład 2\nWyjaśnienie:\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich […] na różnych\npoziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.\nII. Kształcenie językowe.\n3. Funkcjonalne wykorzystywanie wiedzy o języku w odczytaniu sensów zawartych\nw strukturze głębokiej tekstów literackich […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n4) rozpoznaje w tekście literackim środki wyrazu artystycznego poznane w szkole\npodstawowej oraz środki znaczeniowe: oksymoron, […]; składniowe: […] paralelizm,\nwyliczenie, […] elipsę; […] określa ich funkcje;\n6) rozpoznaje w tekstach literackich: ironię; [ ] określa […] funkcje w tekście i rozumie\nwartościujący charakter.\nII. Kształcenie językowe.\n1. Gramatyka języka polskiego. Zdający:\n1) wykorzystuje wiedzę z dziedziny fleksji […] i składni w analizie i interpretacji tekstów\n[…].\nZasady oceniania\n2 pkt - za podanie dwóch przykładów i wyjaśnienie ironicznego znaczenia każdego z nich.\n1 pkt - za podanie jednego przykładu i wyjaśnienie jego ironicznego znaczenia.\n0 pkt - za odpowiedź niepoprawną lub niepełną albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 2 pkt\n\nPrzykład 1: oksymorony\nWyjaśnienie: zestawienie ze sobą słów kochani i ludożercy. Zakładamy z góry, że\nludożercy nie są kochani.\nPrzykład 2: zaimki osobowe\nWyjaśnienie: Przesadnie duża ilość zaimków typu: ”mój, moje,” itp., wprowadza do tekstu\ncharakter ironiczny.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 193\n\nPrzykład 1.: „Kochani ludożercy”\nWyjaśnienie: Ta apostrofa ma charakter ironiczny przez połączenie środków językowych\nz zupełnie różnych kategorii, gdyż ludożercy są nacechowani negatywnie a słowo Kochani\nironicznie pozwala sądzić, że mówi się do kogoś bliskiego.\nPrzykład 2.: „Nie zjadajmy się / Dobrze”\nWyjaśnienie: Wtrącenie, którym jest przysłówek ”Dobrze” ma dwa znaczenia -\nkomunikatu, w którym oczekiwana jest zgoda od odbiorcy, oraz określenia działania.\nWielość znaczeń ponownie wskazuje na ironię.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Przykład 1.: Apostrofa „Kochani ludożercy”.\nWyjaśnienie: Zestawienie ze sobą słów o sprzecznym nacechowaniu - poufałego, ciepłego zwrotu „kochani” z pejoratywnym określeniem „ludożercy” - tworzy efekt ironiczny (oksymoroniczny): zwracanie się w serdeczny sposób do ludzi zdolnych do zjadania (niszczenia, unicestwiania) bliźnich obnaża hipokryzję i okrucieństwo, jakie kryją się pod maską cywilizowanej uprzejmości.\n\nPrzykład 2.: Wyliczenie zaimków dzierżawczych „ja mnie mój moje / mój żołądek, mój włos / mój odcisk moje spodnie / moja żona moje dzieci / moje zdanie”.\nWyjaśnienie: Nagromadzenie (wyliczenie) zaimków osobowych i dzierżawczych ośmiesza i demaskuje egoizm, skupienie wyłącznie na własnym, drobnym, przyziemnym interesie („mój żołądek”, „mój odcisk”) w opozycji do wielkich, ogólnoludzkich spraw - ironicznie pokazuje, że za frazesami o człowieczeństwie kryje się jedynie troska o siebie.\n\nZasady oceniania: 2 pkt - podanie dwóch przykładów środków stylistycznych wraz z wyjaśnieniem ich ironicznego znaczenia. 1 pkt - podanie jednego przykładu wraz z wyjaśnieniem. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-47.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":191,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/48","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"48","points":2,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 48. (0-2)\nZapoznaj się z poniższymi tekstami.\nTekst 1.\nZbigniew Herbert\nApollo i Marsjasz\nwłaściwy pojedynek Apollona\nz Marsjaszem\n(słuch absolutny\nkontra ogromna skala)\nodbywa się pod wieczór\ngdy jak już wiemy\nsędziowie\nprzyznali zwycięstwo bogu\nmocno przywiązany do drzewa\ndokładnie odarty ze skóry\nMarsjasz\nkrzyczy\nzanim krzyk jego dojdzie\ndo jego wysokich uszu\nwypoczywa w cieniu tego krzyku\nwstrząsany dreszczem obrzydzenia\nApollo czyści swój instrument\ntylko z pozoru\ngłos Marsjasza\njest monotonny\ni składa się z jednej samogłoski\nA\n194 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nw istocie\nopowiada\nMarsjasz\nnieprzebrane bogactwo\nswego ciała\nłyse góry wątroby\npokarmów białe wąwozy\nszumiące lasy płuc\nsłodkie pagórki mięśni\nstawy żółć krew i dreszcze\nzimowy wiatr kości\nnad solą pamięci\nwstrząsany dreszczem obrzydzenia\nApollo czyści swój instrument\nteraz do chóru\nprzyłącza się stos pacierzowy Marsjasza\nw zasadzie to samo A\ntylko głębsze z dodatkiem rdzy\nto już jest ponad wytrzymałość\nboga o nerwach z tworzyw sztucznych\nżwirową aleją\nwysadzaną bukszpanem\nodchodzi zwycięzca\nzastanawiając się\nczy z wycia Marsjasza\nnie powstanie z czasem\nnowa gałąź\nsztuki - powiedzmy - konkretnej\nnagle\npod nogi upada mu\nskamieniały słowik\nodwraca głowę\ni widzi\nże drzewo do którego przywiązany był Marsjasz\njest siwe\nzupełnie\nZbigniew Herbert, Apollo i Marsjasz, [w:] tegoż, Wybór poezji, Wrocław 2019.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 195\nTekst 2.\nJuseppe de Ribera\nApollo obdziera Marsjasza ze skóry\nKrólewskie Muzea Sztuk Pięknych w Brukseli, [1637].","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Zadanie 48. obejmuje dwa podpunkty odnoszące się do wiersza Zbigniewa Herberta „Apollo i Marsjasz” oraz obrazu Juseppe de Ribery „Apollo obdziera Marsjasza ze skóry” (0-2 pkt razem):\n\n48.1. Obraz siwego drzewa i skamieniałego słowika w zakończeniu wiersza pokazuje, że prawdziwym, choć niedostrzeżonym przez samego Apolla, zwycięzcą pojedynku jest cierpienie i sztuka Marsjasza - jego krzyk był tak przejmujący i autentyczny, że poruszył całą naturę: drzewo, do którego był przywiązany, posiwiało (jakby postarzało się lub zamarło z bólu/żałoby), a słowik - symbol doskonałego, „boskiego” śpiewu (sztuki Apolla) - skamieniał, czyli umilkł, uznając wyższość prawdziwego, autentycznego cierpienia nad estetyczną doskonałością.\n\n48.2. Podobieństwo: w obu dziełach ukazany jest moment fizycznego cierpienia Marsjasza - jego krzyk i obdzieranie ze skóry przez Apolla, a więc drastyczny, brutalny akt przemocy dokonywany na przegranym.\nRóżnica: obraz Ribery przedstawia dosłowną, realistyczną, brutalną scenę fizycznego aktu obdzierania ze skóry w trakcie jego trwania, natomiast wiersz Herberta koncentruje się bardziej na wymiarze metafizycznym i symbolicznym cierpienia - opisuje anatomię bólu Marsjasza jako „opowieść” jego ciała oraz zimną, estetyzującą obojętność Apolla, kończąc się metaforycznym obrazem przyrody reagującej na tragedię (siwe drzewo, skamieniały słowik), którego na obrazie nie ma.\n\nZasady oceniania: po 1 pkt za każdy poprawny podpunkt (48.1 i 48.2), łącznie 0-2 pkt.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-48.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":193,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/48.1","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"48.1","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 48.1. (0-1)\nWyjaśnij, jakie znaczenie dla sensu wiersza Zbigniewa Herberta ma obraz drzewa i\nsłowika w końcowej części utworu.\n196 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich […] na różnych\npoziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n5) interpretuje treści [ ] symboliczne utworu literackiego;\n15) wykorzystuje w interpretacji utworów literackich potrzebne konteksty [ ].\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie metaforycznego obrazu drzewa i słowika.\n0 pkt - za odpowiedź niepoprawną lub niepełną albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n\nSkamieniały słowik i siwe drzewo pokazują, kto tak naprawdę odniósł zwycięstwo\nw pojedynku. Poezja Apolla, reprezentująca estetykę, jest piękna, doskonała, jednak to\npoezja Marsjasza jest prawdziwa i autentyczna, stanowi o etyce. W ten sposób porusza\nwszystko dookoła, w tym właśnie drzewo i słowika, które cierpią razem z Marsjaszem.\n\nPrzyrównanie do natury, ukazanie wzajemnego wpływu przyrody i człowieka, śmierć\nczłowieka ma wpływ na drzewo, symbolem talentu jest słowik, umiera wraz z artystą.\n\nSymbol upadłej poezji - słowik, siwe drzewo - symbol żałoby nad minionymi\nwydarzeniami, symbol przemijania, wydarzeń, których nie można cofnąć ani odwrócić.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Obraz siwego drzewa i skamieniałego słowika w zakończeniu wiersza pokazuje, że prawdziwym (choć niedostrzeżonym przez samego Apolla) zwycięzcą pojedynku okazuje się cierpienie i autentyczna „sztuka” Marsjasza. Jego krzyk był tak przejmujący, że poruszył całą naturę: drzewo, do którego był przywiązany, posiwiało - jakby z bólu, żałoby lub przerażenia - a słowik, symbol doskonałego, „boskiego” śpiewu reprezentowanego przez Apolla, skamieniał, czyli zamilkł na zawsze, uznając wyższość prawdziwego, wypływającego z cierpienia głosu Marsjasza nad zimną, techniczną doskonałością sztuki boga.\n\nZasady oceniania: 1 pkt - poprawne wyjaśnienie metaforycznego obrazu drzewa i słowika. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-48.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":195,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/48.2","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"48.2","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 48.2. (0-1)\nOkreśl podobieństwo i różnicę w ukazaniu pojedynku Apolla i Marsjasza w wierszu\nZbigniewa Herberta i na obrazie Juseppe de Ribery.\nPodobieństwo:\nRóżnica:\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury oraz innych\ntekstów kultury, a także ich wzajemnej korespondencji.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 197\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n5) interpretuje treści [ ] symboliczne utworu literackiego;\n11) rozumie pojęcie motywu literackiego i toposu, rozpoznaje podstawowe motywy\ni toposy oraz dostrzega żywotność motywów […] antycznych w utworach literackich;\nokreśla ich rolę w tworzeniu znaczeń uniwersalnych;\n15) wykorzystuje w interpretacji utworów literackich potrzebne konteksty […].\nII. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n6) odczytuje pozaliterackie teksty kultury, stosując kod właściwy danej dziedzinie sztuki.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wskazanie podobieństwa i różnicy.\n0 pkt - za odpowiedź niepoprawną lub niepełną albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nPodobieństwo: w wierszu jest mowa o krzyku Marsjasza, który obdzierany jest ze skóry. Na\nobrazie ukazane jest dokładnie to samo, czyli krzyk i obdzieranie ze skóry.\nRóżnica: w wierszu ukazane jest to, iż Apollo czyści instrument, natomiast na obrazie widać,\nże Apollo obdziera Marsjasza ze skóry. Drzewo na obrazie nie jest siwe, w utworze jest.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Podobieństwo: w obu dziełach ukazany jest moment fizycznego cierpienia Marsjasza - jego krzyk i akt obdzierania ze skóry przez zwycięskiego Apolla, a więc brutalna kara wymierzona przegranemu w pojedynku.\n\nRóżnica: obraz Juseppe de Ribery przedstawia dosłowną, realistyczną i drastyczną scenę fizycznego aktu obdzierania ze skóry, uchwyconą w trakcie jej trwania, natomiast wiersz Zbigniewa Herberta koncentruje się bardziej na wymiarze metafizycznym cierpienia - opisuje „anatomię” bólu Marsjasza jako opowieść jego ciała oraz chłodną, estetyzującą obojętność Apolla, kończąc się metaforycznym obrazem reakcji przyrody na tragedię (posiwiałe drzewo, skamieniały słowik), którego na obrazie nie ma.\n\nZasady oceniania: 1 pkt - poprawne wskazanie podobieństwa i różnicy. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-48.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":196,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/49","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"49","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 49. (0-1)\nZapoznaj się z podanym fragmentem tekstu.\nMarek Nowakowski\nGórą „Edek”\nWłaśnie zwolniło się miejsce w ciasnym rzędzie samochodów i to mały fiat podjechał jako\npierwszy, pragnąc wsunąć się w szczęśliwie powstałą lukę. Jednak nieudolny kierowca\nzapędził się zbyt daleko, odsłaniając część miejsca upatrzonego do zaparkowania.\nNatychmiast za nim, niczym jakiś drapieżnik, pojawił się wielki, lśniący ford. […] Wspaniały,\nw kolorze „szafir metalik”. Mały fiat to żałosne biedactwo wobec tego masywu!\nWojna nerwów trwała dosyć długo. Coraz bardziej gwałtowny klakson „malucha” był\nbezskuteczny. […] Kierowca fiata wychylił się z okienka - głosem i na migi poinformował\nkierowcę forda o swoim prawie do pierwszeństwa. I to także na nic się zdało. Tamten tkwił\nw swojej agresywnej, napierającej pozycji bez zmian.\nW pewnym momencie kierowca „malucha” nie wytrzymał. Załamał się. Ustąpił. Przejechał\nkilka metrów do przodu. Wtedy ford miękko i bezszelestnie, imponując zwrotnością\ni zdolnością plasowania się w ciasnej przestrzeni, zajął zdobyte miejsce. Kierowca fiacika\njeszcze nie zrezygnował do końca. […] Wysiadł z samochodu. Był to niewysoki, drobny\nmłodzian o szczupłej twarzy, w okularach. Inteligent jakiś. Prawie równocześnie wysiadł\nz forda jego właściciel. Wysoki, tęgi mężczyzna w skórzanej kurtce. Widziałem jego krok.\nMocny, zamaszysty.\n198 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\n- Panie, jak tak można? - zabrzmiał głos kierowcy „malucha”, drgający bezsilną skargą.\nA „Edek”, bo on to był, sunął jak wieża oblężnicza i z wysokości swoich 180 przeszło\ncentymetrów patrzył przed siebie - wcale nie widząc tego cherlaka w okularach. Wymusił\ni zdobył miejsce dla swojego forda. Teraz parł do następnego celu. Zniknął w pobliskiej bramie,\nopatrzonej tabliczkami z nazwami firm i przedstawicielstw handlowych.\nMarek Nowakowski, Górą „Edek”, [w:] tenże, Prawo prerii, Rybnik 1999.\nWypisz z tekstu przykład hiperboli i wyjaśnij, jaką funkcję pełni ona w kreacji bohaterów\ni wydarzeń w opowiadaniu Marka Nowakowskiego.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […] oraz umiejętność mówienia o nich\nz wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n4) rozpoznaje w tekście literackim środki wyrazu artystycznego poznane w szkole\npodstawowej oraz środki znaczeniowe: hiperbolę […]; składniowe: antytezę […]; określa\nich funkcje;\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne podanie przykładu hiperboli oraz określenie jej funkcji w opowiadaniu.\n0 pkt - za odpowiedź niepoprawną lub niepełną albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n\nżałosne biedactwo wobec tego masywu! - ukazanie przewagi w sile Edka nad\ninteligentem,\n\nWysoki tęgi mężczyzna w skórzanej kurtce. Widziałem jego krok - mocny, zamaszysty. -\nukazanie wielkości i wyższości „Edka” wynikającej z wyglądu.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 199","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Przykład hiperboli: „Mały fiat to żałosne biedactwo wobec tego masywu!” (odnosząc się do forda) lub: „(...) »Edek«, bo to on był, sunął jak wieża oblężnicza i z wysokości swoich 180 przeszło centymetrów patrzył przed siebie”.\n\nFunkcja: Hiperbola służy jaskrawemu, przerysowanemu uwypukleniu kontrastu i dysproporcji siły między postaciami - fizycznej przewagi „Edka” (i jego forda) nad drobnym, szczupłym kierowcą fiata w okularach. Wyolbrzymienie to buduje komiczny, ale i gorzko-ironiczny efekt, ukazując bezwzględną, opartą na sile fizycznej hierarchię panującą we współczesnym świecie (drogowym), w którym racja i pierwszeństwo należą nie do tego, kto ma słuszność, lecz do silniejszego i bardziej bezwzględnego.\n\nZasady oceniania: 1 pkt - poprawne podanie przykładu hiperboli oraz określenie jej funkcji w opowiadaniu. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-49.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":197,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/50","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"50","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 50. (0-1)\nZapoznaj się z poniższymi tekstami.\nTekst 1.\nGeorge Orwell\nRok 1984\nZa plecami Winstona głos płynący z teleekranu wciąż trajkotał o wytopie surówki\ni przekroczeniu Dziewiątego Planu Trzyletniego. Teleekran służył równocześnie za odbiornik\ni nadajnik, dostatecznie czuły, żeby wychwycić każdy dźwięk głośniejszy od zniżonego szeptu;\nco więcej, jak długo Winston pozostawał w zasięgu metalowej płyty, był nie tylko słyszalny,\nlecz także widoczny. Nikt oczywiście nie wiedział, czy w danym momencie jest obserwowany.\nSnuto jedynie domysły, jak często i według jakich zasad Policja Myśli prowadzi inwigilację. Nie\nsposób też było wykluczyć, że przez cały czas nadzoruje wszystkich. Tak czy inaczej, mogła\nsię włączyć w dowolny kanał, kiedy tylko chciała. Pozostawało więc żyć z założeniem - i żyło\nsię, z nawyku, który przeszedł w odruch - iż każde słowo jest podsłuchiwane, a każdy ruch\npilnie śledzony, chyba że w pomieszczeniu panuje akurat mrok.\nGeorge Orwell, Rok 1984, Warszawa 2014.\nTekst 2.\nhttps://culture.pl/pl/artykul/czas-apokalipsy-i-swinie-z-bagaznika-prl-w-10-zdjeciach-chrisa-niedenthala6\n6 Chris Niedenthal (ur. 21 października 1950 w Londynie) - polski fotograf, laureat wielu nagród międzynarodowych.\nFotografia wykonana została w Warszawie 14 grudnia 1981 roku, a więc dzień po wprowadzeniu stanu wojennego.\nŻołnierze i warszawiacy stoją przed kinem Moskwa, na którym wisi plakat wyświetlanego wówczas filmu Francisa\nForda Coppoli Czas Apokalipsy.\n200 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nW kontekście powieści George’a Orwella wyjaśnij symboliczne znaczenie fotografii\nChrisa Niedenthala. W uzasadnieniu odwołaj się do obu tekstów kultury.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury […] światowej oraz umiejętność mówienia o nich\nz wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n5) interpretuje treści […] symboliczne […];\n15) wykorzystuje w interpretacji utworów […] potrzebne konteksty […].\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n6) odczytuje pozaliterackie teksty kultury, stosując kod właściwy w danej dziedzinie sztuki.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie symboliki fotografii odwołujące się do obu tekstów.\n0 pkt - za odpowiedź niepoprawną lub niepełną albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n\nFotografię oraz powieść Rok 1984 łączy wszechobecna inwigilacja mieszkańców. Czołg\nwskazuje na kontrolę i stosowaną przez rząd przemoc, co widać na zdjęciu. W książce\npartia prowadzi ciągłą kontrolę. Również kontrolę ludzi - ich zachowania, wypowiedzi.\nRównież kulturę przedstawia tylko odpowiednią politycznie, co na fotografii prezentują\nżołnierze i czołg przed kinem.\n\nFotografia Czas Apokalipsy Niedenthala ukazuje rzeczywistość w PRL-u, warszawskie\nkino „Moskwa” i stojące przed nim grono żołnierzy i czołg, który stacjonował i kontrolował\nspołeczeństwo po wprowadzeniu stanu wojennego niczym w powieści Orwella”1984”,\nw której Policja Myśli prowadziła ciągłą inwigilację i nadzór mieszkańców. Zarówno\nw powieści Georga Orwella, jak i w czasie stanu wojennego naruszano prawa człowieka.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 201","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Fotografia Chrisa Niedenthala „Czas Apokalipsy” przedstawia czołg i uzbrojonych żołnierzy stojących przed warszawskim kinem „Moskwa”, na którym widnieje plakat filmu Francisa Forda Coppoli o tym właśnie tytule - zdjęcie zrobione zostało dzień po wprowadzeniu stanu wojennego w Polsce (13 grudnia 1981 r.). W kontekście powieści George'a Orwella „Rok 1984” fotografia ta symbolicznie ukazuje rzeczywistość państwa totalitarnego, w którym obywatele są nieustannie kontrolowani i inwigilowani, a wolność jednostki zostaje brutalnie ograniczona przez militarny aparat władzy - podobnie jak w powieści Winston Smith żyje w świecie wszechobecnej inwigilacji Policji Myśli, tak mieszkańcy Warszawy w grudniu 1981 r. znaleźli się pod kontrolą wojska, a ich codzienne życie (uosobione przez zwyczajne, cywilne kino) zostało brutalnie zderzone z realnością państwowej przemocy - tytuł filmu na plakacie staje się złowieszczą, ironiczną zapowiedzią nadchodzącej apokalipsy wolności obywatelskiej.\n\nZasady oceniania: 1 pkt - poprawne wyjaśnienie symboliki fotografii odwołujące się do obu tekstów kultury. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-50.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":199,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/51","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"51","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 51. (0-1)\nPrzeczytaj poniższy utwór.\nWisława Szymborska\nKonkurs piękności męskiej\nOd szczęk do pięty wszedł napięty.\nOliwne na nim firmamenty.\nTen tylko może być wybrany,\nkto jest jak strucla zasupłany.\nZ niedźwiedziem bierze się za bary\ngroźnym (chociaż go wcale nie ma).\nTrzy niewidzialne jaguary\npadają pod ciosami trzema.\nRozkroku mistrz i przykucania.\nBrzuch ma w dwudziestu pięciu minach.\nBiją mu brawo, on się kłania\nna odpowiednich witaminach.\nWisława Szymborska, Konkurs piękności męskiej, [w:] tejże, Wybór wierszy, Warszawa 1979.\nWyjaśnij, na czym polega paradoks w sposobie ukazania postaci w wierszu Konkurs\npiękności męskiej Wisławy Szymborskiej. W odpowiedzi podaj dwa przykłady\nparadoksów obecnych w sposobie obrazowania poetyckiego w utworze.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich […] na różnych\npoziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.\nII. Kształcenie językowe.\n3. Funkcjonalne wykorzystywanie wiedzy o języku w odczytaniu sensów zawartych\nw strukturze głębokiej tekstów literackich i nieliterackich.\n202 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n6) rozpoznaje w tekstach literackich: ironię; [ ] określa […] funkcje w tekście i rozumie\nwartościujący charakter.\nII. Kształcenie językowe.\n3. Komunikacja językowa i kultura języka. Zdający:\n4) rozpoznaje zjawiska powodujące niejednoznaczność wypowiedzi ([…] paradoksy) […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za odczytanie paradoksu i podanie dwóch przykładów paradoksów obecnych\nw utworze.\n0 pkt - za odpowiedź niepoprawną lub niepełną albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n\nParadoks polega na przerysowaniu, opisywaniu konkursu piękności męskiej jako walki,\ndowodu siły i męskości, np. napięte mięśnie na całym ciele oraz brzuch w dwudziestu\npięciu minach.\n\nParadoks polega na ukazaniu siły mężczyzny, która w żaden sposób nie może zostać\noceniona, zmierzona, ponieważ niedźwiedzie i jaguary, z jakimi rzekomo pojedynkuje się,\nnie istnieją.\n\nPiękno postaci ukazanej w wierszu ukazane jest jako monstrualne i zachwycające, choć\ntak naprawdę nie jest prawdziwe.\n„Trzy niewidzialne jaguary\npadają pod ciosami trzema.”\n„Biją mu brawo, on się kłania\nna odpowiednich witaminach.”","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Paradoks w wierszu Wisławy Szymborskiej polega na przedstawieniu konkursu piękności męskiej jako walki/pojedynku z niewidzialnymi, nieistniejącymi przeciwnikami (niedźwiedziem, jaguarami) - męska „siła” i „piękno” okazują się w istocie czystą pozą, teatralnym udawaniem, pustym spektaklem pozbawionym rzeczywistego zagrożenia czy wysiłku, mimo że oceniany jest tak, jakby był prawdziwym wyczynem.\n\nPrzykład 1: „Z niedźwiedziem bierze się za bary / groźnym (chociaż go wcale nie ma)” - uczestnik konkursu pozoruje walkę z groźnym zwierzęciem, które w rzeczywistości nie istnieje.\n\nPrzykład 2: „Trzy niewidzialne jaguary / padają pod ciosami trzema” - pokonuje przeciwników, których fizycznie nie ma, a mimo to efekt (zwycięstwo) jest traktowany poważnie i nagradzany oklaskami.\n\nZasady oceniania: 1 pkt - odczytanie paradoksu i podanie dwóch przykładów paradoksów obecnych w utworze. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-51.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":201,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/52","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"52","points":2,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 52. (0-2)\nZapoznaj się z poniższym fragmentem tekstu.\nOlga Tokarczuk\nProfesor Andrews w Warszawie\nNastępnego dnia, gdy upewnił się, że telefon wciąż nie działa, znalazł czynny mały sklep\nna swoim osiedlu. […] Gdy wychodził, przywieźli właśnie chleb i sklep zapełnił się w ciągu\nkilku minut. Ustawił się w ogonku i sprzedawczyni bez pytania podała mu bochenek; zapłacił\ni odszedł. Widocznie jednak ciągnęło go do ludzi, pociągał go ciepły tłum ustawiony w długie\nkolejkowe wężyki, bo nie chciało mu się wracać od razu do ciasnej i pustej kawalerki.\nZatrzymał się przy blaszanych stołach ustawionych wprost na chodniku, przed którymi ludzie\nposłusznie stali w ogonku. Patrzył na ich twarze, szukał wśród nich Goshy, może gdzieś tu\nbyła. Ludzie milczeli złowrogo. Byli poważni, spięci, jakby niewyspani.\nPrzytupywali. Najbardziej ponury naród świata. A mimo to przystanął koło nich. Nie, nie\ndlatego, że ich potrzebował, ale dlatego, że płynęło od nich zwyczajne ludzkie ciepło. Mroźne\npowietrze topniało od ich oddechów. Patrzył na opatulone sprzedawczynie, które odławiały\nz wielkich beczek dorodne szare karpie. […] Ucho profesora Andrewsa złapało melodię tej\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 203\nkantyczki i teraz śpiewało mu w głowie: „Żywą czy na miejscu?”. Profesor mógł się tylko\ndomyślać znaczenia. […]\nPrzeszedł go dreszcz. Miał wrażenie, że bierze udział w religijnym rytuale. Zabijanie\nryby. „Żywą czy na miejscu?”, te powtarzane słowa hipnotyzowały go. Zapragnął nagle\nwłączyć się w tę okrutną powtarzalność i odejść z martwą rybą w siatce, jak wszyscy.\nBezwiednie stanął w ogonku, ale gdy zobaczył mały, czteroosobowy oddział żołnierzy\nz psem, otrzeźwiał. Zawstydził się nawet. Ludzie w milczeniu odwrócili wzrok od żołnierzy.\nPatrzyli teraz na własne stopy albo gdzieś w powietrze. Profesor z rozpaczą pomyślał\no swoim londyńskim gabinecie, o książkach i cieple elektrycznego kominka.\nOlga Tokarczuk, Profesor Andrews w Warszawie, [w:] tejże, Gra na wielu bębenkach, Kraków 2007.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Zadanie 52. obejmuje dwa podpunkty odnoszące się do opowiadania Olgi Tokarczuk „Profesor Andrews w Warszawie” (0-2 pkt razem):\n\n52.1. Sformułowania informujące o czasie akcji: „Następnego dnia, gdy upewnił się, że telefon wciąż nie działa”; „ludzie posłusznie stali w ogonku” (przed pustymi sklepami); „gdy zobaczył mały, czteroosobowy oddział żołnierzy z psem”. Na tej podstawie można określić, że akcja opowiadania rozgrywa się w grudniu 1981 roku, w pierwszych dniach po wprowadzeniu w Polsce stanu wojennego (widoczne są jego typowe realia: wyłączone telefony, kolejki, patrole wojska).\n\n52.2. Narrator opowiada o wydarzeniach językiem ezopowym, ponieważ unika wprost nazywania rzeczywistości politycznej (stanu wojennego, wojska, opresji), a przedstawia ją poprzez pozornie neutralne, codzienne sceny i metafory - jak powtarzane przez sprzedawczynię pytanie o zabijaną rybę „Żywą czy na miejscu?”, które w kontekście panującej grozy nabiera drugiego, ukrytego znaczenia (skojarzenia ze śmiercią, przemocą, bezradnością wobec systemu), pozwalając narratorowi zasygnalizować grozę sytuacji w sposób zawoalowany, niedosłowny.\n\nZasady oceniania: po 1 pkt za każdy poprawny podpunkt (52.1 i 52.2), łącznie 0-2 pkt.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-52.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":202,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/52.1","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"52.1","points":null,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 52.1. (0-1\nWypisz z tekstu trzy różne sformułowania, które informują o czasie akcji w utworze.\nNa\nich\npodstawie\nokreśl\nczas\nwydarzeń\nhistorycznych\nprzedstawionych\nw opowiadaniu Olgi Tokarczuk.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […] oraz umiejętność mówienia o nich z\nwykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n10) rozpoznaje w utworze sposoby kreowania: świata przedstawionego (fabuły,\nbohaterów, akcji, wątków, motywów), narracji […]; interpretuje je […];\n15) wykorzystuje w interpretacji utworów […] potrzebne konteksty […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wypisanie trzech sformułowań i wykorzystanie ich w określeniu czasu\nhistorycznego w opowiadaniu.\n0 pkt - za odpowiedź niepoprawną lub niepełną albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n\n„Przed którym ludzie posłusznie stali w ogonku”, „Patrzył no opatulone sprzedawczynie,\nktóre odławiały z wielkich beczek dorodne szare karpie”, „gdy zobaczył mały,\nczteroosobowy oddział żołnierzy” - Stan wojenny 13 grudnia 1981 r.\n204 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\n\n„Następnego dnia, gdy upewnił się, że telefon wciąż nie działa” „Gdy zobaczył mały,\nczteroosobowy oddział żołnierzy” „Ludzie posłusznie stali w ogonku” - wprowadzenie\nstanu wojennego.\n\n„Zabijanie ryby. Żywą czy na miejscu” - czas Świąt Bożego Narodzenia, przed Wigilią.\n„stanął w ogonku” - czasy kolejek w PRL-u „czteroosobowy oddział żołnierzy z psem” -\nkontrole, inwigilacja, stan wojenny.\n„Pociągał go ciepły tłum ustawiony w długie kolejkowe wężyki”, „czteroosobowy oddział\nżołnierzy z psem”, „Zabijanie ryby”. Akcja toczy się w grudniu, przed Bożym Narodzeniem\npodczas stanu wojennego.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Trzy sformułowania informujące o czasie akcji: „Następnego dnia, gdy upewnił się, że telefon wciąż nie działa”; „ludzie posłusznie stali w ogonku” (kolejki przed sklepami); „gdy zobaczył mały, czteroosobowy oddział żołnierzy z psem”.\n\nCzas wydarzeń historycznych: Na podstawie tych sformułowań (wyłączone telefony, kolejki po żywność, patrole wojskowe) można określić, że akcja opowiadania rozgrywa się w grudniu 1981 roku, w pierwszych dniach po wprowadzeniu w Polsce stanu wojennego.\n\nZasady oceniania: 1 pkt - poprawne wypisanie trzech sformułowań i wykorzystanie ich w określeniu czasu historycznego w opowiadaniu. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-52.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":203,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/52.2","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"52.2","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 52.2. (0-1)\nUzasadnij, że narrator opowiada o wydarzeniach językiem ezopowym.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […] oraz umiejętność mówienia o nich\nz wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\nII. Kształcenie językowe.\n3. Funkcjonalne wykorzystywanie wiedzy o języku w odczytaniu sensów zawartych\nw strukturze głębokiej tekstów literackich i nieliterackich.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n9) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów oraz jej związek z […]\nzjawiskami społecznymi, historycznymi, egzystencjalnymi i estetycznymi; poddaje ją\nrefleksji;\n10) rozpoznaje w utworze sposoby kreowania: świata przedstawionego (fabuły,\nbohaterów, akcji, wątków, motywów), narracji […]; interpretuje je […];\n15) wykorzystuje w interpretacji utworów […] potrzebne konteksty […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne uzasadnienie.\n0 pkt - za odpowiedź niepoprawną lub niepełną albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 205\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n\nNarrator zwraca uwagę na formułę sprzedawcy. „Martwą czy żywą rybę”, w wyniku\nokoliczności, nabierze to znaczenia o charakterze ukrytym. Rytuał religijny, zawstydzenie\nsię i żołnierze mówią o wszechobecnej śmierci i strachu.\n\nNie mówi wprost o wydarzeniach, unika bezpośrednich określeń, tak jakby chciał uniknąć\ncenzury.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Narrator opowiada o wydarzeniach językiem ezopowym, ponieważ unika bezpośredniego nazywania rzeczywistości politycznej (stanu wojennego, przemocy państwa, zastraszenia obywateli), a przedstawia ją w sposób zawoalowany, poprzez pozornie neutralne, codzienne sceny i szczegóły - jak rytualnie powtarzane przez sprzedawczynię pytanie „Żywą czy na miejscu?” dotyczące zabijanej ryby, które w napiętej atmosferze grudnia 1981 roku nabiera drugiego, ukrytego znaczenia, kojarząc się ze śmiercią, przemocą i bezradnością ludzi wobec systemu - podobnie jak milczenie tłumu i odwracanie wzroku od żołnierzy sygnalizuje grozę sytuacji bez jej wprost nazywania.\n\nZasady oceniania: 1 pkt - poprawne uzasadnienie. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-52.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":204,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/53","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"53","points":2,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 53. (0-2)\nZapoznaj się z poniższym fragmentem utworu.\nJacek Kaczmarski\nZbroja\nDałeś mi, Panie, zbroję;\nDawny kuł płatnerz ją.\nW wielu pogięta bojach,\nWielu ochrzczona krwią.\nW wykutej dla giganta\nPotykam się co krok,\nBo jak sumienia szantaż\nUciska lewy bok.\nLecz choć zaginął hełm i miecz,\nDla ciała żadna w niej ostoja,\nTo przecież w końcu ważna rzecz -\nZbroja!\nMagicznych na niej rytów\nDziś nie odczyta nikt,\nAle wykuta z mitów\nI wieczna jest jak mit!\nDo ciała mi przywarła,\nPrzeszkadza żyć i spać,\nA tłum się cieszy z karła,\nCo chce giganta grać! […]\nA taka w niej powaga\nDawno zaschniętej krwi,\nŻe czuję jak wymaga\nI każe rosnąć mi.\nByć może nadaremnie\nLecz stanę w niej za stu!\nZdejmij ją, Panie, ze mnie,\nJeśli umrę podczas snu! […]\n206 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nWrzasnęli hasło - wojna!\nZbudzili hufce hord,\nZgwałcona noc spokojna\nOgląda pierwszy mord.\nGoreją świeże rany,\nHańbiona płonie twarz -\nLecz nam do obrony dany\nPamięci pancerz nasz! […]\nChoć krwią zachłysnął się nasz czas,\nChoć myśli toną w paranojach,\nJak zawsze chronić będzie nas -\nZbroja!\n[22.04.1982]\nJacek Kaczmarski, Zbroja, [w:] tegoż, Antologia poezji, Warszawa 2012.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Zadanie 53. obejmuje dwa podpunkty odnoszące się do wiersza Jacka Kaczmarskiego „Zbroja” (0-2 pkt razem):\n\n53.1. Tytułowa zbroja jest symbolem narodowej tradycji, historii i pamięci zbiorowej - ciężkiego, przekazywanego z pokolenia na pokolenie dziedzictwa (walk, cierpienia, krwi przodków), które choć uwiera, ogranicza i nie zawsze przystaje do współczesności („w wykutej dla giganta potykam się co krok”), to jednak wciąż chroni i pozostaje jedyną osłoną w obliczu zagrożenia i wojny.\n\n53.2. Kaczmarski odwołuje się do postawy rycerskiej, heroicznej tradycji obrońców ojczyzny, gotowych do walki i poświęcenia w imię wspólnoty. Odwołanie to nadaje wierszowi sens ciągłości pokoleniowego obowiązku obrony - podmiot liryczny, mimo świadomości anachroniczności i ciężaru tej tradycji (niezrozumiałej, uwierającej „zbroi”), przyjmuje ją i kontynuuje, ponieważ w obliczu zagrożenia (wojny) okazuje się ona jedyną skuteczną ochroną - tradycja i pamięć historyczna, choć trudna do udźwignięcia, wciąż chronią naród.\n\nZasady oceniania: po 1 pkt za każdy poprawny podpunkt (53.1 i 53.2), łącznie 0-2 pkt.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-53.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":205,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/53.1","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"53.1","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 53.1. (0-1)\nWyjaśnij symboliczne znaczenie tytułowej zbroi w kontekście przytoczonych\nfragmentów tekstu Jacka Kaczmarskiego.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich […] na różnych\npoziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n5) interpretuje treści [ ] symboliczne utworu literackiego;\n9) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […];\n15) wykorzystuje w interpretacji utworów literackich potrzebne konteksty [ ].\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 207\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie znaczenia symbolicznego.\n0 pkt - za odpowiedź niepoprawną albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n\nZbroja to konieczność walki z wrogiem, swoiste dziedzictwo przekazywane z pokolenia\nna pokolenie.\n\nZbroja jest pamięcią o historii swojego narodu i nawet jeśli historyczny obraz bardzo się\nzmienił, pamięć o historii chroni narody w trudnych czasach.\n\nZbroja może nawiązywać do ojczyzny, która przywarła do każdego człowieka, który\nbędzie ją bronił i pielęgnował, nawet w obliczu śmierci.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Tytułowa zbroja jest symbolem narodowej tradycji, historii i pamięci zbiorowej, przekazywanej z pokolenia na pokolenie - ciężkiego dziedzictwa dawnych walk i cierpienia przodków („w wielu bojach pogięta, wielu ochrzczona krwią”), które choć uwiera, ogranicza i nie przystaje w pełni do współczesnego człowieka („w wykutej dla giganta potykam się co krok”), to jednak - mimo swej archaiczności i ciężaru - wciąż pozostaje jedyną skuteczną ochroną w obliczu zagrożenia i wojny.\n\nZasady oceniania: 1 pkt - poprawne wyjaśnienie znaczenia symbolicznego. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-53.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":206,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/53.2","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"53.2","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 53.2. (0-1)\nJacek Kaczmarski odwołuje się w swoim tekście do bohaterskich postaw utrwalonych\nw tradycji literackiej. Określ, jakie to postawy i jakie znaczenie dla sensu wiersza ma to\nodwołanie. Uzasadnij swoją odpowiedź\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich […] na różnych\npoziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n5) interpretuje treści [ ] symboliczne utworu literackiego;\n9) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […];\n11) rozumie pojęcie motywu literackiego i toposu, rozpoznaje podstawowe motywy\ni toposy […] w utworach literackich; określa ich rolę w tworzeniu znaczeń uniwersalnych;\n13) […] dostrzega kontynuacje i nawiązania w […] utworach […];\n15) wykorzystuje w interpretacji utworów literackich potrzebne konteksty [ ].\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne określenie postaw wraz z uzasadnieniem.\n0 pkt - za odpowiedź niepoprawną lub niepełną albo za brak odpowiedzi.\n208 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n\nOkreślenie tradycji: tradycja rycerska, w wierszu ukazana jako symbol zasad\nprzestarzałych, nieaktualnych, anachronicznych, przez to zbędnych\nUzasadnienie: podmiot liryczny w utworze mówi, że tytułowa „zbroja” jest dla niego\nnieodpowiednia („potykam się co krok”), a ponadto nie pojmuje jej roli i znaczenia\n(„magicznych na niej rytów dziś nie odczyta nikt”).\n\nOkreślenie tradycji: Tradycja walki Polaków.\nUzasadnienie: Tradycja jest zobrazowana jako doświadczona w walkach zbroja -\nelement ekwipunku osoby walczącej.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Postawy: Kaczmarski odwołuje się do heroicznej postawy rycerskiej i tradycji obrońców ojczyzny, gotowych do walki i poświęcenia w imię wspólnoty narodowej.\n\nUzasadnienie/znaczenie dla sensu wiersza: Odwołanie to nadaje utworowi sens ciągłości pokoleniowego obowiązku obrony ojczyzny - podmiot liryczny, mimo świadomości archaiczności i ciężaru tej tradycji (niezrozumiałej dziś, uwierającej „zbroi”, z której zniknął już sens dawnych rytów), przyjmuje ją i kontynuuje, ponieważ w obliczu zagrożenia (wojny, przemocy) okazuje się ona jedyną skuteczną ochroną - pamięć historyczna i tradycja, choć trudna do udźwignięcia, wciąż chronią naród przed zagładą.\n\nZasady oceniania: 1 pkt - poprawne określenie postaw wraz z uzasadnieniem. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-53.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":207,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/54","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"54","points":2,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 54. (0-2)\nZapoznaj się z poniższymi tekstami.\nTekst 1.\nJacek Dukaj\nKatedra (fragment)\nWięc teraz Katedra. Olbrzymia, wspaniała. Wychodzisz ze śluzy biosfery i widzisz ją - Katedrę\n- przed/ponad sobą: poszarpany cień na tle gwiazd. Trzeba światła, żeby docenić jej\narchitekturę. […] Katedra jest przede wszystkim Tajemnicą. […] To nie jest budynek, to rzeźba.\nAle też i nie rzeźba. Ugerzo, zamawiając specżywokryst, wiedział, że to, co tu wyhoduje, nie\nbędzie służyć zwykłym celom, że funkcjonalność Katedry nie ma znaczenia wobec jej\nsymboliki. Ograniczenie było tylko jedno: grób Izmira i ołtarz - one mieściły się wewnątrz,\nobjęte autonomiczną minibiosferą, dla nich musiało ocaleć miejsce, wolne dojście dla\nwiernych. Resztę pozostawiono wyobraźni designerów oraz ergodyczności założonych\nalgorytmów wzrostu. Siew objął zatem wnętrze okręgu dookoła mogiły, jakieś czterysta metrów\nkwadratowych. W prawie nieważkości planetoidy żywokryst wystrzelił był na blisko ćwierć\nkilometra wzwyż. Kiedy się patrzy od strony śluzy kraterowej biosfery, wygląda to tak:\nhiperboloidalny korpus z wywiniętymi w krzywe skrzydła, łukowatymi żebrami pośrodku; na\nflankach zaś - asymetryczne wieże zakończone kamiennymi wykwitami strzępiastych liści,\nniczym zamrożone czarną próżnią w chwili eksplozji węglowe szrapnele. Forma mówi\no ucieczce duszy, która w okrutnym bólu wyrywa się z okowów materii ku gwiaździstej pustce.\nGdy światło zaczyna tu śledzić jakąś linię, krawędź, załamanie, żebro kopuły - szybko wyciska\nz mroku ostre szczegóły, ociekające gęsto twardymi cieniami, i oko wpada w spiralę\ndociekliwości.\nJacek Dukaj, Katedra, [w:] tenże, W kraju niewiernych, Warszawa 2000.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 209\nTekst 2.\nKadr z animowanego filmu Katedra autorstwa Tomasz Bagińskiego.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Zadanie 54. obejmuje dwa podpunkty odnoszące się do opowiadania Jacka Dukaja „Katedra” i kadru z filmu animowanego Tomasza Bagińskiego pod tym samym tytułem (0-2 pkt razem):\n\n54.1. Światło w opisie przestrzeni pełni funkcję symboliczną - jest tym, co pozwala odkryć i docenić tajemniczą, niemal sakralną architekturę Katedry: dopiero gdy pada na poszczególne krawędzie, żebra czy wieże, wydobywa z mroku jej kształt i szczegóły, kierując wzrok (i myśl) obserwatora ku „spirali dociekliwości”. Światło symbolizuje więc poznanie, objawienie tajemnicy, moment olśnienia wobec czegoś niepojętego i przekraczającego zwykłe ludzkie doświadczenie.\n\n54.2. Elementy opisu Katedry z opowiadania, które znalazły odzwierciedlenie w kadrze filmowym Bagińskiego: ogromna, przytłaczająca skala budowli (Katedra widziana jako gigantyczna, górująca nad postacią/otoczeniem), asymetryczne, ostro zakończone wieże przypominające żywe, organiczne kształty (jak „skrzydła”, „żebra”, „wykwity strzępiastych liści”), a także silny kontrast światła i mroku - w kadrze widoczna wielka, jasna tarcza (planeta/słońce) oświetlająca ciemną, poszarpaną sylwetkę budowli, podobnie jak w tekście światło wydobywa z ciemności pojedyncze detale konstrukcji.\n\nZasady oceniania: po 1 pkt za każdy poprawny podpunkt (54.1 i 54.2), łącznie 0-2 pkt.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-54.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":208,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/54.1","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"54.1","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 54.1. (0-1)\nNa podstawie zamieszczonego fragmentu opowiadania wyjaśnij, jakie symboliczne\nznaczenie w kreacji przestrzeni ma światło.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […] oraz umiejętność mówienia o nich\nz wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n5) interpretuje treści […] symboliczne […];\n210 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\n9) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów oraz jej związek z […]\nzjawiskami […] estetycznymi; poddaje ją refleksji;\n15) wykorzystuje w interpretacji utworów […] potrzebne konteksty […].\nZasady oceniania\n1 pkt - za odpowiedź poprawną, uwzględniającą symbolikę światła.\n0 pkt - za odpowiedź niepoprawną lub niepełną albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n\nŚwiatło w tekście jest odpowiedzią na tajemnicę katedry. Promienie padające na\nkonkretne jej fragmenty odkrywające jej sekrety i piękno budowli.\n\nŚwiatło symbolicznie wydobywa i ukazuje szczegóły architektoniczne, ukazuje piękno\npogrążone w ciemności. Światło jest siłą, która wydobywa to, co ukryte czy niewidoczne.\n\nŚwiatło podkreśla pojedyncze szczegóły, które skupiają na sobie uwagę patrzącego,\ndzięki czemu wzbudzają u niego zainteresowanie kolejnymi detalami.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Światło w kreacji przestrzeni pełni funkcję symboliczną - to ono pozwala odkryć, dostrzec i docenić tajemniczą, niemal sakralną architekturę Katedry, która sama w sobie ukryta jest w mroku kosmicznej pustki. Dopiero gdy światło pada na poszczególne krawędzie, żebra, wykwity wież, wydobywa z ciemności kształt i szczegóły budowli, prowadząc wzrok (i myśl) obserwatora „w spiralę dociekliwości”. Światło symbolizuje więc akt poznania, stopniowego odkrywania tajemnicy i olśnienia wobec czegoś niepojętego, przekraczającego zwykłe ludzkie doświadczenie.\n\nZasady oceniania: 1 pkt - odpowiedź poprawna, uwzględniająca symbolikę światła. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-54.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":209,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/54.2","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"54.2","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 54.2. (0-1)\nWyjaśnij, jakie elementy opisu Katedry we fragmencie opowiadania Jacka Dukaja\nznalazły\nodzwierciedlenie\nw\nfilmowym\nobrazie\nstworzonym\nprzez\nTomasza\nBagińskiego. W odpowiedzi wykorzystaj obydwa źródła.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […] oraz umiejętność mówienia o nich z\nwykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n15) wykorzystuje w interpretacji utworów […] potrzebne konteksty […].\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 211\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n6) odczytuje pozaliterackie teksty kultury, stosując kod właściwy w danej dziedzinie\nsztuki.\nZasady oceniania\n1 pkt - za odpowiedź poprawną, odwołującą się do obu tekstów.\n0 pkt - za odpowiedź niepoprawną lub niepełną albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n\nW kadrze udało się zawrzeć światło padające na konkretne fragmenty, to nie odkrywa\ntajemnicy jej architektury. Także klimat całego otoczenia oraz śluzę.\n\nTomasz Bagiński wykorzystał łukowate żebra, asymetryczne wieże, linie, krawędzie,\na także elementy światła (w formie słońca) czy mroku w swej filmowej katedrze, bazując\nna opowiadaniu Jacka Dukaja.\n\nWe wskazanym kadrze filmowym, podobnie jak w opisie, katedra robi wrażenie swoją\nwysokością. Ponadto, w obu obrazach, światło podkreśla pojedyncze detale.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Elementy opisu Katedry z opowiadania Jacka Dukaja, które znalazły odzwierciedlenie w kadrze filmu Tomasza Bagińskiego: ogromna, przytłaczająca skala budowli, górująca nad otoczeniem („olbrzymia, wspaniała”); jej organiczny, biomorficzny, asymetryczny kształt, złożony z ostro zakończonych, poszarpanych wież i żeber, przypominających żywe formy roślinne lub owadzie skrzydła („wywinięte w krzywe skrzydła”, „wykwity strzępiastych liści”); a także silny kontrast światła i mroku - w kadrze widoczna jest wielka, jasno oświetlona tarcza planety w tle, na tle której rysuje się ciemna, poszarpana sylwetka budowli, podobnie jak w opisie tekstowym, gdzie światło wydobywa z ciemności pojedyncze detale konstrukcji.\n\nZasady oceniania: 1 pkt - odpowiedź poprawna, odwołująca się do obu źródeł. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-54.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":210,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/55","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"55","points":2,"ptype":"closed","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 55. (0-2)\nZapoznaj się z poniższymi fragmentami tekstu.\nAndrzej Stasiuk\nMiejsce\nFragment 1.\nBardzo szybko się uwinęli. W dwa miesiące. Pozostał prostokąt szarej, gliniastej ziemi.\nW lesistym i bezludnym pejzażu ta nagość wygląda jak płatek zdartej skóry. W przyszłym roku,\npierwszy raz po dwustu latach, wyrośnie tutaj trawa. Albo raczej pokrzywy - one najprędzej\nzjawiają się w miejscach porzuconych przez ludzi.\n- Co tu było? - zapytał mnie mężczyzna. Miał plecak, w ręku mapę, a na szyi aparat\nfotograficzny.\n- Cerkiew - odpowiedziałem.\n- I co się stało?\n- Nic. Zabrali ją do muzeum.\n- Całą?\n- Całą, ale po kawałku.\nFragment 2.\nByło coś wzruszającego w nieporadnych polichromiach, które odwzorowywały kamienne\ngzymsy, kolumny i pilastry - dalekie wspomnienie świątyń Jerozolimy i Konstantynopola, może\nwyobrażenie Nowego Jeruzalem.\nZ czasem opuszczona cerkiew zaczęła pochylać się na bok. Wilgoć nadjadła północne\npodwaliny. Pomiędzy belkami rysowały się szpary. Spod cienkiej warstwy wapiennego tynku\nprzezierało próchno, delikatny złotawy pył. Myślałem, że jest to znak zwycięstwa nietrwałości.\nAle to przecież żywe bakterie, roztocza i owady pokonywały iluzoryczny marmur.\nKonserwatorzy przynieśli ze sobą zapach śmierci. […]\n212 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nNie jestem miłośnikiem ruin. Ale wizja odnowionej świątyni stojącej pomiędzy innymi\ndomami i sprzętami tak samo wyjętymi z ich czasu i miejsca ma w sobie skazę\njednowymiarowości. […] Lecz miejsca nie można przenieść. Miejsce nie ma wymiarów. Jest\npunktem i nieuchwytną przestrzenią. Dlatego wciąż nie mam pewności, czy rzeczywiście ją\nzabrano.\nMężczyzna zamknął futerał aparatu.\n- A w którym miejscu było wejście? - zapytał.\n- Tu. Stoi pan na progu.\nAndrzej Stasiuk, Miejsce, [w:] tenże, Opowieści galicyjskie, Wołowiec 2012.\nNa podstawie zamieszczonych fragmentów Miejsca Andrzeja Stasiuka uzasadnij, że\nautor łączy w opowiadaniu realistyczny opis z metafizyczną refleksją. Uzasadnienie\nzilustruj dwoma przykładami z tekstu.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […] oraz umiejętność mówienia o nich\nz wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n2) rozpoznaje konwencje literackie i określa ich cechy w utworach ([…] realistyczną […]);\n9) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów oraz jej związek z […]\nzjawiskami społecznymi, historycznymi, egzystencjalnymi, estetycznymi; poddaje ją\nrefleksji.\nZasady oceniania\n2 pkt - za poprawne uzasadnienie zilustrowane dwoma przykładami z tekstu.\n1 pkt - za poprawne uzasadnienie zilustrowane jednym przykładem z tekstu.\n0 pkt - za odpowiedź niepoprawną lub niepełną albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami\n213\nPrzykładowe odpowiedzi\n\nRealistyczny opis pejzażu łączy się z historią o sukcesywnie zabieranej cerkwi, która\nmoże być źródłem metafizycznej refleksji i błahości religii. Opis świątyń i procesu ich\nprzemiany połączony został z refleksją o nietrwałości, przemijaniu, jednowymiarowości\nw przywracaniu obrazu przeszłości.\n\nRozmowa bohaterów jest wyjątkowo przyziemna i błaha, a refleksja dotyczy ilości pracy\nludzkiej poświęconej budowie cerkwi i trudowi ludzkiemu.\n\nOpis realistyczny łączy się w opowiadaniu z metafizyczną refleksją poprzez snucie\nopowieści o cerkwi, przedstawienie jej przeszłości z elementami refleksyjności oraz\nzestawienie jej z teraźniejszością jako miejsca, w którym zamiast świątyni będzie rosła\ntrawa. Widać to szczególnie w opisie powolnego procesu niszczenia katedry\n(metafizyczna refleksja) oraz rozmowy narratora z turystą (realistyczny opis).\n214 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nCzęść 3. Wypracowanie\nTematy wypracowań będą poprzedzone szczegółowymi wytycznymi.\nWybierz jeden z poniższych tematów i napisz wypracowanie.\n\nW wypracowaniu rozważ problem podany w temacie. Przedstaw również swoje zdanie\ni je uzasadnij.\n\nW rozważaniach przedstaw argumenty, odwołując się do utworów literackich\nwskazanych w temacie oraz do wybranych kontekstów (co najmniej dwóch spośród:\nhistorycznoliterackiego,\nliterackiego,\nbiograficznego,\nkulturowego,\nreligijnego,\nmitologicznego, biblijnego, historycznego, filozoficznego, egzystencjalnego, politycznego,\nspołecznego).\n\nJednym z utworów literackich musi być lektura obowiązkowa wybrana spośród lektur\nwymienionych w arkuszu egzaminacyjnym.\n\nTwoja praca powinna liczyć co najmniej 400 wyrazów.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 215","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Andrzej Stasiuk w opowiadaniu „Miejsce” łączy realistyczny opis z metafizyczną refleksją, przeplatając konkretne, drobiazgowe obserwacje rzeczywistości z uniwersalną zadumą nad przemijaniem, pamięcią i istotą miejsca.\n\nPrzykład 1: Realistyczny, niemal reporterski opis stanu opuszczonej cerkwi - pochylających się od wilgoci ścian, próchniejących belek, złotawego pyłu i niszczących ją bakterii, roztoczy i owadów - autor łączy z metafizyczną refleksją o naturze zniszczenia: „Myślałem, że to jest znak zwycięstwa nietrwałości. Ale to przecież żywe bakterie, roztocza i owady pokonywały iluzoryczny marmur” - konkretny, materialny opis staje się punktem wyjścia do rozważań o kruchości i pozorności ludzkich dzieł wobec upływu czasu.\n\nPrzykład 2: Rzeczowy, dosłowny dialog z turystą, w którym pada realistyczna informacja o losie cerkwi (rozebrana, zabrana do muzeum „ale po kawałku”), zestawiony jest z metafizyczną refleksją narratora o istocie miejsca: „Lecz miejsca nie można przenieść. Miejsce nie ma wymiarów. Jest punktem i nieuchwytną przestrzenią” - fakt fizycznego zniknięcia budowli prowadzi do filozoficznego namysłu nad tym, czym w istocie jest „miejsce” i czy w ogóle można je zabrać.\n\nZasady oceniania: 2 pkt - poprawne uzasadnienie zilustrowane dwoma przykładami z tekstu. 1 pkt - poprawne uzasadnienie zilustrowane jednym przykładem z tekstu. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-55.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":211,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/Temat 1","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"Temat 1","points":null,"ptype":"closed","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Temat 1.\nCzłowiek - zmagający się z losem samotnik poszukujący swojej drogi życiowej.\nW pracy odwołaj się do:\n\nwybranej lektury obowiązkowej\n\nsensu wiersza Do samotności Adama Mickiewicza\n\nwybranych kontekstów.\nAdam Mickiewicz\nDo samotności\nSamotności! do ciebie biegnę jak do wody\nZ codziennych życia upałów;\nZ jakąż rozkoszą padam w jasno-czyste chłody\nTwych niezgłębionych kryształów!\nNurzam się i wzbijam w myślach nad myślami,\nIgram z niemi jak z falami,\nAż ostygły, znużony, złożę moje zwłoki\nChoć na chwilę w sen głęboki.\nTyś mój żywioł; te jasnych wód szyby\nSłodzą mi serce; zmysły zaciemniają mrokiem.\nI za cóż znowu muszę na kształt ptaka-ryby,\nWyrywać się w powietrze, słońca szukać okiem?\nI bez oddechu w górze, bez ciepła na dole,\nRównie jestem wygnańcem w oboim żywiole!\n[1829-1855]\nAdam Mickiewicz, Do samotności, [w:] tegoż, Wiersze i powieści poetyckie, Warszawa 1998.\nWymagania ogólne i szczegółowe\nWykaz wymagań ogólnych i szczegółowych, sprawdzanych w wypracowaniu, znajduje się na\ns. 22-23 Informatora.\nZasady oceniania\nOpis zasad oceniania zadań otwartych rozszerzonej odpowiedzi (wypracowań) znajduje się\nna s. 29.-42. Informatora.\n216 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nPrzykładowe ocenione rozwiązania\nPrzykład 1.\nBłędy\nrzeczowe,\nbłędy\nw kompozycji\nBłędy językowe\n(w tym\nstylistyczne),\nortograficzne\ni interpunkcyjne\nsp.\n01\n02\n03\n04\n05\n06\n07\n08\n09\n10\n11\n12\n13\n14\n15\n16\n17\n18\n19\n20\n21\n22\n23\n24\n25\n26\n27\n28\n29\n30\n31\nSamotność to stan, który towarzyszy ludziom w różnych\nmomentach życia, może być dobrowolnym i świadomym wyborem,\nponieważ\nniektórym\nodpowiada\nsamodzielne\nmierzenie\nsię\nz przeciwnościami losu. Czasem jednak jest wynikiem splotu\nwydarzeń niezależnych od człowieka. Niemniej jednak samotnik, tak\njak człowiek otaczający się przyjaciółmi, także ma swoją drogę\nżyciową do przejścia. Ze względu na brak towarzyszy na tej ścieżce,\nsamotnicy radzą sobie w odmienny sposób, ale każdy z nich ma\nwłasną metodę na spełnienie swojego losu.\nW utworze „Do samotności” Adam Mickiewicz prezentuje ten stan\njako wybawienie, wytchnienie dla człowieka. Wiersz rozpoczyna się\napostrofą skierowaną do samotności, do której ucieka podmiot\nliryczny po codziennych trudach. Dla osoby mówiącej jest więc\nsamotność ostoją, chwilą wytchnienia i wewnętrznego wyciszenia.\nRozpoczynając drugą strofę słowami: „Nurzam się i wzbijam w\nmyślach nad myślami”, podmiot mówiący podkreśla zbawczą moc\nsamotności, to ona daje mu satysfakcję, ale staje się też przyczyną\nzmęczenia, które ukoi jedynie upragniony sen. ‿ W kolejnej strofie\nosoba mówiąca zwraca się bezpośrednio do samotności, która jest z\njednej strony przeznaczeniem, życiodajną siłą, a z drugiej\nkoniecznością, która wyzwoli myśli i przyniesie natchnienie. Co\nciekawe√ podmiot liryczny zdaje sobie sprawę, ze swojego stanu\nzawieszenia: „I bez oddechu w górze, bez ciepła na dole”, które\ntraktuje jako swego rodzaju przekleństwo czy niedostosowanie.\nChociaż samotność pomaga mu w znalezieniu drogi życiowej, to\njednak skazuje go na los wygnańca.\nPodobny\nlos\nspotyka\nKonrada,\nbohatera\n„Dziadów”\nA. Mickiewicza. Konrad jest samotnikiem z wyboru. W trakcie\n√Wielkiej Improwizacji√ mówi, że czuje się osamotniony ze względu\nna swój geniusz poetycki, jest przekonany o swojej wyjątkowości\ni niezwykłej misji, którą ma wypełnić. Stawia siebie na piedestale,\njęz.\njęz.\n√ int.\njęz.\n√ int. √ int.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 217\nsp.\nsp.\n32\n33\n34\n35\n36\n37\n38\n39\n40\n41\n42\n43\n44\n45\n46\n47\n48\n49\n50\n51\n52\n53\n54\n55\n56\n57\n58\n59\n60\n61\n62\n63\n64\n65\n66\n67\nwyżej od Boga, unosi się pychą. Samotność Konrada wynika także z\npoczucia niezrozumienia ze strony reszty świata i pomaga mu podjąć\ndecyzję dotyczącą wyboru drogi życiowej. Tą drogą staje się\npoświęcenie dla dobra ludzkości. Bohater deklaruje gotowość na\ncierpienie i zdaje sobie sprawę, że taka postawa skazuje go na\nsamotność. Jednocześnie jednak pycha wynikająca z przekonania o\nwyższości nad innymi ludźmi prowadzi Konrada niemal do\nbluźnierstwa - mdleje, nim zdoła wykrzyknąć oskarżenie, że Bóg jest\ncarem. To w pewnym stopniu niechlubny efekt samotności Konrada.\nWarto zwrócić uwagę, że samotność Konrada wpisuje się w szerszy\nkontekst epoki romantyzmu. Samotność i poczucie niezrozumienia\nprzez resztę świata to cechy twórców epoki romantyzmu, do których\nnależał Adam Mickiewicz. Uobecnione w kreacji Konrada-poety,\nnadają dramatyczny charakter postaci bohatera i czynią z niego\nsymbol romantycznego samotnika szukającego własnej drogi.\n‿Samotność może być pomocna w wyborze celu życiowego.\nBohater „Dżumy” Alberta Camusa - Rambert - to dziennikarz, który\nzostał uwięziony w Oranie na czas trwania epidemii. Czuje się\nosamotniony, nie może powrócić do Francji do ukochanej i jest\nzmuszony do pozostania w mieście wśród obcych ludzi. Niepewny,\nczy kiedykolwiek powróci do domu, desperacko poszukuje sposobu,\nby przekroczyć bramy miasta. Nie jest w stanie znieść przymusowej\nizolacji i nie identyfikuje się z mieszkańcami Oranu. Z czasem jednak\nuświadomił sobie, że dżuma dotyczy wszystkich, także i jego.\nOsamotnienie Ramberta doprowadziło go do podjęcia decyzji\ni paradoksalnie zbliżyło do innych ludzi, ponieważ zaangażował się\nw organizację miejskich oddziałów sanitarnych. Przemiana, jaka\nzachodzi w postawie bohatera, świadczy o tym, że wyzwolił się on\nz egoistycznego myślenia. Zrozumiał, że można połączyć pragnienie\nwłasnego szczęścia i jednocześnie pomagać innym.\nW ten sposób Camus wpisuje dziennikarza w szereg bohaterów\negzystencjalnych. Rambert - człowiek zagubiony w poszukiwaniu\nsensu swego istnienia√ odnajduje go w niesieniu pomocy drugiemu\nczłowiekowi. Zgodnie z filozofią egzystencjalną, której zwolennikiem\nbył Albert Camus, człowiek skazany jest na wolność i odpowiada za\ndokonywane przez siebie wybory. W tych decyzjach jest samotny\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\n√ int.\n218 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\n68\n69\n70\n71\n72\n73\n74\n75\n76\n77\n78\ni ma świadomość√ że życie ludzkie zmierza ku śmierci, od której nic\nnie może go uratować. Jednak mimo tej świadomości nie wolno się\npoddawać.\nRambert\nudowodnił\nswoim\npostępowaniem,\nże\nsamotność, będąca wynikiem sił niezależnych od człowieka, może\npomóc w wyborze właściwej drogi życiowej.\nUważam, że samotność, na którą decyduje się człowiek\nposzukujący\nswojej\ndrogi\nżyciowej,\nnie\noznacza\nzawsze\npozostawania w odosobnieniu i zachowywania biernej postawy. Los\nstawia wyzwania, które należy podjąć, i bohaterowie literaccy\npokazują, że potrafią sobie z nimi poradzić. Człowiek to istota, która\nudźwignie wszystko, a samotność często może w tym pomóc.\n/674 wyrazy/\n√ int.\n1. Spełnienie formalnych warunków polecenia: 1 pkt - wypracowanie spełnia formalne\nwarunki:\n\nnie zawiera błędu kardynalnego\n\nznajduje się w nim odwołanie do lektury obowiązkowej (Dziadów cz. III Adama\nMickiewicza)\n\nw całości dotyczy problemu wskazanego w poleceniu\n\njest wypowiedzią argumentacyjną.\n2. Kompetencje literackie i kulturowe: 16 pkt\n\nutwory przywołane w wypowiedzi zostały w niej wykorzystane w pełni\nfunkcjonalnie, funkcjonalna analiza różnych aspektów samotności w wierszu\nAdama Mickiewicza oraz analiza przyczyn i skutków samotności Konrada,\nbohatera III cz. Dziadów zostały zaprezentowane w sposób wyczerpujący;\n\nfunkcjonalnie\nwykorzystano\nrównież\ndwa\nkonteksty\ninterpretacyjne\n(historycznoliteracki\nromantyczna\nkoncepcja\njednostki\ni filozoficzny\negzystencjalizm), wzbogacono wywód trzecim kontekstem - literackim - analizą\nsamotności Ramberta, bohatera Dżumy Alberta Camusa\n\nbogata argumentacja\n\nwypowiedź świadczy o erudycji zdającego.\n3. Kompozycja wypowiedzi\n3a. Struktura wypowiedzi: 3 pkt - elementy treściowe zostały w pracy zorganizowane\nproblemowo; podział wypowiedzi poprawny zarówno w skali ogólnej, jak i w zakresie\nstruktury akapitów.\n3b. Spójność wypowiedzi: 2 pkt - wywód w całości uporządkowany i spójny;\n2 zaburzenia spójności wynikają z braku powiązania treści w akapicie i między\nakapitami, trzecie - z nieuzasadnionego zastosowania w sąsiadujących ze sobą\nzdaniach (linijki 53-61) czasowników w czasie teraźniejszym i przeszłym.\n3c. Styl wypowiedzi: 1 pkt - adekwatny do sytuacji komunikacyjnej, jednorodny.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 219\n4. Język wypowiedzi\n4a. Poprawność językowa: 5 pkt - szeroki zakres środków językowych\n(zróżnicowana składnia, leksyka) umożliwiających pełną i swobodną realizację tematu;\n7 błędów językowych obniża ocenę wypowiedzi.\n4b. Poprawność ortograficzna: 2 pkt - praca bez błędów ortograficznych.\n4c. Poprawność interpunkcyjna: 1 pkt - praca zawiera 5 błędów interpunkcyjnych.\nŁącznie\n31 punktów\nPrzykład 2.\nBłędy\nrzeczowe,\nbłędy\nw kompozycji\nBłędy językowe\n(w tym\nstylistyczne),\nortograficzne\ni interpunkcyjne\nsp.\n01\n02\n03\n04\n05\n06\n07\n08\n09\n10\n11\n12\n13\n14\n15\n16\n17\n18\n19\n20\n21\n22\n23\n24\nLudzie często przez całe życie poszukują w pojedynkę swojej\ndrogi życiowej. Samotność może im towarzyszyć tymczasowo bądź\ntrwale oraz być dla nich zarówno potrzebna i rozwijająca, jak\ni destrukcyjna. Pewne jest jednak, że w osamotnieniu można\nnajefektywniej poznać samego siebie i doszukać się sensu własnego\nistnienia, co może być głównym zadaniem człowieka w jego życiu.\nW wierszu Adama Mickiewicza „Do samotności” poruszony jest\ntemat samotności jako zbawiennej odskoczni od intensywnego,\ncodziennego życia, która daje podmiotowi przestrzeń na zagłębienie\nsię we własne wnętrze i myśli. Samotność jest źródłem energii dla\nosoby mówiącej w wierszu i sprawia, że czuje się komfortowo,\ntwierdząc nawet, że jest to jego żywiołem. Przyrównanie do wody,\nktóra w kontekście biblijnym jest symbolem oczyszczenia i życia,\npodkreśla wagę i znaczenie samotności dla podmiotu lirycznego.\nStan ten pozwala mu na podejście do swojego życia z dystansem, na\nchwilę spokoju, w której jedynym towarzyszem będą jego własne\nmyśli. Podmiot uznaje, że los człowieka polega na wiecznym\nposzukiwaniu swojego miejsca w świecie, jednocześnie wiedząc, że\nprzeznaczone mu jest bycie samotnym.\n‿W dramacie romantycznym Juliusza Słowackiego „Kordian”\ngłówny bohater niewątpliwie zmaga się z losem samotnika i odbywa\nwędrówkę w celu odnalezienia sensu w swoim życiu. Jako postać\nromantyczna, skazana na samotność√ koncentruje się on na swoich\nemocjach i popada w stan świadomej refleksji nad swoją\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz. jęz.\njęz.\n√ int.\njęz.\n220 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\n25\n26\n27\n28\n29\n30\n31\n32\n33\n34\n35\n36\n37\n38\n39\n40\n41\n42\n43\n44\n45\n46\n47\nprzyszłością. Kordian znajduje odpowiedzi na pytania√ czym jest\nmiłość, religia i jak funkcjonuje świat√ poprzez przypadkowe kontakty\nz ludźmi, jednak dopiero oddając się samotności√ odnajduje cel\nw życiu i przechodzi przemianę. Jest przykładem człowieka, dla\nktórego priorytetem było znalezienie swojego powołania.\nBardzo symbolicznie przedstawiona jest również wędrówka\nsamotnego pielgrzyma w „Stepach akermańskich”√ należących do\n„Sonetów krymskich” Adama Mickiewicza. Opis natury przedstawia\nstep jako obszar dostarczający różnych bodźców, których podmiot\nliryczny ma możliwość doświadczyć. Przyroda jest częścią świata,\nktóry zachwyca i wprawia w głębokie refleksje na tematy\negzystencjalne, a natura pomaga samotnikowi lepiej poznać siebie\ni ustalić ważne dla niego cele. To oddalenie od ludzi i samotność\nsprzyjają refleksjo o świecie, jego ogromie, zmienności, pozwalają\nsamotnemu wędrowcy na chwilę namysłu nad sobą i otaczającą go\nnaturą. Zatem samotna wędrówka przez step może być motywem\nposzukiwania drogi życiowej.\nSamotność daje możliwość na odkrycie własnej osobowości,\na co za tym idzie√ na ustalenie priorytetów i celów w swoim życiu.\nPozwala na refleksję nad życiem i nad sobą. Człowiek, nawet\nznajdując się wśród ludzi, może pozostać samotnikiem w dążeniu do\nznalezienia\nwłasnej\ndrogi\nżyciowej, gdyż\nto\nwłaśnie\nstan\nodosobnienia uwalnia myśli i pragnienia danej osoby.\n/404 wyrazy/\n√ int.\n√ int. jęz.\njęz. √ int.\n√ int.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\n√ int.\njęz.\n1. Spełnienie formalnych warunków polecenia: 1 pkt - wypracowanie spełnia formalne\nwarunki:\n\nnie zawiera błędu kardynalnego\n\nznajduje się w nim odwołanie do lektury obowiązkowej (Kordiana Juliusza\nSłowackiego)\n\nw całości dotyczy problemu wskazanego w poleceniu\n\njest wypowiedzią argumentacyjną.\n2. Kompetencje literackie i kulturowe: 8 pkt\n\nutwory przywołane w wypowiedzi zostały w niej wykorzystane częściowo\nfunkcjonalnie; powierzchowna analiza postawy samotnika w wierszu Mickiewicza nie\npozwala na pełne rozstrzygnięcie problemu wskazanego w poleceniu; także\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 221\nomówienie przykładu podróży Kordiana, bohatera dramatu Juliusza Słowackiego nie\npozwoliło na pełne wnioskowanie dotyczące rozważanego problemu\n\nfunkcjonalnie wykorzystano dwa konteksty interpretacyjne: kulturowy (odniesienie\ndo biblijnej symboliki wody) oraz literacki (wykorzystanie dla pogłębienia interpretacji\ninnego utworu literackiego, Sonetów krymskich Adama Mickiewicza)\n\ntrafna argumentacja;\n\npraca zawiera fragmenty erudycyjne (interpretacja symboliki wody).\n3. Kompozycja wypowiedzi\n3a. Struktura wypowiedzi: 3 pkt - elementy treściowe zostały w pracy zorganizowane\nproblemowo; podział wypowiedzi poprawny zarówno w skali ogólnej, jak i w zakresie\nstruktury akapitów.\n3b. Spójność wypowiedzi: 3 pkt - wywód w całości uporządkowany i spójny;\n1 zaburzenie spójności wynika z braku powiązania treści między akapitami.\n3c. Styl wypowiedzi: 1 pkt - adekwatny do sytuacji komunikacyjnej, jednorodny.\n4. Język wypowiedzi\n4a. Poprawność językowa: 1 pkt - szeroki zakres środków językowych\n(zróżnicowana składnia, leksyka) umożliwiających pełną i swobodną realizację tematu;\n17 błędów językowych obniża ostateczną ocenę wypowiedzi.\n4b. Poprawność ortograficzna: 2 pkt - praca bez błędów ortograficznych.\n4c. Poprawność interpunkcyjna: 1 pkt - praca zawiera 6 błędów interpunkcyjnych.\nŁącznie\n20 punktów\nPrzykład 3.\nBłędy\nrzeczowe,\nbłędy\nw kompozycji\nBłędy językowe\n(w tym\nstylistyczne),\nortograficzne\ni interpunkcyjne\nsp.\n01\n02\n03\n04\n05\n06\n07\n08\n09\n10\n11\n12\n13\nDziś, pomimo szybko rozwijającej się technologii, umożliwiającej\nbezproblemową komunikację z bliskimi w każdym miejscu i o każdej\nporze, ludzie czują się nadzwyczaj samotni. Zanikają zdolności\nrozmowy twarzą w twarz, narasta lęk i obawa przed byciem ocenianym\nprzez innych. Temat wyalienowania podjął w swoim utworze „Do\nsamotności” wybitny wieszcz okresu romantyzmu, Adam Mickiewicz. W\nwierszu ukazuje on człowieka jako samotnika, który musi poszukiwać\nwłasnej drogi życiowej.\n‿Już w pierwszej zwrotce podmiot liryczny za pomocą rozbudowanej\napostrofy do samotności ujawnia, że wartość ta stanowi dla niego\nźródło rozkoszy, ulgi i spokoju. Natomiast na przestrzeni całego utworu\nporównuje ją do wody - życiodajnego, nieodzownego elementu jego\nżycia. Jedynie samotność pozwala osobie mówiącej na całkowitą\njęz.\njęz.\njęz.\n222 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nsp.\nrzecz.\nrzecz.\n14\n15\n16\n17\n18\n19\n20\n21\n22\n23\n24\n25\n26\n27\n28\n29\n30\n31\n32\n33\n34\n35\n36\n37\n38\n39\n40\n41\n42\n43\n44\n45\n46\n47\n48\n49\nswobodę twórczą, na igranie z myślami „jak z falami”, na szczęście\nwynikające z możliwości poznania własnych pragnień w sposób\ndokładny i zrozumiały.\n‿Jednak samotność ma również cechy żywiołu - niczym wzburzona\nwoda, gwałtowna i nieokiełznana, zaciemnia zmysły mrokiem. Zmusza\nwtedy podmiot do opuszczenia jej, wyrwania się spowrotem na\npowietrze. Staje się on wtedy, zgodnie z romantyczną wizją poety jako\njednostki wybitnej, człowiekiem unoszącym się nad innymi, samotnie\nszybującym w przestworzach, niezrozumianym przez ludzi, którzy nie\nsą w stanie ogarnąć umysłem jego geniuszu. Dwuwers kończący utwór\nukazuje tragizm poety romantycznego, który żyć musi√ „I bez oddechu\nw górze, bez ciepła na dole” - samotnie zarówno między ludźmi, którzy\nograniczają jego swobodę twórczą, jak i jako wybitny artysta,\nniezrozumiany, wyalienowany ze względu na swój geniusz.\nAdam\nMickiewicz\nukazuje\nzmagania\nczłowieka-samotnika\nz własnym losem również w innym dziele, określanym jako manifest\nprogramowy romantyzmu, w „Romantyczności”. Narrator w tej balladzie\njest jedynie obserwatorem, który dokładnie opisuje to, co widzi - młodą\ndziewczynę, otoczoną przez tłum, której wydaje się, że widzi swojego\nzmarłego ukochanego. Ludzie szydzą z niej, wyśmiewają, twierdzą, że\nzwariowała albo jest bardzo chora. Tymczasem osoba mówiąca uważa\nwprost przeciwnie - Karusia wpisuje się bowiem w romantyczny kanon\njednostki niezwykłej - osamotnionej i niezrozumianej, odczuwającej\nwrażenia metafizyczne, która dodatkowo doświadczyła nieszczęśliwej\nmiłości, która dla romantyków stanowiła wartość niezwykłą, ponieważ\numożliwiała spełnione życie, poprzez przyniesione cierpienie. Narrator\nrozumie ją, ponieważ będąc poetą, sam czuje się wyalienowany.\nSłowami√ „Czucie i wiara silniej mówi do mnie / Niż mędrca szkiełko\ni oko”√ krytykuje racjonalną postawę oświeceniową opartą na\ndoświadczeniu, ukazuje również, że romantyczne podejście do\nrzeczywistości - niezrozumiałej dla człowieka, posiadającej dwie\npłaszczyzny: realną i metafizyczną. Tę drugą można poznać jedynie\ndzięki emocjom, pozostaje nieodgadniona dla ludzkich zmysłów.\nLiteratura romantyczna podkreśla zatem, że samotność jest cechą\njednostek niezwykłych, wybitnych, doświadczających więcej niż osoby\nprzeciętne. Bez wątpienia może to stanowić pocieszenie dla tych,\nort.\njęz.\njęz.\n√int\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\n√int\n√int\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 223\n50\n51\n52\n53\nktórzy w obecnych czasach czują się opuszczeni i niezrozumiani. Warto\njednak pamiętać, że aby osiągnąć szczęście, potrzebne są wsparcie\ni miłość innych ludzi, którzy nam pomagają zmagać się z problemami\ni wspierają nas w trudnych momentach.\n/445 wyrazów/\n1. Spełnienie formalnych warunków polecenia: 1 pkt - wypracowanie spełnia\nformalne warunki:\n\nznajduje się w nim odwołanie do lektury obowiązkowej (Romantyczność Adama\nMickiewicza)\n\nczęściowo dotyczy problemu wskazanego w poleceniu\n\njest wypowiedzią argumentacyjną\n\nnie zawiera błędu kardynalnego.\n2. Kompetencje literackie i kulturowe: 5 pkt\n\nutwory przywołane w wypowiedzi zostały w niej wykorzystane częściowo\nfunkcjonalnie; analiza wiersza Do samotności tylko częściowo pozwala na\nrozstrzygnięcie problemu samotności człowieka i jej znaczenia w poszukiwaniu\nodpowiedzi na pytanie o jej wartość i znaczenie dla kondycji jednostki, zadający\ndokonuje miejscami nadinterpretacji problematyki wiersza; w przypadku ballady\nRomantyczność zdający zaproponował tylko częściowe uzasadnienie jej odczytania\nw powiązaniu z tematem\n\nczęściowo\nfunkcjonalnie\nwykorzystano\njeden\nkontekst\ninterpretacyjny\n(historycznoliteracki - romantyczna koncepcja poety jako osamotnionej, wybitnej\njednostki)\n\nzadowalająca argumentacja\n\ndwa błędy rzeczowe.\n3. Kompozycja wypowiedzi\n3a. Struktura wypowiedzi: 2 pkt - elementy treściowe zostały w pracy zorganizowane\nproblemowo; usterki w podziale tekstu na akapity.\n3b. Spójność wypowiedzi: 2 pkt - wywód w większości uporządkowany i spójny;\n2 zaburzenia spójności wynikają z braku powiązania treści między akapitami.\n3c. Styl wypowiedzi: 1 pkt - adekwatny do sytuacji komunikacyjnej, jednorodny.\n4. Język wypowiedzi\n4a. Poprawność językowa: 1 pkt - zadowalający zakres środków językowych (składnia\ni leksyka odpowiednie do realizacji tematu); 14 błędów językowych obniża ostateczną\nocenę wypowiedzi.\n4b. Poprawność ortograficzna: 2 pkt - 1 błąd ortograficzny.\n4c. Poprawność interpunkcyjna: 2 pkt - praca zawiera 3 błędy interpunkcyjne.\nŁącznie\n16 punktów\n224 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-Temat_1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":215,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/Temat 2","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"Temat 2","points":null,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Temat 2. (0-35)\nCzłowiek w poszukiwaniu swojego miejsca na ziemi.\nW pracy odwołaj się do:\n\nwybranej lektury obowiązkowej\n\nsensu wiersza Pan Cogito - powrót Zbigniewa Herberta\n\nwybranych kontekstów.\nZbigniew Herbert\nPan Cogito - powrót\n1\nPan Cogito\npostanowił wrócić\nna kamienne łono\nojczyzny\ndecyzja jest dramatyczna\npożałuje jej gorzko\nnie może jednak dłużej\nznieść zwrotów kolokwialnych\n- comment allez-vous\n- wie geht's\n- how are you1\npytania z pozoru proste\nwymagają zawiłej odpowiedzi\nPan Cogito zrywa\nbandaże życzliwej obojętności\nprzestał wierzyć w postęp\nobchodzi go własna rana\nwystawy obfitości\nnapawają go złudzeniem\nprzywiązał się tylko\ndo kolumny doryckiej\nkościoła San Clemente\nportretu pewnej damy\nksiążki której nie zdążył przeczytać\ni paru innych drobiazgów\na zatem wraca\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 225\nwidzi już\ngranicę\nzaorane pole\nmordercze wieże strzelnicze\ngęste zarośla drutu\nbezszelestne\ndrzwi pancerne\nzamykają się wolno za nim\ni już\njest\nsam\nw skarbcu\nwszystkich nieszczęść\n2\nwięc po co wraca\npytają przyjaciele\nz lepszego świata\nmógłby tutaj pozostać\njakoś się urządzić\nranę powierzyć\nchemicznym wywabiaczom\nzostawić w poczekalni\nwielkich portów lotniczych\nwięc po co wraca\n- do wody dzieciństwa\n- do splątanych korzeni\n- do uścisku pamięci\n- do ręki twarzy\nspalonych na rusztach czasu\npytania z pozoru proste\nwymagają zawiłej odpowiedzi\nmoże Pan Cogito wraca\nżeby dać odpowiedź\nna podszepty strachu\nna szczęście niemożliwe\nna uderzenie znienacka\nna podstępne pytanie\n[1983]\nZbigniew Herbert, Pan Cogito - powrót, [w:] tegoż, Raport z oblężonego miasta, oprac. Małgorzata\nMikołajczak, Wrocław 2019.\n1 Comment allez-vous (franc.), wie geht's (niem.), how are you (ang.) - zwroty grzecznościowe, które znaczą ‘jak\nsię pan/pani miewa?\n226 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nWymagania ogólne i szczegółowe\nWykaz wymagań ogólnych i szczegółowych, sprawdzanych w wypracowaniu, znajduje się na\ns. 22.-23. Informatora.\nZasady oceniania\nOpis zasad oceniania zadań otwartych rozszerzonej odpowiedzi (wypracowań) znajduje się\nna s. 29.-42. Informatora.\nPrzykładowe ocenione rozwiązania\nPrzykład 1.\nBłędy\nrzeczowe,\nbłędy\nw kompozycji\nBłędy językowe\n(w tym\nstylistyczne),\nortograficzne\ni interpunkcyjne\n01\n02\n03\n04\n05\n06\n07\n08\n09\n10\n11\n12\n13\n14\n15\n16\n17\n18\n19\n20\n21\n22\n23\n24\nKażdy człowiek, niezależnie od pochodzenia, wieku czy majątku\npotrzebuje ostoi, miejsca, do którego zawsze będzie mógł powrócić,\ngdzie zostanie ciepło przywitany. Może to być rodzinny dom, wybrany\nprzez niego skrawek ziemi lub, w szerszym pojęciu, ojczyzna, zarówno\nta mała, lokalna, jak i kraj pochodzenia. Niektórzy z nas tę ostoję znają\nod narodzin, inni szukają jej niemal całe życie. Jest to jednak wartość,\ndo osiągnięcia której dążymy wszyscy.\nOjczyzna wywiera ogromny wpływ na życie człowieka, szczególnie\njeśli jest on patriotą. Taka osoba odczuwa trwałą potrzebę powrotu do\nrodzinnego kraju, gdy tylko przebywa dłużej poza jego granicami. Taką\nrefleksję odnajdujemy w wierszu Zbigniewa Herberta „Pan Cogito -\npowrót”. Wykreowany w nim bohater, który zjeździł całą Europę,\nzdecydował się na obranie drogi do ojczyzny, chociaż wiedział, że może\nmieć to fatalne skutki. Mimo iż kraje, w których przebywał, wydawały się\nrajem na Ziemi, postanowił je opuścić, gdyż nie czuł się w nich sobą.\nPragnął zerwać z udawaną życzliwością, bezgraniczną wiarą w postęp.\nNic go tam nie trzymało, zdążył przywiązać się jedynie do kilku dzieł\nsztuki oraz nielicznych przedmiotów, które nie miały dla niego\nwiększego znaczenia. I chociaż ojczyzna w wierszu to: „kamienne\nłono”, „zaorane pole”, „mordercze wieże strażnicze”, miejsce tragedii\nwielu istnień ludzkich, Pan Cogito powraca. Tam jest jego miejsce\nw świecie. Tam żyli jego przodkowie i tam minęły lata jego dzieciństwa.\nPowrócił do rodzinnego kraju, bo był to jedyny sposób na uzyskanie\nodpowiedzi na najważniejsze pytania.\njęz.\njęz.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 227\n25\n26\n27\n28\n29\n30\n31\n32\n33\n34\n35\n36\n37\n38\n39\n40\n41\n42\n43\n44\n45\n46\n47\n48\n49\n50\n51\n52\n53\n54\n55\n56\n57\n58\n59\n60\nCzasem może się wydawać, że wędrowcy, osoby zafascynowane\npodróżami i często zmieniające miejsca zamieszkania√ nie potrzebują\nbezpiecznej przystani. Jest to jednak mylne wrażenie, a dowód na to\nstanowi fraszka Jana Kochanowskiego „Na dom w Czarnolesie”.\nBohater liryczny tego utworu głosi pochwałę zdrowia, czystego\nsumienia i prostego, ale cnotliwego życia w „gniaździe ojczystym”, takiej\nwłaśnie, po burzliwym życiu, opisanym w innej fraszce, „Do gór i lasów”,\nprzystani. Można oba utwory potraktować jako autobiograficzne, a ich\nlirycznych bohaterów utożsamiać z samym Kochanowskim, który\nzjeździł całą Europę, by osiąść w Czarnolesie. Parał się różnymi\nzajęciami. Był proboszczem, rycerzem oraz dworzaninem. Swoje\nmiejsce na ziemi i szczęście odnalazł jednak dopiero w rodzinnej wsi\nna Mazowszu, gdzie osiadł i ustatkował się. Tu mógł hołdować\nwyznawanym, renesansowym wartościom, z dala od zgiełku wielkich\ndworów i miast.\nPrzykładem człowieka szukającego swego miejsca do życia jest\ngłówny bohater powieści Stefana Żeromskiego „Przedwiośnie”. Cezary\nBaryka przyszedł na świat jako syn zamożnych Polaków w Rosji,\nw Baku. Z powodu wybuchu I wojny światowej jego ojciec był zmuszony\nwyjechać na front. Gdy w Rosji wybuchła rewolucja, młody bohater\nprzyłączył się do rewolucjonistów, co sprowadziło nieszczęście\nzarówno na niego samego, jak i na kochającą matkę, która straciła\nżycie. Kiedy zrozumiał, że Baku nie jest miejscem dla niego, zgodził się\nna propozycję ocalałego z wojny ojca. Mieli oni powrócić razem do\nPolski, do ukochanej, idealizowanej ojczyzny rodziców, w której Cezary\nnie był jeszcze nigdy. Ojciec w ojczyźnie obiecywał synowi szklane\ndomy. Niestety, nie przeżył podróży, w wyniku czego młody Baryka\ndotarł do Polski samotnie. Na miejscu spotkało go rozczarowanie\nspowodowane zderzeniem wyobrażeń z rzeczywistością. Wszędzie\ndookoła widział ubóstwo i brud. Jednak to w Polsce, kraju swoich\nprzodków, szukał swego miejsca na Ziemi, a jego późniejsze losy\npokazują√ jak niełatwe było to zadanie.\nOstoja, do której wszyscy dążymy, wcale nie musi być konkretnym\npunktem zaznaczonym na mapie świata. Może to być miejsce\nwyznaczane chociażby pobytem tej jedynej, najważniejszej osoby.\nCzłonek rodziny, przyjaciel czy małżonek może stać się opoką, a tam,\n√ int.\njęz.\njęz.\njęz.\nort.\n√ int.\n228 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\n61\n62\n63\n64\n65\n66\n67\n68\n69\n70\n71\n72\n73\n74\n75\n76\ngdzie w danej chwili przebywa, można odnaleźć również swoje własne\nmiejsce. Czasem bohaterowie tęsknią równocześnie do ojczyzny\ni ukochanej\nosoby, jak\nbohater\nliryczny\nwiersza\nMickiewicza\n„Pielgrzym” czy Słowackiego „Rozłączenie”.\nDla romantyków ojczyzna to świętość, pielgrzymka do wolnej Polski to\nnajważniejsza powinność. Bo tylko tam człowiek może się czuć\nszczęśliwy. Bo to, jak pisał Mickiewicz w „Panu Tadeuszu”: „Kraj lat\ndziecinnych! On zawsze zostanie / święty i czysty, jak pierwsze\nkochanie”.\nPragnienie odnalezienia swojego miejsca na Ziemi towarzyszy\nludzkości od zarania dziejów. Funkcjonuje zarówno w znaczeniu\nfizycznym, materialnym, jak i emocjonalnym. Wielu ludzi dotkliwie\nodczuwa jego brak. A wtedy jest w stanie wiele poświęcić, by tę pustkę\nwypełnić. Każdy z nas dąży do odszukania takiego miejsca,\na w przypadku jego utraty,x marzy o powrocie. Sądzę, że jest to element\nżycia łączący wszystkich ludzi, bez wyjątku.\n/667 wyrazów/\n(ort.)\nx int.\n1. Spełnienie formalnych warunków polecenia: 1 pkt - wypracowanie spełnia\nformalne warunki:\n\nnie zawiera błędu kardynalnego\n\nznajduje się w nim odwołanie do lektury obowiązkowej (Przedwiośnia Stefana\nŻeromskiego) oraz do fraszek Jana Kochanowskiego\n\nw całości dotyczy problemu wskazanego w poleceniu\n\njest wypowiedzią argumentacyjną.\n2. Kompetencje literackie i kulturowe: 16 pkt\n\nprzywołane utwory wykorzystane w pełni funkcjonalnie; funkcjonalna analiza\nzagadnienia wyborów dokonywanych przez człowieka (powrotu do ojczyzny\n- miejsca bliskiego, choć mniej atrakcyjnego niż te, które opuszcza, aby wrócić)\nw wierszu Zbigniewa Herberta; równie funkcjonalna analiza wyborów dokonywanych\nprzez Cezarego Barykę, bohatera Przedwiośnia Stefana Żeromskiego\n\nfunkcjonalnie wykorzystano również dwa konteksty interpretacyjne (literacki\n- odwołania do utworów romantycznych i fraszek Jana Kochanowskiego,\nbiograficzny - wykorzystanie wiedzy o życiu Jana Kochanowskiego)\n\nbogata argumentacja\n\nwypowiedź świadczy o erudycji zdającego.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 229\n3. Kompozycja wypowiedzi\n3a. Struktura wypowiedzi: 3 pkt - elementy treściowe zostały w pracy zorganizowane\nproblemowo; podział wypowiedzi poprawny zarówno w skali ogólnej, jak i w zakresie\nstruktury akapitów.\n3b. Spójność wypowiedzi: 3 pkt - wywód w całości uporządkowany i spójny.\n3c. Styl wypowiedzi: 1 pkt - adekwatny do sytuacji komunikacyjnej, jednorodny.\n4. Język wypowiedzi\n4a. Poprawność językowa: 6 pkt - szeroki zakres środków językowych (zróżnicowana\nskładnia, leksyka) umożliwiających pełną i swobodną realizację tematu; 5 błędów\njęzykowych obniża ostateczną ocenę wypowiedzi.\n4b. Poprawność ortograficzna: 2 pkt - praca zawiera 1 błąd ortograficzny.\n4c. Poprawność interpunkcyjna: 2 pkt - praca zawiera 3 błędy interpunkcyjne.\nŁącznie\n34 punkty\nPrzykład 2.\nBłędy\nrzeczowe,\nbłędy\nw kompozycji\nBłędy językowe\n(w tym\nstylistyczne),\nortograficzne\ni interpunkcyjne\n01\n02\n03\n04\n05\n06\n07\n08\n09\n10\n11\n12\n13\n14\n15\n16\n17\n18\n19\n20\nCzłowiek stale szuka swojego miejsca na ziemi. Choć z jednej\nstrony jest przywiązany do miejsca swojego dzieciństwa i dorastania,\njednak wciąż pozostaje w nim pragnienie poznawania świata,\nposzukiwania miejsca, w którym zapragnie pozostać. Na przestrzeni\nczasów człowiek osiąga coraz większe możliwości podróżowania\ni odkrywania świata. Są jednak miejsca, do których chce powracać,\nponieważ dają mu one poczucie bezpieczeństwa lub spełnienia. Każdy\nz nas dokonuje tego wyboru indywidualnie, a nierzadko bywa on\nwyzwaniem oraz najważniejszym celem w życiu.\nW przedstawionym wierszu Zbigniewa Herberta tytułowy Pan\nCogito powraca „na kamienne łono” ojczyzny. Pobyt za granicą staje\nsię dla niego męczący. Ludzie, którymi się otacza√ zdają się być\nzaskoczeni jego decyzją, ponieważ ogólnie uważane jest, że za granicą\n(w krajach zachodnich) żyje się lepiej i łatwiej. Pan Cogito ma jednak\ndość fałszywej uprzejmości, w której w rzeczywistości brak szczerego\nzainteresowania. Nie interesuje go już pozorny dobrobyt, który tak\nnaprawdę jest ułudą szczęśliwego życia. Jedyną trudność sprawia\nbohaterowi rozstanie ze sztuką - literaturą, malarstwem, architekturą.\nWspomina swój ulubiony obraz, katedrę oraz książkę, której nie zdążył\nprzeczytać. Bohater jedynie w tym jest w stanie dostrzec duszę wśród\njęz.\njęz.\n√ int.\njęz. jęz.\njęz.\n230 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nsp.\n21\n22\n23\n24\n25\n26\n27\n28\n29\n30\n31\n32\n33\n34\n35\n36\n37\n38\n39\n40\n41\n42\n43\n44\n45\n46\n47\n48\n49\n50\n51\n52\n53\n54\n55\n56\notaczającego go bezdusznego świata. Ojczyzna, do której powraca√\njest z kolei ukazana jako miejsce nieszczęśliwe, ponure, przesiąknięte\nszarą codziennością. Pan Cogito nie chce zapomnieć o ojczyźnie.\n„Zdziera bandaże z rany”, a więc podejmuje konfrontację z trudną\nprzeszłością, nazwaną bolesnymi wspomnieniami. Są one jednak dla\nniego zbyt ważne, by zostawić je za sobą, wbrew sugestiom swoich\nzagranicznych przyjaciół. Dla Pana Cogito ojczyzna jest więc jego\nmiejscem na ziemi. Mimo,x że przebywał w wielu krajach, to jednak\nojczyzna jest miejscem, w którym czuje, że powinien być. Uczucie to\nnie jest jednak typową nostalgią. Bohater nie wspomina ojczyzny\nz sentymentem jako sielankowego miejsca, w którym spędził\ndzieciństwo. Powrót nie jest także dla niego łatwy i być może nie\nprzynosi mu nawet szczęścia. Jest raczej próbą uwolnienia się od\nfałszywej, postępowej rzeczywistości. Być może w przeszłości pragnął\nuciec z ojczyzny do „wielkiego świata”. Teraz jednak czuje gotowość,\nby powrócić.\nPoszukiwanie swojego miejsca na ziemi może być jednak\nrozumiane także w innym sensie. Bohater powieści pt. „Ferdydurke”\nWitolda Gombrowicza także zmaga się z problemami poszukiwania\nswojego miejsca. W tym przypadku jest on jednak związany\nz poszukiwaniem swojej roli w świecie. Józef Kowalski, główna postać\npowieści, jest dorosłym mężczyzną, pisarzem√ jednak wciąż czuje, że\nniczego nie osiągnął. Dodatkowo wciąż musi przybierać „formę”\nnarzuconą mu przez kulturę. ‿W powieści została ukazana koncepcja\nczłowieka jako wiecznego aktora. Człowiek stale musi przyjmować\nnarzucone mu schematy i wciąż jest przez pryzmat nich oceniany. Józio\nzostaje wysłany do szkoły przez swojego nauczyciela - profesora\nPimkę. Szkoła w powieści jest ukazana jako miejsce „upupiania” -\nwpajania uczniom gotowych frazesów, a tym samym pozbawiania ich\numiejętności samodzielnego myślenia, co skutkuje utratą własnej\ntożsamości i indywidualności. Józio nie chce się poddać temu\nprocesowi. W świecie funkcjonującym poprzez ciągłe narzucanie form\nczuje się zagubiony. Cała powieść skupia się na jego wewnętrznym\ndojrzewaniu, uświadamianiu sobie absurdu otaczającego go świata,\na przede wszystkim - poszukiwaniu swojego miejsca na ziemi.\njęz. √ int.\njęz.\nx int.\njęz.\njęz.\n√ int.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 231\n57\n58\n59\n60\n61\nCzłowiek\nnieustannie\nszuka\nswojego\nmiejsca\nna\nziemi.\nOdnalezienie go często bywa równoznaczne z odnalezieniem sensu\nwłasnego życia i uzyskania wewnętrznego spokoju. Własne miejsce na\nziemi nie zawsze jednak jest miejscem szczęśliwym i łatwym do\nzaakceptowania. Daje jednak przekonanie o pełnieniu właściwej roli\nw świecie.\n/615 wyrazów/\njęz.\njęz.\n1. Spełnienie formalnych warunków polecenia: 1 pkt - wypracowanie w całości\nspełnia formalne warunki:\n\nnie zawiera błędu kardynalnego\n\nznajduje się w nim odwołanie do lektury obowiązkowej (Ferdydurke Witolda\nGombrowicza)\n\nw całości dotyczy problemu wskazanego w poleceniu\n\njest wypowiedzią argumentacyjną.\n2. Kompetencje literackie i kulturowe: 14 pkt\n\nutwory przywołane w wypowiedzi zostały w niej wykorzystane w pełni funkcjonalnie;\nrzeczowa analiza i argumentacja wyborów Pana Cogito w wierszu Zbigniewa\nHerberta oraz ciekawa propozycja odczytania problematyki poszukiwania swojego\nmiejsca utożsamiona z poszukiwaniem własnej tożsamości przez bohatera\nFerdydurke Witolda Gombrowicza\n\nczęściowo\nfunkcjonalnie\nwykorzystano\njeden\nkontekst\ninterpretacyjny\n(historycznoliteracki) - odwołanie do koncepcji człowieka jako aktora na scenie\nżycia\n\nzadowalająca argumentacja.\n3. Kompozycja wypowiedzi\n3a. Struktura wypowiedzi: 3 pkt - elementy treściowe zostały w pracy zorganizowane\nproblemowo; podział wypowiedzi poprawny zarówno w skali ogólnej, jak i w zakresie\npodziału na akapity.\n3b. Spójność wypowiedzi: 2 pkt - wywód w całości uporządkowany i spójny;\n1 zaburzenie spójności wynikające z braku powiązania treści w akapicie.\n3c. Styl wypowiedzi: 1 pkt - adekwatny do sytuacji komunikacyjnej, jednorodny.\n4. Język wypowiedzi\n4a. Poprawność językowa: 1 pkt - szeroki zakres środków językowych\n(zróżnicowana składnia, leksyka) umożliwiających pełną i swobodną realizację tematu;\n16 błędów językowych obniża ostateczną ocenę wypowiedzi.\n4b. Poprawność ortograficzna: 2 pkt - praca bez błędów ortograficznych.\n4c. Poprawność interpunkcyjna: 2 pkt - praca zawiera 4 błędy interpunkcyjne.\nŁącznie\n26 punktów\n232 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nPrzykład 3.\nBłędy\nrzeczowe,\nbłędy\nw kompozycji\nBłędy językowe\n(w tym\nstylistyczne),\nortograficzne\ni interpunkcyjne\n01\n02\n03\n04\n05\n06\n07\n08\n09\n10\n11\n12\n13\n14\n15\n16\n17\n18\n19\n20\n21\n22\n23\n24\n25\n26\n27\n28\n29\n30\n31\n32\nKażdy człowiek odczuwa chęć znalezienia swojego miejsca na\nziemi, jest to wewnętrzna potrzeba, od której bardzo ciężko się uwolnić.\nLudzie potrzebują miejsca, w którym czują się bezpieczni, odczuwają\nspokój, do którego mogą wrócić. Poeci wyjątkowo zdają sobie z tego\nsprawę i wykorzystują to w swoich dziełach. Wiedzą, że nie zawsze jest\nto proste, czasem towarzyszą temu liczne trudności.\nW wierszu Zbigniewa Herberta „Pan Cogito - powrót” wyraźnie\nwidzimy motyw powrotu do ojczyzny, która jednocześnie jest dla\nbohatera lirycznego domem, miejscem, z którym czuje się ściśle\nzwiązany. Mimo,x że ludzie dookoła są zaskoczeni decyzją Pana\nCogito, on czuje, że musi wrócić, w przeciwnym razie nigdy nie\nosiągnąłby spokoju ducha. Wie, że coś przyciąga go do ojczyzny, a on√\npomimo wielu trudności związanych z powrotem, decyduje się na niego.\nTak naprawdę poza granicami kraju nic go nie trzyma, nie przywiązał\nsię do niczego, co miałoby w rzeczywistości wpływ na jego życie.\nTragiczne wydarzenia, przez które przeszedł Pan Cogito√ związane są\nz jego ojczyzną, ale i tak decyduje się on na powrót do miejsca, gdzie\nsię wychował.\nCzasem domem dla człowieka nie musi być wybrane miejsce,x czy\nojczyzna. Niektórzy ludzie potrzebują po prostu otoczenia, w którym\nbędą czuli się komfortowo. Społeczeństwa,x czy grupy ludzi, którzy\nbędą wyznawać takie same wartości. W „Weselu” Stanisława\nWyspiańskiego obserwujemy sytuację, w której Pan Młody, wywodzący\nsię z inteligencji, bierze sobie za żonę chłopkę i postanawia zamieszkać\nrazem z nią na wsi. Okres chłopomanii, który przypada właśnie na czas\nMłodej Polski√ mógł przyczynić się do podjęcia przez niego takiej\ndecyzji. Pan Młody był oczarowany folklorem, barwnością wsi\ni wszystkimi tradycjami z nią związanymi. Widział on wieś trochę przez\nmit arkadyjski, ukazujący ją jako miejsce spokoju, odpoczynku\ni dostatku. Pomimo opinii innych przedstawicieli inteligencji,x trwał\nw swojej decyzji, był wniebowzięty weselem i wizją spędzenia reszty\nżycia na wsi ze swoją małżonką. Wydaje mi się, że w pewien sposób\njęz.\njęz.\nx int.\n√ int.\njęz.\n√ int.\nx int\nx int. jęz.\njęz.\n√ int.\njęz.\nx int.\njęz.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 233\n33\n34\n35\n36\n37\n38\n39\n40\n41\n42\n43\n44\n45\n46\n47\n48\n49\n50\n51\n52\n53\nw tamtym momencie znalazł on swoje miejsce na ziemi i poczuł się\nspełniony.\nNajczęściej jednak motyw domu i poszukiwania swojego miejsca\nna ziemi wiąże się bezpośrednio z tematem ojczyzny. W wierszu „Moja\npiosnka II” podmiot liryczny ukazuje nam wszystkie zalety miejsca,\nw którym się wychował. Wychwala ojczyznę, powiedziałabym nawet, że\nw niektórych momentach ją idealizuje. Często wraca do wspomnień\nz dzieciństwa, które przypomina sobie√ odczuwając nie raz swego\nrodzaju melancholię. Wyraźnie można odczuć, że ojczyzna jest dla\nniego nadrzędną wartością i to tam czuje się on najlepiej.\nMyślę, że każdy z nas potrzebuje miejsca, które będzie dla niego\nważne i będzie mógł nazwać domem. Można wypierać ze świadomości\ntą potrzebę, ale bez tego ciągle będzie nam czegoś brakowało,\nponieważ w naturze człowieka leży to, aby zawsze mieć do czego\nwracać. Może to być miejsce, ale również ludzie. Po prostu człowiek\nchce czuć, że gdzieś przynależy. Poszukiwanie swojego miejsca na\nziemi bywa trudne i czasochłonne, ktoś może znaleźć je bardzo szybko,\nzdarza się, że inny znajduje je na końcu swojego życia. Ważne, aby\nzdać sobie sprawę√ gdzie czujemy się szczęśliwi oraz spełnieni√\ni mimo przeciwności losu dążyć do tego miejsca.\n/709 wyrazów/\njęz.\njęz.\n√ int. ort.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz. jęz.\njęz.\njęz.\n√ int √ int\n1. Spełnienie formalnych warunków polecenia: 1 pkt - wypracowanie w całości\nspełnia formalne warunki:\n\nnie zawiera błędu rzeczowego\n\nznajduje się w nim odwołanie do lektury obowiązkowej (Wesela Stanisława\nWyspiańskiego)\n\nw całości dotyczy problemu wskazanego w poleceniu\n\njest wypowiedzią argumentacyjną.\n2. Kompetencje literackie i kulturowe: 7 pkt\n\nutwory przywołane w wypowiedzi zostały w niej wykorzystane częściowo\nfunkcjonalnie; powierzchowne omówienie problematyki wiersza Herberta,\nograniczone do wskazania zagadnienie powrotu Pana Cogito do ojczyzny; także\npowierzchowna i nie w pełni funkcjonalna analiza problemu poszukiwania\nswojego miejsca przez Pana Młodego w Weselu Stanisława Wyspiańskiego\n\nczęściowo\nfunkcjonalnie\nwykorzystano\nkontekst\nhistorycznoliteracki\n- młodopolska chłopomania, a funkcjonalnie kontekst literacki - odwołanie do\nMojej piosnki II Cypriana Norwida\n\nzadowalająca argumentacja.\n234 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\n3. Kompozycja wypowiedzi\n3a. Struktura wypowiedzi: 3 pkt - elementy treściowe zostały w pracy zorganizowane\nproblemowo; podział wypowiedzi poprawny zarówno w skali ogólnej, jak i w zakresie\nstruktury akapitów.\n3b. Spójność wypowiedzi: 3 pkt - wywód w całości uporządkowany i spójny.\n3c. Styl wypowiedzi: 1 pkt - adekwatny do sytuacji komunikacyjnej, jednorodny.\n4. Język wypowiedzi\n4a. Poprawność językowa: 1 pkt - szeroki zakres środków językowych\n(zróżnicowana składnia, leksyka) umożliwiających pełną i swobodną realizację tematu;\n16 błędów językowych obniża ostateczną ocenę wypowiedzi.\n4b. Poprawność ortograficzna: 2 pkt - 1 błąd ortograficzny.\n4c. Poprawność interpunkcyjna: 0 pkt - praca zawiera 10 błędów interpunkcyjnych.\nŁącznie\n18 punktów\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 235","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-Temat_2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":224,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/Temat 3","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"Temat 3","points":null,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Temat 3. (0-35)\nOd pokory do rozpaczy ‒ postawy człowieka doświadczanego przez los.\nW pracy odwołaj się do:\n\nwybranej lektury obowiązkowej\n\nsensu wiersza W ciemności schodzi moja dusza Jana Kasprowicza\n\nwybranych kontekstów.\nJan Kasprowicz\nW ciemności schodzi moja dusza\nW ciemności schodzi moja dusza,\nW ciemności toń bezdenną,\nPól Elizejskich już nie widzi,\nZawisła nad Gehenną.\nW górze nad losem mojej duszy\nBoleje anioł biały,\nA tutaj szyki potępieńców\nSzyderczo się zaśmiały.\nSzydzą z mej duszy potępieńce,\nŻe cząstka jasnej mocy,\nCo rodzi słońca, nie ma władzy,\nBy złamać berło nocy.\n[Krzak dzikiej róży, 1898]\nJan Kasprowicz, W ciemności schodzi moja dusza, [w:] tegoż, Wybór poezji, Kraków 1971.\nWymagania ogólne i szczegółowe\nWykaz wymagań ogólnych i szczegółowych, sprawdzanych w wypracowaniu, znajduje się na\ns. 22.-23. Informatora.\nZasady oceniania\nOpis zasad oceniania zadań otwartych rozszerzonej odpowiedzi (wypracowań) znajduje się\nna s. 29.-42. Informatora.\n236 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nPrzykładowe ocenione rozwiązania\nPrzykład 1.\nBłędy\nrzeczowe,\nbłędy\nw kompozycji\nBłędy językowe\n(w tym\nstylistyczne),\nortograficzne\ni interpunkcyjne\n01\n02\n03\n04\n05\n06\n07\n08\n09\n10\n11\n12\n13\n14\n15\n16\n17\n18\n19\n20\n21\n22\n23\n24\n25\n26\n27\n28\n29\n30\nKażdy człowiek zostaje w ciągu życia na swój sposób\ndoświadczony przez los. Jako dzieci jesteśmy pełni ufności wobec\notaczającego nas świata, jednak wraz z upływem lat,x zaczynamy\ndostrzegać coraz więcej cierpienia i niesprawiedliwości. Dotyka nas\nsamotność, porażka, śmierć kogoś bliskiego, nieodwzajemniona\nmiłość√ także inne traumatyczne doświadczenia. Reakcja na to, co\nspotyka człowieka, zależy od wielu czynników - wagi problemu,\nnastawienia do życia i samooceny oraz tego, czy ma się wsparcie\nbliskich. Są ludzie, którzy z pokorą potrafią przyjmować wyzwania\nrzucane im przez los, inni zaś popadają w rozpacz. Często trudne\ndoświadczenie może być punktem zwrotnym do wewnętrznej\nprzemiany. Wobec tego, że różne są sposoby radzenia sobie z bólem,\nróżnie też temat ten jest przedstawiany w literaturze, filmach,x czy\ninnych dziełach kultury.\nW wierszu Jana Kasprowicza ,,W ciemności schodzi moja dusza”\npodmiot liryczny opisuje swoje przeżycia wewnętrzne, porównując stan\ndo pogrążania się w ciemności świata podziemnego. Utwór ma\nwydźwięk bardzo pesymistyczny i odzwierciedla nastrój osoby\nmówiącej. Uczucie rozpaczy i beznadziejnej sytuacji człowieka\npodkreślają słowa: „Że cząstka jasnej mocy, / Co rodzi słońca, nie ma\nwładzy, / By złamać berło nocy”. Tak oto wcześniejsze przekonanie, że\nmożna nosić w sobie cząstkę boskości, a więc mieć siłę sprawczą czy\ntwórczą, legło w gruzach. Pozostaje przeświadczenie, że człowiek jest\nniedoskonały, a to z kolei rodzi pesymizm i poczucie rezygnacji, tak\ncharakterystyczne dla dekadenckiej postawy końca wieku XIX.\nRezygnacja i brak wiary w siebie to postawa prezentowana przez\nwszystkich niemal przedstawicieli tej epoki, a wśród nich Tetmajera (Nie\nwierzę w nic), Staffa (Deszcz jesienny). Pogrążenie się w depresji, brak\nwiary w możliwości wyjścia z takiego stanu to postawa prezentowana\nzarówno w wierszu Kasprowicza, jak i innych tekstach końca XIX wieku.\nx int.\njęz. √ int.\njęz.\nx int.\njęz.\njęz.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 237\n31\n32\n33\n34\n35\n36\n37\n38\n39\n40\n41\n42\n43\n44\n45\n46\n47\n48\n49\n50\n51\n52\n53\n54\n55\n56\n57\n58\n59\n60\n61\n62\n63\n64\n65\n66\nOsobą, która pod wpływem bolesnych doświadczeń popadła\nw rozpacz, był także Stanisław Wokulski, bohater ,,Lalki” Bolesława\nPrusa. Wokulski w młodości wykazywał się wyjątkową sumiennością\ni pracowitością. Był inteligentny i czerpał radość z nauki. Jako subiekt\nu Hopfera, a później Jana Mincla, sprawdzał się świetnie i wszyscy\nwróżyli mu pomyślną karierę. Wszystko jednak zmieniło się, gdy poznał\nIzabelę Łęcką. Nikt nie sprawił mu tyle bólu, co ona. Wokulski gotów był\nzrobić dla niej wszystko - wykupił kamienicę jej ojca, rozpoczął naukę\njęzyka angielskiego, pojedynkował się o jej honor z baronem\nKrzeszowskim, a przede wszystkim zdobył wielkie pieniądze. Długo\nzachowywał pokorę, niestrudzenie czekając na choćby jedno\nprzychylne spojrzenie ukochanej. Wierzył, że wytrwałość i cierpliwość,\nktóre przyniosły mu sukces w sferze zawodowej, pomogą także\nw zdobywaniu panny Izabeli. Ona jednak albo wciąż go odrzucała√ albo\ndawała fałszywą nadzieję. W żaden sposób Wokulski nie mógł wyzwolić\nsię z tego zauroczenia. Odrzucił szansę pracy naukowej u boku Geista\nw Paryżu, zaniedbał własne interesy. Dopiero odkrycie prawdziwej\nnatury Izabeli doprowadziło go do skrajnej rozpaczy i próby\nsamobójczej.\nMiłość do Izabeli była niszczącym doświadczeniem, które\nWokulskiemu „zgotował” los i przez które jego życie stało się nieznośne.\nZ podobnymi postawami mamy do czynienia nie tylko w literaturze.\n,,Historia małżeńska” - tegoroczny kandydat do Oscara, w którym\ngłówne role zagrali Adam Driver i Scarlett Johannson√ przedstawia\nbardziej\nwspółczesne\nspojrzenie\nna\nprzeżycia\ndwojga\nludzi\ndoświadczonych przez los. Widzowie obserwują na ekranie przemianę\nuczucia bohaterów. Ich miłość przeradza się w nienawiść i doprowadza\ndo rozpadu związku. Bohaterowie początkowo starają się zachowywać\ndojrzale, chcą rozstać się po przyjacielsku i wspólnie zadbać o syna.\nZ pewną dozą pokory przyjmują przeciwności losu i własne słabości.\nWiele jest jednak chwil, w których emocje dają o sobie znać i, mimo\ntego, że małżonkowie wciąż czują do siebie przywiązanie, to wiedzą,\nże nie potrafią razem żyć. Taki konflikt wywołuje w nich bardzo trudne\nemocje, z którymi bohaterowie sobie nie radzą. Film ukazuje jednakże,\njak aktualny jest problem zmagania się z emocjami, jaką drogę\nprzebywa człowiek, który najpierw z pokorą przyjmuje przeciwności\njęz.\n√ int.\n√ int.\njęz.\n238 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\n67\n68\n69\n70\n71\n72\n73\n74\n75\n76\n77\n78\n79\n80\n81\n82\n83\n84\n85\nlosu, aby później - targany emocjami - pogrążyć się w rozpaczy, która\nprowadzi do rezygnacji, jak to ma miejsce również w wierszu\nKasprowicza,x czy w „Lalce” Prusa.\nW dzisiejszych czasach coraz trudniej jest ludziom radzić sobie\nw trudnych\nchwilach.\nNieustannie\nwzrasta\nilość\nsamobójstw\ni zachorowań na depresję. Przez ciągłą i permanentną rywalizację,\nw której sami uczestniczymy, każde niepowodzenie wiąże się\nz poczuciem porażki i wstydu. Staramy się zagłuszyć smutek i poczucie\nklęski, ale one natrętnie powracają. Niestety często nie mamy nawet do\nkogo zwrócić się z problemami.\nMoim zdaniem każdy człowiek inaczej reaguje na niesprzyjające,x\nczy nawet raniące sytuacje. Warto dać wyraz swoim emocjom i nie\nkumulować ich w sobie. Trudne doświadczenia często mogą prowadzić\ndo rozwoju charakteru i w pewien sposób kształtować nasze życie.\nZgodnie z przysłowiem, że „co cię nie zabije, to cię wzmocni” √ warto\npamiętać, że zawsze jest jakieś wyjście z sytuacji. Czasem ciężki okres\nmoże trwać krócej, czasem dłużej, ale ostatecznie każdy człowiek\nzasługuje na szczęście, nie można więc pozwolić, żeby rozpacz\nprzejęła kontrolę nad naszym zdrowiem psychicznym i całym życiem.\n/780 wyrazów/\njęz.\nx int.\njęz. jęz.\njęz.\nx int.\n√ int.\n1. Spełnienie formalnych warunków polecenia: 1 pkt - wypracowanie w całości\nspełnia formalne warunki:\n\nnie zawiera błędu kardynalnego\n\nznajduje się w nim odwołanie do lektury obowiązkowej (Lalki Bolesława Prusa)\n\nw całości dotyczy problemu wskazanego w poleceniu\n\njest wypowiedzią argumentacyjną.\n2. Kompetencje literackie i kulturowe: 16 pkt\n\nprzywołane utwory zostały wykorzystane w pełni funkcjonalnie; wiersz Jana\nKasprowicza pozwolił na formułowanie uogólnień dotyczących podstaw końca\nwieku oraz dramatyzm poszukiwania rozwiązań przez człowieka, natomiast analiza\npostawy Wokulskiego, dwoistości jego postawy i przeżyć w poszukiwaniu rozwiązań\ndla siebie w związku z miłością do Izabeli Łęckiej w pełni odpowiada problematyce\nsformułowanej w poleceniu\n\nfunkcjonalnie wykorzystano dwa konteksty interpretacyjne (kulturowy - film jako\nrodzaj rozszerzającego zagadnienie komentarza do poruszanej w utworach\nliterackich problematyki, historycznoliteracki - dekadentyzm)\n\nbogata argumentacja\n\nwypowiedź świadczy o erudycji zdającego.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 239\n3. Kompozycja wypowiedzi\n3a. Struktura wypowiedzi: 3 pkt - elementy treściowe zostały w pracy zorganizowane\nproblemowo; podział wypowiedzi poprawny zarówno w skali ogólnej, jak i w zakresie\nstruktury akapitów.\n3b. Spójność wypowiedzi: 3 pkt - wywód w całości uporządkowany i spójny.\n3c. Styl wypowiedzi: 1 pkt - adekwatny do sytuacji komunikacyjnej, jednorodny.\n4. Język wypowiedzi\n4a. Poprawność językowa: 3 pkt - szeroki zakres środków językowych\n(zróżnicowana składnia, leksyka) umożliwiających pełną i swobodną realizację tematu;\n10 błędów językowych obniża ostateczną ocenę wypowiedzi.\n4b. Poprawność ortograficzna: 2 pkt - praca bez błędów ortograficznych.\n4c. Poprawność interpunkcyjna: 1 pkt - praca zawiera 8 błędów interpunkcyjnych.\nŁącznie 30 punktów\nPrzykład 2.\nBłędy\nrzeczowe,\nbłędy\nw kompozycji\nBłędy językowe\n(w tym\nstylistyczne),\nortograficzne\ni interpunkcyjne\nsp.\n01\n02\n03\n04\n05\n06\n07\n08\n09\n10\n11\n12\n13\n14\n15\n16\n17\n18\n19\nCzłowiek jest wystawiany przez życie, przypadek, siłę wyższą -\nokreślaną jako los, Fatum czy przez boskie źródło - na przeróżne próby.\nOczywistym jest, że jeśli człowiek z tych potyczek wychodzi zwycięsko,\njeśli z rzucanych pod nogi kłód buduje schody, to rozpiera go duma - w\nkońcu walka była nierówna, niekorzystna dla niego. Sprawa komplikuje\nsię jednak, gdy na życiowym koncie statystyk pojawia się przegrana.\nNiektórzy potrafią przełknąć ślinę goryczy i po prostu pójść dalej, inni\njednak√ przed podniesieniem się√ muszą przebyć długą, często\nfazową i schematyczną dla tej sytuacji drogę.\nO takich problemach mówi w wierszu „W ciemności schodzi moja\ndusza\" Jan Kasprowicz. To poetycka refleksja o tym, jak dusza\nczłowieka schodzi powoli w ciemności, wśród których słyszy mnóstwo\nszyderstw - potępieńcy zarzucają jej, że siła, którą w sobie niesie, nie\nma żadnej władzy. Dusza jednak nie załamuje się, nie ranią jej rzucane,\njak kamienie, słowa. Po prostu idzie pogodzona, schodzi głębiej\nw nienawistny tłum. Tak samo jest z człowiekiem, który upadku nie\ntraktuje jak hańbę, lecz jako próbę naprawienia swoich błędów,\nsprawdzenie samego siebie, przyznania się, ‿jak biblijny syn\njęz.\njęz.\njęz.\njęz. jęz.\n√ int. √ int.\njęz.\njęz.\njęz.\n240 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nsp.\nrzecz.\nsp.\n20\n21\n22\n23\n24\n25\n26\n27\n28\n29\n30\n31\n32\n33\n34\n35\n36\n37\n38\n39\n40\n41\n42\n43\n44\n45\n46\n47\n48\n49\n50\n51\n52\n53\n54\n55\nmarnotrawny. Taką postawą charakteryzował się również Hiob, który\ncierpliwie i pobożnie znosił to, co niebiosa na niego zsyłały.\n‿Jana Kochanowskiego kojarzy się przede wszystkim z fraszkami\ni trenami. Był on bowiem polską wykładnią filozofii stoickiej oraz\nepikurejskiej. Jego życie i światopogląd budowane przez lata na tych\nstarożytnych dogmatach, zawaliło się w chwili śmierci córki - Urszuli\nKochanowskiej. To właśnie dla niej powstało dzieło stworzone\nz dziewiętnastu trenów - charakterystyczna autoterapia i droga przez\nżałobę zarówno ojca, jak i poety. Niezrozumienie i gniew\nKochanowskiego stopniowo narastają, aż w końcu wybuchają - wątpi\non w mądrość, cnotę i Boga, które nie uchroniły go od tego olbrzymiego\nbólu straty, a na których wcześniej tak misternie wznosił swoją\negzystencjalną siłę. Po buncie nadszedł jednak etap próśb, za które\nbiedny ojciec otrzymuje najcenniejszą nagrodę - we śnie ukazuje mu\nsię jego matka, która uświadamia mu, że Urszuli nie stała się krzywda,\na wręcz przeciwnie - śmierć uratowała ją od boleści życia. Serce\nKochanowskiego doznaje ukojenia, a dusza uspokaja się po\nprzeciwności, która została na niego zesłana.\n‿Bunt jest często nieodłącznym elementem przeżywania prób, jakie\nzrzuca na człowieka los. Konrad, bohater dramatu „Dziady” cz. III, który\nwyszedł spod ręki Adama Mickiewicza, jest najlepszym tego\nprzykładem. Życie Konrada jest pełne ucisku, dramatycznych wręcz\nwydarzeń, które rozgrywają się na jego oczach. Sam jest więziony,\nprzez co bezradny - nie może pomóc fizycznie swojemu narodowi,\nktórego gnębi moskiewski tyran. Nagromadzone w nim uczucie\nwybucha jednak podczas dialogu z Bogiem - zarzuca mu brak miłości,\nzaniedbanie, że pozwala na istnienie zła, które dotknęło państwo pod\npostacią zaborów. Jego prometejska postawa popycha go coraz to dalej\nw zarzuty i argumenty, zatraca się stopniowo w swym dialogu, który\npróbuje podjąć z Bogiem. Konrad stwierdza w końcu, że jest on wyższy\nod Boga - on w końcu kocha cały naród, wszystkie przeszłe i przyszłe\npokolenia, kocha jak przyjaciel, kochanek, małżonek i ojciec, więc\nkażdym rodzajem miłości, nie pozwoliłby na istnienie zła, cierpi za\nmiliony. Pierwsze porównanie, a następne postawienie siebie wyżej,\nzażądanie władzy, zrozumienia, zostaje jeszcze bardziej przebite\nw postaci groźby, którą Konrad ma zamiar świadomie spełnić.\njęz.\njęz.\njęz. jęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 241\nstr.\n56\n57\n58\n59\n60\n61\n62\n63\n64\n65\n66\n67\n68\n69\n70\n71\n72\n73\n74\n75\n76\n77\n78\n79\n80\n81\n82\n83\n84\n85\n86\n87\n88\n89\n90\n91\nX Rozpacz, bunt i groźba nie przynoszą mu jednak żadnych\nrezultatów. Na usprawiedliwienie go można jedynie dodać, że Konrad\nnie miał nigdy wzoru rozmowy z Bogiem, znał jedynie cara jako ośrodek\nsprawowania władzy. Ktoś mógłby powiedzieć, że to dowód na\nnieistnienie Boga lub potwierdzenie deizmu oświeceniowego, z którym\nromantycy próbowali walczyć czuciem i wiarą. Bóg jednak w dramacie\nistnieje i daje o sobie znać, ponadto sama rozmowa nie miałaby wtedy\nsensu. ‿Ewa√ odznaczająca się pełną√ pokory prostą, wręcz\ndziecinną wiarą i modlitwą, zostaje wysłuchana dzięki pośrednictwu\nMaryi. Ksiądz Piotr natomiast√ po ukorzeniu się i wyznaniu swojej\nnicości względem Boga√ również przyjmuje pełną pokory postawę\nwobec losu. Bóg w dramacie istnieje, a jego działania lub ich brak\nsprawiają, że bohaterowie doświadczają nieszczęść, bo choć ksiądz\nPiotr nie został osadzony w więzieniu, nie pobito go ani nie wywieziono\nna Syberię, to wciąż dotyka go gwałt rosyjskiej władzy .\nJeśli traktujemy twórczość Mickiewicza jako bezpośrednie odbicie\njego własnych myśli, uczuć i poglądów, jako lustro jego własnej duszy\ni umysłu, możemy stwierdzić, że również i w jego życiu nastąpił moment\npogodzenia się z losem, akceptacji rzeczywistości - wieszcz narodu\npolskiego również odbył swoją drogę naprzeciw przeciwności losu.\nStan ten odnajdujemy w jednym z jego liryków lozańskich - „Polały się\nłzy me czyste, rzęsiste”. Utwór stanowi charakterystykę życia\nromantyka. Mickiewicz wspomina w nim swoje sielskie i anielskie\ndzieciństwo - jedyny pozytywny okres - młodość górną i durną, którą\ncharakteryzował okres buntu, prometejskich postaw, a także wiek\nmęski, czyli wiek klęski - każdy romantyk jest bowiem zawsze\nprzegranym oraz zawsze nieszczęśliwym. W liryku zabrakło jednak tej\npewnej werwy, odwagi do sprzeciwu, które tak bardzo wpisują się\nw postać samego Mickiewicza. Zamiast tego pojawił się smutek\ni melancholia. Pojawiła się nuta pokory i dystans wobec samego siebie.\nNie można kłócić się ze stwierdzeniem, że każdy człowiek radzi\nsobie z niedogodnościami losu. Jedni przyjmują go z pokorą, jak ks.\nPiotr w „Dziadach”, inni popadają w rozpacz, próbują uciekać, jeszcze\ninni wznosić barykady, by chronić się przed Fatum do ostatniej kropli\nkrwi, a inni sami przyznają się i akceptują swój nieuchronny los.\nMożemy podawać przykłady w nieskończoność, zaczynając od\njęz.\n√ int. √ int.\njęz.\n√ int.\n√ int.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\n242 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\n92\n93\n94\n95\nantycznego Edypa, kończąc na bohaterach powieści współczesnej.\nChoć przez wieki i dekady zmieniało się myślenie człowieka i nurty\nświatopoglądowe, jedno pozostawało takie samo - nasz indywidualizm\nw podjęciu decyzji o formie, którą przyjmiemy podczas starcia\nostatecznego z mocą, która nas przewyższa i której nie możemy pojąć.\n/905 wyrazów/\njęz.\njęz.\n1. Spełnienie formalnych warunków polecenia: 1 pkt - wypracowanie w całości\nspełnia formalne warunki:\n\nnie zawiera błędu kardynalnego\n\nznajduje się w nim odwołanie do lektury obowiązkowej (Trenów Jana\nKochanowskiego oraz Dziadów cz. III Adama Mickiewicza)\n\nw całości dotyczy problemu wskazanego w poleceniu\n\njest wypowiedzią argumentacyjną.\n2. Kompetencje literackie i kulturowe: 10 pkt\n\nw pracy wykorzystano funkcjonalnie Treny Jana Kochanowskiego (analiza\ni wnioskowanie pozwalają na uzasadnienie wzlotów i upadków człowieka w obliczu\nosobistej tragedii, wskazanie dróg poszukiwania rozwiązań to dodatkowy rzeczowy\naspekt wywodu) , wiersz Jana Kasprowicza został wykorzystany częściowo\nfunkcjonalnie (bark funkcjonalnej analizy sytuacji, w której znalazł się człowiek, oraz\ndrogi poszukiwania sensu życia, zmetaforyzowane określenia zaburzają wywód\ni uniemożliwiają pełne, rzeczowe wnioskowanie)\n\nfunkcjonalnie wykorzystano kontekst literacki - odwołanie do Dziadów cz. III Adama\nMickiewicza i częściowo funkcjonalnie wykorzystano kontekst biograficzny\n\nzadowalająca argumentacja\n\njeden błąd rzeczowy.\n3. Kompozycja wypowiedzi\n3a. Struktura wypowiedzi: 2 pkt - elementy treściowe zostały w większości pracy\nzorganizowane problemowo; usterki w zakresie struktury akapitów i proporcji między\nakapitami.\n3b. Spójność wypowiedzi: 2 pkt - wywód w większości uporządkowany i spójny;\n3 zaburzenia spójności wynikają z braku powiązania treści w akapicie i między\nakapitami.\n3c. Styl wypowiedzi: 1 pkt - adekwatny do sytuacji komunikacyjnej, jednorodny.\n4. Język wypowiedzi\n4a. Poprawność językowa: 0 pkt - szeroki zakres środków językowych\n(zróżnicowana składnia, leksyka) umożliwiających pełną i swobodną realizację tematu;\n29 błędów językowych obniża ostateczną ocenę wypowiedzi.\n4b. Poprawność ortograficzna: 2 pkt - praca bez błędów ortograficznych.\n4c. Poprawność interpunkcyjna: 1 pkt - praca zawiera 6 błędów interpunkcyjnych.\nŁącznie\n19 punktów\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 243\nPrzykład 3.\nBłędy\nrzeczowe,\nbłędy\nw kompozycji\nBłędy językowe\n(w tym\nstylistyczne),\nortograficzne\ni interpunkcyjne\nsp.\nsp.\nsp.\n01\n02\n03\n04\n05\n06\n07\n08\n09\n10\n11\n12\n13\n14\n15\n16\n17\n18\n19\n20\n21\n22\n23\n24\n25\n26\n27\n28\n29\n30\n31\n32\nW przypadku traumy i złych doświadczeń największym wyzwaniem\ndla człowieka jest przepracowanie tego z samym sobą. Nie istnieje na\nto jednak żaden uniwersalny sposób, dzięki któremu można byłoby\nwrócić do codzienności i odłożyć swoje przeżycia w głąb id.\nWydarzenia, które powodują załamanie√ bardzo często nie pozwalają\nz niego wyjść, skazując duszę człowieka na długotrwałe cierpienia bez\nmożliwości ucieczki. ‿W literaturze na przestrzeni wieków odnaleźć\nmożna różne rozwiązania, które czasami okazywały się być zbawienne,\nczasami wydawały się być jedynymi możliwymi - wliczając w to samo\nwyrażenie rozpaczy połączone z akceptacją i odnalezieniem\nwewnętrznego spokoju, zwrócenie się do siły wyższej, pokutę czy\nśmierć.\nJak Kasprowicz w wierszu „W ciemności schodzi moja dusza”\npostawił podmiot liryczny we wspomnianej wcześniej sytuacji bez\nwyjścia. ‿Dusza zatraca się w mroku, który zdaje się nie mieć końca.\nOsoba mówiąca opisuje zejście w otchłań piekielną, jest wystawiona na\npośmiewisko potępieńców widzących w nim ostałą „cząstkę jasnej\nmocy”. Jak wiadomo, życie człowieka nie składa się wyłącznie ze złych\ni dobrych doświadczeń - dużo trudniej jest jednak przewartościować te\nzłe, które odciskają większe piętno na sferze emocjonalnej i znacznie\nzaburzają zdolność racjonalnego myślenia. ‿Z tego też powodu\nsymboliczny promień światła nie ma mocy przebicia się przez\nroztaczającą się wokół ciemność (często nie ma ona nic wspólnego z\npostawą i moralnością człowieka - jest całkowicie zależna od\nzbieżności losu).\nBiblijny Hiob jest idealnym przykładem człowieka pokrzywdzonego\n- zostało mu odebrane wszystko, co miało dla niego znaczenie, było to\nogromną próbą wytrwałości. Jego „cząstką jasnej mocy” była jednak\nwiara, która w kontekście religijnym jest jedynym skutecznym\nsposobem na przezwyciężenie zła. Można znaleźć tu ciekawą analogię\ndo starożytności, gdzie traumatyczne doświadczenia były ściśle\nzwiązane ze sposobem postępowania człowieka - tak jak w przypadku\njęz.\njęz.\n√ int.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\n244 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nsp.\nsp.\nsp.\nsp.\n33\n34\n35\n36\n37\n38\n39\n40\n41\n42\n43\n44\n45\n46\n47\n48\n49\n50\n51\n52\n53\n54\n55\n56\n57\n58\n59\n60\n61\n62\n63\n64\n65\n66\n67\n68\nEdypa, który sam (nieświadomie) był ich przyczyną, jak również sam\nwymierzył sobie pokutę - również nie powierzył więc nikomu swojego\nodkupienia. Głównym zadaniem bohaterów tragicznych była akceptacja\nciężaru, który zrzucił na nich los - nie ważne√ jaki wybór zostałby przez\nnich podjęty, ich historia skończyłaby się tak samo lub bardziej okrutnie.\nHiob nawet w sytuacji utracenia całej swojej rodziny nie odwrócił się od\nBoga, który miał zwrócić mu wszystko z naddatkiem. Mężczyzna okazał\nogromną pokorę i lojalność, a wszystkie cierpienia zostały mu\nwynagrodzone. Jest to zdecydowanie nadal aktualny sposób radzenia\nsobie z przeciwnościami, sama postać Chrystusa√ niosąc krzyż√\ndowiodła siły wiary i światła, danych człowiekowi przez Boga.\n‿W wierszu Jana Kasprowicza występuje postać anioła (będącego\nmetaforą dobra, radości i zbawienia), bolejącego nad losem upadłej\nduszy, za słabej i zbyt zniszczonej, aby wydostać się z ciemności.\nRozpacz to kolejne następstwo tragedii. W epoce romantyzmu\nuwidoczniła się skłonność do jej okrutnych skutków, które poprzez\nwewnętrzne odczucia i emocje człowieka wpływały na jego zdrowie\nfizyczne i psychiczne. Postać Wertera J.W. Goethego jest ikoną\nnieradzenia sobie z uczuciami i odrzuceniem. ‿Ewolucja bohatera\nprzebiegała w różnych sferach, poczynając od kontaktów towarzyskich\ni kończąc na zmienionych diametralnie gustach w literaturze.\n‿Pogłębianie się jego duszy w mroku było więc widoczne również na\nzewnątrz, zakończyło się samobójstwem, które było swego rodzaju\nprzypieczętowaniem rozpaczy i utonięcia we własnych odczuciach. Akt\nodebrania sobie życia był równie rozciągły i ciężki jak wszystko, co do\nniego doprowadziło. Mężczyzna umierał długie godziny, cierpiał, aby\nw sposób ostateczny „poradzić sobie” ze sobą samym.\nCzy istnieje więc złoty środek? Wszystkie wymienione wyżej formy\npostępowania wydają się niekoniecznie całkiem słuszne,x bądź nie\ncałkiem możliwe. Pewnym jest, że doświadczenie przez los było i jest\ndla artystów siłą napędową do tworzenia - również odbiorca ma\nmożliwość wykształcenia w sobie wrażliwości i mądrości życiowej,\nlepszego rozumienia świata i nauki na cudzych błędach. ‿Sama sztuka\njest rodzajem postawy wobec nieprzychylnego losu zarówno dla\ntwórcy√ jak i czytelnika. Dzielenie się emocjami i umiejętność\nrozpoznania ich w drugim człowieku są kluczowe w drodze przez życie.\njęz. jęz.\nort. √ int.\njęz.\njęz. √√ int.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz. x int.\n√ int\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 245\nsp.\n69\n70\n71\n72\n73\n74\n75\n76\n77\n78\n79\n80\n81\n‿Jan Kochanowski w „Trenach” pisze o swojej zmarłej córce, Orszulce.\nDokładnie nakreśla wszystko, co przeszedł po jej utraceniu. Duże\nznaczenie w jego tekstach mają dobre wspomnienia i ojcowska miłość,\nktóra pozostała niezmienna nawet pomimo jej śmierci. Te emocje\npozwoliły mu w pewnym stopniu odzyskać wewnętrzny spokój\ni częściowo pogodzić się ze stratą.\nTyle, ile było epok, nurtów, zdarzeń, wierzeń i kultur, tyle istnieje\npostaw człowieka w stosunku do trudnych doświadczeń. Jak zostało\nnapisane w pierwszym akapicie, nie powstał jeden poprawny\ni obiektywny sposób, aby bezboleśnie przebrnąć przez niekorzystny\nplan losu. Człowiek może jedynie uczyć się doświadczania, starać się\nrozumieć, wybaczać i dbać o światełko radości, które zawsze,\nw mniejszym lub większym stopniu, żarzy się w jego wnętrzu.\n/722 wyrazy/\njęz.\njęz.\njęz.\n1. Spełnienie formalnych warunków polecenia: 1 pkt - wypracowanie w całości\nspełnia formalne warunki:\n\nnie zawiera błędu kardynalnego\n\nznajduje się w nim odwołanie do lektury obowiązkowej (Księgi Hioba, Trenów Jana\nKochanowskiego)\n\nw całości dotyczy problemu wskazanego w poleceniu\n\njest wypowiedzią argumentacyjną.\n2. Kompetencje literackie i kulturowe: 9 pkt\n\nw pracy wykorzystano funkcjonalnie jeden utwór literacki (Księgę Hioba), wnikliwa\nanaliza postawy biblijnego bohatera i logiczne rzeczowe wnioskowanie powiązane\nz omawianym problemem), drugi utwór wykorzystano częściowo funkcjonalnie\n(powierzchowne odczytanie sensów wiersza Jana Kasprowicza, brak konkluzji\nsumujących rozważania w powiązaniu w problemem wskazanym w poleceniu)\n\nczęściowo funkcjonalnie wykorzystano kontekst literacki (odwołanie do dwóch\ndodatkowych utworów literackich nie pogłębia problematyki wywodu, stanowi\njedynie dodatkowa ilustrację, bazującą na zrelacjonowaniu treści tekstów)\n\npowierzchowna argumentacja.\n3. Kompozycja wypowiedzi\n3a. Struktura wypowiedzi: 2 pkt - elementy treściowe zostały w większości pracy\nzorganizowane problemowo.\n3b. Spójność wypowiedzi: 1 pkt - wywód z zaburzeniami spójności; 8 błędów\nw spójności wynikających z braku powiązania treści w akapicie i między akapitami.\n3c. Styl wypowiedzi: 1 pkt - adekwatny do sytuacji komunikacyjnej, jednorodny.\n246 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\n4. Język wypowiedzi\n4a. Poprawność językowa: 0 pkt - szeroki zakres środków językowych\n(zróżnicowana składnia, leksyka) umożliwiających pełną i swobodną realizację tematu;\n24 błędy językowe obniżają ostateczną ocenę wypowiedzi.\n4b. Poprawność ortograficzna: 2 pkt - praca zawiera 1 błąd ortograficzny.\n4c. Poprawność interpunkcyjna: 1 pkt - praca zawiera 6 błędów interpunkcyjnych.\nŁącznie 17 punktów\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 247","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-Temat_3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":235,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/Temat 4","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"Temat 4","points":null,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Temat 4. (0-35)\nTrzeźwy racjonalista - niepoprawny marzyciel. Jak wybór postawy życiowej wpływa na\nlosy człowieka i jego relacje z innymi ludźmi?\nW pracy odwołaj się do:\n\nLalki Bolesława Prusa\n\ninnego utworu literackiego (może to być również wiersz)\n\nwybranych kontekstów.\nWymagania ogólne i szczegółowe\nWykaz wymagań ogólnych i szczegółowych, sprawdzanych w wypracowaniu, znajduje się na\ns. 22.-23. Informatora.\nZasady oceniania\nOpis zasad oceniania zadań otwartych rozszerzonej odpowiedzi (wypracowań) znajduje się\nna s. 29.-42. Informatora.\nPrzykładowe ocenione rozwiązania\nPrzykład 1.\nBłędy\nrzeczowe,\nbłędy\nw kompozycji\nBłędy językowe\n(w tym\nstylistyczne),\nortograficzne\ni interpunkcyjne\n01\n02\n03\n04\n05\n06\n07\n08\n09\n10\n11\n12\n13\n14\n15\n16\n17\n18\nLiteratura od wieków wyznaczała pewne wzorce, z których ludzie\nmogli czerpać i według nich postępować. Szczególnie twórczość\nśredniowiecznych artystów, piszących swoje anonimy √ad maiorem Dei\ngloriam√, stała się wyznacznikiem życiowych wzorców parenetycznych.\nWybór owej odpowiedniej życiowej postawy jest wyzwaniem dla\nkażdego człowieka, gdyż znacząco wpływa on na dalsze jego losy,\na także relacje z innymi ludźmi. To, jaką drogę wybrać, stanowi\nodwieczny problem ludzkości, ponieważ każdy zdaje sobie sprawę\nz możliwych konsekwencji swoich decyzji. Literatura, ze swą niezwykłą\nmocą symulacji pewnych wyborów czy sposobów bycia, może stanowić\npomoc w ocenie i późniejszym wyborze konkretnych postaw. To właśnie\nna kartach powieści możemy spotkać różnych bohaterów - od\ntrzeźwych racjonalistów po niepoprawnych marzycieli. To daje\nczytelnikowi możliwość identyfikacji z postacią i wraz z nią zmierzenia\nsię z konsekwencjami poszczególnych decyzji.\nBolesław Prus w swej powieści pt. „Lalka” przedstawia Stanisława\nWokulskiego, człowieka niejednoznacznego, w którym stopiły się dwie\npostawy - romantyka wierzącego w idealną miłość i racjonalnego\njęz.\n√ int.\n√ int.\njęz.\njęz.\njęz.\n248 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\n19\n20\n21\n22\n23\n24\n25\n26\n27\n28\n29\n30\n31\n32\n33\n34\n35\n36\n37\n38\n39\n40\n41\n42\n43\n44\n45\n46\n47\n48\n49\n50\n51\n52\n53\npozytywisty, pragnącego zmieniać świat. Główny bohater poświęca\ncałą swoją energię na zdobycie ukochanej Izabeli. Jako niepoprawny\nmarzyciel i romantyk, popada w swego rodzaju obsesję. W typowo\nromantyczny sposób, podobnie jak Gustaw z IV części Dziadów,\nidealizuje postać ukochanej, tworzy wyobrażenie kobiety-anioła,\npragnie zrobić wszystko, by ta wreszcie go doceniła i pokochała.\nWokulski przeżywa swego rodzaju Weltschmerz, czuje się osamotniony\ni nierozumiany. Ten stan wzmaga obojętność Izabeli i wewnętrzne\nrozdarcie bohatera. Wokulski szuka jednak przyczyny takiego\nsamopoczucia i oskarża literaturę, szczególnie poezję Mickiewicza,\no zbudowanie fałszywego obrazu miłości i świata. To zapewne dlatego\npróbuje popełnić samobójstwo - rzuca się pod pociąg, gdyż, tak jak\nprawdziwy romantyczny kochanek, nie jest w stanie znieść odrzucenia\ni porażki. Z opresji ratuje go jednak dróżnik Wysocki, dając szansę na\nnowe życie, ale szansy tej Wokulski nie potrafi wykorzystać. Nie\npomogą żadne racjonalne tłumaczenia przyjaciela Rzeckiego, wszystko\nupadnie, sklep - wcześniej tak dobrze prosperujący, zostanie przejęty\nprzez Żyda, a wszelkie pozytywistyczne próby wprowadzania pracy\norganicznej na grunt warszawski,x spoczną na niczym. Marzenia\nWokulskiego o szczęśliwej miłości doprowadziły bohatera do klęski,\na co więcej zniszczyły jego relacje z ludźmi.\nZ równie trudnymi konsekwencjami wyboru musiał zmierzyć się\nMąż, czyli Hrabia Henryk z „Nie-Boskiej komedii” Zygmunta\nKrasińskiego.\nJego\nmarzenie\no\nbyciu\nwspaniałym\npoetą,\ndoświadczającym wzniosłości√ stało się początkiem rodzinnego\ndramatu. Bohater podążył za marą, za wyobrażeniem, aby szukać\nprawdziwego natchnienia. Ten wybór skutkował obłędem żony\ni kalectwem\nsyna.\nDar\npoezji\nstał\nsię\ndla\nniego\nzarówno\nbłogosławieństwem, jak i przekleństwem. Mąż, jako niepoprawny\nmarzyciel, chciał odmienić swoje życie, chciał dotknąć absolutu i poczuć\nsię kimś wielkim. Nie zdawał sobie jednak sprawy, że to poezja wybiera\nczłowieka, a nie odwrotnie. Przekonanie o swojej wyjątkowości\ndoprowadziło do tragedii, przede wszystkim rodzinnej. Finalnie zmusiło\ngo też do zmierzenia się z krwawą rewolucją, obroną zamku Świętej\nTrójcy, jak i całego feudalnego porządku.\n(jęz.)\njęz.\nxint. jęz.\n√ int.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 249\n54\n55\n56\n57\n58\n59\n60\n61\n62\n63\n64\n65\n66\n67\n68\n69\n70\n71\n72\n73\n74\n75\n76\n77\n78\n79\n80\n81\n82\n83\n84\n85\n86\n87\n88\n89\nZ pułapką fałszywej idei i zagrożeniem zachodniego racjonalizmu\nmusiał zmierzyć się bohater „Zbrodni i kary” Fiodora Dostojewskiego -\nRodion Raskolnikow. Jego ateizm i zaufanie wobec racjonalizmu\nprzyczyniły się do stworzenia teorii o ludziach zwykłych i niezwykłych.\nPowyższa teoria popchnęła bohatera do popełnienia zbrodni, a tym\nsamym do przeprowadzenia testu, do której z tych grup należy.\nRaskolnikow, chcąc sprawdzić siebie w roli Napoleona, postanawia\nzabić Lichwiarkę. Bohater wierzy w słuszność tego czynu, twierdzi, że\nto jednostkowe poświęcenie uratuje wiele istnień. Wydaje się, że\nRaskolnikow broni siebie jako jednostki, w jego postawie odbija się\nfilozofia Maxa Stirnera - zwolennika skrajnego indywidualizmu, a także\npoglądy Kanta, oddzielającego moralność od etyki. Raskolnikow nie\nwidzi moralnego zła w swoim czynie. Skrupulatnie sporządzony plan,x\nkomplikuje się w momencie, kiedy Raskolnikow jest zmuszony do\nkolejnego zabójstwa - siostry Alony. Po tej niespodziewanej zbrodni\nbohater popada w obłęd, dręczą go sny, ciało odmawia posłuszeństwa,\npojawia się gorączka i majaki. Wydaje mu się, że wszyscy już wiedzą,\nże to on jest mordercą. Powoli zanikają wszelkie relacje z rodziną czy\nprzyjaciółmi. Jego psychologiczny portret obrazuje wewnętrzną klęskę.\nCzyn, jakiego dokonał Rodion, zmienił jego los na zawsze. Bohater,\ndzięki Soni, przyznaje się jednak do winy, rozumie, że musi przyjąć\ncierpienie, aby się przez nie odkupić. Podczas pobytu na Syberii\nzmartwychwstaje wewnętrznie i widzi nadzieję w przetrwaniu kolejnych\nlat katorgi. Zaczyna rozumieć też, jak wielką miłością darzy Sonię\nuosabiającą wiarę.\nDostojewski ukazuje czytelnikom pułapkę skrajnego racjonalizmu\ni błąd w bezmyślnym podążaniu za ideą, z której może człowieka\nuratować tylko wiara w Boga.\nKażdy człowiek, stojąc przed wyborem swojej postawy√ ma pewne,\nuzasadnione obawy. Bohaterowie literaccy ukazują jednak, że żadne\nskrajności nie przynoszą pozytywnych efektów. Bycie jedynie\nmarzycielem może skończyć się niesamowitym zawodem miłosnym, jak\nw przypadku Wokulskiego√ czy też zmuszeniem do podjęcia\nnieodwracalnych kroków, jak w przypadku Męża z „Nie-Boskiej\nkomedii”. Natomiast skrajny racjonalizm, fałszywa idea również mogą\nstać się powodem klęski, czego dowodem jest Raskolnikow. Każda\njęz.\njęz.\nxint.\njęz.\n√ int.\n√ int.\n250 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\n90\n91\n92\ndecyzja, jaką człowiek musi podjąć, wiąże się z konsekwencjami,\ndlatego tak ważne jest, by wybory kolejnych postaw analizować\ni bilansować.\n/782 wyrazy/\n1. Spełnienie formalnych warunków polecenia: 1 pkt - wypracowanie w całości\nspełnia formalne warunki:\n\nnie zawiera błędu kardynalnego\n\nznajduje się w nim odwołanie do lektury obowiązkowej (Lalki Bolesława Prusa, Nie-\nBoskiej komedii Zygmunta Krasińskiego oraz Zbrodni i kary Fiodora\nDostojewskiego)\n\nw całości dotyczy problemu wskazanego w poleceniu\n\njest wypowiedzią argumentacyjną.\n2. Kompetencje literackie i kulturowe: 16 pkt\n\nutwory przywołane w wypowiedzi zostały w niej wykorzystane w pełni\nfunkcjonalnie; poddana analizie postawa Stanisława Wokulskiego pozwoliła na\nukazanie dwoistości natury bohatera i marzycielskie tendencje, które doprowadziły\ndo życiowej przegranej bohatera, także rzeczowa argumentacja dotycząca\npostawy bohatera Nie-Boskiej komedii Zygmunta Krasińskiego stanowi dobre\nuzasadnienie podjętej w wypracowaniu problematyki\n\nfunkcjonalnie wykorzystano konteksty interpretacyjne (historycznoliteracki -\nodwołania do romantyzmu, filozoficzny - pogłębia interpretację postawy\nRaskolnikowa)\n\nbogata argumentacja\n\nwypowiedź świadczy o erudycji zdającego.\n3. Kompozycja wypowiedzi\n3a. Struktura wypowiedzi: 3 pkt - elementy treściowe zostały w pracy zorganizowane\nproblemowo; podział wypowiedzi poprawny zarówno w skali ogólnej, jak i w zakresie\nstruktury akapitów.\n3b. Spójność wypowiedzi: 2 pkt - wywód w całości uporządkowany i spójny; 4\nzaburzenia spójności wynikają z braku powiązania treści w akapicie i między akapitami.\n3c. Styl wypowiedzi: 1 pkt - adekwatny do sytuacji komunikacyjnej, jednorodny.\n4. Język wypowiedzi\n4a. Poprawność językowa: 4 pkt - szeroki zakres środków językowych\n(zróżnicowana składnia, leksyka) umożliwiających pełną i swobodną realizację tematu;\n9 błędów językowych obniża ostateczną ocenę wypowiedzi.\n4b. Poprawność ortograficzna: 2 pkt - praca bez błędów ortograficznych.\n4c. Poprawność interpunkcyjna: 1 pkt - praca zawiera 7 błędów interpunkcyjnych.\nŁącznie 29 punktów\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 251\nPrzykład 2.\nBłędy\nrzeczowe,\nbłędy\nw kompozycji\nBłędy językowe\n(w tym\nstylistyczne),\nortograficzne\ni interpunkcyjne\nrzecz.\n01\n02\n03\n04\n05\n06\n07\n08\n09\n10\n11\n12\n13\n14\n15\n16\n17\n18\n19\n20\n21\n22\n23\n24\n25\n26\n27\n28\n29\n30\n31\n32\nWybór postawy życiowej ma decydujący wpływ na dalsze losy\nczłowieka. W zależności od podjętej decyzji lub nieświadomego\npodążania za głosem rozumu lub serca, kształtują się stosunki\nmiędzyludzkie, postrzeganie świata i plany na przyszłość. Trzeźwy\nracjonalista podąża za głosem rozsądku, nie podejmuje pochopnych\ndecyzji i stara się wszystko zaplanować, natomiast niepoprawny\nmarzyciel kieruje się sercem i pragnieniami, dzięki czemu stara się\nosiągnąć dokładnie to√ o czym marzy.\nPostawa życiowa w dużym stopniu wpływa na losy człowieka\ni jego relacje z innymi ludźmi.\nW „Lalce” Bolesława Prusa, główny bohater, Wokulski√ był\nzarówno trzeźwym racjonalistą i niepoprawnym marzycielem. Żeniąc\nsię z Minclową√ postąpił zgodnie z rozsądkiem, dorobił się także\nmajątku w Bułgarii i rozwinął swoją działalność. Stał się mężczyzną\nna wysokim stanowisku, ale kiedy poznał Izabelę, pojął, że jego\nnajwiększym pragnieniem jest związek z panną Łęcką. Kobieta jednak\nodrzucała jego miłość, bo nie był arystokratą. Izabela nie traktowała\ngo jak równego sobie, mimo,x że to Wokulski miał majątek.\nMężczyzna√ próbując spełnić marzenia,x o związku z Izabelą, zmienił\nsposób swojego działania. Próbując osiągnąć swój cel, nie zważał na\nkonsekwencje. Dzięki umowie ze Szlangbaumem,x podniósł cenę\nkamienicy i pozwolił√ by Łęcki więcej zarobił. Działał√ jak najlepiej\npotrafił, dlatego moment, gdy usłyszał rozmowę Izabeli ze Starskim\nw pociągu, w której kobieta zakładała, że nawet gdyby została żoną\nWokulskiego, zdradziłaby go, był przełomowy. Mężczyzna postanowił\nzrezygnować z walki o miłość, nie potrafił poradzić sobie\nz odrzuceniem i poniżeniem√ jakiego doświadczył. Nie wiemy\ndokładnie, jak potoczyły się jego dalsze losy, ale niespełnione\nmarzenie zdefiniowało bieg jego życia.\nNiepoprawnym marzycielem był także Werter z powieści J.W.\nGoethego. Miłość do Lotty kreowała jego zachowanie i wpływała na\npodejmowane decyzje. Werter√ po przyjeździe do Waldheim, odnalazł\n√ int.\n√ int.\njęz.\n√ int.\njęz.\njęz. xint.\n√ int. x int.\njęz.\njęz. x int.\n√ int. √ int.\n√ int.\njęz.\n√ int.\n252 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nsp.\nrzecz.\n33\n34\n35\n36\n37\n38\n39\n40\n41\n42\n43\n44\n45\n46\n47\n48\n49\n50\n51\n52\n53\n54\n55\n56\n57\n58\n59\n60\n61\n62\n63\n64\n65\n66\n67\n68\nspokój i prawdziwą miłość. Zakochał się w Lotcie, podziwiał ją i kochał\nw sposób platoniczny. Poznał także Alberta, jej narzeczonego\ni przyszłego\nmęża,\npolubił\ngo,\nmimo,x\nże\njego\nobecność\nuniemożliwiała codzienne spotkania z Lottą. Wyjechał, chcąc zmienić\notoczenie, jednak to nie odmieniło jego uczuć. Dowiedziawszy się\no ślubie ukochanej, wrócił do miasteczka i popełnił samobójstwo.\nZostał pochowany w stroju, w którym pierwszy raz zobaczył kobietę\nswoich marzeń. Werter był z pewnością niepoprawnym marzycielem,\njego sposób działania był często spotykany w czasach romantyzmu,\nkiedy tworzył Goethe. Zachowanie, podejmowane decyzje i walka\no marzenia sprawiły, że główny bohater nie mógł poradzić sobie\nz otaczającą go samotnością i poczuciem braku sensu. Dla Wertera\nmiłość stanowiła najwyższy cel, marzenie, którego brak spełnienia\neliminował możliwość istnienia.\nTrzeźwego racjonalistę opisuje natomiast Adam Mickiewicz\nw „Romantyczności”. Ballada opowiada o Karusi, niepoprawnej\nmarzycielce, która widzi swojego zmarłego ukochanego. Według\nstarca, który patrzy przez szkiełko, oczami rozumu, jest to tylko\nszaleństwo dziewczyny i niedorzeczność. Uważa, że to√ czego nie\nmożna\nsprawdzić√\nnie\nistnieje.\nPostawa\nmężczyzny\njest\ncharakterystyczna dla epoki oświecenia, gdy rozum był najwyższą\nwartością. Podobną konwencję przedstawiali pozytywiści, którzy\nposługiwali się mimetyzmem, czyli naśladowali rzeczywistość\ni pochwalali utylitaryzm, użyteczność. Twierdzili, że racjonalizm\npozwoli odbudować się społeczeństwu, dlatego uważali pracę za\nnajwyższe dobro. ‿W „Ludziach Bezdomnych” Stefana Żeromskiego\ngłówny bohater,x pracuje i szerzy idee pozytywistów, zatracając przy\ntym wartości takie, jak miłość i rodzina. Praca i marzenie pomocy\nubogim staje się wartością nadrzędną. Dowodzi to temu, że bycie\nniepoprawnym marzycielem zazwyczaj niszczy otaczających nas\nludzi i nas samych. Natomiast bycie trzeźwym racjonalistą za wszelką\ncenę, jak na przykład Felicjan z „Moralności pani Dulskiej” Gabrieli\nZapolskiej, który praktycznie nie wypowiada swojego zdania w żadnej\nsytuacji, tylko wykonuje polecenia i dostosowuje się do sytuacji,\nsprawia, że żyje tylko kolejnymi zadaniami i nie może spełniać swoich\npragnień.\nx int.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\n√ int.\n√ int.\njęz.\nort.\nx int. jęz.\njęz.\njęz.\njęz.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 253\n69\n70\n71\n72\n73\n74\n75\n76\n77\n78\nMoim zdaniem należy zachować rozsądek w podejmowanych\ndecyzjach, nie kierować się tylko marzeniami ani rozsądkiem. Warto\nspełniać swoje marzenia, bo to pozwala zmienić nasz los i relacje\nz innymi ludźmi. Spełnianie swoich pragnień umożliwia zdobywanie\ndoświadczenia, zmienia pogląd na świat i kreuje nową rzeczywistość,\nnatomiast podążanie za racjonalnymi decyzjami wpływa korzystnie na\nstateczność i spokój w życiu człowieka. W podejmowaniu decyzji\no wyborze postawy życiowej należy pamiętać, że warto być zarówno\ntrzeźwym racjonalistą i niepoprawnym marzycielem, wybrać √aurea\nmediocritas√ √ to znaczy złoty środek.\n/655 wyrazów/\njęz. jęz.\n(jęz.) √ int.\n√ int. √ int.\n1. Spełnienie formalnych warunków polecenia: 1 pkt - wypracowanie w całości\nspełnia formalne warunki:\n\nnie zawiera błędu kardynalnego\n\nznajduje się w nim odwołanie do lektury obowiązkowej (Lalki Bolesława Prusa)\n\nw całości dotyczy problemu wskazanego w poleceniu\n\njest wypowiedzią argumentacyjną.\n2. Kompetencje literackie i kulturowe: 12 pkt\n\nutwory przywołane w wypowiedzi zostały w niej wykorzystane w pełni\nfunkcjonalnie, analiza postawy Stanisława Wokulskiego pozwoliła na ukazanie\nzarówno racjonalnych przesłanek postępowania bohatera, jak i jego skłonności do\nmarzycielstwa, sposób poprowadzenia wywodu pozwolił na wnioskowanie w pełni\npowiązane z problematyką wypowiedzi; analiza postawy Judyma stała się\npodstawą do logicznych i rzeczowych wniosków, uzasadniających rozważana\nproblematykę\n\nczęściowo funkcjonalnie wykorzystano konteksty interpretacyjne (nagromadzenie\nodwołań literackich, np. odniesienie do Cierpień młodego Wertera, które można\npowiązać z cierpieniami Wokulskiego) i powierzchowne odniesienia do programów\npozytywistycznych nie pogłębiają w sposób należyty głównego wywodu\n\nzadowalająca argumentacja\n\ndwa błędy rzeczowe.\n3. Kompozycja wypowiedzi\n3a. Struktura wypowiedzi: 3 pkt - elementy treściowe zostały w pracy zorganizowane\nproblemowo; podział wypowiedzi poprawny zarówno w skali ogólnej, jak i w zakresie\nstruktury akapitów.\n3b. Spójność wypowiedzi: 2 pkt - wywód w całości uporządkowany i spójny;\n1 zaburzenie spójności wynika z braku powiązania treści w akapicie.\n3c. Styl wypowiedzi: 1 pkt - adekwatny do sytuacji komunikacyjnej, jednorodny.\n254 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\n4. Język wypowiedzi\n4a. Poprawność językowa: 0 pkt - szeroki zakres środków językowych\n(zróżnicowana składnia, leksyka) umożliwiających pełną i swobodną realizację tematu;\n19 błędów językowych obniża ostateczną ocenę wypowiedzi.\n4b. Poprawność ortograficzna: 2 pkt - 1 błąd ortograficzny.\n4c. Poprawność interpunkcyjna: 0 pkt - praca zawiera 17 błędów interpunkcyjnych.\nŁącznie\n21 punktów\nPrzykład 3.\nBłędy\nrzeczowe,\nbłędy\nw kompozycji\nBłędy językowe\n(w tym\nstylistyczne),\nortograficzne\ni interpunkcyjne\nsp.\n01\n02\n03\n04\n05\n06\n07\n08\n09\n10\n11\n12\n13\n14\n15\n16\n17\n18\n19\n20\n21\n22\n23\n24\n25\nW życiu każdego człowieka przychodzi czas√ aby dokonać\nważnych wyborów. Decyzji tych jest do podjęcia bardzo wiele. Jedną\nz nich jest wybór postawy życiowej. W tym przypadku bitwa toczy się\npomiędzy trzeźwym racjonalizmem a niepoprawnym marzycielstwem.\nKażda z podjętych decyzji niesie ze sobą określone konsekwencje,\nczasami wpływające na życie człowieka pozytywnie, a niekiedy\nnegatywnie. Zawsze jednak należy liczyć się z tym, że niezależnie od\npodjętych działań, ich skutki wpłyną na nasz ludzki los, a także na\nrelacje z innymi ludźmi. Według mnie wybór postawy życiowej może\nalbo uczynić człowieka szczęśliwym, albo stać się źródłem jego\ncierpienia, jednak w przypadku relacji międzyludzkich zawsze\npowoduje zniszczenia.\nCzęsto pojawiające się w tekstach literackich cierpienie może mieć\nróżne przyczyny. Jednak chyba najczęściej wskazywanym powodem\nbólu jest miłość. Jaki wpływ ma zatem wybór postawy życiowej na\ncierpienie z powodu miłości? Odpowiedzi na to pytanie udziela\nBolesław Prus w powieści „Lalka”, przedstawiając postać Stanisława\nWokulskiego. Bohater jest reprezentantem obu postaw życiowych.\nTrzeźwym racjonalizmem cechuje się bowiem jako kupiec, który w celu\nzarobienia pieniędzy,x bierze udział w wojnie w Bułgarii, natomiast\nz drugiej strony stoi niepoprawny marzyciel, człowiek szaleńczo\nzakochany w Izabeli. Na przykładzie Stanisława Wokulskiego można\nstwierdzić, że ta część człowieka, którą reprezentuje niepoprawny\nmarzyciel√ jest skazana na cierpienie. ‿Izabela mimo licznych zalotów\nbohatera, cały czas go odrzuca, a nawet okazuje się, że wyśmiewa go√\n√ int.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\nx int.\njęz.\n√ int.\n√ int.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 255\nrzecz.\nsp.\nsp.\nsp.\n26\n27\n28\n29\n30\n31\n32\n33\n34\n35\n36\n37\n38\n39\n40\n41\n42\n43\n44\n45\n46\n47\n48\n49\n50\n51\n52\n53\n54\n55\n56\n57\nużywając języka angielskiego, myśląc, że bohater go nie zna. Wybór\nzatem postawy niepoprawnego marzyciela jako życiowej postawy\nprzyniosło Wokulskiemu jedynie cierpienie i zawód. Jeśli chodzi\no relacje z ludźmi, te również się pogorszyły, o czym świadczy np.\nrozmowa z Rzeckim, podczas której przyjaciel krytycznie odnosi się do\nzachowania Stanisława.\nObie wyżej wymienione postawy można spotkać również\nw „Przedwiośniu” Stefana Żeromskiego. W tym przypadku niepoprawny\nmarzyciel - Seweryn Baryka√ zaznał dzięki swoim poglądom\nszczęścia, choć ucierpiały na tym jego relacje z ludźmi, natomiast jego\nsyn - Cezary√ będąc trzeźwym racjonalistom√ doświadczył cierpienia.\nMarzycielstwo Seweryna przejawia się w przedstawionym synowi\nw drodze do polski micie szklanych domów. Choć jest to propozycja\ncałkiem nierealna, wypełnia ostatnie chwile życia bohatera wielką\nradością i napawa entuzjazmem. Dopiero po śmierci ojca Cezary√\nkonfrontując mit z rzeczywistością√ nabiera innego spojrzenia na\nrodzica. Jest to zatem jedyny negatywny skutek - utrata szacunku syna\n- jaki dotknął Seweryna Barykę√ i to w dodatku po śmierci. Cezary\nnatomiast przyjął postawę racjonalisty√ co ilustruje m.in. scena\nkończąca powieść, w której bohater maszeruje obok robotników\npodczas protestu.‿ Trzeźwe spojrzenie Cezarego uświadomiło mu, że\nna rozwiązanie obecnych problemów Polski nie ma dobrego sposobu,\n‿a także przysporzyło mu wielu nieprzyjemnych sytuacji. Relacje\nmiędzyludzkie zostały natomiast zniszczone z oczywistych powodów -\nróżnicy poglądów między ludźmi.\nPodsumowując swoją wypowiedź, uważam, że wybór postawy\nżyciowej ma znaczny wpływ na losy człowieka√ gdyż decyduje o tym,\nczy będzie on szczęśliwy, czy też będzie cierpiał. Stanisław Wokulski√\nprzyjmując postawę marzyciela√ nie tylko skazał się na cierpienie√ ale\ni stracił swe atuty w oczach przyjaciela. Natomiast w przypadku\nSeweryna Baryki prezentowana postawa przyniosła bohaterowi\nszczęście i radość, ‿jednak Cezary odczuł wiele negatywów\nzwiązanych z wyborem swojej drogi. Choć więc wszyscy ludzie muszą\ndokonywać wyborów, można podjąć takie decyzje, które przyniosą\nczłowiekowi szczęście.\n/505 wyrazów/\njęz. jęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz. jęz.\n√ int.\njęz.\n√ int. ort. √ int.\nort.\njęz. √ int.\n√ int. jęz.\njęz.\n√ int.\n√ int.\njęz.\njęz.\n√ int.\n√ int.\n√ int. √ int.\njęz.\njęz.\njęz. jęz.\n256 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\n1. Spełnienie formalnych warunków polecenia: 1 pkt - wypracowanie w całości\nspełnia formalne warunki:\n\nnie zawiera błędu kardynalnego\n\nznajduje się w nim odwołanie do lektury obowiązkowej (Lalki Bolesława Prusa)\n\nw całości dotyczy problemu wskazanego w poleceniu\n\njest wypowiedzią argumentacyjną.\n2. Kompetencje literackie i kulturowe: 8 pkt\n\nw pracy wykorzystano funkcjonalnie jeden utwór literacki (Lalkę Bolesława Prusa),\nanaliza relacji Wokulski - Łęcka pozwoliła na rzeczowe wnioskowanie dotyczące\nźródeł klęski bohatera, który uległ marzeniu, drugi utwór (Przedwiośnie Stefana\nŻeromskiego) wykorzystano częściowo funkcjonalnie (brak wyraźnych rozróżnień\nmiędzy\npostawami\nracjonalnymi\ni\nmarzycielstwem,\nzaburzenia\nspójności\nw formułowanym wnioskowaniu sprawią, że nie otrzymujemy klarownego wywodu\nargumentacyjnego w tej części wypowiedzi)\n\nnie wykorzystano funkcjonalnie kontekstów interpretacyjnych\n\npowierzchowna argumentacja\n\nbłąd rzeczowy.\n3. Kompozycja wypowiedzi\n3a. Struktura wypowiedzi: 3 pkt - elementy treściowe zostały w pracy zorganizowane\nproblemowo; podział wypowiedzi poprawny zarówno w skali ogólnej, jak i w zakresie\nstruktury akapitów.\n3b. Spójność wypowiedzi: 2 pkt - wywód w większości uporządkowany i spójny;\n4 zaburzenia spójności wynikających z braku powiązania treści w akapicie.\n3c. Styl wypowiedzi: 1 pkt - adekwatny do sytuacji komunikacyjnej, jednorodny.\n4. Język wypowiedzi\n4a. Poprawność językowa: 0 pkt - zadowalający zakres środków językowych\n(stosowna składnia, leksyka); 24 błędy językowe obniżają ostateczną ocenę\nwypowiedzi.\n4b. Poprawność ortograficzna: 1 pkt - 2 błędy ortograficzne.\n4c. Poprawność interpunkcyjna: 0 pkt - praca zawiera 15 błędów interpunkcyjnych.\nŁącznie\n16 punktów\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 257","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-Temat_4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":247,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/Temat 5","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"Temat 5","points":null,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Temat 5. (0-35)\nJaki wpływ na sposób widzenia świata przez człowieka mają czasy, w których on żyje?\nW pracy odwołaj się do:\n\nwybranej lektury obowiązkowej\n\ninnego utworu literackiego\n\nwybranych kontekstów.\nWymagania ogólne i szczegółowe\nWykaz wymagań ogólnych i szczegółowych, sprawdzanych w wypracowaniu, znajduje się na\ns. 22.-23. Informatora.\nZasady oceniania\nOpis zasad oceniania zadań otwartych rozszerzonej odpowiedzi (wypracowań) znajduje się\nna s. 29.-42. Informatora.\nPrzykładowe ocenione rozwiązania\nPrzykład 1.\nBłędy\nrzeczowe,\nbłędy\nw kompozycji\nBłędy językowe\n(w tym\nstylistyczne),\nortograficzne\ni interpunkcyjne\n01\n02\n03\n04\n05\n06\n07\n08\n09\n10\n11\n12\n13\n14\n15\n16\n17\n18\n19\nPercepcja\notaczającej\nczłowieka\nrzeczywistości\nod\nnajdawniejszych czasów podlegała różnorodnym czynnikom, bowiem\nobraz świata, zakodowany w ludzkiej psychice, kształtują nie tylko\nwłasne doświadczenia człowieka, ale również powszechne we\nwspółczesnych\nmu\nczasach\nnurty\nświatopoglądowe\ni rozpowszechnione schematy myślenia. W wyniku tego jego spojrzenie\nna świat staje się wypadkową oddziaływania tekstów kultury, z którymi\nobcuje, reguł, którym musi się podporządkować√ oraz całej otaczającej\ngo codzienności. Te czynniki są ściśle uzależnione od epoki, w której\nżyje człowiek, w związku z tym jego światopogląd jest w dużej mierze\nproduktem jego czasów.\nZjawisko powyższe w ciekawy sposób zilustrował Bolesław Prus\nw utworze „Lalka”. Bohater powieści, Stanisław Wokulski, żyje w XIX\nwieku i zdaje się być w sferze miłości niewolnikiem panujących we\nwspółczesnym mu społeczeństwie konwenansów. Bohater pała\nromantycznym uczuciem do kobiety, ale wybranka serca jest\narystokratką, a sam Wokulski nie jest wysoko urodzony. Doskonale wie,\nnauczyły go tego wiersze Mickiewicza, że w świecie, w którym żyje,\njego związek z ukochaną jest niemal niemożliwy. Przeczuwa, że\njęz.\n√ int.\njęz. jęz.\n258 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\n20\n21\n22\n23\n24\n25\n26\n27\n28\n29\n30\n31\n32\n33\n34\n35\n36\n37\n38\n39\n40\n41\n42\n43\n44\n45\n46\n47\n48\n49\n50\n51\n52\n53\n54\n55\npodzieli los bohatera IV części Dziadów, który kochał wielką miłością\npannę, z którą konwenanse nie pozwoliły mu się połączyć. Obu,\nMickiewiczowskiemu bohaterowi w pierwszej połowie XIX wieku,\ni Wokulskiemu, w drugiej tego wieku połowie, romantyczna miłość,\nw zderzeniu\nze\nświatem\nkonwenansów,\nprzyniosła\njedynie\nrozczarowania i cierpienia. To może wywołać u Wokulskiego jedynie\ngorycz, głęboki żal i poczucie krzywdy. Jako romantyk nie akceptuje\nzasad, które rządzą światem, ale i tak staje się ich ofiarą. Otaczająca\ngo rzeczywistość sprawia na nim wrażenie okrutnej, nieludzkiej, widzi\nw niej ogrom niesprawiedliwości. Próbuje więc targnąć się na swoje\nżycie.\nDziałania bohatera wynikają z wyznawanego, a ukształtowanego\nw jego czasach systemu wartości. Wychowany na romantyzmie, żyje\nw epoce postępu, rozwoju cywilizacyjnego, kultu pracy. Wierzy, że\nszansą na awans społeczny jest zdobycie majątku, a ciężka praca\nwyzwoli go z ograniczeń i konwenansów. Poprzez kult pracy, który\nwyznaje, a który jest efektem zdobytego wykształcenia i obcowania ze\nświatłymi ludźmi swojej epoki, wartościuje ludzi ze względu na\nposiadaną przez nich wewnętrzną energię, chęć działania. Jak widać,\nświatopogląd bohatera ukształtowany jest w dużej mierze przez czasy,\nw których żył: ich rygory społeczne, warunki ekonomiczne i ideały,\nw tym,x nieprzebrzmiałe jeszcze w pełni ideały romantyczne.\nPodobne spojrzenie, bo obrazujące związek sposobu postrzegania\nświata przez bohaterów z czasami, w których przyszło im żyć,\nzaprezentował w swoim dziele „W lepszych czasach” Winston Groom.\nPisarz przedstawił historię grupy młodych Amerykanów, którzy\nw związku z mającymi miejsce w Wietnamie walkami zostają\nzwerbowani do wojska i wysłani na front. Nie mają żadnego wpływu na\nswój los. Żyjąc w czasach wojny, zmuszeni są do wzięcia w niej udziału,\nniezależnie od swojej woli. Gdy przybywają do Wietnamu, stają się\nświadkami niewyobrażalnego zła. Okrucieństwo i cierpienie odciskają\nna ich psychice piętno. Zaczynają postrzegać świat jako miejsce pełne\npułapek, w którym śmierć czyha na każdym kroku; nie opuszcza ich\npoczucie grozy. Z perspektywy osoby, która nie miała nigdy styczności\nz realiami wojny, takie spojrzenie na rzeczywistość może wydawać się\nnieuzasadnione czy wręcz absurdalne. Również na bohaterach utworu,\njęz.\njęz.\nx int.\njęz.\njęz.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 259\n56\n57\n58\n59\n60\n61\n62\n63\n64\n65\n66\n67\n68\n69\n70\n71\n72\n73\n74\n75\n76\n77\n78\n79\n80\n81\n82\n83\n84\n85\ngdyby żyli w innym miejscu i czasie, nie w Ameryce lat 60., sprawiałoby\nzapewne takie wrażenie. Gdy jednak zostali wrzuceni w wir\ndramatycznych wydarzeń wojny w Wietnamie, świat stał się dla nich\nmiejscem kaźni, czymś przypominającym piekło na ziemi, a dobro czy\nszczęście√ kategoriami zbliżonymi do abstrakcji.\nWskazany w temacie problem podjął również Andriej Tarkowski\nw filmie „Dziecko wojny”. Tytułowy bohater jest przykładem ofiary\nswojej współczesności. Gdy w trakcie działań militarnych giną jego\nrodzice, świat młodego Iwana zaczyna sprowadzać się do dwóch\nkategorii: ojczyzny, której należy bronić√ oraz wroga, najeźdźcy, na\nktórym pragnie zemsty. Ukształtowany w czasach wojny√ chłopiec,x nie\nma możliwości poznać pokoju. Jego życie zdeterminowane jest\nwydarzeniami II wojny światowej, a psychikę dodatkowo kształtuje\nradziecka propaganda. W efekcie tych wpływów,x bohater, poza\nwyglądem zewnętrznym, w żadnym razie nie przypomina młodego\nczłowieka. Wojna odziera go z niewinności, odbiera mu dzieciństwo,\nw zamian tworząc z niego idealnego żołnierza, dla którego całym\nświatem i najwyższą wartością jest walka z wrogiem. Film pozwala na\npoznanie psychiki Iwana, która zdaje się w pełni ukształtowana przez\nczynniki\nzewnętrzne.\nMożemy\njedynie\ndomniemywać,\njakim\nczłowiekiem byłby, gdyby urodził się w lepszych czasach.\nPodsumowując, sposób widzenia świata przez człowieka wynika\nw głównej mierze z charakteru czasów, w których żyje. Jak ukazano we\nwspomnianych\nwyżej\ntekstach\nkultury,\nelementy\nkształtujące\nświatopogląd to codzienność, zasady, zgodnie z którymi musimy żyć.\nSą one ściśle uzależnione od panujących ideologii, nurtów\nświatopoglądowych i powszechnych sposobów myślenia. Ta korelacja\nna przestrzeni dziejów była ciągle widoczna, choć w różnych czasach\nróżne czynniki były decydujące. Mimo to wpływ ich wszystkich na obraz\nrzeczywistości zawarty w psychice ludzkiej pozostaje niezaprzeczalny.\n/749 wyrazów/\njęz.\n√ int.\n√ int.\n√ int. x int\nx int\njęz.\n1. Spełnienie formalnych warunków polecenia: 1 pkt - wypracowanie w całości\nspełnia formalne warunki:\n\nznajduje się w nim odwołanie do lektury obowiązkowej tj. akapity 2. i 3. zawierają\nanalizę Lalki Bolesława Prusa pod kątem omawianego przez zdającego problemu\nw ujęciu zgodnym z tematem wypracowania;\n260 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\n\nw całości dotyczy problemu wskazanego w poleceniu - zdający sformułował\nprzekonanie, że czasy, w których żyje człowiek mają wpływ na sposób widzenia\nprzez niego świata i uzasadnił swoją opinię;\n\njest wypowiedzią argumentacyjną - wszystkie akapity są argumentacyjne.\n2. Kompetencje literackie i kulturowe: 16 pkt\n\ndwa utwory (Lalka B. Prusa i W lepszych czasach W. Grooma) przywołane\nw wypowiedzi zostały w niej wykorzystane w pełni funkcjonalnie; funkcjonalne\nwykorzystanie Lalki osiągnięto dzięki wskazaniu zależności między założeniami\nromantyzmu i pozytywizmu a postawą i postępowaniem Wokulskiego - dowiedziono\nwpływu tych epok na światopogląd bohatera; potwierdzeniem funkcjonalnego\nwykorzystania powieści W lepszych czasach jest ukazanie w wypracowaniu\nzgubnego wpływu wojny w Wietnamie na postawy młodych ludzi, których psychika\nkształtowała się pod wpływem obrazów okrucieństwa i wszechobecnego cierpienia,\nco potwierdza przyjętą tezę\n\nfunkcjonalnie wykorzystanie kontekstów: historycznoliteracki - odniesienie do\nprogramowych haseł romantyzmu i pozytywizmu, oraz kulturowy - pogłębienie\ninterpretacji oddziaływania wojny na psychikę człowieka poprzez przywołanie filmu\nAndrieja Tarkowskiego Dziecko wojny jako tekstu kultury, który ten problem\nobrazuje/porusza\n\nargumentacja jest bogata - przeprowadzono wnikliwą analizę problemu, popartą\ntrafnymi przykładami z przywołanych utworów oraz uwzględniającą funkcjonalne\nkonteksty\n\nWypowiedź świadczy o erudycji zdającego - rozważając problem sformułowany\nw poleceniu, zdający funkcjonalnie wykorzystał wiedzę przedmiotową, tj. wykazał się\nm.in. znajomością lektury obowiązkowej, wiedzą historycznoliteracką (romantyzm\ni pozytywizm), znajomością sztuki (przywołał film).\n3. Kompozycja wypowiedzi\n3a. Struktura wypowiedzi: 3 pkt - elementy treściowe zostały w pracy zorganizowane\nproblemowo; podział wypowiedzi poprawny zarówno w skali ogólnej, jak i w zakresie\nstruktury akapitów.\n3b. Spójność wypowiedzi: 3 pkt - wywód w całości uporządkowany i spójny.\n3c. Styl wypowiedzi: 1 pkt - adekwatny do sytuacji komunikacyjnej, jednorodny.\n4. Język wypowiedzi\n4a. Poprawność językowa: 4 pkt - szeroki zakres środków językowych (zróżnicowana\nskładnia tj. zastosowanie zdań pojedynczych, zdań złożonych, zdań wielokrotnie\nzłożonych, zdań wtrąconych, imiesłowowego równoważnika zdania; zróżnicowana\nleksyka tj. stosowanie frazeologizmów (np. pałać miłością, targnąć się na swoje życie),\nprecyzyjnego słownictwa (np. percepcja, konwenanse), wskaźników zespolenia tekstu\n(np. zjawisko powyższe, podobne spojrzenie) umożliwiających pełną i swobodną\nrealizację tematu; 9 błędów językowych obniża ostateczną ocenę wypowiedzi.\n4b. Poprawność ortograficzna: 2 pkt - praca bez błędów ortograficznych.\n4c. Poprawność interpunkcyjna: 1 pkt - praca zawiera 7 błędów interpunkcyjnych.\nŁącznie 31 punktów\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 261\nPrzykład 2.\nBłędy\nrzeczowe,\nbłędy\nw kompozycji\nBłędy językowe\n(w tym\nstylistyczne),\nortograficzne\ni interpunkcyjne\n01\n02\n03\n04\n05\n06\n07\n08\n09\n10\n11\n12\n13\n14\n15\n16\n17\n18\n19\n20\n21\n22\n23\n24\n25\n26\n27\n28\n29\n30\n31\nŚwiadectwem upływającego czasu są nie tylko widoczne zmiany,\ntakie jak starzenie się, lecz przede wszystkim rewolucje kulturowe\ni odmienne postrzeganie rzeczywistości przez człowieka. Można to\nzaobserwować na przykładzie dzieci i ich rodziców. Młodsi patrzą na\nświat w odmienny sposób niż starsi i staną się dzięki temu innymi\ndorosłymi niż poprzednie pokolenie. Czasy, w których dany człowiek\nżyje, są więc kluczowym punktem odniesienia w kontekście analizy\nsposobu postrzegania świata.\nA gdyby człowiek współczesny znalazł się w zupełnie obcym\notoczeniu, bez pomocy, przyjaciół, bez znajomości otaczających go\nrealiów oraz języka, którym posługują się otaczający go ludzie?\nSpotkało to tytułowego bohatera utworu Olgi Tokarczuk „Profesor\nAndrews w Warszawie” z tomu „Gra na wielu bębenkach”. Współczesny\nanglojęzyczny uczony przyleciał do Polski w celu nauczania\no psychologii i propagowania swojej szkoły, która była bardzo znana\ni szanowana.\nZasnął√\nzmęczony\npodróżą√\nw\nmieszkaniu,\na następnego dnia, kiedy się obudził, okazało się, że czekają na niego\nsame problemy. Przewodniczka nie pojawiła się o umówionej porze,\ntelefon w mieszkaniu okazał się zepsuty, bohater nie znał języka. Także\notoczenie zewnętrzne świadczyło o tym, że dzieje się coś niedobrego:\nna ulicy stał czołg, pojawili się żołnierze, przed sklepami ustawiały się\ndługie kolejki. Nikt też nie interesował się położeniem, w jakim się\nznalazł profesor. Gwałtownie zmienił się wtedy jego sposób myślenia.\nZe\nsławnego\nuczonego\nprzeobraził\nsię\nw\nniepewnego\ni zdezorientowanego człowieka. Na ulicy zaczął naśladować innych,\nstojąc w kolejkach i kupując choinkę. Nieznany mu świat i jego realia\nprzerażały go. Warunki nie sprzyjały rozważaniom na tematy\nfilozoficzne, gdyż jego myśli pochłonięte były pragnieniem jedzenia\ni ciepła. Tak wyglądało w tym okresie życie wielu Polaków - walczyli\no przetrwanie w nieprzyjaznym świecie. Profesor Andrews znalazł się\nw obcych dla siebie czasach, które próbował zrozumieć, a to właśnie\njęz. jęz.\n√ int. √ int.\njęz.\n262 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nsp.\nsp.\n32\n33\n34\n35\n36\n37\n38\n39\n40\n41\n42\n43\n44\n45\n46\n47\n48\n49\n50\n51\n52\n53\n54\n55\n56\n57\n58\n59\n60\n61\n62\n63\n64\n65\n66\n67\ndoświadczenie w znaczący sposób wpłynęło na jego sposób patrzenia\nna świat.\nAby spojrzeć innym okiem na rzeczywistość√ wystarczy wydarzenia\nminione wspominać z niebywałą precyzją, tak jak bohater opowiadania\n„Miejsce” Andrzeja Stasiuka z tomu „Opowieści galicyjskie”. Opisuje on\ndawną cerkiew, która została przeniesiona w całości do muzeum. Czuje\npustkę w związku z jej brakiem. Dokładnie pamięta każdy element\nbudowli. Dzięki wspomnieniu tego miejsca można zauważyć idealizację\nprzeszłości. Nic nie jest już takie, jak było. Człowiek ma nawyk do\nuwielbiania czasów minionych. Czy gdy one rzeczywiście miały\nmiejsce, też wydawały się tak wspaniałe? ‿W utworze wspomniana\nzostała przyroda, która zmieniła się na gorsze. ‿Sposób opisywania\nrzeczywistości jest ewidentnie zależny od momentu, w którym się tego\ndokonuje. Teraźniejszość nie zostanie opisana w tak pozytywnym\nświetle jak przeszłość, gdyż kluczowy jest element porównania\ni osobistych odczuć.\nOgromny wpływ na postrzeganie świata ma filozofia danego okresu.\nOd tego może zależeć świat kultury i nauki oraz światopogląd\nczłowieka.\nDobrze\nznanym\nsporem jest konflikt romantyków\nz oświeceniowcami. Idealnie obrazuje to, jak dwa pokolenia mogą mieć\nsprzeczne koncepcje. Romantycy uwagę skupiali na uczuciach,\nsubiektywnym patrzeniu na świat. Oświeceniowcy wybrali rozum\ni filozofię racjonalizmu, która zakłada naukowe rozwiązywanie\nproblemów. Idealnie widoczne jest to w balladzie Adama Mickiewicza\n„Romantyczność”, w której nastąpił podział na wierzących w wersję\nKarusi o pojawieniu się jej zmarłego ukochanego oraz na mędrca\npodważającego jej poczytalność. Twierdzi on, że to, czego nie można\nzobaczyć, nie może być prawdziwe. Prosty lud ufa dziewczynie, tak jak\nnarrator, który opowiadając się po stronie Karusi, wskazuje na to, że\nprawdziwe jest nie tylko to, co można udowodnić, lecz również to, co\nsię czuje.\nWedług mnie, czas w którym przychodzi danej jednostce żyć, ma\nogromny wpływ na sposób postrzegania jej świata. Dzieje się tak ze\nwzględu na różnice w wychowaniu, w powstałej filozofii i realiach. Czy\njest to czas wojny, czy pokoju. Wszystko to oddziałowuje na ludzi,\nktórzy mogą nawet nie zdawać sobie z tego sprawy. Wpływ czynników\n√ int.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\n(jęz.)\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz. jęz.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 263\n68\n69\nzewnętrznych, takich jak czas, jest bardzo ważny w aspekcie analizy\nsposobu widzenia świata przez człowieka.\n/616 wyrazów/\n1. Spełnienie formalnych warunków polecenia: 1 pkt - wypracowanie w całości\nspełnia formalne warunki:\n\nnie zawiera błędu kardynalnego\n\nznajduje się w nim odwołanie do lektury obowiązkowej (Profesor Andrews\nw Warszawie Olgi Tokarczuk oraz Miejsce Andrzeja Stasiuka)\n\nw całości dotyczy problemu wskazanego w poleceniu\n\njest wypowiedzią argumentacyjną.\n2. Kompetencje literackie i kulturowe: 14 pkt\n\nopowiadanie Tokarczuk Profesor Andrews w Warszawie zostało wykorzystane\nw wypowiedzi w pełni funkcjonalnie jako podstawa argumentacji dotyczącej wpływu\nnagłej zmiany wydarzeń na sposób postrzegania przez człowieka otaczającej go\nrzeczywistości; częściowo funkcjonalnie zostało wykorzystane opowiadanie Stasiuka\nMiejsce - zdający odniósł się do wpływu wspomnień na sposób postrzegania świata,\nktóry otacza człowieka, ale nie poddał analizie i wnioskowaniu samej postawy wobec\nrzeczywistości, jaka się pod wpływem wspomnień kształtuje\n\nczęściowo funkcjonalnie wykorzystano jeden kontekst interpretacyjny (literacki), który\npozwolił pogłębić rozważania o wpływie zmian światopoglądowych na postawę\nczłowieka (opozycja: oświecenie - romantyzm)\n\nzadowalająca argumentacja.\n3. Kompozycja wypowiedzi\n3a. Struktura wypowiedzi: 3 pkt - elementy treściowe zostały w pracy zorganizowane\nproblemowo; podział wypowiedzi poprawny zarówno w skali ogólnej, jak i w zakresie\nstruktury akapitów.\n3b. Spójność wypowiedzi: 3 pkt - wywód w całości uporządkowany i spójny;\n2 zaburzenia spójności wynikają z braku powiązania treści w akapicie.\n3c. Styl wypowiedzi: 1 pkt - adekwatny do sytuacji komunikacyjnej, jednorodny.\n4. Język wypowiedzi\n4a. Poprawność językowa: 1 pkt - szeroki zakres środków językowych\n(zróżnicowana składnia, leksyka) umożliwiających pełną i swobodną realizację tematu;\n15 błędów językowych obniża ostateczną ocenę wypowiedzi.\n4b. Poprawność ortograficzna: 2 pkt - praca bez błędów ortograficznych.\n4c. Poprawność interpunkcyjna: 2 pkt - praca zawiera 3 błędy interpunkcyjne.\nŁącznie\n27 punktów\n264 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nPrzykład 3.\nBłędy\nrzeczowe,\nbłędy\nw kompozycji\nBłędy językowe\n(w tym\nstylistyczne),\nortograficzne\ni interpunkcyjne\nsp.\nsp.\nsp.\n01\n02\n03\n04\n05\n06\n07\n08\n09\n10\n11\n12\n13\n14\n15\n16\n17\n18\n19\n20\n21\n22\n23\n24\n25\n26\n27\n28\n29\n30\n31\n32\nCzłowiek jest istotą społeczną, dla której niezmiernie ważne są\nrelacje międzyludzkie i kultura. Niewątpliwie wpływ na te aspekty życia\ncodziennego mają wydarzenia historyczne. W literaturze bardzo\nchętnie jest podejmowana tematyka dziejów historycznych, gdyż budzi\nona wiele emocji. Pisarze i poeci ukazują w swych utworach\ncodzienność i uczucia ludzi, ale także tradycję i zwyczaje ówczesnych\nczasów. Czasy te, w których żyją ludzie, mają znaczący wpływ na ich\nświatopogląd,\nponieważ\nstanowi\non\nodzwierciedlenie\nsytuacji\ncodziennej i wartości moralnych człowieka.\n‿Doświadczenia kształtują postawę jednostki, kreują jego odczucia\noraz pragnienia. Ta sama sytuacja może być zinterpretowana na różne\nsposoby przez ludzi z innych epok.\n‿W opowiadaniu „Proszę państwa do gazu” T. Borowskiego zostały\nukazane realia życia więźnia obozu koncentracyjnego z czasów II wojny\nświatowej. Główny bohater bierze udział w czyszczeniu wagonów\npociągowych, w których przyjechali ludzie z różnych części świata.\nMężczyzna odczuwał wstręt i obrzydzenie do przybyłych, fekalia, trupy\ni fetor budziły w nim gniew i pogardę. Bohater chciał jak najszybciej\nwykonać pracę, dlatego martwe noworodki wyciągał z wagonu po kilka√\nza\nmalutkie\nrączki,\nco\ndla\nwspółczesnego\nczłowieka\njest\nniedopuszczalne.\n‿Zdehumanizowane\npostępowanie\noficerów\ni pomagających im więźniów budzi żal i smutek u ludzi XXI wieku,\na wpływ na to ma sytuacja historyczna - wartości więźniów obozu, dla\nktórych najważniejszym zadaniem było dożyć jutra, wynikają\nz potrzeby zaspokojenia potrzeb fizjologicznych i czysto naturalnych,\nzaś współcześni ludzie mogą sobie pozwolić na rozmyślania\nfilozoficzne czy egzystencjalne z powodu zaspokojenia potrzeb\nniższego rzędu i posiadanej wolności. Ukazana w opowiadaniu klęska\nkultury w zetknięciu z barbarzyństwem i brutalnością rozbudziła\nw człowieku prymitywne zachowania i uczucia. Budowane wartości\nupadły w zetknięciu z głodem i śmiercią. Dla głównego bohatera\nsprzątanie zwłok było tylko pracą zapewniającą mu byt, lecz nie potrafił\njęz.\njęz. jęz.\njęz.\njęz.\n√ int.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 265\nsp.\nsp.\nsp.\n33\n34\n35\n36\n37\n38\n39\n40\n41\n42\n43\n44\n45\n46\n47\n48\n49\n50\n51\n52\n53\n54\n55\n56\n57\n58\n59\n60\non współczuć osobom przeznaczonym,x do zagazowania, bo wynikało\nto z jego doświadczeń.\n‿Również w „Dziadach” cz. III A. Mickiewicza została podjęta tematyka\nsytuacji człowieka w świecie. ‿Ukazana martyrologia Polaków wynika\nz działań zaborców, którzy za wszelką cenę chcą zlikwidować naród\npolski. Mickiewicz w tym dziele wykreował mesjanistyczną koncepcję\nnarodu - Polska√ jako naród wybrany√ umrze w męce jak Chrystus,\nlecz odrodzi się w chwale. Ówcześni ludzie żyli dzięki temu nadzieją,\nmieli ochotę do życia i walki za ojczyznę. Patriotyczne podejście ludzi\ndo\nrzeczywistości\nstanowiło\nwartość,\nsens\nich\negzystencji.\nPesymistyczny nastrój wywołany odebraniem wolności ukochanego\nkraju został zastąpiony przez nadzieję i optymistyczną wizję\nprzyszłości. Polacy z pewnością byli rozgoryczeni, mieli poczucie\nniesprawiedliwości i żalu do Boga, dlatego Konrad postanawia\nzbuntować się przeciwko niemu i wziąć sprawy we własne ręce,\nzawalczyć o kraj. Nie boi się on konsekwencji buntu wobec Boga,\ntwierdzi nawet, że Bóg zostawił Polskę, dlatego Konrad postanawia\nwziąć jarzmo cierpienia na własne barki i wyzwolić naród.\nBezwarunkowa miłość jednostki do ojczyzny wynikła z utraty państwa i\nbraku wolności, podczas gdy współcześni obywatele nie potrafią\ndocenić dobrobytu i dobrej sytuacji politycznej państwa.\nNegatywne wydarzenia historyczne budzą w ludziach prawdziwe\nemocje, sprawiają, że ludzie odczuwają mocniej i głębiej brutalną\nrzeczywistość w porównaniu ze współczesną stabilizacją i harmonią.\nPrawda jest taka, że ludzie nie potrafią docenić czegoś, dopóki tego nie\nstracą. ‿Doświadczenia kreują ludzki światopogląd i system\naksjologiczny, determinują jego pragnienia i charakter. Człowiek nie\npotrafi żyć obok historii, bo jest on jej częścią i twórcą.\n/520 wyrazów/\nx int. jęz.\njęz.\n√ int. √ int.\njęz.\nort. jęz. jęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\n266 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\n1. Spełnienie formalnych warunków polecenia: 1 pkt - wypracowanie w całości\nspełnia formalne warunki:\n\nznajduje się w nim odwołanie do lektury obowiązkowej (Proszę państwa do gazu\nTadeusza Borowskiego oraz Dziadów cz. III Adama Mickiewicza)\n\nw całości dotyczy problemu wskazanego w poleceniu\n\njest wypowiedzią argumentacyjną.\n2. Kompetencje literackie i kulturowe: 10 pkt\n\nopowiadanie Borowskiego Proszę państwa do gazu zostało wykorzystane\nw wypowiedzi w pełni funkcjonalnie jako podstawa argumentacji dotyczącej wpływu\ntrudnej sytuacji obozowej na postawy ludzi, zatracenie podstawowych zasad\nmoralnych; częściowo funkcjonalnie została wykorzystana problematyka Dziadów\ncz. III Mickiewicza - został w wypowiedzi wskazany związek między ideą\nmesjanizmu a postawą patriotyczną, ale powiązanie między mesjanistyczną wizją\nPolski, a buntem Konrada wobec Boga jest niespójne, co nie pozwala zdającemu\nna pełną rzeczową argumentację powiązana z tezą; wnioskowaniu samej postawy\nwobec rzeczywistości, jaka się pod wpływem wspomnień kształtuje\n\nczęściowo funkcjonalnie wykorzystano kontekst historycznoliteracki (obecność\nmesjanizmu w literaturze romantycznej)\n\npowierzchowna argumentacja.\n3. Kompozycja wypowiedzi\n3a. Struktura wypowiedzi: 2 pkt - usterki w podziale tekstu zarówno w skali ogólnej,\njak i w zakresie struktury akapitów.\n3b. Spójność wypowiedzi: 1 pkt - w wypowiedzi występuje 6 zaburzeń spójności\nwynikających z braku powiązania treści w akapicie i między akapitami.\n3c. Styl wypowiedzi: 1 pkt - adekwatny do sytuacji komunikacyjnej, jednorodny.\n4. Język wypowiedzi\n4a. Poprawność językowa: 0 pkt - szeroki zakres środków językowych\n(zróżnicowana składnia, leksyka) umożliwiających pełną i swobodną realizację tematu;\n20 błędów językowych obniża ostateczną ocenę wypowiedzi.\n4b. Poprawność ortograficzna: 2 pkt - praca zawiera 1 błąd ortograficzny.\n4c. Poprawność interpunkcyjna: 2 pkt - praca zawiera 4 błędy interpunkcyjne.\nŁącznie\n19 punktów\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 267","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-Temat_5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":257,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad/Temat 6","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy","number":"Temat 6","points":null,"ptype":"closed","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Temat 6. (0-35)\nMelancholia - choroba duszy, motywacja do działania? Różne oblicza nudy\nw literaturze.\nW pracy odwołaj się do:\n\nwybranej lektury obowiązkowej\n\ninnego utworu literackiego\n\nwybranych kontekstów.\nWymagania ogólne i szczegółowe\nWykaz wymagań ogólnych i szczegółowych, sprawdzanych w wypracowaniu, znajduje się na\ns. 22.-23. Informatora.\nZasady oceniania\nOpis zasad oceniania zadań otwartych rozszerzonej odpowiedzi (wypracowań) znajduje się\nna s. 29.-42. Informatora.\nPrzykładowe ocenione rozwiązania\nPrzykład 1.\nBłędy\nrzeczowe,\nbłędy\nw kompozycji\nBłędy językowe\n(w tym\nstylistyczne),\nortograficzne\ni interpunkcyjne\n01\n02\n03\n04\n05\n06\n07\n08\n09\n10\n11\n12\n13\n14\n15\n16\n17\n18\nNuda towarzyszy nam niemal codziennie: w szkole, kiedy lekcja nie\njest interesująca, podczas rodzinnego spotkania, kiedy ciotki i wujkowie\nopowiadają stare, wielokrotnie słyszane historie, w domu. Wyzwala w\nnas często trudne do opisania emocje. Sprawia nawet, że pogrążamy\nsię w smutku i znużeniu. Nuda często prowadzi do melancholii, czasem\nrównież do choroby duszy. Nie motywuje do działania. Literatura\nprzedstawia różne jej oblicza: od apatii, bierności, aż do depresji.\nCiągłe powtarzanie tych samych czynności sprawia, że stają się\nzwyczajnie nudne. Pojawia się rutyna. Taki właśnie efekt znudzenia\ncodziennością obserwujemy w zachowaniu ludowej bohaterki, Zosi,\njednego z duchów przywołanych w II części „Dziadów” Adama\nMickiewicza. Zosia cierpi z powodu braku nowych doświadczeń, o czym\nświadczą słowa: „Przecież nie wiem, skąd ta nuda: \\ Wyglądam kogoś\nza każdym szelestem, \\ Ach, i zawsze sama jestem!”. Dziewczynie po\nśmierci brakuje chłopców, którzy ją kiedyś adorowali. Teraz jest\npogrążona w melancholii, samotności. Nikt się o nią nie troszczy. Tę\nrutynę trudno jest jej przełamać bez pomocy z zewnątrz.\n268 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\n19\n20\n21\n22\n23\n24\n25\n26\n27\n28\n29\n30\n31\n32\n33\n34\n35\n36\n37\n38\n39\n40\n41\n42\n43\n44\n45\n46\n47\n48\n49\n50\n51\n52\n53\n54\nPodobna sytuacja zachodzi w przypadku dzieci - Józia i Rózi. Mają\ndość nużącej beztroski:\n„Zbytkiem słodyczy na ziemi \\ Jesteśmy nieszczęśliwemi.”\nPrzyczyną nudy może więc być zarówno niedostatek, jak i nadmiar\nczegoś. Mimo że czas „Aniołków” jest urozmaicony, wszystko wydaje\nsię przewidywalne, a co za tym idzie - nieciekawe:\n„Lecz choć wszystkiego dostatek, \\ Dręczy nas nuda i trwoga.”\nZarówno dzieci, jak i Zosia, chociaż z różnych etycznych powodów,\nznajdują się w zawieszeniu między światami, gdzie panują nuda i\nmelancholia, będące konsekwencjami postaw i okoliczności, jakie miały\nmiejsce za życia bohaterów: niezaznania cierpienia, lekceważenia\nmiłości. Myślenie to, wywiedzione z ludowej moralności, pokazuje nudę\njako stan sprzeczny z pełnią człowieczeństwa.\nDo pewnego stopnia podobnych przyczyn znudzenia możemy\ndoszukiwać się w sytuacji Izabeli Łęckiej, bohaterki „Lalki” Bolesława\nPrusa. Dochodzą do nich powody wynikające z uwarunkowań\nspołecznych.\nPrzygnębienie\nIzabeli\nzwiązane\njest\nz\nrutyną\ncodzienności panny z wyższych sfer (krytycznie przedstawionych w\npowieści), niedocenianiem pracy jako lekarstwa na nudę, wreszcie\nnieprzystawaniem marzeń (jak tego o miłości Apollina) zepsutej\narystokratki do rzeczywistości. Jej apatia ma swoje źródło w miałkiej,\negocentrycznej, pozbawionej głębszego sensu egzystencji, typowej, wg\nPrusa, dla wielu ludzi z tej sfery. Wartość życia panny Łęckiej zdaje się\nzależeć od ilości adoratorów i pozycji w salonach arystokracji. Jest jak\nporcelanowa lalka bez uczuć, a melancholia w końcu staje się chorobą\njej duszy, z czego sama nie zdaje sobie sprawy, ale zatruwała nią\notoczenie. Takie postawy znudzonych życiem arystokratów możemy\nobserwować także w innych powieściach pozytywistycznych. To na\nprzykład Zygmunt Korczyński i Teofil Różyc w „Nad Niemnem” Elizy\nOrzeszkowej, kontestujący wszystko, co ich otacza, ze wszystkiego\nniezadowoleni. Tak wykreowani bohaterowie stanowią przeciwieństwo\nrzutkich, hołdujących pracy i obowiązkom bohaterów tych powieści\n(Stanisława Wokulskiego, Heleny Stawskiej w „Lalce”,x czy Jana\nBohatyrowicza w „Nad Niemnem”). Ich znudzenie życiem w takim\nzestawieniu uświadamia czytelnikowi destrukcyjny wpływ melancholii\nna człowieka i jego stosunek do świata.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\nx int.\njęz.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 269\n55\n56\n57\n58\n59\n60\n61\n62\n63\n64\n65\n66\n67\n68\n69\n70\n71\n72\n73\n74\n75\n76\nMarazm,\npoczucie\nbezsensu\nżycia\nmiewały\nteż\nźródła\nświatopoglądowe (schopenhaueryzm) i towarzyszyły na przykład\nmłodopolskim\ndekadentom.\nW\npołączeniu\nz\nkońcem\nwieku,\nniepewnością jutra wywoływały stan przygnębienia. Widać to między\ninnymi w wierszu „Deszcz jesienny” Leopolda Staffa. Nastrój budowany\njest w tekście poprzez powtarzający się motyw jesiennego deszczu.\nJednostajność,\ndekadencka\nnastrojowość\npogłębiają\npoczucie\nbezsensu życia i ilustrują chorobę duszy. Brak miłości i przygnębienie\nrysują przed oczami bohatera lirycznego świat w czarnych barwach.\nMelancholia jest wszechogarniająca; ze stanu nudy, beznadziejności\nistnienia nie ma ucieczki. Choroba duszy człowieka końca XIX wieku\npowoduje, że jest samotny:\n„Ktoś dziś mnie opuścił w ten chmurny dzień słotny\nKto? Nie wiem Ktoś odszedł i jestem samotny ”\nBohater liryczny wiersza stanowi jedność z otaczającą go\nrzeczywistością. Nuda w wierszu „Deszcz jesienny” obezwładnia,\nzabiera nadzieję, zamyka w marazmie.\nPodsumowując, nuda potrafi przybierać różne formy: od\nniegroźnego, chwilowego rozdrażnienia, przez melancholię, aż po\npoważną chorobę duszy. Okazuje się, że nudę wywołują różne\nprzyczyny, wydawałoby się, że nie ma między nimi niczego zbieżnego.\nStan ten może dotykać zarówno tych, którzy żyją w dostatku\ni komforcie, jak i tych, którym brakuje wszystkiego.\n/645 wyrazów/\njęz.\n1. Spełnienie formalnych warunków polecenia: 1 pkt - wypracowanie w całości\nspełnia formalne warunki:\n\nznajduje się w nim odwołanie do lektury obowiązkowej (Lalki Bolesława Prusa,\nDziadów cz. II Adama Mickiewicza)\n\nw całości dotyczy problemu wskazanego w poleceniu\n\njest wypowiedzią argumentacyjną\n\nnie zawiera błędu kardynalnego.\n2. Kompetencje literackie i kulturowe: 16 pkt\n\nw wypracowaniu wykorzystano w pełni funkcjonalnie Lalkę Bolesława Prusa\n(funkcjonalna analiza postawy Izabeli Łęckiej, określenie przyczyn nudy, która\npanuje w jej życiu, wnioskowanie argumentacyjne dotyczące postawy i stanu\nemocjonalnego bohaterki powieści Prusa), również w pełni funkcjonalnie\n270 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nwykorzystano odniesienie do Dziadów cz. II (funkcjonalna analiza przyczyn nudy\nu wybranych postaci dramatu)\n\nfunkcjonalnie wykorzystany kontekst literacki (problematyka wiersza Leopolda\nStaffa Deszcz jesienny) oraz historycznoliteracki - odniesienie do dekadentyzmu\njako postawy towarzyszącej człowiekowi końca wieku XIX);\n\nbogata argumentacja\n\nfunkcjonalność omówionych dzieł literackich oraz kontekstu interpretacyjnego\nświadczą o erudycji zdającego.\n3. Kompozycja wypowiedzi\n3a. Struktura wypowiedzi: 3 pkt - elementy treściowe zostały w całej pracy\nzorganizowane problemowo; podział wypowiedzi poprawny zarówno w skali ogólnej,\njak i w zakresie struktury akapitów; zamysł kompozycyjny zrealizowany w sposób\nwyrazisty i konsekwentny.\n3b. Spójność wypowiedzi: 3 pkt - wywód w całości uporządkowany i spójny;.\n3c. Styl wypowiedzi: 1 pkt - adekwatny do sytuacji komunikacyjnej, jednorodny.\n4. Język wypowiedzi\n4a. Poprawność językowa: 5 pkt - szeroki zakres środków językowych\n(zróżnicowana składnia, leksyka) umożliwiających pełną i swobodną realizację tematu;\n6 błędów językowych obniża ostateczną ocenę wypowiedzi.\n4b. Poprawność ortograficzna: 2 pkt - praca bez błędów ortograficznych.\n4c. Poprawność interpunkcyjna: 2 pkt - praca zawiera 1 błąd interpunkcyjny.\nŁącznie\n33 punkty\nPrzykład 2.\nBłędy\nrzeczowe,\nbłędy\nw kompozycji\nBłędy językowe\n(w tym\nstylistyczne),\nortograficzne\ni interpunkcyjne\n01\n02\n03\n04\n05\n06\n07\n08\n09\n10\n11\n12\nW świecie sztuki każdy okres życia ma swoją wartość. Artyści,\nbędąc ludźmi mentalnie kreatywnymi, potrafią odnaleźć sens każdego\noblicza życia, a następnie tę wartość przedstawić odbiorcy. Literatura,\njako dziedzina sztuki często naznaczona doświadczeniami z różnych\netapów życia twórcy, doskonale przekazuje skrajnie różne spojrzenia\nna stan, w jakim może znaleźć się człowiek. Niezależnie, o jaki stan\nchodzi, czy jest to dzieciństwo, czy może starość, wojna polityczna,\na może mentalna - zawsze w literaturze spojrzenie na ten czy inny\nstan jest zależne od wielu czynników (m.in. życie i charakter twórcy).\nCzy możemy wyodrębnić pewne uniwersalne punkty, wokół których\nspotykają się opisy etapów życia bohaterów? Swoiste archetypy? Nie.\nKażdy z bohaterów nie tylko został stworzony przez konkretnego\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 271\nrzecz.\n13\n14\n15\n16\n17\n18\n19\n20\n21\n22\n23\n24\n25\n26\n27\n28\n29\n30\n31\n32\n33\n34\n35\n36\n37\n38\n39\n40\n41\n42\n43\n44\n45\n46\n47\n48\ntwórcę literackiego, o własnym i niepowtarzalnym charakterze, ale\ntakże, a może przede wszystkim, został stworzony w konkretnym\nmomencie historii życia tegoż twórcy!\nWróćmy do tezy z początku tekstu. Podejmując rozważania nad\nwartością i znaczeniem etapów życia człowieka, i tych wielko-\ni małoskalowych√ zazwyczaj brane są pod lupę te etapy, w których\nczłowiek znajduje się w trudnej sytuacji - fizycznie i mentalnie. Często\nw kontekście powyższych twierdzeń zapominamy o tym, że życie\nczłowieka jest pełne momentów, które pozornie nie są warte analizy.\nWeźmy na przykład nudę. Największą bolączką w interpretowaniu\ntekstów literackich pod kątem nudy jest problematyka jej definicji. To,\nczym nuda jest, zdaje się niemal niemożliwym do sprecyzowania.\nDoszukiwać można się jej epifenomenu w postawach bohaterów,\nktóre\nokreślilibyśmy\nmianem\nmelancholii,\nprzygnębienia,\nzniechęcenia, a sięgając do preromantyzmu, była ona ważnym\nelementem Weltschmerzu. Oniryczny wręcz charakter nudy postuluje\nwiele epok, często pomiędzy wierszami określając ją jako chorobę\nduszy.\nPamiętając o wartości i sensie każdego, nawet najmniejszego\nokresu życia, zadać można całkowicie racjonalne pytania: Czy nuda\nmoże stać się motywacją do działania? Czy te zjawiska,\ncharakterystyczne dla nudy w każdej epoce i z nią sprzężone, mogą\npopchnąć człowieka do działania?\nZnając rozumienie nudy w ujęciu mentalnym i pytanie\no motywację, spójrzmy na konkretne przykłady bohaterów, którzy\nswoją nudą udowadniają, że nawet ona jest warta dostrzeżenia.\nOfelia. Jedna z czołowych bohaterek „Hamleta” Williama Szekspira.\nCzym jest nuda w jej przypadku? Ofelia to bohaterka oderwana od\nświata, żyjąca w ciągłym kryzysie tożsamości i wartości. Jej\nmelancholia powoduje, że jako młoda dziewczyna odrywa się od\nświata ludzi, wokół których toczy się jej życie. Drętwieje mentalnie\ni fizycznie, jej duchowa egzystencja ogranicza się do chwilowych\npowrotów świadomości, związanych głównie z Hamletem - jej\nzachowanie jednak nawet w takich chwilach świadczy o głębokiej\nmelancholii. Ofelia zanurzona jest w etap życia√ w którym nie ma\njęz.\njęz.\n√int. jęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz. √int.\n272 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nsp. rzecz.\nsp.\nsp.\n49\n50\n51\n52\n53\n54\n55\n56\n57\n58\n59\n60\n61\n62\n63\n64\n65\n66\n67\n68\n69\n70\n71\n72\n73\n74\n75\n76\n77\n78\n79\n80\n81\n82\n83\n84\nwsparcia w odnajdywaniu siebie, a kryzys wartości z dnia na dzień\nrozbija ją wewnętrznie coraz bardziej.\nJak widać, w trakcie nudy całkiem sporo może się dziać. Nuda to\nbowiem stan, w który człowiek wchodzi już z pewnym bagażem\nemocjonalnym - to właśnie permanentna nuda Ofelii powoduje, że\nwszystkie konflikty duchowe√ z jakimi się mierzy, zaczynają prowadzić\nją do swoistego obłędu. Brak działania fizycznego, zawód miłością\ni brak możliwości skonfrontowania się z samą sobą√ spowodowany\nmelancholią - czy to mogło skończyć się dobrze? Dochodzimy więc\ndo pierwszego pytania. Do czego prowadzi Ofelię ten nieprzerwany\nkonflikt, z którym nie potrafi sobie poradzić, ten duchowy obłęd,\nz którego wyjścia nie ma? Do jedynej drogi, jaką w tej sytuacji może\nnadać życiu bohaterki autor. Skończyć je. Samobójstwo Ofelii jest\nwielowymiarowe - nie może ona przestać żyć w melancholii i nie może\njuż wrócić do normalności ze stanu, w jakim się znalazła. Nuda\ndoprowadziła ją do przepaści, w którą wpadła niemal niezauważenie\n- bo czymże jest nuda dla kogoś tak sponiewieranego życiem.\nTo właśnie jest wspomniana na początku tekstu oniryczna\nchoroba duszy, jaką nuda tworzy nad bohaterem. Szekspir, żyjąc\nw XVII wieku, dokładnie znał pojęcie nudy jako mentalnego łańcucha\n‿- oświecenie nie przyniosło leku na życiowe konflikty podyktowane\nemocjami, czuciem i wartościami.\nSkoro o czuciu mowa - wspomniany Weltscherz jako podstawa\npreromantyzmu kształtował się z postaw wynikających wprost z nudy\nżycia pierwszych romantyków, którzy znużeni oświeceniowym\nnihilizmem mentalnym i brakiem mocnych odczuć psychofizycznych,\nposzukiwali swojej tożsamości w uczuciach.\nAby zobrazować√ jak takie postawy życiowe wyglądają w\npraktyce, spójrzmy na pierwszego przedstawiciela preromantyzmu,\ncierpiącego (o ironio!) na zabójczy Weltschmerz - młodego Wertera\n(„Cierpienia młodego Wertera√ J.W. Goethe)√ Jedną z podstaw\nrozumienia stanowisk Wertera jest zauważenie jego wieku,\npodkreślonego aż w tytule dzieła - Werter jest młodym człowiekiem.\n‿Dość charakterystyczne jest ze względu na to postrzeganie siebie\njako jednostki nieprzeciętnej, która widzi, wie i czuje więcej niż inni.\n‿Lekceważący stosunek do reszty był ważnym aspektem jego nudy\njęz.\n√int.\njęz.\n√int.\njęz.\njęz.\njęz. jęz.\nort.\njęz.\n√int.\n√√int. jęz.\njęz. jęz.\njęz.\njęz.\njęz.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 273\nsp.\nsp.\nsp.\nsp.\nsp.\n85\n86\n87\n88\n89\n90\n91\n92\n93\n94\n95\n96\n97\n98\n99\n100\n101\n102\n103\n104\n105\n106\n107\n108\n109\n110\n111\n112\n113\n114\n115\n116\n117\n118\n119\n120\n- ‿Werter nie widzi zrozumienia, nie widzi oparcia i nie widzi\nposzanowania jego miłości. Pesymizm, który Werter posunął do\ngranic absurdu, powoduje, że staje się oderwany od świata innych\n(w znaczeniu mentalnym). Miłość do Lotty, tak irracjonalna, tak\nromantyczna, tylko potęguje to wrażenie. Można więc zadać pytanie -\nczy melancholia Ofelii i melancholia Wertera są podobne? Odpowiedź\nnie jest oczywista.\nWeltschmerz młodego Wertera wynika przede wszystkim ze\nstosunku do rzeczywistości√ jaki ten obiera. Werter sam decyduje się\nna samotność, bacznie obserwuje nędzę i kontempluje naturę. Bunt -\nto odpowiednie słowo na postawę Wertera. Niczym narrator\nMickiewiczowskiej „Romantyczności\" buntuje się wobec zastanego\nświata\nwartości\ni\npostuluje\nwłasny,\noparty\nna\nskrajnych\nprzeciwieństwach. U Ofelii cały ten proces nie zachodzi. Ofelia\nszamocze się między decyzjami innych ludzi, nie potrafi sama o\nniczym zdecydować, cierpi przez permanentny stan oderwania.\nWerter jest inny (bo też „xpowstał”x znacznie później, na przełomie\nepok).\n‿Działania Wertera, które prowadzą do powstawania tego stanu bólu\nświata√ są spowodowane nudą. Nie podoba mu się etap√ na którym\nznalazło się jego życie. Kiedy decyduje się odejść ze służby\ndyplomatycznej, bo rozumie, że nie pogodzi się ze światem, jego nuda\nprzechodzi na kolejny wymiar. Powoli tracąc nadzieję na znalezienie\noparcia dla swojego modelu świata (inna sprawa, czy znalezienie\ntakiego byłoby w ogóle wobec Wertera możliwe), zapada się coraz\ngłębiej w melancholiczny obraz rzeczywistości - a postulowane przez\nniego poznanie czuciem i emocjami uderza coraz mocniej.\n‿Cóż - uznanie świata za wroga może skończyć się tylko w jeden\nsposób. ‿Znowu - Ofelia nie konkretyzuje swoich uczuć w ten\nsposób, powody jej samobójstwa są zgoła inne. Samobójstwo\nWertera, kończące dzieło, jest wyrazem bezpośredniego konfliktu\nbądź ucieczki. Droga Ofelii kończy się w sposób naturalnie konieczny\nzasadami etycznymi wpisanymi w świat dzieła (samobójstwo jest też\nkonieczne fabularnie), ‿droga Wertera kończy się, bo Werter nie\nwytrzymuje już we własnym Weltschmerzu, zabija go choroba duszy,\nktórej przebieg jest zawsze inny.\njęz. jęz.\njęz.\n√int jęz.\njęz.\njęz. x x int.\n√int √int\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\n274 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nsp.\n121\n122\n123\n124\n125\n126\n127\n128\n129\n130\n131\n132\n133\n134\n135\n‿Nuda to melancholia, to mentalne wyjście poza schemat√ w którym\nbrak działania oznacza rozwój wewnętrznego konfliktu. Czy nuda\nmoże stać się motywacją? Jak widać powyżej, bezpośrednio nie.\nNuda wyzwala jednak pewne mechanizmy, które w połączeniu\nz charakterem bohatera (epoką√ w której żyje, epoką√ w której żyje\nautor itd.) mogą doprowadzić go do różnych działań. W opisanych\nprzypadkach była to śmierć. Czy wartość nudy w życiu obu bohaterów\nzostała określona podobnie? Nie, choć można odnieść takie wrażenie.\nIch nuda była przede wszystkim podyktowana epoką (sama nuda nie\nbyła kluczowa z punktu widzenia fabuły), a to właśnie w niej wartość\ntego stanu jest zawarta. Nuda dla Ofelii to życie we dworze jako młoda\ndziewczyna poszukująca własnej wartości, nuda dla Wertera to życie\nw pełnym natury świecie, wobec którego młodzieniec się buntuje.\nGdzie i czy w tym wszystkim chowa się obiektywne pojęcie nudy - to\nnajmniej ważna sprawa.\n/1170 wyrazów/\n√int\njęz.\n√int √int\njęz.\njęz. jęz.\njęz.\njęz.\n1. Spełnienie formalnych warunków polecenia: 1 pkt - wypracowanie w całości\nspełnia formalne warunki:\n\nznajduje się w nim odwołanie do lektury obowiązkowej (Hamleta Williama\nSzekspira)\n\nw całości dotyczy problemu wskazanego w poleceniu\n\njest wypowiedzią argumentacyjną\n\nnie zawiera kardynalnego błędu rzeczowego.\n2. Kompetencje literackie i kulturowe: 14 pkt\n\nw wypracowaniu wykorzystano w pełni funkcjonalnie Hamleta Williama Szekspira\n(funkcjonalna analiza postawy Ofelii, określenie przyczyn jej pełnego melancholii\nusposobienia, prowadzącego do śmierci bohaterki; wnioskowanie argumentacyjne\ndotyczące postawy i stanu emocjonalnego Ofelii); również w pełni funkcjonalnie\nwykorzystano odniesienie do Cierpień młodego Wertera J.W. Goethego\n(funkcjonalna analiza przyczyn nudy i melancholii, która prowadzi bohatera do\nsamobójczej śmierci)\n\nfunkcjonalnie wykorzystany kontekst historycznoliteracki (funkcjonalna analiza\nWeltschmerzu jako zespołu nastrojów charakterystycznych dla bohaterów\nsentymentalnych i kreacji preromantycznych) oraz psychologicznego (analiza\nuwarunkowań psychicznych towarzyszących nastrojom bohaterów); w analizie\nwszystkich utworów literackich\n\nbogata argumentacja\n\nfunkcjonalność omówionych dzieł literackich oraz kontekstów interpretacyjnych\nświadczą o erudycji zdającego\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 275\n\n2 błędy rzeczowe: pierwszy wynika z przypisania nudzie w sposób nieuzasadniony\ncharakteru onirycznego, drugi z niewłaściwej interpretacji cech oświecenia.\n3. Kompozycja wypowiedzi\n3a. Struktura wypowiedzi: 2 pkt - elementy treściowe zostały w przeważającej części\npracy zorganizowane problemowo; podział wypowiedzi został zaburzony w skali\nogólnej (częściowo niefunkcjonalny wstęp).\n3b. Spójność wypowiedzi: 0 pkt - w wypowiedzi występuje 9 zaburzeń spójności\nmiędzy- i wewnątrzakapitowej, które wprowadzają do wywodu chaos myślowy.\n3c. Styl wypowiedzi: 1 pkt - adekwatny do sytuacji komunikacyjnej, jednorodny.\n4. Język wypowiedzi\n4a. Poprawność językowa: 0 pkt - szeroki zakres środków językowych\n(zróżnicowana składnia, leksyka) umożliwiających pełną i swobodną realizację tematu;\n47 błędów językowych obniża ostateczną ocenę wypowiedzi.\n4b. Poprawność ortograficzna: 2 pkt - praca zawiera 1 błąd ortograficzny.\n4c. Poprawność interpunkcyjna: 0 pkt - praca zawiera 15 błędów interpunkcyjnych.\nŁącznie\n20 punktów\nPrzykład 3.\nBłędy\nrzeczowe,\nbłędy\nw kompozycji\nBłędy językowe\n(w tym\nstylistyczne),\nortograficzne\ni interpunkcyjne\n01\n02\n03\n04\n05\n06\n07\n08\n09\n10\n11\n12\n13\n14\n15\n16\n17\nWszystkie emocje√ targające bohaterem od wewnątrz, stanowią\nuzasadnione źródło pobudek do podejmowanych działań. Jednak czym\njest dla niego melancholia, która wprawia w stan zawieszenia? Czy\nmoże być również motywacją, czy wręcz przeciwnie - podjęcie się\nczynów może zachodzić tylko i wyłącznie po wyrwaniu się z impasu?\nLiteratura przedstawia sentymentalność niejednoznacznie, wszakże\njedno nie wyklucza drugiego, natomiast, jeśli melancholia już skłania do\ndziałania, nie są to czyny, które miałyby zmienić bieg spraw na lepsze.\nPowszechny obraz nostalgii skłania się ku definicji choroby duszy.\nCzłowiek oceniony na podstawie zachowania, który nie daje po sobie\nznać chęci do życia, słusznie uważany jest za chorego, aczkolwiek\nniewątpliwie uzasadniony jest wzajemny wpływ na siebie ciała i duszy.\nNa tej podstawie można wywnioskować, że wszelkie boleści duszy,x\npowodują negatywne skutki zachodzące w ciele, ale równie ważne jest\nto, że skutki mogą przekładać się na działania.\nDowodem tego w literaturze jest Raskolnikow ze „Zbrodni i kary”\nFiodora Dostojewskiego. Procesy zachodzące w jego umyśle skłoniły\n√int. jęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\nx int.\njęz.\njęz.\njęz.\n276 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nsp.\nsp.\n18\n19\n20\n21\n22\n23\n24\n25\n26\n27\n28\n29\n30\n31\n32\n33\n34\n35\n36\n37\n38\n39\n40\n41\n42\n43\n44\n45\n46\n47\n48\n49\n50\n51\ngo do wdrożenia w rzeczywistość określonego celu. Miało to odbicie\nrównież na jego zdrowiu. Raskolnikow całymi dniami spał, nie\nopuszczał pokoju i dolegała mu gorączka. Jego melancholia√\ntowarzysząca mu przed zabójstwem lichwiarki, była swoistą motywacją\ndo działania. Bohater pogrążający się w apatii, snujący się całymi\ngodzinami po nabrzeżach Newy, nieznajdujący dla siebie miejsca,\nzaczyna popadać w swoisty obłęd, a ten stan sprzyja podejmowaniu\ndecyzji o zabójstwie i wcieleniu w życie poglądów o wyższości jednych\ni niższości innych ludzi. Prześladujące myśli nie pozwoliły mu\nkontynuować dotychczasowego życia bez rozstrzygnięcia targającego\nnim dylematu. Niezaprzeczalnie jego stan był nade wszystko chorobą\nduszy, do której doprowadziła melancholia.\n‿Niewątpliwie melancholia w kontekście słabości doskwiera Werterowi\nz „Cierpień młodego Wertera” Johanna Wolfganga von Goethego.\nPodobnie jak Raskolnikow, Werter jest zmuszony do podjęcia\nnieodwracalnych decyzji, natomiast w przeciwieństwie do „Zbrodni\ni kary” Werter przez długi czas pozostaje bierny, więc stan jego duszy\nnie stanowił motywacji do żadnego działania, które mogłoby przynieść\npozytywne konsekwencje.\n‿Frustracja była nieodłącznym elementem życia tytułowej „Pani\nBovary”\nGustawa\nFlauberta.\nGłówna\nbohaterka\ntrwała\nw nieszczęśliwym związku, popadała w romanse, które stanowiły dla\nniej iluzję szczęścia, lecz płomień fascynacji wypalał się tak szybko, jak\npowstawał. Pełna sprzeczności Pani Bovary była nieustannie\nobciążona poczuciem niespełnienia i brakowało jej choć iskry nadziei\nna szczęśliwy obrót spraw. Życie w ciągłym letargu wykańczało ją od\nśrodka i miało swoje odbicie na jej najbliższych.\nRozważając wszystkie argumenty, melancholia nie bezpodstawnie\njest przedstawiona w literaturze jako choroba duszy. W żadnym\nz przypadków nie przyniosła pozytywnych skutków. Nie pchnęła do\ndziałania żadnego z bohaterów, lecz tylko pogłębiała ich problemową\nsytuację. Melancholia doprowadziła do zgubnych działań, więc nie\nmoże stanowić źródła motywacji, która jest zachęceniem do\nrozwijających czynów.\n/431 wyrazów/\njęz.\njęz.\n√int.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz. ort.\njęz.\njęz.\njęz.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 277\n1. Spełnienie formalnych warunków polecenia: 1 pkt - wypracowanie spełnia\nformalne warunki:\n\nznajduje się w nim odwołanie do lektury obowiązkowej (Zbrodni i kary Fiodora\nDostojewskiego)\n\nw całości dotyczy problemu wskazanego w poleceniu\n\nw przeważającej części jest wypowiedzią argumentacyjną\n\nnie zawiera kardynalnego błędu rzeczowego.\n2. Kompetencje literackie i kulturowe: 11 pkt\n\nw wypracowaniu wykorzystano w pełni funkcjonalnie Zbrodnię i karę Fiodora\nDostojewskiego\n(funkcjonalna\nanaliza\npostawy\nRaskolnikowa,\nwskazanie\ni uzasadnienie skutków melancholii bohatera; wnioskowanie argumentacyjne\ndotyczące postawy i stanu emocjonalnego Raskolnikowa); częściowo funkcjonalnie\nwykorzystano odniesienie do Cierpień młodego Wertera J.W. Goethego\n(powierzchowna analiza postawy Wertera, brak spójnej argumentacji)\n\nfunkcjonalnie wykorzystano jeden kontekst (kontekst literacki stanowi odwołanie do\npostawy Emmy, bohaterki Pani Bovary Gustawa Flauberta)\n\nzadowalająca argumentacja.\n3. Kompozycja wypowiedzi\n3a. Struktura wypowiedzi: 2 pkt - elementy treściowe zostały w pracy zorganizowane\nczęściowo problemowo, częściowo wyłącznie pod względem formalnym, linearnie\nz zachowaniem następstwa omawianych utworów.\n3b. Spójność wypowiedzi: 3 pkt - wypowiedź w całości jest spójna, 2 zaburzenia\nspójności w połączeniach zewnątrzakapitowych.\n3c. Styl wypowiedzi: 1 pkt - adekwatny do sytuacji komunikacyjnej, jednorodny.\n4. Język wypowiedzi\n4a. Poprawność językowa: 0 pkt - zadowalający zakres środków językowych\n(składnia i leksyka odpowiednie do realizacji tematu); 23 błędy językowe obniżają\nostateczną ocenę wypowiedzi.\n4b. Poprawność ortograficzna: 2 pkt - praca zawiera 1 błąd ortograficzny.\n4c. Poprawność interpunkcyjna: 2 pkt - praca zawiera 3 błędy interpunkcyjne.\nŁącznie\n22 punkty\n278 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami\n279\n3.\nInformacja o egzaminie maturalnym z języka polskiego\ndla absolwentów niesłyszących\nInformacje o egzaminie maturalnym z języka polskiego przedstawione w rozdziale 1. Opis\negzaminu maturalnego z języka polskiego jako przedmiotu obowiązkowego w części ustnej\nbez określania poziomu oraz w części pisemnej na poziomie podstawowym dotyczą również\negzaminu dla absolwentów niesłyszących. Ponadto zdający niesłyszący przystępują do\negzaminu maturalnego w warunkach i formie dostosowanych do potrzeb wynikających z ich\nniepełnosprawności.\nDostosowanie warunków przeprowadzenia egzaminu maturalnego dla absolwentów\nniesłyszących obejmuje m.in. czas trwania egzaminu. Z kolei dostosowanie dla tej grupy\nzdających formy egzaminu maturalnego z języka polskiego w części ustnej oraz w części\npisemnej na poziomie podstawowym polega przede wszystkim na ułatwieniu rozumienia\nzamieszczonych w zestawach/arkuszach egzaminacyjnych:\na) tekstów nieliterackich i poleceń poprzez:\n\nzastępowanie właściwymi odpowiednikami takich wyrazów, związków wyrazowych lub\ncałych zdań, które mogłyby być niezrozumiałe dla osób niesłyszących lub zrozumiane\nniewłaściwie\n\nwyjaśnianie przypisem ww. wyrazów, związków wyrazowych lub zdań;\nb) tekstów literackich poprzez wyjaśnianie przypisem archaizmów.\nZastosowane zmiany nie będą dotyczyły terminów z zakresu kształcenia kulturowego\ni literackiego oraz językowego.\nSzczegółowe informacje dotyczące egzaminu dla zdających ze specjalnymi potrzebami\nedukacyjnymi, w tym niesłyszących, określone są w Komunikacie dyrektora Centralnej Komisji\nEgzaminacyjnej w sprawie szczegółowych sposobów dostosowania warunków i form\nprzeprowadzania egzaminu maturalnego w danym roku szkolnym.\nW dalszej części tego rozdziału przedstawiono dostosowane dla osób niesłyszących\nprzykładowe zadania z rozwiązaniami na egzamin ustny (3.1) oraz przykładowe zadania\nz rozwiązaniami na egzamin pisemny na poziomie podstawowym (3.2). Zadania zostały\nwybrane z części 2.1 oraz 2.2 informatora, dlatego nie podaje się pod nimi ponownie wymagań\nogólnych i szczegółowych z podstawy programowej. Zachowano również numerację zadań.\n280 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\n3.1. Przykładowe zadania z rozwiązaniami. Część ustna dla\nabsolwentów niesłyszących\nZadanie 1. Lektura obowiązkowa\nPrzykład 1.\nObraz sytuacji społecznej po upadku powstania styczniowego. Omów zagadnienie na\npodstawie opowiadania Rozdziobią nas kruki, wrony… Stefana Żeromskiego. W swojej\nodpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.\nPrzykładowa realizacja zadania (1)7\nPlan wypowiedzi\nWprowadzenie - osadzenie zagadnienia w kontekście historycznym:\n\nPowstanie styczniowe jest nazywane ostatnim romantycznym zrywem.\n\nZakończyło się klęską i jego uczestników dotknął tragiczny los.\n\nDla Polaków, pozostających pod zaborami, nadszedł trudny czas rozliczeń\nz wewnętrznymi społecznymi podziałami, a nadzieja na wolność powoli zaczęła gasnąć.\nRozwinięcie zagadnienia w kontekście literacko-kulturowym:\na) Teza:\nUpadek powstania styczniowego był konsekwencją podziałów społecznych i braku\nspołecznej świadomości, do których przyczyniły się zabory.\nb) Argumenty:\n\nUtwór Stefana Żeromskiego powstał 22 lata po upadku powstania styczniowego.\nAutor z perspektywy czasu, obserwując współczesne sobie społeczeństwo,\nsformułował smutną diagnozę, która mówi o podziałach społecznych, samotności\nzwolenników powstania, braku świadomości chłopów, której przyczyną była izolacja\ntej grupy.\n\nSytuacja społeczna po upadku powstania styczniowego była trudna, a polskie\nspołeczeństwo podzielone. Grupa skupiona wokół Wielopolskiego była przeciwna\nzbrojnej walce przeciw zaborcy, chłopstwo żyjące w ciemnocie i poniżeniu nie znało\npojęcia tożsamości narodowej. Byli także zwolennicy walki i oporu, ale porozumienie\nmiędzy wszystkimi trzema grupami było niemożliwe.\n\nUtwór przedstawia okrutną poniewierkę głównego bohatera, Szymona Winrycha\n(czyli Andrzeja Boryckiego), który próbuje przemycić broń dla swojego oddziału. Nie\nma znikąd pomocy, tuła się głodny i umęczony. To on dokonuje także w monologu\nwewnętrznym oceny powstania, analizuje przyczyny klęski. Oskarża całe\nspołeczeństwo, które poddało się zbyt szybko, nie mając woli walki. Uważa, że\nodpowiedzialni za taki stan rzeczy są zwolennicy Wielopolskiego, uznający za\nsłuszne bierność i zgodę na niewolę.\n7 Wypowiedź została oceniona pozytywnie. W Informatorze przedstawiono tylko jej konspektowy zapis. Podobnie\nw przypadku pozostałych zadań na egzamin ustny.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 281\n\nŚmierć powstańca ma wymiar tragiczny, bohater ginie zabity przez oddział carskiej\narmii.\n\nRównie tragiczne są kolejne wydarzenia: ciało rozrywają wrony, a wynędzniały polski\nchłop bezcześci zwłoki powstańca, rabuje jego ubranie i ściąga skórę z konia.\nCiemny i ubogi chłop nie ma świadomości, że postępuje niegodnie.\nPodsumowanie:\nOpowiadanie Żeromskiego ukazuje społeczeństwo rozwarstwione, podzielone, niemające\nwspólnego celu, przez to bardzo słabe i narażone na skuteczne ataki z zewnątrz.\nPrzykładowa realizacja zadania (2)\nPlan wypowiedzi\nWstęp - osadzenie zagadnienia w kontekście historycznoliterackim:\nObraz sytuacji społecznej w epoce pozytywizmu funkcjonował jako temat utworów\nzwiązanych z prądem naturalizmu. Najważniejsze założenia tego prądu to: tematyka\nspołeczna, ukazywanie bohaterów z nizin społecznych oraz celowe ograniczanie roli fikcji\nliterackiej. Ponadto ważne było ukazywanie brutalnych, okrutnych i brzydkich obrazów\nrzeczywistości w sposób naturalny, bez upiększeń.\nRozwinięcie\nzagadnienia\nw\nkontekście\nliteracko-kulturowym\n(naturalizm\nw pozytywizmie):\na) Teza:\nW opowiadaniu Rozdziobią nas kruki, wrony… obraz tragicznej sytuacji społecznej po\nupadku powstania styczniowego został ukazany w sposób naturalistyczny.\nb) Argumenty:\n\nUpadek powstania styczniowego był dla walczących tragedią, podkreślił też poważne\nspołeczne różnice w sposobie walki z zaborcą.\n\nUtwór Stefana Żeromskiego powstał 22 lata po upadku powstania styczniowego.\nSytuacja społeczna po upadku powstania styczniowego była trudna, a polskie\nspołeczeństwo podzielone. Grupa skupiona wokół Wielopolskiego była przeciwna\nzbrojnej walce przeciw zaborcy, chłopstwo żyjące w ciemnocie i poniżeniu nie znało\npojęcia tożsamości narodowej. Byli także zwolennicy walki i oporu, ale porozumienie\nmiędzy wszystkimi trzema grupami było niemożliwe.\n\nUtwór przedstawia okrutną poniewierkę głównego bohatera, Szymona Winrycha,\nktóry próbuje przemycić broń dla swojego oddziału. Nie ma znikąd pomocy, tuła się\ngłodny i umęczony. Tułaczka bohatera ma wymiar symboliczny, a opis przeżyć\nbohatera oraz doświadczenie zimna, głodu, wilgoci, zmęczenia są bardzo\nsugestywne. Opisy krajobrazów: jesiennych pól, błotnistych dróg i szarego nieba\nwzmacniają przekaz.\n\nŚmierć powstańca, która jest głównym tematem utworu, ma wymiar tragiczny,\nbohater ginie zabity przez oddział carskiej armii. Ten akt ukazany jest w sposób\ndosłowny, pełen brutalności, czytelnik odczuwa cierpienie bohatera niemal fizycznie.\n\nAtak kruków i wron na ciało powstańca przedstawiony jest ze szczegółami\nanatomicznymi i fizjologicznymi, co podkreśla grozę śmierci.\n\nRównie tragiczne jest kolejne wydarzenie: wynędzniały polski chłop bezcześci zwłoki\npolskiego powstańca, rabuje jego ubranie, ściąga skórę z konia. Zachowanie chłopa\n282 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nwynika z biedy i nieświadomości, nie zdaje sobie sprawy, jak podły i niegodny czyn\npopełnia.\nPodsumowanie:\nOpowiadanie Żeromskiego wykorzystuje naturalistyczne obrazy, aby podkreślić konflikt\nwewnątrz polskiego społeczeństwa i tragiczną sytuację państwa pod zaborami. Okrucieństwo\ni brutalizm ukazanych wydarzeń wzmacniają przekaz i oddziałują na emocje czytelnika.\nZadanie 2. Kultura: literatura, sztuka, język\nPrzykład 1.\nJakie funkcje w tekstach kultury mogą pełnić symbole i alegorie? Omów zagadnienie\nna podstawie zamieszczonego poniżej materiału oraz wybranego utworu literackiego.\nJacek Malczewski\nDo sławy\nZbiory prywatne, 1903.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 283\nPrzykładowa realizacja zadania (1)\nPlan wypowiedzi\n1. Wprowadzenie:\n\nSymbol i alegoria to środki wyrazu artystycznego, które spełniają istotną funkcję\nw tekście kultury.\n\nAlegoria może za pomocą obrazu plastycznego, tekstu lub pojęcia przedstawiać\nznaczenie dosłowne i przenośne (np. grecka bogini Temida była przedstawiana jako\nkobieta z zawiązanymi oczyma i wagą - to alegoria sprawiedliwości).\n\nSymbol ma wiele znaczeń ukrytych, może być odczytywany w kontekście tradycji\nkulturowej lub treści danego utworu.\n2. Opis obrazu:\n\nObraz Jacka Malczewskiego przedstawia anioła, który zabiera na swoje skrzydła\nmałego chłopca.\n\nKształt pola obrazowego to prostokąt, jest to kompozycja kilkuplanowa, dynamiczna -\nna pierwszym planie znajduje się anioł z dzieckiem, drugi plan stanowi krajobraz wsi\nz pasącymi się krowami i linią horyzontu zamykającą pola.\n\nKolorystyka obrazu zachowuje równowagę barw ciepłych i zimnych, widać też\nkontrasty barwne.\n3. Interpretacja:\n\nPrzedstawiona scena może być rozumiana jako symboliczna podróż maleńkiego\ndziecka do przyszłej sławy, jako otwarta karta losu. Nie wiadomo, co będzie powodem\nsławy dziecka: talent, twórczość, a może bohaterski czyn?\n\nPrzedstawiona scena ukazuje baśniowy obraz: anioł w zielonej sukni pomaga dziecku\ndosiąść swych skrzydeł, nie wiadomo, co wydarzy się dalej. Nic nie mąci spokoju wsi,\njednak odbiorca obrazu może doświadczać niepokoju, ponieważ nie wie, co stanie się\nz dzieckiem.\n\nAnioł nosi zieloną suknię, co symbolizuje wolność i nadzieję, dziecko - białą - ten kolor\nsymbolizuje niewinność i nowy początek.\n4. Przykłady z literatury:\n\nSymbolami posłużył się Stanisława Wyspiański, konstruując dramat Wesele.\nWykorzystał symbolikę zjaw (np. Wernyhora, Stańczyk, Rycerz), przedmiotów (np.\nzłoty róg, czapka z piór, złota podkowa) i scen (np. chocholi taniec), aby przedstawić\ndiagnozę polskiego społeczeństwa przełomu XIX i XX w. oraz wskazać przyczyny\nniepowodzenia idei niepodległościowych.\n\nW tradycji kulturowej ukształtował się wizerunek kościotrupa lub kostuchy z kosą jako\nśredniowiecznej alegorii śmierci. Tak przedstawiano śmierć na obrazach, ale też w\nśredniowiecznej literaturze, choćby w utworze Rozmowa Mistrza Polikarpa ze\nŚmiercią.\n284 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\n5. Wniosek:\nDzięki mowie symboli i alegorii teksty kultury przedstawiają tematy i myśli, które wymagają\ngłębszej analizy, są związane z tradycją kulturową, z pojęciami i problemami\nuniwersalnymi.\n6. Zakończenie:\nSymbol i alegoria spełniają w tekstach kultury funkcję nośnika znaczeń ukrytych.\nPozwalają także pokazać poprzez obrazy - plastyczne lub słowne - myśli, które trudno\nwyrazić lub kluczowe treści, które chciał przekazać autor.\nPrzykładowa realizacja zadania (2)\nPlan wypowiedzi\n1. Wstęp:\nTeksty kultury powstają dzięki wykorzystaniu różnych tworzyw twórczych. Może to być\njęzyk lub obraz. Symbole i alegorie jako środki wyrazu artystycznego spełniają bardzo\nważną funkcję, ponieważ są nośnikami treści dosłownych i niedosłownych. Alegoria może\nmieć znaczenie dosłowne i jednoznaczne przenośne, natomiast symbol jest zawsze\nwieloznaczny.\n2. Opis dzieła:\nObraz Jacka Malczewskiego przedstawia scenę z aniołem i małym dzieckiem. Anioł,\no krótkich włosach, w zielonym odzieniu, pomaga wejść na swoje skrzydła małemu\ndziecku, ubranemu w białą koszulkę. Jedną dłonią podtrzymuje wchodzące na skrzydło\ndziecko, drugą pociąga je ku górze. Obie postaci są w centrum obrazu, którego\nkompozycja jest dynamiczna, otwarta i ma kilka planów. W oddali widzimy pasące się\nkrowy i linię horyzontu. Obraz utrzymany jest w jasnej kolorystyce. Budzi skojarzenia\nz wizerunkami Aniołów Stróżów z popularnych obrazków.\n3. Sproblematyzowanie:\nKażdy tekst kultury wyraża treści abstrakcyjne i/lub dosłowne. Alegorie i symbole są\nnośnikami tych znaczeń. Obraz Jacka Malczewskiego poprzez swoją dynamikę, temat i\nartystyczny zamysł pokazuje jak poprzez symboliczną wizję przedstawić problem lęku o\nprzyszłość. Ten obraz jest idealistycznym wyobrażeniem losów ubogiego wiejskiego\ndziecka, które pod opiekuńczymi skrzydłami anioła stróża podąża ku sławie. Obserwując\nobraz, widzimy jak wiele zależy od zastosowanych środków wyrazu.\n4. Przykłady z literatury:\n\nAlegoria prezentuje zazwyczaj treści moralizatorskie i dydaktyczne. Rozumienie\nalegorii opiera się na znajomości konwencji literackiej lub artystycznej. Znane\nprzykłady literackich alegorii to np. ujęcie motywu ojczyzny jako miotanego przez fale\nokrętu w satyrze Ignacego Krasickiego Świat zepsuty oraz w utworze Juliusza\nSłowackiego Testament mój.\n\nSymbol nie wymaga od odbiorcy znajomości konwencji, oddziałuje na wyobraźnię i\nemocje. Symboliczne znaczenie ma ostatnia scena dramatu Wesele Stanisława\nWyspiańskiego. Taniec gości weselnych do muzyki Chochoła oznacza, że\nspołeczeństwo polskie z pogranicza XIX i XX w. pogrążone jest w marazmie, przez co\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 285\nniezdolne do walki o odzyskanie niepodległości. Wyspiański chciał podkreślić w\ndramacie, że za narodową stagnację odpowiedzialna jest inteligencja, dla której od idei\nniepodległościowych ważniejsza jest możliwość realizowania się intelektualnie i\nartystycznie.\n5. Podsumowanie:\nFunkcje alegorii i symboli w tekstach kultury są uzależnione od celów, jakie stawiali sobie\ntwórcy różnych epok. Funkcja alegorii sprowadza się do wymiaru dydaktycznego.\nNatomiast symbol zachęca odbiorcę do poszukiwań kierunków i wariantów interpretacji -\ntaki też jest obraz Jacka Malczewskiego.\n286 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\n3.2.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami.\nCzęść pisemna na poziomie podstawowym dla\nabsolwentów niesłyszących\nW Informatorze dla każdego zadania podano:\n\nliczbę punktów możliwych do uzyskania za jego rozwiązanie (po numerze zadania)\n\nzasady oceniania rozwiązań zadań\n\npoprawne rozwiązanie każdego zadania zamkniętego oraz przykładowe rozwiązania\nkażdego zadania otwartego.\nCzęść 1. Język polski w użyciu\nWiązka 3.\nPrzeczytaj uważnie teksty, a następnie wykonaj zadania umieszczone pod nimi. Odpowiadaj\ntylko na podstawie tekstów i tylko własnymi słowami - chyba że w zadaniu polecono\ninaczej. Udzielaj tylu odpowiedzi, o ile Cię poproszono.\nTekst 1.\nColin A. Ronan\nEpoka lodowcowa\nW okresie poprzedzającym ostatnie 50 milionów lat epoki lodowcowe nie pojawiały się\nregularnie, lecz gdy już się zdarzały, to na ogół w bardzo dużej skali. Potężne zlodowacenie\nzdarzyło się około 2,2 miliarda lat temu, po nim przyszedł ciepły okres trwający około miliarda\nlat, a później znowu nastąpiło zlodowacenie, jeszcze większe niż uprzednio - tak duże, że\nniektórzy naukowcy nazywają je erą kriogeniczną lub erą superlodowcową. W popularnych\nopracowaniach używa się określenia „Ziemia-śnieżka”.\nSłowo „śnieżka” nie w pełni oddaje mordercze warunki, jakie wówczas panowały na Ziemi.\nTeoria mówi, że na skutek spadku promieniowania słonecznego o około 6 procent oraz\nzmniejszenia produkcji (lub akumulacji8) gazów cieplarnianych planeta w zasadzie straciła\nzdolność utrzymywania ciepła. Powierzchnia Ziemi stała się jedną wielką Antarktydą.\nTemperatury spadły aż o 45 stopni Celsjusza. Prawdopodobnie cała powierzchnia planety\nzamarzła, grubość skorupy lodu na oceanach sięgała 800 metrów na dużych szerokościach\ngeograficznych i dziesiątków metrów w tropikach.\nIstnieje dość duża rozbieżność między dowodami geologicznymi, które wskazują, że lód\nbył wszędzie, także na równiku, a dowodami biologicznymi, które równie przekonująco\nsugerują, że gdzieś musiała istnieć otwarta powierzchnia wody. Główny argument stanowią\ncyjanobakterie, które nie tylko przeżyły to doświadczenie, lecz także kontynuowały\nfotosyntezę, a do tego potrzebne jest światło słoneczne. Każdy, kto kiedykolwiek próbował coś\nzobaczyć przez warstwę lodu, doskonale wie, że lód bardzo szybko staje się nieprzezroczysty\ni już przy kilku metrach grubości w ogóle nie przepuszcza światła. Wysunięto dwa możliwe\nrozwiązania. Być może istniał jakiś niewielki obszar odkrytego oceanu (na przykład wokół\n8 Akumulacja - geologiczny proces gromadzenia się osadów (okruchów mineralnych, skał, cząstek\nroślin i zwierząt, lodu) na dnie zagłębień terenu.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 287\njakiegoś zlokalizowanego źródła ciepła). Druga możliwość jest taka, że lód mógł się tworzyć\nw taki sposób, iż pozostał przezroczysty - to się czasem zdarza w naturalnych warunkach.\nJeżeli Ziemia rzeczywiście zamarzła w całości, to powstaje bardzo trudne pytanie, w jaki\nsposób zdołała później rozmarznąć. Pokryta lodem planeta odbija tak dużą część ciepła, że\npowinna na zawsze pozostać zamarznięta. Okazuje się, że ratunek mógł nadejść ze strony\nstopionego wnętrza Ziemi. Być może raz jeszcze zawdzięczamy nasze istnienie tektonice.\nZgodnie z tą hipotezą ocieplenie nastąpiło za sprawą wulkanów, które przebiły się przez\nwarstwę lodu, emitując9 ciepło i wyrzucając na zewnątrz gazy, które stopiły śnieg i przywróciły\natmosferę. Zapewne nie jest dziełem przypadku, że koniec tego superzlodowacenia zbiegł się\nw czasie w eksplozją kambryjską - wiosną w historii życia na Ziemi, aczkolwiek panujące\nwówczas warunki zapewne nie przypominały współczesnej wiosny. W miarę ocieplenia się\nZiemia\nprzechodziła\nprawdopodobnie\nfazę\nnajburzliwszej\npogody,\nz\nhuraganami\nwywołującymi fale wysokie jak drapacze chmur i deszczami o nieopisanej intensywności.\nW tym czasie robaki, mięczaki i inne istoty, których środowiskiem były otwory w dnie\noceanu, zapewne nawet nie zauważyły, że na powierzchni coś się dzieje, lecz pozostałe formy\nżycia na Ziemi najprawdopodobniej stanęły na krawędzi całkowitej zagłady. Nasza obecna\nwiedza na temat tych odległych zdarzeń jest jednak zbyt nikła, aby można cokolwiek stwierdzić\nz całkowitą pewnością.\nColin A. Ronan, Dzieje Wszechświata. Od Wielkiego Wybuchu do końca czasu, Warszawa 1996.\nTekst 2.\nImmanuel Velikovsky\nEpoki zlodowacenia\nJak nas uczą, niewiele tysięcy lat temu wielkie obszary Europy i Północnej Ameryki pokrywały\nlodowce. Wieczny lód pokrywał nie tylko zbocza wysokich gór, ale wielką masą rozłożył się na\nkontynentach, nawet na szerokościach geograficznych o umiarkowanym klimacie. […]\nZaproponowano wiele idei i domysłów, aby wyjaśnić, jak powstawały epoki zlodowacenia\ni dlaczego się zakończyły. Niektórzy przypuszczali, że słońce w różnych okresach emituje\nwięcej lub mniej ciepła, co powoduje na Ziemi okresy gorąca i chłodu; ale brak dowodów, że\nsłońce jest taką „zmienną gwiazdą”, co by potwierdziło tę hipotezę.\nInni wysnuli przypuszczenia, że przestrzeń kosmiczna ma cieplejsze i zimniejsze obszary,\ni kiedy nasz układ słoneczny wędruje przez obszary zimniejsze, lód przesuwa się w stronę\nszerokości geograficznych bliższych tropikom. Jednak nie znaleziono żadnych fizycznych\nczynników, które byłyby odpowiedzialne za obecność takich ciepłych i zimnych obszarów\nprzestrzeni.\nNiektórzy zastanawiali się, czy procesja obszarów zrównania dnia z nocą albo powolna\nzmiana kierunku ziemskiej osi może powodować okresowe zmiany klimatu. Wykazano jednak,\nże różnice w nasłonecznieniu nie mogą być dostatecznie duże, aby stanowiły przyczynę epok\nzlodowacenia. […]\nNiektórzy\nz\nnaukowców\nupatrywali\nprzyczyny\nzlodowacenia\nw\nzmniejszeniu\npoczątkowego ciepła planety; okresy cieplejsze, między epokami zlodowacenia, przypisywano\nciepłu uwalnianemu przez hipotetyczny rozkład organizmów w warstwach bliskich powierzchni\nZiemi. Rozważano także wzrost i spadek aktywności gorących źródeł.\n9 Emitować - przewodzić, przesyłać.\n288 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nInni przypuszczali, że to pył pochodzenia wulkanicznego wypełnił atmosferę ziemską\ni powstrzymał nasłonecznienie, albo że przeciwnie - zwiększona zawartość dwutlenku węgla\nw atmosferze spowodowałaby spadek temperatur […].\nWszystkie wyżej wymienione teorie i hipotezy zawodzą, gdy nie mogą spełnić\nnajważniejszego warunku: po to, aby mogły się uformować masy lodu, musiały mieć miejsce\nznaczne opady. To wymaga obecności większych ilości pary wodnej w atmosferze, co jest\nwynikiem zwiększonego parowania powierzchni oceanów; ale to może być spowodowane\ntylko przez ciepło. Wielu naukowców zwracało uwagę na ten fakt i nawet wyliczyli, że dla\nwytworzenia pokrywy lodowej takiej jak w epoce zlodowacenia poziom powierzchni oceanu\npowinien w skutek parowania obniżyć się wiele stóp. Takie parowanie oceanów, po którym\nnastąpiłby szybki proces zamarzania, nawet w obszarach o klimacie umiarkowanym, mógłby\nwytworzyć epoki zlodowacenia. Problem jest następujący: co mogłoby spowodować\nparowanie i następnie szybkie zamarznięcie? Ponieważ nie jest znana przyczyna takich\nszybkich zmian rozgrzania i zamrożenia dużych obszarów planety, przyznano więc, że\n„obecnie przyczyna nadmiernego tworzenia się lodu na lądach stanowi zaskakującą\ntajemnicę, główny temat dla przyszłych badaczy zagadek Ziemi”.\nNieznane są nie tylko przyczyny pojawienia się i późniejszego znikania pokrywy lodowej,\nale problemem jest również to, jaki kształt geograficzny miał obszar pokryty lodem. Dlaczego\npokrywa lodowa na półkuli południowej poruszała się z terenów tropikalnych Afryki w stronę\npołudniowych obszarów polarnych, a nie w przeciwnym kierunku, i podobnie, dlaczego\nz półkuli północnej lód w Indiach poruszał się od równika w stronę Himalajów i większych\nszerokości geograficznych? Dlaczego lodowce w epoce zlodowacenia pokrywały większą\ncześć Północnej Ameryki i Europy, podczas gdy północna część Azji była od nich wolna? […]\nLodowce powstają na obszarach wiecznego śniegu; dlatego pozostają na zboczach\nwysokich gór. Północ Syberii jest najzimniejszy miejscem na Ziemi. Dlaczego epoka\nzlodowacenia nie dotknęła tego obszaru, podczas gdy objęła dorzecze Missisipi i całą Afrykę na\npołudnie od równika? Nie zaproponowano żadnego zadowalającego wyjaśnienia tej kwestii.\nImmanuel Velikovsky, Zderzanie światów, Londyn-Warszawa 2010.\n1 Stopa - jednostka miary, ok. 30 cm.\nZadanie 1. (0-1)\nWyjaśnij, na czym polega ironia zastosowana w pierwszym zdaniu drugiego akapitu\ntekstu Colina A. Ronana Epoka lodowcowa.\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 289\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n\nIronia zastosowana we wskazanym zdaniu polega na tym, że autor podkreśla, iż słowo\n„śnieżka” używane w odniesieniu do Ziemi z epoki lodowcowej, jest nieadekwatne, zbyt\nłagodne i nie oddaje rzeczywistych, morderczych warunków, jakie panowały na Ziemi\nw tamtym okresie.\n\nIronia zastosowana we wskazanym zdaniu polega na tym, że wykorzystano grę słów\no przeciwstawnych znaczeniach: „śnieżka”, synonim łagodności, jest zestawiony\nz określeniem „mordercze warunki”, co daje efekt ironii. Autor podkreśla, że rzeczywiste\nwarunki klimatyczne Ziemi w epoce lodowcowej można opisać jako mordercze.\nZadanie 2. (0-1)\nImmanuel Velikovsky poszczególne akapity swojego tekstu rozpoczyna wyrażeniami\ntypu: „inni wysnuli przypuszczenia”, „niektórzy zastanawiali się”. Określ, jaką funkcję\njęzykową pełnią takie wyrażenia w tekście.\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n Wyrażenia te przede wszystkim podkreślają hipotetyczny charakter rozważań, czyli\ndowodzą, że przyczyna zlodowacenia nie jest jeszcze wyjaśniona.\n\nW tekście użycie wyrażeń typu: „inni wysnuli przypuszczenia”, „niektórzy zastanawiali się”\nsprawia, że tekst ma walor poznawczy. Wyrażenia te pełnią funkcję informatywną.\nZadanie 3. (0-1)\nCzy Colin A. Ronan i Immanuel Velikovsky wskazują taką samą prawdopodobną\nprzyczynę zlodowaceń Ziemi? Uzasadnij odpowiedź na podstawie obu tekstów.\n290 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nNie. Tekst Colina A. Ronana wskazuje jedną teorię, tłumaczącą przyczynę powstania\nzlodowacenia Ziemi. Natomiast Immanuel Velikovski omawia sześć różnych teorii i hipotez\nwyjaśniających problem, stwierdza także, że żadna z nich nie tłumaczy przyczyn zlodowacenia\nw sposób przekonujący.\nZadanie 4. (0-2)\nRozważając\nnaukowy\nproblem\nzlodowaceń,\nImmanuel\nVelikovsky\ntwierdzi:\nZaproponowano inne teorie, o równie hipotetycznym charakterze, jednak nie wykazano\nistnienia zjawiska odpowiedzialnego za zmiany czy też zdolnego spowodować taki\nefekt. Na podstawie obu tekstów ustal, czy Colin A. Ronan zgodziłby się z zacytowanym\nstwierdzeniem. Odpowiedź uzasadnij.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt\nColin A. Ronan zgodziłby się z zacytowanym stwierdzeniem Immanuela Velikovskiego.\nWnioski w obu tekstach dotyczące wiedzy o przebiegu zlodowaceń są zbieżne, choć obaj\nautorzy prezentują inne teorie wskazujące na przyczynę zlodowacenia. Ronan zwraca uwagę\nm.in. na spadek natężenia promieniowania słonecznego, natomiast Velikovski pisze o kilku\nhipotezach tłumaczących przyczyny zlodowaceń. Obaj autorzy podsumowują swoje wywody\npodobnymi stwierdzeniami: Ronan nadmienia, że nic nie wiemy na temat przeszłości Ziemi,\nnatomiast Velikovski stwierdza, że nie ma „zadowalającego wyjaśnienia tej kwestii”.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nRonan mógłby zgodzić się ze stwierdzeniem Velikovskiego, ponieważ obaj piszą, że nie\nmożna przedstawić jednoznacznego wyjaśnienia kwestii przyczyn i przebiegu zlodowaceń.\nVelikovski podaje sześć hipotez, tłumaczących to zjawisko, ale ostatecznie obaj autorzy\nprzedstawiają podobny wniosek: za mało wiemy o dawnej przeszłości Ziemi, żeby stwierdzić\ncoś ostatecznie.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 291\nZadanie 5. (0-2)\nRozstrzygnij, czy autorzy tekstów zgodnie uważają, że prowadzenie badań nad\nzlodowaceniami Ziemi jest potrzebnym nauce odkrywaniem „zaskakującej tajemnicy”\nżycia naszej planety. Odpowiedź uzasadnij.\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne rozstrzygnięcie z trafnym odwołaniem do obu tekstów.\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie z trafnym odwołaniem do jednego tekstu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt\nNie można potwierdzić zgodnego stanowiska obu autorów tekstu. Immanuel Velikovski pisze\njednoznacznie, że zagadnienie zlodowaceń, ze względu na wiele niewyjaśnionych wątków,\nstanowi „główny temat dla przyszłych badaczy zagadek Ziemi”, natomiast Colin A. Ronan nie\nwyraził takiej opinii w sposób dosłowny. Z wypowiedzi autora: „nasza obecna wiedza na temat\ntych odległych zdarzeń jest zbyt nikła, aby można cokolwiek stwierdzić z całkowitą pewnością”\nmożna wywnioskować, że istnieje potrzeba i konieczność ciągłych badań, ale Conan nie\nstwierdza tego wprost.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nMoim zdaniem stanowisko autorów obu tekstów nie do końca jest zgodne. Velikovski\nstwierdza, że zagadnienie zlodowacenia powinno być głównym przedmiotem badań\nnaukowców, ponieważ nie wszystko zostało jeszcze wyjaśnione w tym temacie. Natomiast\nColin A. Ronan prezentuje trochę inną postawę niż Velikovski, co powoduje, że stanowiska\nautorów obu tekstów trudno uznać za zgodne.\n292 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nZadanie 6. (0-2)\nCzy wnioski dotyczące historii zlodowaceń Ziemi, które w swoich tekstach formułują\nColin A. Ronan i Immanuel Velikovsky, są podobne, czy się różnią? Odpowiedź\nuzasadnij, odwołując się do obu tekstów.\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne rozstrzygnięcie z trafnym odwołaniem do obu tekstów.\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie z trafnym odwołaniem do jednego tekstu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt\nKonkluzje dotyczące historii zlodowaceń w tekstach obu autorów są tożsame, ponieważ obaj\nstwierdzają, że aktualny stan wiedzy na temat przyczyn i przebiegu zlodowaceń oraz\nnastępujących ociepleń jest według Colina A. Ronana „nikły”, a zdaniem Immanuela\nVelikovskiego jest „tajemnicą”.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nKonkluzje dotyczące historii zlodowaceń w obu tekstach są podobne, ale przedstawione\ndowody i hipotezy się różnią. W swoim tekście Colin A. Ronan po opisie zmian klimatycznych,\ngeologicznych i biologicznych, jakie zachodziły na Ziemi podczas kolejnych zlodowaceń,\nstwierdza, że wiedza o „tych odległych zdarzeniach jest jednak zbyt nikła”. Do podobnych\nwniosków dochodzi Immanuel Velikovski.\nZadanie 7. (0-4)\nNa podstawie obu tekstów napisz syntetyzującą notatkę na temat: badania naukowe\nnad zjawiskiem zlodowacenia. Twoja wypowiedź powinna liczyć 60-90 wyrazów.\nUwaga: w ocenie wypowiedzi będzie brana pod uwagę poprawność językowa,\nortograficzna i interpunkcyjna.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 293\nZasady oceniania\nTreść\n3 pkt\n2 pkt\n1 pkt\n0 pkt\nnotatka spełnia\nkryteria A, B i C\nokreślone dla\n3 pkt, ALE\nprzekroczona\nzostała\ndozwolona\nliczba wyrazów\nnotatka spełnia\nkryteria A, B i C\nokreślone dla\n2 pkt, ALE\nprzekroczona\nzostała\ndozwolona\nliczba wyrazów\nnotatka\nspełnia\nkryteria A i C\nokreślone dla\n1 pkt, ALE\nprzekroczona\nzostała\ndozwolona\nliczba\nwyrazów\nALBO\nALBO\nALBO\nD. przedstawienie\nstanowiska\nkażdego\nautora\nnotatka\nprzedstawia -\noparte na\nkluczowych dla\ntematu\ninformacjach -\nstanowisko\nkażdego autora\nwzględem\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie\nnotatki,\nodtworzone na\npodstawie\ninformacji\nzawartych\nw tekście, na\nodpowiednim\npoziomie\nuogólnienia\nnotatka\nprzedstawia -\noparte na\nkluczowych dla\ntematu\ninformacjach -\nstanowisko\nkażdego autora\nwzględem\nzagadnienia\nokreślonego w\ntemacie notatki,\nodtworzone na\npodstawie\ninformacji\nzawartych\nw tekście, ale\npoziom\nuogólnienia jest\nzaburzony\nnotatka\nprzedstawia\nstanowisko\nkażdego autora\nwzględem\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie\nnotatki,\nodtworzone na\npodstawie\ninformacji\nzawartych\nw tekście\nnotatka nie\nspełnia\nżadnego\nz kryteriów\nokreślonego\ndla 1 pkt\n294 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nE. zestawienie\nstanowisk obu\nautorów\nw notatce\nzestawiono\nstanowiska obu\nautorów;\npoprawnie\nwskazano np.\npunkty wspólne/\nrozbieżne albo\nróżnorodność\naspektów\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie\nnotatki ujętych\nw tekstach obu\nautorów\nw notatce\nzestawiono\nstanowiska obu\nautorów;\npoprawnie\nwskazano np.\npunkty wspólne/\nrozbieżne albo\nróżnorodność\naspektów\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie\nnotatki ujętych\nw tekstach obu\nautorów\nstanowisk obu\nautorów nie\nzestawiono albo\nzestawiono je\nniepoprawnie;\nnie wskazano\nnp. punktów\nwspólnych/\nrozbieżnych\nalbo różnych\naspektów\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie\nnotatki ujętych\nw tekstach obu\nautorów\nF. spójność\nnotatka stanowi\nlogiczną\ni zorganizowaną\ncałość\nnotatka stanowi\nlogiczną\ni zorganizowaną\ncałość ALBO w\nnotatce\nwystępują\nusterki w\nspójności\nnotatka stanowi\nlogiczną\ni zorganizowaną\ncałość ALBO\nw notatce\nwystępują\nusterki w\nspójności\nD. długość notatki\n60-90 wyrazów\n60-90 wyrazów\n60-90 wyrazów\nPoprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna\n1 pkt - poprawny zapis, dopuszczalne dwa błędy (językowe, ortograficzne lub interpunkcyjne).\n0 pkt - trzy i więcej błędów (językowych, ortograficznych lub interpunkcyjnych).\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 3 pkt za treść\nTematem obu tekstów jest rozwikłanie zagadki powstania epoki lodowcowej w dziejach Ziemi.\nObaj autorzy, odwołując się do badań naukowców z różnych dziedzin, próbują weryfikować\nstawiane hipotezy badawcze. Colin Ronan swoje rozważania prowadzi wokół fenomenu\npowtórnego zlodowacenia, czyli docieka przyczyn powstania zjawiska: zlodowacenie -\nocieplenie - powtórne zlodowacenie. Emmanuel Velikovsky natomiast roztrząsa z pozycji\nróżnych dziedzin naukowych sam efekt zlodowacenia. Obaj autorzy przyznają, że\nwspółczesna nauka nie jest w stanie wyjaśnić tego zjawiska przyrodniczego.\n[71 wyrazów]\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt za treść\nPodstawową trudnością w badaniach nad epokami lodowcowymi jest dystans czasowy i brak\nmożliwości zebrania dowodów, które pozwoliłyby poprzeć formułowane teorie. Obaj autorzy\npiszą o istnieniu wielu hipotez naukowych, tłumaczących przyczyny, przebieg i zanik\nzlodowaceń. Według Colina A. Ronana widać rozbieżność między dowodami biologicznymi\ni geologicznymi, natomiast Immanuel Velikovsky twierdzi, że przyczyna zmian klimatycznych\nZiemi w epoce zlodowacenia jest „tajemnicą”.\n[59 wyrazów]\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 295\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt za treść\nRonan i Valikovsky eksponują różnorodność trudnych do udowodnienia, ze względu na\ndystans między współczesnością a epoką lodowcową, teorii na temat istnienia zlodowaceń\ni ich zaniku. Obaj autorzy podkreślają znaczenie działań naukowców podejmujących badania\nnad procesami zachodzącymi we wnętrzu Ziemi i na jej powierzchni, nad czynnikami\nbiologicznymi oraz zmianami klimatycznymi i dowodzą, że wiedza w tej dziedzinie jest\nniewielka, a jedyne, czym dysponujemy, to domysły i niewyjaśnione hipotezy.\n[67 wyrazów]\nCzęść 2. Test historycznoliteracki\nZadanie 2. (0-2)\nZapoznaj się z poniższym obrazem.\nLéon Bonnat\nHiob\n1880, Muzeum d’Orsay w Paryżu.\n296 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nZadanie 2.1. (0-1)\nDo jakiego epizodu z życia Hioba odnosi się obraz? W uzasadnieniu przywołaj sytuację\nz Księgi Hioba, ilustrującą twoją odpowiedź.\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna, odwołująca się do obu dzieł. Odpowiedź powinna odnosić się\ndo pokory Hioba, który w obliczu cierpienia nadal ufa Bogu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n\nObraz odnosi się do momentu z życia Hioba, gdy nagi i trędowaty, wystawiony na próbę\nwierności wobec Boga, oznajmia, że Stwórca jest sprawiedliwy i wszystko dzieje się\nwedług Jego woli, której trzeba się poddać. Jednak Hiob nie jest w stanie zrozumieć,\njakie grzechy popełnił, przeżywając takie męczarnie. Jest to jeden z końcowych\nepizodów biblijnej przypowieści o Hiobie.\n\nHiob zwraca się do Boga, zastanawia się, czemu to właśnie jego, pobożnego i dobrego\nczłowieka spotyka takie cierpienie. Jednakże oddaje się Stworzycielowi, rozkłada ręce,\njest bezradny, lecz wierny i ufny.\n\nOdnosi się do momentu, w którym Hiob wyznaje wierność Bogu, mimo że zostały na\nniego zesłane nieszczęścia.\nZadanie 2.2. (0-1)\nWyjaśnij znaczenie związku frazeologicznego hiobowe wieści.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie związku frazeologicznego.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n\nZła wiadomość, przynosząca smutek, cierpienie.\n\nHiobowe wieści to wiadomości tragiczne, zwiastujące cierpienie.\n\nZłe okrutne wieści wiążące się z cierpieniem.\n\nZła, tragiczna, przerażająca wiadomość lub informacja.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 297\nZadanie 6. (0-1)\nPrzypisz każdej z podanych w tabeli postaci mitologicznej (1-4) odpowiadające jej\nokreślenie wybrane spośród A-F.\nA. wierna żona\nB. waleczna księżniczka\nC. cierpiąca matka\nD. zwiastunka nieszczęść\nE. uosobienie kary\nF. patronka miast\nPostać mitologiczna\nOkreślenie\n1. Kasandra\n2. Pandora\n3. Niobe\n4. Penelopa\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne uzupełnienie wszystkich wskazań.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\n1D, 2E, 3C, 4A\nZadanie 9. (0-2)\nPrzeczytaj poniższy fragment tekstu.\nHomer\nOdyseja\nPieśń pierwsza\nAtena i Telemach\nMęża głoś, Muzo, wielce obrotnego, który zburzył święty gród Troi, a potem wiele wędrował,\nwidział miasta, ludzi tak wielu i ducha ich poznał. Wiele swym sercem wycierpiał na morzu,\nwalcząc o własną duszę i powrót towarzyszy. Ale i tak ich nie zbawił, choć bardzo pragnął.\nHomer, Odyseja, przeł. Jan Parandowski, Poznań 1994.\n298 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nZadanie 9.1. (0-1)\nDo którego z bohaterów mitologii greckiej odwołuje się podany fragment eposu\nHomera? Podaj jego imię i uzasadnij odpowiedź.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne podanie imienia bohatera wraz z uzasadnieniem.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n\nDo Odyseusza, ponieważ brał udział w wojnie trojańskiej - „co święty gród Troi\nzburzywszy”, a następnie tułał się po świecie, nie mogąc dotrzeć do domu - „długo błądził\ni w tułaczce swojej”.\n\nOdyseusz, gdyż we fragmencie przywołana jest tułaczka głównego bohatera, który\npragnął powrócić do rodzinnej Itaki. We fragmencie przywołane zostają również trudy,\njakich doświadczył, czego przykładem może być pokonanie cyklopa Polifema lub\nspotkanie z Kirke.\nZadanie 9.2. (0-1)\nOdwołując się do podanego fragmentu eposu Homera, określ, jaką rolę w starożytnej\nepopei pełniła inwokacja.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne określenie roli inwokacji w epopei.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n\nInwokacja pełniła rolę pewnego rodzaju wstępu, zapowiadała pokrótce temat utworu.\nW przypadku „Odysei” Homera inwokacja przekazuje czytelnikowi informację, że epos\nbędzie o podróży, błądzeniu.\n\nByła swoistym wstępem zapowiadającym treść utworu, uroczystym zwrotem do\nadresata (Muzy) prosząc o natchnienie.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 299\nZadanie 15. (0-1)\nZapoznaj się z poniższymi tekstami.\nTekst 1.\nPieśń o Rolandzie\nCLXXVI\nHrabia Roland leży pod sosną. Ku Hiszpanii obrócił twarz. Wiele rzeczy przychodzi mu na\npamięć: tyle ziem, które zdobył dzielny rycerz, i słodka Francja, i krewniacy, i Karol Wielki, jego\npan, który go wychował. Płacze i wzdycha, nie może się wstrzymać. Ale nie chce przepomnieć\nsiebie samego; bije się w piersi i prosi Boga o przebaczenie: „Prawdziwy Ojcze, któryś nigdy\nnie skłamał, ty, któryś przywołał świętego Łazarza spośród umarłych, ty, któryś ocalił Daniela\nspomiędzy lwów, ocal moją duszę od wszystkich niebezpieczeństw za grzechy, którem\npopełnił w życiu!”. Ofiarował Bogu swą prawą rękawicę, święty Gabriel wziął ją z jego dłoni.\nOpuścił głowę na ramię; doszedł ze złożonymi rękami swego końca. Bóg zsyła mu swego\nanioła Cherubina i świętego Michała Opiekuna; z nimi przyszedł i święty Gabriel. Niosą duszę\nhrabiego do raju.\nPieśń o Rolandzie, [w:] Literatura francuskiego średniowiecza, przekł. Tadeusz Boy-Żeleński, Warszawa 1992.\nTekst 2.\nMistrz E.S.\nArs moriendi\nOxford, Ashmolean Museum, Department of Prints and Drawings, 1460-1467.\n300 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nPorównaj fragment Pieśni o Rolandzie z ryciną Mistrza E.S. Ars moriendi.\nZ zamieszczonych poniżej odpowiedzi wybierz i zaznacz te, które świadczą o obecności\nmotywu ars moriendi i są wspólne dla obu tekstów.\nA. Obecność postaci nadprzyrodzonych.\nB. Osamotnienie w chwili śmierci.\nC. Nadzieja na zbawienie.\nD. Modlitwa umierającego.\nE. Rytualizacja śmierci.\nF. Patos.\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrawidłowa odpowiedź\nA, C, D, E\nZadanie 18. (0-1)\nPrzeczytaj poniższy fragment utworu.\nJan Kochanowski\nTren IX\nKupić by cię, Mądrości, za drogie pieniądze!\nKtóra, jesli prawdziwie mienią, wszytki żądze,\nWszytki ludzkie frasunki umiesz wykorzenić,\nA człowieka tylko nie w anioła odmienić,\nKtóry nie wie, co boleść, frasunku nie czuje,\nZłym przygodom nie podległ, strachom nie hołduje.\n[…]\nNieszczęśliwy ja człowiek, którym lata swoje\nNa tym strawił, żebych był ujźrzał progi twoje!\nTerazem nagle z stopniów ostatnich zrzucony\nI między insze, jeden z wiela, policzony.\nJan Kochanowski, Tren IX, [w:] tenże, Dzieła polskie, T. 2., Warszawa 1976.\nWypisz z Trenu IX cytat świadczący o zachwianiu postawy światopoglądowej poety\ngłoszonej przez niego we wcześniejszej twórczości. Uzasadnij wybór tego cytatu\nw kontekście znanych Ci trenów.\nCytat:\nUzasadnienie:\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 301\nZasady oceniania\n1 pkt - wypisanie cytatu wraz z uzasadnieniem.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\nCytat\nUzasadnienie\n„Nieszczęśliwy ja człowiek, którym lata\nswoje\nNa tym strawił, żebych był ujźrzał progi\ntwoje!”\nKochanowski w obliczu straty córki zdał\nsobie sprawę, że nie jest w stanie\nzachować stoickiego spokoju i zwątpił także\nw wiarę chrześcijańska, co najbardziej\nilustruje Tren XI, w którym Kochanowski\nszuka Orszulki w zaświatach innych religii,\na na końcu wyraża powątpiewanie\nw istnienie życia po życiu.\n„Terazem nagle z stopniów ostatnich\nzrzucony\nI między insze, jeden z wiela, policzony”.\nKochanowski wyraża w tych słowach swój\nżal do losu, wyznaje utratę wiary w stoickie\nmądrości, ponieważ w obliczu śmierci\nswojego dziecka filozofia stoicka, którą tak\ndługo wyznawał, okazała się nierealna, nie\ndająca pocieszenia.\n„ja człowiek, którym lata swoje\nNa tym strawił, żebych był ujźrzał progi\ntwoje!\nTerazem nagle z stopniów ostatnich\nzrzucony”.\nAutor w poprzednich trenach próbuje ukoić\nswoje cierpienie, szukając pocieszenia\nw filozofii (np. w stoicyzmie) i religii - tu\nuświadamia sobie, że wobec cierpienia są\none bezsilne.\nZadanie 22. (0-2)\nZapoznaj się z poniższymi tekstami.\nSarmatyzm - wykształcona w końcu XVI w. formacja kulturowa obejmująca ideologię,\nobyczajowość i kulturę szlachty w Rzeczypospolitej Obojga Narodów. […] geneza sarmatyzmu\nzwiązana jest z tzw. mitem sarmackim […]. Mit ten legł u podstaw ideału Sarmaty jako\nszlachcica-katolika i ziemianina, w którego światopoglądzie pierwszoplanową rolę grały takie\nwartości jak republikanizm i wolność, dawność rodu, wewnątrzstanowa równość, wiara\nkatolicka oraz swojskość.\nMichał Głowiński, Teresa Kostkiewiczowa, Aleksandra Okopień-Sławińska, Janusz Sławiński,\nSłownik terminów literackich, Wrocław 2000.\n302 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nJan Chryzostom Pasek\nPamiętniki\nWjeżdżając tedy Czarniecki do Lachowic w dzień Najświętszej Panny, wyszli przeciwko\nniemu processionaliter1 zakonnicy, szlachta, szlachcianki i kto tylko był w owym ciężkim\noblężeniu, „witaj!”, wołając, „zawitaj, niezwyciężony wodzu, niezwyciężony wojenniku, zawitaj\nod Boga nam zesłany obrońco!” Byli i tacy, osobliwie z białych głów, co wołali: „Zbawicielu\nnasz!” Zatulał uszy czapką, nie chcąc owego słuchać podchlebstwa. […] Zsiadał[o] tedy do\nkościoła rycerstwa siła i z naszego, i z litewskiego wojska. Dopieroż Te Deum laudamus2,\ndopiero tryumf! Z armat bito, aże ziemia drżała; a potem nabożeństwo śliczne, kazania,\ngratulacyje, dzięki Bogu za dobrodziejstwa i wszędy pełno radości, pomieszanej z płaczem;\nbo tam wszyscy magnatowie z księstwa litewskiego do tej fortece posprowadzali się byli.\nJan Pasek, Pamiętniki, Wrocław 1968.\n1 Processionaliter (łac.) - w procesji.\n2 Te Deum laudamus (łac.) - Ciebie Boga wysławiamy, wczesnochrześcijański hymn modlitewny.\nWykorzystując podaną definicję, określ dwie cechy postawy sarmackiej - obecne we\nfragmencie Pamiętników Jana Chryzostoma Paska - i zilustruj je przykładami z tekstu.\nCecha postawy sarmackiej\nPrzykład z tekstu\nZasady oceniania\n2 pkt - za podanie dwóch cech postawy sarmackiej, obecnych we fragmencie Pamiętników\nPaska, zgodnych z podaną definicją oraz ilustrujących je stosownych przykładów\nz tekstu.\n1 pkt - za podanie jednej cechy postawy sarmackiej oraz przykładu z tekstu.\n0 pkt - odpowiedź niepełna lub błędna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt\nCecha postawy sarmackiej\nPrzykład z tekstu\nReligijność\nUdział we mszy świętej z okazji przybycia Czarnieckiego.\nUmiłowanie wolności\nPodziękowania dla Czarnieckiego, którego nazwano\n„Zbawicielem”.\nWewnątrzstanowa równość\n„Zsiadał[o] tedy do kościoła rycerstwa siła i z naszego,\ni z litewskiego wojska”.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 303\nZadanie 26. (0-1)\nPrzeczytaj poniższy fragment utworu.\nAdam Mickiewicz\nKonrad Wallenrod\nJam to uczynił, dopełnił przysięgi,\nStraszniejszej zemsty nie wymyśli piekło.\nJa więcej nie chcę, wszak jestem człowiekiem!\nSpędziłem młodość w bezecnej obłudzie,\nW krwawych rozbojach, - dziś schylony wiekiem,\nZdrady mię nudzą, niezdolny do bitwy,\nJuż dosyć zemsty, - i Niemcy są ludzie.\nAdam Mickiewicz, Konrad Wallenrod, Warszawa 1982.\nNa podstawie podanego fragmentu Konrada Wallenroda wyjaśnij, jakiego problemu\nmoralnego dotyczą słowa tytułowego bohatera.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n\nBohater poświęcił życie żeby się zemścić, a u kresu życia waha się i podważa takiego\nżycia wartość oraz celowość swoich dawnych dążeń.\n\nKonrad Wallenrod siłuje się z problemem moralnym dotyczącym wyboru dobra swojego\nnarodu (walka z zakonem) a swoim własnym (ma już dość, poświęcił całe życie walce,\nktóra była niehonorowa i niegodna rycerza).\n304 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nZadanie 33. (0-2)\nPrzeczytaj poniższy fragment tekstu.\nTa epoka ma swój porządek. Po klęsce powstania styczniowego wyczerpały się marzenia\no szybkim odzyskaniu niepodległości. [Pisarze] proponowali, by czas niewoli zamienić w okres\nintensywnej pracy na rzecz społeczeństwa. Banał? Niezupełnie. Program […] był świadomą\nalternatywą wobec romantycznej idei „ojczyzny intymnej”. Mówił o potrzebie budowy życia\npublicznego, o kształtowaniu świadomości obywatelskiej, o pożytkach krytycznego stosunku\nwobec przeszłości.\nKierując się podobnymi zasadami, [artyści] dokonywali wyboru nie tylko tematów, ale\ni form. Opowiedziano się powszechnie za powieścią jako gatunkiem najodpowiedniejszym dla\nopisu otaczającego świata.\nGrażyna Borkowska, […], Warszawa 1996.\nZadanie 33.1. (0-1)\nO jakiej epoce mowa w tekście Grażyny Borkowskiej? Podaj nazwę tej epoki i uzasadnij\nswoją odpowiedź.\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna wraz z uzasadnieniem.\n0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania ocenione na 1 pkt\n\nPozytywizm. Powstał po upadku powstania styczniowego z jego głównymi założeniami\nbyła praca u podstaw (praca organiczna). Działania te miały zwiększyć świadomość\npolskiego społeczeństwa.\n\nPozytywizm. W pozytywizmie pojawiła się idea pracy organicznej oraz pracy u podstaw\nna rzecz rozwoju społeczeństwa, porzucono romantyczne ideały a realistyczna powieść\nprzeważyła nad poezją.\n\nPozytywizm. Ta epoka trwała w literaturze od ok. 1864 do 1890. Pisarze poprzez literaturę\nchcieli uczyć społeczeństwo nowych postaw, w tym pracy organicznej, pracy u podstaw.\nZa pomocą takich zachować można było zwiększyć dobrobyt państwa.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 305\nZadanie 33.2. (0-1)\nSformułuj jeden argument, którym uzasadnisz tezę zawartą w ostatnim zdaniu tekstu\nGrażyny Borkowskiej: Opowiedziano się powszechnie za powieścią jako gatunkiem\nnajodpowiedniejszym dla opisu otaczającego świata. W odpowiedzi odwołaj się do\nkonkretnego przykładu z literatury.\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania ocenione na 1 pkt\n\nW obliczu zniewolenia artyści obrali za cel kształtowanie publicznej świadomości -\npowieść zaś pozwalała na dotarcie w sposób przystępny do większej liczby osób.\nPrzykładem może być twórczość Bolesława Prusa - drukowana w odcinkach powieść\nLalka ukazywała przekrój polskiego społeczeństwa, propagując idee pracy u podstaw\ni pracy organicznej.\n\nW pozytywizmie powieść zyskała sławę, ponieważ komentowała ona rzeczywistość (było\nto jedno z założeń realizmu). Przykład powieści, która jest rzeczywistym źródłem wiedzy\njest „Lalka”, w której możemy dowiedzieć się, jak wyglądała Warszawa w czasach po\npowstaniu styczniowym.\nZadanie 35. (0-2)\nZapoznaj się z poniższym utworem.\nKazimierz Przerwa-Tetmajer\nDziś\nDawniej się trzeba było zużyć, przeżyć,\nby przestać kochać, podziwiać i wierzyć;\ndziś - pierwsze nasze myśli są zwątpieniem,\nnudą, szyderstwem, wstrętem i przeczeniem.\nDzieci krytyki, wiedzy i rozwagi,\ncudzych doświadczeń mając pełną głowę,\nchoćby nam dano skrzydła Ikarowe,\nnie mielibyśmy do lotu odwagi.\n306 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nMy nie tracimy nic, bośmy od razu\nnic nie przynieśli - i tylko nam bywa\ntak źle, że na złe takie brak wyrazu,\na serce pęka w nas i we krwi pływa.\nKazimierz Przerwa-Tetmajer, Dziś, [w:] tegoż, Poezje, Warszawa 1980.\nZadanie 35.1. (0-1)\nWyjaśnij znaczenie użytego w wierszu sformułowania skrzydła Ikarowe, odwołując się\ndo mitologii greckiej.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie znaczenia mitologizmu.\n0 pkt - za odpowiedź niepoprawną lub za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n\nSkrzydła Ikarowe są nowym doświadczeniem, szansą na poznanie nowych wrażeń, jak\nwzniesienie się w przestrzeni i bliżej słońca, co umożliwiły one Ikarowi.\n\nSkrzydła Ikarowe - archetyp zaczerpnięty z mitologii greckiej, symbolizujący potencjał\ni możliwość spełnienia swych marzeń, realizacji zamierzonych celów.\nZadanie 35.2. (0-1)\nOkreśl, o jakiej postawie człowieka przełomu XIX i XX wieku jest mowa w wierszu\nKazimierza Przerwy-Tetmajera i wyjaśnij, w jaki sposób użycie sformułowania skrzydła\nIkarowe pozwala zdefiniować tę postawę.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 307\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wskazanie postawy oraz wyjaśnienie sformułowania w kontekście\nwskazanej postawy.\n0 pkt - za odpowiedź niepoprawną lub niepełną albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n\nPostawa: dekadencka\nWyjaśnienie: W wierszu człowiek mimo „skrzydeł Ikarowych”, czyli metaforycznych nowych\nmożliwości, nie decyduje się na nie. Definiuje postawę bierności dekadentów\ni zrezygnowania.\n\nPostawa: dekadencka\nWyjaśnienie: Dekadenci to grupa inteligencji polskiej, która pogrążona była w stagnacji\ni swoistym marazmie. Ikarowe skrzydła obnażają postawę ludzi przełomu wieku, którzy\nbali się ryzykować i zapewne nie odważyliby się na realizację swych marzeń i planów, na\nco pozwalają symboliczne skrzydła Ikara.\nZadanie 37. (0-2)\nZapoznaj się z poniższymi tekstami.\nTekst 1.\nStanisław Wyspiański\nWesele\nChochoł\nKto mnie wołał,\nczego chciał -\nzebrałem się,\nw com ta miał:\njestem, jestem\nna Wesele,\nprzyjedzie tu\ngości wiele,\nżeby ino wicher wiał.\nCo się w duszy komu gra,\nco kto w swoich widzi snach:\nczy to grzech,\nczy to śmiech,\nczy to kapcan, czy to pan,\nna Wesele przyjdzie w tan.\nStanisław Wyspiański, Wesele, Wrocław 1994.\n308 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nTekst 2.\nStanisław Wyspiański\n[…]\nMuzeum Narodowe w Warszawie, 1898-1899.\nZadanie 37.1. (0-1)\nCo łączy obraz z zamieszczonym fragmentu dramatu Stanisława Wyspiańskiego?\nUzasadnij odpowiedź, odwołując się do obu dzieł.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 309\nZasady oceniania\n1 pkt - za odpowiedź poprawną, odwołującą się do obu dzieł.\n0 pkt - za odpowiedź niepoprawną lub niepełną albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n\nW tekście jest opisany moment przyjścia chochoła, który zapowiada dalsze następstwa\nakcji („co kto w swoich widzi snach”), natomiast obraz Stanisława Wyspiańskiego\nprzedstawia chochoły (róże owinięte w słomę) na plantach. Jest to spersonifikowany kwiat\nw ochronce.\n\nIlustracja jest powiązana, ponieważ fragment dramatu wypowiada chochoł i jego taniec\ntzw. „chocholi taniec” jest sceną pojawiająca się pod koniec tytułowego „Wesela” -\nanalogia do ilustracji\nZadanie 37.2. (0-1)\nW kontekście całego dramatu wyjaśnij symboliczne znaczenie postaci wypowiadającej\nsię w podanym fragmencie Wesela Stanisława Wyspiańskiego.\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna, odwołującą się do całego utworu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n\nChochoł był postacią fantastyczną pojawiającą się w „Weselu” i symbolizował brak\npowodzenia w działaniach polskiego społeczeństwa, beznadziejność.\n\n„Co się komu w duszy gra, co kto w swoich widzi snach” - chochoł zapowiada bieg\nwydarzeń - przybycie poszczególnych duchów do konkretnych postaci - konfrontacje\nwad, zderzenie z marazmem i letargiem.\n\nChochoł symbolizował bezwładność polskiego społeczeństwa oraz skorupę ochraniającą\npogrążony w niewoli naród.\n310 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nZadanie 43. (0-2)\nZapoznaj się z poniższym fragmentem utworu.\nTadeusz Borowski\nProszę państwa do gazu\nDużo, dużo aut pojechało do krematorium.\nJuż kończą. Trupy porozkładane na rampie zabiera ostatnie auto, klamoty są załadowane.\nKanada objuczona chlebami, marmoladą, cukrem, pachnąca perfumami i czystą bielizną,\nustawia się do odmarszu. Kapo kończy ładowanie kotła od herbaty zlotem, jedwabiami i czarną\nkawą. To na bramę dla wachmanów: puszczą komando bez kontroli. Parę dni obóz będzie żył\nz tego transportu: zjadał jego szynki i kiełbasy, konfitury i owoce, pił jego wódki i likiery, będzie\nchodził w jego bieliźnie, handlował jego złotem i tłumokami. Wiele wyniosą cywile za obóz, na\nŚląsk, do Krakowa i dalej. Przywiozą papierosy, jajka, wódkę i listy z domu.\nParę dni będzie obóz mówił o transporcie „Sosnowiec-Będzin”. Był to dobry bogaty\ntransport.\nTadeusz Borowski, Wspomnienia. Wiersze. Opowiadania, Warszawa 1977.\nZadanie 43.1. (0-1)\nNa podstawie podanego fragmentu Proszę państwa do gazu oraz znajomości całego\nopowiadania Tadeusza Borowskiego wyjaśnij pojęcie „człowiek zlagrowany”.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wyjaśnienie pojęcia w kontekście całego utworu.\n0 pkt - za odpowiedź niepoprawną lub niepełną albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n\nCzłowiek lagrowany to człowiek, który został poddany częściowej dehumanizacji w trakcie\npobytu w obozie koncentracyjnym.\n\nCzłowiek lagrowany jest pozbawiony moralności. Przeżycia obozowe doprowadziły do\nodwrócenia się u niego wewnętrznego Dekalogu i dehumanizacji.\n\nCzłowiek lagrowany - jednostka zaciągnięta do niemieckich obozów zagłady w trakcie\nII wojny światowej, odarta z wcześniejszego życia, która na nowo musi zdefiniować\nmoralność i człowieczeństwo.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 311\nZadanie 43.2. (0-1)\nPodaj dwa inne przykłady zachowania więźniów obozu koncentracyjnego opisanego\nprzez Tadeusza Borowskiego świadczące o zlagrowaniu człowieka.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne podanie dwóch przykładów.\n0 pkt - za odpowiedź niepoprawną lub niepełną albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n\nKradzieże ludzi przybywających do obozu, aby zdobyć pożywienie i inne przedmioty\nużytku; wyrzeczenie się relacji, jeśli jest to w stanie zapewnić przeżycie.\n\nWięźniowie obozu zaczęli odczuwać nienawiść wobec współwięźniów, za także nowych,\npoddanych eksterminacji ludzi. Innym zachowaniem była dramatyczna walka\no pożywienie: egzystencja kosztem życia innych; kradzież jedzenia czy jedzenie traw\ni produktów nieprzeznaczonych dla ludzi.\nZadanie 52. (0-2)\nZapoznaj się z poniższym fragmentem tekstu.\nOlga Tokarczuk\nProfesor Andrews w Warszawie\nNastępnego dnia, gdy upewnił się, że telefon wciąż nie działa, znalazł czynny mały sklep\nna swoim osiedlu. […] Gdy wychodził, przywieźli właśnie chleb i sklep zapełnił się w ciągu\nkilku minut. Ustawił się w ogonku i sprzedawczyni bez pytania podała mu bochenek; zapłacił\ni odszedł. Widocznie jednak ciągnęło go do ludzi, pociągał go ciepły tłum ustawiony w długie\nkolejkowe wężyki, bo nie chciało mu się wracać od razu do ciasnej i pustej kawalerki.\nZatrzymał się przy blaszanych stołach ustawionych wprost na chodniku, przed którymi ludzie\nposłusznie stali w ogonku. Patrzył na ich twarze, szukał wśród nich Goshy, może gdzieś tu\nbyła. Ludzie milczeli złowrogo. Byli poważni, spięci, jakby niewyspani.\nPrzytupywali. Najbardziej ponury naród świata. A mimo to przystanął koło nich. Nie, nie\ndlatego, że ich potrzebował, ale dlatego, że płynęło od nich zwyczajne ludzkie ciepło. Mroźne\npowietrze topniało od ich oddechów. Patrzył na opatulone sprzedawczynie, które odławiały\nz wielkich beczek dorodne szare karpie. […] Ucho profesora Andrewsa złapało melodię tej\n312 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nkantyczki i teraz śpiewało mu w głowie: „Żywą czy na miejscu?”. Profesor mógł się tylko\ndomyślać znaczenia. […]\nPrzeszedł go dreszcz. Miał wrażenie, że bierze udział w religijnym rytuale. Zabijanie\nryby. „Żywą czy na miejscu?”, te powtarzane słowa hipnotyzowały go. Zapragnął nagle\nwłączyć się w tę okrutną powtarzalność i odejść z martwą rybą w siatce, jak wszyscy.\nBezwiednie stanął w ogonku, ale gdy zobaczył mały, czteroosobowy oddział żołnierzy\nz psem, otrzeźwiał. Zawstydził się nawet. Ludzie w milczeniu odwrócili wzrok od żołnierzy.\nPatrzyli teraz na własne stopy albo gdzieś w powietrze. Profesor z rozpaczą pomyślał\no swoim londyńskim gabinecie, o książkach i cieple elektrycznego kominka.\nOlga Tokarczuk, Profesor Andrews w Warszawie, [w:] tejże, Gra na wielu bębenkach, Kraków 2007.\nZadanie 52.1. (0-1)\nWypisz z tekstu trzy różne sformułowania, które informują o czasie akcji w utworze.\nNa ich podstawie określ czas wydarzeń historycznych w opowiadania Olgi Tokarczuk.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne wypisanie trzech sformułowań i wykorzystanie ich w określeniu czasu\nhistorycznego w opowiadaniu.\n0 pkt - za odpowiedź niepoprawną lub niepełną albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n\n„Przed którym ludzie posłusznie stali w ogonku”, „Patrzył no opatulone sprzedawczynie,\nktóre odławiały z wielkich beczek dorodne szare karpie”, „ gdy zobaczył mały,\nczteroosobowy oddział żołnierzy” - Stan wojenny 13 grudnia 1981 r.\n\n„Następnego dnia, gdy upewnił się, że telefon wciąż nie działa” „Gdy zobaczył mały,\nczteroosobowy oddział żołnierzy” „Kudzie posłusznie stali w ogonku” - wprowadzenie\nstanu wojennego.\n\n„zabijane ryby. Żywą czy na miejscu” - czas Świąt Bożego Narodzenia, przed Wigilią.\n„stanął w ogonku” - czasy kolejek w PRL-u. „czteroosobowy oddział żołnierzy z psem” -\nkontrole, inwigilacja, stan wojenny.\n„Pociągał go ciepły tłum ustawiony w długie kolejkowe wężyki”, „czteroosobowy oddział\nżołnierzy z psem”, „Zabijanie ryby”. Akcja toczy się w grudniu, przed Bożym Narodzeniem\npodczas stanu wojennego.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 313\nZadanie 52.2. (0-1)\nUzasadnij, że narrator opowiada o wydarzeniach językiem ezopowym.\nZasady oceniania\n1 pkt - za poprawne uzasadnienie.\n0 pkt - za odpowiedź niepoprawną lub niepełną albo za brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n\nNarrator zwraca uwagę na formułę sprzedawcy. „Martwą czy żywą rybę”, w wyniku\nokoliczności, nabierze to znaczenia o charakterze ukrytym. Rytuał religijny, zawstydzenie\nsię i żołnierze mówią o wszechobecnej śmierci i strachu.\n\nNie mówi wprost o wydarzeniach, unika bezpośrednich określeń, tak jakby chciał uniknąć\ncenzury.\n314 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2022/2023\nZ opinii Recenzentów:\nZaproponowana formuła jest zgodna z podstawą programową z 2018, obejmuje wszystkie\nwymagania ogólne (co jest najważniejsze) i większość wymagań szczegółowych. Układ\nInformatora jest przejrzysty. Jasno omówione są cechy zadań. […]\nBardzo dobra jest koncepcja pierwszej części arkusza egzaminu pisemnego: konfrontacja dwóch\ntekstów, pytania analityczne, napisanie notatki.\ndr hab. Krzysztof Biedrzycki, prof. UJ\nW części ustnej zaplanowano sprawdzenie zarówno umiejętności czytania utworów literackich\noraz innych tekstów kultury, jak też zagadnień językowych, retorycznych, tworzenia wypowiedzi,\nsamokształcenia. […] Interesującym wymaganiem jest wprowadzenie obowiązku odniesienia się\nw przynajmniej jednym pytaniu zadanym w trakcie rozmowy na temat realizowanych poleceń do\nindywidualnej refleksji zdającego dotyczącej omawianego zagadnienia. Rozmowa może wówczas\nstać się okazją do przybliżenia literatury doświadczeniom egzystencjalnym młodego człowieka.\nSzczegółowo opisane kryteria oceniania części ustnej pozwalają na precyzyjne wartościowanie\nwyników egzaminu.\nInteresującym i nowym zadaniem wprowadzonym w części I. Język polski w użyciu jest notatka\nsyntetyzująca, rozumiana jako forma zwięzłego przedstawienia informacji istotnych dla dwóch\ntekstów. Jej zredagowanie wymaga dokonania analizy, syntezy, sformułowania uogólnienia na\npodstawie tekstów, czyli praktycznych umiejętności, które są szczególnie pożądane nie tylko\nw sytuacjach szkolnych, ale również w karierze zawodowej. Tak pomyślana formuła polecenia\nstanowi dobrą kontynuację i poszerza umiejętność logicznego streszczenia tekstu nieliterackiego\nsprawdzaną na egzaminie ósmoklasisty. Nowością jest wprowadzenie w kryteriach oceniania\npoprawności językowej, ortograficznej, interpunkcyjnej. Zadanie więc wymaga syntetycznego\nprzedstawienia wskazanego problemu na podstawie tekstów oraz uczy precyzji, jasności,\nklarowności wypowiadania się na temat omówiony w podanym tekście.\ndr Renata Bryzek\nEgzamin pisemny na poziomie podstawowym składający się z trzech części sprawdza nie tylko\nrozumienie tekstu, lecz także umiejętność korzystania z niego - porównywania go z innym\ntekstem, analizowania i syntetyzowania, znajomość zagadnień historycznoliterackich i umiejętność\ntworzenia wypowiedzi argumentacyjnej. Napisanie wypracowania wymaga omówienia problemu\nsformułowanego w temacie na podstawie dwóch utworów literackich (w tym jednego z listy lektur\nobowiązkowych) i dwóch kontekstów, co wyklucza ograniczenie się do interpretacji znanego\nz lekcji tekstu czy streszczanie go. Już zatem na poziomie podstawowym uczeń powinien\nwykazać się nie tylko dobrą znajomością lektur, rozumieniem funkcji środków artystycznych, lecz\ntakże umiejętnością wykorzystania nabytej w szkole kompetencji kulturowej.\nZ uznaniem trzeba się odnieść do pracy redaktorów Informatora - został on przygotowany z dużą\nstarannością i wyraźną troską o jednoznaczność i czytelność zawartych w nim informacji. Może\nwięc pełnić funkcję przewodnika dla nauczycieli przygotowujących swoich uczniów do egzaminu\ndr hab. Anna Cegieła, prof. UW\nInformator o egzaminie maturalnym z języka polskiego (część ustna i część pisemna na poziomie\npodstawowym) jest bardzo dobrym opracowaniem, które nie tylko pomoże uczniom\ni nauczycielom w przygotowaniu się do egzaminu maturalnego, ale także posłuży do lepszego\nkształtowania metodycznego edukacji na poziomie szkoły ponadpodstawowej. Raz jeszcze\npodkreślę, iż powiązanie literatury z innymi tekstami kultury jest cenne, bowiem pokazuje\nuczniowi, iż literatura pomaga w zrozumieniu otaczającego nas świata, a nauczycielowi\npodpowiada, jak uatrakcyjnić jej prezentację na lekcjach języka polskiego. Także jak, dzięki\npowiązaniu z kształceniem językowym, w tym elementami retoryki, trafnie ukazać rolę języka jako\nnarzędzia, dzięki któremu poznajemy i organizujemy nasze postrzeganie świata.\nprof. zw. dr hab. Jakub Z. Lichański\nEGZAMIN\nMATURALNY\nJęzyk polski\nISBN 978-83-66725-03-4\n9 7 8 8 3 6 6 7 2 5 0 3 4","answer":"A","answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-podstawowy/zad-Temat_6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":267,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"}]}