{"paper":{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"variant":null,"exam_pdf":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony.pdf","key_pdf":null,"question_count":24,"source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},"questions":[{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony/zad/1","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony","number":"1","points":2,"ptype":"closed","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 1. (0-2)\nDokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź, która - zgodnie z tekstem Sławomira Mrożka -\nstanowi uszczegółowienie argumentu zawartego w tym zdaniu. Uzasadnij wybraną\nodpowiedź.\nSławomir Mrożek w opowiadaniu Hamlet buduje sytuację absurdalną, o czym świadczy\nA. budowanie rozwoju akcji na bazie kolejnych paradoksów.\nB. obecność dialogów charakteryzujących postacie.\nC. wprowadzenie elementów patosu w kreacji bohaterów.\nD. wprowadzenie narracji personalnej.\nUzasadnienie:\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 33\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury oraz innych\ntekstów kultury, a także ich wzajemnej korespondencji.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.\nII. Kształcenie językowe.\n3. Funkcjonalne wykorzystywanie wiedzy o języku w odczytaniu sensów zawartych\nw strukturze głębokiej tekstów literackich i nieliterackich.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\nZakres podstawowy\n10) rozpoznaje w utworze sposoby kreowania: świata przedstawionego (fabuły, bohaterów,\nakcji, wątków, motywów), narracji, […]; interpretuje je i wartościuje.\nZakres rozszerzony\n1) odczytuje tekst w jego warstwie semantycznej i semiotycznej.\nII. Kształcenie językowe.\n3. Komunikacja językowa i kultura języka. Zdający:\nZakres podstawowy\n4) rozpoznaje zjawiska powodujące niejednoznaczność wypowiedzi ([…] paradoksy […]).\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne wskazanie odpowiedzi i jej uzasadnienie.\n1 pkt - poprawne wskazanie odpowiedzi.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt\nA\nUzasadnienie: Budowanie rozwoju akcji na bazie kolejnych paradoksów wynika\nz następujących po sobie etapów obsadzania roli Hamleta oraz wydarzeń z tym związanych,\nktóre skutkują wewnętrznie sprzecznym rozwiązaniami.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":32,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony/zad/1.1","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony","number":"1.1","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 1.1. (0-1)\nNapisz, jakich dwóch wydarzeń z życia Wokulskiego dotyczy aluzja zawarta\nwe fragmencie.\nWymaganie ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […] oraz umiejętność mówienia o nich\nz wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 51\nZakres podstawowy\n8) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie\nprogramowej jako lektury obowiązkowe.\nLektura obowiązkowa wskazana w podstawie programowej:\nBolesław Prus, Lalka.\nZakres rozszerzony\n12) rozumie pojęcie aluzji literackiej, rozpoznaje aluzje w utworach i określa ich znaczenie\nw interpretacji utworów.\nZasady oceniania\n1 pkt - podanie dwóch wydarzeń z życia Wokulskiego.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nUdział w powstaniu styczniowym, pobyt na zesłaniu.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony/zad-1.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":50,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony/zad/1.2","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony","number":"1.2","points":1,"ptype":"closed","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 1.2. (0-1)\nRozstrzygnij, czy zacytowany fragment Lalki jest aluzją literacką. W uzasadnieniu\nwykorzystaj tekst Konrada Górskiego.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […] oraz umiejętność mówienia o nich z\nwykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych poziomach:\ndosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\nZakres podstawowy\n8) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie\nprogramowej jako lektury obowiązkowe.\nLektura obowiązkowa wskazana w podstawie programowej:\nBolesław Prus, Lalka.\nZakres rozszerzony\n12) rozumie pojęcie aluzji literackiej, rozpoznaje aluzje w utworach i określa ich znaczenie\nw interpretacji utworów.\nZasady oceniania\n52 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\n1 pkt - trafne rozstrzygnięcie i uzasadnienie.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nFragment Lalki nie jest aluzją literacką, ponieważ nie nawiązuje do żadnego utworu\nliterackiego.\nZadanie 2. (0-2)\nWyjaśnij, jakie znaczenie dla kompozycji i wymowy ostatniego akapitu tekstu Konrada\nGórskiego ma zastosowane w nim wypowiedzenie Wprost przeciwnie!.\nZnaczenie dla kompozycji:\nZnaczenie dla wymowy:\nWymaganie ogólne\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n2. Wykorzystanie kompetencji językowych i komunikacyjnych w wypowiedziach […]\npisemnych.\nWymaganie szczegółowe\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n1. Elementy retoryki. Zdający:\nZakres podstawowy\n4) wyjaśnia, w jaki sposób użyte środki retoryczne (np. […] wykrzyknienia […]) oddziałują\nna odbiorcę.\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawna odpowiedź z odwołaniem do kompozycji i wymowy tekstu.\n1 pkt - poprawna odpowiedź z odwołaniem do kompozycji lub do wymowy tekstu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt\nZnaczenie dla kompozycji: Wypowiedzenie wzmacnia kontrast między aluzją literacką\na plagiatem.\nZnaczenie dla wymowy: Wypowiedzenie jest wykrzyknieniem użytym, aby podkreślić, że\naluzja literacka nie ma nic wspólnego z plagiatem, ale jest wyrazem podziwu dla dzieła,\nz którego czerpie się inspirację.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 53\nZadanie 3. (0-1)\nBezpośrednia aluzja literacka może być\nA. inspiracją polemiczną.\nB. przeróbką utworu literackiego.\nC. kontynuacją fabuły innego dzieła.\nDokończ zdania - wpisz literę odpowiadającą rodzajowi aluzji literackiej, o którym\nKonrad Górski pisze w odniesieniu do dramatu Zygmunta Krasińskiego.\nKonrad\nGórski\nprzykładem\naluzji\nliterackiej\nuczynił\nutwór\nNie-Boska\nkomedia\nZygmunta Kraińskiego. Ten dramat jest .\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\nZakres podstawowy\n8) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie\nprogramowej jako lektury obowiązkowe.\nLektura obowiązkowa wskazana w podstawie programowej:\nZygmunt Krasiński, Nie-Boska komedia.\nZakres rozszerzony\n12) rozumie pojęcie aluzji literackiej, rozpoznaje aluzje w utworach i określa ich znaczenie\nw interpretacji utworów.\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nA\n54 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\nZadanie 4. (0-2).\nWedług Konrada Górskiego przesłanie Nie-Boskiej komedii będzie niezrozumiałe dla\nczytelnika, który nie zna przynajmniej schematu fabuły i zawartości ideowej dzieła\nDantego. Uzasadnij słuszność tego stwierdzenia. W odpowiedzi uwzględnij Nie-Boską\nkomedię oraz znane ci fragmenty Boskiej komedii.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n1. Doskonalenie umiejętności wyrażania własnych sądów, argumentacji i udziału w dyskusji.\n3. Kształcenie umiejętności formułowania i uzasadniania sądów na temat dzieł literackich oraz\ninnych tekstów kultury.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\nZakres podstawowy\n8) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie\nprogramowej jako lektury obowiązkowe.\nLektury obowiązkowe wskazane w podstawie programowej:\nZygmunt Krasiński, Nie-Boska komedia\nDante Alighieri, Boska komedia (fragmenty)\nZakres rozszerzony\n1) odczytuje tekst w jego warstwie semantycznej i semiotycznej.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n1. Elementy retoryki. Zdający:\nZakres rozszerzony\n2) stosuje różne typy dowodzenia w wypowiedzi (indukcyjne, dedukcyjne, sylogizmy).\n2. Mówienie i pisanie. Zdający:\nZakres podstawowy\n1) zgadza się z cudzymi poglądami lub polemizuje z nimi, rzeczowo uzasadniając własne\nzdanie.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 55\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne uzasadnienie z odwołaniem do obu tekstów.\n1 pkt - poprawne uzasadnienie z odwołaniem do jednego tekstu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt\nJeśli czytelnik „Nie-Boskiej komedii” nie zna dzieła Dantego, nie zrozumie, że Krasiński,\nkreując katastroficzną wizję przyszłości, polemizuje z optymistyczną wymową „Boskiej\nkomedii”. Nie zauważy też analogii pomiędzy sceną zwiedzania przez Hrabiego obozu\nrewolucjonistów w towarzystwie Przechrzty i zwiedzaniem przez Dantego piekła\nz Wergiliuszem, a tym samym nie zrozumie w pełni uzasadnienia krytycznej oceny ruchów\nrewolucyjnych w dramacie.\nZadanie 5. (0-3)\nPrzeczytaj fragmenty ody Horacego i pieśni Jana Kochanowskiego.\nHoracy\nDo Mecenasa (Tyrrhena regum progenies, tibi)\nZa to nie moim zwyczajem, gdy zguby\nBurza nam wieści, żagle rwąc do błagań\nNędznych uciekać, układać się śluby,\nBy z Cypru skarby i z Tyru śród zmagań\nNa łup nie poszły niesytej otchłani.\nMnie bezpiecznego wonczas w małej łodzi\nPolluks z swym bratem, dobry wiatr śląc w dani,\nZ otmętów morskiej wywiodą powodzi.\nHoracy, Tyrrhena regum progenies, tibi, [w:] tegoż, Wybór poezji, Wrocław 1975.\nJan Kochanowski\nPieśń IX\nNie umiem ja, gdy w żagle\nUderzą wiatry nagle,\nKrzyżem padać i świętych przenajdować dary,\nAby łakomej wodzie tureckie towary\nBogactwa nie przydały\nWpadwszy gdzie między skały;\nTam ja bezpiecznym sercem i pełen otuchy\nW równej fuście popłynę przez morskie rozruchy.\nJan Kochanowski, Pieśń IX. Księgi pierwsze, [w:] tegoż, Poezje, Warszawa 1988.\n56 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\nZadanie 5.1. (0-2)\nRozstrzygnij, czy pieśń Jana Kochanowskiego można nazwać plagiatem utworu\nHoracego. W uzasadnieniu wykorzystaj informacje zawarte w tekście Konrada\nGórskiego oraz wiedzę o epoce renesansu.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej i światowej oraz umiejętność mówienia\no nich z wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\nZakres podstawowy\n8) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie\nprogramowej jako lektury obowiązkowe;\n12) w interpretacji utworów literackich odwołuje się do tekstów poznanych w szkole\npodstawowej, w tym: […] pieśni Jana Kochanowskiego […].\nLektura obowiązkowa wskazana w podstawie programowej:\nHoracy - wybrane utwory.\nZakres rozszerzony\n1) odczytuje tekst w jego warstwie semantycznej i semiotycznej.\nZasady oceniania\n2 pkt - trafne rozstrzygnięcie i uzasadnienie z wykorzystaniem informacji z tekstu\nK. Górskiego i wiedzy o renesansie.\n1 pkt - trafne rozstrzygnięcie i uzasadnienie z wykorzystaniem informacji z tekstu\nK. Górskiego LUB wiedzy o renesansie.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 57\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt\nPieśń Jana Kochanowskiego nie jest plagiatem utworu Horacego, ponieważ Kochanowski\nnawiązuje otwarcie do utworu rzymskiego poety, uznając go za mistrza. W epoce renesansu\nideałem był poeta doctus - osoba wszechstronnie wykształcona, obeznana z kulturą dawnych\nepok (tradycją literacką).\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\n„Pieśni IX” Jana Kochanowskiego nie można traktować jako plagiatu ody Horacego. Jan\nKochanowski w swojej pieśni nawiązuje do twórczości Horacego, wzoruje się na nim,\nponieważ uważa Horacego za swojego mistrza.\nZadanie 5.2. (0-1)\nKtórą postawę filozoficzną ilustruje zawarta w utworach Horacego i Kochanowskiego\nmetafora?\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej i światowej oraz umiejętność\nmówienia o nich z wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach: dosłownym, metaforycznym [\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\nZakres podstawowy\n8) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie\nprogramowej jako lektury obowiązkowe;\n12) w interpretacji utworów literackich odwołuje się do tekstów poznanych w szkole\npodstawowej, w tym: […] pieśni Jana Kochanowskiego […].\nLektura obowiązkowa wskazana w podstawie programowej:\nHoracy - wybrane utwory.\nZakres rozszerzony\n1) odczytuje tekst w jego warstwie semantycznej i semiotycznej;\n6) odczytuje poglądy filozoficzne zawarte w różnorodnych dziełach.\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nstoicyzm\n58 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\nZadanie 6. (0-1)\nPrzeczytaj fragment wiersza Juliana Tuwima.\nJulian Tuwim\nJak Bolesław Leśmian napisałby wierszyk „Wlazł kotek na płotek”\nNa płot, co własnym swoim płoctwem przerażony\nWyziorne szczerzy dziury w sen o niedopłocie,\nKot, kocurzak miauczurny, wlazł w psocie-łakocie\nI podwójnym niekotem ściga cień zielony.\nA ty płotem, kociugo, chwiej,\nA ty kotem, płociugo, hej!\nJulian Tuwim, Jak Bolesław Leśmian napisałby wierszyk „Wlazł kotek na płotek”, [w:] tegoż, Jarmark rymów,\nWarszawa 1991.\nArtysta, aby nawiązać do twórczości innego autora, może posłużyć się\nA. parafrazą\nB. parodią\nC. trawestacją\nDokończ zdanie - wpisz literę odpowiadającą rodzajowi aluzji literackiej, którą posłużył\nsię Julian Tuwim.\nWiersz Juliana Tuwima Jak Bolesław Leśmian napisałby wierszyk „Wlazł kotek na płotek”\njest .\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […] oraz umiejętność mówienia o nich z\nwykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\nZakres podstawowy\n8) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie\nprogramowej jako lektury obowiązkowe;\nLektura obowiązkowa wskazana w podstawie programowej:\nWybrane wiersze następujących poetów: […] Julian Tuwim […].\nZakres rozszerzony\n10) rozumie pojęcie parafrazy, parodii i trawestacji, […] wykorzystuje te pojęcia\nw interpretacji utworu literackiego.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 59\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nB\nZadanie 7. (0-2)\nPrzeczytaj załączony fragment Kordiana Juliusza Słowackiego.\nJuliusz Słowacki\nKordian\nKORDIAN\n[…] ja nie mam wiary,\nGdzie ludzie oddychają, ja oddech utracam.\nZ wyniosłych myśli ludzkich, niedowiarka okiem,\nWsteczną drogą do źródła mętnego powracam.\nDróg zawartych przesądem nie przestąpię krokiem.\nTeraz czas, świat młodzieńca zapałem przemierzyć,\nI rozwiązać pytanie: żyć? alboli nie żyć?\nJam bezsilny! […]\nJuliusz Słowacki, Kordian, Wrocław 1974.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony/zad-1.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":51,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony/zad/2","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony","number":"2","points":1,"ptype":"closed","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 2. (0-1)\nPoniżej przedstawiono wybrane rodzaje argumentów.\nA. argument odwołujący się do namiętności (pasji)\nB. argument odwołujący się do groźby\nC. argument odwołujący się do następstw\nDokończ zdanie - wpisz literę odpowiadającą argumentowi, którego używa dyrektor\nw trakcie rozmowy z bohaterem.\nDyrektor, aby uniknąć faworyzowania jednostki, obsadza 9 aktorów w roli Hamleta i uzasadnia\nswoją decyzję, wykorzystując .\n34 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n3. Kształcenie umiejętności formułowania i uzasadniania sądów na temat dzieł literackich […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\nZakres rozszerzony\n1) odczytuje tekst w jego warstwie semantycznej i semiotycznej.\nIII. Tworzenie wypowiedzi\n1. Elementy retoryki. Zdający:\nZakres podstawowy\n5) rozróżnia typy argumentów, w tym argumenty pozamerytoryczne […].\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nC","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":33,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony/zad/3","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony","number":"3","points":2,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 3. (0-2)\nSławomir Mrożek zastosował w Hamlecie różne formy wyliczeń. Wypisz z tekstu dwa\nich przykłady i wyjaśnij, jaką funkcję pełni w tekście opowiadania wielokrotne\nwykorzystanie tego środka stylistycznego.\nPrzykłady wyliczeń:\nFunkcja w tekście:\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury oraz innych\ntekstów kultury, a także ich wzajemnej korespondencji.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.\nII. Kształcenie językowe.\n3. Funkcjonalne wykorzystywanie wiedzy o języku w odczytaniu sensów zawartych\nw strukturze głębokiej tekstów literackich i nieliterackich.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 35\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\nZakres podstawowy\n4) rozpoznaje w tekście literackim środki wyrazu artystycznego […] składniowe: […]\nwyliczenie […]; określa ich funkcje.\nZakres rozszerzony\n1) odczytuje tekst w jego warstwie semantycznej i semiotycznej.\nII. Kształcenie językowe.\n2. Zróżnicowanie języka. Zdający:\nZakres rozszerzony\n7) określa rolę języka jako narzędzia wartościowania w tekstach literackich.\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne wypisanie dwóch przykładów wyliczeń i określenie ich funkcji w tekście.\n1 pkt - poprawne wypisanie jednego przykładu wyliczenia i określenie jego funkcji w tekście.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawne lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt\nPrzykłady wyliczeń: pierwszy wychodzi, drugi wchodzi, wychodzi, wchodzi trzeci; pierwszy,\nani drugi, ani dziewiąty.\nByło dziewięć wypadków kontuzji ogólnej, pięć uszkodzeń twarzy i trzy wypadki ran kłutych.\nFunkcja w tekście: Wielokrotne zastosowanie wyliczeń w opowiadaniu pozwala na piętrzenie\ninformacji, jej zwielokrotnienie i wyolbrzymienie, ponieważ wyliczenia łączą się z gradacją,\na wszystko to służy podkreśleniu groteskowego i absurdalnego charakteru sytuacji.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":34,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony/zad/4","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony","number":"4","points":2,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 4. (0-2)\nUzasadnij, że utwór Sławomira Mrożka jest aluzją do dramatu Williama Szekspira.\nW uzasadnieniu uwzględnij trzy elementy opowiadania, które to potwierdzają.\n36 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej i światowej oraz umiejętność mówienia\no nich z wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury oraz innych\ntekstów kultury, a także ich wzajemnej korespondencji.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n3. Kształcenie umiejętności formułowania i uzasadniania sądów na temat dzieł literackich […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\nZakres rozszerzony\n12) rozumie pojęcie aluzji literackiej, rozpoznaje aluzje w utworach i określa ich znaczenie\nw interpretacji utworów.\nLektura obowiązkowa wskazana w podstawie programowej:\nWilliam Szekspir, Hamlet\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n1. Elementy retoryki. Uczeń:\nZakres podstawowy\n1) formułuje […] argumenty w wypowiedzi […] pisemnej przy użyciu odpowiednich\nkonstrukcji składniowych.\nZakres rozszerzony\n2) stosuje różne typy dowodzenia w wypowiedzi (indukcyjne, dedukcyjne […]).\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne\nuzasadnienie\nz\nwykorzystaniem\ntrzech\nelementów\nopowiadania\nwskazujących na aluzję literacką.\n1 pkt - poprawne\nuzasadnienie\nz\nwykorzystaniem\ndwóch\nelementów\nopowiadania\nwskazujących na aluzję literacką.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt\nJuż sam tytuł opowiadania wskazuje, że utwór Mrożka można potraktować jako aluzję do\ndramatu Szekspira Hamlet. Świadczą o tym również inne nawiązania - podobnie jak\nw dramacie Szekspira ważne miejsce w opowiadaniu Mrożka zajmuje czaszka Yoricka, ważną\nfunkcję w obu utworach pełni obecna w nich ironia, która pozwala bohaterowi na zachowanie\nwobec siebie dystansu.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nUtwór jest aluzją do dramatu, ponieważ aktor ma wcielić się w Hamleta. W obu utworach\npojawia się też scena potyczki nad grobem.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 37","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":35,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony/zad/5","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony","number":"5","points":3,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 5. (0-3)\nPrzeczytaj zamieszczony poniżej fragment Hamleta Williama Szekspira.\nWilliam Szekspir\nHamlet\nAkt V, Scena I\nHAMLET\nNiechże się jej przyjrzę… (Ujmuje czaszkę w dłonie) Mój biedny Yoricku… Znałem go,\nHoracy… miał niewyczerpany zasób żartów i niezrównanych pomysłów… Nosił mnie z tysiąc\nrazy na barana… a teraz… jakież uczucie wstrętu, bliskie mdłości… O… tu były wargi, które\ncałowałem tak często, że już nie zliczę… I gdzież są teraz twoje drwinki? Twoje swawole?\nPiosenki? Rozbłyski dowcipu, przy których zaśmiewali się biesiadnicy? Nie masz nic z tego\npod ręką, by pożartować sobie teraz ze swych własnych wyszczerzonych zębów? Z braku\nwłasnej żuchwy? Spróbuj pójść teraz do gotowalni jakiejś damy i powiedzieć jej, że choćby\nsię malowała na cal grubo, to i tak doczeka podobnego wyglądu… No… spróbuj ją tym\nrozśmieszyć…\nWilliam Szekspir, Hamlet. Książę Danii, Bydgoszcz 2013.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":37,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony/zad/5.1","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony","number":"5.1","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 5.1. (0-1)\nNapisz, kim był za życia Yorick, z którego czaszką rozmawia Hamlet.\nWymaganie ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury […] światowej oraz umiejętność mówienia o nich\nz wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\nZakres rozszerzony\n1) odczytuje tekst w jego warstwie semantycznej i semiotycznej.\nLektura obowiązkowa wskazana w podstawie programowej:\nWilliam Szekspir, Hamlet\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawna odpowiedź.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawną lub brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nYorick - królewski błazen na dworze ojca Hamleta, starego króla Hamleta.\n38 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony/zad-5.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":37,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony/zad/5.2","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony","number":"5.2","points":2,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 5.2. (0-2)\nWyjaśnij, dlaczego czaszka Yoricka jest kluczowym rekwizytem w opowiadaniu\nSławomira Mrożka? W swoim uzasadnieniu wykorzystaj tekst Sławomira Mrożka,\nfragment Hamleta Williama Szekspira oraz całość dramatu.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej i światowej oraz umiejętność mówienia\no nich z wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury oraz innych\ntekstów kultury, a także ich wzajemnej korespondencji.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\nZakres podstawowy\n13) porównuje utwory literackie lub ich fragmenty, dostrzega kontynuacje i nawiązania\nw porównywanych utworach, określa cechy wspólne i różne.\nZakres rozszerzony\n12) rozumie pojęcie aluzji literackiej, rozpoznaje aluzje w utworach i określa ich znaczenie\nw interpretacji utworów.\nLektura obowiązkowa wskazana w podstawie programowej:\nWilliam Szekspir Hamlet\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne uzasadnienie z wykorzystaniem opowiadania Mrożka, fragmentu Hamleta\nSzekspira i całego dramatu.\n1 pkt - poprawne uzasadnienie z wykorzystaniem opowiadania Mrożka, fragmentu dramatu\nHamleta Szekspira lub całego dramatu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 39\nPrzykładowe rozwiązanie ocenione na 2 pkt\nYorick w dramacie Szekspira był królewskim błaznem na dworze ojca Hamleta. Kopiąc grób\ndla Ofelii, grabarze wykopują jego czaszkę. Hamlet z czaszką w dłoni snuje rozważania\negzystencjalne. Czaszka Yoricka staje się również rekwizytem, który decyduje o zwrocie akcji\nw opowiadaniu Mrożka. Kolejne próby przedstawienia rozbudziły w zespole „ducha\nkolektywu”, jak stwierdza narrator, ale kłótnia o czaszkę Yoricka wszystko paradoksalnie\nodwróciła i doprowadziła do bijatyki. Sytuacja groteskowa urosła do absurdu. Obraz ma\nironiczną wymowę, a obecność czaszki królewskiego błazna jeszcze ją wzmacnia -\nzachowania bohaterów stają się błazeńskie.\nPrzykładowe rozwiązanie ocenione na 1 pkt\nCzaszka Yoricka jest kluczowym elementem opowiadania Mrożka, ponieważ odzwierciedla\nkomizm i absurdalność sytuacji. Jest ona najbardziej znanym elementem dramatu Szekspira.\nTo z nią utożsamiany jest Hamlet. Co więcej sama czaszka w XV i XVI wieku była najczęściej\nużywanym rekwizytem, który symbolizował śmierć i przemijalność ludzkiej egzystencji.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony/zad-5.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":38,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony/zad/6","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony","number":"6","points":2,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 6. (0-2)\nPrzeczytaj podaną definicję.\nArchetyp (<gr. archétypon = pierwowzór […]) […] prastary wzorzec wchodzący w obręb\nzbiorowej nieświadomości, istniejący odwiecznie w umysłowości ludzkiej, określający\nwyobrażenia o świecie, przeżycia religijne, zachowania, będący reprezentacją koniecznej\npsychologicznie reakcji na pewne typowe sytuacje. […] Sam archetyp jest niezmienny, nie\npodlega przemianom historycznym, jego aktualizacjami są symbole i obrazy archetypowe,\nkształtujące się w różnych dziedzinach działalności ludzkiej, w tym także w sztuce.\nMichał Głowiński, Teresa Kostkiewiczowa, Aleksandra Okopień-Sławińska, Janusz Sławiński, Słownik terminów\nliterackich, Wrocław 2000.\nPrzedstawione przez Williama Szekspira relacje Hamleta z ojcem i matką mają charakter\narchetypiczny.\nUzasadnij\nto\nstwierdzenie,\nwykorzystując\ndefinicję\narchetypu\ni znajomość całego dramatu.\n40 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Rozumienie historii literatury i dziejów kultury jako procesu, a także dostrzeganie roli\nczynników wewnętrznych i zewnętrznych wpływających na ten proces.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury […] światowej oraz umiejętność mówienia o nich\nz wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym […].\nIV. Samokształcenie.\n2. Doskonalenie umiejętności korzystania z różnych źródeł informacji, […] oceny ich\nrzetelności, wiarygodności i poprawności merytorycznej.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\nZakres podstawowy\n5) interpretuje treści […] symboliczne utworu literackiego;\nZakres rozszerzony\n9) rozumie pojęcie archetypu, rozpoznaje archetypy w utworach literackich oraz określa ich\nrolę w tworzeniu znaczeń uniwersalnych.\nLektura obowiązkowa wskazana w podstawie programowej:\nWilliam Szekspir, Hamlet\nIV. Samokształcenie. Zdający:\nZakres podstawowy\n8) posługuje się słownikami ogólnymi języka polskiego oraz słownikami specjalistycznymi.\nZakres rozszerzony\n1) sięga do literatury naukowej, aby pogłębiać swoją wiedzę przedmiotową.\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne uzasadnienie archetypicznego charakteru relacji Hamleta z rodzicami\nw odniesieniu do całego dramatu Szekspira.\n1 pkt - poprawne uzasadnienie archetypicznego charakteru relacji Hamleta z ojcem lub\nz matką w odniesieniu do całego dramatu Szekspira.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie ocenione na 2 pkt\nArchetyp ojca w dramacie Szekspira realizuje się w dwóch aspektach, pierwszy to wewnętrzna\npotrzeba dorównania ojcu jako władcy, drugi to powinność syna, który musi pomścić śmierć\nojca.\nArchetyp matki realizuje się także w dwóch aspektach, pierwszy to zazdrość o nią jako kobietę,\nktóra obdarzyła względami niegodnego jej mężczyznę, drugi to bezgraniczna miłość syna do\nmatki, która powoduje, że Hamlet oskarża ją o zdradę pamięci niedawno zmarłego ojca,\na równocześnie chce ją chronić (kompleks Edypa).\nPrzykładowe rozwiązanie ocenione na 1 pkt\nRelacje Hamleta z rodzicami mają charakter archetypiczny, ponieważ odzwierciedlają pewien\nschemat stosunków syna z ojcem i syna z matką. Gdy ojciec Hamleta umiera, ten chce\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 41\npomścić jego śmierć. Robi wszystko, by ochronić honor swojej rodziny. Ojciec w tej relacji jest\nnajważniejszym członkiem rodziny, syn natomiast jest jego kontynuatorem.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":39,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony/zad/6.1","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony","number":"6.1","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 6.1. (0-1)\nKim z zawodu i wykształcenia jest Robert Scurvy?\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […] oraz umiejętność mówienia\no nich z wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich […] na różnych\npoziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\nZakres podstawowy\n8) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie\nprogramowej jako lektury obowiązkowe.\nZakres rozszerzony\n1) odczytuje tekst w jego warstwie semantycznej i semiotycznej.\nLektura obowiązkowa wskazana w podstawie programowej:\nStanisław Ignacy Witkiewicz, Szewcy.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 73\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nRobert Scurvy z zawodu jest prokuratorem („sądu najwyższego”), a z wykształcenia „doktorem\npraw”.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony/zad-6.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":72,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony/zad/6.2","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony","number":"6.2","points":2,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 6.2. (0-2)\nW kontekście całego dramatu Szewcy wyjaśnij sens sformułowania „idee-nowotwory”.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […] oraz umiejętność mówienia o nich z\nwykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich […] na różnych\npoziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\nZakres podstawowy\n8) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie\nprogramowej jako lektury obowiązkowe.\nZakres rozszerzony\n1) odczytuje tekst w jego warstwie semantycznej i semiotycznej.\nLektura obowiązkowa wskazana w podstawie programowej:\nStanisław Ignacy Witkiewicz, Szewcy.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie znaczenia sformułowania „idee-nowotwory” w kontekście całego\ndramatu Szewcy.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\n„Idee-nowotwory” rozumieć możemy jako przedstawione przez Witkacego w Szewcach różne\npowstające i obalane formacje ustrojowe: faszyzm, komunizm, anarchia, totalitaryzm. Każda\nz tych idei ustrojowych jest jak nowotwór złośliwy trawiący społeczeństwo: każda rebelia\nrozprzestrzenia się, jest groźniejsza od poprzedniej, bardziej przerażająca.\n74 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\nZadanie 7. (0-2)\nPrzeczytaj poniższy fragment tekstu Jacka Breczko na temat katastrofizmu kulturowego\nStanisława Ignacego Witkiewicza.\n[…] Stanisława Ignacego Witkiewicza […] katastrofizm kulturowy był oparty na przekonaniu,\nże zanik Metafizycznego Poczucia Dziwności Istnienia doprowadzi do zaniku sztuki, religii\ni filozofii, czyli końca ludzkości jaką znamy, ludzkości zmagającej się z tajemnicą bytu; zastąpi\nją ludzkość szczęśliwa, przypominająca pasące się - na bezpiecznej i urodzajnej łące - krowy.\nZanik uczuć metafizycznych łączy on […] z uspołecznieniem i uważa, że procesy te osiągną\nswoje apogeum (poziom uczuć metafizycznych zero, a uspołecznienie homogeniczną\nnieskończoność).\nJacek Breczko, Zanik uczuć metafizycznych jako przyczyna kryzysu kultury, „Kultura i Wartości” 2015, nr 13.\nOdnosząc się do zacytowanej wypowiedzi Jacka Brezko oraz do Szewców\nS.I. Witkiewicza, sformułuj trzy kulturowe przyczyny „zaniku Metafizycznego Poczucia\nDziwności Istnienia”.\n1\n2\n3\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich […] na różnych\npoziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\nZakres podstawowy\n8) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie\nprogramowej jako lektury obowiązkowe.\nZakres rozszerzony\n1) odczytuje tekst w jego warstwie semantycznej i semiotycznej.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\nZakres rozszerzony\n4) porównuje teksty kultury, uwzględniając różnorodne konteksty.\nLektura obowiązkowa wskazana w podstawie programowej:\nStanisław Ignacy Witkiewicz, Szewcy.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 75\nZasady oceniania\n2 pkt - wskazanie trzech kulturowych przyczyn „zaniku Metafizycznego Poczucia Dziwności\nIstnienia” w odniesieniu do wypowiedzi Jacka Breczki i całego dramatu Witkacego.\n1 pkt - wskazanie dwóch kulturowych przyczyn „zaniku Metafizycznego Poczucia Dziwności\nIstnienia” w odniesieniu do wypowiedzi Jacka Breczki i całego dramatu Witkacego.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt\n1. Odczłowieczenie - np. rebelia Hiper-Robociarza.\n2. Nadmierne uspołecznienie (negatywny efekt demokratyzacji społeczeństwa) - np.\nSajetan Tempe zostaje zastrzelony przez swoich współtowarzyszy.\n3. Kryzys ustrojów politycznych - np. przejęcie władzy przez\nTowarzyszy X\ni Abramowskiego.\nZadanie 8. (0-2)\nMarian Rawiński twierdzi, że „Domeną śmiechu […] jest język Szewców. Kategoria\ngroteski stanowi tu wypadkową szeregu chwytów współtworzących fenomen\nbogactwa, będącego zresztą udziałem całej twórczości Witkiewicza, którą nie bez racji\nzestawiono na planie językowym z dziełem Rabelais’go”. Odwołując się do znanych ci\nfragmentów dzieła François Rabelais’go Gargantua i Pantagruel, wskaż trzy zabiegi\njęzykowe, za pomocą których Rabelais i Witkiewicz ukazują świat przedstawiony swoich\nutworów w konwencji groteski.\n1\n2\n3\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […] oraz umiejętność mówienia\no nich z wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8) Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym […].\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n3. Kształcenie umiejętności formułowania i uzasadniania sądów na temat […] tekstów\nkultury.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\nZakres podstawowy\n7) rozumie pojęcie groteski, […] określa jej wartościujący charakter.\n76 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\n8) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie\nprogramowej jako lektury obowiązkowe.\nZakres rozszerzony\nLektury obowiązkowe wskazane w podstawie programowej:\nFrançois Rabelais, Gargantua i Pantagruel (fragmenty),\nStanisław Ignacy Witkiewicz, Szewcy.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n2. Mówienie i pisanie. Zdający:\nZakres podstawowy\n2) buduje wypowiedź w sposób świadomy, ze znajomością jej funkcji językowej […].\nZasady oceniania\n2 pkt - wskazanie trzech zabiegów językowych.\n1 pkt - wskazanie dwóch zabiegów językowych.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt\n1. Hiperbolizacja (wyolbrzymienie).\n2. Ekspresywna intonacja (wykrzyknienia).\n3. Język potoczny (kolokwializmy).","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony/zad-6.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":73,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony/zad/7","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony","number":"7","points":2,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 7. (0-2)\nPrzeczytaj zamieszczony poniżej fragment wypowiedzi Hamleta, wygłoszonej po\nzakończonym przedstawieniu sztuki, którą bohater zatytułował Pułapka na myszy.\nWilliam Szekspir\nHamlet\nAkt III, Scena II\nHAMLET\nNiech ryczy z bólu ranny łoś.\nZwierz zdrów przebiega knieje,\nKtoś nie śpi, aby spać mógł ktoś,\nTo są zwyczajne dzieje.\nWilliam Szekspir, Hamlet. Książę Danii, Bydgoszcz 2013.\nWyjaśnij znaczenie cytowanego fragmentu w kontekście całego dramatu Williama\nSzekspira. W odpowiedzi uwzględnij tytuł wystawionej przez Hamleta sztuki.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury […] światowej oraz umiejętność mówienia o nich\nz wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\nZakres podstawowy\n5) interpretuje treści […] symboliczne utworu literackiego.\nZakres rozszerzony\n9) rozumie pojęcie archetypu, rozpoznaje archetypy w utworach literackich oraz określa ich\nrolę w tworzeniu znaczeń uniwersalnych.\n42 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\nLektura obowiązkowa wskazana w podstawie programowej:\nWilliam Szekspir, Hamlet\n[szkoła podstawowa]\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n5) omawia funkcje elementów konstrukcyjnych utworu, w tym tytułu […].\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne wyjaśnienie znaczenia fragmentu w kontekście całego dramatu\nuwzględniające znaczenie tytułu sztuki wystawionej przez Hamleta.\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie znaczenia fragmentu w kontekście całego dramatu lub\npoprawne wyjaśnienie znaczenia tytułu sztuki wystawionej przez Hamleta w kontekście\ncałego dramatu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie ocenione na 2 pkt\nWystawienie przedstawienia ma kluczowe znaczenie dla przebiegu zdarzeń dramatycznych\ni stanowi punkt kulminacyjny dramatu. Konsekwencją wystawienia sztuki jest zwrot akcji\nzmierzający do zdemaskowania zbrodni Klaudiusza.\nFragment oddaje reakcję Hamleta na wzburzenie Klaudiusza po wystawieniu sztuki, którą\nbohater przygotował z grupą wędrownych aktorów. Pokazano w niej zabójstwo, które było\nwiernym obrazem zabicia starego króla Hamleta dokonanego przez Klaudiusza. Hamlet\nzatytułował je „Pułapka na myszy”, bowiem liczył na to, że Klaudiusz swoją reakcją potwierdzi\nswoją winę i złapie się w zastawioną na niego pułapkę, którą była wystawiona sztuka.\nPrzykładowe rozwiązanie ocenione na 1 pkt\nSztuka nazywa się w taki sposób, ponieważ podczas jej wystawienia Hamlet mógł odkryć, czy\njego wuj zabił jego ojca. Fabuła odnosiła się do wydarzeń, które rozegrały się między\nKlaudiuszem a starym Hamletem, o których Hamleta poinformował duch zmarłego ojca. Dzięki\nprzedstawieniu główny bohater dowiedział się, że to, co powiedział mu duch, było prawdą.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":41,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony/zad/7.1","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony","number":"7.1","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 7.1. (0-1)\nPodaj autora i tytuł utworu, do którego poprzez aluzję nawiązuje Juliusz Słowacki.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej i światowej oraz umiejętność mówienia\no nich z wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach: dosłownym, metaforycznym […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\nZakres podstawowy\n8) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie\nprogramowej jako lektury obowiązkowe;\nLektura obowiązkowa wskazana w podstawie programowej:\nJuliusz Słowacki, Kordian.\nZakres rozszerzony\n12) rozumie pojęcie aluzji literackiej, rozpoznaje aluzje w utworach i określa ich znaczenie\nw interpretacji utworów.\n60 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\nLektura obowiązkowa wskazana w podstawie programowej:\nWilliam Szekspir, Hamlet.\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nWiliam Szekspir, Hamlet","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony/zad-7.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":59,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony/zad/7.2","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony","number":"7.2","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 7.2. (0-1)\nWyjaśnij cel tego nawiązania.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej i światowej oraz umiejętność\nmówienia o nich z wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\nZakres podstawowy\n8) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie\nprogramowej jako lektury obowiązkowe;\nLektura obowiązkowa wskazana w podstawie programowej:\nJuliusz Słowacki, Kordian.\nZakres rozszerzony\n12) rozumie pojęcie aluzji literackiej, rozpoznaje aluzje w utworach i określa ich znaczenie\nw interpretacji utworów.\nLektura obowiązkowa wskazana w podstawie programowej:\nWilliam Szekspir, Hamlet.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie celu nawiązania literackiego.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 61\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nAluzja do „Hamleta” służy wykreowaniu postaci Kordiana jako człowieka dotkniętego „chorobą\nwieku”, poszukującego sensu życia. Bohater prowadzi monolog wewnętrzny, przeżywa\nrozterki egzystencjalne i prowadzi rozważania sytuujące go między życiem a śmiercią,\nnaśladując Hamleta.\nZadanie 8. (0-2)\nPrzeczytaj podany fragment definicji.\nAluzja literacka jest […] jednym ze sposobów umieszczania utworu w polu tradycji literackiej;\nmoże świadczyć o akceptacji określonych wzorów i tradycji, ale także o krytycznym wobec\nnich stosunku.\nMichał Głowiński, Teresa Kostkiewiczowa, Aleksandra Okopień-Sławińska, Janusz Sławiński, Słownik terminów\nliterackich, Wrocław 2000.\nRozstrzygnij, którą z wymienionych w definicji funkcji aluzji literackiej wykorzystał\nJuliusz Słowacki w Kordianie, odnosząc się do Dziadów część III Adama Mickiewicza.\nUzasadnij odpowiedź, odwołując się do obu dramatów.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej i światowej oraz umiejętność mówienia\no nich z wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\nZakres podstawowy\n8) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie\nprogramowej jako lektury obowiązkowe;\nLektury obowiązkowe wskazane w podstawie programowej:\nAdam Mickiewicz, Dziady cz. III.\nJuliusz Słowacki, Kordian.\n62 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\nZakres rozszerzony\n12) rozumie pojęcie aluzji literackiej, rozpoznaje aluzje w utworach i określa ich znaczenie\nw interpretacji utworów.\nZasady oceniania\n2 pkt - trafne rozstrzygnięcie i uzasadnienie odpowiedzi w odwołaniu do obu dramatów.\n1 pkt - trafne rozstrzygnięcie i uzasadnienie odpowiedzi w odwołaniu do jednego dramatu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt\nJuliusz Słowacki w „Kordianie”, posługując się aluzją literacką, odniósł się krytycznie do idei\nmesjanizmu przedstawionej w III części „Dziadów”, ponieważ uważał ją za formę „usypiania\nnarodu”. Polemizował z nią m.in. poprzez kreację Pierwszej Osoby Prologu, będącej aluzją do\nAdama Mickiewicza, oraz w scenie na Mont Blanc, będącej aluzją do Wielkiej Improwizacji.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nJuliusz Słowacki w „Kordianie” podjął polemikę z ideą mesjanizmu. Poeta krytycznie ocenił\nbierne męczeństwo, podkreślając sens aktywności. Przykładem może być scena w szpitalu\nwariatów, gdzie Doktor-Szatan porównuje samotne poświęcenie Kordiana do postaw dwóch\nszaleńców, z których pierwszy czuje się krzyżem Chrystusa, a drugi Atlasem.\nZadanie 9. (0-3)\nPrzeczytaj podany niżej tekst.\n[…] [W] utworach narracyjnych, szczególnie w powieści, istnieją szerokie i różnorodne\nmożliwości tematyzowania, choćby za sprawą samej rozległości konstrukcji, której pojemność\nw tej dziedzinie wydawać się może niemal nieograniczona.\nOwo tematyzowanie rozumieć należy, jak się zdaje, szeroko. Sprowadzić się do niego\ndają wszelkie, choćby bardzo dyskretne i pośrednie, napomknienia o labiryncie. Zjawisko,\nktóre określiliśmy jako rozpięcie na micie, […] pełni właśnie, gdy się na nie patrzy z przyjętej\nobecnie perspektywy, a w każdym razie pełnić może, funkcję czynnika tematyzacyjnego.\nCzasem wystarczy nawet odwołanie nie do całego mitu, ale jakiegoś jego segmentu, czy wręcz\ncharakterystycznego szczegółu, by w świecie przedstawionym uwydatnić właściwości\nlabiryntowe i zarazem ku nim skierować uwagę czytelnika. Rozpięcie na micie, choć jego wagi\nnie sposób przecenić, nie jest jednak specyficznym wyróżnikiem prozy labiryntowej,\ncharakteryzuje większość powieści, które w XX wieku do mitologii się odwołują.\nA tutaj czynnikiem zasadniczym jest nie tyle mówienie o micie, co mówienie mitem czy\n- jeśli kto woli - za pomocą mitu.\nMichał Głowiński, Mity przebrane. Dionizos • Narcyz • Prometeusz • Marchołt • Labirynt,\nKraków 1994.\nCzy zgadzasz się ze stwierdzeniem, że w powieściach XX wieku występuje zjawisko\nokreślane przez autora jako „rozpięcie na micie” i jest nim często mit labiryntu?\nW uzasadnieniu swojego stanowiska wykorzystaj tekst Michała Głowińskiego, znane ci\nfragmenty Procesu Franza Kafki oraz odpowiedni kontekst.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 63\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n8) Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n3) Kształcenie umiejętności formułowania i uzasadniania sądów na temat dzieł literackich\n[…].\nIV. Samokształcenie\n2) Doskonalenie umiejętności korzystania z różnych źródeł informacji […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\nZakres podstawowy\n1) przetwarza i hierarchizuje informacje w analizie tekstów publicystycznych […].\nZakres rozszerzony\n2) wykorzystuje teksty naukowe w interpretacji dzieła sztuki.\n4) porównuje teksty kultury, uwzględniając różnorodne konteksty.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n1. Elementy retoryki. Zdający:\n64 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\nZakres podstawowy\n1) formułuje […] argumenty w wypowiedzi […] pisemnej przy użyciu odpowiednich\nkonstrukcji składniowych.\nZakres rozszerzony\n2) stosuje różne typy dowodzenia w wypowiedzi (indukcyjne, dedukcyjne […]).\nIV. Samokształcenie. Zdający:\nZakres rozszerzony\n1) sięga do literatury naukowej, aby pogłębiać swoją wiedzę przedmiotową.\nZasady oceniania\n3 pkt - poprawne odtworzenie argumentacji autora, wyrażenie własnego stanowiska\ni uzasadnienie stanowiska w odwołaniu w odwołaniu do fragmentów powieści Kafki\noraz właściwego kontekstu.\n2 pkt - poprawne odtworzenie argumentacji autora, wyrażenie własnego stanowiska\ni uzasadnienie stanowiska w odwołaniu do fragmentów powieści Kafki lub właściwego\nkontekstu.\n1 pkt - poprawne odtworzenie argumentacji autora, wyrażenie własnego stanowiska.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie ocenione na 3 pkt\nZgadzam się ze stwierdzeniem autora, że w powieściach XX wieku występuje zjawisko\n„rozpięcia na micie” i jest nim często mit labiryntu.\nSamo określenie „labirynt” zyskało wiele znaczeń, nie odnosi się więc tylko do budowli\no skomplikowanym układzie, ale staje się metaforą trudnej wędrówki, poznania, odkrywania\nsamego siebie, różnych aspektów własnej świadomości. Nieodłącznie więc towarzyszyć mu\nbędą poczucie zagubienia, lęk czy tajemniczość.\nMichał Głowiński pisze, że wystarczy czasami odwołanie się do jakiegoś szczegółu mitu,\nby uwypuklić w świecie powieściowym „właściwości labiryntowe” i na nich skupić uwagę\nczytelnika. Takim elementem mitu jest charakterystyczne sytuowanie wydarzeń „gdzieś\ni kiedyś”, które decyduje o jego uniwersalnym i ponadczasowym charakterze. W przypadku\n„Procesu” Franza Kafki owo niedookreślenie czasu i miejsca staje się elementem\nmitologizującym wymowę powieści. Nic nie jest tu dopowiedziane: ani czas akcji, ani miejsce,\ndlatego powieść zyskuje charakter „rozpięcia na micie”. Także tytułowy bohater umieszczony\nzostaje w jakiejś nieokreślonej, zawikłanej przestrzeni. Już sama wędrówka Józefa K. do\nbudynku sądu przypomina przemieszczanie się w przestrzeni labiryntu. Na zewnątrz znajduje\nsię nieprzyjazne, obce miasto, wewnętrzna przestrzeń sądu także nie daje oparcia bohaterowi.\nBohater przemierza miasto intuicyjnie, nie ma praktycznie żadnych wskazówek, a jednak sąd-\nlabirynt jest mu przeznaczony Wnętrze z plątaniną schodów, klatek schodowych, małych\ni ciasnych pokoi napawa bohatera lękiem.\nNie tylko przestrzeń w powieści nabiera charakteru labiryntu. Myślę, że proces dochodzenia\nbohatera do świadomości własnej egzystencji można nazwać także labiryntem. Józef K.\nwyrusza w trudną drogę do samego siebie. Szuka na tej drodze sprzymierzeńców, którzy\npomogliby mu zrozumieć siebie i wydostać się z tej zewnętrznej i wewnętrznej matni.\nW przeciwieństwie\ndo\nmitologicznego\nTezeusza\nJózef\nK.\nnie\nznajduje\ntakich\nsprzymierzeńców. Nie ma nici Ariadny, która pozwoliłaby mu znaleźć drogę. Staje się zatem\nwięźniem labiryntu.\nWszystkie wskazane rozwiązania sprawiają, że można uznać za trafne uznanie powieści\nFranza Kafki jako tekstu „rozpiętego na micie”.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 65\nWiązka 3.\nPrzeczytaj uważnie tekst, a następnie wykonaj zadania umieszczone pod nim. Odpowiadaj\ntylko na podstawie tekstu i tylko własnymi słowami - chyba że w zadaniu polecono inaczej.\nUdzielaj tylu odpowiedzi, o ile Cię poproszono.\nMartin Heidegger\nCzym jest metafizyka?\nZadziwiające jest jednak, że właśnie wtedy, gdy człowiek nauki utwierdza się w tym, co\njest mu najbardziej właściwe, mówi on o czymś innym. Należy badać tylko byt - i nic innego;\nnależy badać jedynie byt - i nic więcej; należy badać wyłącznie byt - i nic poza nim.\nJak to jest z tym „Nic”? Czy jest przypadkiem, że całkiem spontanicznie tak mówimy? Czy\nto tylko pewien sposób mówienia - i poza tym nic? […]\nNauka nie chce niczego wiedzieć o „Nic”. Równie pewne jest jednak i to, że wtedy, gdy\npragnie ona wypowiedzieć własną istotę, przywołuje na pomoc to „Nic”. Zgłasza roszczenia\ndo tego, co odtrąca. […]\nJak to jest z nicością? […].\nCzy ludzka przytomność popada czasem w taki nastrój, w którym staje wobec nicości\nsamej?\nJest to możliwe i rzeczywiście ma miejsce, choć rzadko i tylko chwilami, w owym\nfundamentalnym nastroju, jakim jest trwoga. Trwogi tej nie utożsamiamy z bardzo częstą\ntrwożliwością, która należy tylko w istocie do zbyt łatwo pojawiającej się strachliwości. Trwoga\njest zasadniczo różna od strachu. […] trwoga jest zawsze trwogą przed czymś, ale bynajmniej\nnie przed tym lub owym. Trwoga przed… jest zawsze trwogą o… ale nie o to lub o tamto.\nJednakże nieokreśloność tego, przed czym i o co się trwożymy, nie jest zwyczajnym brakiem\nokreśloności; jest to istotna niemożliwość osiągnięcia jakiegokolwiek określenia. […]\nTrwoga ujawnia nicość. […]\nTrwoga odbiera nam mowę. Ponieważ byt w całości wyślizguje się i tak właśnie narzuca\nnicość, przeto milknie wobec niego wszelkie stwierdzenie, że coś „jest”. I to właśnie, że\nprzytłoczeni trwogą usiłujemy tę pustkę milczenia zapełnić przez dowolną, przygodną\ngadaninę, jest tylko świadectwem obecności nicości. […]\nNasze pytanie o nicość ma nam przedstawić metafizykę samą. Nazwa „metafizyka”\npochodzi od greckiego meta ta fisica. Osobliwy ten tytuł był rozumiany później jako określające\npytanie, które wykracza „poza” meta (trans), byt jako taki.\nMetafizyka jest pytaniem wykraczającym poza byt, o który zapytuje, aby następnie ów byt\n- jako taki i w całości - przywrócić pojmowaniu.\nW pytaniu o nicość dokonuje się takie wykroczenie poza byt jako byt w całości. Pytanie to\nokazuje się tedy pytaniem „metafizycznym”.\n[…] Tylko na podstawie zdziwienia, tzn. ujawnienia się nicości, może się pojawić\n„dlaczego”? Tylko dzięki temu, że „dlaczego” jest możliwe jako takie, możemy w określony\nsposób zapytywać o podstawy, o zasady i uzasadniać. Tylko dlatego, że możemy zapytywać\ni uzasadniać, naszej egzystencji powierzony jest los badacza.\nPytanie o nicość stawia nas samych, którzy zapytujemy, pod znakiem zapytania. Jest to\npytanie metafizyczne.\nLudzka przytomność może być odniesiona do bytu tylko o tyle, o ile zatrzymuje się\nwewnątrz nicości. Wykroczenie poza byt dokonuje się w istocie przytomności. Ale tym\nwykroczeniem jest właśnie sama metafizyka. Z tego wynika, że metafizyka należy do „natury\n66 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\nczłowieka”. Nie jest ona ani gałęzią filozofii szkolnej, ani terenem zastrzeżonym dla\narbitralnych pomysłów. Metafizyka jest podstawowym procesem ludzkiej przytomności. Jest\nona sama tą przytomnością. Ponieważ prawda metafizyki tkwi w tej bezdennej podstawie, ma\nona za najbliższego sąsiada najgłębszy błąd, którego możliwość czyha na nią stale. Oto\ndlaczego rygor żadnej nauki nie równa się powadze metafizyki. Filozofia nie może nigdy być\nmierzona skalą idei nauki.\nMartin Heidegger, Czym jest metafizyka?, [w:] tegoż, Budować, mieszkać, myśleć. Eseje wybrane,\nWarszawa 1977.\nZadanie 1. (0-1)\nNa podstawie tekstu Martina Heideggera wyjaśnij, dlaczego „metafizyka należy do\nnatury człowieka”. Nie cytuj.\nWymaganie ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych\npoziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.\nWymaganie szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\nZakres podstawowy\n3) […] odczytuje informacje i przekazy jawne i ukryte […].\nZakres rozszerzony\n6) odczytuje poglądy filozoficzne zawarte w różnorodnych dziełach.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie, uwzględniające związek metafizyki z naturą człowieka.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nFilozof uważa, że człowiek, jak badacz, potrafi zadawać ważne pytania filozoficzne. Człowieka,\nktóry formułuje pytania filozoficzne, cechuje tzw. przytomność - taki ktoś nie tylko pyta o to,\nco jest, czyli o byt, lecz także gdy pyta, to podejmuje próbę metafizycznego przekroczenia\ntego, co bezpośrednio dane. Metafizyka jest częścią ludzkiej natury, ponieważ dzięki niej\nczłowiek wykracza poza byt, a gdy sam stanie w obliczu trwogi istnienia czy poczucia nicości,\nzdoła świadomie odnaleźć się w świecie, a być może nawet zrozumieć świat jako całość.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 67\nZadanie 2. (0-1)\nW swoim tekście Martin Heidegger wielokrotnie stawia pytania. Wyjaśnij, jaką funkcję\npełnią one w wypowiedzi filozofa.\nWymagania ogólne\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n3. Kształcenie umiejętności formułowania i uzasadniania sądów na temat […] tekstów\nkultury.\n4. Doskonalenie umiejętności retorycznych […].\nWymagania szczegółowe\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n1. Elementy retoryki. Zdający:\nZakres podstawowy\n4) wyjaśnia w jaki sposób użyte środki retoryczne (np. pytania retoryczne […]) oddziałują\nna odbiorcę.\nZakres rozszerzony\n3) rozpoznaje […] metodę pytań podchwytliwych i sugerujących.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie funkcji pytań w tekście.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nW swoim tekście Martin Heidegger stawia pytania, które nie tylko pełnią funkcję retoryczną\ni zaciekawiają czytelnika, lecz także świadczą, że filozof rzeczywiście poszukuje odpowiedzi\nna nurtujące człowieka zagadnienia czy kwestie egzystencjalne.\nZadanie 3. (0-2)\nRozważ trafność wypowiedzi Stanisława Ignacego Witkiewicza: „Wyrzekanie się […]\nuczuć metafizycznych czyni nas, mimo całego uspołecznienia, bardziej podobnymi do\nzwierząt, niż nam się wydaje”. W uzasadnieniu uwzględnij tekst Martina Heideggera oraz\nznajomość problematyki Szewców S.I. Witkiewicza.\n68 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […] oraz umiejętność mówienia o nich z\nwykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n3. Kształcenie umiejętności formułowania i uzasadniania sądów na temat […] tekstów kultury.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\nZakres podstawowy\n8) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie\nprogramowej jako lektury obowiązkowe.\nZakres rozszerzony\nLektura obowiązkowa wskazana w podstawie programowej:\nStanisław Ignacy Witkiewicz, Szewcy.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\nZakres rozszerzony\n4) porównuje teksty kultury, uwzględniając różnorodne konteksty;\n6) odczytuje poglądy filozoficzne zawarte w różnorodnych dziełach.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n2. Mówienie i pisanie. Zdający:\nZakres podstawowy\n1) zgadza się z cudzymi poglądami lub polemizuje z nimi, rzeczowo uzasadniając własne\nzdanie.\nZasady oceniania\n2 pkt - rozważenie trafności wypowiedzi S.I. Witkiewicza i poprawne uzasadnienie stanowiska\nuwzględniające tekst Martina Heideggera ORAZ potwierdzające znajomość\nproblematyki Szewców.\n1 pkt - rozważanie trafności wypowiedzi S.I. Witkiewicza i poprawne uzasadnienie stanowiska\nuwzględniające\ntekst\nMartina\nHeideggera\nLUB\npotwierdzające\nznajomość\nproblematyki Szewców S.I. Witkiewicza.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt\nWitkacy w Szewcach próbował zgłębić tajemnicę sensu istnienia, ukazując m.in., że brak\nuczuć wyższych, metafizycznych, prowadzi do zezwierzęcenia, obnaża ludzkie instynkty\ni pragnienia, o czym świadczą zachowania bohaterów jego dramatu (np. Robert Scurvy,\nksiężna Irina Wsiewołodowna Zbereźnicka-Podberezka). Dzięki metafizyce człowiek może,\njak przekonywał Heidegger, wykroczyć poza byt, a tym samym jednostka ludzka staje się\nbardziej świadoma samej siebie i otaczającego świata - dlatego zgadzam się ze słowami\nWitkiewicza, który uważał, że człowiek pozbawiony tzw. uczuć metafizycznych traci istotę\nczłowieczeństwa, upodabnia się do nieświadomego, bezrefleksyjnego zwierzęcia.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 69\nZadanie 4. (0-2)\nStanisław Ignacy Witkiewicz, autor Szewców, jest twórcą teorii Czystej Formy. Wykaż,\nw jakim zakresie tekst Martina Heideggera może być pomocny w dookreślaniu\nkoncepcji Czystej Formy.\nWymaganie ogólne\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n3. Kształcenie umiejętności formułowania i uzasadniania sądów na temat […] tekstów\nkultury.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […] oraz umiejętność mówienia o nich\nz wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\nZakres rozszerzony\n4) porównuje teksty kultury, uwzględniając różnorodne konteksty;\n6) odczytuje poglądy filozoficzne zawarte w różnorodnych dziełach.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n1. Elementy retoryki. Zdający:\nZakres rozszerzony\n2) stosuje różne typy dowodzenia w wypowiedzi (indukcyjne, dedukcyjne, sylogizmy).\n2. Mówienie i pisanie. Zdający:\nZakres podstawowy\n1) zgadza się z cudzymi poglądami lub polemizuje z nimi, rzeczowo uzasadniając własne\nzdanie.\nZasady oceniania\n2 pkt - odpowiedź poprawna, uwzględniająca problematykę tekstu M. Heideggera, odniesioną\ndo teorii Czystej Formy S.I. Witkiewicza w zakresie zagadnień związanych z rolą\nmetafizyki w ludzkim życiu.\n1 pkt - odpowiedź odnosząca się do teorii Czystej Formy S.I. Witkiewicza w zakresie\nzagadnień związanych z rolą metafizyki w ludzkim życiu, ale bez uwzględnienia\nproblematyki tekstu Martina Heideggera.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\n70 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt\nPodstawą teorii Czystej Formy, która wywodziła się z przekonania o cywilizacyjnym kryzysie,\nzaniku wszelkich wartości, uczuć wyższych (np. religijnych), było dążenie do tego, by wywołać\nu odbiorcy dramatów Witkacego tzw. uczucia metafizyczne. Dzięki nim jednostka ludzka mogła\nodczuć własną odrębność wobec świata, zyskać przekonanie o wyjątkowości jednostkowego\nistnienia. Zdaniem Witkacego uczucia metafizyczne pozwalają człowiekowi odkryć poczucie\nsensu istnienia. Dlatego tekst Heideggera może być pomocny w dookreślaniu koncepcji\nCzystej Formy w zakresie kwestii metafizyki - Heidegger, podobnie jak Witkacy, wskazuje\ndoniosłą rolę i znaczenie metafizyki w ludzkiej egzystencji.\nZadanie 5. (0-2)\nPrzeczytaj zamieszczone poniżej didaskalia rozpoczynające akcję dramatyczną Szewców\nStanisława Ignacego Witkiewicza.\nStanisław Ignacy Witkiewicz\nSzewcy\nAKT I\nScena przedstawia warsztat szewski (może być dowolnie fantastycznie urządzony) na\nniewielkiej przestrzeni półkolistej. Na lewo trójkąt zapełniony kotarą wiśniowego koloru.\nW środku trójkąt ściany szarej z okrągławym okienkiem. Na prawo pień wyschłego,\npokręconego drzewa - między nim a ścianą trójkąt nieba. Dalej na prawo daleki krajobraz\nz miasteczkami na płaszczyźnie. Warsztat umieszczony jest wysoko ponad doliną w głębi,\njakby na górach wysokich był postawiony. Sajetan w środku, dwaj Czeladnicy po bokach, I na\nlewo, II na prawo, pracują przy warsztacie. Z daleka dochodzi huk samochodów czy czort wie\nczego zresztą i ryki syren fabrycznych.\nStanisław Ignacy Witkiewicz, Szewcy, [w:] tegoż, Wybór dramatów, Wrocław 1983.\nWyjaśnij metaforyczne znaczenie miejsca akcji Szewców, która rozgrywa się\nw warsztacie szewskim, usytuowanym „wysoko ponad doliną w głębi, jakby na górach\nwysokich”. W uzasadnieniu odwołaj się do kulturowych znaczeń symboliki „góry” oraz\ndo znajomości całego dramatu Szewcy.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […] oraz umiejętność mówienia o nich z\nwykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 71\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich […] na różnych\npoziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\nZakres podstawowy\n5) interpretuje treści […] symboliczne utworu literackiego;\n8) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie\nprogramowej jako lektury obowiązkowe.\nZakres rozszerzony\nLektura obowiązkowa wskazana w podstawie programowej:\nStanisław Ignacy Witkiewicz, Szewcy.\n2. Mówienie i pisanie. Zdający:\nZakres podstawowy\n1) zgadza się z cudzymi poglądami lub polemizuje z nimi, rzeczowo uzasadniając własne\nzdanie.\nZasady oceniania\n2 pkt - wyjaśnienie metaforycznego znaczenia miejsca akcji Szewców, uwzględniające\nznajomość całego dramatu ORAZ kulturowe znaczenie symboliki góry.\n1 pkt - wyjaśnienie metaforycznego znaczenia miejsca akcji Szewców, uwzględniające\nznajomość całego dramatu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt\nGóra w kulturze związana jest zwykle z przestrzenią sacrum, czyli z przestrzenią metafizyczną;\nto, co dzieje się na górze (np. w tradycji biblijnej), wskazuje na związek zdarzeń z tym, co\nsakralne. Wertykalne („jakby na górach wysokich”) usytuowanie zakładu szewskiego,\nw którym rozgrywa się akcja Szewców, sugerować może otwarcie problematyki dramatu na\nto, co przekracza byt, ma charakter transcendentny - tym samym Witkacy porusza w swoim\nutworze zagadnienia dotyczące każdego człowieka, takie jak: problem kryzysu cywilizacji,\nzanik uczuć metafizycznych, uniwersalne prawdy historyczne.\n72 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\nZadanie 6. (0-2)\nPrzeczytaj zamieszczony poniżej fragment Szewców Stanisława Ignacego Witkiewicza.\nStanisław Ignacy Witkiewicz\nSzewcy\nAKT II\nKSIĘŻNA\nPatrz w moje oczy.\nSCURVY\njak do dziecka\nAleż kochanie, trzeba wstrzymać tę nawałę pracy za jaką bądź cenę, bo to jest naprawdę\nniesamowite i oni naprawdę - jeśli ta psychoza się rozprzestrzeni - rozwalą świat i zniszczą\nwszelkie sztuczne zastawki i spod zgniłego ścierwa idei-nowotworów wyciągną biedną,\nskarlałą ludzkość, na pośmiewisko małp, świń, lemurów i gadów - nie zdegenerowanych\ngatunków naszych przodków.\nStanisław Ignacy Witkiewicz, Szewcy, [w:] tegoż, Wybór dramatów, Wrocław 1983.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony/zad-7.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":60,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony/zad/8","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony","number":"8","points":2,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 8. (0-2)\nPrzeczytaj fragment komentarza do dramatu Williama Szekspira.\nHamletowi nie wystarczy prosty żołnierski kodeks honorowy, bo wzrok jego sięga głębiej\ni bardziej sceptycznie w te kosmiczne warunki ludzkiego bytu, które reprezentował\nsymbolicznie teatr Shakespeare’a. Wzrok jego sięga poza miałkie zawikłania ludzkie,\npokazane na pierwszym planie, i obejmuje zarówno porządek społeczny […], jak i porządek\ngwiezdny.\nFrancis Fergusson, „Hamlet. Królewicz duński”. Antologia działania, [w:] Sztuka interpretacji, t. 1., Wrocław 1971.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 43\nRozstrzygnij, czy Hamlet Williama Szekspira jest tylko tragedią jednostki. Uzasadnij\nswoją odpowiedź, odwołując się do całości dramatu oraz fragmentu komentarza\nFrancisa Fergusona.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Rozumienie historii literatury i dziejów kultury jako procesu, a także dostrzeganie roli\nczynników wewnętrznych i zewnętrznych wpływających na ten proces.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury […] światowej oraz umiejętność mówienia o nich\nz wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n3. Kształcenie umiejętności formułowania i uzasadniania sądów na temat dzieł literackich […].\nIV. Samokształcenie\n2. Doskonalenie umiejętności korzystania z różnych źródeł informacji […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\nZakres podstawowy\n10) rozpoznaje w utworze sposoby kreowania: świata przedstawionego (fabuły, bohaterów,\nakcji, wątków, motywów), narracji, […]; interpretuje je i wartościuje.\nZakres rozszerzony\n1) odczytuje tekst w jego warstwie semantycznej i semiotycznej.\nLektura obowiązkowa wskazana w podstawie programowej:\nWilliam Szekspir, Hamlet\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\nZakres rozszerzony\n2) wykorzystuje teksty naukowe w interpretacji dzieła sztuki.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n1. Elementy retoryki. Zdający:\nZakres podstawowy\n1) formułuje […] argumenty w wypowiedzi […] pisemnej przy użyciu odpowiednich\nkonstrukcji składniowych.\nZakres rozszerzony\n2) stosuje różne typy dowodzenia w wypowiedzi (indukcyjne, dedukcyjne […]).\nIV. Samokształcenie. Zdający:\nZakres rozszerzony\n1) sięga do literatury naukowej, aby pogłębiać swoją wiedzę przedmiotową.\n44 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\nZasady oceniania\n2 pkt - rozstrzygnięcie i poprawne uzasadnienie w odniesieniu do całego dramatu Szekspira\ni z wykorzystaniem tekstu naukowego.\n1 pkt - rozstrzygnięcie i poprawne uzasadnienie w odniesieniu do całego dramatu Szekspira.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie ocenione na 2 pkt\nHamlet Szekspira jest zarówno tragedią jednostki, jak i całego państwa. Zaproponowane przez\nFrancisa Fergusona odczytanie znaczeń uniwersalnych z odniesieniem do problematyki\nspołecznej i metafizycznej dramatu znajduje potwierdzenie w dziele Szekspira. Autor tragedii\nna pierwszym planie umieszcza dramat Hamleta, ale wprowadza dzięki symbolom\ni archetypom także odwieczne prawdy. W osobie bohatera ukazuje jednostkę zmagającą się\nz różnymi dylematami życiowymi i moralnymi, człowieka walczącego ze swoją słabością,\nsnującego rozważania dotyczące życia, sztuki, moralności. Równocześnie autor ukazuje\ntragedię państwa, które chyli się ku upadkowi, a łamanie odwiecznych praw i zasad\nobowiązujących w życiu społecznym prowadzi Danię do upadku. W efekcie Fortynbras, król\nNorwegii, któremu nie udało się podbić Danii, wraca do niej jako przyszły władca, ponieważ\nkrólestwo upadło samo, doprowadzone do zguby występkami ludzi nim rządzących.\nPrzykładowe rozwiązanie ocenione na 1 pkt\nHamlet nie jest tylko tragedią jednostki, ponieważ główny bohater niejednokrotnie odwoływał\nsię do historii innych postaci, mówił wprost o wydarzeniach, które sprawiły, że w ciężkiej\nsytuacji był nie tylko on, ale i jego rodzina czy cały naród. Szczególnie często wskazywał na\ntragedię związaną ze związkiem Gertrudy i Klaudiusza oraz bratobójczą śmiercią jego ojca.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":42,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony/zad/9","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony","number":"9","points":3,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 9. (0-3)\nPrzeczytaj uważnie poniższy tekst, w którym John Stuart Mill - jeden z twórców nowożytnego\nutylitaryzmu - przedstawia i wyjaśnia główne założenia tej teorii etycznej.\nNauka, która przyjmuje jako podstawę moralności użyteczność, czyli zasadę\nnajwiększego szczęścia, głosi, że czyny są dobre, jeżeli przyczyniają się do szczęścia, złe,\njeżeli przyczyniają się do czegoś przeciwnego. Przez szczęście rozumie się przyjemność\ni brak cierpienia; przez nieszczęście - cierpienie i brak przyjemności [ ]\nMoralność utylitarystów uznaje w człowieku zdolność poświęcenia swojego własnego\nnajwiększego dobra dla dobra innych. Zaprzecza tylko temu, by poświęcenie to było samo\nprzez się dobrem, i uważa je za marnotrawstwo, jeżeli nie powiększa ogólnej sumy szczęścia\nalbo nie zmierza do jej powiększenia. Jedyną ofiarą z samego siebie, którą pochwala, jest\noddanie się szczęściu innych czy też realizowaniu pewnych jego warunków niezbędnych, przy\nczym to szczęście innych może być szczęściem całej ludzkości bądź też szczęściem pewnych\njednostek w granicach wyznaczonych przez interesy wspólne całej ludzkości […]\nKażdy człowiek, w wypadku jeżeli tylko złe prawa i konieczność podporządkowania się\ncudzej woli nie pozbawią go możności korzystania z tych źródeł szczęścia, które są w jego\nzasięgu, znajdzie niechybnie to życie godne pozazdroszczenia, przy założeniu, że ominą go\nprawdziwe niepowodzenia życiowe, stanowiące wielkie źródła fizycznego i duchowego\ncierpienia, takie jak: nędza, choroba, a także niewdzięczność, upadek moralny albo\nprzedwczesna śmierć tych, których się kocha. Najważniejszym tedy zagadnieniem jest walka\nz tego rodzaju nieszczęściami, mało kto bowiem może być od nich całkowicie wolny. Prawda,\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 45\nże w obecnych warunkach niepodobna tym nieszczęściom zapobiec, a nieraz nawet trudno je\nw sposób odczuwalny złagodzić. Jednakże nikt poważny nie wątpi, że to, co stanowi\nnajwiększe, niezaprzeczone zło naszego świata, może być w znacznej mierze usunięte i że -\njeżeli tylko ludzkość będzie szła nadal po drodze postępu - zostanie ostatecznie bardzo\nograniczone. Bieda, która zawsze pociąga cierpienie, da się całkowicie pokonać przez\nrozumną politykę społeczną popartą przez zapobiegliwość i rozsądek jednostek.\nJohn Stuart Mill, Utylitaryzm, Warszawa 2012.\nSformułuj dwa argumenty popierające tezę, że Stanisława Wokulskiego można uznać\nza zwolennika utylitaryzmu, oraz dwa argumenty przeciwko tej tezie. Swoją odpowiedź\nuzasadnij. W uzasadnieniu odwołaj się do przywołanego tekstu J.S. Milla oraz całego\nutworu Lalka B. Prusa - argumentację zilustruj konkretną sytuacją z lektury.\nArgument 1. popierający tezę, że S. Wokulskiego można uznać za utylitarystę:\nArgument 2. popierający tezę, że S. Wokulskiego można uznać za utylitarystę:\nArgument 1. popierający tezę, że S. Wokulskiego nie można uznać za utylitarystę:\n46 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\nArgument 2. popierający tezę, że S. Wokulskiego nie można uznać za utylitarystę:\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury […] światowej oraz umiejętność mówienia o nich\nz wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n3. Kształcenie umiejętności formułowania i uzasadniania sądów na temat dzieł literackich […].\nIV. Samokształcenie\n2. Doskonalenie umiejętności korzystania z różnych źródeł informacji […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\nZakres podstawowy\n8) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie\nprogramowej jako lektury obowiązkowe.\nLektura obowiązkowa wskazana w podstawie programowej:\nBolesław Prus, Lalka\n9) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […]; poddaje ją refleksji.\n10) rozpoznaje w utworze sposoby kreowania: świata przedstawionego (fabuły, bohaterów,\nakcji, wątków, motywów), narracji, […]; interpretuje je i wartościuje.\n14) przedstawia propozycję interpretacji utworu, wskazuje w tekście miejsca, które mogą\nstanowić argumenty na poparcie jego propozycji interpretacyjnej.\n15) wykorzystuje w interpretacji utworów literackich potrzebne konteksty, szczególnie\nkontekst […] filozoficzny […].\nZakres rozszerzony\n1) odczytuje tekst w jego warstwie semantycznej i semiotycznej.\n2) Odbiór tekstów kultury. Zdający:\nZakres rozszerzony\n2) wykorzystuje teksty naukowe w interpretacji dzieła sztuki;\n6) odczytuje poglądy filozoficzne zawarte w różnorodnych dziełach.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n1. Elementy retoryki. Zdający:\nZakres podstawowy\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 47\n1) formułuje […] argumenty w wypowiedzi […] pisemnej przy użyciu odpowiednich\nkonstrukcji składniowych.\nZakres rozszerzony\n2) stosuje różne typy dowodzenia w wypowiedzi (indukcyjne, dedukcyjne […]).\nIV. Samokształcenie. Zdający:\nZakres rozszerzony\n1) sięga do literatury naukowej, aby pogłębiać swoją wiedzę przedmiotową.\nZasady oceniania\n3 pkt - sformułowanie dwóch trafnych argumentów popierających tezę, że Stanisław Wokulski\nmoże być uznany za zwolennika utylitaryzmu, i dwóch trafnych argumentów\npopierających tezę, że Stanisława Wokulskiego nie można uznać za zwolennika\nutylitaryzmu.\n2 pkt - sformułowanie jednego trafnego argumentu popierającego tezę, że Stanisław Wokulski\nmoże być uznany za zwolennika utylitaryzmu, i jednego trafnego argumentu\npopierającego tezę, że Stanisława Wokulskiego nie można uznać za zwolennika\nutylitaryzmu ALBO sformułowanie dwóch trafnych argumentów popierających tezę, że\nStanisław Wokulski może być uznany za zwolennika utylitaryzmu, ALBO\nsformułowanie dwóch trafnych argumentów popierających tezę, że Stanisława\nWokulskiego nie można uznać za zwolennika utylitaryzmu.\n1 pkt - sformułowanie jednego trafnego argumentu popierającego tezę, że Stanisław Wokulski\nmoże być uznany za zwolennika utylitaryzmu, ALBO jednego trafnego argumentu\npopierającego tezę, że Stanisława Wokulskiego nie można uznać za zwolennika\nutylitaryzmu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie ocenione na 3 pkt\nArgument 1. popierający tezę, że S. Wokulskiego można uznać za utylitarystę:\nZgodnie z teorią utylitaryzmu czyny są dobre, jeśli przyczyniają się do szczęścia. Utylitarysta\npoświęca również swoje największe dobro dla dobra innych. Stanisław Wokulski, główny\nbohater Lalki, był wrażliwy na ludzką nędzę. Zdobył majątek, a dzięki jego posiadaniu mógł\npomagać biedniejszym ludziom np. Wysockiemu i jego rodzinie, Pani Stawskiej, inkasentowi\nObermanowi, udzielał się także charytatywnie. Pomaganie innym sprawiało mu przyjemność.\nArgument 2. popierający tezę, że S. Wokulskiego można uznać za utylitarystę:\nUtylitarysta jest zdolny do oddania innym tego, co jest dla niego najcenniejsze. Stanisław\nWokulski oddał Izabeli Łęckiej swoje serce i poświęcił dla niej swoje marzenia. Wyznając jej\nmiłość powiedział, że może znajdzie na świecie mężczyzn przystojniejszych i bogatszych od\nniego, ale nigdzie nie znajdzie przywiązania takiego, jak jego. W dowód miłości podarował jej\nmetal lżejszy od wody, który otrzymał od naukowca, profesora Geista. Gest ten można\nodczytać jako rezygnację z marzeń o odkryciach naukowych - Wokulski miał okazję\nnawiązania współpracy z Geistem, który szukał sponsora i wspólnika w prowadzeniu badań\nnad wynalezieniem metalu lżejszego od powietrza. Wokulski zrezygnował z tej szansy, żeby\nbyć blisko Izabeli, móc się z nią ożenić i uszczęśliwić ją, dbając o jej dobrobyt.\n48 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\nArgument 1. popierający tezę, że S. Wokulskiego nie można uznać za utylitarystę:\nGłówny bohater Lalki poświęcał swoją energię i pieniądze głównie po to, aby zdobyć\nprzychylność Izabeli Łęckiej i się z nią ożenić, co nie jest zgodne z zasadą utylitaryzmu, gdyż\nw jej świetle należy zabiegać o maksymalizowanie dobra w świecie i ograniczanie cierpień.\nIstotą utylitaryzmu nie jest zabieganie o własne szczęścia, ale o maksymalne pomnażanie\nszczęścia w świecie. Działania Wokulskiego były zaś podporządkowane zasadniczo\nwłasnemu szczęściu, którego upatrywał w małżeństwie z Izabelą Łęcką. Aby ten cel osiągnąć,\nWokulski wydawał pieniądze na rzeczy zbędne - np. na wykupienie zastawy obiadowej\nŁęckich, zakup po zawyżonej świadomie cenie ich kamienicy czy też opłacanie klakierów\noklaskujących występy Rossiego w teatrze, co zresztą nie przynosiło mu przyjemności i na\nogół go unieszczęśliwiało.\nArgument 2. popierający tezę, że S. Wokulskiego nie można uznać za utylitarystę:\nWokulski wielokrotnie miał świadomość tego, że nie wykorzystuje swoich możliwości\ni pieniędzy we właściwy sposób, w sposób który zalecałby np. utylitaryzm. Pomoc\nposzczególnym osobom zasługuje na uznanie i mieści się w ramach utylitarystycznej zasady\nnajwiększego szczęścia, ale nie równoważy to niewłaściwych - z punktu widzenia utylitaryzmu\n- działań Wokulskiego, które były przede wszystkim zorientowane na próby uszczęśliwienia\nsiebie i Izabeli Łęckiej - jak się zresztą okazało, próby nieskuteczne. Także składane przez\nWokulskiego środki na cele dobroczynne były związane jedynie z chęcią przypodobania się\nŁęckim i zdobycia uznania. Jak sam Wokulski przyznawał, nie był zainteresowany\nrzeczywistymi celami tych działań i można przypuszczać, że środki te niekoniecznie były\ndobrze spożytkowane, co także nie jest zgodne z zasadą największego szczęścia.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 49\nWiązka 2.\nPrzeczytaj uważnie tekst, a następnie wykonaj zadania umieszczone pod nim. Odpowiadaj\ntylko na podstawie tekstu i tylko własnymi słowami - chyba że w zadaniu polecono inaczej.\nUdzielaj tylu odpowiedzi, o ile Cię poproszono.\nKonrad Górski\nAluzja literacka\nZacznijmy od sprecyzowania samego pojęcia. Wszelka aluzja jest mówieniem o jakimś\nprzedmiocie bez wymieniania go w sposób wyraźny. Duszą aluzji jest jakieś przemilczenie,\nniekomunikowanie pewnej treści, lecz jej sugerowanie drogą okólną, a jednak dostatecznie\njednokierunkową, żeby odbiorca uchwycił sens, o który nam chodzi. Nadawca wypowiedzi\naluzyjnej nie posługuje się słowami jako znakami o jednym sprecyzowanym sensie, lecz igra\nnimi kunsztownie, aby wyrazić coś, czego dosłownie powiedzieć nie chce. […]\nCharakter aluzji mają również bardzo liczne dzieła literackie albo ich fragmenty, zwłaszcza\nwtedy, gdy pisarz chce się wypowiedzieć na temat spraw publicznych, ale nie może się wyrazić\notwarcie, bo jest skrępowany jakimiś względami ograniczającymi swobodę jego słowa. Ale nie\nkażda aluzja w dziele literackim jest aluzją literacką. Gdy Słowacki w Kordianie charakteryzuje\nwodzów powstania i wtrąca do tej charakterystyki słowa związane etymologicznie z ich\nnazwiskami (chłopek, czart, skrzynia, kruk), posługuje się typową aluzją, ale nie jest to aluzja\nliteracka. […]\nPrzez aluzję literacką będziemy więc rozumieć aluzyjne nawiązanie do tekstu innego\ndzieła literackiego, dzięki czemu dany utwór posługuje się w większym lub mniejszym stopniu\nzawartością drugiego utworu jako sposobem wyrażania własnej treści. Aluzja literacka zatem\njest pewnym typem środka artystycznego, wyrastającego na podłożu związków zachodzących\nmiędzy twórczością indywidualną i zastanym przez danego autora dotychczasowym\ndorobkiem życia literackiego. Jeżeli ktoś daje swojemu dziełu tytuł Nie-Boska komedia, to\nposługuje się treścią obcego utworu jako składnikiem własnego. Bez znajomości, jeśli nie całej\nBoskiej komedii, to przynajmniej schematu jej fabuły i zawartości ideowej, intencja autorska\nKrasińskiego pozostanie niezrozumiała. Oczywiście ktoś nieznający utworu Dantego\ni niedopatrujący się związku między polskim dziełem i włoskim będzie sobie ową „nieboskość”\njakoś tam wyobrażać; jeśli zastanowi się nad tytułem, może będzie doszukiwać się komizmu\nw działaniach głównych bohaterów albo sarkazmu w wyborze takiego tytułu, ale w obu\nwypadkach pozostanie daleki od zrozumienia intencji autorskiej wyrażonej poprzez aluzję\nliteracką do poematu Dantego. Wynika stąd, że omawiany tu środek artystyczny jest obliczony\nna wykształconego literacko odbiorcę, nie mówiąc o tym, że bywa stosowany niemal wyłącznie\nprzez autorów o wysokiej literackiej kulturze. Jest rzeczą wręcz nieprawdopodobną, żebyśmy\nmogli się spotkać z aluzją w folklorze. Innymi słowy jest to środek wyrazu pojawiający się\nw epokach o bardzo silnie rozwiniętym życiu literackim i świadczący o wielkiej roli, jaką\nliteratura odgrywa wtedy w umysłowości ówczesnych ludzi.\nDotychczasowa historia i teoria literatury roztapiały zjawisko aluzji literackiej w badaniu\ntzw. wpływów i nie zwracały uwagi na jego odrębność. Było to następstwem interesowania się\nprzede wszystkim osobą autora i genezą dzieła. Wykrycie związku między dwoma tekstami\nsprowadzano do pytania, w jakim stopniu wcześniejsze dzieło okazuje się źródłem\npóźniejszego. W wypadku takim, jak Nie-Boska komedia, wyrażałoby się to w stwierdzeniu,\nże gdyby kiedyś nie zostało napisane dzieło Dantego, to Krasiński nie dałby swojemu\ndramatowi takiego tytułu, jak dał. Jest to niewątpliwie słuszne, ale to nie wyjaśnia funkcji, jaką\n50 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\nw tym dramacie pełni związanie ze sobą obu utworów poprzez tytuł. Konieczność stworzenia\npojęcia aluzji literackiej jest następstwem przesunięcia kierunku badań z genezy dzieła na jego\ndziałanie jako wytworu artystycznego. Nie chodzi o stwierdzenie ani historycznego faktu,\nże między dwoma tekstami istnieje związek genetyczny, ani psychologicznego faktu,\nże wyobraźnia i pamięć autora dzieła późniejszego uległa sugestii myśli i obrazów zawartych\nw utworze dawniej napisanym, lecz o zrozumienie sposobu, w jaki działa dany tekst poprzez\ntak czy inaczej zaznaczone jego powiązanie z innym tekstem. […]\nJest rzeczą oczywistą, że wszystkie wypadki aluzji literackiej są wynikiem wpływu,\noddziaływania jednego tekstu na drugi, z czego nie wynika, że wszystkie wypadki wpływu\npełnią funkcję aluzji. Zjawisko wpływu ma o wiele szerszy zakres i obejmuje różne formy\nzależności jednego tekstu od drugiego, poczynając od podświadomego ulegania cudzym\npomysłom aż do plagiatu, czyli świadomej kradzieży literackiej. Biorąc rzecz od strony\npsychologii twórczości, aluzja literacka jest aktem najzupełniej świadomego wyzyskania\ncudzego dzieła dla własnych celów, ale bez czyjejkolwiek krzywdy. Wprost przeciwnie! Aluzja\nliteracka jest rodzajem hołdu złożonego dawniejszemu dziełu, do którego nowe nawiązuje jako\ndo pewnej podniety twórczej. Posługując się w sposób jawny i otwarty cudzym dziełem, jako\npośrednikiem w wyrażaniu intencji własnej, autor, który sięga po aluzję literacką, podnosi\nznaczenie i wartość cudzego dzieła w całokształcie literackiego życia, propaguje pośrednio\njego treść, zmusza czytelnika, aby zapoznał się z utworem, bez którego znajomości dane\ndzieło nie może być w pełni zrozumiane.\nKonrad Górski, Aluzja literacka. (Istota zjawiska i jego typologia), [w:]\nProblemy teorii literatury, seria 1., wybór prac Henryk Markiewicz, Wrocław 1987.\nZadanie 1. (0-2)\nPrzeczytaj poniższy fragment Lalki Bolesława Prusa.\nGotował wraz z innymi piwo, które do dziś dnia pijemy, i sam w rezultacie oparł się aż gdzieś\nkoło Irkucka.\nBolesław Prus, Lalka, Wrocław 2019.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":44,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony/zad/10","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony","number":"10","points":3,"ptype":"closed","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 10. (0-3)\nPrzeczytaj podany niżej tekst.\nEwa Demarczyk jest krakowianką. […] Karierę pieśniarską rozpoczęła w 1961 roku\nw kabarecie krakowskiej Akademii Medycznej „Cyrulik”, skąd w roku następnym przeszła do\nPiwnicy pod Baranami. Tam spotkała Zygmunta Koniecznego. […] Demarczyk stała się\nprzeznaczeniem Koniecznego. Razem stworzyli nową jakość w polskiej piosence. Takie\npojęcia jak poezja śpiewana, piosenka aktorska, kraina łagodności biorą swój początek\nwłaśnie z ich twórczości. To dzięki nim wiersze Mirona Białoszewskiego, Bolesława Leśmiana,\nJuliana Tuwima, Kamila Krzysztofa Baczyńskiego i wielu innych mniej lub bardziej znanych\npoetów nabrały nowych barw i trafiły wręcz - jak marzył inny poeta - „pod strzechy”. Choć\nDemarczyk nagrała w Polsce zaledwie dwie płyty.\nJerzy Armata, Małgorzata I. Niemczyńska, W niedzielę 70. urodziny Ewy Demarczyk, wyborcza.pl\nCzy zgadzasz się z opinią Jerzego Armaty i Małgorzaty I. Niemczyńskiej, że dzięki\ntwórczości Ewy Demarczyk i Zygmunta Koniecznego wiersze poetów wymienionych\nw przywołanym fragmencie tekstu „nabrały nowych barw i trafiły (…) «pod strzechy»”?\nUzasadnij\nswoje\nstanowisko,\nodwołując\nsię\ndo twórczości\ndwóch\npoetów\nwymienionych w tekście oraz do wykonania ich utworów przez Ewę Demarczyk.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 77\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n8) Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n3) Kształcenie umiejętności formułowania i uzasadniania sądów na temat dzieł literackich\n[…].\nIV. Samokształcenie\n2) Doskonalenie umiejętności korzystania z różnych źródeł informacji […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\nZakres podstawowy\n1) przetwarza i hierarchizuje informacje w analizie tekstów publicystycznych […].\nZakres rozszerzony\n4) porównuje teksty kultury, uwzględniając różnorodne konteksty.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n1. Elementy retoryki. Zdający:\nZakres podstawowy\n1) formułuje […] argumenty w wypowiedzi […] pisemnej przy użyciu odpowiednich\nkonstrukcji składniowych.\nZakres rozszerzony\n2) stosuje różne typy dowodzenia w wypowiedzi (indukcyjne, dedukcyjne […]).\nIV. Samokształcenie. Zdający:\nZakres rozszerzony\n1) sięga do literatury naukowej, aby pogłębiać swoją wiedzę przedmiotową.\n78 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\nZasady oceniania\n3 pkt - poprawne uzasadnienie stanowiska w odwołaniu do twórczości dwóch poetów oraz do\nwykonania ich utworów przez Ewę Demarczyk.\n2 pkt - poprawne uzasadnienie stanowiska w odwołaniu do twórczości jednego poety i do\nwykonania jego utworów przez Ewę Demarczyk.\n1 pkt - poprawne uzasadnienie stanowiska w odwołaniu do wykonania utworu jednego poety\nprzez Ewę Demarczyk.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie ocenione na 3 pkt\nOpinia Jerzego Armaty i Małgorzaty I. Niemczyńskiej jest trafna. Zgadzam się, że poezja,\nktóra stała się tworzywem twórczości Ewy Demarczyk, trafiła dzięki temu „pod strzechy”\ni „nabrała nowych barw”.\nPoezja nie jest dziś szczególnie lubianym rodzajem literackim. Co współcześnie oznacza\nmickiewiczowski frazeologizm „trafić pod strzechy”? Zyskać popularność, dotrzeć do wielu\nodbiorców. Twórczość Ewy Demarczyk nie jest przeznaczona dla wszystkich, ale ma swoje\nważne miejsce w naszej kulturze. Częścią sztuki Demarczyk była genialna muzyka Zygmunta\nKoniecznego. Czytamy w artykule, że oboje „stworzyli nową jakość w polskiej piosence”. Ta\nnowa jakość pojawiała się wtedy, kiedy muzyce towarzyszył bardzo dobry tekst literacki.\nCiekawym przykładem jest wiersz Mirona Białoszewskiego „Karuzela z madonnami”.\nTwórczość Białoszewskiego to poezja lingwistyczna, oparta na rytmie i grze słów, trudna\nw odbiorze. „Karuzela z madonnami” jako pieśń z muzyką Koniecznego, w wykonaniu\nDemarczyk, zyskuje rytm i dramaturgię, tekst staje się łatwiejszy w odbiorze. Do historii\npolskiej piosenki przeszło także wykonanie „Wierszy wojennych” Krzysztofa Kamila\nBaczyńskiego, tutaj niezwykła muzyka podkreśla tragizm sytuacji lirycznej i pobudza\nwyobraźnię. Ewa Demarczyk nie tylko śpiewa, ale interpretuje tekst, tworzy znaczenia, głosem\nodtwarza poetyckie obrazy.\nDzięki Demarczyk i Koniecznemu wiersze, które stały się piosenkami są znane,\nodtwarzane w mediach, wykonywane przez innych wokalistów i dlatego istnieją w szerokim\nobiegu kultury.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 79\nTematy wypracowań na poziomie rozszerzonym\nTematy wypracowań będą poprzedzone szczegółowymi wytycznymi:\nWybierz jeden z poniższych tematów i napisz wypracowanie.\nW pracy rozważ problem podany w temacie.\nW rozważaniach przedstaw argumenty, odwołując się do utworów literackich\nwskazanych w temacie oraz do wybranego kontekstu - kontekst wybierz spośród\nnastępujących:\nhistorycznoliterackiego,\nliterackiego,\nbiograficznego,\nkulturowego,\nmitologicznego, biblijnego, religijnego, historycznego, filozoficznego, egzystencjalnego,\npolitycznego, społecznego.\nJednym z utworów literackich musi być lektura obowiązkowa wybrana spośród lektur\nwymienionych w arkuszu egzaminacyjnym.\nW wypracowaniu przedstaw swoje zdanie i je uzasadnij.\nTwoja praca powinna liczyć co najmniej 500 wyrazów.\n80 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":76,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony/zad/Temat 1","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony","number":"Temat 1","points":null,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Temat 1.\nŻadne dzieło nie powstaje w kulturowej próżni.\nRozważ, jaką rolę w literaturze pełni aluzja.\nW pracy odwołaj się do:\nMadame Antoniego Libery\nutworów literackich z dwóch różnych epok\nwybranego kontekstu.\nPrzykładowe ocenione rozwiązania\nPrzykład 1.\nBłędy\nrzeczowe, błędy\nw kompozycji\nBłędy językowe\n(w tym\nstylistyczne),\nortograficzne\ni interpunkcyjne\nsp.\n01\n02\n03\n04\n05\n06\n07\n08\n09\n10\n11\n12\n13\n14\n15\n16\n17\n18\n19\n20\n21\n22\n23\nŻadne dzieło nie powstaje w kulturowej próżni, a świadome\nnawiązania do innych dzieł stanowią ważny element w procesie\ntwórczym. Nawiązania te obecne są w dziełach literackich dzięki\naluzjom, a te wymagają od czytelnika spostrzegawczości oraz\numiejętności odczytania ich znaczeń. Zmusza to odbiorców dzieł\nliterackich do refleksji poprzez szukanie podobieństw i różnic\nmiędzy utworami, pogłębia interpretację, pomaga w zrozumieniu\ni\npełniejszym\nprzedstawieniu\nproblematyki\nutworów.\nWykorzystanie dorobku poprzedników pomaga w rozprawieniu\nsię z konkretnymi tradycjami, w ich akceptacji bądź w odrzuceniu.\nAluzja literacka ma na celu nakierowanie czytelnika na zabiegi\nkompozycyjne oraz wprowadzenie pewnej ,,gry” między\nautorem, dziełem a odbiorcą. Wielość powstałych w ten sposób\nsymboli ma na celu wzbudzenie u czytających chęci szukania,\nanalizowania ich znaczeń i związków, jakie zachodzą między\nróżnymi dziełami sztuki.\nPrzykładem utworu, w którym obecne są liczne odniesienia\ndo literatury, dzieł muzycznych czy koncepcji filozoficznych,\njest ,,Madame” Antoniego Libery. Aluzja literacka pełni w tym\nutworze wiele funkcji. ‿ W czytaniu powieści można wyróżnić\ndwa etapy. Pierwszym będzie zwykłe przeczytanie skupiające się\ntylko na fabule. Jest to dosyć powierzchowne. Dopiero\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 81\nsp.\n24\n25\n26\n27\n28\n29\n30\n31\n32\n33\n34\n35\n36\n37\n38\n39\n40\n41\n42\n43\n44\n45\n46\n47\n48\n49\n50\n51\n52\n53\n54\n55\n56\n57\n58\n59\nzauważenie nawiązań daje dodatkowe możliwości odczytania\nutworu i dogłębnych rozważań.\nJedną z głównych ról aluzji jest wpływ na tworzenie warstwy\nfabularnej utworu. Bezpośrednie cytaty, tytuły wpływają na\nprzebieg\nwydarzeń.\nPostaci\nwystępujące\nw\ndialogach\nwykorzystują słowa pochodzące ze słynnych dramatów, takich\njak ,,Hamlet” czy ,,Fedra”. Na apelu szkolnym recytowane były\nwiersze ,,No pasaran” Władysława Broniewskiego czy ,,Lewą\nmarsz”\nWłodzimierza\nMajakowskiego.\nPrzedstawienie\nreżyserowane przez głównego bohatera zawierało w sobie\nodwołania do wielu słynnych postaci m.in. Ajschylosa, Szekspira,\nRacine’a, Goethego. Fragmenty przywoływanych dzieł mają\nogromny wpływ na bohatera powieści. Stanowią filtr, przez który\ninterpretuje on rzeczywistość. Utwory te pomagają mu\nwykreować obraz fascynującej go nauczycielki francuskiego.\nDobrym przykładem jest założenie przez protagonistę Zeszytu\nCytatów. Spisuje tam fragmenty hymnu ,,Ren” Friedricha\nHölderlina,\n,,Gdańskich\nwspomnień\nmłodości”\nJoanny\nSchopenhauer oraz ,,Zwycięstwa” Josepha Conrada. Te cytaty\nopowiadają historię tytułowej Madame, nawet jej drugie imię\nwybrane zostało na cześć dzieła literackiego. Aluzja tworzy\nfabułę, jest jej nieodłączną częścią. To ona ma realny wpływ na\nakcję oraz dalsze poczynania bohatera.\nIstotne jest także zauważanie sposobu kreowania postaci\nwystępujących w powieści. Jeśli czytelnik spojrzy na utwór w\nkontekście światopoglądowym i mitologicznym, znajdzie tam\nwiele odwołań. Nawiązanie do znanych każdemu mitów sprawia,\nże łatwiej i dokładniej możemy zrozumieć bohaterów - ich\nuczucia i sytuację, w której się znaleźli. Przykładem jest mit\nSyzyfa przywołany w historii Jerzyka, a konkretnie w jego\nbeznadziejnej walce z systemem komunistycznym. Znajdujemy\nrównież mit kobiety wiecznej. Madame kreowana jest na kobietę\ndojrzałą, niedostępną, w idealnym wieku. Mont Blanc, miejsce\nnarodzin Madame, jest dla kobiety symbolem wolności, miejsca,\ndo którego chce wrócić za wszelką cenę. Ten sam szczyt pojawia\nsię w dramacie Juliusza Słowackiego, gdy Kordian rozważa\njęz.\njęz.\n82 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\n60\n61\n62\n63\n64\n65\n66\n67\n68\n69\n70\n71\n72\n73\n74\n75\n76\n77\n78\n79\n80\n81\n82\n83\n84\n85\n86\n87\n88\n89\n90\n91\n92\n93\n94\nswoją życiową wędrówkę. Aluzje powalają na pogłębienie\ninterpretacji utworu, zrozumienie bohaterów. Zmusza to również\nczytelnika do refleksji, szukania podobieństw czy też różnic\nmiędzy postaciami z różnych utworów, odnoszenia ich do\nznanych (stereo- i arche) typów.\nW powieści ,,Madame” ważna jest przede wszystkim kreacja\ngłównego bohatera. Wydaje się, że protagonista ma cechy\nbohatera romantycznego, a z drugiej strony został stworzony, by\nswoim zachowaniem momentami rozśmieszyć czytelnika.\nBohater odczuwa wyobcowanie i wyższość nad rówieśnikami.\nJego uczucie do nauczycielki francuskiego tylko potęguje jego\nudręki. Podejmuje on kroki do zbliżenia się do obiektu swoich\nwestchnień. Znajomość tylu przywołanych w powieści utworów,\numiejętność mówienia cytatami z Szekspira czy wyznanie miłości\npoprzez cytowanie ,,Fedry” Racine’a, kształtują u bohatera duszę\nromantyczną. To właśnie dzięki licznym aluzjom i nawiązaniom\njesteśmy w stanie lepiej poznać głównego bohatera. Dodatkowo,\nbardzo dobra znajomość przez licealistę francuskiego i łaciny\nświadczą o związkach z kulturą zachodnią. Z drugiej strony\nbohater jest zdolny do wywołania efektu humorystycznego.\nWykorzystane tu zostają ,,Popioły” Stefana Żeromskiego.\nLicealista z jednej strony wyśmiewa zachwycających się\nerotyczną stroną lektury kolegów, a jednocześnie sam wybiera\nwłaśnie park Żeromskiego ma miejsce swoich rozmyślań i\nplanowania. Bohatera nie opuszcza myśl, że urodził się za\npóźno, że wszystkie twórcze możliwości są już wykorzystane,\ndlatego tak wielki wpływ na jego postępowanie miały wszystkie\nprzywołane w powieści dzieła. Co znamienne jednak, pod koniec\nswojej historii zmienia myślenie, co do czasu swoich narodzin.\nŚwiadome kreowanie bohatera wzorowanego na postaci\nz innego dzieła znajdujemy również w „Dziadach√ cz. IV”x\nAdama Mickiewicza. Gustaw pobierał nauki u księdza, który\npodsuwał\nmu\ndo\nczytania\nutwory\nromantyczne,\ntakie\njak ,,Cierpienia młodego Wertera”. Aluzja do dzieła Goethego\npozwala na lepsze zrozumienie nieszczęśliwie zakochanego\nGustawa, jego uczuć, podjętych decyzji oraz lepiej obrazuje\njęz.\njęz.\njęz.\n√ int. x int.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 83\n95\n96\n97\n98\n99\n100\n101\n102\n103\n104\n105\n106\n107\n108\n109\n110\n111\n112\n113\n114\n115\n116\n117\n118\n119\n120\n121\n122\n123\n124\n125\n126\n127\n128\n129\n130\nproblemy romantycznych bohaterów. Znając losy Wertera,\ndomyślamy się, jaki wpływ miał na pojmowanie przez Gustawa\nistoty romantycznej miłości, skąd potrzeba czy też konieczność\nzadawania sobie cierpienia (symboliczne dźgnięcia sztyletem) i\npragnienie śmierci po rozstaniu z miłością stanowiącą sens życia.\nSpostrzegawczość,\nktórej\nwymaga\naluzja,\nrozszerza\ni pogłębia interpretację sceny V aktu II ,,Wesela” Stanisława\nWyspiańskiego. Marysi, bawiącej się na weselu, objawia się duch\njej zmarłego narzeczonego. Widmo wspomina ich wspólną\nmiłość,\nuczucia.\nScena\nta\nod\nrazu\nkojarzy\nsię\nz balladą ,,Romantyczność” Adama Mickiewicza. Zarówno\nKarusię, jak i Marysię odwiedza zmarły narzeczony. Tylko one\nwidzą i słyszą swoich dawnych ukochanych. Miłość Karusi\nprzetrwała próbę czasu i śmierci, z kolei Marysia dostrzega, że\nWidmo to tylko zimny trup. Rozumie, że przeszłość nie wróci,\ni wybiera swojego męża, Wojtka. Aluzja ta, oprócz pomocy\nw lepszej interpretacji, kryje w sobie przesłanie od autora.\nWyspiański rozprawia się z wiarą w coś niemożliwego, za\npomocą odwołania się do ballady demitologizuje romantyczną\nmiłość. W ten sposób spełnia się rola aluzji jako wykorzystania\ndorobku poprzedników do rozwinięcia myśli i rozprawienia się\nz konkretnym\nproblemem.\nDaje\nto\nmożliwość\notwarcia\ninterpretacji oraz zastanowienia nad dialogiem międzytekstowym\noraz międzypokoleniowym.\nŚwiadome nawiązania pełnią ogromną rolę w literaturze.\nPomagają rozprawić się z problematyką utworów, dają\nwskazówki oraz możliwości porównania ideologii, epok czy\npoglądów. To właśnie aluzja umożliwia odkrycie inspiracji autora,\nmotywów\nwykorzystanych\ndo\nstworzenia\ndzieła.\nDzięki\nnawiązaniom czytelnik jest w stanie przekroczyć warstwę\npowierzchowną, dotrzeć do głębi i poszerzyć interpretację\nutworu. Taką rolę pełnią nawet tytuły rozdziałów w „Madame”,\ntakie jak ,,Komu bije dzwon” czy ,,Na początku było Słowo”.\nBezpośrednie odwołania zapowiadają, co będzie się działo,\nnakłaniają do rozmyślania, zagłębienia się w akcję oraz budują\ncoraz to większą ciekawość. Te szczegóły nadają powieści\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\n(jęz.)\n84 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\n131\n132\n133\ndodatkowych atutów. Powieść Antoniego Libery utwierdza w\nprzekonaniu, że żadne dzieło nie powstaje w próżni kulturowej, a\naluzja staje się łącznikiem między dorobkiem poprzedników,\nautorem a czytelnikiem.\n/1024 wyrazy/\njęz.\n1. Spełnienie formalnych warunków polecenia: 1 pkt - wypracowanie w całości spełnia formalne\nwarunki:\nznajduje się w nim odwołanie do tekstów literackich z trzech różnych epok, w tym do lektury\nobowiązkowej (Madame Antoniego Libery);\nw całości dotyczy problemu wskazanego w poleceniu;\njest wypowiedzią argumentacyjną;\nnie zawiera kardynalnego błędu rzeczowego.\n2. Kompetencje literackie i kulturowe: 16 pkt\nw wypracowaniu wykorzystano w pełni funkcjonalnie Madame Antoniego Libery (funkcjonalna\nanaliza aluzji literackich do dzieł pisarzy i filozofów, pełne wnioskowanie argumentacyjne\ndotyczące roli tych aluzji); również w pełni funkcjonalnie wykorzystano odniesienie do\nDziadów cz. IV (kreacja bohatera romantycznego w kontekście odwołań do innych dzieł\nromantycznych) oraz odniesienia do Wesela Stanisława Wyspiańskiego (funkcjonalna\nanaliza sposobu ukazania scen fantastycznych w nawiązaniu do Romantyczności\nMickiewicza)\nfunkcjonalnie wykorzystano również liczne konteksty interpretacyjne (historycznoliteracki -\nkreacje bohaterów o cechach romantyków; literacki - nawiązania do licznych utworów\nliterackich, także kontekst mitologiczny, biograficzny i kulturowy)\nbogata argumentacja,\nfunkcjonalność omówionych dzieł literackich i szerokie konteksty interpretacyjne świadczą\no erudycji zdającego.\n3. Kompozycja wypowiedzi\n3a. Struktura wypowiedzi: 3 pkt - elementy treściowe zostały w całej pracy zorganizowane\nproblemowo; podział wypowiedzi poprawny zarówno w skali ogólnej, jak i w zakresie struktury\nakapitów; zamysł kompozycyjny zrealizowany w sposób wyrazisty i konsekwentny.\n3b. Spójność wypowiedzi: 3 pkt - wywód w całości uporządkowany i spójny; 1 zaburzenie\nspójności wynika z braku powiązania treści w akapicie, drugie - z nieuzasadnionego zastosowania\nw sąsiadujących ze sobą zdaniach (linijki 27-34) czasowników w czasie teraźniejszym i przeszłym.\n3c. Styl wypowiedzi: 1 pkt - adekwatny do sytuacji komunikacyjnej, jednorodny.\n4. Język wypowiedzi\n4a. Poprawność językowa: 1 pkt - szeroki zakres środków językowych (zróżnicowana składnia,\nleksyka) umożliwiających pełną i swobodną realizację tematu; 14 błędów językowych obniża\nostateczną ocenę wypowiedzi.\n4b. Poprawność ortograficzna: 2 pkt - praca bez błędów ortograficznych.\n4c. Poprawność interpunkcyjna: 2 pkt - praca zawiera 2 błędy interpunkcyjne.\nŁącznie\n29 punktów\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 85\nPrzykład 2.\nBłędy\nrzeczowe,\nbłędy\nw kompozycji\nBłędy językowe\n(w tym\nstylistyczne),\nortograficzne\ni interpunkcyjne\n01\n02\n03\n04\n05\n06\n07\n08\n09\n10\n11\n12\n13\n14\n15\n16\n17\n18\n19\n20\n21\n22\n23\n24\n25\n26\n27\n28\n29\n30\n31\n32\nKażdy człowiek jest zbiorem tego, co dała mu natura√ i tego, co\notrzymał z zewnątrz, czyli świata mitów, kultury na nich opartej, religii\ni fikcji. Aluzja literacka niewątpliwie ma swoje źródło w tej mieszance,\nktóra jest tym bogatsza, im człowiek jest lepszym erudytą i im bardziej\njest zanurzony w kulturze, poprzez przyswajanie jej dzieł. Jak podaje\nksięga Koheleta „To, co jest, już było, a to, co ma być kiedyś, już jest.”.\nZ takim spojrzeniem na świat identyfikowali się również stoicy,\ntwierdząc, że świat to wciąż na nowo odgrywający się spektakl. Z taką\nmyślą filozoficzną, zwaną apokatastasis, musi się zmierzyć prędzejX\nczy później każdy, kto sięgnie po wytwory kultury.\nGdybyśmy szli po schodach aluzji od dzieł współczesnych, przez\nromantyczne, aż do antyku, prawdopodobnie nie zatrzymalibyśmy się\nwcześniej niż na mitach Greków lub na Biblii. Nawet prekursorzy\nnaszej kultury, tacy jak Homer, Horacy czy Anakreont z Teos, nie brali\nswoich idei, motywów z próżni. Wręcz przeciwnie, źródłem aluzji,\nmniej czy bardziej bezpośrednich, była dla nich mitologia. Trafnie\nwpływ kultury na twórczość opisuje bohater „Madame” Antoniego\nLibery: „Proszę pomyśleć, kim byliby […] bohaterowie Fedry, gdyby\nodjąć im wszystko, co dostali od swoich artystów? […] Bez\nfundamentu kultury, bez tabu i obyczaju”.\nTen jakże wymowny cytat pochodzi z powieści, która jest\nnasycona aluzjami. W powieści Libery przedstawiona jest historia\nowianego tajemnicą romansu licealisty z tytułową Madame -\nnauczycielką francuskiego, osadzona na tle szarej rzeczywistości\nPRL. Powieść, mogłaby zostać uznana za przyzwoity, acz nie\nwyróżniający się romans, gdyby nie bogactwo aluzji literackich, które\nnadają opowieści mistycyzmu i głębi. Zdaje się, że podkreśla to sam\nautor już w motcie z pism Artura Schopenhauera, które głosi:\n„Romansopisarz powinien dążyć nie do tego, by opisywać wielkie\nwydarzenia, lecz by małe czynić interesującymi.”.\nCzytając „Madame”, można odnieść silne wrażenie, że to właśnie\nużyte w tekście odwołania do innych dzieł kreują to, jak odbieramy\n√ int.\njęz.\nX int.\njęz.\n86 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\nsp.\n33\n34\n35\n36\n37\n38\n39\n40\n41\n42\n43\n44\n45\n46\n47\n48\n49\n50\n51\n52\n53\n54\n55\n56\n57\n58\n59\n60\n61\n62\n63\n64\n65\n66\n67\n68\npostaci i akcję, oraz to, w jaki sposób protagonista odbiera świat.\nJednym z najważniejszych tekstów służących za aluzje bezpośrednie\njest tutaj „Ren” Friedricha Hölderlina, drugim „Fedra” Jeana Racine’a.\nPrzykładem skażenia kulturą, jak to określił sam bohater, jest\nporównanie siebie, do romantycznego artysty, który gardzi igrzyskami\nplebsu, jest ponad to i „cierpi za miliony”. Takie wnioski wysnuwa\ngłówna postać podczas balu maturalnego. Tutaj jest to oczywiście\naluzja do Konrada z III cz. „Dziadów” Adama Mickiewicza. Co więcej,\naluzję do romantycznej „walki” z racjonalnością czynów widzimy w\ndebacie klasy na lekcji francuskiego, gdzie wyodrębnia się\npatriotyczne stronnictwo „romantyków” zacięcie broniących honoru\nojczyzny i racjonalnego, a nawet cynicznego Rożka Goltza. Wszystkie\nte przykłady obrazują√ jak silnie może wpłynąć zastosowane aluzji\nliterackiejX na odbiór sceny.‿Potrafią ze zwykłej kłótni w klasie\nuczynić wojnę idei, którą widać też w przemyśleniach bohatera\npowieści, mówiącego „Było w tym szkiełko i oko, zero czucia i wiary”.\nPo krótkim czasie stwierdza jednak „Wolałem pozór od prawdy”.\nDrugą płaszczyzną dotyczącą aluzji w „Madame”, jest rozważanie\no naturze tego zabiegu literackiego. Wymowny jest tu tytuł jednego z\nrozdziałów: „Kto poetę chce zrozumieć, musi pójść w poety kraj”,\nzaczerpnięty z Goethego. Stanowi to wyraźny przekaz, że nie da się\nzrozumieć aluzji czynionych przez artystę, nawet do dzieł, z którymi\nczytelnik się zapozna, nie znając kraju. Jest tak właśnie z powodu\nosadzenia każdego tekstu na gruncie literacko-kulturowym, który\nzrozumieć może tylko ten, kto nim żyje. Z tego powodu czytelnik polski\nnie zawsze zrozumie pewne akcenty w literaturze chociażby\namerykańskiej, a Amerykanin będzie raczej stronił od klasyki polskiej.\nNawiązania do innych tekstów kultury są także wykorzystywane w\ncelu nawiązania polemiki lub ukazania kontrastu. Dobrze obrazuje to\n„Lalka” Bolesława Prusa, która jest uznawana z jednej strony za wyraz\nzawodu nurtem pozytywizmu w Polsce, a z drugiej strony za polemikę\nz twórczością romantyczną. Przez słowa bohaterów przewija się\noskarżenie: romantycy doprowadzili do spotęgowania niemocy narodu\npolskiego wobec zaborcy. Jak twierdzi chociażby doktor Szuman:\nPolacy\nz\nromantyzmu\npowinni\nsię\nleczyć.\nPrzedstawienie\nrozczarowania tekstami romantyzmu i ich wpływem na Polaków jest\njęz.\n√ int.\nX int.\njęz.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 87\n69\n70\n71\n72\n73\n74\n75\n76\n77\n78\n79\n80\n81\n82\n83\n84\n85\n86\n87\n88\n89\n90\n91\n92\n93\n94\n95\n96\n97\n98\n99\n100\n101\n102\n103\n104\nmożliwe właśnie przez zastosowanie aluzji literackiej. Stanisław\nWokulski, główny bohater powieści, bezpośrednio krytykuje twórczość\nwieszczów narodowych, co widać w jego przemyśleniach: „Trzeba\nbyło poznawać kobiety nie przez okulary Mickiewiczów, Krasińskich\nalbo Słowackich, ale ze statystyki, która uczy, że każdy anioł jest w\ndziesiątej części prostytutką”. Widoczny jest tu ostateczny upadek\nmitu miłości idealnej, od pierwszego wejrzenia. Wokulski szukał perły,\nkomunii dusz z ukochaną. Niestety doznał przykrej i bolesnej w\nskutkach deziluzji.\nZ pretensją zwraca się właśnie do twórców romantyzmu, którzy\nmistycyzm miłości traktowali jako jedno ze swoich przewodnich haseł.\n„Zmarnowaliście życie moje… zatruliście dwa pokolenia! szepnął -\nOto skutki waszych sentymentalnych poglądów na miłość”√ mówi\nWokulski. Oprócz aluzji bezpośredniej, sama osoba Wokulskiego,\nprzez swoje czyny i dualizm swojej natury, pokazuje metaforyczną\nwalkę duszy namiętnego romantyka, walczącego o ojczyznę√\ni skrupulatnego pozytywisty aprobującego idee organicyzmu. Można\nwięc stwierdzić, że „Lalka” również jest powieścią opartą na aluzji\nzarówno pośredniej, jak i bezpośredniej, która służy w tym wypadku\ndo podważenia słuszności dawnych wzorców i ideałów, co może\nwynikać z doświadczeń życiowych jej twórcy, który dorastając w epoce\nromantyzmu, przesiąknięty jego kulturą, przeszedł w okres po\npowstaniu styczniowym, niosący ze sobą zawód poprzednią epoką.\nJeszcze\ninną\nformę\naluzji\nliterackiej,\nchyba\nnajbardziej\nbezpośrednią, ukazuje Gustaw Herling-Grudziński w „Ofiarowaniu”,\nktóre jest parafrazą fragmentu biblijnej Księgi Rodzaju (18, 23-33 i 21,\n1-7). Historia ze Starego Testamentu jest przedstawiona w zupełnie\ninnym świetle. Możemy odczuć strach Abrahama, jego rozterki:\n„Wyobraźnia podsunęła mu ich krzyki i płacz, Sarę rozdzierającą na\nsobie suknie, Eliezera na kolanach […]”. W tym opowiadaniu autor,\nsięgając do fundamentów kultury, chce pokazać nie tylko bardziej\nludzką twarz Abrahama, ale odczarować jego wizerunek jako\nbeznamiętnego egzekutora. Wskazuje na to jego wypowiedź, w której\nstwierdza, że nie jest możliwym, aby ojciec poprowadził swojego syna\nna śmierć, nie odczuwając lęku, a Bóg nie może stawiać ludzi w tak\nstrasznych sytuacjach. ZdecydowanieX wpływ na zainteresowanie\n√ int.\njęz. √ int.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\nX int.\n88 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\n105\n106\n107\n108\n109\n110\n111\n112\n113\n114\n115\n116\n117\n118\n119\n120\n121\n122\n123\n124\n125\n126\n127\n128\n129\nautora kwestią biblijną miało jego żydowskie pochodzenie, a więc\nwychowanie w kulturze opartej na Pismach, które stanowiło\nwypełnienie jego przestrzeni kulturowej już od najmłodszych lat, oraz\njego przejścia w łagrach, skłaniające go do refleksji nad tak\nfundamentalnymi kwestiami jak relacja człowieka z Bogiem.\nPodsumowując, można powiedzieć, że każde dzieło jest na swój\nsposób uniwersalne, ponieważ jego treść wynika z uniwersalnych\nmotywów mających swój początek w mitach i wierzeniach. Jest tak\ndlatego, że poruszają one problemy oraz zagadnienia dotyczące ludzi\nw każdej epoce. Mimo że zmieniają się perspektywy obserwacji\nzjawisk, to same w sobie zjawiska nie zmieniają się na przestrzeni\ndziejów i kultur. Miłość, rozum, walka, władza to tylko nieliczne z wielu\nmotywów, które zataczają krąg w przestrzeni kulturowej niczym\nmityczny Uroboros. Tym sposobem każdy posiada dookoła siebie\notoczkę wypełniającą próżnię, która stanowi jego samego, kieruje jego\npoznaniem siebie i patrzeniem na innych. Jak uważa Donna Ford\n„Książki to klucz do wiedzy, a wiedza to klucz do życia”. Jeżeli książki\nmiałyby symbolizować tu kulturę, to cytat ten dobrze opisuje ludzką\nkondycję. Tym, co nas stanowi, a czego nie otrzymaliśmy od natury,\njest świat aluzji. Aluzją jest też nasze życie, bo niekiedy tak jak\nromantyk chcemy kochać, walczyć, „mieć serce i patrzać w serce”, a\nczasem jesteśmy skrupulatnymi realistami polegającymi na „szkiełku i\noku”. Bywamy też synami marnotrawnymi i zazdrosnymi Herami.\nMożna więc stwierdzić, że nie ma dzieła powstałego w kulturowej\npróżni, a każdy twórca√ świadomieX, lub nie√ aluzją się posługuje.\n/1179 wyrazów/\njęz.\njęz.\n√X√ int.\n1. Spełnienie formalnych warunków polecenia: 1 pkt - wypracowanie w całości spełnia formalne\nwarunki:\nznajduje się w nim odwołanie do tekstów literackich z dwóch różnych epok, w tym do lektury\nobowiązkowej (Madame Antoniego Libery, Lalki Bolesława Prusa)\nw całości dotyczy problemu wskazanego w poleceniu\njest wypowiedzią argumentacyjną\nnie zawiera kardynalnego błędu rzeczowego.\n2. Kompetencje literackie i kulturowe: 16 pkt\nw wypracowaniu wykorzystano w pełni funkcjonalnie Madame Antoniego Libery (rola aluzji\nliterackich w kreowaniu postaci bohatera, różnorodność odniesień jako element dialogu z\nkulturą); również funkcjonalnie wykorzystano odniesienie do Lalki Bolesława Prusa (polemika\nz wzorem romantycznego kochanka, analiza roli literatury w kształtowaniu postawy\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 89\nbohatera); funkcjonalnie wykorzystano odwołanie do Ofiarowania Gustawa Herlinga-\nGrudzińskiego\nfunkcjonalnie wykorzystano konteksty interpretacyjne: literacki (odwołania do różnych dzieł\nliterackich), historycznoliteracki (elementy programowe romantyzmu i pozytywizmu), biblijny\n(parafraza i jej rola w budowaniu znaczeń w Ofiarowaniu)\nbogata argumentacja,\nfunkcjonalność analizy wybranych tekstów literackich i szerokie konteksty interpretacyjne\nświadczą o erudycji zdającego.\n3. Kompozycja wypowiedzi\n3a. Struktura wypowiedzi: 3 pkt - elementy treściowe zostały w całej pracy zorganizowane\nproblemowo; podział wypowiedzi poprawny zarówno w skali ogólnej, jak i w zakresie struktury\nakapitów; zamysł kompozycyjny zrealizowany w sposób konsekwentny.\n3b. Spójność wypowiedzi: 3 pkt - wywód w całości uporządkowany i spójny; 1 błąd w spójności\nwewnątrzakapitowej.\n3c. Styl wypowiedzi: 1 pkt - adekwatny do sytuacji komunikacyjnej, jednorodny.\n4. Język wypowiedzi\n4a. Poprawność językowa: 2 pkt - szeroki zakres środków językowych (zróżnicowana składnia,\nleksyka) umożliwiających pełną i swobodną realizację tematu; 11 błędów językowych obniża\nostateczną ocenę wypowiedzi.\n4b. Poprawność ortograficzna: 2 pkt - praca bez błędów ortograficznych.\n4c. Poprawność interpunkcyjna: 0 pkt - praca zawiera 10 błędów interpunkcyjnych.\nŁącznie\n28 punktów\nPrzykład 3.\nBłędy\nrzeczowe,\nbłędy\nw kompozycji\nBłędy językowe\n(w tym\nstylistyczne),\nortograficzne\ni interpunkcyjne\n01\n02\n03\n04\n05\n06\n07\n08\n09\n10\n11\n12\n13\n14\nW teorii literatury funkcjonuje pojęcie intertekstualności, ponieważ\n„żadne dzieło nie powstaje w kulturowej próżni…”. Dzieła literackie i\ninne teksty kultury nieustannie prowadzą ze sobą „dialog”, który\nprzybiera rozmaite formy: niekiedy jest to wykorzystywanie tych samych\ngatunków literackich (niekiedy w celach parodystycznych np. w\npoematach heroikomicznych), przywołanie cytatu z innego utworu\n(„Romantyczność” Adama Mickiewicza), parafrazowanie wypowiedzi\nartysty czy całego dzieła (np. „Ofiarowanie” Gustawa Herlinga\nGrudzińskiego), to częste nawiązania w niektórych dziełach do innych\ntekstów kultury, które jednak nie są przywołane wprost. Czy odbiorca je\nrozpozna? Zależy to od jego wyrobienia intelektualnego - np. poezja\nZbigniewa Herberta nie byłaby jasna bez wiedzy o dawnej kulturze,\nmitologii czy Biblii.\njęz.\n90 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\n15\n16\n17\n18\n19\n20\n21\n22\n23\n24\n25\n26\n27\n28\n29\n30\n31\n32\n33\n34\n35\n36\n37\n38\n39\n40\n41\n42\n43\n44\n45\n46\n47\n48\n49\n50\nBohater powieści „Madame” Antoniego Libery to młody, inteligentny\nczłowiek, który z racji swej wiedzy, oczytania i inteligencji prowadzi\nswoistą grę miłosną z intrygującą go nauczycielką. Jak chce się do niej\nzbliżyć? Nie tylko poprzez szukanie jej towarzystwa, ale także poprzez\nrozmowy o sztuce, o literaturze, w których roi się od aluzji.\nUtwór Antoniego Libery dowodzi niezwykłej erudycji autora, który\nswobodnie porusza się po różnych obszarach kulturowych i trzeba\nwielokrotnie przeczytać utwór, by odkryć wiele z nich. Obyty kulturowo\nodbiorca doceni to, natomiast inni będą omijać pewne fragmenty tak,\njak omijano opisy przyrody w powieściach pozytywistycznych Elizy\nOrzeszkowej. Można powiedzieć, że aluzje i literackie nawiązania np.,\ndo Ajschylosa, Dantego, Racine’a, Goethego, Szekspira czynią tę\npowieść szlachetną i mądrą, a oddalają ją od zwykłych „czytadeł”\no tematyce inicjacyjnej.\nGłówni bohaterowie wyróżniają się z tłumu szarych, bezbarwnych\ni niezbyt inteligentnych ludzi żyjących w czasach PRL-u. Zakochany\nmłodzieniec i „jego Beatrycze” w rozmowach czynią aluzje do dramatów\nSzekspira czy Becketta. On wszystko ocenia przez pryzmat literatury,\nona pomaga mu odnaleźć się w rzeczywistości i budować plany na\nprzyszłość oraz doskonalić się duchowo. Chłopak zakłada „zeszyt\ncytatów”, które mają go zbliżyć do pięknej, niedostępnej kobiety -\nstanowią swoistą drogę do zaimponowania jej i zwrócenia na siebie\nuwagi. Aluzje pełnią w powieści ogromną rolę, lecz trzeba wysiłku\nintelektualnego, by w osobie Jerzyka zobaczyć Syzyfa, który na próżno\npróbuje coś zmienić w otaczającym świecie - romantycznego\nkochanka, który dramatycznie próbuje zbliżyć się do swego ideału\nkobiecości niczym Werter z powieści Johanna Wolfganga Goethego.\nOdczytanie wszystkich znaczeń i odniesień w powieści wydaje się\nniekończącą przygodą, w czasie której poszerza się wiedza czytelnika\nna temat kultury.\nAluzja nie pełni tylko roli erudycyjnej, bowiem zdarza się, że twórcy\nwykorzystują ją, by z czegoś lub kogoś zakpić. Taką rolę aluzji\ndostrzegamy w dramatach romantycznego komediopisarza Aleksandra\nFredry. To w „Ślubach panieńskich” za pomocą aluzji wykpiwa autor\nromantyczny typ kochanka. Czyni to w dwojaki sposób: prezentując\nGustawa i Albina. Cechy tego drugiego przerysowuje, nawiązując do\njęz.\njęz.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 91\n51\n52\n53\n54\n55\n56\n57\n58\n59\n60\n61\n62\n63\n64\n65\n66\n67\n68\n69\n70\n71\n72\n73\n74\n75\n76\n77\n78\n79\n80\n81\n82\n83\n84\n85\n86\nbohaterów takich jak Werter czy Kordian. Albin√ podobnie jak\nwspominani bohaterowie romantyczni√ rozpacza, wzdycha, płacze,\nlecz w tym przypadku nie budzi współczucia, jest śmieszny, porównany\nprzez Gustawa do „płaczącej fontanny”. Z kolei imię pierwszego\nbohatera to aluzja do Gustawa z „Dziadów” cz. IV Adama Mickiewicza.\nAutor komedii kpi z bohatera romantycznego - wykorzystuje kontrast i\nkreuje bystrego i wesołego Gucia, który w miłości nie dramatyzuje, lecz\nza pomocą sprytnych zabiegów zdobywa serce ukochanej kobiety.\nPodobną rolę aluzji moglibyśmy dostrzec w „Zemście” Aleksandra\nFredry. Konflikt szlachciców? Jakże przypomina to konflikt w „Panu\nTadeuszu”! Młody mężczyzna uwikłany uczuciowo między młodą\ndziewczyną a dojrzałą kobietą? Znów „Pan Tadeusz”! Niestety, na\nposzukiwacza aluzji czyhają pułapki! Oba utwory powstały w tym\nsamym czasie i Fredro nie mógł czynić aluzji do dzieła Mickiewicza.\nJakże ostrożnym musi być „poszukiwacz” aluzji literackich.\nMusi być obytym kulturowo człowiekiem także dlatego, że aluzje\nliterackie cechują się niedomówieniem. To ukryty związek z innym\ndziełem. Bez ostrożności i wiedzy można popełnić błędy w odbiorze\ndzieła, jego interpretacji, można intencji autora w ogóle nie zrozumieć.\nTak się też dzieje z poezją. W niej aluzje często mają uatrakcyjnić\nprzekaz, są swoistymi ozdobnikami, a także mają oddać hołd twórcy,\nktóry stworzył dzieło nieśmiertelne, zapadające w pamięć i serca\nodbiorców. Agnieszka Osiecka bardzo często posługiwała się tą formą\nwypowiedzi i nie myślę tutaj o aluzjach do otaczającego ją świata, ale o\naluzjach literackich. Niekiedy służyły jej do polemiki z nieszczęśliwą\nkoncepcją miłości. W utworze „Kochankowie z ulicy Kamiennej” buduje\nnie tylko aluzje do szarej, przygnębiającej rzeczywistości PRL-u, ale\ntakże, np. poprzez odniesienia do imion bohaterów, do dzieła\nSzekspira. Do tego samego dramatu czyni aluzje Halina Poświatowska\nw wierszu „Jestem Julią”. Poprzez nawiązanie do głównej bohaterki\ntragedii Szekspirowskiej oraz jej emocji,X poetka kreuje podmiot\nliryczny pragnący miłości, cierpiący z powodu jej braku, jej utraty.\nPrzywołane przykłady świadczą o tym, że aluzja literacka była\nobecna w literaturze dawniej i jest obecna współcześnie. Jest środkiem\nartystycznym, dzięki któremu twórcy przypominają wielkie dzieła, bawią\nsię konwencjami i motywami literackimi, czynią swe dzieła bardziej\n√ int.\n√ int.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz. X int.\njęz.\n92 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\n87\n88\n89\n90\n91\n92\n93\nciekawymi w odbiorze, oryginalnymi, stanowiącymi dla odbiorcy\nwyzwanie w odbiorze dzieła. Aluzja jest zakorzeniona w tradycji\nliterackiej i warto pamiętać, że jej zadaniem jest nie tylko ukryte\nnawiązanie do literatury, ale też do historii, obyczajów, stosunków\nspołecznych, co sprawia, że czytając niektóre utwory (np. „Madame”\nAntoniego Libery) wciąż sięgamy po różnorodne źródła, które\npozwalają nam - nieobytym odbiorcom odkrywać aluzyjne ścieżki.\n/819 wyrazów/\njęz.\njęz.\n1. Spełnienie formalnych warunków polecenia: 1 pkt - wypracowanie w całości\nspełnia formalne warunki:\nznajduje się w nim odwołanie do tekstów literackich z dwóch różnych epok, w tym\ndo lektury obowiązkowej (Madame Antoniego Libery)\nw całości dotyczy problemu wskazanego w poleceniu\njest wypowiedzią argumentacyjną\nnie zawiera kardynalnego błędu rzeczowego.\n2. Kompetencje literackie i kulturowe: 12 pkt\nw wypracowaniu wykorzystano w pełni funkcjonalnie Madame Antoniego Libery\n(funkcjonalna analiza różnego wykorzystania aluzji literackich w utworze, pełne\nwnioskowanie argumentacyjne dotyczące roli tych aluzji); również funkcjonalnie\nwykorzystano odniesienie do Ślubów panieńskich Aleksandra Fredry (kreacja\nbohaterów w konwencji charakterystycznej dla sentymentalizmu i romantyzmu);\nczęściowo funkcjonalnie wykorzystano odwołanie do piosenki Agnieszki Osieckiej\nfunkcjonalnie wykorzystano konteksty interpretacyjne: kulturowy (odniesienia do\nutrwalonej w kulturze symboliki), literacki (odwołania do różnych dzieł literackich),\nhistorycznoliteracki (cechy romantyzmu, sentymentalizmu)\nbogata argumentacja\nszerokie konteksty interpretacyjne świadczą o erudycji zdającego.\n3. Kompozycja wypowiedzi\n3a. Struktura wypowiedzi: 3 pkt - elementy treściowe zostały w całej pracy\nzorganizowane problemowo; podział wypowiedzi poprawny zarówno w skali ogólnej,\njak i w zakresie struktury akapitów; zamysł kompozycyjny zrealizowany w sposób\nkonsekwentny.\n3b. Spójność wypowiedzi: 3 pkt - wywód w całości uporządkowany i spójny.\n3c. Styl wypowiedzi: 1 pkt - adekwatny do sytuacji komunikacyjnej, jednorodny.\n4. Język wypowiedzi\n4a. Poprawność językowa: 3 pkt - szeroki zakres środków językowych\n(zróżnicowana składnia, leksyka) umożliwiających pełną i swobodną realizację tematu;\n10 błędów językowych obniża ostateczną ocenę wypowiedzi.\n4b. Poprawność ortograficzna: 2 pkt - praca bez błędów ortograficznych.\n4c. Poprawność interpunkcyjna: 2 pkt - praca zawiera 2 błędy interpunkcyjne.\nŁącznie\n27 punktów\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 93","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony/zad-Temat_1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":80,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony/zad/Temat 2","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony","number":"Temat 2","points":null,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Temat 2.\nParabola […] niesie w sobie uniwersalną, ponadczasową wykładnię praw moralnych,\nfilozoficznych, religijnych, politycznych bądź innych, związanych z sytuacją egzystencjalną\nczłowieka. […] Charakterystyczną cechą parabolicznego dzieła literackiego jest jego\ndwupoziomowość wymagająca od czytelnika dojrzałej i rozbudowanej interpretacji - w innym\nbowiem wypadku dzieło pozostanie odczytane w sposób literalny, uproszczony i nie odsłoni\nswego ukrytego i nadrzędnego sensu. (Słownik gatunków literackich)\nRozważ, jaką rolę pełni paraboliczność w kreacji świata przedstawionego w literaturze.\nPunktem wyjścia rozważań uczyń przywołaną definicję.\nW pracy odwołaj się do:\nwybranej lektury obowiązkowej\nutworów literackich z dwóch różnych epok\nwybranego kontekstu.\nPrzykładowe ocenione rozwiązania\nPrzykład 1.\nBłędy\nrzeczowe, błędy\nw kompozycji\nBłędy językowe\n(w tym\nstylistyczne),\nortograficzne\ni interpunkcyjne\n01\n02\n03\n04\n05\n06\n07\n08\n09\n10\n11\n12\n13\n14\n15\n16\n17\n18\n19\nParabola to forma literacka polegająca na zestawieniu dwóch\npoziomów utworu - pierwsza płaszczyzna najczęściej obejmuje\nświat przedstawiony w sposób prosty i schematyczny, druga zaś\nzawiera jakąś prawdę uniwersalną. W utworze parabolicznym\nbohaterowie i wydarzenia ukazane na tle fabuły mają\ndrugorzędne znaczenie względem ukrytych wartości moralnych.\nTaka konstrukcja paraboli nadaje jej dydaktycznego charakteru.\nWłaściwe odczytanie dzieła parabolicznego wymaga przejścia od\njej\ndosłownego\nznaczenia\ndo\nsensu\nsymbolicznego,\nalegorycznego. Parabola przyjmuje inną rolę w zależności od\nsposobu jej użycia przez twórcę - może służyć do przekazywania\nwartości istotnych w oczach autora, do wyrażania poglądów\ni myśli, ułatwienia przyswojenia treści trudnych dla odbiorcy czy\ndo uniwersalizacji pewnych problemów i zagadnień.\nPrzypowieść, nazywana także parabolą, jest jednym\nz najbardziej\ncharakterystycznych\ngatunków\nliterackich\nwystępujących w Nowym Testamencie. Paraboliczność historii\nzawartych w Biblii miała na celu przybliżanie trudnych treści\nteologicznych. „Przypowieść o synu marnotrawnym” opowiada\n94 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\n20\n21\n22\n23\n24\n25\n26\n27\n28\n29\n30\n31\n32\n33\n34\n35\n36\n37\n38\n39\n40\n41\n42\n43\n44\n45\n46\n47\n48\n49\n50\n51\n52\n53\n54\n55\no mężczyźnie, który roztrwonił cały majątek dany od ojca, po\nczym z pokorą wrócił do domu błagać o przebaczenie. Ucieszony\nojciec wyprawił huczną ucztę na cześć powrotu syna. Na\npłaszczyźnie niedosłownej głowa rodziny staje się obrazem\nBoga, który przyjmuje każdego grzesznika żałującego swych\nczynów. Abstrakcyjna postać Boga w Biblii, brak Jego fizycznego\nwizerunku tudzież imienia znacznie utrudniają zrozumienie\nbożego miłosierdzia oraz gotowości Boga do wybaczenia, jednak\nosadzenie akcji w powszechnie znanych realiach i nadanie\nschematycznym postaciom symbolicznego wymiaru umożliwia\nprzekazywanie prawd religijnych w sposób bardziej przystępny\ndla odbiorcy.\nJednym z dzieł kultury odnoszących się do biblijnych\nprzypowieści jest obraz pt. „Ślepcy” Pietera Bruegla. Został on\nnamalowany na podstawie parabolicznej historii o ślepcach,\npochodzącej z Nowego Testamentu. Dzieło przedstawia kilku\nślepych mężczyzn trzymających kije, które pozwalają im na\nprowadzenie grupy. Niewidomy przewodnik przewraca się\ni wpada do dołu, ciągnąc tym samym resztę podróżników\nw zagłębienie. Dzieło renesansowego malarza wykorzystuje\nalegoryczną scenę biblijną, nadając jej nową formę. Ślepcy to\nludzie bezkrytycznie podążający za przewodnikami, którzy\nostatecznie prowadzą ich do zła. Obraz Bruegla świadczy\no bogatej symbolice, której genezy można szukać właśnie\nw przypowieści.\nParaboliczny\ncharakter\nbiblijnej\nhistorii\no ślepcach sprawił, że mogła ona być przeniesiona do innej formy\nprzekazu, gdyż paraboliczność nadaje utworom nieoczywisty\ni unikatowy charakter. W związku z tym dzieła paraboliczne\nczęsto stają się źródłem odniesień i inspiracji. Myśli ukryte pod\npostacią symboli skutecznie oddziałują na inne dzieła kultury,\numożliwiając tym samym rozprzestrzenianie się prawd zawartych\nw pierwotnych przypowieściach.\nDo utworów parabolicznych należy także „Opowieść\nwigilijna” Charlesa Dickensa, która prezentuje historię Ebenezera\nScrooge’a, skąpca pozbawionego empatii. Mężczyźnie ukazuje\nsię duch zmarłego wspólnika, który przekonuje głównego\njęz.\njęz.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 95\n56\n57\n58\n59\n60\n61\n62\n63\n64\n65\n66\n67\n68\n69\n70\n71\n72\n73\n74\n75\n76\n77\n78\n79\n80\n81\n82\n83\n84\n85\n86\n87\n88\n89\n90\n91\nbohatera, by ten się zmienił. Następnie Scrooge’a nawiedzają\nkolejne duchy - postać widzi sceny ze swojego przeszłego,\nteraźniejszego i przyszłego życia, w którym dominują samotność,\npustka i bezsens. Pod wpływem wydarzeń Ebenezer otwiera się\nna ludzi, ich problemy i uczucia. Fabuła utworu jest\nnieskomplikowana, gdyż ma ona być jedynie narzędziem do\nprzekazania pewnych wartości moralnych. Scrooge jest bowiem\nsymbolem człowieka obojętnego na los innych. Czytelnik poznaje\nwiększość akcji w ten sam sposób, w jaki robi to Scrooge, czyli\nza pośrednictwem duchów, których zadaniem jest ekspozycja\nwydarzeń. Odbiorca utworu i główny bohater znajdują się więc\nw tym samym położeniu względem poznawania nowych faktów.\nPozwala to na zestawienie postawy Scrooge’a z własnymi\ndoświadczeniami, co pobudza do refleksji względem swojego\npostępowania. Ostateczna przemiana bohatera podkreśla\nwydźwięk moralizatorski utworu - niezależnie od tego, jaką\nosobą się jest, zawsze można dokonać zmiany na lepsze\nw swoim charakterze. Paraboliczność świata przedstawionego\npozwala wpłynąć na emocje i refleksje odbiorcy dzięki\npłaszczyźnie symbolicznej, mającej nadrzędne znaczenie\nw opowieści.\nDziełem, w którym paraboliczność pełni kluczową funkcję,\njest „Dżuma” Alberta Camusa. Czas akcji utworu nie jest\nkonkretny - narrator nie podaje pełnej daty, brakuje ostatniej\ncyfry roku wydarzeń. Okres, w jakim rozgrywa się historia,\nprzestaje być więc istotny, tworząc tym samym uniwersalne\nokoliczności dla prezentowanych wydarzeń. Fabuła okazuje się\nprosta i schematyczna - skupia się głównie na problemie walki z\nepidemią w Oranie, algierskim mieście, a okoliczności akcji\nprzedstawiono w przejrzysty, uporządkowany sposób. Jeden z\nbohaterów - Jean Tarrou, mówiąc, że „każdy nosi w sobie\ndżumę\", podkreśla jednak symboliczne znaczenie tytułowej\nzarazy: epidemia ilustruje absurdalną walkę człowieka ze złem.\nCzas i wydarzenia stanowią tylko tło dla ukazania różnego\nnastawienia człowieka wobec zła - to wnioski natury filozoficznej\ni moralnej wynikające z treści utworu mają kluczowe znaczenie.\n96 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\n92\n93\n94\n95\n96\n97\n98\n99\n100\n101\n102\n103\n104\n105\n106\n107\n108\n109\n110\n111\n112\n113\n114\n115\n116\n117\n118\n119\n120\n121\n122\n123\n124\n125\n126\n127\nParaboliczność świata przedstawionego pozwoliła autorowi na\nwplecenie\nelementów\nfilozofii\negzystencjalnej.\nPostawę\ncharakterystyczną\ndla\negzystencjalizmu\nprzyjęło\ndwóch\nbohaterów utworu - doktor Bernard Rieux i Jean Tarrou.\nPostacie, mimo świadomości odgórnego skazania ich działań na\nklęskę, toczą bój przeciw dżumie. Rieux wiedział, że nie może\nwygrać z dżumą, lecz czuł, że jego obowiązkiem jest pełne\npoświęcenie się lekarskiej służbie podczas epidemii. Jean Tarrou\npoświęca się i działa w imię apoteozy buntu przeciwko złu - jego\ncelem\njest\nosiągnięcie\nświętości\nbez\nBoga.\nPozostali\nbohaterowie „Dżumy” wyrażają inny stosunek względem zarazy.\nW warstwie symbolicznej stają się ucieleśnieniem wielorakich\npostaw wobec zła. Cottard, przestępca uciekający od wymiaru\nsprawiedliwości√ dzięki epidemii,x jest wyrazem żerowania na\ncudzym nieszczęściu, unikania odpowiedzialności. Raymond\nRambert, dziennikarz przybyły z Paryża, który początkowo\ndystansuje się od sytuacji w Oranie i chce uciec z miejsca\nepidemii, obrazuje egoizm i tchórzostwo. Ojciec Paneloux,\npierwotnie uznający dżumę za karę boską, słusznie zesłaną na\ngrzeszników, symbolizuje fanatyzm i poczucie wyższości. Dzięki\nodczytaniu\nbohaterów\ni okoliczności\nhistorii\nw\nsposób\nparaboliczny,\nodbiorca\nutworu może\nwyciągnąć\nwnioski\ndotyczące natury ludzkiej, sensu istnienia i moralności.\nParaboliczność\nmoże\nbyć\nnarzędziem\nsłużącym\ndo\nwyrażenia poglądów i myśli dotyczących nie tylko wartości\nuniwersalnych, lecz także kwestii politycznych i społecznych.\nPrzykładem paraboliczności w tym kontekście jest „Mistrz\ni Małgorzata” Michaiła Bułhakowa, która to powieść staje się\nwyrazem sprzeciwu wobec systemu totalitarnego. Jednym\nz miejsc akcji jest komunistyczna Moskwa lat 30. XX wieku.\nPrzybywa do niej szatan - Woland, by wraz ze swoją świtą\nzorganizować\ncoroczny\nbal. Woland\nnie\njest\ntypowym\nwyobrażeniem diabła. Szatan w powieści Bułhakowa to\nfaustowski obraz diabła, który „wiecznie zła pragnąc, wiecznie\nczyni dobro” - sprawia zło jedynie po to, by zdemaskować je u\nmoskwian. W zestawieniu z szatanem, archetypem zła, system\n√ int. x int. jęz.\njęz.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 97\n128\n129\n130\n131\n132\n133\n134\n135\n136\n137\n138\n139\n140\n141\n142\n143\n144\n145\n146\n147\n148\n149\n150\n151\n152\n153\n154\npanujący w Rosji zdaje się być jeszcze bardziej zepsuty\ni odrażający. Także tytułowy Mistrz staje się symbolem jednostki\nodrzuconej i napiętnowanej przez państwo komunistyczne.\nDwuwymiarowość postaci podkreśla brak konkretnej tożsamości\nbohatera: nie ma on imienia, lecz jedynie pseudonim, dzięki\nczemu staje się figurą bardziej uniwersalną. Takie użycie paraboli\npozwoliło na wyrażenie sprzeciwu wobec ogólnego ładu\nw wyrafinowany sposób, jednocześnie pobudzając czytelnika do\nprzemyśleń na temat życia i miejsca jednostki w systemie\ntotalitarnym.\nUniwersalność paraboli jest jednym z aspektów, dzięki\nktórym pojawiała się ona nie tylko w początkach dziejów literatury\npod postacią krótkich przypowieści, lecz także w późniejszych\nlatach, najczęściej jako powieści-parabole. Pozwala ona na\nwprowadzenie bogatej, oddziałującej na inne dzieła symboliki,\ndzięki której teksty kultury nabierają głębi i wieloznaczności mimo\nuproszczonej fabuły i schematycznych postaci. Paraboliczność\numożliwia zarówno nauczanie trudnych treści za pomocą\nalegorycznych scen, jak i pobudzanie odbiorcy do myślenia,\nrefleksji i wyciągania własnych wniosków na podstawie odniesień\ndo\nswoich\nindywidualnych\ndoświadczeń.\nDwupoziomowa\nstruktura paraboli pozwala na wprowadzenie elementów\nfilozoficznych oraz uniwersalnych wartości moralnych w sposób\nsubtelny,\na\njednocześnie\nniebanalny\ni\nwielowymiarowy.\nParaboliczna kreacja świata przedstawionego w dziele literackim\nwpływa istotnie na wydźwięk utworu, jego przesłanie oraz\ndotarcie emocjonalne do odbiorców.\n/1150 wyrazów/\n1. Spełnienie formalnych warunków polecenia: 1 pkt - wypracowanie w całości\nspełnia formalne warunki:\nznajduje się w nim odwołanie do tekstów literackich z trzech różnych epok, w tym\ndo lektury obowiązkowej (Dżumy Alberta Camusa, Mistrza i Małgorzaty Michaiła\nBułhakowa)\nw całości dotyczy problemu wskazanego w poleceniu\njest wypowiedzią argumentacyjną\nnie zawiera kardynalnego błędu rzeczowego.\n2. Kompetencje literackie i kulturowe: 16 pkt\n98 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\nw wypracowaniu wykorzystano w pełni funkcjonalnie Dżumę Alberta Camusa\n(funkcjonalna analiza paraboliczności dzieła w jego wymiarze moralnym\ni filozoficznym, uniwersalizacja przesłania, pełne wnioskowanie argumentacyjne\ndotyczące roli paraboliczności w tworzeniu przesłania utworu); również w pełni\nfunkcjonalnie wykorzystano odniesienie do przypowieści biblijnych (uniwersalne\nprzesłania przypowieści o synu marnotrawnym i o ślepcach) oraz funkcję\nparaboliczności w kreacji świata przedstawionego oraz bohaterów w Mistrzu\ni Małgorzacie Michaiła Bułhakowa (funkcjonalna analiza uniwersalizacji w tworzeniu\nobrazu totalitarnego obrazu państwa)\nfunkcjonalnie wykorzystano również kontekst filozoficzny (egzystencjalizm\nw powieści Camusa; teologiczny (interpretacja przypowieści biblijnych) oraz\nspołeczno-polityczny (obraz państwa sowieckiego)\nbogata argumentacja\nfunkcjonalność omówienia dzieł literackich i szerokie konteksty interpretacyjne\nświadczą o erudycji zdającego.\n3. Kompozycja wypowiedzi\n3a. Struktura wypowiedzi: 3 pkt - elementy treściowe zostały w całej pracy\nzorganizowane problemowo; podział wypowiedzi poprawny zarówno w skali ogólnej,\njak i w zakresie struktury akapitów; zamysł kompozycyjny zrealizowany w sposób\nwyrazisty i konsekwentny.\n3b. Spójność wypowiedzi: 3 pkt - wywód w całości uporządkowany i spójny;\n3c. Styl wypowiedzi: 1 pkt - adekwatny do sytuacji komunikacyjnej, jednorodny.\n4. Język wypowiedzi\n4a. Poprawność językowa: 6 pkt - szeroki zakres środków językowych\n(zróżnicowana składnia, leksyka) umożliwiających pełną i swobodną realizację tematu;\n4 błędy językowe obniżają ostateczną ocenę wypowiedzi.\n4b. Poprawność ortograficzna: 2 pkt - praca bez błędów ortograficznych.\n4c. Poprawność interpunkcyjna: 2 pkt - praca zawiera 2 błędy interpunkcyjne.\nŁącznie\n34 punkty\nPrzykład 2.\nBłędy\nrzeczowe,\nbłędy\nw kompozycji\nBłędy językowe\n(w tym\nstylistyczne),\nortograficzne\ni interpunkcyjne\n01\n02\n03\n04\n05\n06\n07\n08\n09\nPrzypowieść, inaczej parabola, to jeden z najstarszych gatunków\nliterackich. Znany jest przede wszystkim z Biblii jako utwór narracyjny,\nktóry oprócz znaczenia dosłownego zawiera także znaczenie\nprzenośne. W paraboli charakterystyczny jest jej uniwersalizm, czyli\naktualność zawsze i wszędzie. Przypowieść stała się inspiracją dla\nwielu twórców, którzy podjęli się wykorzystywania jej cech w swoich\ndziełach. Dzięki temu zaczęła pełnić ona nieco inne funkcje, została\nuaktualniona i dostosowana do realiów danej epoki.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 99\nsp.\n10\n11\n12\n13\n14\n15\n16\n17\n18\n19\n20\n21\n22\n23\n24\n25\n26\n27\n28\n29\n30\n31\n32\n33\n34\n35\n36\n37\n38\n39\n40\n41\n42\n43\n44\n45\nParabola cieszy się dużą popularnością literatów, ponieważ\nmożna ją dostosować do zmieniającej się rzeczywistości. Dzieje się\ntak dzięki cechom właściwym dla tego typu utworów. Parabola jest\nopowieścią\nnarracyjną\nze\nschematyczną\nfabułą\ni\nniezindywidualizowanymi bohaterami, którzy prezentują pewne typy\npostaw. Ważnymi elementami świata przedstawionego są też miejsce\ni czas zdarzeń. Fundamentem paraboli jest dwupłaszczyznowość, bo\npoprzez\nsens\ndosłowny\nprzechodzi\nsię\ndo\ntego\nukrytego,\nwielopoziomowego. Taką konstrukcję można spotkać przede\nwszystkim w powieściach, opowiadaniach czy nowelach, ale można\nteż mówić o wierszach, w których od konkretu autorzy przechodzą do\nuogólnienia. Dlatego obok Alberta Camusa, Franza Kafki warto\nzwrócić uwagę na utwory Wisławy Szymborskiej. W dziełach tych\nautorów charakter dydaktyczny znany z Biblii został zastąpiony\nszeregiem życiowych refleksji.‿ Przynoszą głębokie myśli o naturze\nludzkiej i regułach życia.\n„Przypowieść” Wisławy Szymborskiej to utwór z pogranicza prozy\ni poezji√ ukazujący uniwersalną sytuację. Trzej rybacy określeni\nnumerami, a nie konkretnymi imionami, prezentują dwie odmienne\npostawy wobec człowieka wołającego o pomoc. Nieokreślony czas i\nmiejsce pobytu nieszczęśnika z racjonalnego punktu widzenia nie\npozwalają na jego ratunek, ale trzeci rybak ma odmienne zdanie.\n„Wszędzie jest wyspa Tu” - w każdym miejscu świata potrzebni są\nludzie, którzy bez wahania okażą wsparcie, empatię, podejmą\ndziałanie na rzecz potrzebujących. Czasami wymaga to wręcz\nheroizmu, ale stanowi istotę człowieczeństwa. Oto współczesna\nprzypowieść dla każdego człowieka.\nUtwór, w którym wydarzenia należy odczytywać na poziomie\ndosłownym i metaforycznym, to „Dżuma” Alberta Camusa. Już motto\nsugeruje, że jest to powieść współczesna, która ma cechy paraboli.\nPoprzez fikcję literacką, kreację świata przedstawionego, autor chce\npokazać prawdę o świecie, czyli coś, co istnieje, przez coś, co nie\nistnieje. Akcja dzieje się w Oranie, algierskim mieście, które niczym\nspecjalnych się nie wyróżnia i stanowi synonim rzeczywistości w\nogóle. Miasto jest zamknięte, odgrodzone od reszty świata i ta izolacja\nsprawia, że takie realia mogą istnieć wszędzie. Ponadczasowy wymiar\njęz.\njęz.\n√ int.\n100 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\nsp.\n46\n47\n48\n49\n50\n51\n52\n53\n54\n55\n56\n57\n58\n59\n60\n61\n62\n63\n64\n65\n66\n67\n68\n69\n70\n71\n72\n73\n74\n75\n76\n77\n78\n79\n80\n81\npowieści sugeruje także konstrukcja czasu, rzecz dzieje się w latach\n40. XX wieku, ale nie ma dokładnie określonych dat. Dlatego\nniejednoznaczna czasoprzestrzeń powoduje, że Oran przypomina\nśredniowieczny gród, ale i getto czy obóz koncentracyjny z czasów\nhitlerowskiej okupacji w Europie. Na poziomie dosłownym książka\nopowiada o epidemii dżumy oraz różnych postawach ludzi w obliczu\nzarazy. Natomiast paraboliczna wymowa dzieła jest znacznie bardziej\nobszerna. Walkę z dżumą można porównać do walki z wrogiem\npodczas wojny. W obydwu sytuacjach widać dużą śmiertelność,\nizolowanie chorych, rozłąkę z bliskimi czy zobojętnienie ludzi na\nśmierć. Dżumę można odczytać też jako zło. Według Tarrou, jednego\nz głównych bohaterów utworu, zło jest wpisane w naturę człowieka\ni ujawnia się najczęściej w sytuacjach ekstremalnych. Dobroć, którą\nczłowiek czasami ukazuje√ jest wynikiem wewnętrznej walki.\nW gruncie rzeczy jednak ludzie skazani są na zło i nie będą go mogli\nostatecznie unicestwić. Dżumę należy też rozumieć jako absurd. Nie\nda się racjonalnie wytłumaczyć przyczyn dżumy, która nagle pojawia\nsię w Oranie, ani tego, że umierają bezbronne dzieci, a człowieka\nspotyka niezawinione cierpienie. Doktor Rieux przebywa nieustannie\nwśród chorych√ a nie zostaje zarażony, natomiast Tarrou umiera w\nmomencie, gdy epidemia się cofa.\nLektura ta prowadzi też do rozważań na tematy egzystencjalne.\nCzłowiek ma wolną wolę, może wybierać między dobrem a złem√ tak\nsamo jak bohaterowie „Dżumy” mogą przyjąć postawę walki z zarazą\nalbo się jej podporządkować. W Oranie ludzie odczuwają ciągle strach\nprzed chorobą√ tak samo jak człowieka nie opuszcza lęk przed\nśmiercią, w obliczu której pozostaje sam√ mimo że żyje w zbiorowości.\nDżuma jest absurdem√ tak samo jak życie, które zostało narzucone\nczłowiekowi, mimo że o nie nie prosił.‿Świat przedstawiony został\nzarysowany w duchu tez egzystencjalizmu Sartre’a. Jednak postawy\ngłównych\nbohaterów\nniosą\nCamusowską\nideę\nprzyjaźni,\nwspółdziałania, uczciwej pracy jako przeciwwagi dla zła -\nnieusuwalnej cechy świata. Oto przesłanie odautorskie dla czytelnika.\n„Proces” Franza Kafki także zawiera cechy paraboli. Powieść ta\nna poziomie dosłownym to historia zmagań Józefa K., z tajemniczą\nsiłą i nieosiągalną instytucją sądu, który wytoczył mu proces i oskarżył\n√ int.\n√ int.\n√ int.\n√ int.\n√ int.\n√ int.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 101\nsp.\nsp.\nsp.\n82\n83\n84\n85\n86\n87\n88\n89\n90\n91\n92\n93\n94\n95\n96\n97\n98\n99\n100\n101\n102\n103\n104\n105\n106\n107\n108\n109\n110\n111\n112\n113\n114\n115\n116\no przestępstwo. Bohater jednak nie wie√ dlaczego i o co został\nobarczony winą. Rzeczywistość przedstawiona, mimo pozorów\nrealizmu√ jest fantastyczna, groteskowa i absurdalna. Czytelnik\nniewiele wie o bohaterze, nie zna jego nazwiska, a miejsca, w których\nsię znajduje, przypominają ciemną przestrzeń labiryntu sądu, banku\nczy katedry.‿Józef K. to przeciętny człowiek, każdy z nas. Proces na\npoziomie metaforycznym można rozczytywać na wiele sposobów i w\nróżnych kontekstach. Jako powieść o moralności człowieka, gdy\nbohater√ najpierw przekonany o swojej niewinności√ wraz z rozwojem\nakcji zaczyna w nią wierzyć. Nikt nie stara się mu pomóc, jest\nosamotniony, uwikłany w proces.‿O bezsilności człowieka wobec\nwładzy, bo Józef K. nie zna swoich praw, nikt nie liczy się z jego\nzdaniem, jego los jest z góry przesądzony. Utwór ten to także metafora\nuogólniająca życie ludzkie. Wina egzystencjalna towarzyszy każdemu\nod początku życia. Moment narodzin to aresztowanie, całe życie to\nproces, natomiast śmierć to egzekucja. Życie i trud istnienia to proces,\nw którym człowiek jest oskarżonym i obrońcą. Władza i sąd mogą\nsymbolizować Boga, a wina i egzekucja√ śmierć. To także dzieło\no biurokracji, sądownictwie i niesprawiedliwości, gdzie urzędnicy\npoddani machinie biurokratycznej nie dostrzegają spoza niej nikogo.\nCo istotne, to także utwór o systemie totalitarnym, który zbudowany\njest na kłamstwie, a człowiek jest tylko przedmiotem w rękach\nokrutnego systemu. W każdej chwili bez powodu może zostać\nskazany na śmierć. ‿Prawo jest niepojęte, człowiek ma tylko pozornie\ndo niego dostęp. Mimo wszystko nie może biernie czekać na rozwój\nwydarzeń, by zrozumieć swój los√ musi być odważny i przyjąć\npostawę aktywną. Oto finał historii - samoświadomość przy końcu\nżycia.\nParabola była modyfikowana na przestrzeni wieków i wiele jej\ncech znalazło się w przytoczonych powieściach. Zarówno w „Dżumie”,\njak i „Procesie” oprócz sensu dosłownego znajduje się też ten\nprzenośny, który jest bardzo skomplikowany, ale pokazuje prawdy\ni wartości życia człowieka. Jest tak istotny, bo dotyczy każdego z nas.\nJak widać√ przypowieść, mimo swojego dawnego pochodzenia√ jest\nkontynuowana w literaturze współczesnej i jej znaczenie jest wciąż\nogromne. /1024 wyrazy/\n√ int.\n√ int.\njęz.\njęz.\n√ √ int.\njęz.\njęz.\n√ int.\njęz.\njęz.\n√ int.\n√ int. √ int.\njęz.\n102 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\n1. Spełnienie formalnych warunków polecenia: 1 pkt - wypracowanie w całości\nspełnia formalne warunki:\nznajduje się w nim odwołanie do tekstów literackich z dwóch różnych epok, w tym\ndo lektury obowiązkowej (Dżumy Alberta Camusa, Procesu Franza Kafki)\nw całości dotyczy problemu wskazanego w poleceniu\njest wypowiedzią argumentacyjną\nnie zawiera kardynalnego błędu rzeczowego.\n2. Kompetencje literackie i kulturowe: 16 pkt\nw wypracowaniu wykorzystano w pełni funkcjonalnie Dżumę Alberta Camusa\n(odczytanie dzieła na poziomie znaczeń symbolicznych i parabolicznych,\nuniwersalizacja problematyki); również w pełni funkcjonalnie wykorzystano Proces\nFranza Kafki (analiza paraboliczności powieści w różnych aspektach, interpretacja\njej znaczeń symbolicznych w sposobie ukazania relacji bohater-władza totalitarna)\noraz funkcjonalnie wykorzystano wiersz Wisławy Szymborskiej Przypowieść\n(egzystencjalna refleksja o kondycji człowieka i jej ponadczasowy charakter)\nczęściowo funkcjonalnie wykorzystany kontekst filozoficzny (odniesienia do filozofii\nSartre’a) i kontekst historyczny (odwołanie go II wojny światowej)\nbogata argumentacja\nfunkcjonalność omówionych dzieł literackich świadczy o erudycji zdającego.\n3. Kompozycja wypowiedzi\n3a. Struktura wypowiedzi: 3 pkt - elementy treściowe zostały w całej pracy\nzorganizowane problemowo; podział wypowiedzi poprawny zarówno w skali ogólnej,\njak i w zakresie struktury akapitów; zamysł kompozycyjny zrealizowany w sposób\nwyrazisty i konsekwentny.\n3b. Spójność wypowiedzi: 2 pkt - w wywodzie występuje 5 błędów w spójności\nwewnątrz akapitów.\n3c. Styl wypowiedzi: 1 pkt - adekwatny do sytuacji komunikacyjnej, jednorodny.\n4. Język wypowiedzi\n4a. Poprawność językowa: 1 pkt - szeroki zakres środków językowych\n(zróżnicowana składnia, leksyka) umożliwiających pełną i swobodną realizację tematu;\n14 błędów językowych obniża ostateczną ocenę wypowiedzi.\n4b. Poprawność ortograficzna: 2 pkt - praca bez błędów ortograficznych.\n4c. Poprawność interpunkcyjna: 0 pkt - praca zawiera 15 błędów interpunkcyjnych.\nŁącznie\n26 punktów\nPrzykład 3.\nBłędy\nrzeczowe,\nbłędy\nw kompozycji\nBłędy językowe\n(w tym\nstylistyczne),\nortograficzne\ni interpunkcyjne\n01\n02\n03\n04\n05\nBiblijne przypowieści√ wymagające od słuchaczy i czytelników\numiejętności odkrycia ważnych wskazówek moralnych√ stały się\npodstawą paraboli literackiej, popularnej wśród twórców XX wieku.\nHistorie o synu marnotrawnym czy robotnikach w winnicy uczyły\nchrześcijan odróżniać dobro od zła i postępować w zgodzie z\n√ int.\n√ int.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 103\n06\n07\n08\n09\n10\n11\n12\n13\n14\n15\n16\n17\n18\n19\n20\n21\n22\n23\n24\n25\n26\n27\n28\n29\n30\n31\n32\n33\n34\n35\n36\n37\n38\n39\n40\n41\ndekalogiem. Etyczny wymiar mają też teksty współczesne, a odczytanie\nich przesłania wymaga przejścia od sensów dosłownych do ukrytych i\nzinterpretowania świata przedstawionego w różnych kontekstach.\n√Dżuma√ Alberta Camusa to XX-wieczna powieść paraboliczna,\nktóra ukazuje uniwersalne problemy natury i moralności człowieka\npoprzez przedstawienie historii pewnego miasta, które ogarnęła\nchoroba znana z czasów średniowiecza. Specyficzna konstrukcja\nmiejsca akcji, czasu i postaci, pozwoliła autorowi na zbudowanie efektu\nparaboli\nliterackiej.\nW\njaki\njednak\nsposób\nelementy\nświata\nprzedstawionego i narracja budują ten efekt ? Elementem, który nadaje\npowieści cechy paraboliczności, jest niedookreślony czas akcji.\nChociaż autor nie podaje zbyt wiele informacji na ten temat, to\nz początkowego zdania można wywnioskować, że mamy do czynienia\nz latami 40. XX wieku, a więc z rzeczywistością II wojny światowej, jakiej\ndoświadczył w swoim życiu sam autor. Liczne aluzje do realiów okupacji\nhitlerowskiej w Europie (masowa śmierć, sposób chowania zmarłych,\nrozłąka, odebranie wolności, izolacja w obozach) są wskazówką, że\nksiążkę można czytać jak opis doświadczeń człowieka w czasach\nnazizmu. Kolejnym elementem w powieści, na który należy zwrócić\nuwagę, jest miejsce, w którym osadzona jest akcja. Miejscem akcji jest\nOran, opisany jako miasto nijakie, zwykłe, bez gołębi, bez drzew\ni ogrodów. Jest też tyłem odwrócone od morza, a ponieważ symbolizuje\nono wolność, to Oran staje się miejscem ludzi zniewolonych\nw znaczeniu\nograniczonych\naspiracji,\nbraku\nindywidualności\ni jednakowego stylu życia mieszkańców. Narrator opisuje orańczyków\njako ludzi, którzy dużo pracują dla pieniędzy i lubią proste rozrywki, ale\nwidzi w tym zachowania typowe dla wszystkich współczesnych ludzi.\nSą zniewoleni rutyną codzienności i egoistyczni, a ludzie chorzy i starzy\ncierpią w samotności. Oprócz bohatera zbiorowego√ w celu\nzbudowania efektu paraboli√ autor stworzył również bohaterów\njednostkowych\nreprezentujących\ntypowe\npostawy\nwobec\nrzeczywistości. Doktor Bernard Rieux to lekarz z powołania, Josepha\nGranda opisać można jako „lekarza duszy”, z kolei Tarrou to typ\nidealisty walczącego z karą śmierci. Wszyscy trzej potrafią nadać\nesencję swojej egzystencji według słów Sartre’a, twórcy współczesnej\nfilozofii\negzystencjalnej.\nCi\ntrzej\nbohaterowie\nheroiczni\nsą\n√√ int.\njęz.\njęz.\njęz.\n√ int.\n√ int.\n104 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\nsp.\nsp. rzecz.\nsp.\n42\n43\n44\n45\n46\n47\n48\n49\n50\n51\n52\n53\n54\n55\n56\n57\n58\n59\n60\n61\n62\n63\n64\n65\n66\n67\n68\n69\n70\n71\n72\n73\n74\n75\n76\n77\nskontrastowani z trzema postaciami negatywnymi - egoistami\ni biernymi obserwatorami epidemii. Są nimi przestępca Cottard, stary\nastmatyk i staruszek złośliwie plujący na koty. Bohaterowie jednostkowi\nsą pretekstem do ukazania różnych postaw, jakie ludzie przyjmują\nw czasie zagrożenia. Ostatnim ważnym dla efektu paraboliczności\nelementem utworu jest narracja. Przyjmując postawę historyka\ni kronikarza, a zarazem świadka opisywanych wydarzeń, narrator\nstwarza obiektywny obraz wydarzeń. Ponadto zestawia on swoje\nświadectwo z relacjami innych, m.in. jednego z mieszkańców, Jeana\nTarrou. Dzięki tym elementom Albertowi Camusowi udało się zbudować\nponadczasowy obraz postaw ludzi, gdy spada na nich nieszczęście.\nPowieść Camusa uznaje się za traktat na temat zła. Ale podobną\nfunkcję może pełnić zupełnie inny utwór - fantastyczna baśń „Mały\nKsiążę” Antoine’a de Saint Exupery’ego. Tak jak Camus wskazywał na\ndwa źródła zła - naturę ludzką i świat zewnętrzny - taką samą diagnozę\ndaje autor utworu pozornie przeznaczonego tylko dla dzieci, bo\noperującego fantastyką i baśniowością. Tytułowy bohater każdy dzień\nzaczyna od znalezienia i usunięcia baobabu, bo zaniedbanie tej\nczynności mogłoby skutkować nawet zniszczeniem całej planety przez\nekspansywne rośliny. Co gorsza, małe baobaby trudno odróżnić od\nkrzewów róż. Posługując się metaforyką roślin√ autor pokazał\nczytelnikom prawdę na temat zła, które trzeba niszczyć w zarodku, aby\nnie doprowadziło do zagłady świata. Uczula też na trudną\nrozpoznawalność symptomów zła, podobnie jak to w „Dżumie”\nobjaśniał Tarrou na przykładzie niewidocznych mikrobów dżumy, łatwo\nprzekazywanych drugiemu człowiekowi, czy też zachowania astmatyka\nczy plującego na koty staruszka, którym bliżej było do satanizmu niż\nświętości. Zło może być pozornie niegroźne, a nawet pozorować dobro,\njak w przypadku rzekomego współczesnego ascety, w rzeczywistości\nwykorzystującego\nniezbyt\ngroźną\nchorobę\ndo\nwzbudzania\nzainteresowania i litości, angażującego uwagę lekarza w czasie zarazy\nskutkującej autentycznym cierpieniem ludzkim. Takie niecodzienne\nzależności można odkryć między pozornie odległymi utworami, które\nłączy poetyka przypowieści.\nParabolicznie\nmożna\nteż\nodczytać\nopowiadanie\nErnesta\nHemingwaya „Stary człowiek i morze”. Rybak Santiago, wyruszając\njęz.\njęz.\n√ int.\njęz.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 105\nsp.\nsp.\n78\n79\n80\n81\n82\n83\n84\n85\n86\n87\n88\n89\n90\n91\n92\n93\n94\n95\n96\nw morze po kilkudziesięciu dniach bez sukcesu, jest symbolem\nczłowieka niezłomnego, walczącego o zachowanie własnej godności\ni wizerunku w lokalnej społeczności. Nie chce pogodzić się ze starością,\nz bezradnością, z czekaniem na śmierć. Gdy udaje mu się złowić wielką\nrybę, tym samym√ osiągnąć sukces, okazuje się, że jest on\ntymczasowy - jeszcze musi stoczyć bój z rekinami ilustrującymi zło w\nświecie, czyhającymi i atakującymi znienacka. Mimo że sceneria\nkubańskiej wioski wskazywałaby, że utwór należy odczytać jako historię\nz życia rybaków, to paraboliczna konstrukcja odwołuje czytelnika do\nsensów uniwersalnych. Czy Santiago nie ilustruje postawy heroicznej\nwalki ze złem bez nadziei na zwycięstwo, jaką toczył dr Rieux, ten Syzyf\nOranu w świetle „Mitu Syzyfa” Camusa?\nParabola literacka jest nie nowym, ale świetnym pomysłem\nliterackim. Pozwala jednemu czytelnikowi cieszyć się opowieścią na\npoziomie sensu dosłownego, wkraczać w świat przedstawiony i czekać\nna rozwój zdarzeń. Ale umożliwia też szukanie sensów ukrytych,\nponadczasowych i ogólnoludzkich opisów postaw ludzi i ich\ndoświadczeń. Uczy prostych, ale ważnych i zawsze aktualnych zasad-\ntrzeba walczyć ze złem w każdej postaci, nawet jeśli nie ma szans na\nostateczne zwycięstwo. Ale przecież sama walka może napełnić\nszczęściem serce człowieka.\n/848 wyrazów/\njęz.\n√ int.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\n1. Spełnienie formalnych warunków polecenia: 1 pkt - wypracowanie w całości\nspełnia formalne warunki:\nznajduje się w nim odwołanie do tekstów literackich z dwóch różnych epok, w tym\ndo lektury obowiązkowej (Dżumy Alberta Camusa)\nw całości dotyczy problemu wskazanego w poleceniu\njest wypowiedzią argumentacyjną\nnie zawiera kardynalnego błędu rzeczowego.\n2. Kompetencje literackie i kulturowe: 11 pkt\nw wypracowaniu wykorzystano w pełni funkcjonalnie Dżumę Alberta Camusa\n(funkcjonalna analiza paraboliczności na różnych poziomach odczytania powieści,\ninterpretacja funkcji elementów powieści, które mają znaczenie dla nadania jej\ncharakteru parabolicznego: czasu i miejsca, kreacji bohaterów, narracji); również w\npełni funkcjonalnie wykorzystano odniesienie do opowiadania Ernesta Hemingwaya\nStary człowiek i morze (paraboliczność kreacji bohatera, symbolika walki o rybę)\noraz częściowo funkcjonalnie wykorzystano Małego Księcia Antoina Saint-\nExupery’ego (wykorzystanie pobocznego wątku i uczynienie z niego głównego\n106 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\nprzesłania powiastki wpisuje się w zamysł kompozycyjny, ale stanowi\nnadinterpretację przesłania utworu)\nfunkcjonalnie wykorzystano kontekst filozoficzny (założenia filozofii egzystencjalnej,\nwykorzystanie pojęć esencji i egzystencji) oraz kontekst historyczny (nawiązania\nw powieści Camusa do II wojny światowej)\nbogata argumentacja\nfunkcjonalność omówionych dzieł literackich i szerokie konteksty interpretacyjne\nświadczą o erudycji zdającego\n1 błąd rzeczowy w określeniu adresatów Małego Księcia obniża ocenę kryterium.\n3. Kompozycja wypowiedzi\n3a. Struktura wypowiedzi: 3 pkt - elementy treściowe zostały w całej pracy\nzorganizowane problemowo; podział wypowiedzi poprawny zarówno w skali ogólnej,\njak i w zakresie struktury akapitów; zamysł kompozycyjny zrealizowany w sposób\nwyrazisty i konsekwentny.\n3b. Spójność wypowiedzi: 2 pkt - w wywodzie występuje 5 błędów w spójności\nwewnątrz akapitów.\n3c. Styl wypowiedzi: 1 pkt - adekwatny do sytuacji komunikacyjnej, jednorodny.\n4. Język wypowiedzi\n4a. Poprawność językowa: 2 pkt - szeroki zakres środków językowych\n(zróżnicowana składnia, leksyka) umożliwiających pełną i swobodną realizację tematu;\n11 błędów językowych obniża ostateczną ocenę wypowiedzi.\n4b. Poprawność ortograficzna: 2 pkt - praca bez błędów ortograficznych.\n4c. Poprawność interpunkcyjna: 0 pkt - praca zawiera 8 błędów interpunkcyjnych.\nŁącznie\n22 punkty\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 107","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony/zad-Temat_2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":93,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony/zad/Temat 3","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony","number":"Temat 3","points":null,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Temat 3.\nMiędzy utopią a antyutopią.\nPunktem wyjścia swoich rozważań o literackich obrazach budowania idealnego świata\nuczyń Małą apokalipsę Tadeusza Konwickiego.\nW pracy odwołaj się do:\nMałej apokalipsy Tadeusza Konwickiego\nutworów literackich z dwóch różnych epok\nwybranego kontekstu.\nPrzykładowe ocenione rozwiązania\nPrzykład 1.\nBłędy\nrzeczowe,\nbłędy\nw kompozycji\nBłędy językowe\n(w tym\nstylistyczne),\nortograficzne\ni interpunkcyjne\n01\n02\n03\n04\n05\n06\n07\n08\n09\n10\n11\n12\n13\n14\n15\n16\n17\n18\n19\n20\n21\n22\nHistoria i literatura pokazują nam, jak różnie może wyglądać świat\ni jak dynamicznie dochodzi w nim do przemian. Najmniej łaskawe dla\nspołeczeństwa są oczywiście czasy wojny, wśród nich dwie największe\ni najbardziej dramatyczne w skutkach, ale również okresy rządów\ntotalitarnych i autorytarnych, kiedy jednostka zostaje podporządkowana\nideom partyjnym. Paradoksem jest, że zazwyczaj wprowadzanie takich\nsystemów jest umotywowane chęcią stworzenia rzeczywistości\nidealnej, eliminującej cierpienie, ból, niedoskonałości ówczesnego\nsprawowania władzy. Już Platon, jeden z myślicieli starożytnej Grecji,\nw pracy pt. „Państwo” przedstawiał arkadyjską wizję społeczeństwa pod\nelektoratem rządów totalitarnych. Filozof wiązał nierozłącznie kontrolę\nnad poszczególnymi sferami życia obywatela z warunkiem uzyskania\npełni szczęścia wśród mieszkańców objętych tym systemem. Jego\nrozważania stanowią dla wielu pisarzy i myślicieli wieków dalszych\npunkt wyjścia do zbadania, czy tak naprawdę owa arkadia nie jest\njednocześnie ograniczeniem podstawowych swobód.\nW dobie renesansu, a więc w czasach powrotu do idei antycznych,\nfilozof Thomas More stworzył własną definicję państwa idealnego,\nnazywając go utopią. W pracy o tym samym tytule zobrazował wyspę i\nobowiązujące na niej zasady, które niewątpliwie zbliżone są do wizji\narkadii Platona: brak własności prywatnej, wyznaczony czas na pracę i\nodpoczynek, ingerencja w życie jednostki. Co więcej, postulaty te\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\n108 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\nsp.\nsp.\n23\n24\n25\n26\n27\n28\n29\n30\n31\n32\n33\n34\n35\n36\n37\n38\n39\n40\n41\n42\n43\n44\n45\n46\n47\n48\n49\n50\n51\n52\n53\n54\n55\n56\n57\n58\nprzypominają chociażby system komunistyczny wprowadzony w Polsce\npo II wojnie światowej, a więc około 4 wieki później. Udowadnia to, jak\nblisko oscylują wokół siebie opisywane w różnych okresach\nwyobrażenia utopijnego społeczeństwa.\nSpojrzenie filozofów na istotę uczynienia świata idealnym\npociągnęło za sobą chęć przełożenia owych wizji na konkretny obraz√\nprzez co również pisarze zajmowali się zagadnieniem arkadii i jej\nkonsekwencji. ‿ Pozostając w temacie Polski Ludowej, jednym z\nutworów, które nawiązują do systemu komunistycznego i przedstawiają\njego cechy jest „Mała apokalipsa” Tadeusza Konwickiego. Autor opisał\nw\nniej\nhistorię\nintelektualisty,\nktóremu\npowierzono\nzadanie\nsamospalenia w akcie manifestacji wolności i zerwania z obowiązującą\ndoktryną. Cały tekst poświęcony jest nie tylko ukazaniu form ucisku\nspołeczeństwa i propagowania partyjnych postulatów, ale także próbie\nodpowiedzenia na pytanie, jaki wpływ rzeczywiście ma taka postać\nrządów na obywateli. Autor dochodzi do wniosku, że system totalitarny\nwprowadza jednostkę w marazm, pozbawia go indywidualności, ale też\nchęci do funkcjonowania w zastanym świecie. Według książki każdy\nprzeżywa swoją „małą”, czyli osobistą apokalipsę, co sumarycznie\nprowadzi do degradacji całego społeczeństwa.\nKolejny obraz świata oparty na konstrukcji utopii, to dystopia, czyli\n„czarna wizja przyszłości” Oceanii opisana w książce Georga Orwella\n„Rok 1984”. Precyzując, kraj ten przedstawia się czytelnikowi jako\narkadia poprzez władzę i jej metodę „niekończącej się wojny”, ale jako\nantyutopię poznajemy go z perspektywy głównego bohatera. ‿ Tzw.\nPartia, czyli najwyższa instytucja prawna sprawująca porządek\nw krainie, utrzymuje pozory prowadzonej na granicach wojny w celu\nuwiarygodnienia swoich propagandowych haseł, których podstawą jest\ntwierdzenie: w państwie jest najlepiej, bo wszędzie indziej panuje\nniepokój. Oprócz tego władza próbuje już nie tylko kontrolować czyny\nobywateli, ale także wniknąć do ich umysłów i wpływać na ich\nświatopogląd, czego następstwem jest hierarchizacja społeczeństwa,\nograniczenie wolności jednostek, a w konsekwencji uzyskanie\npozornego spokoju i panowania nad sytuacją w Oceanii. Cechy te\nzarówno Platon, jak i More wyszczególnili jako czynniki niezbędne do\nfunkcjonowania utopii. Obok tego wysuwa się spojrzenie na świat\njęz.\njęz.\n√ int.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 109\n59\n60\n61\n62\n63\n64\n65\n66\n67\n68\n69\n70\n71\n72\n73\n74\n75\n76\n77\n78\n79\n80\n81\n82\njednego z jego mieszkańców Oceanii - Winstona, który usilnie próbuje\nuwolnić się z kajdan reżimu. Jako jednostka inteligentna potrafi on\noddzielić sferę partyjną od osobistego myślenia, zauważyć absurdy i\nmankamenty państwa: ubóstwo, ciągły strach, dyskryminację, ucisk\nrządzących, obłudę. Jego spojrzenie pozwala rozgraniczyć działania\nPartii i faktyczną rzeczywistość, co z kolei prowadzi do mieszania się\nkategorii - arkadia opisana w „Roku 1984” bardzo łatwo staje się\ndystopią i na odwrót.\nŚwiat nieustanie próbuje być kształtowany i podporządkowywany\nw imię stworzenia lepszego jutra, jego perfekcyjnej wersji, jednak\ngranica między ładem i harmonią a wprowadzeniem stanu destrukcji i\ndegradacji okazuje się delikatna. Przykłady, zarówno te historyczne, jak\ni literackie, potwierdzają, że dobre chęci nie wystarczą w sytuacji, gdy\nwprowadza się reżim i narzuca własną ideologię. Utopia jako państwo\nbez obowiązującej doktryny totalitarnej nie ma racji bytu, co udowadniali\nna przestrzeni lat filozofowie i pisarze (Platon, More), ale jednocześnie\nwraz z owym ustrojem następuje czas ucisku i ograniczeń, co kształtuje\ntypowy obraz dystopii, uwidoczniony w „Małej apokalipsie” Konwickiego\ni „Roku 1984” Orwella. Można stwierdzić, iż utopia i dystopia są\nswoistym uzupełnieniem, a bez jednego nie istnieje drugi. Powinno być\nto przestrogą dla przyszłych polityków, rządzących i wizjonerów świata,\nże dążenie do idealności prowadzi w gruncie rzeczy do upodlenia i\ndemoralizacji społeczeństwa, a to tylko cofa i niszczy osiągnięty\npostęp.\n/716 wyrazów/\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\n1. Spełnienie formalnych warunków polecenia: 1 pkt - wypracowanie w całości\nspełnia formalne warunki:\nznajduje się w nim odwołanie do tekstów literackich z trzech różnych epok, w tym\ndo lektury obowiązkowej (Małą apokalipsę Tadeusza Konwickiego, Rok 1984\nGeorga Orwella)\nw całości dotyczy problemu wskazanego w poleceniu\njest wypowiedzią argumentacyjną\nnie zawiera kardynalnego błędu rzeczowego.\n2. Kompetencje literackie i kulturowe: 16 pkt\nw wypracowaniu wykorzystano w pełni funkcjonalnie Małą apokalipsę Tadeusza\nKonwickiego (funkcjonalna analiza obrazu świata pozornej arkadii, obraz antyutopii\nrodzącej dramaty jednostek, pełne wnioskowanie argumentacyjne dotyczące\nobrazu państwa totalitarnego i dramatu bohatera); również w pełni funkcjonalnie\nwykorzystano odniesienie do Roku 1984 Georga Orwella (analiza cech dystopii,\n110 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\nwizji świata z punktu widzenia bohatera w odniesieniu do filozoficznych\ni ideologicznych koncepcji szczęśliwego społeczeństwa) oraz odniesienia do Utopii\nThomasa\nMore’a\n(obraz\nutopijnego\npaństwa,\nktóre\nstaje\nsię\nswoim\nprzeciwieństwem\nfunkcjonalnie wykorzystano również kontekst interpretacyjny (filozoficzny -\nplatońska koncepcja państwa jako punkt odniesienia do rozważań i analizy kreacji\npaństwa totalitarnego w analizowanych utworach literackich)\nbogata argumentacja\nfunkcjonalność omówionych dzieł literackich i kontekstu interpretacyjnego\npogłębiającego rozważania świadczą o erudycji zdającego.\n3. Kompozycja wypowiedzi\n3a. Struktura wypowiedzi: 3 pkt - elementy treściowe zostały w całej pracy\nzorganizowane problemowo; podział wypowiedzi poprawny zarówno w skali ogólnej,\njak i w zakresie struktury akapitów; zamysł kompozycyjny zrealizowany w sposób\nwyrazisty i konsekwentny.\n3b. Spójność wypowiedzi: 3 pkt - wywód w całości uporządkowany i spójny;\n2 zaburzenie spójności wynikają z braku powiązania treści w akapicie.\n3c. Styl wypowiedzi: 1 pkt - adekwatny do sytuacji komunikacyjnej, jednorodny.\n4. Język wypowiedzi\n4a. Poprawność językowa: 0 pkt - szeroki zakres środków językowych\n(zróżnicowana składnia, leksyka) umożliwiających pełną i swobodną realizację tematu;\n17 błędów językowych obniża ostateczną ocenę wypowiedzi.\n4b. Poprawność ortograficzna: 2 pkt - praca bez błędów ortograficznych.\n4c. Poprawność interpunkcyjna: 2 pkt - praca zawiera 1 błąd interpunkcyjny.\nŁącznie\n28 punktów\nPrzykład 2.\nBłędy\nrzeczowe,\nbłędy\nw kompozycji\nBłędy językowe\n(w tym\nstylistyczne),\nortograficzne\ni interpunkcyjne\n01\n02\n03\n04\n05\n06\n07\n08\n09\n10\n11\n12\nOdmienne wizje świata od lat stanowią powód do długich dyskusji\ni czynów, które często zmieniają bieg historii. Na przestrzeni epok jest\nto nadal chętnie podejmowany temat, zarówno w literaturze, jak i na\nscenie politycznej. Ludzie stale dążą do stworzenia idealnego świata,\npisarze, poeci opisują swoje pomysły i przemyślenia w wielu dziełach.\nGranica między utopią a antyutopią jest niezwykle płynna, w dużej\nmierze zależy od poglądów jednostki i wpływającego na nią otoczenia.\nLiterackie obrazy budowania idealnej rzeczywistości są uzależnione od\nczasów, w jakich powstały.\nW\npowieści\nTadeusza\nKonwickiego\n„Mała\napokalipsa’’\nprzedstawiono obraz, które można odnieść do realiów świata\nkomunistycznego. Świata, którego zamysł miał być perfekcyjny,\njęz.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 111\n13\n14\n15\n16\n17\n18\n19\n20\n21\n22\n23\n24\n25\n26\n27\n28\n29\n30\n31\n32\n33\n34\n35\n36\n37\n38\n39\n40\n41\n42\n43\n44\n45\n46\n47\n48\na którego\nmechanizmy\nfunkcjonowania\nKonwicki\nobnaża.\nW komunizmie stawiano na zniesienie własności prywatnej, wszystko\nmiało być wspólne, jednakie dla każdego. Jak pokazała historia√ z tego\nsystemu wyszło o wiele więcej złego. Co mogło być tego przyczyną?\nWizja wspólnej utopii przemieniła się w realia zbiurokratyzowanych,\nnadmiernie zorganizowanych metod dyktatorskich. Zobrazowana\nw utworze rzeczywistość to rozpadające się budynki, oznaki\nzniewolenia,\nstały\nbrak\npodstawowych\nproduktów,\nmalejąca\nindywidualność. To symbole upadku utopii. Główny bohater powieści\ndobrze zdaje sobie sprawę, jak wyglądają otaczające go miejsca,\ndostrzega wszechobecny reżim, cenzurę, sam jest przepytywany,\nlegitymowany przez milicję. Pragnie dla ludzi wolności. Dla słuszności\nidei opozycji jest gotowy do publicznego samospalenia, bo nie takiego\nświata pragnie dla przyszłych pokoleń. Komunistyczna władza odebrała\nwszystkim marzenia i możliwości spełnienia ich; władza zaczęła\npropagować pracę dla państwa jako jedyną słuszną powinność.\nJedną z pierwszych utopijnych wizji stworzył Platon, opisał ją\nw swoim dziele zatytułowanym ,,Państwo’’. Własne przeżycia skłoniły\ngo do zaproponowania zmian, które miałyby na celu poprawę poziomu\nżycia. Filozof przemyślał każdy punkt. Przede wszystkim twierdził, że\nutopia powinna składać się z trzech grup, kast, które współpracują,\nponieważ tylko wtedy państwo może dobrze działać. Popierał\nrównouprawnienie płci, propagował takie cechy jak męstwo, odwaga,\nsprawiedliwość. Wszystkie jego idee w teorii wydawały się ciekawe,\nnowatorskie, zwłaszcza jak na tamte czasy. Ale co√ jeśli na pozór\nidealna współpraca przemienia się w rutynową, schematyczną pracę,\ngdzie każdy musi znać swoje miejsce i nie ma prawa, by ktokolwiek\ndążył do osiągnięcia prywatnego szczęścia? Obywatele takiego\nspołeczeństwa, choć na pozór spędzają większość swojego czasu w\npracy, która jest najważniejsza, tak naprawdę się nie znają, małżeństwa\nsą zawierane często losowo, a wychowaniem dzieci (najlepiej tylko\nzdrowymi i w pełni sprawnymi) zajmuje się państwo. Nie istnieje\nindywidualizm jednostek, które są całkowicie poddane państwu, ich\nżycie poddane jest pełnej kontroli. Platon wspomniał także o hierarchii\nspołecznej opartej na wiedzy - pełną wiedzę mają jedynie mędrcy,\ndzięki czemu mają dostęp do wszelkich tajemnic; mniej wiedzą\n√ int.\njęz. √ int.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\n112 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\n49\n50\n51\n52\n53\n54\n55\n56\n57\n58\n59\n60\n61\n62\n63\n64\n65\n66\n67\n68\n69\n70\n71\n72\n73\n74\n75\n76\n77\n78\n79\n80\n81\n82\n83\n84\nwojownicy, a prości ludzie posiadają jedynie namiastkę prawdy.\nW takim\nspołeczeństwie,\nsprawiającym\nwrażenie\nspokojnego,\nharmonijnego, opartego na współpracy i sprawiedliwie rządzonym, po\nbliższym zapoznaniu się można zauważyć jego wady. To brak wolności\ni szacunku dla pojedynczych istnień, traktowanych jak maszyny,\nstworzone do pracy dla wyższego dobra, jakim jest państwo.\nNa granicy utopii i antyutopii balansuje także Rodion\nRaskolnikow, bohater powieści Fiodora Dostojewskiego. Młodzieniec\njest przekonany o wyższości swojej wizji. Wielokrotnie z dumą\nwspomina o swoich pomysłach i robi wszystko, by osiągnąć\nposzczególne szczeble√ dążąc do celu. W gazecie zamieszcza własne\nprzemyślenia, które uważa za niezwykłe. Wierzy, że znaczy więcejX niż\nprzeciętny obywatel, czuje się nadczłowiekiem. Jest o tym tak święcie\nprzekonany, że w jego mniemaniu ma obowiązek ulepszania świata,\nusuwania z niego niepotrzebnych, gorszych ludzi. Nie istnieją dla\nRodiona żadne zasady, prawo. Własne wizje tak bardzo go\nzaabsorbowały, że zaczął posuwać się do czynów okrutnych, jak\nzaplanowane morderstwo. Co więcej, nie odczuwał nawet skruchy po\ndokonaniu zabójstwa, czuł się usprawiedliwiony, ponieważ zrobił to dla\nwyższych celów. Raskolnikow tak głęboko zatracił się w swoich wizjach\no utopii, że nie zauważył, jak bardzo są one szkodliwe. Przekroczył\nwszelkie granice moralności.\nNa przykładach z historii świata można zauważyć, jak często\nradykalne zmiany wizjonerów doprowadziły do zniszczenia wielu\npaństw. Sny o utopii od lat nie dawały spokoju wielu postaciom. Można\nwspomnieć chociażby o Adolfie Hitlerze, który początkowo swoimi\npomysłami zyskał ogromną popularność oraz uznanie w Niemczech.\nWkrótce jednak przekonano się o okrucieństwie jego wizji o idealnym\npaństwie zamieszkiwanym tylko przez idealnych ludzi, perfekcyjnej\nrasy. Wprowadzono totalitarny system, w którym nie ma miejsca na\nwolność jednostki, a każdy element życia poddany jest pełnej kontroli.\nW czasie wojny obywatele państwa nazistowskiego byli tak\nzafascynowani ideą ich władcy, że nie potrafili racjonalnie myśleć\ni w imię utopii posuwali się do okrutnych działań. Jak widać, czasem nie\npotrzeba nawet zbyt wiele czasu, by utopia przekształciła się\nw antyutopię.\njęz.\n√ int.\nX int.\njęz.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 113\n85\n86\n87\n88\n89\n90\n91\n92\n93\n94\nCienka granica między utopią a antyutopią zaciera się bardzo\nłatwo. We wspomnianych przypadkach zaczynało się od chęci zmiany\nświata, a w niedługim czasie ten sam świat legł w gruzach, na których\nzbudowano systemy kontrolujące wszystkie dziedziny życia obywateli,\nktórzy utracili własną wolność. W teorii wiele idei wydawało się być\nnaprawdę wspaniałymi. Ale w praktyce ukazywały się pewne wady,\nktóre zamiast skorygować, wprowadzono. W skutkach okazało się to\nkatastrofalne. Niewiele trzeba, by wpaść z jednej skrajności w drugą.\nKażdy chciałby żyć w pięknym świecie. Ale warto pamiętać o\npodstawowych prawach człowieka do wolności.\n/819 wyrazów/\njęz.\njęz.\njęz.\n1. Spełnienie formalnych warunków polecenia: 1 pkt - wypracowanie w całości\nspełnia formalne warunki:\nznajduje się w nim odwołanie do tekstów literackich z trzech różnych epok, w tym\ndo lektury obowiązkowej (Państwa Platona, Małej apokalipsy Tadeusza\nKonwickiego, Zbrodni i kary Fiodora Dostojewskiego)\nw całości dotyczy problemu wskazanego w poleceniu\njest wypowiedzią argumentacyjną\nnie zawiera kardynalnego błędu rzeczowego.\n2. Kompetencje literackie i kulturowe: 12 pkt\nw wypracowaniu wykorzystano w pełni funkcjonalnie Małą apokalipsę Tadeusza\nKonwickiego (funkcjonalna analiza obrazu świata, który oddaje realia czasów PRL-\nu i porządku państwa komunistycznego, jest w zamyśle utopijną krainą\nszczęśliwości, a w rzeczywistości okazuje się antyutopią); również w pełni\nfunkcjonalnie wykorzystano odniesienie do Państwa Platona (analiza platońskiej\nteorii\nszczęśliwego\npaństwa, które\nw rzeczywistości\nstaje\nsię własnym\nprzeciwieństwem, z utopii zmienia się w obraz państwa podporządkowującego\nsobie obywateli, ograniczającego ich wolność); częściowo funkcjonalnie została\nwykorzystana Zbrodnia i kara Fiodora Dostojewskiego (utopijność pragnień\nRaskolnikowa nie została w pełni odniesiona do obrazu państwa i społeczeństwa,\nanaliza tych mechanizmów jest powierzchowna i ogólnikowa)\nfunkcjonalnie wykorzystano również kontekst interpretacyjny (kontekst historyczny\n- pogłębienie obrazu państwa totalitarnego i jego przywódcy w osobie Adolfa Hitlera\njako przykład utopii, która przeradza się w antyutopię o zbrodniczych cechach)\nbogata argumentacja\nwykorzystanie kontekstu interpretacyjnego pogłębiającego rozważania świadczą\no erudycji zdającego.\n3. Kompozycja wypowiedzi\n3a. Struktura wypowiedzi: 3 pkt - elementy treściowe zostały w całej pracy\nzorganizowane problemowo; podział wypowiedzi poprawny zarówno w skali ogólnej,\njak i w zakresie struktury akapitów; zamysł kompozycyjny zrealizowany w sposób\nwyrazisty i konsekwentny.\n3b. Spójność wypowiedzi: 3 pkt - wywód w całości uporządkowany i spójny.\n3c. Styl wypowiedzi: 1 pkt - adekwatny do sytuacji komunikacyjnej, jednorodny.\n114 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\n4. Język wypowiedzi\n4a. Poprawność językowa: 2 pkt - szeroki zakres środków językowych\n(zróżnicowana składnia, leksyka) umożliwiających pełną i swobodną realizację tematu;\n11 błędów językowych obniża ostateczną ocenę wypowiedzi.\n4b. Poprawność ortograficzna: 2 pkt - praca bez błędów ortograficznych.\n4c. Poprawność interpunkcyjna: 1 pkt - praca zawiera 4 błędy interpunkcyjne.\nŁącznie\n25 punktów\nPrzykład 3.\nBłędy\nrzeczowe,\nbłędy\nw kompozycji\nBłędy językowe\n(w tym\nstylistyczne),\nortograficzne\ni interpunkcyjne\nsp.\nrzecz.\n01\n02\n03\n04\n05\n06\n07\n08\n09\n10\n11\n12\n13\n14\n15\n16\n17\n18\n19\n20\n21\n22\n23\n24\n25\n26\nCzłowiek od wieków dąży do życia w szczęściu i dobrobycie, do\nwyzbycia się wszelkich trosk i problemów. W odpowiedzi na tą potrzebę\npowstało wiele wizji utopii - idealnego świata, wolnego od zmartwień i\nniedogodności. Pomimo wielkich aspiracji do ideału społeczeństwaX\nowe założenia nie liczyły się jednak z obiektywną rzeczywistością.\nPrzeciwieństwem do takiej koncepcji jest antyutopia - wizja świata\nupadłego, zmierzającego do katastrofy. Utopia jest wizją idealnej\nrzeczywistości,\nale\nantyutopia\nwchodzi\nw\npolemikę\nz\njej\nnierealistycznymi założeniami. Przedstawiony w niej idealny porządek\nspołeczny opiera się na ubezwłasnowolnieniu jednostki i całkowitej\nkontroli organów władzy nad nią. Utopia była i jest bowiem\nprzeciwstawieniem dla zepsutego, nieuporządkowanego, zastanego\nprzez artystę świata.‿Między tymi pojęciami istnieje jednak bardzo\ncienka granica - to od danej jednostki i jej podejścia zależy√ w którą\nstronę skieruje swój umysł i duszę.\nTadeusz Konwicki w swojej powieści „Mała apokalipsa” opisuje\nrzeczywistość komunistycznej Polski. W zamyśle miały być to realia\nrówności, braterstwa, bezklasowego społeczeństwa i kultu uczciwej\npracy. Wartością fundamentalną było dobro wspólne, dzielone na\nwszystkich obywateli. Zatem jakim sposobem ustrój ten przeszedł do\nhistoriiX jako jeden z najbardziej uciążliwych lat w historii naszego\nkraju? Konwicki w swoim dziele obnaża mankamenty tego tworu.\nZ początku\nidealna\nwizja\nprzerodziła\nsię\nw\naparaty\nzbiurokratyzowanego terroru. Szara, depresyjna codzienność, życie\nw stagnacji uwydatniały tylko wyobcowanie ludzi w tym systemie.\nCzłowiek traktowany był jako element całości, a nie jako samodzielne\njęz.\nx int.\njęz.\njęz.\n√ int.\njęz.\njęz.\nX int.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 115\nrzecz.\nsp.\n27\n28\n29\n30\n31\n32\n33\n34\n35\n36\n37\n38\n39\n40\n41\n42\n43\n44\n45\n46\n47\n48\n49\n50\n51\n52\n53\n54\n55\n56\n57\n58\n59\n60\n61\n62\nindywiduum. Wspaniała wizja utopijnego społeczeństwa nie przetrwała\nw ludzkiej rzeczywistości i przerodziła się w obraz degradacji i upadku\nmoralności. Główny bohater - literat dostrzega te wszystkie aspekty.\nRealia√ w których żyje√ go duszą. Jego świat wypełniony jest groteską,\nludźmi, którzy korzystając z systemu, nie wierzą w niego, a nawet go\nnie akceptują. Konwicki pokazuje swojego bohateraX jako logicznie\nmyślącą jednostkę, pomiędzy zakłamanym światem władzyX a\nopozycją, która posiada nie tylko to dobre oblicze.\nŻycie w państwie komunistycznym przedstawia również historia\nopisana w „Mistrzu i Małgorzacie” Michaiła Bułhakowa w wątku\nmoskiewskim.\nW\nsocjalistycznej\nMoskwie\nlat\ntrzydziestych\ndwudziestego wiekuX nie ma miejsca na potrzeby i aspiracje jednostki\n- liczy się państwo, jako żywy organizm. Ludzie skupieni są na realizacji\nswoich elementarnych potrzeb, nie ma miejsca na cele osobiste czy\nprywatność. Wszyscy obywatele mają obowiązek służyć aparatowi\nwładzy i ogółowi społeczeństwa. Ludzie niewygodni dla systemu są\nusuwani\nw\nosobliwych\nokolicznościach.\nJest\nto\ntotalitarna\nrzeczywistość w której człowiek jest stłamszony i zniewolony. Utwór\nBułhakowa ukazuje się jako antyutopia, pokazująca√ jak zniewolenie\ni nieszczerość prowadzi do upadku moralności i chaosu.\nCzęsto zdarza się również, że wizja utopii rodzi się w osobnej\njednostce. Dana osoba uważa się za kogoś nadzwyczajnego, kogoś,\nkto dostrzega więcej aspektówX niż przeciętny szary człowiek. Jest\nprzekonany o tym, że jako jedyny może coś zmienić i ulepszyć\nfunkcjonowanie ogółu ludzkości. Bohater powieści „Zbrodnia i kara”\nrosyjskiego pisarza Fiodora Dostojewskiego jest przedstawicielem\ntakiego sposobu myślenia. Rodion chce sobie udowodnić, że\nosamotniona jednostka jest w stanie wpłynąć na funkcjonowanie całego\nspołeczeństwa. Środowisko√ w jakim żyje, tylko sprzyja wyalienowaniu\ni zamykaniu się w sobie z nurtującymi go problemami. Jest przekonany,\nże musi dokonać jakiegoś wielkiego czynu, aby udowodnić sobie, że\njest jednostką wybitną, która decyduje o sobie. Dzieli ludzi na zwykłych\ni niezwykłych, z czego ci drudzy powinni mieć prawo do naginania\ni łamania prawa i zasad moralnych w imię idei. Pogląd√ jakim kierował\nsię Raskolnikow√ jest przykładem antyutopii, w której dostrzec można\n√ √ int.\nX int.\nX int.\njęz.\nX int.\n√ int.\njęz.\nx int. jęz.\n√ int.\n√ int.\n√ int.\n116 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\n63\n64\n65\n66\n67\n68\n69\n70\n71\n72\n73\n74\n75\n76\n77\n78\n79\n80\n81\n82\n83\n84\n85\n86\n87\n88\n89\n90\n91\nupadek moralności i człowieczeństwa tylko dla udowodnienia własnej\nracji i w obronie przekonań.\nWizja idealnych struktur społecznych nie jest myślą nową. Takie\nproblemy poruszali już starożytni myśliciele. Platon - grecki filozof i\nuczeń Sokratesa√ wyłożył swoje poglądy na ten temat w dziele\nzatytułowanym Państwo. Dostrzegał w ówczesnych systemach\npaństwowych oligarchiiX czy demokracji zalety, ale skupiał się na ich\nwadach. Idealne społeczeństwo dzielił na 3 grupy - najwyższą władzę,\nstrażników oraz trzecią warstwą byli pracownicy i rzemieślnicy. Poza\ntymi strukturami umieścił natomiast niewolników. Porównał ludzi do\njednego organizmu, w którym każdy organ funkcjonuje dla dobra\ncałości. Człowiek powinien pozostawać w swojej warstwie i wykonywać\nto√ co jest mu z natury przydzielone. W związku z tymX sprzeciwiał się\nidei własności prywatnej, która mogłaby popchnąć jednostkę do\naspiracji posiadania coraz większego majątku, a nie jest to czyn służący\nogółowi społeczeństwa, tylko celom osobistym. Aby temu zapobiec,\nobywatele nie powinni być pozostawiani bez odgórnego nadzoru.\nGospodarka i przepływ dóbr muszą być kontrolowane przez władzę,\na życie jednostek ma być podporządkowane rządzącym. Jego wizja\npaństwa została jednak tylko w ramach niespełnionej idei. Jej zasady\njednak przypominają totalitarne struktury, w której warstwa rządząca\nma całkowitą kontrolę nad obywatelami. Człowiek w państwie\nplatońskim miał być bowiem tylko elementem całego organizmu, nie\nniezależną osobą. Na tym przykładzie widać cienką granicę√ jaka\nwystępuje pomiędzy utopiąX a antyutopią√ i jak łatwo jest tą granicę\nprzekroczyć.\nMimo upływów wieków temat ten wciąż jest inspiracją do głębokich\nprzemyśleń. Chęć ulepszania i rozwijania otaczającego nas świata leży\nw ludzkiej naturze. Utopia pokazywała√ jak osiągnąć idealne\nspołeczeństwo, a antyutopia ujawniała mechanizmy jej osiągania -\nterror, kontrolę i przymus. Po drodze ginęła jednak ludzka wolność\ni niezależność. /806 wyrazów/\njęz.\n√ int.\nx int.\njęz.\n√ int. X int.\njęz. jęz.\n√ int.\nX√ int.\n√ int.\n1. Spełnienie formalnych warunków polecenia: 1 pkt - wypracowanie w całości\nspełnia formalne warunki:\nznajduje się w nim odwołanie do tekstów literackich z trzech różnych epok, w tym\ndo lektury obowiązkowej (Małej apokalipsy Tadeusza Konwickiego, Mistrza\ni Małgorzaty Michaiła Bułhakowa, Państwa Platona)\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 117\nw całości dotyczy problemu wskazanego w poleceniu\njest wypowiedzią argumentacyjną\nnie zawiera kardynalnego błędu rzeczowego.\n2. Kompetencje literackie i kulturowe: 10 pkt\nw wypracowaniu wykorzystano w pełni funkcjonalnie Małą apokalipsę Tadeusza\nKonwickiego (funkcjonalna analiza sposobu budowania obrazu peerelowskiej\nrzeczywistości w powieści, miejsca, które pozbawia człowieka woli życia, odbiera\nwolność jednostce); również w pełni funkcjonalnie zastosowano odniesienie do\nPaństwa Platona (analiza platońskiej teorii państwa, utopijnych założeń, które stają\nsię własnym przeciwieństwem, ukazanie cienkiej granicy między utopią\na antyutopią), częściowo funkcjonalnie wykorzystano odniesienia do Mistrza\ni Małgorzaty Michaiła Bułhakowa (ogólnikowa analiza koncepcji państwa\ntotalitarnego)\nodwołanie do Zbrodni i kary Fiodora Dostojewskiego można uznać za funkcjonalny\nliteracki kontekst interpretacyjny, pozwalający poszerzyć koncepcję utopii\no wyidealizowane, ale destrukcyjne teorie i pomysły jednostki chcącej naprawy\nświata i budowy nowych struktur społecznych\nbogata argumentacja\nkontekst interpretacyjny pogłębiający rozważania świadczy o erudycji zdającego\ndwa błędy rzeczowe obniżają ocenę pracy (powieść Konwickiego nie opisuje\nrealiów państwa komunistycznego, skoro nie jest dokumentem; stwierdzenia\ndotyczące realizacji potrzeb jednostki w powieści Bułhakowa są wewnętrznie\nsprzeczne)\n3. Kompozycja wypowiedzi\n3a. Struktura wypowiedzi: 2 pkt - elementy treściowe zostały w pracy zorganizowane\nczęściowo problemowo, częściowo formalnie; podział wypowiedzi poprawny zarówno\nw skali ogólnej, jak i w zakresie struktury akapitów.\n3b. Spójność wypowiedzi: 3 pkt - wywód w całości uporządkowany i spójny;\n2 zaburzenie spójności wynikają z braku powiązania treści w akapicie.\n3c. Styl wypowiedzi: 1 pkt - adekwatny do sytuacji komunikacyjnej, jednorodny.\n4. Język wypowiedzi\n4a. Poprawność językowa: 2 pkt - szeroki zakres środków językowych\n(zróżnicowana składnia, leksyka) umożliwiających pełną i swobodną realizację tematu;\n12 błędów językowych obniża ostateczną ocenę wypowiedzi.\n4b. Poprawność ortograficzna: 2 pkt - praca bez błędów ortograficznych.\n4c. Poprawność interpunkcyjna: 0 pkt - praca zawiera 20 błędów interpunkcyjnych.\nŁącznie\n21 punktów\n118 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony/zad-Temat_3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":107,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony/zad/Temat 4","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony","number":"Temat 4","points":null,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Temat 4.\nOto są labirynty wnętrza, magazyny i spichrze rzeczy, oto są ciepłe jeszcze groby, próchno\ni mierzwa. Prastare historie. Siedem warstw, jak w dawnej Troi, korytarze, komory, skarbce.\n(Bruno Schulz, Wiosna)\nRozważ, jakie znaczenie dla odczytania sensu dzieła literackiego ma wykreowana w nim\nprzestrzeń. Punktem wyjścia do rozważań uczyń cytowany fragment opowiadania\nWiosna Brunona Schulza.\nW pracy odwołaj się do:\nProcesu Franza Kafki\nutworów literackich z dwóch różnych epok\nwybranego kontekstu.\nPrzykładowe ocenione rozwiązania\nPrzykład 1.\nBłędy\nrzeczowe,\nbłędy\nw kompozycji\nBłędy językowe\n(w tym\nstylistyczne),\nortograficzne\ni interpunkcyjne\nsp.\n01\n02\n03\n04\n05\n06\n07\n08\n09\n10\n11\n12\n13\n14\n15\n16\n17\n18\n19\n20\n21\nKażdy człowiek żyje w konkretnej przestrzeni, na którą nieustannie\nwywiera wpływ, a ona na niego - jesteśmy jej częścią, a ona staje się\nczęścią nas. Podobnie jest z dziełami literackimi - wykreowana w nich\nrzeczywistość również nie pozostaje bez znaczenia dla odczytania\nsensu książki. Najczęściej ukazana przez autora przestrzeń ma za\nzadanie pogłębiać portret psychologiczny umiejscowionego w niej\nbohatera, przekazywać pewne symboliczne treści lub skłaniać do\nrefleksji nad głębszym sensem czytanych słów.\n„Oto są labirynty wnętrza, magazyny i spichrze rzeczy, oto są ciepłe\njeszcze groby, próchno i mierzwa. Prastare historie. Siedem warstw, jak\nw dawnej Troi, korytarze, komory, skarbce”. W twórczości Schulza\nprzestrzeń odgrywa znaczącą rolę. Choć nie jest to ujęte wprost,\nwiadomo, że wydarzenia opisane w zbiorze opowiadań „Sklepy\ncynamonowe”, do których należy również „Wiosna”, mają miejsce\nw Drohobyczu - prowincjonalnym mieście, gdzie mieszkał Schulz.\nTeksty stanowią poniekąd symboliczną autobiografię, a poprzez\nwykreowaną przestrzeń autor przybliża czytelnikowi swoją osobę,\nwłasny sposób postrzegania świata takim, jakiego pragnął, a jakim, jak\nprzekonał się w dalszym życiu, świat nie był. Schulz opisuje przestrzeń\nwidzianą oczami dziecka, które dostrzega w nim to, co niesamowite\ni niedostępne dla oka innych ludzi, następuje tu wręcz „mityzacja\njęz.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 119\nsp.\n22\n23\n24\n25\n26\n27\n28\n29\n30\n31\n32\n33\n34\n35\n36\n37\n38\n39\n40\n41\n42\n43\n44\n45\n46\n47\n48\n49\n50\n51\n52\n53\n54\n55\n56\n57\nrzeczywistości”. Miasto będące niejako centrum wszechświata jest\nukazane wraz ze swoimi zakamarkami w konwencji onirycznej -\nmiejsca przechodzą płynnie z jednych√ stając się innymi√ i mieszają\nsię ze sobą w swego rodzaju labirynt. Wszystkie te zabiegi sprawiają,\nże przestrzeń pozostaje niedomknięta, co pozwala czytelnikowi\nposzerzać ją dalej wedle własnych odczuć.\nKoncepcja przedstawienia świata jako labiryntu pojawia się również\nu Franza Kafki w „Procesie”, jednak w tym przypadku przestrzeń ta\nzdecydowanie napawa poczuciem zagrożenia. Wydarzenia rozgrywają\nsię w ciasnych, nieprzyjemnych i niedoświetlonych pomieszczeniach\nłączących się w pewną „sieć”, w której łatwo się zgubić. Nie bez\nznaczenia pozostaje też rozpoczynająca się już na schodach do\npomieszczeń sądowych duchota, która zdaje się nie przeszkadzać\nurzędnikom. Przedstawiona rzeczywistość jest absurdalna, a sam\nJózef K. czuje się w niej uwięziony. Klaustrofobiczna przestrzeń\nukazana przez autora odpowiada wewnętrznym odczuciom bohatera.\nKafkowski labirynt jest uniwersalnym zobrazowaniem człowieka\nzagubionego na drodze własnego życia.\n‿W „Cierpieniach młodego Wertera” autorstwa Goethego natura jest\nniejako pejzażem duszy głównego bohatera - odzwierciedla jego stany\nemocjonalne. Dolina pełna życia i słońca wiosną, jesienią staje się\nponura, wręcz przerażająca. Dokładnie to samo przeżywa na\nprzestrzeni roku młodzieniec: podczas wiosennych i letnich miesięcy\nodczuwa radość z poznania Lotty i spędzanego w jej towarzystwie\nczasu, jednak z nadejściem jesieni, kiedy rozumie, że nigdy nie połączy\nsię z odnalezioną bratnią duszą, pogrąża się w smutku wraz\nz otaczającą go przyrodą. Dopełnieniem tej zależności między\nWerterem a przestrzenią, są stare orzechy - ich ścięcie oznacza dla\nbohatera, że nic nie będzie już tak jak dawniej. Goethe pokazał w ten\nsposób związek człowieka z naturą i pogłębił portret psychologiczny\nmłodzieńca.\nInną funkcję pełni przestrzeń ukazana przez Josepha Conrada\nw „Jądrze ciemności”. Sporo uwagi autor poświęcił opisowi natury\npodczas podróży Marlowa: bardzo ważne są tu rzeka, porośnięte\ncienistą zielenią brzegi czy mgła. Wszystkie te elementy składają się na\nmetaforyczny obraz podróży człowieka w głąb siebie - do tego, co w\n√√ int. jęz.\njęz.\njęz.\n120 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\n58\n59\n60\n61\n62\n63\n64\n65\n66\n67\n68\n69\n70\n71\n72\n73\n74\nnim pierwotne i skrzętnie ukryte, stłumione. Nieprzebyte ściany zieleni\nwzdłuż brzegów pokazują√ jak bardzo potrafimy być obcy dla samych\nsiebie. Rzeka jest kręta, pełna skał, wirów i innych mało przyjemnych\nniespodzianek, ponieważ nigdy nie wiemy√ do czego możemy być\nzdolni i powoli poznając siebie√ często dokonujemy smutnych czy\nwręcz przerażających odkryć. Z kolei mgła otaczająca raz po raz\nparowiec Marlowa to przedstawienie tego, co uniemożliwia człowiekowi\npoznawanie siebie i mąci jego myśli, by nie wiedział, którędy ma dalej\npodążać na drodze poszukiwania prawdy o sobie. Conrad, opisując\nprzyrodę\npośrodku\nafrykańskiego\nlądu,\nułatwia\nodczytanie\nsymbolicznego znaczenia podróży w górę rzeki.\nJak widać, przestrzeń w dziele literackim nie jest tylko miejscem,\nw którym bohater mieszka, czy które odwiedza - nie można przenieść\nbohatera do innej rzeczywistości tak, by pozostał niezmieniony.\nRównież wydarzenia, gdyby rozegrały się gdzieś indziej√ nabrałyby\ninnego wydźwięku. Przestrzeń wykreowana przez autora ułatwia\nodnalezienie treści metaforycznej i skłania do konkretnych refleksji w\nkontekście ukazanych zdarzeń, a często stanowi też element\ncharakterystyki pośredniej bohatera, dzięki czemu czytelnik może\nzrozumieć go w pełni.\n/1092 wyrazy/\n√ int\n√ int\n√ int\n√ int.\n1. Spełnienie formalnych warunków polecenia: 1 pkt - wypracowanie w całości\nspełnia formalne warunki:\nznajduje się w nim odwołanie do tekstów literackich z trzech różnych epok, w tym\ndo lektury obowiązkowej (Sklepy cynamonowe - wybrane opowiadanie Brunona\nSchulza, Proces Franza Kafki)\nw całości dotyczy problemu wskazanego w poleceniu\njest wypowiedzią argumentacyjną\nnie zawiera kardynalnego błędu rzeczowego.\n2. Kompetencje literackie i kulturowe: 16 pkt\nw wypracowaniu wykorzystano w pełni funkcjonalnie Sklepy cynamonowe Brunona\nSchulza (funkcjonalna analiza przestrzeni jako elementu świata przedstawionego\noddającego osobowość autora i wpływającego na sposób widzenia świata przez\nbohatera, ukazanie przestrzeni jako labiryntu); funkcjonalnie wykorzystano\nodniesienie do Procesu Franza Kafki (kreacja przestrzeni jako ciasnej klatki\nograniczającej\nwolność\nbohatera)\noraz\ndo\nCierpień\nmłodego\nWertera\nJ. W. Goethego\n(natura\notaczająca\nczłowieka\njako\nprzestrzeń\noddająca\nwewnętrzne przeżycia bohatera, pejzaż jego duszy)\nfunkcjonalną analizę przestrzeni jako obrazu duszy bohatera pogłębia kontekst\nliteracki, jakim jest funkcjonalna interpretacja Jądra ciemności Conrada\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 121\nbogata argumentacja\nfunkcjonalność\nomówionych\ndzieł\nliterackich\ni\nwykorzystanie\nkontekstu\ninterpretacyjnego świadczą o erudycji zdającego.\n3. Kompozycja wypowiedzi\n3a. Struktura wypowiedzi: 3 pkt - elementy treściowe zostały w całej pracy\nzorganizowane problemowo; podział wypowiedzi poprawny zarówno w skali ogólnej,\njak i w zakresie struktury akapitów; zamysł kompozycyjny zrealizowany w sposób\nwyrazisty i konsekwentny.\n3b. Spójność wypowiedzi: 3 pkt - wywód w całości uporządkowany i spójny;\n2 zaburzenia spójności, pierwsze wewnątrzakapitowe, drugie pomiędzy akapitami.\n3c. Styl wypowiedzi: 1 pkt - adekwatny do sytuacji komunikacyjnej, jednorodny.\n4. Język wypowiedzi\n4a. Poprawność językowa: 6 pkt - szeroki zakres środków językowych\n(zróżnicowana składnia, leksyka) umożliwiających pełną i swobodną realizację tematu;\n4 błędy językowe obniżają oceny wypowiedzi.\n4b. Poprawność ortograficzna: 2 pkt - praca bez błędów ortograficznych.\n4c. Poprawność interpunkcyjna: 1 pkt - praca zawiera 6 błędów interpunkcyjnych.\nŁącznie\n33 punkty\nPrzykład 2.\nBłędy\nrzeczowe,\nbłędy\nw kompozycji\nBłędy językowe\n(w tym\nstylistyczne),\nortograficzne\ni interpunkcyjne\n01\n02\n03\n04\n05\n06\n07\n08\n09\n10\n11\n12\n13\n14\n15\n16\n17\nPrzestrzeń otacza każdego z nas i każdy z nas na co dzień kreuje\nją wokół siebie. Nieustannie otaczamy się różnymi rzeczami.\nGromadzimy to, co jest nam niezbędne, ale i to, czego tak naprawdę\nnie potrzebujemy. W ten sposób tworzymy „labirynty wnętrza”, a świat\nnaokoło nas staje się „magazynami i spichrzami rzeczy”. Bruno Schulz\nskłania nas jednak do smutnej refleksji, przypominając, że wszystkie\nrzeczy materialne przeminą i że doświadczyły już tego pokolenia przed\nnami. Autor przedstawia świat jako warstwy, nawiązując do Troi. Troja\nbowiem odkrywana była warstwami. W dziewiętnastym wieku dotarł do\nniej fascynat opowieści o tajemniczym mieście, w którym odbyła się\nwojna o Helenę - Henryk Schliemann. Później jednak okazało się, że\nTroja, którą odkrył, pochodzi z zupełnie innych czasów, że jest to jej\ninna warstwa. Nasze pokolenie tworzy warstwę przestrzeni, którą\nniedługo przykryje kolejna warstwa, sprawiając, że nasza odejdzie\nw zapomnienie.\nPrzestrzeń w opowiadaniach Schulza, jak i w jego rysunkach,\nstanowi jeden z kluczy do interpretacji. Artysta tworzy ją bardzo\njęz.\n122 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\nsp.\nsp.\n18\n19\n20\n21\n22\n23\n24\n25\n26\n27\n28\n29\n30\n31\n32\n33\n34\n35\n36\n37\n38\n39\n40\n41\n42\n43\n44\n45\n46\n47\n48\n49\n50\n51\n52\nswobodnie. Jest oniryczna i surrealistyczna. Jej niezwykłość można\nzaobserwować chociażby w opowiadaniu „Sklepy cynamonowe”.\nGłówny bohater wędruje po znanym sobie mieście, które stopniowo\nstaje się dla niego coraz bardziej obce. Inspiracją dla miasta\nz opowiadania był dla Schultza rodzinny Drohobycz. Opisywana\nw „Sklepach cynamonowych” przestrzeń jest w ciągłym ruchu, wnętrze\nłączy się z tym√ co na zewnątrz. Zmiany w przestrzeni i zderzenie\nz nieznanym to metafora dorastania i poznawania świata po odejściu\nspod opieki rodziców. Tak kreowana przestrzeń staje się zatem\nlabiryntem, w którym narrator próbuje odnaleźć drogę nie tylko do\ncentrum świata, ale do własnego jestestwa, do istoty bytu, pełni\nzrozumienia świata i samego siebie. To labirynt w dwóch wymiarach,\ndwa pokłady labiryntu - zewnętrzy i wewnętrzny.\nIstotna dla pełnego zrozumienia tekstu jest również przestrzeń\nstworzona przez Franza Kafkę w „Procesie”. Podobnie jak u Schulza\npanuje tu atmosfera snu. Przestrzeń jest oniryczna i nieokreślona. Brak\nsprecyzowanego miejsca akcji nadaje treści uniwersalny charakter.\nKażde pomieszczenie, w którym przebywa Józef K. w trakcie trwania\nswojego procesu, przyjmuje formę labiryntu. Otwierane drzwi prowadzą\ndo następnych drzwi. Takie odczuwanie przestrzeni podkreśla\nzagubienie i całkowitą bezradność bohatera. Budowa sądu, w którym\npanuje niemożliwa do zniesienia duchota, stwarza atmosferę grozy i\nwywołuje niepokój. Sprawia również wrażenie√ jakoby coś nieustannie\nmiało władzę nad bohaterem i kontrolowało jego postępowanie.\n„Proces” to powieść bezsilności człowieka wrzuconego do labiryntu\nświata, w którym bohater nie decyduje o niczym, zostaje\npodporządkowany pseudo autorytetom i rozpaczliwie próbuje wziąć\nodpowiedzialność za swoje czyny i za swoje życie. Przytłaczająca aura,\nktóra panuje wokół Józefa K. √ jest znakiem jego podległości i\nbezradności, obrazem samotności człowieka osaczonego w labiryncie.\nCiekawą koncepcję przestrzeni zaproponowała w swoim dziele\n„Prawiek i inne czasy” Olga Tokarczuk. Autorka umieściła tytułową\nmiejscowość Prawiek w centrum całego wszechświata, co umieszcza\nrównież w centrum ludzkie wartości i doświadczenia. Magia Prawieku\npolega na tym, że jest to sfera sacrum - bezpieczna dla wszystkich,\nktórzy znajdą się w środku. Jego granice są tajemnicze, a mieszkańcy\njęz.\n√ int.\n√ int.\nort.\n√ int.\njęz.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 123\n53\n54\n55\n56\n57\n58\n59\n60\n61\n62\n63\n64\n65\n66\n67\n68\n69\n70\n71\n72\n73\n74\n75\n76\n77\n78\nżyją w świadomości, że poza nimi czyha na nich niebezpieczeństwo.\nOpuszczenie Prawieku nie jest jednak proste - droga prowadząca do\nwyjścia\nto\nlabirynt,\nktóry\nma\nchronić\nnieroztropnych\nprzed\nniebezpieczeństwem.\nTo\nprzekonanie\npotwierdza\nsię\nzresztą\nu wszystkich bohaterów, którzy z własnej woli lub pod przymusem\ndecydują się opuścić Prawiek. Tokarczuk zamyka w Prawieku różne\narchetypy ludzkich zachowań i po kolei nam je przedstawia. Ważnym\nelementem przestrzeni w tej powieści jest natura, która ma baśniowy\ncharakter osiągnięty dzięki licznym personifikacjom. Natura wpływa\nrównież bezpośrednio na życie ludzi w Prawieku. Nazywają oni mijające\nlata: rokiem jabłoni bądź grusz, co oznacza albo lata dynamicznego\nrozwoju, albo spokoju. Otoczenie w „Prawieku” jest mityczne. Mityzacja\nrzeczywistości pozwala Tokarczuk ukazać ukryte piękno banalnego\nświata, co było głównym założeniem realizmu magicznego, którego\nautorka jest przedstawicielką.\nNiewątpliwie przestrzeń jest niezwykle ważnym elementem\nkażdego utworu literackiego na drodze do zrozumienia jego sensu.\nMoże ona skłaniać do refleksji nad przemijaniem lub być metaforą\nzmian zachodzących w życiu człowieka. Może tworzyć atmosferę\nutworu niezbędną do poznania odczuć bohatera, być narzędziem\nrealizmu, czy w końcu przedstawić czytelnikowi inną stronę świata,\nz którym spotyka się na co dzień. Taka przestrzeń ma najczęściej\nznamiona labiryntu, w którym bohater poszukuje drogi swojego życia.\nJest ona także narzędziem, które pomaga autorowi tworzyć,\na czytelnikowi odkrywać różne kierunki interpretacji. Bez niej dzieło\nbyłoby niezdolne do przekazania zamierzonego przesłania.\n/695 wyrazów/\njęz.\njęz.\n1. Spełnienie formalnych warunków polecenia: 1 pkt - wypracowanie w całości\nspełnia formalne warunki:\nznajduje się w nim odwołanie do tekstów literackich z trzech różnych epok, w tym\ndo lektury obowiązkowej (Sklepy cynamonowe - wybrane opowiadanie Brunona\nSchulza, Proces Franza Kafki)\nw całości dotyczy problemu wskazanego w poleceniu\njest wypowiedzią argumentacyjną\nnie zawiera kardynalnego błędu rzeczowego.\n2. Kompetencje literackie i kulturowe: 16 pkt\nw wypracowaniu wykorzystano w pełni funkcjonalnie Sklepy cynamonowe Brunona\nSchulza (funkcjonalna analiza przestrzeni jako labiryntu, odniesienie koncepcji\n124 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\nprzestrzeni do pokładów i warstw w kreacji świata przedstawionego, pełne\nwnioskowanie argumentacyjne dotyczące funkcji przestrzeni); również w pełni\nfunkcjonalnie wykorzystano odniesienie do Procesu Franza Kafki (kreacja\nprzestrzeni i jej roli w życiu bohatera) oraz do Prawieku i innych czasów Olgi\nTokarczuk (baśniowość i mitologizacja przestrzeni, uniwersalizacja znaczeń)\nfunkcjonalnie wykorzystano również kontekst kulturowy - znaczenie różnych\npokładów przestrzeni w przypadku mitologicznej Troi i odniesienie do tych znaczeń\nw interpretacji opowiadania Schulza\nbogata argumentacja\nfunkcjonalność\nomówionych\ndzieł\nliterackich\ni\nwykorzystanie\nkontekstu\ninterpretacyjnego świadczą o erudycji zdającego.\n3. Kompozycja wypowiedzi\n3a. Struktura wypowiedzi: 3 pkt - elementy treściowe zostały w całej pracy\nzorganizowane problemowo; podział wypowiedzi poprawny zarówno w skali ogólnej,\njak i w zakresie struktury akapitów; zamysł kompozycyjny zrealizowany w sposób\nwyrazisty i konsekwentny.\n3b. Spójność wypowiedzi: 3 pkt - wywód w całości uporządkowany i spójny; pierwsze\nzaburzenie spójności wynika z braku powiązania treści w akapicie, drugie -\nz nieuzasadnionego zastosowania w sąsiadujących ze sobą zdaniach (linijki 47-54)\nczasowników w czasie teraźniejszym i przeszłym.\n3c. Styl wypowiedzi: 1 pkt - adekwatny do sytuacji komunikacyjnej, jednorodny.\n4. Język wypowiedzi\n4a. Poprawność językowa: 5 pkt - szeroki zakres środków językowych\n(zróżnicowana składnia, leksyka) umożliwiających pełną i swobodną realizację tematu;\n5 błędów językowych obniża ocenę wypowiedzi.\n4b. Poprawność ortograficzna: 1 pkt - praca zawiera 1 błąd ortograficzny.\n4c. Poprawność interpunkcyjna: 2 pkt - praca zawiera 3 błędy interpunkcyjne.\nŁącznie\n32 punkty\nPrzykład 3.\nBłędy\nrzeczowe,\nbłędy\nw kompozycji\nBłędy językowe\n(w tym\nstylistyczne),\nortograficzne\ni interpunkcyjne\n01\n02\n03\n04\n05\n06\n07\n08\n09\n10\n„Oto są labirynty wnętrza, magazyny i spichrze rzeczy, oto są\nciepłe jeszcze groby, próchno i mierzwa. Prastare historie. Siedem\nwarstw, jak w dawnej Troi, korytarze, komory, skarbce” - pisał Bruno\nSchulz, polski pisarz okresu międzywojennego, w swoim opowiadaniu\npt. „Wiosna”. A przecież Schulz zdecydowaną większość swojego\nżycia spędził w Drohobyczu - miasteczku położonym niedaleko\nLwowa, gdzie prowadził ustatkowane życie. Otaczały go dobrze znane\nkamienice, sprawunki załatwiał w zwyczajnych sklepach, w drodze do\ngimnazjum, w którym pracował, przemierzał szare, galicyjskie ulice.\nSkąd więc wzięły się te „ciepłe jeszcze groby”, „labirynty wnętrza”,\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 125\nrzecz.\n11\n12\n13\n14\n15\n16\n17\n18\n19\n20\n21\n22\n23\n24\n25\n26\n27\n28\n29\n30\n31\n32\n33\n34\n35\n36\n37\n38\n39\n40\n41\n42\n43\n44\n45\n46\n„korytarze, komory, skarbce”, i to aż w siedmiu warstwach? Zdaje się,\nże to właśnie dzięki tej nierzeczywistej przestrzeni Schulz potrafił\nprzystać na rzeczywistość. Świat zrodzony w wyobraźni pisarza jest\nwyrazem prawdziwie boskiej wolności. „Methinks, I see… where? - In\nmy mind’s eyes.” - oto wstęp do Księgi Rodzaju dzieła literackiego.\nArtysta ma pełną władzę nad wszystkim, co nie wykracza poza granice\nwyobrażenia, pióra i papieru. Jak więc tę wszechmoc wykorzystuje?\nJaki wpływ na zrozumienie sensu dzieła literackiego może mieć\nzrozumienie literackiej przestrzeni?\nFranz Kafka, czeski pisarz pierwszej połowy 20. wieku, twierdził,\nże wystarczą samotność i cisza, a świat sam się przed nami odsłoni,\nwięcej, będzie przed nami „wił się w ekstazie”. Może właśnie w jednej\nz takich chwil w głowie pisarza krystalizował się obraz „Procesu”, jego\nnajbardziej znanej powieści. Przestrzeń w niej wykreowana jest\nwyjątkowa ze względu na swoją wielofunkcyjność, swój przemożny\nwpływ na interpretację dzieła, dokładność i wyrazistość jego przekazu,\na także wizualizację osobistych doświadczeń autora. „Proces”\nopowiada historię pewnego pracownika banku, Józefa K., który\npewnego dnia zostaje aresztowany we własnym mieszkaniu, pod\nnikomu niewiadomym zarzutem. Rozpoczyna się proces. Sprawa K.\njest bardzo enigmatyczna, zarówno tożsamość oskarżyciela, jak\ni rzekoma wina pozostają aż do końca nieujawnione. Bohater, mimo\nże przekonany o swojej niewinności, odczuwa coraz większy niepokój,\npogrąża się coraz głębiej w matni systemu prawnego, który zdaje się\nbyć bezprawny. Trzydziestoletni K. nie ma przyjaciół, którzy mogliby\nmu pomóc lub wspierać go w walce o uniewinnienie. Siły K., w obliczu\ncoraz częstszych, absurdalnych wydarzeń, powoli się wyczerpują. Od\ncierpienia uwalnia go w końcu wykonany pewną księżycową nocą\nwyrok śmierci. Niemal cała akcja rozgrywa się w mieście, w pokojach\npensjonatu, w ciasnych, dusznych salach sądowych, mieszczących\nsię na strychach i poddaszach. Prowadzą do nich zawiłe przejścia\ni schody; słowo „korytarz” pojawia się w powieści wielokrotnie. Ten\nlabirynt, pełen mroku i stęchłego powietrza, daje możliwość wielu\ninterpretacji. Z jednej strony oddaje stan bezbronnej dezorientacji\ni osamotnienie oskarżonego, a także każdego człowieka, mierzącego\nsię z fundamentalnymi, lecz wciąż oczekującymi na jasną,\njęz.\njęz.\n126 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\n47\n48\n49\n50\n51\n52\n53\n54\n55\n56\n57\n58\n59\n60\n61\n62\n63\n64\n65\n66\n67\n68\n69\n70\n71\n72\n73\n74\n75\n76\n77\n78\n79\n80\n81\n82\nniekwestionowaną odpowiedź, egzystencjalnymi pytaniami. Z drugiej\nwydaje się być metaforą biurokracji. Niektórzy badacze twierdzą, że\nKafka poddał krytyce konkretny, istniejący w Cesarstwie Austro-\nWęgierskim system, który dobrze znał jako mieszkaniec Pragi i\npracownik urzędu. Był zresztą głęboko w tej swej pracy nieszczęśliwy\ni samotny - stąd możemy się w „Procesie” dopatrywać biograficznego\nrysu. Świat w powieści odzwierciedla wnętrze swojego twórcy. Zły\ndzień dla pisarza to czasem lata klęsk żywiołowych dla bohaterów jego\nksiążek.\nWyjątkowo drobiazgową uwagę, jak na czasy Młodej Polski, do\nliterackiej przestrzeni przykłada Stanisław Wyspiański w swoim\nkultowym dramacie „Wesele”. Niegdyś scenografii w teatrze nie\nprzyznawano niemal żadnego znaczenia, nie stanowiła ona integralnej\nczęści dzieła, zresztą istniała tylko śladowo. Wyspiański łamie\nkonwencję,\nwprowadzając\nna\nscenę\nmeble\ni\nstawiając\nw całostronicowych\ndidaskaliach\nwymagania\nco\ndo\nwystroju,\nrealizując\ntym\nsamym\nkoncepcję\nteatru\nogromnego,\nczyli\nsyntetyzującego liczne dziedziny sztuki. Tak więc akcja dramatu\nrozgrywa się w wybielonej izbie, „szarawym tonem półbłękitu”\nobejmującej wszystkie „sprzęty i ludzi, którzy się przez nią przewiną”.\nPrzez otwarte z boku drzwi słychać stłumione wrzawą dźwięki żywej,\nludowej muzyki, widać fragment sali, po której wirują tańczące pary. W\ntamtą stronę ma być zwrócona uwaga postaci dramatu, niemogących\noderwać oczu od amalgamatu kolorów, piór i wstążek, nieodzownych\ndla wiejskiego, polskiego wesela. Jest jeszcze alkierzyk, w którym w\nłóżkach leżą uśpione dzieci, a także okno, przez które dojrzymy okryty\nmrokami nocy i niepogody sad i krzew otulony słomą. Umeblowanie\nizby synkretycznie łączy to, co chłopskie (malowana, drewniana\nskrzynia, obrazy świętych, wieniec dożynkowy)√ z inteligenckim\n(szable, biurko pokryte stosami papierów, stolik empire). Ważnymi\nelementami są obrazy: „Bitwa pod Racławicami” oraz „Wernyhora”\nJana Matejki. Wszystko to ma charakter impresjonistyczny: pastelowe\nświatło, przytłumiony gwar, dudnienie kroków i ruch tańczących. Na\ntym bronowickim weselu spotykały się dwa światy, bo Lucjan Rydel,\nczłowiek wykształcony i z miasta, żenił się z wiejską dziewczyną,\nzresztą przyjęcie odbywało się w domu Włodzimierza Tetmajera,\njęz.\njęz.\njęz.\n√ int.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 127\n83\n84\n85\n86\n87\n88\n89\n90\n91\n92\n93\n94\n95\n96\n97\n98\n99\n100\n101\n102\n103\n104\n105\n106\nszczęśliwego małżonka siostry panny młodej. Nie wiedząc o tym,\nmożna by się tego domyślić po wyglądzie izby, jej wnętrze jest\nświadectwem kultury, obyczajów, które „Wesele” poddaje analizie.\nRekwizyty są również potrzebne postaciom; do malowanej skrzyni\nzostaje schowany złoty róg, z sadu przybywa chochoł, a obrazy\nzapowiadają wydarzenia i osoby dramatu. Chocholi taniec pod koniec\nutworu przenosi akcję do onirycznego wymiaru - Wyspiański\npokazuje, że, póki co, Polacy nie są w stanie odzyskać niepodległości,\nnie rozumieją się nawzajem. „Wesele” ma miejsce w listopadzie,\nu progu zimy, kiedy przyroda zamiera, by odrodzić się z ustaniem\nchłodów. Tak samo naród polski, w danej chwili bezsilny, musi czekać\nna „wiosnę”, na czas, kiedy społeczeństwo znajdzie nić porozumienia\ni dojrzeje do wspólnej walki o jednakie wartości. Przestrzeń\nw „Weselu” ma więc wymiar realny oraz symboliczny, a kształtowana\njest opisami przedmiotów, światła, ruchu, muzyki.\nPodsumowując, chcę zauważyć, że przestrzeń w dziele literackim\nmoże wpływać na interpretację dzieła na liczne i różnorodne sposoby.\nCzasem, tak jak w „Procesie”, jest odzwierciedleniem doświadczeń\ni uczuć bohatera, częstokroć pokrywających się z przeżyciami pisarza.\nMoże także utrwalać rzeczywiste realia, ilustrować temat poruszony\nw utworze, swoją symboliką sugerować intencje autora, jak np.\nw „Weselu”. Niemal zawsze tworzy atmosferę dzieła. Nie ulega\nwątpliwości, że człowiek jest istotą zmysłową - i pisarze chcący\nwywrzeć wrażenie na czytelniku skrzętnie tę właściwość w swoich\nutworach wykorzystują.\n/938 wyrazów/\njęz.\njęz.\njęz.\n1. Spełnienie formalnych warunków polecenia: 1 pkt - wypracowanie w całości\nspełnia formalne warunki:\nznajduje się w nim odwołanie do tekstów literackich z dwóch różnych epok, w tym\ndo lektury obowiązkowej (Proces Franza Kafki, Wesele Stanisława Wyspiańskiego)\nw całości dotyczy problemu wskazanego w poleceniu\njest wypowiedzią argumentacyjną\nnie zawiera kardynalnego błędu rzeczowego.\n2. Kompetencje literackie i kulturowe: 11 pkt\nw wypracowaniu wykorzystano w pełni funkcjonalnie Proces Franza Kafki (kreacja\nprzestrzeni i jej wpływu na postawę i kondycję bohatera, na sposób jego\nfunkcjonowania w świecie) oraz Wesele Stanisława Wyspiańskiego (analiza\nróżnorodnych aspektów przestrzeni, jej wielowymiarowości i znaczenia dla\n128 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\ninterpretacji całości utworu i jego przesłania); częściowo funkcjonalnie zostało\nwykorzystane we wprowadzeniu do rozważań odniesienie do Wiosny Brunona\nSchulza, z której pochodzi cytowany fragment zamieszczony w poleceniu)\nfunkcjonalnie wykorzystano również kontekst kulturowy - znaczenie barw,\nsymbolika obrazów w izbie weselnej w dramacie Wyspiańskiego\nbogata argumentacja\nwykorzystanie kontekstu interpretacyjnego świadczy o erudycji zdającego\n1 błąd rzeczowy obniża ocenę wypowiedzi (angielski cytat z Hamleta Williama\nSzekspira, będący mottem Romantyczności Adama Mickiewicza, stał się podstawą\nnieuprawnionej metafory).\n3. Kompozycja wypowiedzi\n3a. Struktura wypowiedzi: 3 pkt - elementy treściowe zostały w całej pracy\nzorganizowane problemowo; podział wypowiedzi poprawny zarówno w skali ogólnej,\njak i w zakresie struktury akapitów.\n3b. Spójność wypowiedzi: 3 pkt - wywód w całości uporządkowany i spójny.\n3c. Styl wypowiedzi: 1 pkt - adekwatny do sytuacji komunikacyjnej, jednorodny.\n4. Język wypowiedzi\n4a. Poprawność językowa: 4 pkt - szeroki zakres środków językowych\n(zróżnicowana składnia, leksyka) umożliwiających pełną i swobodną realizację tematu;\n8 błędów językowych obniża ocenę wypowiedzi.\n4b. Poprawność ortograficzna: 2 pkt - praca bez błędów ortograficznych.\n4c. Poprawność interpunkcyjna: 2 pkt - praca zawiera 1 błąd interpunkcyjny.\nŁącznie\n27 punktów\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 129","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony/zad-Temat_4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":118,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony/zad/Temat 5","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony","number":"Temat 5","points":null,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Temat 5.\nHeroizacja i deheroizacja bohatera literackiego.\nRozważ, jakie funkcje pełnią heroizacja i deheroizacja w kreacji bohatera literackiego.\nW pracy odwołaj się do:\nMałej apokalipsy Tadeusza Konwickiego\nutworów literackich z dwóch różnych epok\nwybranego kontekstu.\nPrzykładowe ocenione rozwiązania\nPrzykład 1.\nBłędy\nrzeczowe,\nbłędy\nw kompozycji\nBłędy językowe\n(w tym\nstylistyczne),\nortograficzne\ni interpunkcyjne\nsp.\n01\n02\n03\n04\n05\n06\n07\n08\n09\n10\n11\n12\n13\n14\n15\n16\n17\n18\n19\n20\n21\n22\n23\nWedług\nklasycznych\nwzorców\nliterackich\nbohater\nutworu\nprzedstawiany jest w jak najlepszym świetle - zwycięża w glorii na polu\nbitwy lub honorowo przegrywa, w imię wyznawanych ideałów. Taki\nsposób kreowania postaci charakterystyczny jest dla literatury\nstarożytnej i średniowiecznej. Jednak im bliżej współczesności, tym\nczęściej pojawia się tendencja do deheroizacji bohaterów, czyli do\nprzedstawiania ich w prawdziwym świetle,x i degradacji systemów\nwartości. Heroizacja i deheroizacja w procesie kreowania bohatera\nliterackiego spełnia różne role.\nWłaśnie taki zabieg deheroizacji bohatera odnajdujemy w „Małej\napokalipsie” Tadeusza Konwickiego. W powieści obserwujemy\nstopniowy rozpad osobowości głównego bohatera. Jest to człowiek\nzdegradowany emocjonalnie, przekonany o własnej znikomości i żyjący\nw nieustannym poczuciu pustki. Z łatwością - i zdaje się zupełnie\nprzypadkowo - godzi się na samobójstwo. Konwicki w ten sposób\nkreuje bohatera wbrew heroicznym wzorcom, bo przecież mógłby\ndokonać spektakularnego, pełnego patosu aktu samospalenia w imię\njakiejś nadrzędnej idei lub wartości, ale w istocie jest zupełnie\nprzeciwnie. Bohater powieści wybiera śmierć, bo nie odczuwa, że jego\nistnienie ma wartość, jest zagubiony, tęskni za utraconą przeszłością,\nchociaż jej nie idealizuje. Pesymizm egzystencjalny powoduje\nrezygnację z życia, bierne czekanie na koniec, rozpatrywanie osobistej\nmałej apokalipsy. Powieść Konwickiego jest antyutopią, obrazem\nx int. jęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\n130 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\n24\n25\n26\n27\n28\n29\n30\n31\n32\n33\n34\n35\n36\n37\n38\n39\n40\n41\n42\n43\n44\n45\n46\n47\n48\n49\n50\n51\n52\n53\n54\n55\n56\n57\n58\n59\nspołeczeństwa kontrolowanego przez reżim totalitarny, opowieścią\no moralnej destrukcji jednostek w świecie absurdu. Zabieg deheroizacji\nbohatera sprawia, że czytelnik wyzbywa się wszelkich złudzeń\ndotyczących walki z systemem, któremu nie każdy miał odwagę się\nprzeciwstawić, a poddanie się opresji było dla niektórych jedynym\nsposobem zachowania równowagi psychicznej. Ukazana jest prawda\no człowieku, który bywa jednostką pełną wątpliwości dotyczących\nsensu własnego istnienia, upadającą pod ciężarem doświadczeń\ni skłonną do rezygnacji z powszechnie przyjmowanych wartości.\nW podobny sposób został przedstawiony bohater Kartoteki\nTadeusza Różewicza. Tak jak bohater Małej apokalipsy jest\nbezimienny, bierny, a jego działania -x pozbawione sensu ze względu\nna aksjologiczną pustkę. Właściwie jest antybohaterem, zaprzecza\nklasycznym regułom dramaturgicznym - nie przyczynia się do rozwoju\nakcji dramatu, nieustannie leży w łóżku, a często zamiast własnych\nsłów posługuje się cytatami. Doświadczenie graniczne wojny\ndoprowadziło do egzystencjalnej pustki bohatera, rozczarowania\ni poczucia bezsilności. Różewicz pokazuje w ten sposób, że wojna nie\nprowadzi jedynie do apoteozy kanonu bohaterów, wysławionych przez\nhistorię, ale pozostawia po sobie żniwo - pokolenie ludzi\nzdegradowanych emocjonalnie i naznaczonych traumą.\nZ drugiej strony w literaturze wszechobecne jest zjawisko heroizacji\nbohaterów. Klasycznym wzorcem tego sposobu kreacji jest Iliada\nHomera. Bohaterowie utworu w istocie bardziej przypominają bogów\nniż ludzi, obdarzeni są siłą i odwagą, ich działania wyznacza dokładnie\nokreślona hierarchia wartości. Zarówno Achilles, jak i Hektor to herosi,\nktórzy słyną ze swojej waleczności i gotowości do poświęceń,\nreprezentują tradycyjny dla kultury europejskiej etos bohatera -\nwielkiego wojownika, oddanego swojej sprawie i sprawie ojczyzny\nherosa. Zabieg heroizacji kształtuje podniosłość eposu, uszlachetnia\nbohaterów i ich postawy, a co za tym idzie, wpływa na kulturotwórczą\nrolę utworu.\nKontekstem do kreacji postaw heroicznych była także epoka\nśredniowiecza\ni\nkształtowanie\nsię\nuniwersalistycznej\nkultury\neuropejskiej. Stosunki zależności feudalnych doprowadziły do\nwyodrębnienia się stanu rycerskiego, dla którego charakterystyczny\nx int.\njęz.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 131\n60\n61\n62\n63\n64\n65\n66\n67\n68\n69\n70\n71\n72\n73\n74\n75\n76\n77\n78\nstał się ideał wojownika bez skazy, broniącego wiary i ojczyzny.\nŚredniowieczny etos rycerski przedstawiony jest w Pieśni o Rolandzie.\nW postaci głównego bohatera, będącego rycerzem Karola Wielkiego,\nstreszcza\nsię\nhonorowy\nkodeks\npostępowania\nwedług\nśredniowiecznych przekonań. W tym czasie ukształtowały się także\ndwa inne wzorce parenetyczne: ascetycznego świętego i dobrego\nwładcy. Na ich powstanie miały wpływ: dominująca w Europie religia\nchrześcijańska i związany z nią dualizm średniowieczny, a także\ndeterminujący\nstosunki\nspołeczne\nsystem\ngospodarczy\noraz\ncharakterystyczny dla początków epoki ustrój, jakim była monarchia\npatrymonialna. Heroizacja bohaterów w literaturze i kulturze\nśredniowiecza wpłynęła na dydaktyczny charakter dzieł z tej epoki.\nLiteratura jest jednocześnie obrazem danego społeczeństwa, jak\ni czynnikiem, mającym wpływ na jego system przekonań i wartości.\nPrzedstawia rozmaite wzorce osobowe, posługując się różnymi\nstrategiami kreacji bohaterów. Klasyczny zabieg heroizacji postaci miał\nna celu stworzenie swoistego dekalogu pożądanych społecznie\nzachowań i zhierarchizowanie wartości. Natomiast deheroizacja\nbohaterów literackich, która znacząco wzrosła po tragicznych i niemal\nabsurdalnych wydarzeniach wieku XX, zdaje się obnażać prawdę\no człowieku, który bywa słaby i poniżony.\n/637 wyrazów/\n1. Spełnienie formalnych warunków polecenia: 1 pkt - wypracowanie w całości\nspełnia formalne warunki:\nznajduje się w nim odwołanie do tekstów literackich z trzech różnych epok, w tym\ndo lektury obowiązkowej (Małej apokalipsy Tadeusza Konwickiego, Iliady Homera,\nPieśni o Rolandzie)\nw całości dotyczy problemu wskazanego w poleceniu\njest wypowiedzią argumentacyjną;\nnie zawiera kardynalnego błędu rzeczowego.\n2. Kompetencje literackie i kulturowe: 16 pkt\nw wypracowaniu wykorzystano w pełni funkcjonalnie Małą apokalipsę Tadeusza\nKonwickiego (funkcjonalna analiza destrukcji osobowości bohatera, pełne\nwnioskowanie argumentacyjne dotyczące wpływu czynników zewnętrznych na\nproces deheroizacji postaci ); również w pełni funkcjonalnie wykorzystano\nodniesienie do Kartoteki Tadeusza Różewicza (rozpad systemu wartości, rozpad\nosobowości, deheroizacja bohatera w kontekście wydarzeń historycznych i ich\nwpływu na kształtowanie kondycji jednostek) oraz przykłady literackie ilustrujące\nheroizację bohaterów: Iliadę Homera (kreację herosów ucieleśniających męstwo i\n132 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\noddanie sprawie, o którą walczą) i Pieśń o Rolandzie (średniowieczny epos\nobrazujący kształtowanie się etosu rycerskiego)\nfunkcjonalnie wykorzystano również konteksty interpretacyjne (historycznoliteracki\n- kreacje bohaterów o cechach charakterystycznych dla epoki; literacki -\nwykorzystanie czwartego utworu literackiego do zobrazowania i pogłębienia\nproblemu heroizacji i deheroizacji)\nbogata argumentacja\nfunkcjonalność omówienia dzieł literackich i wykorzystane konteksty interpretacyjne\nświadczą o erudycji zdającego.\n3. Kompozycja wypowiedzi\n3a. Struktura wypowiedzi: 3 pkt - elementy treściowe zostały w całej pracy\nzorganizowane problemowo; podział wypowiedzi poprawny zarówno w skali ogólnej,\njak i w zakresie struktury akapitów; zamysł kompozycyjny zrealizowany w sposób\nwyrazisty i konsekwentny; występuje 1 zaburzenie w spójności.\n3b. Spójność wypowiedzi: 3 pkt - wywód w całości uporządkowany i spójny.\n3c. Styl wypowiedzi: 1 pkt - adekwatny do sytuacji komunikacyjnej, jednorodny.\n4. Język wypowiedzi\n4a. Poprawność językowa: 5 pkt - szeroki zakres środków językowych\n(zróżnicowana składnia, leksyka) umożliwiających pełną i swobodną realizację tematu;\n6 błędów językowych obniża ostateczną ocenę wypowiedzi.\n4b. Poprawność ortograficzna: 2 pkt - praca bez błędów ortograficznych.\n4c. Poprawność interpunkcyjna: 2 pkt - praca zawiera 2 błędy interpunkcyjne.\nŁącznie\n33 punkty\nPrzykład 2.\nBłędy\nrzeczowe,\nbłędy\nw kompozycji\nBłędy językowe\n(w tym\nstylistyczne),\nortograficzne\ni interpunkcyjne\n01\n02\n03\n04\n05\n06\n07\n08\n09\n10\n11\n12\n13\n14\nHeroizacja to zabieg nadawania postaci literackiej charakteru\nbohatera, przedstawianie jej cech osobowości i wszelkich zachowań\njako idealnie dobrych, a czynów - jako nieskalanych szarością\nmoralną i nieskończenie doskonałych. Taki sposób przedstawienia\npowszechny był już w starożytności, i dalej, w często uświęcającym\nopisywanych bohaterów średniowieczu. Heroizacja jest stosowana do\ndziś, jednak powszechniejszy stał się zabieg przeciwny: deheroizacja.\nPolega ona na kształtowaniu postaci poprzez nadanie i uwypuklenie\njej cech negatywnych, pokazywanie najgorszych jej uczynków bez\nżadnych apologii, zwracanie uwagi na błędy przez nią popełniane\ni odbieranie cech wspierających idealistyczny odbiór bohatera jako\nherosa.\nTak przedstawiany jest bohater „Małej apokalipsy” Konwickiego.\nJest on pisarzem - który od siedmiu lat nie pisze. Należał do AK,\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 133\nsp.\n15\n16\n17\n18\n19\n20\n21\n22\n23\n24\n25\n26\n27\n28\n29\n30\n31\n32\n33\n34\n35\n36\n37\n38\n39\n40\n41\n42\n43\n44\n45\n46\n47\n48\n49\n50\npotem do partii rządzącej - z której go wyrzucono. Ma związek ze\nśrodowiskami opozycyjnymi - jednak nie jest aktywnym działaczem\nantyrządowym. Mówi, że jest wolny - tkwi w bezradnym zastoju. Gdy\ntemu zmęczonemu życiem, pesymistycznemu mężczyźnie, któremu\ndni mijają na zastanawianiu się nad śmiercią, zostaje zasugerowane\ndokonanie samobójstwa poprzez samospalenie, jego inicjalną reakcją\nnie jest idealistyczne uniesienie, a bunt i oburzenie. Okazuje się, że\nnie jest to człowiek stały w wierze i ideach, od zawsze zdecydowany\ni niezmienny w oczywistym i świętym poświęceniu jednoznacznemu\ndobru. Razem z nim przechodzimy przez wszystkie jego błędy\ni życiowe obrzydlistwa. Przynależność do partii, sprzedajność swoich\numiejętności i wykorzystywanie ich do tworzenia hymnów na cześć\nreżimu, obłuda i okłamywanie samego siebie aż do pewności, że nie\npopełnia się wcale żadnego grzechu. Jednak młodość innych osób\nprzeraża go równie silnie. Biorąc pod uwagę jego ciągłe przemyślenia\nna temat własnego zgonu, zmian otaczającego go świata i swojego\ntestamentu, jest zaskakująco mało oswojony z ideą śmierci, swojej\ni świata. Jego świat się kończy, a on nie patrzy na to ze zgodą\ni spokojem. To apokalipsa. Jego własna, prywatna - mała. Koniec\njego życia i rzeczywistości takiej, jak on ją odbiera. To postać\nrealistyczna, i dzięki użyciu jej jako głównego bohateraX autor jest\nw stanie przekazać nam jako odbiorcom skomplikowany obraz\nczasów, w jakich przyszło mu żyć, różnych stron problemów. Zostawia\nnam miejsce na własną interpretację i własne wnioski, przekazując\nwszystkie odcienie szarości w nieoczywistych zagadnieniach\nmoralnych - nie narzuca wyidealizowanego obrazu własnej myśli\ni interpretacji rzeczywistości.\nInaczej postępuje Henryk Sienkiewicz√ opowiadając historię\ntytułowego bohatera w „Panu Wołodyjowskim”. Funkcja tej powieści to\nprzypominanie o lepszych czasach Rzeczypospolitej, sławne\npokrzepienie serc żyjących w trudnej rzeczywistości Polaków - stroni\nod głębokich analiz i wnikliwych przemyśleń, a więc świat staje się\nspolaryzowany, a dobro i zło to dwa oddalone od siebie bieguny.\nZachowania zarówno Michała Wołodyjowskiego, jak i jego przyjaciół\njawią się jako chwalebne, mądre i odważne, jako że postaci te należą\ndo strony „dobrej”. Kontrastowe jest to poprzez zezwierzęcone opisy\nX int. jęz.\njęz.\n√ int.\njęz.\n134 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\n51\n52\n53\n54\n55\n56\n57\n58\n59\n60\n61\n62\n63\n64\n65\n66\n67\n68\n69\n70\n71\n72\n73\n74\n75\n76\n77\n78\n79\n80\n81\n82\n83\n84\n85\n86\nstrony „złej”. Tatarzy to zdeheroizowani ledwo-ludzie, dzika wataha,\nbezmózga masa wyjąca i skomląca. Ciemne, brudne, wściekłe\ni bezduszne ciała rzucające się na bohaterów uświęconych swoją\nprzynależnością do narodu polskiego. Patriotyzm i honor nawet nie są\nbrane pod uwagę jako możliwe wartości kierujące Turkami,\nzarezerwowane są dla Polaków, którzy oczywiście przestrzegają ich\nz nabożnością. Sięga to ekstremum w finale powieści. Wołodyjowski,\nponieważ nie jest w stanie obronić zamku, postanawia, że wysadzi\nsiebie razem z budowlą - do takiego stopnia chce bronić swojego\nhonoru i danego słowa. W tym momencie brawura bierze górę nad\nlogiką - bohater nie myśli, że mógłby przysłużyć się ojczyźnie lepiej,\npozostając żywym i walcząc. Przemyka mu przez myśl, że jego\nsamobójcze poświęcenie skrzywdzi Basię, która uciekła przed swoim\ntatarskim porywaczem i cudem unikając śmierci, sama odbiła się\nz jego rąk, tylko dla niego. I Wołodyjowski, ze słowami „nic to”, skazuje\nsiebie na śmierć, a swoją żonę na niewymowne cierpienie.\nUstanawianie honoru na miejscu nadrzędnym, ponad miłością,\nwspólnym dobrem czy życiem, jest zabiegiem bardzo powszechnym\nprzy heroizacji bohatera - a nieokupione wątpliwościami poświęcenie\nsamego siebie, a czasem też innych, to esencja heroizmu.\nPodobne\nzachowania\nzaobserwować\nmożna\nw\n„Pieśni\no Rolandzie”, która jest jednym z najbardziej znanych eposów\nrycerskich - dosłownie jest to pieśń o bohaterskich czynach, stanowi\nwięc najbardziej klasyczny przykład heroizacji postaci. Osiągnięta jest\nprzy użyciu podobnych środków jak w „Panu Wołodyjowskim”, który\nczerpie z tej i innych średniowiecznych pieśni inspirację, będąc\npowieścią historyczną. Mamy więc kontrast, ponownie - wrogowie\nRolanda to podstępni, krwiożerczy poganie, niegodni go choćby\ndotknąć; podczas gdy sam rycerz to człowiek Boży, oddany ojczyźnie\ni pewien swojej racji. Wykazuje się niesamowitą odwagą i by nie\nzachować się, w swojej opinii, niehonorowo, nie wzywa pomocy, gdy\nwpada w zasadzkę - przez co zostaje zabity cały jego oddział, on sam,\na potem z rozpaczy umiera także jego narzeczona. Jednak jego\nśmierć nie jest wcale tak spontaniczna - świadomie decyduje się nie\nwołać po posiłki, a umierając√ zachowuje pełną trzeźwość umysłu.\nHeroiczny wysiłek zapobiega jego śmierci od uderzenia wrogiego\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\n√ int.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 135\n87\n88\n89\n90\n91\n92\n93\n94\n95\n96\n97\n98\n99\n100\n101\n102\n103\n104\n105\n106\n107\n108\n109\n110\n111\n112\n113\n114\n115\n116\n117\nmiecza - w stanie, w którym nie powinien już wykonywać żadnych\nfunkcji życiowych√ zabija rzucającego się na niego nieprzyjaciela,\nusiłuje złamać swój miecz√ uderzając nim niezliczoną ilość razy\no kamień, jednak przekonuje się, że jest to niemożliwe. Mówi więc do\nswojego miecza√ czując zbliżającą się śmierć, biegnie na miejsce\nidealne do dokonania żywota. Tam układa się w rytualny sposób,\nmodli się i dopiero wtedy jego dusza zabrana zostaje przez Boga do\nnieba. Heroizacja śmierci Rolanda jest dociągnięta do absolutnych\nwyżyn i współczesny czytelnik widzi w niej groteskę i absurd -\noryginalny Roland został po prostu zabity wraz ze swoim oddziałem\npo walce z Baskami, jednak pieśń rozwija tę ideę, mityzuje tego\nbretońskiego hrabiego jako nieskalanego świętego herosa.\nZarówno heroizacja, jak i deheroizacja to techniki, które kształtują\nodbiór tekstu przez czytelnika, pomocne w przekazywaniu przez niego\nwłasnych myśli i emocji związanych z opisywanym tematem - poprzez\nich zastosowanie osiąga się konkretny cel: perswazję emocjonalną.\nDeheroizacjaX użyta wobec głównego bohatera i narratora urealnia\njego odbiór jako postaci i może nawet sprawiać, że będzie on bliższy\nosobie czytającej tekst, pełen wad, nawet jeśli nie sympatyczny√ to\nbardziej realny. Jednakże używana do portretowania całych grup ludzi\njest dość niebezpieczna - może wręcz wspierać myśli ksenofobiczne\ni rasistowskie. Heroizacja tymczasem stosowana wobec jakiejkolwiek\ngrupy czy jednostki nie jest niczym nagannym, dopóki nie przesłania\nważnych problemów w przedstawianym temacie, bo może stawać się\nformą zakłamania, a w dobrej czy złej wierze - nie ma to znaczenia.\nPonadto, w obecnych czasach√ czytający łatwo może odebrać\nznaczny jej stopień jako cynizm, albo coś komicznego w swoim\nabsurdzie. Obie techniki umiejętnie stosowane to bardzo ważne\ni powszechne narzędzia, używane od zarania literatury, żadna nie jest\nz natury lepsza niż druga. Kluczem do ich użycia jest zachowanie\nrównowagi. /1040 wyrazów/\n√ int.\n√ int.\n√ int\njęz.\nX int.\n√ int\n√ int\n1. Spełnienie formalnych warunków polecenia: 1 pkt - wypracowanie w całości\nspełnia formalne warunki:\nznajduje się w nim odwołanie do tekstów literackich z trzech różnych epok, w tym\ndo lektury obowiązkowej (Małej apokalipsy Tadeusza Konwickiego, Pieśni\no Rolandzie)\nw całości dotyczy problemu wskazanego w poleceniu\n136 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\njest wypowiedzią argumentacyjną\nnie zawiera kardynalnego błędu rzeczowego.\n2. Kompetencje literackie i kulturowe: 14 pkt\nw wypracowaniu wykorzystano w pełni funkcjonalnie Małą apokalipsę Tadeusza\nKonwickiego (funkcjonalna analiza przyczyn i znaczenia deheroizacji bohatera dla\nprzesłania powieści); również w pełni funkcjonalnie wykorzystano Pana\nWołodyjowskiego Henryka Sienkiewicza (heroizm jako suma sprzeczności, analiza\nkontrastu jako zabiegu literackiego stanowiącego podłoże heroizacji bohatera) oraz\nPieśń o Rolandzie (heroizacja postaci bohatera na tle skontrastowanych postaw\nstron walczących, sakralizacja postaci jako zabieg literacki służący heroizacji\nbohatera)\nczęściowo funkcjonalnie wykorzystany kontekst historycznoliteracki (odniesienie\npostaci Michała Wołodyjowskiego do kreacji średniowiecznych rycerzy)\nzadowalająca argumentacja\nfunkcjonalność\nomówionych\ndzieł\nliterackich\ni\nwykorzystany\nczęściowo\nfunkcjonalnie kontekst interpretacyjny świadczą o erudycji zdającego.\n3. Kompozycja wypowiedzi\n3a. Struktura wypowiedzi: 3 pkt - elementy treściowe zostały w całej pracy\nzorganizowane problemowo; podział wypowiedzi poprawny zarówno w skali ogólnej,\njak i w zakresie struktury akapitów; zamysł kompozycyjny zrealizowany w sposób\nkonsekwentny.\n3b. Spójność wypowiedzi: 3 pkt - wywód w całości uporządkowany i spójny;\n1 zaburzenie spójności wewnątrz akapitu.\n3c. Styl wypowiedzi: 1 pkt - adekwatny do sytuacji komunikacyjnej, jednorodny.\n4. Język wypowiedzi\n4a. Poprawność językowa: 4 pkt - szeroki zakres środków językowych\n(zróżnicowana składnia, leksyka) umożliwiających pełną i swobodną realizację tematu;\n8 błędów językowych obniża ostateczną ocenę wypowiedzi.\n4b. Poprawność ortograficzna: 2 pkt - praca bez błędów ortograficznych.\n4c. Poprawność interpunkcyjna: 0 pkt - praca zawiera 9 błędów interpunkcyjnych.\nŁącznie\n28 punktów\nPrzykład 3.\nBłędy\nrzeczowe,\nbłędy\nw kompozycji\nBłędy językowe\n(w tym\nstylistyczne),\nortograficzne\ni interpunkcyjne\n01\n02\n03\n04\n05\n06\nIdealizację bohaterów literackich można dostrzec w tekstach\nróżnych epok, w których pełniła ona rozmaite funkcje artystyczne\nuwarunkowane kontekstem historycznym lub historycznoliterackim.\nSzczególną odmianą tego sposobu kreacji postaci jest heroizacja,\na więc nadawanie postaci cech herosa - bohatera. Klasycznymi\nprzykładami są tu bohaterowie starożytnych eposów, czego\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 137\n07\n08\n09\n10\n11\n12\n13\n14\n15\n16\n17\n18\n19\n20\n21\n22\n23\n24\n25\n26\n27\n28\n29\n30\n31\n32\n33\n34\n35\n36\n37\n38\n39\n40\n41\n42\nprzykładem jest „Iliada” Homera. Archetypem herosa literackiego jest\nHektor, który zostaje uwznioślony w słynnym pojedynku z Achillesem\npodczas wojny trojańskiej. Analizując pod tym kątem inne postacie\nliterackie, jak hrabia Roland, Michał Wołodyjowski czy Jacek Soplica,\ndostrzegamy, że w literaturze dawnej heroizacja była sposobem\nukazania wzorów osobowych i popularyzacją cenionych wartości.\nJednak im bliżej współczesności, tym heroizacja postaci literackich\nprzechodzi stopniowo w swoje przeciwieństwo i artyści kreują\nbohaterów wręcz prowokacyjnie zdeheroizowanych. Jakie są\nprzyczyny i formy tej wolty artystycznej? Wyjaśnię to na wybranych\nprzykładach w dalszej części pracy.\nPrzykładem prowokacyjnej deheroizacji jest bez wątpienia\nbohater „Małej apokalipsy” Tadeusza Konwickiego. Ta słynna\nwspółczesna\npowieść\nwydana\nzostała\nu\nschyłku\nPRL-u\nw wydawnictwie drugiego obiegu, a więc poza zasięgiem ówczesnej\ncenzury. Utwór miał charakter kultowy, można powiedzieć, że dla\nówczesnych czytelników był polskim odpowiednikiem antyutopii\nOrwella „Rok 1984”. Pod koniec lat 70-tych XX wieku Polacy czuli się\njak obywatele Oceanii - całkowicie zniewoleni, rozbici jako\nspołeczeństwo, bez nadziei na zmianę. Jednak narrator powieści\nKonwickiego nie przypomina zbuntowanego Winstona Smitha, który\npodejmuje walkę z systemem totalitarnym. Jest to inteligent, pisarz w\npełni świadomy sytuacji w Polsce komunistycznej. Podejmuje się\nszczególnego zadania - dokonania aktu samospalenia przed\nPałacem Kultury w Warszawie podczas jubileuszowego zjazdu partii\nkomunistycznej, na znak protestu. Gotowość artysty do poświęcenia\nsię za zniewoloną ojczyznę przypomina wielkich bohaterów\nromantycznych√ jak Mickiewiczowski Konrad czy Kordian z dramatu\nSłowackiego.\nJednak\nnarrator\nKonwickiego\njest\nbohaterem\nantyromantycznym. Niemal w każdym zdaniu swoich licznych\nmonologów wewnętrznych mówi o swoich słabościach, poczuciu\nbezsensu życia, niewiary w sens własnego protestu. Bohater nie jest i\nnie chce być herosem opozycji. Deheroizacja tej postaci widoczna jest\nprzede wszystkim w jego stanie świadomości i języku, jakim jest ona\nopisana. Jest to człowiek wewnętrznie unicestwiony, który przeżył\nrozpad wszystkich ważnych dla niego wartości i żyje w rozpaczy.\njęz.\n√ int.\njęz. jęz.\n138 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\nsp.\n43\n44\n45\n46\n47\n48\n49\n50\n51\n52\n53\n54\n55\n56\n57\n58\n59\n60\n61\n62\n63\n64\n65\n66\n67\n68\n69\n70\n71\n72\n73\n74\n75\n76\n77\n78\nDotyczy to zarówno elementarnych zasad etycznych jak uczciwość\nczy sprawiedliwość, ale także symboli narodowych. Czuje się\npokonany. Akt samospalenia nie jest jego wyborem życiowym, został\nwyznaczony do tego zadania (do końca nie wiemy, czy się go\npodejmie). Brakuje mu motywacji, nie czuje w sobie gniewu\nbuntownika, jest całkowicie wypalony, także jako artysta. Język opisu\ntej świadomości jest groteskowy. Cechuje go nagromadzenie\nkontrastów - słownictwo degradujące, często wulgarne√ łączy się\nz poetyzmami, przekleństwa√ z patosem. Efekt deheroizacji bohatera\njest szczególnie widoczny w zestawianiu symboli religijnych\nz profanum codzienności. Na swojej Golgocie bohater jest skacowany\ni znudzony. Dominują wyrazy nacechowane negatywnie, ponieważ\nżaden element jego „paskudnej egzystencji ” - jak mówi - nie daje\nsatysfakcji\nczy\nnadziei\ni\nto\nsamo\ndotyczy\ncałego\nświata\nprzedstawionego, ponieważ nie tylko Polska stała się Polską\nRepubliką Radziecką, ale „cała galaktyka leci w otchłań nicości”.\nDeheroizacja narratora oddaje stan świadomości polskiej inteligencji\nu schyłku komunizmu, jej słabości, poczucia beznadziejności\ni rozpadu otaczającego świata, jest literackim opisem polskiej\napokalipsy.\nLepiej zrozumie się literaturę współczesną√ porównując obecną\nw niej deheroizację z zabiegami przeciwnymi. Konrad z III cz.\n„Dziadów” to bohater poddany w znacznym stopniu heroizacji.\nW porównaniu z narratorem „Małej apokalipsy” jest poetą, który ma\npoczucie własnej siły i wartości, co doceniają także przyjaciele,\nz którymi jest więziony w Wilnie. W ich dialogach opisany jest jako\nmłodzieniec żyjący w swoim poetyckim świecie, nieco na uboczu,\ntajemniczy. Mimo wspólnoty losuX nie mają przystępu do jego świata.\nSamotność poety łączy się z jego życiową przemianą, ukazaną\nsymbolicznie w Prologu dramatu. Kiedy „umarł” Gustaw, narodził się\nbojownik sprawy narodowej. Staje się on romantycznym herosem, co\nukazuje Wielka Improwizacja. Widoczne jest to we fragmentach\nmonologu, kiedy zwraca się on bezpośrednio do Boga. Jego\nwypowiedź nacechowana jest skrajnymi emocjami oraz patosem.\nKluczowym elementem heroizacji w kreacji tego bohatera jest jego\nmitologizacja, czyli prometeizm Konrada. „Nazywam się milion - bo za\njęz.\njęz.\n√ int.\n√ int.\n√ int. jęz.\nX int. jęz.\njęz.\nort.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 139\n79\n80\n81\n82\n83\n84\n85\n86\n87\n88\n89\n90\n91\n92\n93\n94\n95\n96\n97\n98\n99\n100\n101\n102\n103\n104\n105\n106\n107\n108\n109\n110\n111\n112\n113\n114\nmilijony kocham i cierpię katusze” - liczebnik występuje tu w funkcji\nsymbolicznej, Konrad utożsamia się z cierpieniem wszystkich\nPolaków, przed Bogiem występuje niejako w ich imieniu. Jako heros\npolski stawia wszystko na jedną kartę - pragnie „rządu dusz”, a więc\nwładzy boskiej. Ryzykuje wiele, bluźnierstwa niemal gubią jego duszę.\nPodsumowując - Konrad to uosobienie bohatera romantycznego.\nMimo błędów i słabościX widoczna jest heroizacja jego wizerunku -\nprowadzi „dialog” z Bogiem, buntuje się przeciw jego obojętności,\ngotów jest do całkowitego poświęcenia dla swego narodu jako nowy\nPrometeusz. Heroizacja podkreśla tragizm tego bohatera.\nCodzienność tradycyjnie lokowana była w sferze profanum.\nJednak Stefan Żeromski w powieści „Przedwiośnie” z okresu\ndwudziestolecia międzywojennego ukazał swoiste uwznioślenie\nspraw przyziemnych, codziennych. Stało się to poprzez kreację matki\ngłównego\nbohatera\nJadwigę\nBarykową.\nJest\nto\npostać\ndrugoplanowa, jednak ważna dla zrozumienia problematyki rewolucji\nw Baku. To wydarzenie historyczne całkowicie zniszczyło życie\nrodzinne Baryków. Po mobilizacji męża do wojskaX bohaterka zostaje\nsama z dorastającym synem, który zmienia się w zbuntowanego\nnastolatka. Porzucenie szkoły i jego fascynacja komunizmem są\nźródłem lęku matki o bezpieczeństwo Cezarego. Heroizacja matki\nukazana jest poprzez przemianę jej osobowości w nowych\nwarunkach. Pozbawiona opieki męża, zdana na siebie przełamuje się\ni próbuje sprostać tym wszystkim wyzwaniom. Z kobiety cichej\ni wycofanej staje się osobą aktywną, która z narażeniem życia potrafi\nzdobywać żywność. Ta „tortura czynu” nie przychodzi jej łatwo, gdyż\njest sprzeczna z jej naturą i często ponad siły. Metamorfoza bohaterki\nwzbogaca jej kreację, która jest poddana heroizacji. Barykowa jest\nbohaterką dnia codziennego w warunkach ekstremalnych - podczas\nkrwawej rewolucji w Rosji. Heroizacja poprzez kontrast jest\nwzmocniona przez narrację prowadzoną z perspektywy syna, który\nz czasem dojrzewa i widzi nadludzkie wysiłki matki, by zapewnić im\nbyt. Zmiana perspektywy narracyjnej najlepiej też ukazuje funkcję\nheroizacji Jadwigi Barykowej - służy ona stworzeniu kreacji\nwyjątkowej matki. Przemiana bohaterki motywowana jest nie tylko\ninstynktem zachowawczym, ale bezgraniczną miłością do syna,\nX int.\njęz.\nx int. jęz.\n140 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\n115\n116\n117\n118\n119\n120\n121\n122\n123\n124\n125\n126\n127\n128\n129\n130\n131\n132\nktórego chce ocalić. Heroizacja pogłębia artystyczny wizerunek matki\ni macierzyństwa w powieści.\nHeroizacja i deheroizacja to stosunkowo często stosowane\nzabiegi\nartystyczne.\nHeroizacja\nczęściej\nstosowana\nbyła\nw przeszłości, czego przykładem jest monumentalnie tragiczna\nkreacja romantycznego Konrada z III cz. „Dziadów” i inni wymienieni\nwcześniej bohaterowie. Jednak przykład Jadwigi Barykowej -\nheroicznej kreacji matki z powieści międzywojennej świadczy\no uniwersalności stosowania tego typu idealizacji. Z kolei deheroizacja\njest charakterystyczna dla literatury współczesnej, która odrzuca\ntradycjonalizm i korzysta z awangardowych sposobów kreacji\nartystycznej poprzez groteskę. Co ciekawe - oba te sposoby mogą ze\nsobą współistnieć, czego przykładem jest na przykład koegzystencja\npostaci typu Barykowa z prześmiewczą kreacją Bladaczki -\nnauczyciela z powieści „Ferdydurke” Gombrowicza. Zarówno\nheroizacja, jak i deheroizacja mogą współistnieć obok siebie w\nzależności od funkcji artystycznych i wybranych przez autora\nsposobów komunikowania się z czytelnikiem. /1070 wyrazów/\njęz. jęz.\njęz.\n1. Spełnienie formalnych warunków polecenia: 1 pkt - wypracowanie w całości\nspełnia formalne warunki:\nznajduje się w nim odwołanie do tekstów literackich z trzech różnych epok, w tym\ndo lektury obowiązkowej (Małej apokalipsy Tadeusza Konwickiego, Dziadów cz. III\nAdama Mickiewicza, Przedwiośnia Stefana Żeromskiego)\nw całości dotyczy problemu wskazanego w poleceniu\njest wypowiedzią argumentacyjną\nnie zawiera kardynalnego błędu rzeczowego.\n2. Kompetencje literackie i kulturowe: 16 pkt\nw wypracowaniu wykorzystano w pełni funkcjonalnie Małą apokalipsę Tadeusza\nKonwickiego (funkcjonalna analiza mechanizmów literackiego obrazu deheroizacji\nbohatera dokonującej się w ukształtowanym świecie przedstawionym powieści);\nfunkcjonalnie ukazane mechanizmy heroizacji bohaterów Dziadów cz. III (Konrad\njako zbuntowany przeciw Bogu, samotny poeta, gotowy do heroicznego\npoświęcenia dla ojczyzny) oraz Przedwiośnia (Jadwiga Barykowa - heroina\ncodziennej walki o byt w czasach rewolucji)\nfunkcjonalnie wykorzystano również kontekst interpretacyjny (historycznoliteracki -\nkreacje bohaterów o cechach charakterystycznych dla reprezentowanych przez\nsiebie epok)\nbogata argumentacja\nfunkcjonalność\nomówionych\ndzieł\nliterackich\ni\nwykorzystany\nkontekst\ninterpretacyjny świadczą o erudycji zdającego.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 141\n3. Kompozycja wypowiedzi\n3a. Struktura wypowiedzi: 3 pkt - elementy treściowe zostały w całej pracy\nzorganizowane problemowo; podział wypowiedzi poprawny zarówno w skali ogólnej,\njak i w zakresie struktury akapitów; zamysł kompozycyjny zrealizowany w sposób\nwyrazisty i konsekwentny.\n3b. Spójność wypowiedzi: 3 pkt - wywód w całości uporządkowany i spójny; 1 błąd\nw spójności - nieuzasadnionego zastosowania w sąsiadujących ze sobą zdaniach\n(linijki 44-46) czasowników w czasie teraźniejszym i przeszłym.\n3c. Styl wypowiedzi: 1 pkt - adekwatny do sytuacji komunikacyjnej, jednorodny.\n4. Język wypowiedzi\n4a. Poprawność językowa: 1 pkt - szeroki zakres środków językowych\n(zróżnicowana składnia, leksyka) umożliwiających pełną i swobodną realizację tematu;\n13 błędów językowych obniża ostateczną ocenę wypowiedzi.\n4b. Poprawność ortograficzna: 1 pkt - praca zawiera 1 błąd ortograficzny.\n4c. Poprawność interpunkcyjna: 1 pkt - praca zawiera 7 błędów interpunkcyjnych.\nŁącznie\n27 punktów\n142 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony/zad-Temat_5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":129,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony/zad/Temat 6","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony","number":"Temat 6","points":null,"ptype":"closed","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Temat 6.\nAutobiografizmu czy reprezentowanej przez pisarza postawy autobiograficznej w literaturze\nnie należy rozpatrywać w kategoriach dokumentalnego i szczegółowego odzwierciedlenia\nżycia jednostki. Jest to raczej konwencja, która zależnie od kultury artystycznej i światopoglądu\nepoki, w różnym stopniu i w różny sposób dopuszcza do ujawnienia podmiotowego „ja”,\nposiadającego cechy autora, mniej lub bardziej zauważalne. (Edyta Dziewońska)\nRozważ, jaką rolę odgrywa autobiografizm w kreacji świata w dziełach literackich\nróżnych epok. Punktem wyjścia do rozważań uczyń fragment tekstu Edyty\nDziewońskiej.\nW pracy odwołaj się do:\nwybranej lektury obowiązkowej\nutworów literackich z dwóch różnych epok\nwybranego kontekstu.\nPrzykładowe ocenione rozwiązania\nPrzykład 1.\nBłędy\nrzeczowe,\nbłędy\nw kompozycji\nBłędy językowe\n(w tym\nstylistyczne),\nortograficzne\ni interpunkcyjne\n01\n02\n03\n04\n05\n06\n07\n08\n09\n10\n11\n12\n13\n14\n15\n16\n17\n18\n19\nAutobiografizm jest strategią artystyczną, polegającą na czerpaniu\nautora z własnych przeżyć i doświadczeń w procesie kreacji dzieła.\nW gatunkach literackich, takich jak dzienniki czy pamiętniki, biografia\nautora jest podstawowym kontekstem do odczytania utworu. W innych\nnatomiast, np. powieściach lub nowelach, autobiografizm wydaje się\ndrugorzędną kategorią. Jednak nie sposób całkowicie oddzielić dzieło\nod jego twórcy - według Edyty Dziewońskiej każdy utwór posiada cechy\nautora mniej lub bardziej bezpośrednio, w zależności od kultury\ni światopoglądu epoki, w której powstawał. Zgadzam się z tezą\npostawioną przez autorkę, że strategia autobiograficzna nie polega na\nszczegółowym udokumentowaniu życia pisarza, ale na ujawnieniu jego\nprzeżyć w różnym stopniu i na rozmaite sposoby.\nW literaturze polskiej autobiografizm zaczyna odgrywać znaczącą\nrolę już w renesansie. Poeta doctus - Jan Kochanowski z osobistej\ntragedii czyni główny temat √Trenów√, w których jako ojciec, opłakujący\nśmierć córki, staje się podmiotem lirycznym wyrażającym ból\ni cierpienie poety. W cyklu utworów można zaobserwować przebieg\nżałoby (od rozpaczy w początkowych trenach, przez kontestację bólu,\njęz.\n√ int. √ int.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 143\n20\n21\n22\n23\n24\n25\n26\n27\n28\n29\n30\n31\n32\n33\n34\n35\n36\n37\n38\n39\n40\n41\n42\n43\n44\n45\n46\n47\n48\n49\n50\n51\n52\n53\n54\nzwątpienie, pogodzenie z losem obecne w końcowych trenach, aż po\nodzyskanie równowagi , przypieczętowane refleksją w ostatnim trenie\nzatytułowanym „Sen”), a wraz z nim ewoluujący światopogląd autora.\nW szczegółowy i pełen egzaltacji sposób opisuje on zmarłą Orszulkę,\na także próbuje doszukać się sensu w przeżywanym cierpieniu\ni rozpaczy. Doświadczenia Kochanowskiego czynią z √Trenów√\nosobisty opis przeżyć i emocji twórcy - to jest właśnie autobiograficzna\nesencja dzieła, która wybrzmiewa wraz z całą gamą uczuć autora.\nJuż w starożytności autorzy obficie czerpali z własnej biografii.\nPamiętniki rzymskiego wodza Gajusza Juliusza Cezara z I wieku p.n.e.\n„O wojnie galijskiej” są nie tylko opisem działań wojennych, ale\nwprowadzeniem nowego stylu pisania pamiętników -trzecioosobowej\nnarracji, koncentrującej się na przedstawieniu faktów zamiast ocen\ni wartościujących opinii. Cezar starał się opisać doświadczenia wojny\nw sposób jak najbardziej obiektywny i wiarygodny. Jednak to pozorne\nwyzbycie się podmiotowego „ja” nie oddziela dzieła od autora, który\ndokonuje\nzręcznej\nselekcji\nopisanych\nwydarzeń\n- rezygnuje\nz przedstawienia motywów walki, nadając jej pozory wojny obronnej,\na o klęskach pisze z pełnym przekonaniem, że z wojny wyjdzie\nostatecznie zwycięsko. Chwilami w narracji wodza odzywa się\nzniecierpliwienie, gniew - nic w tym dziwnego, bo w istocie pisze on\no rywalach\ni\nosobistych\nwrogach.\nFormalnej\npodmiotowości\nprzeciwstawia się subiektywizm wewnętrzny, trudność w powściąganiu\nsilnych emocji, które równoważy sumienny rozkład blasków i cieni.\nWszystkie te elementy czynią z pamiętników Cezara dzieło typowo\nautobiograficzne, a pod usilnym zachowaniem obiektywizmu ukrywa\nsię świadomie kreowana przez autora propaganda.\nKontekstem do powstania utworu były toczone w latach 58-51 p.n.e.\nwojny galijskie. Kampania Cezara przeciwko plemionom celtyckim była\nniczym innym jak skutkiem ekspansjonistycznych tendencji w Imperium\nRomanum i drogą do przejęcia władzy w republice przez samego\nwodza. Zdobycie Galii stało się kluczowym elementem rodzącej się\nlegendy Gajusza Juliusza Cezara, który po sukcesach w prowincjach\nzręcznie wykorzystał niepokoje w senacie i narastające antagonizmy\nspołeczne. Napisane przez niego cykle pamiętników były nie tylko\nobrazem kunsztu literackiego, ale przede wszystkim miały zapewnić\n(√ int.)\njęz.\njęz.\n144 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\n55\n56\n57\n58\n59\n60\n61\n62\n63\n64\n65\n66\n67\n68\n69\n70\n71\n72\n73\n74\n75\n76\n77\n78\n79\n80\n81\n82\n83\n84\n85\n86\n87\n88\n89\nCezarowi sympatię społeczeństwa przed zbliżającą się wojną domową.\nTakie wykorzystanie strategii autobiograficznej, z pozorną skromnością,\nbez bezpośredniego ujawniania się autora, to w pełni świadomy zabieg,\nktórego celem było stworzenie własnego mitu.\nLiteratura współczesna również na różne sposoby ujawnia cechy\ni doświadczenia pisarza. W „Trans-Atlantyku” jeden z najwybitniejszych\npolskich pisarzy - Witold Gombrowicz - na podstawie własnych\nprzeżyć kreuje kontrowersyjną opowieść o życiu na emigracji. Choć\nsam autor przyznaje, że jest to fantazja i satyra, wymyślona w luźnym\nzwiązku z rzeczywistością, to niewątpliwie utkana została z osobistych\ndoświadczeń. Bohater „Trans-Atlantyku” nosi nazwisko Gombrowicz\ni tak jak pisarz udaje się statkiem o imieniu „Chrobry” na emigracje do\nArgentyny w 1939 roku. Wydarzenia takie√ jak wizyta w poselstwie czy\nkłótnia z tamtejszym pisarzem√ także odpowiadają rzeczywistym\nprzeżyciom literata. Świat przedstawiony w powieści wydaje się\ngroteskowym obrazem refleksji i doświadczeń Gombrowicza. W ten\nsposób próbuje on rozliczyć się z własną dezercją z ojczyzny i tzw.\nkompleksem polskim - poczuciem niższości Polaków wobec kultury\nzachodniej, przytłoczonych własną historią i tradycją. „Trans-Atlantyk”\nto utwór w przeważającej części fikcyjny - nie jest dokumentalnym\nopisem życia na emigracji, ale wykorzystaniem własnych przeżyć do\npostawienia diagnozy społeczeństwu polskiemu oraz odrzucenia\nwszelkich konwencji i autorytetów w imię własnej twórczości.\nAutobiografizm w literaturze wybrzmiewa na wiele sposobów.\nCzasem autor ujawnia się w sposób dosłowny i bezpośredni, a czasem\npodmiotowe „ja” daje o sobie znać niezwykle subtelnie. Przybiera różne\nformy ze względu na kontekst i charakterystykę epoki, jest\nkonsekwencją osobowości autora - jego przeżyć i emocji - oraz\nświadomie dokonywanej kreacji w akcie tworzenia dzieła. Amerykański\nprzedstawiciel modernizmu T.S. Eliot w swoich esejach podkreślał, że\nsztuka powinna, jako ucieczka od osobowości, być całkowicie\noddzielona od artysty. W przeciwnym nurcie podążali zwolennicy\nkonfesji w literaturze, polegającej na zindywidualizowaniu dzieła,\nopisaniu\nprzeżyć\njednostki.\nMimo\nrozpatrywania\nkoncepcji\nautobiograficznej w różnych ujęciach literatura umożliwia pełniejsze\n√ int.\n√ int.\njęz.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 145\n90 poznanie człowieka, który jest przecież tylko summą własnych\ndoświadczeń.\n/775 wyrazów/\n1. Spełnienie formalnych warunków polecenia: 1 pkt - wypracowanie w całości\nspełnia formalne warunki:\nznajduje się w nim odwołanie do tekstów literackich z trzech różnych epok, w tym\ndo lektury obowiązkowej (Trenów Jana Kochanowskiego)\nw całości dotyczy problemu wskazanego w poleceniu\njest wypowiedzią argumentacyjną\nnie zawiera kardynalnego błędu rzeczowego.\n2. Kompetencje literackie i kulturowe: 16 pkt\nw wypracowaniu wykorzystano w pełni funkcjonalnie Trenów Jana Kochanowskiego\n(funkcjonalne odniesienie do biografii poety wsparte analizą kompozycji i wymowy\ncyklu, wnioskowanie argumentacyjne dotyczące elementów autobiograficznych w\ndziele Kochanowskiego); również w pełni funkcjonalnie wykorzystano odniesienie\ndo pamiętników Cezara O wojnie galijskiej (analiza elementów subiektywnych\ni obiektywnych w utworze w powiązaniu z osobistymi doświadczeniami ich autora)\noraz\nautobiograficzny\ncharakter\nTrans-Atlantyku\nWitolda\nGombrowicza\n(funkcjonalna analiza elementów biografii pisarza wykorzystanych w powieści)\nfunkcjonalnie wykorzystano również kontekst biograficzny w analizie wszystkich\nutworów literackich\nbogata argumentacja\nfunkcjonalność omówienia dzieł literackich oraz wykorzystanie kontekstu\ninterpretacyjnego świadczą o erudycji zdającego.\n3. Kompozycja wypowiedzi\n3a. Struktura wypowiedzi: 3 pkt - elementy treściowe zostały w całej pracy\nzorganizowane problemowo; podział wypowiedzi poprawny zarówno w skali ogólnej,\njak i w zakresie struktury akapitów; zamysł kompozycyjny zrealizowany w sposób\nwyrazisty i konsekwentny.\n3b. Spójność wypowiedzi: 3 pkt - wywód w całości uporządkowany i spójny;\n3c. Styl wypowiedzi: 1 pkt - adekwatny do sytuacji komunikacyjnej, jednorodny.\n4. Język wypowiedzi\n4a. Poprawność językowa: 6 pkt - szeroki zakres środków językowych\n(zróżnicowana składnia, leksyka) umożliwiających pełną i swobodną realizację tematu;\n4 błędy językowe obniżają ostateczną ocenę wypowiedzi.\n4b. Poprawność ortograficzna: 2 pkt - praca bez błędów ortograficznych.\n4c. Poprawność interpunkcyjna: 1 pkt - praca zawiera 4 błędy interpunkcyjne.\nŁącznie\n33 punkty\n146 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\nPrzykład 2.\nBłędy\nrzeczowe,\nbłędy\nw kompozycji\nBłędy językowe\n(w tym\nstylistyczne),\nortograficzne\ni interpunkcyjne\n01\n02\n03\n04\n05\n06\n07\n08\n09\n10\n11\n12\n13\n14\n15\n16\n17\n18\n19\n20\n21\n22\n23\n24\n25\n26\n27\n28\n29\n30\n31\n32\nFragment tekstu Edyty Dziewońskiej rzuca nowe światło na\nkoncepcje postawy lub tworów autobiograficznych. Dziewońska\nzauważa, że sposób√ w jaki przedstawiamy rzeczywistość, w tym nas\nsamych, żywo czerpie z możliwości naszego otoczenia, wliczając w to\nrównież osiągnięcia epoki. Jednak pytanie, jakie powinniśmy sobie\npostawić, dotyczy w gruncie rzeczy nie tylko zdolności do\nintrospektywnej analizy podmiotu, ale i odwołuje się do samej koncepcji\nprawdy uniwersalnej o człowieku oraz nawiązuje do wyjątkowo żywego\nostatnimi czasy relatywizmu. Problematyka ta więc wzbija się znacznie\nwyżej, ponad mianownik jednostkowy, sięgając do problemu, który\nczłowiek√ jako byt rozumny, na swej drodze powinien rozważyć.\nRozprawiając na temat związany z autobiografią, nie sposób nie\nwspomnieć o osiągnięciach naukowych, wpływających na zmianę\nw postrzeganiu ludzkich zachowań i ich źródło. Na początku XX w.\nZygmund Freud√ poprzez swoją teorię psychoanalizy, zapoczątkował\nniezwykle znaczący dla obecnego kształtu nauki proces stopniowego\nwyłamywania się psychologii z dziedzin filozoficznych. Poprzez\npochylenie się nad człowiekiem jako niezwykle skomplikowaną\nmaszyną, zwierzęciem mogącym jednak myśleć w sposób abstrakcyjny\ni obdarzonym samoświadomością, szansę na nowe światło zyskała\npowieść psychologiczna. Przykładem takiego dzieła mogłaby być\n„Cudzoziemka” autorstwa Marii Kuncewiczowej. Pisarka miała podobno\nzakląć w postaciach Róży i jej córkiX swoje relacje z matką, swoje\ntrudne przeżycia. Wpływ nauki na dzieło niezwykle uwidacznia się\nw scenach ukazujących wewnętrzne życie róży, to, jak zdziera przed\nsobą (chociażby na chwilę) kolejne warstwy masek, czy to stojąc przed\nlustrem, czy patrząc na obdrapane nogi wiekowego stołu. Śledząc\nwspomnienia bohaterki, możemy zauważyć, jak historia zdominowana\njest przez zakorzenione we wczesnym dzieciństwie i latach\nmłodzieńczych poczucie niesprawiedliwości oraz osamotnienie, jak\nbardzo doświadczenie, o którym bezpośrednio już nie rozmyślamy,\njęz.\n√ int.\njęz.\njęz.\n√ int.\njęz.\n√ int.\njęz.\nX int.\nort. jęz.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 147\n33\n34\n35\n36\n37\n38\n39\n40\n41\n42\n43\n44\n45\n46\n47\n48\n49\n50\n51\n52\n53\n54\n55\n56\n57\n58\n59\n60\n61\n62\n63\n64\n65\n66\n67\n68\nstaje się ciężarem rzutującym na nas do momentu, aż nie uświadomimy\nsobie, że tak jest, aż nie przebaczymy sobie z przeszłości.\nWpływ epoki na autobiograficzne postrzeganie siebie nie musi być\nspowodowany jednak jedynie rozwojem nauki. Jego źródłem może być\nrównie rozwój tendencji charakterystycznych dla danego okresu\nliterackiego, jego założenia programowe i wynikający z nich sposób\npostrzegania świata. Taką epoką jest niewątpliwie romantyzm. I choć\nkreacje bohaterów romantycznych to kreacje fikcyjne, można uznać, że\nobecne są w nich elementy autobiograficznej refleksji ich twórców.\nW kontekście stwierdzeń Dziewońskiej można uznać, że taka właśnie\nkonwencja obecna jest w III części „Dziadów” Adama Mickiewicza.\nElementy autobiografizmu wynikają tu z próby oddania przeżyć samego\npoety, który w kreacji Konrada oddaje swoje przeżycia związane\nz procesem filomatów i filaretów, uwięzieniem i wreszcie skazaniem na\n„banicję” - nakazem opuszczenia rodzinnych stron. Dziewońska pisze,\nże kreacja autobiograficzna „w różnym stopniu i w różny sposób\ndopuszcza do ujawnienia podmiotowego „ja”, posiadającego cechy\nautora, mniej lub bardziej zauważalne”. W dramacie Mickiewicza są one\nobecne zarówno w kreacji Konrada-poety, ale również w „Ustępie”,\nw wierszu „Do przyjaciół Moskali”, w którym autor dzieli się swoimi\nprzeżyciami i refleksjami natury osobistej, których podłożem jest\nspotkanie Mickiewicza z gronem rosyjskich twórców i buntowników.\nCzasami realizacje autobiograficzne potrafią zaskoczyć odbiorców.\nNowe epoki stawiają przed człowiekiem nowe problemy i zmuszają do\nciągłego odnajdywania się w rzeczywistości przez jednostkę i jak\nwiadomo√ nie wszystkim się to udaje. Widoczny w latach\ndziewięćdziesiątych ubiegłego wieku podział na bajecznie bogatych\nludzi sukcesu oraz na obywateli borykających się ze skrajnym\nubóstwem\ni\ntrudnościami\nzwiązanymi\nz\nlokacją\nich\nmiejsc\nzamieszkaniaX widać było szczególnie w metropoliach√ takich jak np.\nNowy York. Życie tej ciemniejszej strony miasta opisuje min. Jim Carell\nw swojej powieści „Przetrwać w Nowym Yorku”. W książce możemy\nnatrafić na obraz świata niezwykle okrutnego, w którym autor sam\ndojrzewał i któremu dał się porwać. Sytuacja ekonomiczna i pewne\nczynniki, jak choćby rozpowszechnienie nowych narkotyków czy wpływ\nrówieśników, sprawiły, że autor swoją historię opowiada na\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\n√ int.\nX int. √ int.\nort.\n(ort.)\n148 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\n69\n70\n71\n72\n73\n74\n75\n76\n77\n78\n79\n80\n81\n82\n83\n84\n85\n86\n87\n88\n89\n90\n91\nwpółprzytomnie. Kształt świata zaciera się przez stany umysłu bohatera\npogrążonego w pustce. Nowe normy kulturowe, mimo nastawienia na\nliberalny i nieskrępowany rozwój społeczeństwa, niosą zgubę tym,\nktórzy urodzili się w „złej” jego części.\nŚledząc nauki chociażby przytoczonego przeze mnie Zygmunta\nFreuda, możemy natrafić na przekonanie, jakoby kultura była źródłem\ncierpienia. Kultura√ przez jaką właściwie pojmujemy wszelkie\nświadectwa naszego rozwoju, wzrostu epoki. Nieustanny rozwój\nwymusza na jednostce kolejne ustępstwa i de facto buduje jej sztuczny\nwizerunek od podstaw. Jak zauważył Hegel, decyzji przeszłości nie\nmożna oceniać w kontekście naszego punktu widzenia, czyli nie\npowinniśmy poddawać ich ocenie. Człowiek stoi przeto przed bardzo\npoważnym pytaniem natury epistemologicznej odnośnie prawd\nuniwersalnych, mianowicie (jeśli takowe istnieją), to czy tyczą się\nbezpośrednio człowieka oraz czy kultura i twórczość jest ich reperkusją,\nczy stłumieniem? Na te pytania trudno jest odpowiedzieć, szczególnieX\nże źródłem refleksji jest motyw autobiograficzności. Wydaje mi się więc,\nże próba wyselekcjonowania przez nas informacji „prawdziwych”\nz tekstu jest tak samo szkodliwa (a może i bardziej) jak zawierzenie\nw pełni autorowi opisującemu siebie w swoich czasach.\nCo może być w końcu prawdziwsze od rzeczywistej myśli, nawet\ntej pozbawionej dziś dla nas sensu? Z kolei to, czy opisowi zawierzymy,\nczy nie, jest już bezpośrednio sprawą każdego z nas, tego, jak każdy\nz nas rozdziela byt od czasu. /798 wyrazów/\njęz.\n√ int.\njęz.\nX int.\n1. Spełnienie formalnych warunków polecenia: 1 pkt - wypracowanie w całości\nspełnia formalne warunki:\nznajduje się w nim odwołanie do tekstów literackich z trzech różnych epok, w tym\ndo lektury obowiązkowej (Dziadów cz. III Adama Mickiewicza)\nw całości dotyczy problemu wskazanego w poleceniu\njest wypowiedzią argumentacyjną\nnie zawiera kardynalnego błędu rzeczowego.\n2. Kompetencje literackie i kulturowe: 16 pkt\nw wypracowaniu wykorzystano w pełni funkcjonalnie Dziadów cz. III Adama\nMickiewicza (funkcjonalne odniesienie do biografii poety i jej elementów obecnych\nw kreacji Konrada - poety oraz odniesienia do tej biografii obecne w „Ustępie”),\nfunkcjonalne wykorzystanie Cudzoziemki Marii Kuncewiczowej (analiza postawy i\nprzeżyć Róży ujawniające relacje autorki powieści z matką i jej młodzieńcze\ndoświadczenia), funkcjonalne odniesienie do powieści Jima Carella (przeniesienie\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 149\nosobistych doświadczeń z życia w metropolii na sposób kreacji przestrzeni i jej\noddziaływania na człowieka)\nw pełni funkcjonalnie wykorzystano konteksty interpretacyjne: psychologiczny\n(teoria Zygmunta Freuda), historycznoliteracki (cechy romantyzmu) oraz kulturowy\n(analiza funkcjonalne odwołania do miasta jako znaku kulturowego)\nbogata argumentacja\nfunkcjonalność omówienia dzieł literackich oraz wykorzystanie kontekstu\ninterpretacyjnego świadczą o erudycji zdającego.\n3. Kompozycja wypowiedzi\n3a. Struktura wypowiedzi: 3 pkt - elementy treściowe zostały w całej pracy\nzorganizowane problemowo; podział wypowiedzi poprawny zarówno w skali ogólnej,\njak i w zakresie struktury akapitów; zamysł kompozycyjny zrealizowany w sposób\nwyrazisty i konsekwentny.\n3b. Spójność wypowiedzi: 3 pkt - wywód w całości uporządkowany i spójny;\n3c. Styl wypowiedzi: 1 pkt - adekwatny do sytuacji komunikacyjnej, jednorodny.\n4. Język wypowiedzi\n4a. Poprawność językowa: 2 pkt - szeroki zakres środków językowych\n(zróżnicowana składnia, leksyka) umożliwiających pełną i swobodną realizację tematu;\n11 błędów językowych obniża ostateczną ocenę wypowiedzi.\n4b. Poprawność ortograficzna: 1 pkt - w pracy popełniono 2 błędy ortograficzne.\n4c. Poprawność interpunkcyjna: 0 pkt - praca zawiera 9 błędów interpunkcyjnych.\nŁącznie\n27 punktów\nPrzykład 3.\nBłędy\nrzeczowe,\nbłędy\nw kompozycji\nBłędy językowe\n(w tym\nstylistyczne),\nortograficzne\ni interpunkcyjne\nsp.\n01\n02\n03\n04\n05\n06\n07\n08\n09\n10\n11\n12\n13\n14\n15\nWszelka inspiracja pochodzi z obserwowania świata, pewnych\nwydarzeń, poznawania różnych perspektyw, a przede wszystkim\nz sięgania do własnego wnętrza, swoich uczuć, przemyśleń\ni pomysłów. Wspomniane czynniki można nazwać po prostu\ndoświadczaniem życia, dla każdego człowieka unikatowego. Zaś\nformowanie swoimi siłami twórczymi dzieła sztuki czy też literackiego,\nukazanie światu w chociaż małej części „życia duszy”, jak to można\npowiedzieć za Konradem z „Dziadów” cz. III, jest szczególną kreacją,\nmającą podłoże w przeżyciach autora. Podążając za obecnym przede\nwszystkim w epoce romantyzmu porównaniem artysty do Boga, gdyż\ntak jak On stwarza odrębny byt, i tu można dodać, na swoje\npodobieństwo, dochodzimy do kwestii wpływu twórcy na stworzenie.\nWarto podkreślić niezaprzeczalny związek dzieła ze swoim autorem\ni jego życiem, który mniej lub bardziej ujawnia się w jego twórczości.\nPowtarzając za Edytą Dziewońską, dopuszczenie do ujawnienia\njęz.\njęz.\njęz.\njęz. jęz.\n150 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\nsp.\nsp\n16\n17\n18\n19\n20\n21\n22\n23\n24\n25\n26\n27\n28\n29\n30\n31\n32\n33\n34\n35\n36\n37\n38\n39\n40\n41\n42\n43\n44\n45\n46\n47\n48\n49\n50\n51\npodmiotowego „ja”, posiadającego cechy autora w dziele, można\nnazwać autobiografizmem, nie musi on oznaczać tylko faktów.\nW takim rozumowaniu definicja i zakres autobiografizmu są bardzo\nszerokie i nieokreślone, gdyż niemożliwym jest oddzielenie artysty od\njego twórczości, nie sposób nie doszukać się motywacji, która\nzaistniała w pewnym momencie życia człowieka i popchnęła go do\nstworzenia danego dzieła. W tej pracy odniosę się do tekstów\nz różnych epok, o odmiennej drodze ujawnienia się w nim autora, aby\nw\njak\nnajbardziej\nprzekrojowy\nsposób\nprzedstawić\npojęcie\nautobiografizmu, jego roli i stałą obecność w literaturze.\nBogatym źródłem do badania roli własnych doświadczeń\nw powstawaniu dzieła jest twórczość Adama Mickiewicza, czytelnik\ndzięki niej może poznać nie tylko samego autora, lecz również tło jego\nżycia, wydarzenia, które wpływały na jego artystyczną pracę. Ważnym\ntekstem będzie dramat „Dziady” cz. IV i III, choć tak różne, bazują na\ndoświadczeniach\nMickiewicza\nw\nodmiennych\nkwestiach\njak\nnieszczęśliwa miłość do Maryli Wereszczakówny czy okrucieństwo\nzaborców i cierpienie niewinnych przyjaciół Mickiewicza, filomatów\ni filaretów oraz innych studentów zesłanych na Syberię. Mickiewicz,\nmimo że korzystał z własnych bogatych przeżyć, rozwijał\ni modyfikował historię, włączał w jej przebieg obecność istot ze świata\nnadprzyrodzonego i ukazywał ją z perspektywy wykreowanego\nbohatera, posługując się postacią Gustawa - kochanka i Konrada -\npoety i patrioty, w zależności od tematyki utworu i roli kreowanej\npostaci. Autobiografizm ma więc kluczową rolę w „Dziadach”, lecz\nMickiewicz realizuje tę konwencję w mniej jawny sposób, nie jako cel\nsam w sobie, lecz służy przekazaniu ważnej dla autora treści√ jak\nwyższość uczucia nad rozumem, koncepcję romantycznej miłości, czy\nteż proroctwo o odzyskaniu niepodległości przez Polskę w duchu\nmesjanizmu, czyli ukazanie podobieństwa męczeństwa narodu\npolskiego z męką Chrystusa. Wspomniane kwestie były z pewnością\nistotne dla Mickiewicza, lecz to wydarzenia, których był świadkiem√\ni nastroje panujące w ówczesnym okresie ukształtowały jego\nwrażliwość i natchnęły do napisania dramatu. Wątki autobiograficzne\nsą w nim wyraźne i liczne, a ich rola nieoceniona, gdyż życie i różne\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz. √ int.\njęz.\njęz.\njęz.\n√ int.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 151\nsp.\n52\n53\n54\n55\n56\n57\n58\n59\n60\n61\n62\n63\n64\n65\n66\n67\n68\n69\n70\n71\n72\n73\n74\n75\n76\n77\n78\n79\n80\n81\n82\n83\n84\n85\n86\n87\njego aspekty dostarczały poecie inspiracji, którą przelewał na papier\ni przeplatał z własną twórczą inwencją.\nTak jak w przypadku Mickiewicza, gdzie dzieła bazowały na\nróżnorodnych doświadczeniach autora, tak możliwe jest niemal\ncałkowite zdominowanie twórczości artysty przez jeden temat,\nwydarzenie niezwykle istotne, zmieniające życie i stale mające na nie\nwpływ. Wojna z pewnością ma cechy przełomowego, lecz\njednocześnie wstrząsającego i okrutnego okresu w życiorysie\nczłowieka, pozostawia trwały ślad w jego psychice. Przedstawieniem\nobrazu II Wojny Światowej w swojej twórczości zajmowała się między\ninnymi grupa artystów określanych mianem Kolumbowie, którzy swoją\nmłodość przeżywali podczas wojny kształtującej ich światopogląd. Do\nnajbardziej znanych przedstawicieli tego pokolenia twórców należy\nKrzysztof Kamil Baczyński. Jego „Elegia o… [chłopcu polskim]”\nstanowi doskonały przykład liryki o tematyce wojennej. Chociaż\nutożsamienie podmiotu lirycznego z autorem nie jest uzasadnione,\nprzejmująca szczerość wyznania lirycznego i bezkompromisowość\nsugerują, że twórca miał podobne doświadczenia, takie jak poczucie\nzwątpienia co do pewności, jakimi wartościami się kierują\nposzczególni ludzie i całe społeczeństwo, czy też niezawinione\ncierpienie,\nz\nktórym\nmusieli\nsię\nzmagać\nmłodzi\nPolacy.\nW przywołanym wierszu nie są prezentowane konkretne wydarzenia\nz okresu wojny, lecz bardziej ulotny przejaw „podmiotowego „ja”\nautora”, który nakreśla wpływ wojny na wnętrze człowieka, pokazuje\njej duchowy i moralny aspekt. Poezja często służy do jak\nnajtrafniejszego\nukazania\nstanu\nautora,\njego\npostrzegania\nrzeczywistości i poglądu na pewne kwestie, co jak najbardziej można\nnazwać\nautobiografizmem,\ntyle\nże\nwewnętrznym,\nto\nudokumentowanie\npewnego\nmomentu\nz\nżycia\nduchowego,\nniedostrzegalnego, lecz kształtowanego przez czynniki zewnętrzne.\nTypem autobiografizmu z pozoru kontrastowym w stosunku do\nprzykładu przedstawionego wyżejX jest ukazywanie i utrwalanie\nrzeczywistości powszechnej, przyziemnej, uważaną za niewartą\ngłębszej uwagi i refleksji. Jednak wraz z XX wiekiem artyści zaczęli\nprzyglądać się szarej codzienności z większym zainteresowaniem\ni coraz częściej odchodzili od estetycznego i tradycyjnego kanonu.\njęz.\nort.\njęz. jęz.\nX int.\njęz.\njęz.\n152 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\nsp.\nsp.\n88\n89\n90\n91\n92\n93\n94\n95\n96\n97\n98\n99\n100\n101\n102\n103\n104\n105\n106\n107\n108\n109\n110\n111\n112\n113\n114\n115\n116\n117\n118\n119\n120\n121\n122\nPoetą realizującym te dwie koncepcje był Miron Białoszewski, który\nwypracował swój unikalny charakter zarówno w zakresie formy√ jak\ni treści swoich dzieł takich jak „Sklep otwarty”, „Przesłuchy” i „Szare\neminencje zachwytu”. Autobiografizm traktowany w szerokim\nznaczeniu również ujawnia się w powyższych tekstach. Opisują one\nrzeczywistość, którą aby mogła zostać uwieczniona√ autor musiał\nznać i, co więcej, poddać głębokiej analizie w celu przedstawienia\nobrazu skrótowego, lecz niezwykle trafnego. W jednym ze swoich\nautokomentarzy Białoszewski opisuje proces twórczy, „wyciskanie”\nobserwowanej sytuacji z sensu i podawanie jej kwintesencji w formie\nwiersza. Dzięki temu sytuacja liryczna, chociażby w „Sklepie\notwartym”, pozostawia szerokie pole do interpretacji. Autobiografizm\nw twórczości Białoszewskiego można scharakteryzować jako twórczą\nzabawę, niedostarczającą może konkretnych wiadomości o życiu\nautora, jednak umożliwiającą poznanie nieoczywistego poglądu\nautora na rzeczywistość.\nBadając rolę i wpływ własnych przeżyć autora na twórczość,\nmożna spotkać się z wieloma różnymi wydaniami ogólnie pojętego\nautobiografizmu. Zaprezentowane teksty potwierdzają tezę, jak\nokreśla Edyta Dziewońska, że autobiografizm to „konwencja, która\nzależnie od kultury artystycznej i światopoglądu epoki, w różnym\nstopniu i w różny sposób dopuszcza do ujawnienia podmiotowego „ja”,\nposiadającego cechy autora, mniej lub bardziej zauważalne”.\nStanowią swego rodzaju spektrum, począwszy od pamiętników,\nbezpośredniej próby udokumentowania swojego życia, poprzez\nwykorzystywanie swoich doświadczeń w celu podjęcia istotnej kwestii\ni ukazanie wewnętrznego stanu, skończywszy na ogólnym wyrazie\nartystycznego ujmowania otaczającej rzeczywistości. Każdy artysta\nw inny sposób czerpie ze swoich doświadczeń i odmiennie wplata je\nw kreację stwarzanego dziełaX bądź czyni je motywem przewodnim.\nKażdy też inaczej postrzega i do pewnej granicy dopuszcza\nstwierdzenie, że ujawnienie się autora w dziele można nazwać\nautobiografizmem. W moim mniemaniu niemożliwym jest oddzielenie\nartysty od dzieła, artysta określa dzieło, a dzieło świadczy o artyście.\nDlatego też nawet najmniejszy przejaw, trop prowadzący do danej\ninformacji o autorze można nazwać tym określeniem. /1022 wyrazy/\njęz. √ int.\n√ int.\njęz.\nX int.\njęz.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 153\n1. Spełnienie formalnych warunków polecenia: 1 pkt - wypracowanie w całości\nspełnia formalne warunki:\nznajduje się w nim odwołanie do tekstów literackich z trzech różnych epok, w tym\ndo lektury obowiązkowej (Dziadów cz. III Adama Mickiewicza)\nw całości dotyczy problemu wskazanego w poleceniu\njest wypowiedzią argumentacyjną\nnie zawiera kardynalnego błędu rzeczowego.\n2. Kompetencje literackie i kulturowe: 12 pkt\nw wypracowaniu wykorzystano w pełni funkcjonalnie Dziadów cz. III Adama\nMickiewicza (funkcjonalna analiza kreacji Konrada, w której widoczne są\nodniesienia autora dramatu do własnych przeżyć i doświadczeń); również\nfunkcjonalnie wykorzystano odniesienie do Elegii o… [chłopcu polskim] Krzysztofa\nKamila Baczyńskiego (analiza analogii między refleksją poetycką w wierszu\na przeżyciami i doświadczeniami poety - przedstawiciela pokolenia Kolumbów);\nczęściowo funkcjonalnie wykorzystano odniesienia do twórczości Mirona\nBiałoszewskiego (ogólne refleksje, które można odnieść do dowolnych utworów\npowodują częściowy brak funkcjonalności wybranego materiału literackiego)\nfunkcjonalnie wykorzystano kontekst biograficzny w analizie dramatu Adama\nMickiewicza oraz kontekst literacki (Dziadów cz. IV, która pogłębia i poszerza\nautobiograficzny charakter kreacji bohatera obu części dramatu Mickiewicza)\nbogata argumentacja\nwykorzystane konteksty interpretacyjne świadczą o erudycji zdającego.\n3. Kompozycja wypowiedzi\n3a. Struktura wypowiedzi: 2 pkt - elementy treściowe zostały w pracy zorganizowane\nczęściowo problemowo, częściowo formalnie; podział wypowiedzi poprawny zarówno\nw skali ogólnej, jak i w zakresie struktury akapitów.\n3b. Spójność wypowiedzi: 1 pkt - w wypowiedzi występuje 6 zaburzeń spójności\nwewnątrz akapitów.\n3c. Styl wypowiedzi: 1 pkt - adekwatny do sytuacji komunikacyjnej, jednorodny.\n4. Język wypowiedzi\n4a. Poprawność językowa: 0 pkt - szeroki zakres środków językowych\n(zróżnicowana składnia, leksyka) umożliwiających pełną i swobodną realizację tematu;\n21 błędów językowych obniża ostateczną ocenę wypowiedzi.\n4b. Poprawność ortograficzna: 1 pkt - praca zawiera 1 błąd ortograficzny.\n4c. Poprawność interpunkcyjna: 1 pkt - praca zawiera 6 błędów interpunkcyjnych.\nŁącznie\n18 punktów\n154 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\n3.\nInformacja o egzaminie maturalnym z języka polskiego\ndla absolwentów niesłyszących\nInformacje o egzaminie maturalnym z języka polskiego przedstawione w rozdziale 1. Opis\negzaminu maturalnego z języka polskiego jako przedmiotu dodatkowego w części pisemnej\nna poziomie rozszerzonym dotyczą również egzaminu dla absolwentów niesłyszących.\nPonadto zdający niesłyszący przystępują do egzaminu maturalnego w warunkach i formie\ndostosowanych do potrzeb wynikających z ich niepełnosprawności.\nDostosowanie warunków przeprowadzenia egzaminu maturalnego dla absolwentów\nniesłyszących obejmuje m.in. czas trwania egzaminu. Z kolei dostosowanie dla tej grupy\nzdających formy egzaminu maturalnego z języka polskiego w części pisemnej na poziomie\nrozszerzonym polega przede wszystkim na ułatwieniu rozumienia zamieszczonych\nw zestawach/arkuszach egzaminacyjnych:\na) tekstów nieliterackich i poleceń poprzez:\nzastępowanie właściwymi odpowiednikami takich wyrazów, związków wyrazowych lub\ncałych zdań, które mogłyby być niezrozumiałe dla osób niesłyszących lub zrozumiane\nniewłaściwie\nwyjaśnianie przypisem ww. wyrazów, związków wyrazowych lub zdań;\nb) tekstów literackich poprzez wyjaśnianie przypisem archaizmów.\nZastosowane zmiany nie będą dotyczyły terminów z zakresu kształcenia kulturowego\ni literackiego oraz językowego.\nSzczegółowe informacje dotyczące egzaminu dla zdających ze specjalnymi potrzebami\nedukacyjnymi, w tym niesłyszących, określone są w Komunikacie dyrektora Centralnej Komisji\nEgzaminacyjnej w sprawie szczegółowych sposobów dostosowania warunków i form\nprzeprowadzania egzaminu maturalnego w danym roku szkolnym.\nW dalszej części tego rozdziału przedstawiono dostosowane dla osób niesłyszących\nprzykładowe zadania z rozwiązaniami na egzamin pisemny na poziomie rozszerzonym.\nZadania zostały wybrane z części 2. informatora, dlatego nie podaje się pod nimi ponownie\nwymagań ogólnych i szczegółowych z podstawy programowej. Zachowano również numerację\nzadań.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 155\nCzęść 1. Test\nPrzeczytaj uważnie tekst, a następnie wykonaj zadania umieszczone pod nim. Odpowiadaj\ntylko na podstawie tekstu i tylko własnymi słowami - chyba że w zadaniu polecono inaczej.\nUdzielaj tylu odpowiedzi, o ile Cię poproszono.\nWiązka 1.\nSławomir Mrożek\nHamlet\nWezwał mnie dyrektor i powiedział:\n- Gratuluję, postanowiliśmy powierzyć panu rolę Hamleta.\nJak każdy aktor zawsze marzyłem, żeby tę rolę zagrać. Toteż nie posiadałem się ze\nszczęścia. Wylewnie podziękowałem dyrektorowi, obiecując, że dołożę wszelkich starań, aby\nwywiązać się należycie z powierzonego mi zadania.\nJuż miały zacząć się próby, kiedy dyrektor wezwał mnie ponownie. Wydawał się nieco\nzakłopotany.\n- Zaszła pewna okoliczność. Zespół uważa, że powierzenie panu roli Hamleta jest\nfaworyzowaniem jednostki.\n- To znaczy, że Hamleta zagra ktoś inny?\n- Nie, to byłoby także faworyzowanie jednostki. Ale znaleźliśmy wyjście. Hamleta zagra\npan i jeszcze ośmiu innych aktorów. Więcej niż dziewięciu takich, którzy mogą mniej więcej\nwyglądać na Hamleta, na szczęście nie mam w zespole.\n- Rozumiem, to znaczy ja i jeszcze ośmiu na zmianę.\n- Nie, wszyscy jednocześnie.\n- Jak to jednocześnie Chyba nie w tym samym przedstawieniu\n- Tak, w tym samym, każdego wieczora.\n- Przecież to niemożliwe! Dziewięciu Hamletów w jednym Hamlecie?\n- Tak.\n- Aha, to znaczy pierwszy wychodzi, drugi wchodzi, wychodzi, wchodzi trzeci i tak dalej.\n- Nie, bo wtedy wyłania się problem kolejności i następuje pogwałcenie\nrównouprawnienia. Nikt nie powinien być pierwszy, ani drugi, ani dziewiąty. Pan zapomina, że\nwszyscy muszą mieć równe szanse.\n- Więc jak?\n- Chórem.\nOpadłem na krzesło. Dyrektor wstał, wyszedł zza biurka i położył mi rękę na ramieniu.\n- Głowa do góry! Społecznie będziemy w porządku, ale i artystycznie może być duże\nosiągnięcie. Mamy już reżysera, który się tego podejmie, bardzo interesujący eksperyment,\nawangardowy. Rozszczepienie Hamleta na dziewięć osobowości, pan rozumie.\n- Rozumiem. Psychologia dna.\n- Świetnie pan to ujął.\nPotem nachylił się i dodał ściszonym głosem:\n- A między nami, nikt panu nie zabroni mówić głośniej niż inni.\nZaczęły się próby. Trochę ciasno było w garderobie i na scenie żeśmy się o siebie\nnawzajem potykali, ale za to powstał silny duch kolektywu.\nTak doszło do premiery. Pierwszy akt jakoś minął, ale kiedy doszło do sceny na\ncmentarzu, zabrakło dla mnie czaszki Yoricka, bo rekwizytor się pomylił i przygotował tylko\n156 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\nosiem sztuk. Wobec tego chciałem odebrać czaszkę koledze z lewej strony, ale ten nie chciał\noddać i razem wpadliśmy do grobu. Tymczasem ci na górze też zaczęli się bić, bo nasza\nczaszka tam została, więc czaszek w dalszym ciągu było osiem, ale ich teraz było siedmiu\ni każdy chciał mieć dwie.\nByło dziewięć wypadków kontuzji ogólnej, pięć uszkodzeń twarzy i trzy wypadki ran\nkłutych. Kto powiedział, że Hamlet jest tragedią jednostki?\nSławomir Mrożek, Hamlet, [w:] tenże, Małe prozy, Kraków 1990.\nZadanie 1. (0-2)\nDokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź, która - zgodnie z tekstem Sławomira Mrożka -\nstanowi uszczegółowienie zawartego w tym zdaniu argumentu. Uzasadnij wybraną\nodpowiedź.\nSławomir Mrożek w opowiadaniu Hamlet buduje sytuację absurdalną, o czym świadczy\nA. budowanie rozwoju akcji na bazie kolejnych paradoksów.\nB. obecność dialogów charakteryzujących postacie.\nC. wprowadzenie elementów patosu w kreacji bohaterów.\nD. wprowadzenie narracji personalnej.\nUzasadnienie:\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne wskazanie odpowiedzi i jej uzasadnienie.\n1 pkt - poprawne wskazanie odpowiedzi.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt\nA\nUzasadnienie: Budowanie rozwoju akcji na bazie kolejnych paradoksów wynika z kolejnych\netapów obsadzania roli Hamleta oraz wydarzeń z tym związanych, które skutkują wewnętrznie\nsprzecznym rozwiązaniami.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nA\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 157\nZadanie 2. (0-1)\nPoniżej przedstawiono wybrane rodzaje argumentów.\nA. argument odwołujący się do namiętności (pasji)\nB. argument odwołujący się do groźby\nC. argument odwołujący się do następstw\nDokończ zdanie - wpisz literę odpowiadającą argumentowi, którego używa dyrektor\nw trakcie rozmowy z bohaterem.\nDyrektor, aby uniknąć faworyzowania jednostki, obsadza 9 aktorów w roli Hamleta i uzasadnia\nswoją decyzję, wykorzystując .\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nC\nZadanie 3. (0-2)\nSławomir Mrożek zastosował w Hamlecie różne formy wyliczeń. Wypisz z tekstu dwa\nich przykłady i wyjaśnij, jaką funkcję pełni w tekście opowiadania wielokrotne\nwykorzystanie tego środka stylistycznego.\nPrzykłady wyliczeń:\nFunkcja w tekście:\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne wypisanie dwóch przykładów wyliczeń i określenie ich funkcji w tekście.\n1 pkt - poprawne wypisanie dwóch przykładów wyliczeń lub określenie ich funkcji w tekście.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawne lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt\nPrzykłady wyliczeń: pierwszy wychodzi, drugi wchodzi, wychodzi, wchodzi trzeci; pierwszy,\nani drugi, ani dziewiąty.\nByło dziewięć wypadków kontuzji ogólnej, pięć uszkodzeń twarzy i trzy wypadki ran kłutych.\nFunkcja w tekście: Wielokrotne zastosowanie wyliczeń w opowiadaniu pozwala na piętrzenie\ninformacji, jej zwielokrotnienie i wyolbrzymienie, ponieważ wyliczenia łączą się z gradacją,\na wszystko to służy podkreśleniu groteskowego i absurdalnego charakteru sytuacji.\n158 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\nZadanie 5. (0-3)\nPrzeczytaj zamieszczony poniżej fragment Hamleta Williama Szekspira.\nWilliam Szekspir\nHamlet\nAkt V, Scena I\nHAMLET\nPozwól, niech się jej przyjrzę. Biedny Yoricku! Znałem go, mój Horacy; był to człowiek\nniewyczerpany w żartach, niezrównanej fantazji, mało tysiąc razy piastował mię na ręku,\na teraz - jakże mię jego widok odraża i aż w gardle ściska! Tu wisiały owe wargi, które nie\nwiem jak często całowałem. Gdzież są teraz twoje drwinki, twoje wyskoki, twoje śpiewki, twoje\nkoncepty, przy których cały stół trząsł się od śmiechu? Nic-że z nich nie pozostało na\nwyszydzenie swych własnych, tak teraz wyszczerzonych zębów? Idź-że teraz do gotowalni\nmodnej damy i powiedz jej, że chociażby się na cal grubo malowała, przecież się takiej\nfizjognomii doczeka. Pobudź ją przez to do śmiechu.\nWilliam Szekspir, Hamlet. Książę Danii, Bydgoszcz 2013.\n5.1. Napisz, kim był za życia Yorick, z którego czaszką rozmawia Hamlet.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawna odpowiedź.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawną lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie ocenione na 1 pkt\nYorick - królewski błazen na dworze ojca Hamleta, starego króla Hamleta.\n5.2. Wyjaśnij, dlaczego czaszka Yoricka jest kluczowym rekwizytem w opowiadaniu\nSławomira Mrożka? W swoim uzasadnieniu wykorzystaj tekst Sławomira Mrożka,\nfragment Hamleta Williama Szekspira oraz całość dramatu.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 159\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne uzasadnienie z wykorzystaniem opowiadania Mrożka, fragmentu Hamleta\nSzekspira i całego dramatu.\n1 pkt - poprawne uzasadnienie z wykorzystaniem opowiadania Mrożka, fragmentu dramatu\nHamleta Szekspira lub całego dramatu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie ocenione na 2 pkt\nYorick w dramacie Szekspira był królewskim błaznem na dworze ojca Hamleta. Kopiąc grób\ndla Ofelii, grabarze wykopują jego czaszkę. Hamlet z czaszką w dłoni snuje rozważania\negzystencjalne. Czaszka Yoricka staje się również rekwizytem, który decyduje o zwrocie akcji\nw opowiadaniu Mrożka. Kolejne próby przedstawienia rozbudziły w zespole „ducha\nkolektywu”, jak stwierdza narrator, ale kłótnia o czaszkę Yoricka wszystko paradoksalnie\nodwróciła i doprowadziła do bijatyki. Sytuacja groteskowa urosła do absurdu. Obraz ma\nironiczną wymowę, a obecność czaszki królewskiego błazna jeszcze ją wzmacnia -\nzachowania bohaterów stają się błazeńskie.\nPrzykładowe rozwiązanie ocenione na 1 pkt\nCzaszka Yoricka jest kluczowym elementem opowiadania Mrożka, ponieważ odzwierciedla\nkomizm i absurdalność sytuacji. Jest ona najbardziej znanym elementem dramatu Szekspira.\nTo z nią utożsamiany jest Hamlet. Co więcej sama czaszka w XV i XVI wieku była najczęściej\nużywanym rekwizytem, który symbolizował śmierć i przemijalność ludzkiej egzystencji.\nZadanie 7. (0-2)\nPrzeczytaj zamieszczony poniżej fragment wypowiedzi Hamleta, wygłoszonej po\nzakończonym przedstawieniu sztuki, którą bohater zatytułował „Pułapka na myszy”.\nWilliam Szekspir\nHamlet\nAkt III, Scena II\nHAMLET\nNiech ryczy z bólu ranny łoś.\nZwierz zdrów przebiega knieje,\nKtoś nie śpi, aby spać mógł ktoś,\nTo są zwyczajne dzieje.\nWilliam Szekspir, Hamlet. Książę Danii, Bydgoszcz 2013.\nWyjaśnij znaczenie cytowanego fragmentu w kontekście całego dramatu Williama\nSzekspira. W odpowiedzi uwzględnij tytuł wystawionej przez Hamleta sztuki.\n160 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne wyjaśnienie znaczenia fragmentu w kontekście całego dramatu\nuwzględniające znaczenie tytułu sztuki wystawionej przez Hamleta.\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie znaczenia fragmentu w kontekście całego dramatu lub\npoprawne wyjaśnienie znaczenia tytułu sztuki wystawionej przez Hamleta w kontekście\ncałego dramatu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie ocenione na 2 pkt\nWystawienie przedstawienia ma kluczowe znaczenie dla przebiegu zdarzeń dramatycznych\ni stanowi punkt kulminacyjny dramatu. Konsekwencją wystawienia sztuki jest zwrot akcji\nzmierzający do zdemaskowania zbrodni Klaudiusza.\nFragment oddaje reakcję Hamleta na wzburzenie Klaudiusza po wystawieniu sztuki, którą\nbohater przygotował z grupą wędrownych aktorów. Pokazano w niej zabójstwo, które było\nwiernym obrazem zabicia starego króla Hamleta dokonanego przez Klaudiusza. Hamlet\nzatytułował je „Pułapka na myszy”, bowiem liczył na to, że Klaudiusz swoją reakcją potwierdzi\nswoją winę i złapie się w zastawioną na niego pułapkę, którą była wystawiona sztuka.\nPrzykładowe rozwiązanie ocenione na 1 pkt\nSztuka nazywa się w taki sposób, ponieważ podczas jej wystawienia Hamlet mógł odkryć, czy\njego wuj zabił jego ojca. Fabuła odnosiła się do wydarzeń, które rozegrały się pomiędzy\nKlaudiuszem i starym Hamletem, o których Hamleta poinformował duch zmarłego ojca. Dzięki\nprzedstawieniu główny bohater dowiedział się, że to, co powiedział mu duch, było prawdą.\nZadanie 8. (0-2)\nPrzeczytaj fragment komentarza do dramatu Williama Szekspira.\nHamletowi nie wystarczy prosty żołnierski kodeks honorowy, bo wzrok jego sięga głębiej\ni bardziej sceptycznie w te kosmiczne warunki ludzkiego bytu, które reprezentował\nsymbolicznie teatr Shakespeare’a. Wzrok jego sięga poza miałkie zawikłania ludzkie,\npokazane na pierwszym planie, i obejmuje zarówno porządek społeczny […], jak i porządek\ngwiezdny.\nFrancis Ferguson, „Hamlet. Królewicz duński”. Antologia działania, [w:] Sztuka interpretacji, t. 1., wybór i oprac.\nHenryk Markiewicz, Wrocław 1971.\nRozstrzygnij, czy Hamlet Williama Szekspira jest tylko tragedią jednostki. Uzasadnij\nswoją odpowiedź, odwołując się do całości dramatu oraz fragmentu komentarza\nFrancisa Fergusona.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 161\nZasady oceniania\n2 pkt - rozstrzygnięcie i poprawne uzasadnienie w odniesieniu do całego dramatu Szekspira\ni z wykorzystaniem tekstu naukowego.\n1 pkt - - rozstrzygnięcie i poprawne uzasadnienie w odniesieniu do całego dramatu Szekspira.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie ocenione na 2 pkt\nHamlet Szekspira jest zarówno tragedią jednostki, jak i całego państwa. Zaproponowane przez\nFrancisa Fergusona odczytanie znaczeń uniwersalnych z odniesieniem do problematyki\nspołecznej i metafizycznej dramatu znajduje potwierdzenie w dziele Szekspira. Autor tragedii\nna pierwszym planie umieszcza dramat Hamleta, ale wprowadza dzięki symbolom\ni archetypom także odwieczne prawdy. W osobie bohatera ukazuje jednostkę zmagającą się\nz różnymi dylematami życiowymi i moralnymi, człowieka walczącego ze swoją słabością,\nsnującego rozważania dotyczące życia, sztuki, moralności. Równocześnie autor ukazuje\ntragedię państwa, które chyli się ku upadkowi, a łamanie odwiecznych praw i zasad\nobowiązujących w życiu społecznym prowadzi Danię do upadku. W efekcie Fortynbras, król\nNorwegii, któremu nie udało się podbić Danii, wraca do niej jako przyszły władca, ponieważ\nkrólestwo upadło samo, doprowadzone do zguby występkami ludzi nim rządzących.\nPrzykładowe rozwiązanie ocenione na 1 pkt\nHamlet nie jest tylko tragedią jednostki, ponieważ główny bohater niejednokrotnie odwoływał\nsię do historii innych postaci, mówił wprost o wydarzeniach, które sprawiły, że w ciężkiej\nsytuacji był nie tylko on, ale i jego rodzina czy cały naród. Szczególnie często wskazywał na\ntragedię związaną ze związkiem Gertrudy i Klaudiusza oraz bratobójczą śmiercią jego ojca.\nZadanie 9. (0-3)\nPrzeczytaj uważnie poniższy tekst, w którym John Stuart Mill - jeden z twórców nowożytnego\nutylitaryzmu - przedstawia i wyjaśnia główne założenia tej teorii etycznej.\nNauka, która przyjmuje jako podstawę moralności użyteczność, czyli zasadę\nnajwiększego szczęścia, głosi, że czyny są dobre, jeżeli przyczyniają się do szczęścia, złe,\njeżeli przyczyniają się do czegoś przeciwnego. Przez szczęście rozumie się przyjemność\ni brak cierpienia; przez nieszczęście - cierpienie i brak przyjemności [ ]\nMoralność utylitarystów uznaje w człowieku zdolność poświęcenia swojego własnego\nnajwiększego dobra dla dobra innych. Zaprzecza tylko temu, by poświęcenie to było samo\nprzez się dobrem i uważa je za marnotrawstwo, jeżeli nie powiększa ogólnej sumy szczęścia\nalbo nie zmierza do jej powiększenia. Jedyną ofiarą z samego siebie, którą pochwala, jest\noddanie się szczęściu innych czy też realizowaniu pewnych jego warunków niezbędnych, przy\nczym to szczęście innych może być szczęściem całej ludzkości bądź też szczęściem pewnych\njednostek w granicach wyznaczonych przez interesy wspólne całej ludzkości […]\n162 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\nKażdy człowiek, w wypadku jeżeli tylko złe prawa i konieczność podporządkowania się\ncudzej woli nie pozbawią go możności korzystania z tych źródeł szczęścia, które są w jego\nzasięgu, znajdzie niechybnie to życie godne pozazdroszczenia, przy założeniu, że ominą go\nprawdziwe niepowodzenia życiowe, stanowiące wielkie źródła fizycznego i duchowego\ncierpienia, takie jak: nędza, choroba, a także niewdzięczność, upadek moralny albo\nprzedwczesna śmierć tych, których się kocha. Najważniejszym tedy zagadnieniem jest walka\nz tego rodzaju nieszczęściami, mało kto bowiem może być od nich całkowicie wolny. Prawda,\nże w obecnych warunkach niepodobna tym nieszczęściom zapobiec, a nieraz nawet trudno je\nw sposób odczuwalny złagodzić. Jednakże nikt poważny nie wątpi, że to, co stanowi\nnajwiększe, niezaprzeczone zło naszego świata, może być w znacznej mierze usunięte i że -\njeżeli tylko ludzkość będzie szła nadal po drodze postępu - zostanie ostatecznie bardzo\nograniczone. Bieda, która zawsze pociąga cierpienie, da się całkowicie pokonać przez\nrozumną politykę społeczną popartą przez zapobiegliwość i rozsądek jednostek.\nJohn Stuart Mill, Utylitaryzm, tłum. M. Ossowska, Warszawa 2005.\nSformułuj dwa argumenty popierające tezę, że Stanisława Wokulskiego można uznać\nza zwolennika utylitaryzmu oraz dwa argumenty przeciwko tej tezie. Swoją odpowiedź\nuzasadnij. W uzasadnieniu odwołaj się do przywołanego tekstu J.S. Milla oraz całego\nutworu Lalka B. Prusa - argumentację zilustruj konkretną sytuacją z lektury.\nArgument 1. popierający tezę, że S. Wokulskiego można uznać za utylitarystę:\nArgument 2. popierający tezę, że S. Wokulskiego można uznać za utylitarystę:\nArgument 1. popierający tezę, że S. Wokulskiego nie można uznać za utylitarystę:\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 163\nArgument 2. popierający tezę, że S. Wokulskiego nie można uznać za utylitarystę:\nZasady oceniania\n3 pkt - sformułowanie dwóch trafnych argumentów popierających tezę, że Stanisław Wokulski\nmoże być uznany za zwolennika utylitaryzmu i dwóch trafnych argumentów\npopierających tezę, że Stanisława Wokulskiego nie można uznać za zwolennika\nutylitaryzmu.\n2 pkt - sformułowanie jednego trafnego argumentu popierającego tezę, że Stanisław Wokulski\nmoże być uznany za zwolennika utylitaryzmu i jednego trafnego argumentu\npopierającego tezę, że Stanisława Wokulskiego nie można uznać za zwolennika\nutylitaryzmu ALBO sformułowanie dwóch trafnych argumentów popierających tezę, że\nStanisław Wokulski może być uznany za zwolennika utylitaryzmu ALBO sformułowanie\ndwóch trafnych argumentów popierających tezę, że Stanisława Wokulskiego nie\nmożna uznać za zwolennika utylitaryzmu.\n1 pkt - sformułowanie jednego trafnego argumentu popierającego tezę, że Stanisław Wokulski\nmoże być uznany za zwolennika utylitaryzmu ALBO jednego trafnego argumentu\npopierającego tezę, że Stanisława Wokulskiego nie można uznać za zwolennika\nutylitaryzmu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi\nPrzykładowe rozwiązanie ocenione na 3 pkt\nArgument 1. popierający tezę, że S. Wokulskiego można uznać za utylitarystę:\nZgodnie z teorią utylitaryzmu czyny są dobre, jeśli przyczyniają się do szczęścia. Utylitarysta\npoświęca również swoje największe dobro dla dobra innych. Główny bohater Lalki, Stanisław\nWokulski był wrażliwy na ludzką nędzę. Zdobył majątek, a dzięki jego posiadaniu mógł\npomagać biedniejszym ludziom np. Wysockiemu i jego rodzinie, Pani Stawskiej, inkasentowi\nObermanowi; udzielał się także charytatywnie. Pomaganie innym sprawiało mu przyjemność.\n164 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\nArgument 2. popierający tezę, że S. Wokulskiego można uznać za utylitarystę:\nUtylitarysta jest zdolny do oddania innym tego, co jest dla niego najcenniejsze. Stanisław\nWokulski oddał Izabeli Łęckiej swoje serce i poświęcił dla niej swoje marzenia. Wyznając jej\nmiłość powiedział, że może znajdzie na świecie mężczyzn przystojniejszych i bogatszych od\nniego, ale nigdzie nie znajdzie przywiązania takiego, jak jego. W dowód miłości podarował jej\nmetal lżejszy od wody, który otrzymał od naukowca, profesora Geista. Gest ten można\nodczytać jako rezygnację z marzeń o odkryciach naukowych - Wokulski miał okazję\nnawiązania współpracy z Geistem, który szukał sponsora i wspólnika w prowadzeniu badań\nnad wynalezieniem metalu lżejszego od powietrza. Wokulski zrezygnował z tej szansy, żeby\nbyć blisko Izabeli, móc się z nią ożenić i uszczęśliwić ją, dbając o jej dobrobyt.\nArgument 1. popierający tezę, że S. Wokulskiego nie można uznać za utylitarystę:\nGłówny bohater Lalki poświęcał swoją energię i pieniądze głównie po to, aby zdobyć\nprzychylność Izabeli Łęckiej i się z nią ożenić, co nie jest zgodne z zasadą utylitaryzmu, gdyż\nw jej świetle należy zabiegać o maksymalizowanie dobra w świecie i ograniczanie cierpień.\nIstotą utylitaryzmu nie jest zabieganie o własne szczęścia, ale o maksymalne pomnażanie\nszczęścia w świecie. Działania Wokulskiego były zaś podporządkowane zasadniczo\nwłasnemu szczęściu, którego upatrywał w małżeństwie z Izabelą Łęcką. Aby ten cel osiągnąć,\nWokulski wydawał pieniądze na rzeczy zbędne - np. na wykupienie zastawy obiadowej\nŁęckich, zakup po zawyżonej świadomie cenie ich kamienicy czy też opłacanie klakierów\noklaskujących występy w teatrze Rossiego, co zresztą nie przynosiło mu przyjemności i na\nogół go unieszczęśliwiało.\nArgument 2. popierający tezę, że S. Wokulskiego nie można uznać za utylitarystę:\nWokulski wielokrotnie miał świadomość tego, że nie wykorzystuje swoich możliwości\ni pieniędzy we właściwy sposób, w sposób który zalecałby np. utylitaryzm. Pomoc\nposzczególnym osobom zasługuje na uznanie i mieści się w ramach utylitarystycznej zasady\nnajwiększego szczęścia, ale nie równoważy to niewłaściwych - z punktu widzenia utylitaryzmu\n- działań Wokulskiego, które były przede wszystkim zorientowane na próbach uszczęśliwienia\nsiebie i Izabeli Łęckiej - jak się zresztą okazało, próbach nieskutecznych. Także składane\nprzez Wokulskiego środki na cele dobroczynne były związane jedynie z chęcią przypodobania\nsię Łęckim i zdobycia uznania. Jak sam Wokulski przyznawał, nie był zainteresowany\nrzeczywistymi celami tych działań i można przypuszczać, że środki te niekoniecznie były\ndobrze spożytkowane, co także nie jest zgodne z zasadą największego szczęścia.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 165\nUchwała Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego\noraz Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich\no informatorach maturalnych od 2023 roku\nZ opinii Recenzentów:\nW formule egzaminu pisemnego na poziomie rozszerzonym zaplanowano dwie części: I. Test\nsprawdzający zarówno umiejętności językowe, jak też znajomość i rozumienie zagadnień\nhistorycznoliterackich, oraz II. Wypracowanie sprawdzające umiejętność tworzenia wypowiedzi\nargumentacyjnej na jeden z dwóch podanych tematów. Tak pomyślana formuła egzaminu\npisemnego integruje obszary kształcenia literackiego i językowego. Proporcje liczby punktów\nmożliwych do osiągnięcia przenoszą punkt ciężkości z wagi części testowej na wypracowanie. Jest\nto zasadne na poziomie rozszerzonym. Ponadto, w części testowej znajdą się głównie zadania\notwarte, co pozwoli na rzetelne i całościowe zaprezentowanie wiedzy i umiejętności. Co ważne,\ntakże w poszczególnych zadaniach testowych może być integrowana wiedza z zakresu kształcenia\nliterackiego i językowego.\nOpracowana formuła egzaminu maturalnego z języka polskiego na poziomie rozszerzonym od roku\nszkolnego 2022/2023 stawia duże wymagania zarówno przed absolwentami, jak też\nprzygotowującymi ich do egzaminu nauczycielami. Z perspektywy szkolnictwa wyższego pozwala\nz optymizmem czekać na przyszłych studentów, którzy osiągną wysokie wyniki na egzaminie\nwymagającym solidnej porcji wiedzy i umiejętności stricte polonistycznych, niezbędnych w toku\nstudiów humanistycznych.\ndr Renata Bryzek\nEgzamin pisemny na poziomie podstawowym składający się z trzech części sprawdza nie tylko\nrozumienie tekstu, lecz także umiejętność korzystania z niego - porównywania go z innym tekstem,\nanalizowania i syntetyzowania, znajomość zagadnień historycznoliterackich i umiejętność tworzenia\nwypowiedzi\nargumentacyjnej.\nNapisanie\nwypracowania\nwymaga\nomówienia\nproblemu\nsformułowanego w temacie na podstawie dwóch utworów literackich (w tym jednego z listy lektur\nobowiązkowych) i dwóch kontekstów, co wyklucza ograniczenie się do interpretacji znanego z lekcji\ntekstu czy streszczanie go. Już zatem na poziomie podstawowym uczeń powinien wykazać się nie\ntylko dobrą znajomością lektur, rozumieniem funkcji środków artystycznych, lecz także\numiejętnością wykorzystania nabytej w szkole kompetencji kulturowej.\nNa poziomie rozszerzonym w wypracowaniu konieczne jest rozważenie problemu (np. osadzenia\ndzieła literackiego w kontekście kultury epoki, funkcji aluzji, paraboli, roli autobiografii itd.\nw literaturze) na podstawie wskazanej lektury, utworów literackich z dwóch różnych epok oraz\nwybranego kontekstu. I na tym poziomie rezygnuje się więc z typowej interpretacji utworów na rzecz\ndobrej znajomości lektur, umiejętności rozumienia tekstów, obecnych w nich zabiegów\nartystycznych, wiedzy o epokach i konwencjach literackich oraz wiedzy o kulturze.\ndr hab. Anna Cegieła, prof. UW\nPowiązanie tekstów literackich z tekstami filozoficznymi czy naukowymi jest bardzo cenną\npropozycją o charakterze metodycznym. W ten sposób uczeń może zostać zachęcony i do\nsamodzielnej lektury, i do łączenia wiedzy otrzymanej na lekcjach innych przedmiotów,\nz problematyką językową czy literacką.\nprof. zw. Jakub Z. Lichański\nEGZAMIN\nMATURALNY\nJęzyk polski\nISBN 978-83-66725-04-1\n9 7 8 8 3 6 6 7 2 5 0 4 1","answer":"C","answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony/zad-Temat_6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":142,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"}]}