{"paper":{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"variant":null,"exam_pdf":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy.pdf","key_pdf":null,"question_count":82,"source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},"questions":[{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/1","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"1","points":null,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 1.:\nskłada się z polecenia, zawierającego zagadnienie w formie twierdzenia lub pytania,\nodnoszącego się do lektury obowiązkowej oraz wybranego kontekstu zgodnie\nze schematem przedstawionym w TABELI 2.\ndaje możliwość sprawdzenia znajomości treści i problematyki lektury obowiązkowej\nwskazanej w podstawie programowej na poziomie podstawowym oraz umiejętności\ninterpretacji utworów z wykorzystaniem wiedzy historyczno- i teoretycznoliterackiej oraz\nkulturowej\numożliwia zdającemu zaprezentowanie poziomu dojrzałości intelektualnej, pogłębionego\nrozumienia literatury, a także wykazanie się sprawnością językowo-retoryczną.\n16 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nTABELA 2. SCHEMAT POLECENIA W ZADANIU 1. (LEKTURA OBOWIĄZKOWA)\nSCHEMAT POLECENIA DO\nLEKTURY OBOWIĄZKOWEJ\nOMAWIANEJ W CAŁOŚCI\nLEKTURY OBOWIĄZKOWEJ\nOMAWIANEJ WE FRAGMENTACH\nZAGADNIENIE\nW FORMIE\nTWIERDZENIA\nLUB PYTANIA\nnp.\nMotyw cierpienia niezawinionego.\nnp.\nCzym dla człowieka może być\ndoświadczenie samotności?\nELEMENT 1.\nPOLECENIA:\nWSKAZANIE\nLEKTURY\nOmów zagadnienie na podstawie\n„Dżumy” Alberta Camusa.\nOmów zagadnienie na podstawie\nznanych Ci fragmentów „Pieśni\no Rolandzie”.\nELEMENT 2.\nPOLECENIA:\nKONTEKST\nW swojej odpowiedzi uwzględnij\nrównież wybrany kontekst.\nW swojej odpowiedzi uwzględnij\nrównież wybrany kontekst.\nPolecenia do zadania 1. mają charakter jawny i zostaną opublikowane w komunikacie\ndyrektora CKE przed egzaminem maturalnym w terminie określonym w rozporządzeniu\nMinistra Edukacji.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/2","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"2","points":null,"ptype":"closed","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 2.:\nskłada się z polecenia i tekstu (w zadaniach stosowane są trzy typy tekstów:\nnieliterackie, literackie i ikoniczne), zawierającego zagadnienie w formie twierdzenia lub\npytania odnoszącego się do załączonego tekstu oraz wybranego kontekstu zgodnie\nze schematem przedstawionym w TABELI 3.\numożliwia zdającemu wykazanie się dojrzałością intelektualną, orientacją w problemach\nkultury, w tym literatury, sztuki lub języka, a także wykazanie się sprawnością\njęzykowo-retoryczną oraz rozumieniem tekstu stanowiącego inspirację do wypowiedzi\nodwołuje się do wiadomości i umiejętności z III etapu edukacyjnego.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego jako przedmiotu obowiązkowego 17\nTABELA 3. SCHEMAT POLECENIA W ZADANIU 2. (LITERATURA/SZTUKA/JĘZYK)\nSCHEMAT POLECENIA DO ZAGADNIENIA ZWIĄZANEGO\nZ LITERATURĄ\n(ZADANIA\nZAWIERAJĄCE\nMATERIAŁ LITERACKI)\nZE SZTUKĄ\n(ZADANIA ZAWIERAJĄCE\nMATERIAŁ IKONICZNY)\nZ JĘZYKIEM\n(ZADANIA\nZAWIERAJĄCE\nMATERIAŁ DO\nANALIZY JĘZYKOWEJ)\nZAGADNIENIE\nW FORMIE\nTWIERDZENIA\nLUB PYTANIA\nnp.\nKryzys wartości\nw świecie skażonym\nzłem.\nnp.\nTworzenie -\nnaśladowanie\nrzeczywistości czy jej\nwyobrażanie?\nnp.\nZróżnicowanie\njęzykowe\nwypowiedzi jako\nsposób wyrażania\nemocji.\nELEMENT 1.\nPOLECENIA:\nTEKST\nŹRÓDŁOWY\nOmów zagadnienie\nna podstawie\nzamieszczonego\nponiżej materiału\nOmów zagadnienie\nna podstawie\nzamieszczonego\nponiżej materiału\nOmów zagadnienie\nna podstawie\nzamieszczonego\nponiżej materiału\nELEMENT 2.\nPOLECENIA:\nTEKST 2.\nALBO\nWŁASNE\nDOŚWIADCZENIA\noraz\nwybranego tekstu\nkultury albo utworu\nliterackiego.\noraz\nwybranego utworu\nliterackiego.\noraz\nwybranego tekstu\nkultury albo utworu\nliterackiego, albo\nwłasnych\ndoświadczeń\nkomunikacyjnych.\nWybrany utwór literacki, będący drugim tekstem, do którego odwołuje się zdający w swojej\nwypowiedzi, może być:\nlekturą obowiązkową\nlekturą uzupełniającą\nutworem literackim niebędącym lekturą, w tym utworem poetyckim.\nPrzebieg egzaminu\nPrzebieg egzaminu przedstawiono w TABELI 4.\nTABELA 4. PRZEBIEG EGZAMINU USTNEGO\nPRZEBIEG EGZAMINU\nCZAS TRWANIA\nCZYNNOŚCI\nORGANIZACYJNE\nZdający losuje zestaw egzaminacyjny zawierający\ndwa zadania.\nPRZYGOTOWANIE\nZDAJĄCEGO DO\nWYPOWIEDZI\nMONOLOGOWYCH\nZdający przygotowuje się do wygłoszenia\nwypowiedzi monologowych na dwa tematy\nzamieszczone w wylosowanym zestawie (może\nw tym czasie przygotować ramowy plan\nwypowiedzi, konspekt, notatki pomocnicze).\nNie więcej niż\n15 minut.\n18 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nWYPOWIEDZI\nMONOLOGOWE\nZDAJĄCEGO\nZdający wygłasza wypowiedzi monologowe.\nWypowiedzi monologowe zdającego nie mogą być\nprzerywane przez zespół przedmiotowy\n(z wyjątkiem sytuacji, kiedy upłynął czas na nie\nprzeznaczony). Zdający nie musi realizować zadań\nw kolejności, w jakiej zostały zamieszczone\nw zestawie zadań egzaminacyjnych - może\nrozpocząć wypowiedź od wybranego przez siebie\nzadania.\nNie więcej niż\n10 minut (może\nje wygłosić\nw czasie\nkrótszym niż 10\nminut).\nROZMOWA\nZESPOŁU\nPRZEDMIOTOWEGO\nZE ZDAJĄCYM\nRozmowa zespołu przedmiotowego ze zdającym\nmoże dotyczyć:\nzagadnień określonych w poleceniach do obu\nzadań lub do jednego z dwóch zadań\nutworu literackiego albo tekstu kultury, w tym\nmateriału ikonicznego, dołączonego\ndo polecenia\ntreści utworów literackich i tekstów kultury\nprzywołanych przez zdającego\nw wypowiedziach.\nW trakcie rozmowy zdający odpowiada na pytania,\nrealizuje polecenia lub odnosi się do zagadnienia\nprzedstawionego przez zespół przedmiotowy\n(łącznie od 1 do 3 pytań/poleceń/zagadnień).\nZadawane pytania nie mogą dotyczyć\nfaktograficznych detali dotyczących lektury\nobowiązkowej / omówionych tekstów kultury.\nCo najmniej jedno z pytań/poleceń/zagadnień\nw rozmowie do zadania 1. i/lub zadania 2. będzie\ndotyczyło refleksji indywidualnej zdającego\nzwiązanej z omawianym problemem, tzn. zostanie\nsformułowane w taki sposób, aby umożliwić\nzdającemu odniesienie się do któregokolwiek\nz zadań egzaminacyjnych z własnej perspektywy,\nprzedstawienie własnego stanowiska, np.\nw przypadku tematu: Czym dla człowieka\nmoże być doświadczenie samotności? zdający\nmoże zostać poproszony o odpowiedź np. na\ntakie pytania:\n✓ Czy wyobrażasz sobie swoje życie\nw samotności, takie jak Konrada z III cz.\n„Dziadów” Adama Mickiewicza? Uzasadnij\nodpowiedź.\n✓ Czy postawa Konrada z Wielkiej\nImprowizacji jest dla ciebie przekonująca?\nUzasadnij odpowiedź.\nNie więcej niż\n5 minut.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego jako przedmiotu obowiązkowego 19\nw przypadku tematu: Tworzenie -\nnaśladowanie rzeczywistości czy jej\nwyobrażanie? zdający może zostać\npoproszony o odpowiedź np. na takie pytania:\n✓ Którą strategię tworzenia\nprzyjęłabyś/przyjąłbyś, gdybyś była/był\nartystą: klasyczną czy awangardową?\nUzasadnij odpowiedź.\n✓ Czy wolisz czytać książki, które bardziej\nnaśladują rzeczywistość, czy takie, które ją\nkreują? Uzasadnij odpowiedź.\n✓ Które dzieła są bardziej przydatne młodemu\nczłowiekowi we współczesnym świecie -\nnaśladujące rzeczywistość czy kreujące ją?\nUzasadnij odpowiedź.\nWykonanie obu zadań egzaminacyjnych w części ustnej wymaga:\nzrozumienia tematów wypowiedzi i sformułowanych w nich zagadnień\nwykorzystania znajomości lektury obowiązkowej i umiejętności jej odczytania\ndo omówienia zagadnienia określonego w zadaniu 1.\nodczytania (interpretacji) dołączonego tekstu kultury pod kątem wskazanego\nw poleceniu zagadnienia, odwołania się do innych tekstów kultury albo własnych\ndoświadczeń, wykorzystania wiedzy i umiejętności z zakresu historii i teorii literatury,\njęzyka i retoryki do omówienia zagadnienia określonego w zadaniu 2.\nodwołania się do wybranych kontekstów związanych z tematem wypowiedzi\nopracowania wypowiedzi pod względem kompozycyjnym i językowo-stylistycznym\nwygłoszenia wypowiedzi zgodnie z zasadami retoryki\nudziału w rozmowie dotyczącej zagadnienia/zagadnień określonych w poleceniu/\npoleceniach oraz wygłoszonych wypowiedzi monologowych.\n\nPrzykładowe zadania do części ustnej (bez określania poziomu) wraz\nz rozwiązaniami znajdują się na stronach 52-70.\n20 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nZASADY OCENIANIA EGZAMINU USTNEGO\nZa egzamin ustny zdający będzie mógł otrzymać maksymalnie 30 punktów. Oceniając\nwypowiedzi zdającego, członkowie zespołu przedmiotowego będą przydzielali punkty\nw czterech kryteriach, tj.:\n1. aspekt merytoryczny wypowiedzi monologowych w zadaniach 1. i 2. (od 0 do 16 pkt)\n2. kompozycja wypowiedzi monologowych w zadaniach 1. i 2. oceniana łącznie\n(od 0 do 4 pkt)\n3. aspekt merytoryczny wypowiedzi podczas rozmowy (od 0 do 6 pkt)\n4. zakres i poprawność środków językowych w wypowiedziach monologowych oraz\npodczas rozmowy (od 0 do 4 pkt).\nZdający zda część ustną egzaminu maturalnego z języka polskiego, jeżeli uzyska 30%\nmożliwych do uzyskania, tj. 9 punktów. Wagi poszczególnych kryteriów przedstawiono\nna poniższym schemacie - podano wartości w przybliżeniu.\nAspekt merytoryczny\nwypowiedzi\nmonologowych\n[16 pkt]\n≈ 53%\nKompozycja\nwypowiedzi\nmonologowych\n[4 pkt]\n≈ 13%\nAspekt merytoryczny\nwypowiedzi podczas\nrozmowy\n[6 pkt]\n≈ 20%\nZakres i poprawność\nśrodków językowych\nw wypowiedziach\nzdającego\n[4 pkt]\n≈ 13%\nKryteria oceniania\nwypowiedzi ustnej\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego jako przedmiotu obowiązkowego 21\n1. Aspekt merytoryczny wypowiedzi monologowych (maksymalnie 16 punktów)\nUwaga. Za wypowiedź monologową zdający może otrzymać maksymalnie 16 pkt\n(zadanie 1. - 8 pkt, zadanie 2. - 8 pkt).\nZadanie 1.\nZadanie 2.\nW zadaniu 1.\nTemat + 2 elementy\n(zagadnienie + lektura\n+ kontekst przywołany\nprzynajmniej\nczęściowo\nfunkcjonalnie)\nW zadaniu 2.\nTemat + 2 elementy\n(zagadnienie + tekst 1\n+ tekst 2 / własne\ndoświadczenia)\nbogata argumentacja; bez\npoważnych błędów rzeczowych\n8\n8\nbogata argumentacja z 1-2\npoważnymi błędami rzeczowymi\nALBO\nzadowalająca argumentacja bez\nbłędów rzeczowych\n7\n7\nzadowalająca argumentacja z 1-2\npoważnymi błędami rzeczowymi\nALBO\npowierzchowna argumentacja bez\nbłędów rzeczowych\n6\n6\npowierzchowna argumentacja z 1-2\npoważnymi błędami rzeczowymi\n5\n5\nW zadaniu 1.\nTemat + 1 element\n(zagadnienie +\nlektura)\nW zadaniu 2.\nTemat + 1 element\n(zagadnienie + tekst 1\nLUB\nzagadnienie + tekst 2\n/ własne\ndoświadczenia)\nbogata argumentacja; bez\npoważnych błędów rzeczowych\n4\n4\nbogata argumentacja z 1-2\npoważnymi błędami rzeczowymi\nALBO\nzadowalająca argumentacja bez\nbłędów rzeczowych\n3\n3\nzadowalająca argumentacja z 1-2\npoważnymi błędami rzeczowymi\nALBO\npowierzchowna argumentacja bez\nbłędów rzeczowych\n2\n2\npowierzchowna argumentacja z 1-2\npoważnymi błędami rzeczowymi\n1\n1\nbrak wypowiedzi; wypowiedź nie na temat; wypowiedź zawiera\nbłąd kardynalny ALBO 3 lub więcej poważnych błędów\nrzeczowych; wypowiedź nie odnosi się w ogóle do lektury\nwskazanej w poleceniu\n0\n0\nUwagi.\n1) Jeżeli liczba punktów przyznana w kryterium Aspekt merytoryczny wypowiedzi\nmonologowych w którymkolwiek z zadań wynosi 0 pkt, to w kryterium 2. za kompozycję\nwypowiedzi monologowej w tym zadaniu, przyznaje się również 0 pkt.\n2) Jeżeli ostateczna liczba punktów przyznana w kryterium Aspekt merytoryczny\nwypowiedzi monologowych wynosi 0 pkt, wówczas w pozostałych kryteriach przyznaje\nsię 0 pkt.\n22 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nWyjaśnienia (kryterium 1. - Aspekt merytoryczny wypowiedzi monologowej)\n1. Argumentacja to uzasadnienie stanowiska zdającego wobec zagadnienia sformułowanego\nw poleceniu za pomocą argumentów.\n1) Bogata argumentacja to argumentacja pogłębiona, poparta trafnymi przykładami\ni szeroka/wieloaspektowa, stanowiąca - jako całość - wnikliwą analizę zagadnienia\nsformułowanego w poleceniu, zawierająca elementy refleksji / głębszego namysłu nad\nzagadnieniem.\n2) Zadowalająca argumentacja to argumentacja pogłębiona, poparta trafnymi przykładami.\n3) Powierzchowna argumentacja to argumentacja oparta na uogólnieniach, niewnikająca\nw istotę rzeczy, poprzestająca na pobieżnych obserwacjach, mało dokładna, czasami\nniepoparta przykładami.\n2. Kontekst należy rozumieć jako odniesienie się przez zdającego w wypowiedzi do np.:\n1) innego utworu literackiego niż wskazany w poleceniu\n2) historii literatury\n3) teorii literatury\n4) charakteru epoki\n5) biografii autora\n6) filmu, spektaklu teatralnego\n7) utworu muzycznego, dzieła plastycznego\n8) mitologii\n9) Biblii\n10) religii\n11) historii\n12) filozofii\n13) kwestii politycznych\n14) kwestii społecznych,\nwybrane przez zdającego w sposób celowy, przydatne do osadzenia omawianego zagadnienia\nw szerszej perspektywie.\nZdający powinien wykorzystać kontekst przynajmniej częściowo funkcjonalnie, tzn. trafnie\nze względu na omawiane zagadnienie przywołać np. informacje, wydarzenia - kontekst nie musi\npogłębiać ani rozwijać omawianego zagadnienia.\n3. Błąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o nieznajomości treści i problematyki lektury\nobowiązkowej, do której odwołuje się zdający, w zakresie:\na) fabuły, w tym głównych wątków utworu\nb) losów głównych bohaterów, w tym np. łączenie biografii różnych bohaterów.\n4. Błąd kardynalny może dotyczyć wyłącznie lektur obowiązkowych wskazanych w podstawie\nprogramowej jako lektury do omówienia w całości (nie we fragmentach).\n5. Poważny błąd rzeczowy to błąd świadczący o:\n1) nieznajomości wskazanej w poleceniu lektury obowiązkowej (z podstawy programowej),\ndo której odwołuje się zdający, w zakresie innym niż w przypadku błędu kardynalnego, tj.\nnp. błąd w przypisaniu autorstwa, w użyciu błędnego nazwiska/imienia bohatera, dotyczący\nlosów bohaterów drugoplanowych bądź wątków innych niż główne\n2) nieznajomości utworu literackiego lub tekstu kultury, do którego odwołuje się zdający,\ninnego niż lektura obowiązkowa (każdy błąd merytoryczny)\n3) braku wiedzy dotyczącej kontekstu wybranego przez zdającego, np. błędne przywołanie\npojęć lub faktów historycznych.\n6. Dokładnie ten sam błąd rzeczowy (np. konsekwentne stosowanie błędnego imienia bohatera,\nktórego można w jednoznaczny sposób zidentyfikować, a wypowiedź zdającego świadczy\no znajomości lektury) powtórzony kilkakrotnie jest liczony jako jeden błąd.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego jako przedmiotu obowiązkowego 23\n2. Kompozycja wypowiedzi monologowych (maksymalnie 4 punkty)\nZadanie 1.\nZadanie 2.\nKompozycja wypowiedzi spójna (tzn. uporządkowana,\nlogiczna).\n2\n2\nKompozycja wypowiedzi częściowo spójna.\n1\n1\nKompozycja wypowiedzi niespójna.\n0\n0\nWyjaśnienia (kryterium 2. - Kompozycja wypowiedzi monologowych)\n1. Kompozycja wypowiedzi jest spójna, jeżeli wypowiedź zawiera wstęp, część zasadniczą\ni zakończenie, a te elementy składają się na logiczną i uporządkowaną całość.\n2. Kompozycja wypowiedzi jest częściowo spójna, jeżeli w wypowiedzi:\na) brakuje wstępu oraz/lub zakończenia ALBO\nb) połączenie między dwoma z trzech elementów wypowiedzi, tj. wstępem a częścią\nzasadniczą, ALBO częścią zasadniczą a zakończeniem, ALBO wstępem a zakończeniem\njest nielogiczne, ALBO\nc) zawarto treści nieistotne, zbędne dla omawianego zagadnienia, bez związku z omawianym\nzagadnieniem.\n3. Kompozycja wypowiedzi jest niespójna, jeżeli w wypowiedzi:\na) brakuje części zasadniczej ALBO\nb) połączenia między trzema elementami wypowiedzi, tj. wstępem, częścią zasadniczą\na zakończeniem są nielogiczne, ALBO\nc) zawarto nieuzasadnione wnioski, sprzeczne stwierdzenia.\n24 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\n3. Aspekt merytoryczny wypowiedzi podczas rozmowy\n(maksymalnie 6 punktów)\nWypowiedzi na\ntemat (na temat =\nadekwatne +\nmerytorycznie\npoprawne)\nw zakresie wypowiedzi, które są na temat: właściwy\nstopień uszczegółowienia wypowiedzi względem\npostawionego pytania / postawionych pytań\n6\nw zakresie wypowiedzi, które są na temat: zaburzenia\nw stopniu uszczegółowienia wypowiedzi względem\npostawionego pytania / postawionych pytań\n5\nFragmenty\nwypowiedzi na\ntemat, pozostałe\nfragmenty\nwypowiedzi -\nczęściowo na temat\n(zaburzenia w\nadekwatności lub\nzaburzenia\nmerytoryczne)\nw zakresie wypowiedzi, które są na temat lub częściowo\nna temat: właściwy stopień uszczegółowienia wypowiedzi\nwzględem postawionego pytania / postawionych pytań\n4\nw zakresie wypowiedzi, które są na temat lub częściowo\nna temat: zaburzenia w stopniu uszczegółowienia\nwypowiedzi względem postawionego pytania /\npostawionych pytań\n3\nWszystkie\nwypowiedzi\nczęściowo na temat\n(zaburzenia\nw adekwatności lub\nzaburzenia\nmerytoryczne)\nw zakresie wypowiedzi, które są częściowo na temat:\nwłaściwy stopień uszczegółowienia wypowiedzi\nwzględem postawionego pytania / postawionych pytań\n2\nw zakresie wypowiedzi, które są częściowo na temat:\nzaburzenia w stopniu uszczegółowienia wypowiedzi\nwzględem postawionego pytania / postawionych pytań\n1\nWypowiedzi nie na temat; wszystkie wypowiedzi zdawkowe; błąd kardynalny;\nniezachowanie zasad dialogu (np. niezachowanie norm grzecznościowych)\n0\nWyjaśnienia (kryterium 3. - Aspekt merytoryczny wypowiedzi podczas\nrozmowy)\n1. Wypowiedzi na temat to wypowiedzi:\na) adekwatne do zadawanych pytań\nb) poprawne merytorycznie.\n2. Wypowiedzi częściowo na temat to wypowiedzi nieadekwatne do zadawanych pytań ALBO\nniepoprawne merytorycznie.\n3. Wypowiedzi zdającego podczas rozmowy są właściwie uszczegółowione, jeżeli nie ograniczają\nsię wyłącznie do ogólnikowych stwierdzeń, a zawierają ich rozwinięcie.\n4. Zaburzenia w stopniu uszczegółowienia wypowiedzi wynikają z operowania ogólnikami przez\nzdającego w czasie rozmowy, z braku precyzji w wyjaśnianiu omawianych\nzagadnień/kwestii/pojęć itp.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego jako przedmiotu obowiązkowego 25\n4. Zakres i poprawność środków językowych w wypowiedziach zdającego\n(maksymalnie 4 punkty)\nUwaga.\nOceniając zakres i poprawność środków językowych, bierze się pod uwagę zarówno\nwypowiedzi monologowe zdającego, jak i jego wypowiedzi podczas rozmowy. Jeżeli zdający\nnie podejmie rozmowy, wówczas w kryterium 4. przyznaje się 0 pkt.\nZadowalający zakres\nśrodków językowych,\nw szczególności\nleksykalnych\nw wypowiedziach zachowano właściwą dla języka\nmówionego poprawność językową (w zakresie fleksji,\nleksyki, frazeologii, składni i fonetyki) oraz płynność\n(dopuszczalne sporadyczne błędy językowe oraz/lub\nusterki w płynności)\n4\nw wypowiedziach częściowo zachowano właściwą dla\njęzyka mówionego poprawność językową (w zakresie\nfleksji, leksyki, frazeologii, składni i fonetyki) oraz płynność\n(w wypowiedzi występowały liczne błędy językowe\noraz/lub usterki w płynności)\n3\nWąski zakres środków\njęzykowych\nw wypowiedziach zachowano właściwą dla języka\nmówionego poprawność językową (w zakresie fleksji,\nleksyki, frazeologii, składni i fonetyki) oraz płynność\n(dopuszczalne sporadyczne błędy językowe oraz/lub\nusterki w płynności)\n2\nw wypowiedziach częściowo zachowano właściwą dla\njęzyka mówionego poprawność językową (w zakresie\nfleksji, leksyki, frazeologii, składni i fonetyki) oraz płynność\n(w wypowiedzi występowały liczne błędy językowe\noraz/lub usterki w płynności)\n1\nWypowiedź niekomunikatywna ALBO\nW wypowiedzi nie zachowano właściwej dla języka mówionego poprawności\njęzykowej (w zakresie fleksji, leksyki, frazeologii, składni i fonetyki) oraz\npłynności (w wypowiedzi występowały bardzo liczne błędy językowe oraz/lub\nusterki w płynności).\n0\nWyjaśnienia (kryterium 4. - Zakres i poprawność środków językowych)\n1. Nie każde nieprecyzyjne sformułowanie jest niepoprawne językowo (stanowi błąd językowy) -\nmoże być przejawem nieporadności językowej. Błędem jest nieporadność językowa będąca\noczywistym nieuzasadnionym naruszeniem obowiązującej normy językowej.\n2. Indywidualne upodobania językowe egzaminatora nie mogą wpływać na ocenę poprawności\nśrodków językowych w wypowiedzi zdającego.\n3. Zadowalający zakres środków językowych oznacza, że zastosowane przez zdającego środki\njęzykowe, w szczególności leksykalne, umożliwiają omówienie zagadnienia oraz ułatwiają\nodbiór wypowiedzi; zdający stosuje wyrazy/wyrażenia synonimiczne, używa precyzyjnego\nsłownictwa, w tym - terminologii.\n4. Wąski zakres środków językowych oznacza, że leksyka i składnia są proste/ograniczone,\nutrudniają omówienie zagadnienia oraz odbiór wypowiedzi.\n26 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nCZĘŚĆ PISEMNA EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO.\nPOZIOM PODSTAWOWY\nsprawdza: (a) umiejętność odczytywania, porównywania, analizowania, syntetyzowania,\nuogólniania problematyki dwóch tekstów nieliterackich (Część 1. Test Język polski w użyciu),\n(b) znajomość zagadnień z historii literatury i rozumienia procesów w niej zachodzących\n(Część 2. Test historycznoliteracki) oraz (c) tworzenie wypowiedzi argumentacyjnej (Część 3.\nWypracowanie).\nCHARAKTERYSTYKA EGZAMINU PISEMNEGO NA POZIOMIE PODSTAWOWYM\nPodczas egzaminu zdający otrzymuje dwa arkusze egzaminacyjne, zgodnie z TABELĄ 5.\nTABELA 5. ARKUSZE NA EGZAMINIE\nArkusz 1.\nArkusz 2.\nCzęść 1. Test Język polski w użyciu\nCzęść 2. Test historycznoliteracki\nCzęść 3. Wypracowanie\nNa rozwiązanie zadań z obu arkuszy zdający ma 240 minut2 i sam decyduje o kolejności\ni rozłożeniu w czasie pracy nad poszczególnymi częściami egzaminu.\nCharakterystykę poszczególnych części egzaminu maturalnego z języka polskiego na\npoziomie podstawowym prezentuje TABELA 6.\nTABELA 6. CHARAKTERYSTYKA POSZCZEGÓLNYCH CZĘŚCI EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA\nPOLSKIEGO NA POZIOMIE PODSTAWOWYM\nCZĘŚĆ 1. JĘZYK POLSKI\nW UŻYCIU\nCZĘŚĆ 2. TEST\nHISTORYCZNOLITERACKI\nCZĘŚĆ 3.\nSPRAWDZANE\nUMIEJĘTNOŚCI\na) Odbiór tekstów\nkultury, tj. wymagania\nI.2.1)-3) oraz I.2.4)-\n6)\nb) gramatyka języka\npolskiego, tj.\nwymagania\nII.1.1)-4)\nc) zróżnicowanie języka\npolskiego, tj.\nwymagania\nII.2.1)-7)\nd) komunikacja\njęzykowa i kultura\na) Czytanie utworów\nliterackich, tj.\nwymagania I.1.1)-12)\noraz I.1.14)-15)\nb) odbiór tekstów kultury,\ntj. wymagania I.2.1),\nI.2.4)-6)\nc) kształcenie językowe,\ntj. wymagania II.1.1),\nII.1.3)-4), II.2.1)-7),\nII.3.2)-5), II.3.8),\nII.4.2)-4.3)\na) Elementy retoryki, tj.\nwymagania III.1.1),\nIII.1.3) oraz III.1.6)\nb) pisanie, tj.\nwymagania\nIII.2.1)-2), III.2.5)-6)\noraz III.2.8)-10)\nc) samokształcenie, tj.\nwymagania IV.2),\nIV.5)\nd) czytanie utworów\nliterackich, tj.\nwymagania I.1.1)-15)\n2 Czas trwania egzaminu może zostać wydłużony w przypadku uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi,\nw tym niepełnosprawnych, oraz w przypadku cudzoziemców. Szczegóły są określane w Komunikacie dyrektora\nCentralnej Komisji Edukacyjnej w sprawie szczegółowych sposobów dostosowania warunków i form\nprzeprowadzania egzaminu maturalnego w danym roku szkolnym.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego jako przedmiotu obowiązkowego 27\njęzyka, tj. wymagania\nII.3.1)-8)\ne) ortografia\ni interpunkcja, tj.\nwymagania\nII.4.1)-2)\nf) elementy retoryki, tj.\nwymagania III.1.1)-6)\noraz III.1.8)-10)\ng) pisanie, tj.\nwymagania III.2.1),\nIII.2.3)-7) oraz III.2.9)\nh) samokształcenie, tj.\nwymagania IV.2.\noraz IV.4)-7).\nd) elementy retoryki, tj.\nwymagania III.1.1)-6)\noraz III.1.8)-10)\ne) pisanie, tj. wymagania\nIII.2.1), III.2.3)-4),\nIII.2.6)-7) oraz III.2.9)\nf) samokształcenie, tj.\nwymagania IV.4)-7)\ng) znajomość utworów\nwskazanych\nw podstawie\nprogramowej\nw części „Lektura\nobowiązkowa”\ndla zakresu\npodstawowego, tj.\n1. Utwory literackie\npoznawane w całości,\n2. Krótkie utwory\nliterackie poznawane\nw całości i utwory\nliterackie poznawane\nwe fragmentach\n[wymaganie I.1.7)],\na ponadto znajomość\nlektur obowiązkowych\nz zakresu szkoły\npodstawowej: bajek\nIgnacego Krasickiego,\nDziadów cz. II i Pana\nTadeusza (księgi: I, II,\nIV, X, XI, XII) Adama\nMickiewicza, Zemsty\nAleksandra Fredry,\nBalladyny Juliusza\nSłowackiego\n[wymaganie I.1.11)]\nh) znajomość utworów\npoetyckich, których\ntytuły wymieniono\nw podstawie\nprogramowej\nw części „Lektura\nobowiązkowa” dla\nzakresu\npodstawowego, tj.:\nBogurodzicy, Pieśni IX\nks. I, Pieśni V ks. II,\ntrenów IX, X, XI Jana\nKochanowskiego,\nHymnu do miłości\nojczyzny Ignacego\ne) gramatyka języka\npolskiego, tj.\nwymagania II.1)-4)\nf) zróżnicowanie\njęzyka, tj. wymagania\nII.2.2), II.2.6)\ng) komunikacja\njęzykowa i kultura\njęzyka, tj. wymagania\nII.3.4), II.3.5), II.3.7)\noraz II.3.9)\nh) ortografia\ni interpunkcja, tj.\nwymagania II.4.1)-2)\ni) znajomość utworów\nwskazanych\nw podstawie\nprogramowej\nw części „Lektura\nobowiązkowa” dla\nzakresu\npodstawowego, tj.\n1. Utwory literackie\npoznawane\nw całości, 2. Krótkie\nutwory literackie\npoznawane w całości\ni utwory literackie\npoznawane we\nfragmentach\n[wymaganie I.1.7)],\na ponadto znajomość\nlektur\nobowiązkowych\nz zakresu szkoły\npodstawowej: bajek\nIgnacego\nKrasickiego, Dziadów\ncz. II i Pana\nTadeusza (księgi:\nI, II, IV, X, XI, XII)\nAdama Mickiewicza,\nZemsty Aleksandra\nFredry, Balladyny\nJuliusza Słowackiego\n[wymaganie I.1.11)].\n28 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nKrasickiego, Ody do\nmłodości Adama\nMickiewicza,\nTestamentu mojego\nJuliusza Słowackiego.\nPODSTAWOWE\nINFORMACJE\nCzęść 1. obejmuje\nzestawienie dwóch\ntekstów na zbliżony\ntemat oraz zadań\ndotyczących tych\ntekstów.\nCzęść 2. zawiera zadania\nsprawdzające wiadomości\ni umiejętności z zakresu\nhistorii i teorii literatury\noraz języka.\nCzęść 3. zawiera dwa\ntematy wypracowania\ndo wyboru. Nie jest\nokreślona forma\ngatunkowa wypowiedzi.\nTEKSTY,\nDO KTÓRYCH\nODNOSZĄ SIĘ\nZADANIA\nEGZAMINACYJNE\n• O charakterze\npopularnonaukowym\nlub publicystycznym\n• o różnorodnej\ntematyce, traktujące\no zagadnieniach\nz różnych dziedzin\nżycia\n• prezentujące np.\nodmienny punkt\nwidzenia danego\nproblemu lub\nujmujące temat\nz różnych perspektyw\n• łącznie liczą ok.\n1 000 wyrazów.\n• Zadania mogą\nzawierać fragmenty\ntekstów literackich lub\nnieliterackich (np.\nfragmenty prac\nkrytycznych lub analiz)\noraz teksty\nikonograficzne\n• łącznie liczą nie więcej\nniż 1 500 wyrazów.\nKażdy temat wymaga\nodwołania się do lektury\nobowiązkowej.\nZADANIA EGZAMINACYJNE WE WSZYSTKICH CZĘŚCIACH ARKUSZY\nLiczbę zadań oraz liczbę punktów możliwych do uzyskania za zadania w poszczególnych\nczęściach arkuszy przedstawiono w TABELI 7.\nTABELA 7. LICZBA ZADAŃ ORAZ LICZBA PUNKTÓW NA EGZAMINIE MATURALNYM Z JĘZYKA\nPOLSKIEGO\nCzęść\nLiczba zadań Liczba punktów\nUdział w wyniku\nsumarycznym\nCzęść 1. Test Język polski w użyciu\n5-7\n10\n≈17%\nCzęść 2. Test historycznoliteracki\n6-15\n15\n25%\nCzęść 3. Wypracowanie\n1\n35\n≈58%\nRazem\n12-23\n60\n100%\nW części 1. i w części 2. arkusza egzaminacyjnego znajdą się zarówno zadania zamknięte,\njak i otwarte.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego jako przedmiotu obowiązkowego 29\nZadania zamknięte to takie, w których zdający wybiera odpowiedź spośród podanych. Wśród\nzadań zamkniętych znajdą się m.in.:\nzadania wyboru wielokrotnego\nzadania typu prawda-fałsz\nzadania na dobieranie.\nZadania otwarte to takie, w których zdający samodzielnie formułuje odpowiedź. Wśród zadań\notwartych znajdzie się takie, które będzie wymagać zredagowania krótkiego tekstu (notatka\nsyntetyzująca).\nZa rozwiązanie zadań otwartych będzie można uzyskać odpowiednio:\nw części Test Język polski w użyciu - co najmniej 50% punktów możliwych do zdobycia\nw danej części\nw części Test historycznoliteracki - co najmniej 70% punktów możliwych do zdobycia\nw danej części.\nW części 3. arkusza egzaminacyjnego pojawi się zadanie rozszerzonej odpowiedzi -\nwypracowanie.\nZadania w części 1. Test Język polski w użyciu\nZadania egzaminacyjne w części 1. Test Język polski w użyciu:\na) dotyczą poszczególnych tekstów zamieszczonych w arkuszu egzaminacyjnym, a także\nwymagają skonfrontowania tych tekstów\nb) sprawdzają umiejętności z zakresu języka/retoryki (środków językowych)\nc) łączą wymagania z różnych obszarów podstawy programowej, np. rozumienie tekstu\ni zagadnienia językowe (np. środki retoryczne)\nd) mogą zawierać odniesienia do innych utworów (cytaty), wymagające zderzenia\ntreści/przesłania cytatu z sensami zamieszczonego w arkuszu egzaminacyjnym tekstu\nlub tekstów.\nJednym z zadań w części 1. Test Język polski w użyciu jest notatka syntetyzująca. Notatka\nsyntetyzująca jest formą zwięzłego przedstawienia informacji istotnych dla danego tekstu lub\ntekstów. Odmianą tego typu wypowiedzi jest notatka syntetyzująca ukierunkowana\ntematycznie. Aby napisać dobrą notatkę syntetyzującą ukierunkowaną tematycznie, należy:\nprzeanalizować temat notatki określony w zadaniu egzaminacyjnym\nuważnie przeczytać oba teksty zamieszczone w arkuszu egzaminacyjnym, aby wybrać\ninformacje kluczowe dla realizacji tematu notatki\ndokonać syntezy wybranych informacji, tak aby określić stanowisko autora każdego\ntekstu względem zagadnienia określonego w temacie notatki\nporównać stanowiska autorów obu tekstów pod kątem np. aspektów zagadnienia\nokreślonego w temacie notatki, które porusza każdy z autorów, punktów wspólnych i/lub\nrozbieżnych w stanowiskach obu autorów\nuporządkować wnioski z powyższych analiz, tak aby notatka:\nw syntetyczny sposób przedstawiała stanowiska obu autorów dotyczące zagadnienia\nokreślonego w temacie notatki, wskazując - zgodnie z treścią tekstów - na\npodobieństwa i/lub różnice pomiędzy tymi stanowiskami, oraz\n30 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nzawierała ogólne stwierdzenie na temat tego, w jaki sposób oba teksty\ndotyczą/odnoszą się do tematu notatki wskazanego w zadaniu egzaminacyjnym\nzredagować notatkę, mając na względzie, że powinna ona być:\nrzeczowa: zgodna z treścią obu tekstów\nzwięzła: licząca od 60 do 90 wyrazów\nspójna: składająca się z logicznie powiązanych ze sobą zdań\nsformułowana własnymi słowami: należy stosować m.in. parafrazę, uogólnienie treści,\nsynonimy\nnapisana tekstem ciągłym\npoprawna językowo, ortograficznie i interpunkcyjnie.\n\nPrzykładowe zadania do części 1. Test Język polski w użyciu wraz\nz rozwiązaniami znajdują się na stronach 71-110.\nZadania w części 2. Test historycznoliteracki\nW części 2. Test historycznoliteracki znajdą się zadania egzaminacyjne dotyczące każdej\nz dwóch wymienionych poniżej grup okresów literackich:\na) starożytność (antyk i Biblia), średniowiecze, renesans, barok, oświecenie, romantyzm,\npozytywizm - za rozwiązanie wszystkich zadań dotyczących tych okresów będzie można\nuzyskać maksymalnie 7 pkt\nb) Młoda Polska, 20-lecie międzywojenne, literatura wojny i okupacji, literatura lat 1945-\n1989 krajowa i emigracyjna, literatura po 1989 r. - za rozwiązanie wszystkich zadań\ndotyczących tych okresów będzie można uzyskać maksymalnie 8 pkt.\n\nPrzykładowe zadania do części 2. Test historycznoliteracki wraz z rozwiązaniami\nznajdują się na stronach 111-204.\nCzęść 3. Wypracowanie\nZdający samodzielnie tworzy wypracowanie na wybrany przez siebie temat, nie krótsze niż\n300 wyrazów.\nW każdym temacie są wskazane 4 elementy, które zdający musi uwzględnić\nw wypracowaniu, tj.:\na) dwa utwory literackie, w tym lektura obowiązkowa - utwór epicki albo dramatyczny\nwybrany z listy lektur zamieszczonej w arkuszu egzaminacyjnym\nb) dwa konteksty pogłębiające rozumienie omawianych utworów do wyboru spośród np.:\nhistorycznoliterackiego, literackiego, biograficznego, kulturowego, mitologicznego,\nbiblijnego, religijnego, historycznego, filozoficznego, egzystencjalnego, politycznego,\nspołecznego.\nKażdy temat wymaga odwołania się do lektury obowiązkowej. Możliwości doboru innych\nutworów literackich omawianych przez zdającego w wypracowaniu przedstawiono\nw TABELI 8.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego jako przedmiotu obowiązkowego 31\nTABELA 8. DOBÓR UTWORÓW LITERACKICH OMAWIANYCH PRZEZ ZDAJĄCEGO WYPRACOWANIU\nLEKTURA OBOWIĄZKOWA\nINNY UTWÓR LITERACKI\nutwór epicki albo\ndramatyczny wybrany\nprzez zdającego z listy\nlektur zamieszczonej\nw arkuszu\negzaminacyjnym\ninna lektura obowiązkowa - utwór epicki albo dramatyczny\nwybrany przez zdającego z listy lektur zamieszczonej\nw arkuszu egzaminacyjnym\nalbo\nlektura uzupełniająca - utwór epicki albo dramatyczny\nalbo\nutwór literacki niebędący lekturą\nalbo\ndowolny utwór poetycki\n\nPrzykładowe tematy wypracowań wraz z ocenionymi rozwiązaniami znajdują się\nna stronach 205-235.\nZASADY OCENIANIA ZADAŃ WE WSZYSTKICH CZĘŚCIACH ARKUSZY\nZadania zamknięte są oceniane - w zależności od maksymalnej liczby punktów, jaką można\nuzyskać za rozwiązanie danego zadania - zgodnie z następującymi zasadami:\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nALBO\n2 pkt - odpowiedź całkowicie poprawna.\n1 pkt - odpowiedź częściowo poprawna lub odpowiedź niepełna.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi.\nZa rozwiązanie zadania otwartego krótkiej odpowiedzi będzie można uzyskać od\n0 do 4 punktów. W tych zadaniach nie będzie oceniana poprawność językowa, ortograficzna\ni interpunkcyjna, chyba że w poleceniu zostanie określone inaczej. Zasady oceniania będą\nopracowywane - oprócz notatki syntetyzującej - do każdego zadania odrębnie.\nZa każde poprawne rozwiązanie, inne niż opisane w zasadach oceniania, można przyznać\nmaksymalną liczbę punktów, o ile rozwiązanie jest merytorycznie poprawne, zgodne\nz poleceniem i warunkami zadania.\nZasady oceniania notatki syntetyzującej\nZa notatkę syntetyzującą można uzyskać 4 punkty, w tym 3 punkty za treść i 1 punkt\nza poprawność językową, ortograficzną i interpunkcyjną.\n32 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nTreść\n3 pkt\n2 pkt\n1 pkt\n0 pkt\nnotatka spełnia\nkryteria A, B i C\nokreślone dla 3\npkt, ALE nie\nzostała\nzachowana\ndozwolona liczba\nwyrazów\nnotatka spełnia\nkryteria A, B i C\nokreślone dla 2\npkt, ALE nie\nzostała\nzachowana\ndozwolona liczba\nwyrazów\nnotatka\nspełnia\nkryteria A i C\nokreślone dla\n1 pkt, ALE nie\nzostała\nzachowana\ndozwolona\nliczba\nwyrazów\nALBO\nALBO\nALBO\nA. przedstawienie\nstanowiska\nkażdego\nautora\nnotatka\nprzedstawia -\noparte na\nkluczowych dla\ntematu\ninformacjach -\nstanowisko\nkażdego autora\nwzględem\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki,\nodtworzone na\npodstawie\ninformacji\nzawartych\nw tekście,\nna odpowiednim\npoziomie\nuogólnienia\nnotatka\nprzedstawia -\noparte na\nkluczowych dla\ntematu\ninformacjach -\nstanowisko\nkażdego autora\nwzględem\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki,\nodtworzone na\npodstawie\ninformacji\nzawartych\nw tekście, ale\npoziom\nuogólnienia jest\nzaburzony\nnotatka\nprzedstawia\nstanowisko\nkażdego autora\nwzględem\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki,\nodtworzone\nna podstawie\ninformacji\nzawartych\nw tekście\nALBO\nnotatka\nprzedstawia\nniepełne\nstanowisko\nkażdego autora\nwzględem\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki,\nodtworzone na\npodstawie\ninformacji\nzawartych\nw tekście\nnotatka nie\nspełnia\nżadnego\nz kryteriów\nokreślonego\ndla 1 pkt\nB. zestawienie\nstanowisk obu\nautorów\nw notatce\nzestawiono\nstanowiska obu\nautorów;\npoprawnie\nwskazano np.\npunkty wspólne/\nrozbieżne albo\nróżnorodność\naspektów\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki\nujętych w tekstach\nobu autorów\nw notatce\nzestawiono\nstanowiska obu\nautorów;\npoprawnie\nwskazano np.\npunkty wspólne/\nrozbieżne albo\nróżnorodność\naspektów\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki\nujętych w tekstach\nobu autorów\nstanowisk obu\nautorów nie\nzestawiono albo\nzestawiono je\nniepoprawnie; nie\nwskazano np.\npunktów\nwspólnych/\nrozbieżnych albo\nróżnych aspektów\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki\nujętych w tekstach\nobu autorów\nC. spójność\nnotatka stanowi\nlogiczną\nnotatka stanowi\nlogiczną\ni zorganizowaną\nnotatka stanowi\nlogiczną\ni zorganizowaną\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego jako przedmiotu obowiązkowego 33\ni zorganizowaną\ncałość\ncałość ALBO\nw notatce\nwystępują usterki\nw spójności\ncałość ALBO\nw notatce\nwystępują usterki\nw spójności\nD. długość notatki\n60-90 wyrazów\n60-90 wyrazów\n60-90 wyrazów\nPoprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna\n1 pkt - poprawny zapis, dopuszczalne dwa błędy (językowe, ortograficzne lub\ninterpunkcyjne).\n0 pkt - trzy i więcej błędów (językowych, ortograficznych lub interpunkcyjnych).\nUwaga.\nJeżeli w kryterium Treść przyznano 0 pkt, wówczas nie przyznaje się punktów w kryterium\nPoprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna.\nINFORMACJA O ZASADACH OCENIANIA NOTATKI SYNTETYZUJĄCEJ\nNAPISANEJ PRZEZ ZDAJĄCYCH ZE SPECYFICZNYMI TRUDNOŚCIAMI W UCZENIU SIĘ\n(Z DYSLEKSJĄ, DYSORTOGRAFIĄ, DYSGRAFIĄ)\nTreść (0-3)\nEgzaminator ocenia treść notatki syntetyzującej\nzgodnie z tabelą zamieszczoną na s. 30-31 tego\ndokumentu.\nPoprawność językowa (0-1)\n1 pkt - zapis poprawny językowo, dopuszczalne trzy\nbłędy językowe.\n0 pkt - cztery i więcej błędów językowych.\nUwaga.\nOceniając notatkę syntetyzującą zdającego, u którego\nstwierdzono specyficzne trudności w uczeniu się\n(dysleksję lub dysortografię albo dysgrafię),\negzaminator nie ocenia ani poprawności\nortograficznej, ani interpunkcyjnej.\n34 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nZASADY OCENIANIA WYPRACOWANIA\nOgólne zasady oceniania wypracowania\n1. Zdający może zrealizować temat w wybranej przez siebie formie wypowiedzi, np.:\nrozprawka, szkic krytyczny, przemówienie, list otwarty, artykuł, esej, pod warunkiem że\nbędzie to wypowiedź argumentacyjna.\n2. Do pełnej realizacji polecenia wystarczy przywołanie dwóch argumentów.\n3. Przywołanie utworu literackiego w formie streszczenia nie stanowi argumentu.\n4. W wypracowaniu nie jest wymagane omawianie utworów literackich ani w porządku\nchronologicznym, ani w porządku przedstawionym w temacie, tj. lektura obowiązkowa,\ninny utwór literacki, konteksty. Zdający powinien zrealizować temat zgodnie z przyjętą\nprzez siebie koncepcją.\n5. Funkcjonalność wykorzystania w wypracowaniu utworu literackiego nie oznacza\nkonieczności omówienia przez zdającego wszystkich elementów fabuły, sensów utworu\nistotnych (z punktu widzenia egzaminatora) ze względu na zagadnienie sformułowane\nw temacie. Zadaniem egzaminatora jest ocena stworzonej przez zdającego pracy\npisemnej. Egzaminator nie może kierować się własnym wyobrażeniem, jak inaczej/lepiej\nmożna by taką pracę napisać. W ocenie należy uwzględnić to, co w pracy jest, a nie to,\nco - zdaniem egzaminatora - mogłoby/powinno w niej być.\n6. Losy postaci literackiej są uogólnieniem ludzkiego doświadczenia. Dlatego jeżeli problem\nsformułowany w temacie odnosi się do człowieka, to za trafne uznaje się odwołanie przez\nzdającego w wypracowaniu również do postaci literackich, które nie są ludźmi. Ta sama\nzasada dotyczy również tekstów kultury.\n7. Zdający musi w wypracowaniu wykorzystać dwa konteksty, ale nie musi odwoływać się\ndo dwóch różnych typów kontekstów, np. jeden kontekst jest filozoficzny, drugi -\nhistoryczny; mogą być to dwa konteksty z tej samej kategorii.\n8. Jeżeli zdający przywoła w wypracowaniu lekturę obowiązkową jako kontekst i popełni\nbłąd kardynalny, to praca zostanie oceniona na 0 punktów.\n9. Jeżeli wypowiedź jest w całości nieczytelna (w rozumieniu czytelności zapisu),\negzaminator oceni ją na 0 punktów.\n10. Jeżeli wypowiedź nie zawiera w ogóle rozwinięcia (np. zdający napisał tylko wstęp),\negzaminator przyzna 0 punktów w każdym kryterium.\n11. Jeżeli wypowiedź zawiera mniej niż 300 wyrazów, jest oceniana wyłącznie w kryteriach:\nSpełnienie formalnych warunków polecenia oraz Kompetencje literackie i kulturowe.\nW pozostałych kryteriach egzaminator przyzna 0 punktów.\n12. Jeżeli wypowiedź jest napisana niesamodzielnie, np. zawiera fragmenty odtworzone\nz podręcznika lub innego źródła, w tym internetowego, lub jest przepisana od innego\nzdającego, wówczas egzamin z języka polskiego, w przypadku takiego zdającego,\nzostanie unieważniony. Oznacza to, że zdający nie zdaje egzaminu i nie może przystąpić\ndo egzaminu w terminie poprawkowym w sierpniu (może przystąpić do egzaminu\nw kolejnych latach jego przeprowadzania).\n13. Jeżeli wypowiedź zawiera fragmenty przepisane z zadania (polecenia, tekstu) zawartego\nw cz. 1. lub w cz. 2. arkusza egzaminacyjnego bez interpretacji tych fragmentów /\nkomentarza do tych fragmentów, wówczas za wypracowanie zdający otrzyma 0 pkt.\nCałość pracy tego zdającego nie jest unieważniana.\n14. Zabronione jest pisanie wypowiedzi obraźliwych, wulgarnych lub propagujących\npostępowanie niezgodne z prawem. W przypadku takich wypowiedzi zostanie podjęta\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego jako przedmiotu obowiązkowego 35\nindywidualna decyzja dotycząca danej pracy, np. nie zostaną przyznane punkty za styl\ni język lub cała wypowiedź nie będzie podlegała ocenie.\nUtwory literackie, w tym lektury\n1. Za utwór literacki w wypracowaniu nie uznaje się: komiksu, powieści obrazkowej, mangi,\nscenariusza filmowego, gry komputerowej. Te teksty kultury mogą zostać wykorzystane\nw wypracowaniu jako kontekst.\n2. Ani jako utworów literackich, ani jako kontekstów nie traktuje się utworów literackich\ni tekstów piosenek obcojęzycznych, które nie zostały przetłumaczone na język polski.\n3. Za lekturę obowiązkową uznaje się odwołanie przez zdającego do każdej księgi biblijnej.\nBiblia jest utworem literackim, którego znajomość nie obowiązuje w całości, dlatego\nżaden błąd rzeczowy w odniesieniu do Biblii nie jest błędem kardynalnym.\n4. Zbiory mitów inne niż Mitologia Jana Parandowskiego nie są uznawane za lekturę\nobowiązkową - mogą stanowić np. kontekst.\nJęzyk, ortografia i interpunkcja\n1. Wszystkie wyrazy napisane przez zdającego składają się na sumę wyrazów\nw wypracowaniu. Jeżeli zdający napisze rozdzielnie wyraz, który powinien napisać\nłącznie, to liczymy go jako dwa wyrazy. Liczbę wyrażoną cyframi traktujemy jako jeden\nwyraz.\n2. Jeżeli zdający nadaje tytuły lub śródtytuły pracy lub jej poszczególnym częściom, to\nbierze się je pod uwagę przy ocenie pracy, np. przy ocenie spójności. Tytuły i śródtytuły\nwlicza się do ogólnej liczby wyrazów.\n3. Nie są błędami językowymi powtórzenia wyrazów pojawiających się w temacie, np.:\nczłowiek, bunt, konsekwencje, relacje, kształtowanie.\n4. Poprawne są różne wersje pisowni następujących tytułów utworów literackich:\n„Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią” albo „Rozmowa mistrza Polikarpa\nze Śmiercią”, albo „Dialog Mistrza Polikarpa ze Śmiercią”, albo „Dialog mistrza\nPolikarpa ze Śmiercią”\n„Boska Komedia” albo „Boska komedia”\n„Nie-Boska Komedia” albo „Nie-Boska komedia”\n„Mała Apokalipsa” albo „Mała apokalipsa”.\n„Rozdzióbią nas kruki, wrony…” albo „Rozdziobią nas kruki, wrony…”\n„Inny świat” albo „Inny Świat”\n„Rok 1984” albo „1984”\n„Górą „Edek” ” albo „Górą Edek”.\nZdający musi jednak konsekwentnie stosować w wypracowaniu wybraną wersję\nzapisywania danego tytułu.\n5. Jeżeli zdający nie stosuje w wypracowaniu cudzysłowu w zapisie tytułów utworów\nliterackich, to pominięcie cudzysłowu traktuje się jako błąd interpunkcyjny. Jeżeli zdający\nw swojej pracy konsekwentnie stosuje błędną interpunkcję w zapisie tytułu tego samego\nutworu literackiego, to egzaminator policzy ten błąd tylko raz.\n36 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nSZCZEGÓŁOWE ZASADY OCENIANIA WYPRACOWANIA\nOceniając wypracowanie, egzaminatorzy będą przydzielali punkty w czterech kryteriach\ngłównych, tj.:\n1. spełnienie formalnych warunków polecenia (od 0 do 1 pkt; ≈ 3%)\n2. kompetencje literackie i kulturowe (od 0 do 16 pkt; ≈ 46%)\n3. kompozycja wypowiedzi (od 0 do 7 pkt; = 20%)\n4. język wypowiedzi (od 0 do 11 pkt; ≈ 31%).\nW ramach 3. kryterium głównego, tj. „kompozycja wypowiedzi”, egzaminatorzy będą\nprzydzielali punkty w trzech kryteriach składowych, tj.:\n3a. struktura wypowiedzi\n3b. spójność wypowiedzi (tj. logika i uporządkowanie wypowiedzi)\n3c. styl wypowiedzi.\nW ramach 4. kryterium głównego, tj. „język wypowiedzi”, egzaminatorzy będą przydzielali\npunkty w trzech kryteriach składowych, tj.:\n4a. zakres i poprawność środków językowych\n4b. poprawność ortograficzna\n4c. poprawność interpunkcyjna.\nSpełnienie formalnych\nwarunków polecenia\n(SFWP) [1 pkt]\nKompetencje\nliterackie i kulturowe\n(KLiK) [16 pkt]\nKompozycja\nwypowiedzi\n(KW) [7 pkt]\nJęzyk\nwypowiedzi\n(JW) [11 pkt]\nStruktura\nwypowiedzi [3 pkt]\nSpójność\nwypowiedzi [3 pkt]\nStyl\nwypowiedzi [1 pkt]\nZakres i poprawność\nśrodków językowych\n[7 pkt]\nPoprawność\nortograficzna [2 pkt]\nPoprawność\ninterpunkcyjna\n[2 pkt]\nKryteria oceniania\nwypowiedzi pisemnej\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego jako przedmiotu obowiązkowego 37\n1. Spełnienie formalnych warunków polecenia (maksymalnie 1 punkt)\nSprawdzając wypracowanie zdającego w tym kryterium, egzaminator będzie oceniał, czy:\nnie występuje w nim błąd kardynalny\nw wypracowaniu zdający odwołał się do lektury obowiązkowej wybranej z listy lektur\nzamieszczonej w arkuszu egzaminacyjnym\nwypowiedź w co najmniej jednym fragmencie dotyczy problemu wskazanego w poleceniu\nnapisane wypracowanie jest w jakiejkolwiek części wypowiedzią argumentacyjną.\nW wypracowaniu nie występuje błąd kardynalny.\nORAZ\nW wypracowaniu jest odwołanie do lektury obowiązkowej wybranej z listy\nlektur zamieszczonej w arkuszu egzaminacyjnym.\nORAZ\nWypracowanie przynajmniej częściowo dotyczy problemu wskazanego\nw poleceniu.\nORAZ\nWypracowanie przynajmniej częściowo jest wypowiedzią argumentacyjną.\n1 pkt\nWypracowanie nie spełnia któregokolwiek z warunków określonych w kategorii\n„1 pkt”.\nALBO\nWypowiedź jest napisana w formie planu albo w punktach.\n0 pkt\nUwaga.\nJeżeli w kryterium Spełnienie formalnych warunków polecenia przyznano 0 pkt, we\nwszystkich pozostałych kryteriach przyznaje się 0 pkt.\nWyjaśnienia (kryterium 1. - SFWP)\n1. Błąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o całkowicie nieuprawnionej\ninterpretacji lektury obowiązkowej, do której odwołuje się zdający, będącej falsyfikacją\ntego utworu wynikającą z nieznajomości jego treści w zakresie:\na) głównych wątków utworu;\nb) losów głównych bohaterów, w tym np. łączenie biografii różnych bohaterów.\n2. W przypadku lektur obowiązkowych błąd kardynalny może dotyczyć wyłącznie lektur\nobowiązkowych wskazanych w podstawie programowej jako lektury do omówienia\nw całości (nie we fragmentach).\n3. W wypracowaniu zdający musi odwołać się do lektury obowiązkowej - w zależności\nod tematu - wskazanej w poleceniu albo wybranej z listy lektur zamieszczonej w\narkuszu egzaminacyjnym. Odwołanie się zdającego do lektury obowiązkowej oznacza,\nże co najmniej jedno zdanie o tej lekturze ma charakter analityczny, a nie tylko\ninformacyjny.\na) Przykład zdania analitycznego: W Lalce to w Zasławku można zobaczyć świetnie\nfunkcjonujące gospodarstwo Prezesowej, która realizowała pozytywistyczne idee\npracy organicznej i pracy u podstaw.\nb) Przykład zdania informacyjnego: W swojej pozytywistycznej powieści pt. Lalka\nBolesław Prus ukazuje obraz Warszawy.\nZa zdania informacyjne uznaje się również sformułowania będące wyłącznie\nprzepisanymi fragmentami polecenia lub parafrazą polecenia.\n38 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\n4. Jeśli jedyna lektura obowiązkowa jest przywołana lakonicznie, bardziej w kontekście /\nw nawiązaniu do innego utworu literackiego, który zdający szerzej omawia\nw wypracowaniu, wówczas przywołanie tej lektury traktowane jest jako spełnienie\nformalnych warunków zadania, ale oceniając KLiK, nie uwzględnia się tej lektury jako\nkontekst.\n5. „Problem wskazany w poleceniu” obejmuje:\na) zakres merytoryczny zagadnienia, którego omówienie jest wymagane, ORAZ\nb) opinię zdającego wraz z uzasadnieniem.\n6. Wypracowanie przynajmniej częściowo dotyczy problemu wskazanego w poleceniu,\njeżeli obejmuje co najmniej jeden aspekt zakresu merytorycznego ORAZ opinię albo\nuzasadnienie.\n7. Wypracowanie przynajmniej częściowo jest wypowiedzią argumentacyjną, jeżeli\nzawiera co najmniej jeden akapit argumentacyjny.\n2. Kompetencje literackie i kulturowe (maksymalnie 16 punktów)\nSprawdzając wypracowanie zdającego w tym kryterium, egzaminator będzie oceniał, czy\nw wypracowaniu zdający:\nwykorzystał znajomość wybranej lektury obowiązkowej oraz innego utworu literackiego\nw sposób funkcjonalny\nfunkcjonalnie wykorzystał konteksty, np.: historycznoliteracki, teoretycznoliteracki,\nliteracki, biograficzny, kulturowy, mitologiczny, biblijny, religijny, historyczny, filozoficzny,\negzystencjalny, polityczny, społeczny, które pogłębiają i rozwijają rozważany problem\nprzedstawił bogatą argumentację, świadczącą o jego erudycji\nwykazał się wiedzą i umiejętnościami z zakresu kształcenia literackiego i kulturowego\noraz kształcenia językowego\nnie popełnił błędów rzeczowych zarówno w odniesieniu do przywołanych tekstów\nliterackich oraz kontekstów, jak i terminologii historycznoliterackiej oraz/lub\nteoretycznoliterackiej.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego jako przedmiotu obowiązkowego 39\nFunkcjonalność\nwykorzystania\nutworów wskazanych\nw poleceniu\n(lektury obowiązkowej\noraz innego utworu\nliterackiego).\nPoziom argumentacji wypowiedzi; erudycyjność wypowiedzi\nLiczba\npunktów\nBłędy\nrzeczowe\nDwa utwory\nwykorzystane\nw pełni\nfunkcjonalnie.\nBogata argumentacja.\nFunkcjonalne wykorzystanie dwóch kontekstów.\nWypowiedź świadczy o erudycji zdającego.\n16 pkt\nZa każdy błąd rzeczowy należy odjąć 1 pkt od ogólnej liczby punktów przyznanych za KLiK (od 0 do 16;\nbez punktów ujemnych).\nZadowalająca argumentacja.\nCo najmniej jeden kontekst wykorzystany funkcjonalnie.\n15 pkt\nZadowalająca argumentacja.\nW pracy kontekst/konteksty wykorzystano częściowo\nfunkcjonalnie.\n14 pkt\nPowierzchowna argumentacja.\nW pracy nie wykorzystano funkcjonalnie kontekstów.\n13 pkt\nJeden utwór\nwykorzystany\nw pełni\nfunkcjonalnie,\na drugi -\nczęściowo\nfunkcjonalnie.\nBogata argumentacja.\nFunkcjonalne wykorzystanie dwóch kontekstów.\nWypowiedź świadczy o erudycji zdającego.\n12 pkt\nZadowalająca argumentacja.\nCo najmniej jeden kontekst wykorzystany funkcjonalnie.\n11 pkt\nPowierzchowna argumentacja.\nW pracy kontekst/konteksty wykorzystano częściowo\nfunkcjonalnie.\n10 pkt\nPowierzchowna argumentacja.\nW pracy nie wykorzystano funkcjonalnie kontekstów.\n9 pkt\nDwa utwory\nwykorzystane\nczęściowo\nfunkcjonalnie.\nALBO tylko jeden\nutwór\nwykorzystany\nw pełni\nfunkcjonalnie,\na drugi -\nniefunkcjonalnie.\nTrafna argumentacja.\nFunkcjonalne wykorzystanie dwóch kontekstów.\nPraca zawiera fragmenty erudycyjne.\n8 pkt\nZadowalająca argumentacja.\nCo najmniej jeden kontekst wykorzystany funkcjonalnie.\n7 pkt\nPowierzchowna argumentacja.\nW pracy kontekst/konteksty wykorzystano częściowo\nfunkcjonalnie.\n6 pkt\nPowierzchowna argumentacja.\nW pracy nie wykorzystano funkcjonalnie kontekstów.\n5 pkt\nTylko jeden utwór\nwykorzystany\nczęściowo\nfunkcjonalnie.\nTrafna argumentacja.\nFunkcjonalne wykorzystanie dwóch kontekstów.\n4 pkt\nZadowalająca argumentacja.\nCo najmniej jeden kontekst wykorzystany funkcjonalnie.\n3 pkt\nPowierzchowna argumentacja.\nW pracy kontekst/konteksty wykorzystano częściowo\nfunkcjonalnie.\n2 pkt\nPowierzchowna argumentacja.\nW pracy nie wykorzystano funkcjonalnie kontekstów.\n1 pkt\nŻaden utwór nie został wykorzystany przynajmniej w części funkcjonalnie.\n0 pkt\nUwaga.\nJeżeli ostateczna liczba punktów przyznana w kryterium Kompetencje literackie\ni kulturowe, tj. liczba punktów po odjęciu punktów za błędy rzeczowe (jeżeli wystąpiły\nw pracy), wynosi 0 pkt, wówczas w pozostałych kryteriach (Kompozycja wypowiedzi oraz\nJęzyk wypowiedzi) przyznaje się 0 pkt.\n40 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nWyjaśnienia (kryterium 2. - KLiK)\n1. Poprzez wykorzystanie utworu rozumie się wykorzystanie znajomości jego treści oraz\nodczytanych sensów.\n2. Zdający powinien funkcjonalnie wykorzystać w wypracowaniu znajomość dwóch\nutworów wskazanych w poleceniu, tzn. lektury obowiązkowej ORAZ innego utworu\nliterackiego. Funkcjonalne wykorzystanie znajomości tekstu oznacza przywołanie\nw wypracowaniu:\n1) takich elementów fabuły, np. wydarzeń, bohaterów, wątków\n2) sensów utworów,\nktóre istotnie wspierają tok rozumowania zdającego, albo dobrze ilustrują to, o czym\nzdający pisze.\nFunkcjonalność wykorzystania znajomości tekstów ocenia się w odniesieniu do tematu\npracy. Jeżeli w części zasadniczej pracy w charakterze argumentów/przykładów\nwykorzystane są elementy fabuły lub sensy utworów, które nie są spójne np. ze\nstanowiskiem zdającego wyrażonym we wstępie do pracy - wówczas uwzględnia się\ntę niespójność w ocenie spójności.\n3. Utwór literacki nie jest wykorzystany funkcjonalnie, jeżeli zdający wyłącznie streszcza\nten utwór lub wybrane jego wątki, ale nie wyciąga żadnego wniosku, nie formułuje\nżadnej refleksji związanej ze streszczonym utworem.\n4. Jeżeli zdający w wypracowaniu napisze więcej niż o dwóch utworach literackich (np.\no dwóch lekturach obowiązkowych i o dwóch innych tekstach literackich), o różnym\nstopniu funkcjonalności, do oceny stopnia realizacji kryterium bierze się pod uwagę\ndwa utwory wykorzystane w sposób najbardziej funkcjonalny, z których jeden musi być\nlekturą obowiązkową. Pozostałe utwory mogą być traktowane jako kontekst literacki.\n5. Argumentacja to udowodnienie tezy/opinii/stanowiska przedstawionego przez\nzdającego za pomocą argumentów.\nBogata argumentacja - to argumentacja rzeczowa, pogłębiona, poparta trafnymi\nprzykładami i szeroka/wieloaspektowa, uwzględniająca konteksty, stanowiąca -\njako całość - wnikliwą analizę problemu sformułowanego w poleceniu; zawiera\nelementy refleksji / głębszego namysłu nad problemem. W sytuacji, gdy znajomość\nutworów literackich została wykorzystana częściowo funkcjonalnie, mówimy\no argumentacji trafnej.\nZadowalająca argumentacja - to argumentacja rzeczowa, pogłębiona, poparta\ntrafnymi przykładami.\nPowierzchowna argumentacja - to argumentacja oparta na uogólnieniach,\nniewnikająca w istotę rzeczy, poprzestająca na pobieżnych obserwacjach, mało\ndokładna, czasami niepoparta przykładami; również argumentacja, w której zdający\npodejmuje próbę zbudowania argumentu, dobierając jedynie środki językowe\ntypowe dla struktur argumentacyjnych, np. Moim pierwszym argumentem jest\n6. Kontekst należy rozumieć jako odniesienie się przez zdającego w pracy do np.:\n1) innego utworu literackiego niż wskazany w poleceniu\n2) historii literatury\n3) teorii literatury\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego jako przedmiotu obowiązkowego 41\n4) charakteru epoki\n5) biografii autora\n6) filmu, spektaklu teatralnego\n7) utworu muzycznego, dzieła plastycznego\n8) mitologii\n9) Biblii\n10) religii\n11) historii\n12) filozofii\n13) kwestii politycznych\n14) kwestii społecznych,\nwybrane przez zdającego w sposób celowy, przydatne do osadzenia omawianego\nutworu w szerszej perspektywie i pogłębionego odczytania sensów utworu literackiego,\ndo którego zdający odwołuje się w wypracowaniu. Funkcjonalne wykorzystanie\nkontekstu polega na trafnym jego doborze ze względu na rozważany problem; kontekst\npogłębia i rozwija omawiane zagadnienie. Pogłębienie i omówienie danego\nzagadnienia poprzez konteksty nie oznacza konieczności dogłębnej analizy samych\nkontekstów jako takich; w szczególności nie może prowadzić do dygresji stosowanej\nniefunkcjonalnie.\n7. Kontekst wykorzystany częściowo funkcjonalnie to odniesienie wyłącznie na poziomie\nprzywołania, np. informacji, wydarzenia; kontekst jest poprawny, ale ogranicza się tylko\ndo funkcji informacyjnej, nie pogłębia i nie rozwija omawianego zagadnienia.\n8. Kontekst poprzez odniesienie się przez zdającego do innego utworu literackiego niż\nwskazany w poleceniu nie jest wykorzystany funkcjonalnie, jeżeli zdający wyłącznie\nstreszcza ten utwór lub wybrane jego wątki, ale nie wyciąga żadnego wniosku, nie\nformułuje żadnej refleksji związanej ze streszczonym utworem.\n9. Erudycję należy rozumieć jako wiedzę przedmiotową zdającego, w tym wiedzę\ni umiejętność wykorzystania kontekstów, kodów kulturowych, terminologii, znajomości\nkultury, w tym literatury i sztuki. Wypowiedź świadcząca o erudycji zdającego to\nwypracowanie, w którym zdający, rozważając problem sformułowany w poleceniu,\nfunkcjonalnie wykorzystał wiedzę przedmiotową.\n10. W ocenie poziomu argumentacji wypowiedzi nie uwzględnia się fragmentów\nwypowiedzi zawierających błędy rzeczowe.\n11. Błąd rzeczowy - to błąd świadczący o:\nnieznajomości wskazanej w poleceniu lektury obowiązkowej (zamieszczonej\nw arkuszu egzaminacyjnym), do której odwołuje się zdający, w zakresie innym niż\nw przypadku błędu kardynalnego, tj. np. błąd w nazwisku autora, w przypisaniu\nautorstwa, w nazwisku/imieniu bohatera (dopuszczalne błędy w zapisie,\nnieprowadzące do trudności w identyfikacji bohatera lub autora, np. *Russeau albo\n*Rouseau zamiast Rousseau - błędny zapis to błąd ortograficzny), dotyczący\nlosów bohaterów drugoplanowych bądź wątków innych niż główne\nnieznajomości utworu literackiego lub tekstu kultury, do którego odwołuje się\nzdający, innego niż lektura obowiązkowa lub utwór literacki wskazany w poleceniu\n(każdy błąd merytoryczny)\n42 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nnieuprawnionej interpretacji fragmentu lub fragmentów / części utworu literackiego,\nw tym poetyckiego, do którego odwołuje się zdający, będącej częściową lub\ncałkowitą falsyfikacją danego utworu\nnieznajomości zagadnień z zakresu teorii i historii literatury bądź języka, np.\nstosowanie pojęć typowych dla epiki w odniesieniu do liryki (np. *narrator wiersza;\n*wiersz „Ocalony” Różewicza opowiada). Nie są błędem rzeczowym sformułowania\ntakie jak np. utwór pokazuje, wiersz ukazuje\nbraku wiedzy dotyczącej wybranego przez zdającego kontekstu, np. błędne\nprzywołanie pojęć lub faktów historycznych.\nJako błąd rzeczowy traktujemy również niepoprawne przywołanie cytatu z utworu\nliterackiego, oznaczone cudzysłowem.\n12. Dokładnie ten sam błąd rzeczowy (np. konsekwentne stosowanie błędnego imienia\nbohatera, którego da się w jednoznaczny sposób zidentyfikować, a fakty opisane\nw wypracowaniu świadczą o znajomości lektury) powtórzony kilkakrotnie jest liczony\njako jeden błąd.\n13. Jeżeli dane sformułowanie stosowane/uznawane jest w nauczaniu zwyczajowo\nza „termin” (np. apokalipsa spełniona), ale nie jest terminem w rozumieniu\nencyklopedycznym oraz/lub nie jest wymienione w podstawie programowej, to błędu\nw takim sformułowaniu (np. *apokalipsa przepowiadana) nie traktuje się jako błędu\nrzeczowego, a jako błąd językowy.\n3. Kompozycja wypowiedzi: struktura, spójność i styl (maksymalnie 7 punktów)\nSprawdzając wypracowanie zdającego w tym kryterium, egzaminator będzie oceniał, czy:\n1. w zakresie struktury wypowiedzi:\nkompozycja wypowiedzi jest funkcjonalna, tzn. czy układ wywodu / sposób\nuporządkowania treści pomaga w zrozumieniu wypowiedzi\npodział wypowiedzi - zarówno w skali ogólnej (wstęp, część zasadnicza, zakończenie),\njak i w zakresie struktury akapitów - jest poprawny i funkcjonalny\n2. w zakresie spójności wypowiedzi:\nwypowiedź jest spójna, tzn. złożona z elementów, które tworzą logiczną i uporządkowaną\ncałość\nw wypowiedzi spójność jest zachowana zarówno wewnątrz zdań, jak również między\nzdaniami i akapitami\nw wypowiedzi użyte zostały odpowiednie środki językowe, np. wskaźniki zespolenia\ntekstu, struktury metatekstowe, leksykalne wykładniki spójności, które ułatwiają śledzenie\ntoku rozumowania autora\n3. w zakresie stylu wypowiedzi:\nstyl wypowiedzi jest stosowny, tzn. czy zdający konsekwentnie posługuje się jednym,\nwybranym stylem, a jeżeli miesza różne style w wypowiedzi - to czy jest to uzasadnione\n(czy czemuś to służy, jest funkcjonalne) oraz czy zdający nie napisał wypowiedzi,\nstosując słownictwo charakterystyczne dla stylu potocznego w odmianie mówionej.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego jako przedmiotu obowiązkowego 43\n3a. Struktura wypowiedzi\nUporządkowanie\nelementów treściowych\nwypowiedzi\nPodział wypowiedzi\nLiczba\npunktów\nElementy treściowe\nwypowiedzi w całości lub\nw przeważającej części\npracy są zorganizowane\nproblemowo.\nPoprawny zarówno w skali ogólnej (wstęp, część\nzasadnicza, zakończenie), jak i w zakresie\nstruktury akapitów; sposób podziału tekstu\npomaga w zrozumieniu tez zdającego.\nDopuszczalna 1 usterka.\n3 pkt\nUsterki w podziale tekstu w skali ogólnej (wstęp,\nczęść zasadnicza, zakończenie) ALBO\nw zakresie struktury akapitów.\n2 pkt\nUsterki w podziale tekstu w skali ogólnej (wstęp,\nczęść zasadnicza, zakończenie) ORAZ\nw zakresie struktury akapitów.\n1 pkt\nW pracy podjęta jest\npróba organizacji\nelementów treściowych\nwypowiedzi\nproblemowo.\nElementy treściowe\nwypowiedzi\nzorganizowane w pracy\nczęściowo problemowo,\nczęściowo wyłącznie\npod względem\nformalnym.\nElementy treściowe\nwypowiedzi w całości\nlub w przeważającej\nczęści pracy\nzorganizowane\nwyłącznie pod\nwzględem formalnym,\nnp. wg kolejno\nomawianych tekstów\nliterackich.\nPoprawny zarówno w skali ogólnej (wstęp, część\nzasadnicza, zakończenie), jak i w zakresie\nstruktury akapitów; sposób podziału tekstu\npomaga w zrozumieniu tez zdającego.\nDopuszczalna 1 usterka.\n2 pkt\nUsterki w podziale tekstu w skali ogólnej (wstęp,\nczęść zasadnicza, zakończenie) ALBO\nw zakresie struktury akapitów.\n1 pkt\nUsterki w podziale tekstu w skali ogólnej (wstęp,\nczęść zasadnicza, zakończenie) ORAZ\nw zakresie struktury akapitów.\n0 pkt\nElementy treściowe wypowiedzi niezorganizowane; wypowiedź stanowi zbiór w\nznacznej mierze niezależnych elementów.\n0 pkt\n44 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nWyjaśnienia (kryterium 3a - Struktura wypowiedzi)\n1. Elementy treściowe wypowiedzi to - najogólniej rzecz ujmując - „bloki”, na które\npodzielone jest wypracowanie (w najprostszej formie: wstęp - część zasadnicza\n(rozwinięcie) - zakończenie, ale „część zasadnicza” zazwyczaj jest dzielona na kolejne\n„bloki”, tj. akapity).\n1) Elementy treściowe wypowiedzi są zorganizowane problemowo (w toku\nproblemowym), jeżeli każdy z „bloków” w części zasadniczej wypracowania\nomawia np. jeden aspekt tematu. Omawiając wybrany aspekt, zdający przywołuje\nargumentację i przykłady z różnych tekstów literackich / kontekstów; czynnikiem\norganizującym dany „blok” jest właśnie problem („ponadtekstowo”,\n„międzytekstowo”), a nie dany tekst literacki.\n2) Możliwa jest sytuacja, w której zorganizowanie problemowe „pokrywa się”\nze zorganizowaniem według kolejno omawianych tekstów literackich, jeżeli w pracy\nwidoczny jest zamysł kompozycyjny wskazujący na tematyczne ustrukturyzowanie\nwypowiedzi, np. kolejny tekst literacki stanowi przykład umożliwiający np.\nuszczegółowienie wcześniej omawianego zagadnienia.\n3) Elementy treściowe wypowiedzi są zorganizowane wyłącznie pod względem\nformalnym (w toku liniowym), jeżeli każdy z „bloków” w części zasadniczej\nwypracowania dotyczy innego tekstu literackiego / kontekstu, a jedynym\nidentyfikowalnym czynnikiem organizującym taki układ jest po prostu omawianie\nw następujących po sobie „blokach” zagadnień dotyczących kolejnych tekstów /\nkontekstów; tekst jest zorganizowany wg tekstów „jeden po drugim” (np. zmiana\nkolejności akapitów nie wpływa na strukturę tekstu).\n2. Ocena podziału wypowiedzi w skali ogólnej wymaga rozważenia proporcji\ni funkcjonalności zasadniczych „bloków” pracy, tj. wstępu - części zasadniczej -\nzakończenia. Usterki w podziale wypowiedzi w skali ogólnej mogą wynikać z np.\nnieproporcjonalnie i niefunkcjonalnie długiego wstępu, ze zbyt krótkiego (lakonicznego)\nzakończenia lub z braku jednego z tych „bloków”.\n3. Ocena podziału wypowiedzi na akapity wymaga rozważenia, czy logika wywodu\nzostała odzwierciedlona w podziale na graficznie wyodrębnione i funkcjonalne akapity.\nUsterki w podziale wypowiedzi na akapity mogą wynikać np. z faktu, że w pracy\nwystępują wyodrębnione graficznie akapity, które nie stanowią zwartej myślowo\ncałości, albo występują akapity, które powinny zostać podzielone na mniejsze bloki,\nponieważ taki akapit zawiera kilka wątków (każdy z takich wątków stanowi sam\nw sobie zwartą myślowo całość).\n4. W ocenie struktury wypowiedzi nie uwzględnia się niezrealizowania przez zdającego\nktóregoś z elementów tematu, np. nieodwołania się w ogóle do jednego z tekstów\nwskazanych w temacie jako obowiązkowy.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego jako przedmiotu obowiązkowego 45\n3b. Spójność wypowiedzi\nWypowiedź jest w całości spójna lub występują w niej nie więcej niż 2 zaburzenia\nw spójności (tj. logice, uporządkowaniu) na poziomie poszczególnych akapitów\nLUB całej wypowiedzi.\n3 pkt\nW wypowiedzi występuje 3-5 zaburzeń w spójności (tj. logice, uporządkowaniu)\nna poziomie poszczególnych akapitów LUB całej wypowiedzi.\n2 pkt\nW wypowiedzi występuje 6-8 zaburzeń w spójności (tj. logice,\nuporządkowaniu) na poziomie poszczególnych akapitów LUB całej\nwypowiedzi.\nLUB\nWstęp pracy jest treściowo niespójny z częścią zasadniczą pracy ALBO\nz zakończeniem pracy.\nALBO\nZakończenie pracy jest treściowo niespójne z wstępem ALBO częścią\nzasadniczą pracy.\n1 pkt\nW wypowiedzi występuje 9 lub więcej zaburzeń w spójności (tj. logice,\nuporządkowaniu) na poziomie poszczególnych akapitów LUB całej\nwypowiedzi.\nLUB\nWstęp pracy jest treściowo niespójny z częścią zasadniczą pracy ORAZ\nz zakończeniem pracy.\nALBO\nZakończenie pracy jest treściowo niespójne z wstępem ORAZ częścią\nzasadniczą pracy.\n0 pkt\nWyjaśnienia (kryterium 3b - Spójność wypowiedzi)\n1. Wypowiedź jest spójna, jeżeli elementy, które ją tworzą, stanowią logiczną\ni uporządkowaną całość.\n2. Wywód jest uporządkowany, jeśli każdy kolejny akapit wynika z poprzedniego, a np.\nprzestawienie akapitów zaburzyłoby tok rozumowania przyjęty przez zdającego.\n3. Zaburzenia w spójności mogą wynikać m.in. z:\na) błędów logicznych, w tym ze zbyt daleko idących uogólnień, nieuzasadnionych\nwniosków (np. wnioski w zakończeniu pracy nie wynikają z przeprowadzonego\nrozumowania), sprzecznych stwierdzeń\nb) odstępstw od podporządkowania wywodu myśli przewodniej, np. wypracowanie\nzawiera niefunkcjonalne fragmenty stanowiące niezwiązane z tematem wątki\npoboczne\nc) zredagowaniu wstępu lub rozwinięcia, lub zakończenia, lub akapitu, które nie\npasują logicznie do pozostałej części wypracowania, nie łączą się logicznie\nz poprzedzającą je częścią / poprzedzającym je akapitem\nd) rozwijania jednocześnie więcej niż jednego wątku („zazębiania” się wątków)\ne) pomijania pośrednich ogniw rozumowania, tzw. skróty myślowe\nf) wprowadzenie treści nieistotnych, zbędnych dla pracy, bez związku /\npozostających w wątpliwym związku z tematem/wywodem\n46 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\ng) wprowadzania dygresji stosowanych niefunkcjonalnie\nh) przerywania toku myślenia zbędnymi zdaniami.\n4. Błędy w spójności wewnątrz akapitów oznaczają np. nielogiczne połączenia zdań\nw akapicie oraz brak zastosowania w nim wskaźników zespolenia.\n5. Błędy w spójności między akapitami oznaczają nielogiczne powiązanie danego akapitu\nz poprzednim lub poprzednimi akapitami oraz brak zastosowania wskaźników\nzespolenia między akapitami.\n6. Błąd w składni prowadzący do błędu w spójności jest traktowany zarówno jako błąd\njęzykowy, jak i błąd w spójności.\n3c. Styl wypowiedzi\nStyl w całości lub w przeważającej części stosowny, tj. adekwatny do odmiany\npisanej języka oraz do sytuacji komunikacyjnej (jednorodny albo funkcjonalnie\nniejednorodny).\n1 pkt\nWypracowanie nie spełnia warunków określonych w kategorii „1 pkt”.\n0 pkt\nWyjaśnienia (kryterium 3c - Styl wypowiedzi)\n1. Styl wypowiedzi - co do zasady - powinien być: jasny, prosty (nie: zawiły,\npretensjonalny), zwięzły, jednolity. Dodatkowo może być żywy, obrazowy.\n2. Wypracowanie powinno być napisane stylem stosownym do sytuacji komunikacyjnej,\njaką jest egzamin maturalny, co oznacza, że nie należy redagować go, stosując\nsłownictwo charakterystyczne dla stylu potocznego w odmianie mówionej. Styl uznaje\nsię za stosowny w przeważającej części, jeżeli jest stosowany w orientacyjnie 2/3\npracy. Styl jest niestosowny do sytuacji komunikacyjnej, jeżeli orientacyjnie ok. 2/3\nwypracowania zredagowane jest przy użyciu struktur językowych charakterystycznych\ndla stylu potocznego w odmianie mówionej.\n3. Styl wypracowania jest jednorodny, jeśli zdający konsekwentnie posługuje się jednym,\nwybranym stylem, odpowiednim dla treści i formy wypowiedzi, lub miesza różne style\nw wypowiedzi, ale jest to uzasadnione i celowe.\n4. Indywidualne upodobania stylistyczne egzaminatora nie mogą wpływać na ocenę stylu\npracy zdającego.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego jako przedmiotu obowiązkowego 47\n4. Język wypowiedzi (maksymalnie 11 punktów)\nSprawdzając wypracowanie zdającego w tym kryterium, egzaminator będzie oceniał:\n1. w odniesieniu do zakresu i poprawności środków językowych:\nczy zdający poprawnie użył w wypowiedzi różnych rodzajów zdań i bogatej leksyki (np.\nfrazeologizmów, wyrazów rzadziej używanych w języku polskim), czy też ograniczył się\ndo najprostszych środków językowych\nczy środki językowe, których użył zdający, pozwalają mu zrealizować temat w sposób\nswobodny i precyzyjny, czy też pobieżny, sprawiający trudność w zrozumieniu tekstu\nile błędów językowych (fleksyjnych, składniowych, leksykalnych, frazeologicznych,\nsłowotwórczych, stylistycznych) zdający popełnił w pracy\n2. w odniesieniu do poprawności ortograficznej:\nile błędów ortograficznych zdający popełnił w pracy\n3. w odniesieniu do poprawności interpunkcyjnej:\nile błędów interpunkcyjnych zdający popełnił w pracy.\n4a. Zakres i poprawność środków językowych\nOceniając język wypowiedzi, egzaminator najpierw oceni zakres użytych środków\njęzykowych, a następnie - ich poprawność. Ostateczną liczbę punktów ustali na podstawie\noceny obu tych aspektów wypowiedzi, zgodnie z poniższą tabelą.\nPoprawność środków\nZakres środków\nNie\nwięcej\nniż 5\nbłędów\njęz.\n6-8\nbłędów\njęz.\n9-11\nbłędów\njęz.\n12-14\nbłędów\njęz.\n15-17\nbłędów\njęz.\n18-21\nbłędów\njęz.\n22-25\nbłędów\njęz.\n26 lub\nwięcej\nbłędów\njęz.\n1.\nSzeroki zakres środków\njęzykowych, tzn.\nzróżnicowana\nskładnia,\nzróżnicowana\nleksyka, w tym np.\nbogata frazeologia,\nprecyzyjne\nsłownictwo,\numożliwiających pełną\ni swobodną realizację\ntematu.\n7 pkt\n6 pkt\n5 pkt\n4 pkt\n3 pkt\n2 pkt\n1 pkt\n0 pkt\n2.\nZadowalający zakres\nśrodków językowych, tzn.\nskładnia i leksyka\nstosowne/odpowiednie do\nrealizacji tematu.\n6 pkt\n5 pkt\n4 pkt\n3 pkt\n2 pkt\n1 pkt\n0 pkt\n0 pkt\n3.\nWąski zakres środków\njęzykowych, tzn. składnia\ni leksyka\nproste/ograniczone,\nutrudniające realizację\ntematu.\n5 pkt\n4 pkt\n3 pkt\n2 pkt\n1 pkt\n0 pkt\n0 pkt\n0 pkt\nPrzykładowo: za wypowiedź, w której zakres środków językowych wykorzystanych przez\nzdającego jest zadowalający i w której znajdują się 4 błędy językowe, egzaminator przyzna\n6 pkt w tym kryterium.\n48 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nWyjaśnienia (kryterium 4a - Zakres i poprawność środków językowych)\n1. Nie każde nieprecyzyjne sformułowanie jest niepoprawne językowo (stanowi błąd\njęzykowy); może być przejawem nieporadności językowej. Błędem jest nieporadność\njęzykowa będąca oczywistym nieuzasadnionym naruszeniem obowiązującej normy\njęzykowej.\n2. Indywidualne upodobania językowe egzaminatora nie mogą wpływać na ocenę\npoprawności środków językowych w pracy zdającego.\n3. W wypracowaniu występuje zróżnicowana składnia, jeżeli w pracy zdający wykorzystał\npoprawnie co najmniej 4 różne struktury składniowe, np.: zdanie pojedyncze, zdanie\nzłożone, zdanie wielokrotnie złożone, równoważnik zdania, imiesłowowy równoważnik\nzdania, strona bierna, paralelizm składniowy, poprawne wprowadzanie cytatu, zdanie\npytające, zdanie wtrącone.\n4. W wypracowaniu występuje zróżnicowana leksyka, jeżeli w pracy zdający np. stosuje\nwyrazy/wyrażenia synonimiczne, stosuje bogatą frazeologię, używa precyzyjnego\nsłownictwa, w tym np. terminologii.\n5. W ocenie zróżnicowania leksyki nie uwzględnia się nieuzasadnionych powtórzeń\nwyrazów, zwrotów. Nieuzasadnione powtórzenia są uwzględniane w liczbie błędów\njęzykowych.\nUwaga.\nPowtórzony w wypracowaniu dokładnie ten sam błąd językowy liczy się jako jeden błąd\njęzykowy.\n4b. Poprawność ortograficzna\nPraca jest bezbłędna albo zawiera nie więcej niż 1 błąd ortograficzny.\nW przypadku zdających ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się (z dysleksją,\ndysortografią, dysgrafią):\nPraca jest bezbłędna albo zawiera nie więcej niż 4 błędy ortograficzne.\n2 pkt\nPraca zawiera 2-4 błędy ortograficzne.\nW przypadku zdających ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się (z dysleksją,\ndysortografią, dysgrafią):\nPraca zawiera nie więcej niż 5-8 błędów ortograficznych.\n1 pkt\nPraca zawiera 5 lub więcej błędów ortograficznych.\nW przypadku zdających ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się (z dysleksją,\ndysortografią, dysgrafią):\nPraca zawiera 9 lub więcej błędów ortograficznych.\n0 pkt\nUwaga.\nTen sam wyraz zapisany niepoprawnie ortograficznie, powtórzony w wypracowaniu, jest\nliczony jako jeden błąd ortograficzny.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego jako przedmiotu obowiązkowego 49\n4c. Poprawność interpunkcyjna\nPraca jest bezbłędna albo zawiera nie więcej niż 8 błędów interpunkcyjnych.\nW przypadku zdających ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się (z dysleksją,\ndysortografią, dysgrafią):\nPraca jest bezbłędna albo zawiera nie więcej niż 15 błędów interpunkcyjnych.\n2 pkt\nPraca zawiera 9-16 błędów interpunkcyjnych.\nW przypadku zdających ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się (z dysleksją,\ndysortografią, dysgrafią):\nPraca zawiera 16-30 błędów interpunkcyjnych.\n1 pkt\nPraca zawiera 17 lub więcej błędów interpunkcyjnych.\nW przypadku zdających ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się (z dysleksją,\ndysortografią, dysgrafią):\nPraca zawiera 31 lub więcej błędów interpunkcyjnych.\n0 pkt\nInformacje o błędach uznawanych za ortograficzne w pracach zdających\nze specyficznymi trudnościami w uczeniu się (z dysleksją, dysortografią, dysgrafią)\n1. W ocenie poprawności ortograficznej wypracowania egzaminator będzie uwzględniał\nnastępujące błędy (tzn. liczył je jako błędy ortograficzne):\nbłędy w zapisie wyrazów z u - ó, ż - rz, h - ch\nłamanie zasady pisania wielką literą na początku zdania.\n2. W ocenie poprawności ortograficznej wypracowania egzaminator nie będzie\nuwzględniał innych niż wymienione w pkt 1. błędów w zapisie (tzn. nie będzie liczył\nich jako błędy ortograficzne), w tym:\ndodawania, opuszczania, przestawiania liter, sylab lub całych wyrazów\nmylenia liter\no podobnym kształcie (a - o, l - ł - t, n - r, m - n, u - w, e - ę, a - ą, i - j, u - y)\ndużych i małych (z wyjątkiem początku zdania)\nodpowiedników głosek zbliżonych fonetycznie (b - p, d - t, w - f, g - k, dz - c,\nsz - s, i - y, ę - em - en, ą - om- on, ś - ź, ć - dź)\nróżniących się w położeniu w stosunku do osi pionowej (p - b, d - b) lub poziomej\n(m - w, n - u, b - p, d - g, p - g)\nominięcia drobnych elementów graficznych, w tym\n- oznaczania miękkości nad literami\n- kropek (dż, ż, i, j)\n- „ogonków” przy literach ą lub ę i kreski (wężyka) przy literach ó, t lub ł\nbłędów dotyczących podziału wyrazu\nutraty dźwięczności (kóska zamiast kózka, proźba zamiast prośba)\nbłędów wynikających ze schematycznego stosowania zasad ortografii, np.\nstartóje bo startować\nmylenia przedrostków z przyimkami, np.: pode szły; błędnego zapisywania\nprzyimków z rzeczownikami i przysłówkami, np.: wklasie, zachwilę, napewno\nniewłaściwego zapisu spółgłosek miękkich, np.: rosinie zamiast rośnie,\nskosiny zamiast skośny.\n50 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nWyrazy z błędami, których nie uwzględnia się w ocenie poprawności ortograficznej,\negzaminator podkreśli w wypracowaniu, a na marginesie oznaczenia tych błędów otoczy\nkółkiem np. albo\nINSTRUKCJA OZNACZANIA BŁĘDÓW W WYPRACOWANIACH\nBłędy oznaczane na lewym marginesie\nRodzaj błędu\nSposób oznaczenia błędu\nw wypracowaniu\nSposób oznaczenia błędu\nna marginesie\nrzeczowy\npodkreślenie linią prostą fragmentu\nzawierającego błąd albo zaznaczenie tego\nfragmentu pionową linią\nrzecz. ALBO rz.\nw spójności\nzaznaczenie symbolem ‿ zaburzenia\nw spójności między zdaniami\nzaznaczenie symbolem [ zaburzenia\nw spójności między akapitami\nsp.\nusterka\nw podziale tekstu\nw zakresie\nstruktury akapitów\nzaznaczenie symbolem ]\nstr.\nfragment nie na\ntemat\nobjęcie klamrą fragmentu nie na temat\ntem.\nBłędy oznaczane na prawym marginesie\nRodzaj błędu\nSposób oznaczenia błędu\nw wypracowaniu\nSposób oznaczenia błędu\nna marginesie\njęzykowy\n(fleksyjny,\nskładniowy,\nleksykalny,\nfrazeologiczny,\nsłowotwórczy,\nstylistyczny)\npodkreślenie linią prostą wyrazu użytego\nbłędnie lub niepoprawnego sformułowania\njęz. ALBO j.\nortograficzny\npodkreślenie linią prostą wyrazu z błędem\nort. ALBO o.\ninterpunkcyjny\numieszczenie znaku X w miejscu\nbrakującego znaku przestankowego lub\nniepoprawnej interpunkcji\nint. ALBO i.\ngraficzny\npodkreślenie linią prostą wyrazu z błędem\ngraf.\nUwagi.\n1. Jeżeli zdający popełnia dokładnie ten sam błąd ortograficzny lub językowy, to na\nmarginesie oznaczenie tego błędu należy otoczyć kółkiem, np. lub\n2. Należy konsekwentnie stosować jeden wybrany sposób oznaczania błędów\nna marginesie.\n3. Za jeden błąd ortograficzny przyjmuje się kilkukrotne popełnienie przez zdającego błędu\nw tym samym wyrazie, a także powtarzanie tego samego błędu w zapisie wyrazów\nnależących do tej samej rodziny (np. kturzy, niekturzy).\nort\no\nort\no\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego jako przedmiotu obowiązkowego 51\n4. Powtórzony dokładnie ten sam błąd językowy liczy się jako jeden błąd.\n5. Za błąd graficzny uznaje się:\nprzestawienie liter w zapisie dwuznaków, niebędące błędem językowym, np. zsafa\nzamiast szafa, skzrynia zamiast skrzynia, ale nie hcemy zamiast chcemy,\nnieprawidłowe umieszczanie lub całkowite opuszczanie kropek nad literami i, j, ż\n(wielką lub małą), znaków diakrytycznych w literach ć, ś, ź, ń (wielkich lub małych)\noraz kreseczek w zapisie liter t i ł,\npod warunkiem że nie prowadzi to do powstania błędu ortograficznego lub językowego,\nnp. do zmiany znaczenia wyrazu.\n52 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\n2.1. Przykładowe zadania z rozwiązaniami. Część ustna\nW Informatorze dla każdego zadania podano:\nnajważniejsze wymagania ogólne i szczegółowe, które są sprawdzane w tym zadaniu\nprzykładowe rozwiązania zadania.\nZadanie 1. Lektura obowiązkowa\nPrzykład 1.\nW jakim celu twórca nawiązuje do motywów biblijnych? Omów zagadnienie na\npodstawie Dziadów części III Adama Mickiewicza. W swojej odpowiedzi uwzględnij\nrównież wybrany kontekst.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […] oraz umiejętność mówienia\no nich z wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\nII. Kształcenie językowe.\n3. Funkcjonalne wykorzystywanie wiedzy o języku w odczytaniu sensów zawartych\nw strukturze głębokiej tekstów literackich […].\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n2. Wykorzystanie kompetencji językowych i komunikacyjnych w wypowiedziach ustnych\n[…].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n8) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów oraz ich związek\nz programami epoki literackiej, zjawiskami społecznymi, historycznymi,\negzystencjalnymi i estetycznymi;\n14) wykorzystuje w interpretacji utworów literackich potrzebne konteksty, szczególnie\nkontekst historycznoliteracki, historyczny, polityczny, kulturowy […], biblijny.\nII. Kształcenie językowe.\n1. Gramatyka języka polskiego. Zdający:\n1) wykorzystuje wiedzę z dziedziny fleksji, słowotwórstwa, frazeologii i składni\nw […] tworzeniu własnych wypowiedzi.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n1. Elementy retoryki. Zdający:\n1) formułuje tezy i argumenty w wypowiedzi ustnej […].\n2. Mówienie i pisanie. Zdający:\n2) buduje wypowiedź w sposób świadomy, […] z zachowaniem zasad retoryki.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 53\nPrzykładowa realizacja zadania (1)3\nPlan wypowiedzi\nWstęp - osadzenie zagadnienia w kontekście kulturowym:\nZnaczenie Biblii w kulturze.\nTwórcze inspiracje Biblią między innymi w Dziadach cz. III i Liście Schindlera\nw reż. Stevena Spielberga - cierpienie wypełniające Boski plan zbawienia.\nRozwinięcie zagadnienia w kontekście literacko-kulturowym:\na) Teza:\nNawiązywanie do Biblii przez twórców literatury i sztuki służy uwzniośleniu cierpienia\njednostek i narodów, dlatego trudne dla nich momenty historyczne ukazywane są\nw analogii do sytuacji biblijnych.\nb) Argumenty:\nMesjanistyczna historiozofia Adama Mickiewicza - cierpienie Polski, jak Jezusa, ma\nwyzwoleńczą moc, ponieważ doprowadzi do zbawienia. Ksiądz Piotr widzi Polaków\njako naród wybrany do uwolnienia siebie i innych narodów z niewoli. Przyczynią się\noni do powstania nowego, lepszego świata (mesjanizm).\nMęka Polski zestawiona z męką Chrystusa: Herod to car - morderca skazujący\nPolaków na cierpienie, Francja to Piłat „umywający ręce”, procesy i zsyłki na Sybir\nto drogi krzyżowe Polaków, naród to Chrystus dźwigający krzyż ukuty z trzech\nzaborów, matka Wolność niczym Maryja stojąca pod krzyżem, zmartwychwstanie\nPolski niczym wniebowstąpienie Jezusa.\nPorównanie wyzwoliciela o imieniu czterdzieści i cztery, który uchodzi z wywózki na\nSybir, z Chrystusem, który został ocalony z „rzezi niewiniątek”- obaj symbolizują\nwiarę w nowe życie: Konrad dla Polaków, Chrystus dla ludzkości.\nPorównanie męczeństwa młodzieży polskiej z męczeństwem Chrystusa - tak samo\nniewinnie skazanym (studenci wileńscy aresztowani bez postawienia zarzutów, nie\nmogą się bronić, nie znają przebiegu śledztwa, jego efektów); są upokarzani jak\nJezus podczas drogi krzyżowej (traktowani jak najgorsi przestępcy, poniżani - golono\nim głowy, nogi zakuwano w kajdany).\nOfiara Polaków mających przyczynić się do odkupienia ojczyzny niczym poświęcenie\nJezusa odkupiającego ludzkość od grzechu - ziarno z bajki Goreckiego symbolizuje\nmłodych, których męczeństwo będzie źródłem dobra, szatan zostanie pokonany,\nz ziarna wyrośnie plon, który przyczyni się do odzyskania wolności.\nKontekst: Lista Schindlera w reż. Stevena Spielberga. Oskar Schindler ratuje Żydów:\n✓ niczym biblijny Mojżesz, który wyprowadzał Izraelitów z Egiptu - wyprowadza\nich z getta oraz z obozu w Płaszowie\n✓ niczym biblijny Noe - ocala pokolenia Żydów przed potopem nazizmu.\nPodsumowanie:\nTwórcy nawiązują do Biblii, by sakralizować cierpienie narodów, by pokazać, że od nich\nzależy przyszłość innych narodów (Polacy w Dziadach cz. III), ale także by gloryfikować\njednostki, które próbują zmienić bieg historii (wyzwoliciel o imieniu Czterdzieści i cztery,\nOskar Schindler).\n3 Wypowiedź została oceniona pozytywnie. W Informatorze przedstawiono tylko jej konspektowy zapis. Podobnie\nw przypadku pozostałych zadań na egzamin ustny.\n54 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nPrzykładowa realizacja zadania (2)\nPlan wypowiedzi\nWstęp - osadzenie zagadnienia w kontekście kulturowym:\nBiblia jest nieprzebranym źródłem motywów literackich. Do najbardziej przejmujących można\nzaliczyć motywy: matki, cierpienia i poświęcenia. Biblijnym archetypem matki cierpiącej była\nMaryja współuczestnicząca w męce Jezusa. Jej los stał się inspiracją dla wielu artystów\n(np. Michał Anioł, Pieta). Zainspirował także Adama Mickiewicza, który do matki i jej\ncierpienia nawiązał w Dziadach cz. III.\nRozwinięcie zagadnienia:\na) Teza:\nW Dziadach cz. III Adam Mickiewicz wykorzystuje archetypiczność postaci Maryi, by\nw przejmujący sposób oddać cierpienie matek Polek, przeżywających męki z powodu\nprześladowań ich dzieci przez zaborców.\nb) Argumenty:\nBiblijna Maryja cierpiała, widząc ukrzyżowanego ukochanego syna, była bezradna,\nnie mogła mu pomóc, ale miała nadzieję, że zmartwychwstanie, że będzie żył.\nPodobne postawy i emocje są udziałem niewidomej pani Rollison z Dziadów cz. III\n- syn, który miał ją wspierać, został uwięziony, co jest przyczyną jej ogromnej\nudręki.\nKobieta bezgranicznie kocha swoje dziecko (przytula się do murów więzienia, by\nusłyszeć jego głos, by być przy nim najbliżej, jak to jest możliwe).\nWspółodczuwa męki syna (zza grubych murów więzienia słyszy jego jęki, gdy go\nbito).\nBudzi współczucie swą bezradnością - próżno korzy się przed Senatorem i prosi\no litość dla syna. Senator oszukuje ją, kpi z niej, nie słucha tego, o czym mówi, jest\nbezwzględny, nakłania podwładnych, by przyczynili się do śmierci uwięzionego,\na matkę zamknęli w osobnej celi.\nPoświęca się dla syna, jest zdeterminowana walką o jego życie, wstawia się za nim\nu Senatora, znosi upokorzenia dla jego dobra. Jej uczucia są niezwykle silne: prosi\nSenatora o litość, klęka przed nim, lecz gdy dowiaduje się, że jej syna wypadł\nz okna, nie panuje nad sobą, krzyczy, urąga oprawcy.\nKsiądz Piotr buduje w matce Rollisona nadzieję na to, że jej syn żyje.\nW Dziadach cz. III występuje jeszcze jedna matka cierpiąca, będąca świadkiem\nmęki dziecka - to zapłakana Wolność, która widzi umierającą na krzyżu Polskę.\nWidzenie księdza Piotra i tej matce niesie nadzieję na zmartwychwstanie dziecka\n(mesjanizm).\nPodsumowanie:\nRollisonowa w Dziadach cz. III symbolizuje niezawinione cierpienie polskich matek, ich\npoświęcenie, odwagę i determinację w walce o prześladowane dzieci. Nawiązanie do\nbiblijnej Maryi uwzniośla, sakralizuje motyw matki Polki, jej miłość, cierpienie i poświęcenie.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 55\nPrzykład 2.\nFunkcjonowanie jednostki w państwie totalitarnym. Omów zagadnienie na podstawie\npowieści Rok 1984 George’a Orwella. W swojej odpowiedzi uwzględnij również\nwybrany kontekst.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury […] światowej oraz umiejętność mówienia\no nich z wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\nII. Kształcenie językowe.\n3. Funkcjonalne wykorzystywanie wiedzy o języku w odczytaniu sensów zawartych\nw strukturze głębokiej tekstów literackich […].\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n2. Wykorzystanie kompetencji językowych i komunikacyjnych w wypowiedziach ustnych\n[…].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n8) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów oraz ich związek ze […]\nzjawiskami społecznymi, historycznymi […];\n14) wykorzystuje w interpretacji utworów literackich potrzebne konteksty, szczególnie\nkontekst […] historyczny, polityczny […].\nII. Kształcenie językowe.\n1. Gramatyka języka polskiego. Zdający:\n1) wykorzystuje wiedzę z dziedziny fleksji, słowotwórstwa, frazeologii i składni\nw […] tworzeniu własnych wypowiedzi.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n1. Elementy retoryki. Zdający:\n1) formułuje tezy i argumenty w wypowiedzi ustnej […].\n2. Mówienie i pisanie. Zdający:\n2) buduje wypowiedź w sposób świadomy, […] z zachowaniem zasad retoryki.\nPrzykładowa realizacja zadania (1)\nPlan wypowiedzi\nWprowadzenie:\nWyjaśnienie pojęcia państwo totalitarne:\nsystem społeczny, w którym bezwzględną władzę sprawuje grupa reprezentująca\norganizację lub partię\nspołeczeństwo jest poddawane ciągłej kontroli, za każde odstępstwo\nod obowiązujących reguł grozi surowa kara\nobywatele wyrażający sprzeciw i negację lub obywatele nieprzydatni są\neliminowani\nistotą totalitaryzmu jest ograniczanie wolności człowieka i narzucanie odgórnie\nustalanych zasad we wszystkich dziedzinach życia społecznego.\n56 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nRozwinięcie zagadnienia w kontekście historycznym:\na) Założenie:\nDoświadczenie totalitaryzmów w XX wieku sprawiło, że pogłębiona została wiedza\nna temat funkcjonowania jednostki w takim systemie politycznym. Komunizm, faszyzm,\nhitlerowski narodowy socjalizm ograniczały wolność jednostki w sposób drastyczny.\nPowieść Orwella, wydana w 1949 roku, jest literacką wizją totalitaryzmu, przynależy\ndo nurtu fantastyki naukowej, jednak istota ograniczenia ludzkiej wolności została tutaj\nuchwycona w sugestywny i trafny sposób.\nb) Argumenty:\nPowieść Orwella Rok 1984 jest wynikiem osobistych obserwacji, bowiem autor\nna własne oczy widział wojnę domową w Hiszpanii w 1936 roku.\nJest to utwór z nurtu antyutopii, czyli literackich wizji przyszłości, w której panujące\ndoktryny polityczne ograniczają wolność jednostki, a człowiek jako jednostka nic nie\nznaczy, jest podporządkowany władzy, zależny od niej i zazwyczaj dotkliwie karany\nza nieposłuszeństwo.\nOrwell kreuje w powieści futurystyczną (w chwili publikacji książki była to odległa\nprzyszłość) wizję Oceanii. Państwo zorganizowane jest według prostych zasad\ndominacji władzy nad społeczeństwem.\nTwarde zasady funkcjonowania społecznego są gwarancją utrzymania porządku\ni kontroli.\nSpołeczeństwo podzielone jest na trzy klasy społeczne: Wewnętrzna Partia,\nZewnętrzna Partia i prole - najliczniejsza, choć najniżej postawiona w hierarchii\ngrupa. Prole mają pewne pole wolności, ale mimo swej potencjalnej siły (ponad 80%\nspołeczeństwa) nie czują potrzeby buntu.\nFunkcjonuje kult Wielkiego Brata jako przywódcy państwa.\nJednostka w państwie totalitarnym nie ma żadnego znaczenia. Jest wciąż pod\nobserwacją teleekranów. Jest również inwigilowana przez inne osoby, nawet dzieci\nsą uczone donoszenia na własnych rodziców.\nPaństwo dba o dyscyplinę i przestrzeganie reguł. Zabronione są przyjaźń, miłość\ni lojalność wobec drugiego człowieka.\nZa złamanie reguł grozi surowa kara - więzienie i tortury, których celem jest\npozbawienie jednostki zdolności do samodzielnego myślenia, co zagwarantuje ślepą\nmiłość do Partii. Takiej kary doświadczają Winston i Julia, bohaterowie powieści.\nBuntują się przeciwko Partii: przeżywają romans, zdobywają zakazane produkty\nżywnościowe na czarnym rynku, chcą należeć do tajnej organizacji walczącej\nz reżimem.\nc) Wniosek:\nTotalitaryzm jako doktryna polityczna niszczy wolność człowieka. Jednostka nie ma\nszans w zderzeniu z polityczną machiną.\nPodsumowanie:\nW powieści Orwella przedstawiony jest świat pozbawiony wartości wolności. Człowiek\nw takim świecie łatwo ulega wpływom i często podporządkowuje się zasadom, które\nograniczają jego wolność. Totalitaryzm stosuje manipulację na wielką skalę, zaś jednostka\nnie zawsze znajduje siłę, aby z nią walczyć i wygrać.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 57\nPrzykładowa realizacja zadania (2)\nPlan wypowiedzi\nWprowadzenie do zagadnienia - kontekst historyczny:\nOrwell obserwował na własne oczy wydarzenia, które rozgrywały się podczas wojny\ndomowej w Hiszpanii w 1936 roku. Widział skutki autorytaryzmu i radykalizmu politycznego\nw wykonaniu generała Franco. W powieści Rok 1984 stworzył futurystyczną wizję\ntotalitarnego społeczeństwa żyjącego w państwie Oceania. Jednak rzeczywistość często\nprzerastała literackie fabuły. Jedną z doktryn w XX wieku był komunizm, w założeniach\nbardzo atrakcyjny, szczególnie jeśli chodzi o hasło zniesienia ucisku i wyzysku oraz\npragnienie budowy społeczeństwa bezklasowego, które funkcjonuje w oparciu o zasady\nrówności społecznej i wspólnoty gospodarczej. Jednak idee komunizmu, tak przekonujące\nw kwestiach gospodarczych, nie zostawiały człowiekowi wolności.\nRozwinięcie zagadnienia w kontekście literackim (Przedwiośnie Stefana\nŻeromskiego):\na) Teza:\nLiteratura rozważa słuszność różnych ideologii i podejmuje dyskusję, która czytelnika\nprowokuje do zajęcia własnego stanowiska. Orwell i Żeromski w swoich utworach\nw odmienny sposób ukazują doświadczenie totalitaryzmu, choćby ze względu na\nprzyjęte założenia gatunkowe obu powieści.\nb) Argumenty:\nOrwell ukazuje świat jednoznacznie oceniany jako zdehumanizowany, gdzie rządzą\ntwarde zasady, którym ludzie muszą się bezwzględnie podporządkować.\nCzłowiek jako jednostka nic nie znaczy, jest zależny od władzy i zazwyczaj\ndotkliwie karany za nieposłuszeństwo. Takiej kary doświadczają Winston i Julia,\nbohaterowie powieści. Buntują się przeciwko Partii: przeżywają romans, co jest\nnielegalne, zdobywają zakazane produkty żywnościowe na czarnym rynku, chcą\nnależeć do tajnej organizacji walczącej z reżimem. Za te zbrodnie zostają uwięzieni\ni torturowani. Celem tortur jest pozbawienie jednostki zdolności do samodzielnego\nmyślenia.\nPowieść Przedwiośnie Stefana Żeromskiego reprezentuje nurt polityczny, istotny\njest wątek społeczno-obyczajowy i historyczny. Główny bohater - Cezary Baryka -\nzmienia swój stosunek do poglądów i działania komunistów. W przeszłości był\nświadkiem krwawej rewolucji w Baku. W powieści mamy spór między różnymi\ndoktrynami politycznymi, jednak ostatecznie żadna z nich nie zwycięża.\nWstrząsające są obrazy rewolucji w Baku - była to siła, która zmieniła ludzi\nw bestie. Baryka uległ fascynacji rewolucyjnym hasłom, jednak śmierć matki\nsprawiła, że zmienił ocenę przewrotu komunistycznego.\nRewolucja jest w ujęciu Żeromskiego siłą niszczącą, wobec której jednostka nie ma\nszans. Zaś ludzie zachłyśnięci swoją bezkarnością, nadużywają władzy.\nZakończenie:\nW obu powieściach pojawiają się wątki ukazujące funkcjonowanie jednostki w państwie\ntotalitarnym. Każda z nich, ze względu na specyficzne cechy gatunkowe, przedstawia\nproblem totalitaryzmu inaczej. Powieść Orwella jest futurystyczną antyutopią, więc świat\nprzedstawiony ma cechy fantastyczne, zaś powieść Żeromskiego należy do nurtu\n58 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\npolitycznego i przedstawia zmienione wydarzenia, bliskie rzeczywistości. W obu utworach\njednak totalitaryzm pokazany jest jako wielkie zagrożenie dla wolności człowieka.\nZadanie 2. Kultura: literatura, sztuka, język\nPrzykład 1.\nJakie funkcje w tekstach kultury mogą pełnić symbole i alegorie? Omów zagadnienie\nna podstawie zamieszczonego poniżej materiału oraz wybranego utworu literackiego.\nJacek Malczewski\nDo sławy\nZbiory prywatne, 1903.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 59\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych\npoziomach: […] metaforycznym, symbolicznym […].\nII. Kształcenie językowe.\n3. Funkcjonalne wykorzystywanie wiedzy o języku w odczytaniu sensów zawartych\nw strukturze głębokiej tekstów literackich i nieliterackich.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n2. Wykorzystanie kompetencji językowych i komunikacyjnych w wypowiedziach ustnych\n[…].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n5) interpretuje treści alegoryczne i symboliczne utworu literackiego.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n5) odczytuje pozaliterackie teksty kultury […].\nII. Kształcenie językowe.\n1. Gramatyka języka polskiego. Zdający:\n1) wykorzystuje wiedzę z dziedziny fleksji, słowotwórstwa, frazeologii i składni\nw […] tworzeniu własnych wypowiedzi.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n1. Elementy retoryki. Zdający:\n1) formułuje tezy i argumenty w wypowiedzi ustnej […].\n2. Mówienie i pisanie. Zdający:\n2) buduje wypowiedź w sposób świadomy, […] z zachowaniem zasad retoryki.\nPrzykładowa realizacja zadania (1)\nPlan wypowiedzi\n1. Wprowadzenie:\nSymbol i alegoria to środki wyrazu artystycznego, które spełniają istotną funkcję\nw tekście kultury.\nAlegoria może za pomocą obrazu plastycznego, tekstu lub pojęcia przedstawiać\nznaczenie dosłowne i przenośne (np. grecka bogini Temida była przedstawiana jako\nkobieta z zawiązanymi oczyma i wagą - to alegoria sprawiedliwości).\nSymbol ma wiele znaczeń ukrytych, może być odczytywany w kontekście tradycji\nkulturowej lub treści danego utworu.\n2. Odczytanie obrazu:\nPrzedstawiona scena może być rozumiana jako symboliczna podróż maleńkiego\ndziecka do przyszłej sławy, jako otwarta karta losu. Nie wiadomo, co będzie\npowodem sławy dziecka: talent, twórczość, a może bohaterski czyn?\nPrzedstawiona scena ukazuje baśniowy obraz: anioł w zielonej sukni pomaga\ndziecku dosiąść swych skrzydeł. Nic nie mąci spokoju wsi, jednak odbiorca obrazu\nmoże doświadczać niepokoju, ponieważ nie wie, co stanie się z dzieckiem.\n60 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nAnioł nosi zieloną suknię, co symbolizuje wolność i nadzieję, dziecko - białą - ten\nkolor symbolizuje niewinność i nowy początek.\n3. Przykłady z literatury:\nSymbolami posłużył się Stanisław Wyspiański, konstruując dramat Wesele.\nWykorzystał symbolikę zjaw (np. Wernyhora, Stańczyk, Rycerz), przedmiotów (np.\nzłoty róg, czapka z piór, złota podkowa) i scen (np. chocholi taniec), aby przedstawić\ndiagnozę polskiego społeczeństwa przełomu XIX i XX w. oraz wskazać przyczyny\nniepowodzenia idei niepodległościowych.\nW tradycji kulturowej ukształtował się wizerunek kościotrupa lub kostuchy z kosą jako\nśredniowiecznej alegorii śmierci. Tak przedstawiano śmierć na obrazach, ale też\nw średniowiecznej literaturze, choćby w utworze Rozmowa Mistrza Polikarpa\nze Śmiercią.\n4. Wniosek:\nDzięki mowie symboli i alegorii teksty kultury przedstawiają tematy i myśli, które wymagają\ngłębszej analizy, są związane z tradycją kulturową, z pojęciami i problemami uniwersalnymi.\n5. Zakończenie:\nSymbol i alegoria spełniają w tekstach kultury funkcję nośnika znaczeń ukrytych. Pozwalają\ntakże pokazać poprzez obrazy - plastyczne lub słowne - myśli, które trudno wyrazić, lub\nkluczowe treści, które chciał przekazać autor.\nPrzykładowa realizacja zadania (2)\nPlan wypowiedzi\n1. Wstęp:\nTeksty kultury powstają dzięki wykorzystaniu różnych tworzyw twórczych. Może to być język\nlub obraz. Symbole i alegorie jako środki wyrazu artystycznego spełniają bardzo ważną\nfunkcję, ponieważ są nośnikami treści dosłownych i niedosłownych. Alegoria ma stałe\nznaczenie przenośne, natomiast symbol jest zawsze wieloznaczny.\n2. Opis dzieła:\nObraz Jacka Malczewskiego przedstawia scenę z aniołem i małym dzieckiem. Anioł,\no krótkich włosach, w zielonym odzieniu, pomaga wejść na swoje skrzydła małemu dziecku,\nubranemu w białą koszulkę. Jedną dłonią podtrzymuje wchodzące na skrzydło dziecko,\ndrugą pociąga je ku górze. Obie postaci są w centrum obrazu, którego kompozycja jest\ndynamiczna, otwarta i ma kilka planów. W oddali widzimy pasące się krowy i linię horyzontu.\nObraz utrzymany jest w jasnej kolorystyce. Budzi skojarzenia z wizerunkami Aniołów\nStróżów z popularnych obrazków.\n3. Sproblematyzowanie:\nKażdy tekst kultury wyraża treści abstrakcyjne i/lub dosłowne. Alegorie i symbole są\nnośnikami tych znaczeń. Obraz Jacka Malczewskiego poprzez swoją dynamikę, temat\ni artystyczny zamysł pokazuje, jak poprzez symboliczną wizję przedstawić problem lęku\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 61\no przyszłość. Ten obraz jest idealistycznym wyobrażeniem losów ubogiego wiejskiego\ndziecka, które pod opiekuńczymi skrzydłami anioła stróża podąża ku sławie.\n4. Przykłady z literatury:\nAlegoria prezentuje zazwyczaj treści moralizatorskie i dydaktyczne. Znane przykłady\nliterackich alegorii to np. ujęcie motywu ojczyzny jako okrętu w satyrze Ignacego\nKrasickiego Świat zepsuty oraz w utworze Juliusza Słowackiego Testament mój.\nSymboliczne znaczenie ma ostatnia scena dramatu Wesele Stanisława\nWyspiańskiego. Taniec gości weselnych do muzyki Chochoła oznacza, że\nspołeczeństwo polskie z pogranicza XIX i XX w. pogrążone jest w marazmie, przez\nco niezdolne do walki o odzyskanie niepodległości. Użycie takiego symbolu sugeruje,\nże za narodową stagnację odpowiedzialna jest inteligencja, dla której od idei\nniepodległościowych ważniejsza jest możliwość realizowania się intelektualnie i\nartystycznie.\n5. Podsumowanie:\nFunkcje alegorii i symboli w tekstach kultury są uzależnione od celów, jakie stawiali sobie\ntwórcy różnych epok.\n62 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nPrzykład 2.\nW jaki sposób nowe technologie wpływają na formy i sposoby komunikowania się\nmiędzy ludźmi? Omów zagadnienie na podstawie zamieszczonego poniżej materiału\noraz wybranego tekstu kultury albo własnych doświadczeń komunikacyjnych.\nMateriał 1. SMS-y\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 63\nMateriał 2. Zapis wypowiedzi internauty komentującego przebieg gry komputerowej\nWymagania ogólne\nII. Kształcenie językowe.\n1. Pogłębianie funkcjonalnej wiedzy z zakresu nauki o języku.\n2. Wzbogacanie umiejętności komunikacyjnych, stosowne wykorzystanie języka\nw różnych sytuacjach komunikacyjnych.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n2. Wykorzystanie kompetencji językowych i komunikacyjnych w wypowiedziach ustnych\n[…].\nWymagania szczegółowe\nII. Kształcenie językowe.\n1. Gramatyka języka polskiego. Zdający:\n1) wykorzystuje wiedzę z dziedziny fleksji, słowotwórstwa, frazeologii i składni\nw […] tworzeniu własnych wypowiedzi.\n2. Zróżnicowanie języka. Zdający:\n3) rozpoznaje rodzaje stylizacji ([…] stylizacja środowiskowa […]) […].\n4) rozpoznaje i ocenia modę językową we współczesnym języku.\n3. Komunikacja językowa i kultura języka. Zdający:\n2) zna pojęcie aktu komunikacji językowej oraz jego składowe (komunikat, nadawca,\nodbiorca, kod, kontekst, kontakt).\n5) posługuje się różnymi odmianami polszczyzny w zależności od sytuacji\nkomunikacyjnej;\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n1. Elementy retoryki. Zdający:\n1) formułuje tezy i argumenty w wypowiedzi ustnej […].\n2. Mówienie i pisanie. Zdający:\n2) buduje wypowiedź w sposób świadomy, […] z zachowaniem zasad retoryki.\n64 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nPrzykładowa realizacja zadania (1)\nPlan wypowiedzi\nWprowadzenie i określenie problemu:\nWspółczesny język polski jest zupełnie inny niż ten, którym posługiwali się moi rodzice\nlub dziadkowie.\nJęzyk jest żywym tworem, który reaguje na różne bodźce, na pewno można stwierdzić,\nże takim bodźcem zmiany był w XX wieku i jest nadal internet.\nZmiana najbardziej widoczna jest w tym, że zrozumienie języka, który jest\nprezentowany na przykładach w tym zadaniu, dla osoby powyżej 50, 60 roku życia -\nbyłaby utrudniona. Jest to język, który ma wyraźnie widoczne cechy, które omówię\nw dalszej części wypowiedzi.\nInternet wpłynął na powstanie nowych form i sposobów komunikowania się między\nludźmi.\nRozwinięcie wypowiedzi:\nWe współczesnym systemie komunikacji dominuje internet i od razu można stwierdzić,\nże ta nowa technologia zmieniła formy komunikacji w trwały sposób. Myślę, że powrotu\ndo języka sprzed ery internetu już nie ma.\nCechy współczesnego języka internetowego: jest to język pisany, który przypomina\nmówiony (czaty, komentarze), w niektórych przypadkach respektuje wzorce tradycyjne,\nnp. w korespondencji e-mailowej.\nZasady pisowni traktowane są w sposób dowolny: nie przestrzega się zasad pisowni\nmałymi i wielkimi literami, popularne jest nieużywanie znaków diakrytycznych,\ninterpunkcyjnych, pojawiają się błędy w zapisach słów, dopuszczalne są błędy\nortograficzne.\nSkrótowość, która polega na stosowaniu w nadmiarze skrótowców (akronimów), często\nzapożyczonych z języka angielskiego (LOL - głośny śmiech; IMHO - moim skromnym\nzdaniem; THX - dziękuję). Mamy już w zasobach językowych też polskie skrótowce,\njeden został ujęty w materiale ilustracyjnym do zadania: CR - co robisz?\nMamy też „pzdr”, „nara”, „Wro” - Wrocław.\nSłownictwo: fejs, fejm, biforek, afterek - tutaj obserwujemy tendencję stosowania\nskrótów oraz tworzenia spolszczonych wariantów angielskich słów.\nStosowanie równoważników zdań i komunikatów obrazkowych - czyli emotikonów,\nktóre zastępują słowa lub frazy.\nWymienione powyżej cechy widoczne są w materiale zamieszczonym w zadaniu.\nSMS-y oraz komentarz internauty ilustrują wymienione cechy.\nZjawiska takie jak: memy, gify, virale, flash mob. Wszystkie te internetowe\nkomunikacyjne mody są symbolem zmiany w obyczajach komunikacyjnych.\nWspółczesna kultura obserwuje zachodzące zjawiska i komentuje sensowność takich\nkomunikacyjnych zachowań. Jako przykład chcę podać tekst polskiego rapera Łona,\nktóry w utworze Ą, ę z albumu Absurd i nonsens ośmiesza nowe językowe obyczaje,\nw tym nieużywanie polskich znaków. Pisze tak: „wiec mam do Ciebie malutenka\nprosba, / badz czlowiekiem laskawym tak, / i od czasu do czasu wcisnij prawy alt.”\nIronia, która wybrzmiewa w cytowanym fragmencie, na pewno daje do myślenia. Język\npozwala nam się komunikować i rozumieć, dlatego warto czasem wracać do tego, co\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 65\ntworzy naszą kulturę. Warto też dbać o taki przekaz, który będzie zrozumiały dla\nkażdego odbiorcy.\nWnioski końcowe:\nUważam, że nowe technologie zmieniły nieodwracalnie zwyczaje komunikacyjne. Na pewno\ninternet spowodował, że możemy szybko kontaktować się ze światem, pozwala też rozwijać\nkreatywność. Niestety, chęć szybkiego skomunikowania się, przekazania informacji sprawiła,\nże coraz rzadziej dbamy o jakość komunikatów - jak najwięcej treści chcemy wyrazić\nza pomocą jak najmniejszej liczby znaków.\nPrzykładowa realizacja zadania (2)\nPlan wypowiedzi\nWprowadzenie:\nRozwój nowych technologii zmodyfikował współczesne formy i sposoby komunikowania się\nmiędzy ludźmi. Zmieniają się obyczaje językowe, powstają nowe gatunki wypowiedzi i tworzą\nsię także nowe kanały komunikacji. Moim zdaniem nie można jednoznacznie wartościować\ntych zmian, można je obserwować i badać. Współczesną komunikację zmieniają dwa media:\ninternet i telefonia komórkowa.\nTeza:\nNowe technologie przekształcają formy komunikowania się ludzi, powodują modyfikacje\ntradycyjnych form komunikacji.\nArgumentacja:\nNie zmienił się tradycyjny schemat aktu komunikacji (nadawca, odbiorca, komunikat,\nkontekst, kod). Jednak w procesie komunikacji z wykorzystaniem internetu rolę\nnadawcy spełnia komputer. Elementy działające w akcie komunikacji są stałe.\nDodatkową cechą takiego przekazu jest interaktywność i nowe narzędzia wymiany\ninformacji.\nSieć stała się współczesnym najpopularniejszym kanałem komunikacji. W internecie\nrealizuje się większość kontaktów - tych osobistych i zawodowych, jest to także źródło\nrozrywki, „bycie w internecie” jest formą spędzania czasu dla osób reprezentujących\nróżne pokolenia. Internet dokonał globalizacji komunikacji.\nInternet jest medium masowym, pozwala na szybkie kontakty międzyludzkie,\nprzyśpiesza procesy komunikacji, ale może też stanowić zagrożenie.\nPodobnie działa telefonia komórkowa: upraszcza i przyśpiesza kontakty międzyludzkie.\nPopularne są nowe rodzaje współczesnej komunikacji w sieci: portale\nspołecznościowe, komunikatory internetowe, blogi, fora dyskusyjne.\nNa przykładzie własnych doświadczeń i analizy zamieszczonego materiału\nilustracyjnego mogę stwierdzić, że zmiany, jakie dokonują się w języku na skutek\noddziaływania mód, kształtowanych przez komunikację internetową i telefoniczną\ndotyczą:\n✓ słownictwa (zapożyczenia z języka angielskiego, np. „fejm”, „skille” -\nz zamieszczonego materiału)\n✓ zasad pisowni, które są traktowane w sposób dowolny: nie respektuje się zasad\npisowni małymi i wielkimi literami, popularne jest nieużywanie znaków\n66 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\ndiakrytycznych, interpunkcyjnych, błędy w zapisach słów, dopuszczalne są\nbłędy ortograficzne.\nPonadto obowiązuje skrótowość, która polega na stosowaniu w nadmiarze skrótowców\n(akronimów), często zapożyczonych z języka angielskiego (LOL - głośny śmiech;\nIMHO - „moim skromnym zdaniem”; THX - „dziękuję”). Mamy już w zasobach\njęzykowych też polskie skrótowce, dwa zostały ujęte w materiale ilustracyjnym\ndo zadania: CR - „co robisz?”, nwm - „nie wiem”. Powszechne w komunikacji sms-\nowej i internetowej jest stosowanie równoważników zdań i komunikatów obrazkowych\n- czyli emotikonów, które zastępują słowa lub frazy.\nZakończenie:\nMoim zdaniem internet zmodyfikował formy i sposoby komunikowania się między ludźmi.\nWprowadził nowe rozwiązania, ale przede wszystkim, co podkreślam - zmienił te, które już\nistniały. Można krótko ująć zjawiska, które cały czas trwają, zmieniając współczesną\nkomunikację. Są to: stały kontakt przez sieć, który zastępuje kontakt osobisty; zmiany\nzwyczajów komunikacyjnych - jestem ciągle online; przemiany języka - upraszczanie,\npotoczność, wulgaryzacja, zanik norm poprawnościowych. Ponadto pojawiły się nowe\ngatunki w komunikacji elektronicznej: blog, e-mail, strona internetowa. Są to formy, które\nwykształciły się z istniejących gatunków.\nPrzykład 3.\nKryzys wartości w świecie skażonym złem. Omów zagadnienie na podstawie\nzamieszczonego poniżej materiału oraz wybranego tekstu kultury.\nKrzysztof Kamil Baczyński\nPokolenie\nWiatr drzewa spienia. Ziemia dojrzała.\nKłosy brzuch ciężki w górę unoszą\ni tylko chmury - palcom czy włosom\npodobne - suną drapieżnie w mrok.\nZiemia owoców pełna po brzegi\nkipi sytością jak wielka misa.\nTylko ze świerków na polu zwisa\ngłowa obcięta strasząc jak krzyk.\nKwiaty to krople miodu - tryskają\nściśnięte ziemią, co tak nabrzmiała,\npod tym jak korzeń skręcone ciała,\nżywcem wtłoczone pod ciemny strop.\nOgromne nieba suną z warkotem.\nLudzie w snach ciężkich jak w klatkach krzyczą.\nUsta ściśnięte mamy, twarz wilczą,\nczuwając w dzień, słuchając w noc.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 67\nPod ziemią drążą strumyki - słychać -\nkrew jak nabiera w żyłach milczenia,\nciągną korzenie krew, z liści pada\nrosa czerwona. I przestrzeń wzdycha.\nNas nauczono. Nie ma litości.\nPo nocach śni się brat, który zginął,\nktóremu oczy żywcem wykłuto,\nktóremu kości kijem złamano,\ni drąży ciężko bolesne dłuto,\nnadyma oczy jak bąble - krew.\nNas nauczono. Nie ma sumienia.\nW jamach żyjemy strachem zaryci,\nw grozie drążymy mroczne miłości,\nwłasne posągi - źli troglodyci1.\nNas nauczono. Nie ma miłości.\nJakże nam jeszcze uciekać w mrok\nprzed żaglem nozdrzy węszących nas,\nprzed siecią wzdętą kijów i rąk,\nkiedy nie wrócą matki ni dzieci\nw pustego serca rozpruty strąk.\nNas nauczono. Trzeba zapomnieć,\nżeby nie umrzeć rojąc to wszystko.\nWstajemy nocą. Ciemno jest, ślisko.\nSzukamy serca - bierzemy w rękę,\nnasłuchujemy: wygaśnie męka,\nale zostanie kamień - tak - głaz.\nI tak staniemy na wozach, czołgach,\nna samolotach, na rumowisku,\ngdzie po nas wąż się ciszy przeczołga,\ngdzie zimny potop omyje nas,\nnie wiedząc: stoi czy płynie czas.\nJak obce miasta z głębin kopane,\npopielejące ludzkie pokłady\nna wznak leżące, stojące wzwyż,\nnie wiedząc, czy my karty iliady\nrzeźbione ogniem w błyszczącym złocie,\nczy nam postawią, z litości chociaż,\nnad grobem krzyż.\n22 VII 1943 r.\nKrzysztof Kamil Baczyński, Pokolenie, [w:] tegoż, Wybór poezji, Wrocław 1989.\n1 Troglodyta - człowiek jaskiniowy.\n68 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Rozumienie historii literatury i dziejów kultury jako procesu […].\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […] oraz umiejętność mówienia\no nich z wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\nII. Kształcenie językowe.\n3. Funkcjonalne wykorzystywanie wiedzy o języku w odczytaniu sensów zawartych\nw strukturze głębokiej tekstów literackich i nieliterackich.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n2. Wykorzystanie kompetencji językowych i komunikacyjnych w wypowiedziach ustnych\n[…].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n8) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów oraz ich związek\nz programami epoki literackiej, zjawiskami społecznymi, historycznymi,\negzystencjalnymi […];\n14) wykorzystuje w interpretacji utworów literackich potrzebne konteksty, szczególnie\nkontekst […] historyczny, polityczny […].\nII. Kształcenie językowe.\n1. Gramatyka języka polskiego. Zdający:\n1) wykorzystuje wiedzę z dziedziny fleksji, słowotwórstwa, frazeologii i składni\nw […] tworzeniu własnych wypowiedzi.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n1. Elementy retoryki. Zdający:\n1) formułuje tezy i argumenty w wypowiedzi ustnej […].\n2. Mówienie i pisanie. Zdający:\n2) buduje wypowiedź w sposób świadomy, […] z zachowaniem zasad retoryki.\nPrzykładowa realizacja zadania (1)\nPlan wypowiedzi\nWprowadzenie - osadzenie zagadnienia w kontekście historyczno-biograficznym:\nKrzysztof Kamil Baczyński jest reprezentantem tzw. „pokolenia Kolumbów”, generacji\nPolaków urodzonych około roku 1920. Zginął w czwartym dniu powstania warszawskiego.\nKolumbowie byli pokoleniem, które urodziło się i dorastało w wolnej Polsce, odbudowywanej\npo 123 latach zaborów i zniszczeniach I wojny światowej. Wybuch kolejnej wojny stał się\ntragedią dla narodu polskiego, a zwłaszcza dla młodych ludzi, wchodzących dopiero\nw dorosłe życie ludzi.\nRozwinięcie zagadnienia:\na) Teza:\nII wojna światowa była aktem okrutnej agresji Niemców wymierzonym w naród polski\ni wywołała kryzys wiary w wartości uznawane za uniwersalne. Spowodowała konieczność\nweryfikacji prawd etycznych i religijnych oraz kwestii rozumienia patriotyzmu.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 69\nb) Argumenty:\nWiersz Baczyńskiego jest manifestem pokolenia, któremu odebrano wiarę w sens\nistnienia świata i we wszystkie zasady, które porządkują ludzkie życie.\nW pierwszych czterech strofach utworu przedstawione są niezwykłe obrazy,\nukazujące bogate życie „dojrzałej ziemi”, w której intensywnie tętni życie: „Kłosy\nbrzuch ciężki w górę unoszą”, „ziemia owoców pełna po brzegi”, „kwiaty to krople\nmiodu”, „pod ziemią drążą strumyki”.\nKontrastem dla takich wizji tętniącej życiem ziemi są pojawiające się jak migawki,\nw tych samych strofach, obrazy cierpienia człowieka: „tylko ze świerków w polu\nzwisa // głowa obcięta strasząc jak krzyk”, „ludzie w snach ciężkich jak w klatkach\nkrzyczą”. Są to obrazy, które nawiązują do Apokalipsy św. Jana, ostatniej księgi\nBiblii, która przedstawia symboliczny koniec świata.\nKolejne trzy strofy rozpoczynają się anaforą: „nas nauczono” - i kolejno wyliczane\nsą okropności wojny i ludzkie tragedie - a to, czego „nauczono”, to brak litości,\nsumienia, brak miłości, niepamięć. Człowiek, doświadczony wojną, traci według\nBaczyńskiego wrażliwość, zamienia się na skutek tragicznych doznań w kamień,\nniczego nie czuje. Czyli - nie potrafi odróżnić dobra od zła, nie ma innych celów,\njak tylko walka, w której wcale nie chodzi o przetrwanie.\nWiersz kończą dramatyczne słowa, które brzmią jak pytanie: „czy nam postawią,\nz litości chociaż, // nad grobem krzyż”. Wojenna apokalipsa zniszczyła ludzkie\nuczucia, wartości i zmieniła świadomość pokolenia, które jej doświadczyło.\nPodobny obraz upadku człowieka i kryzysu wartości znajdziemy w poezji Tadeusza\nRóżewicza - w wierszu Ocalony.\nRóżewicz przedstawia dramatyczną wizję pustki, jaka zostaje w człowieku, kiedy\nzobaczy na własne oczy tragedię, która niszczy wszystkie wyobrażenia o porządku\nświata.\nPodmiot liryczny wiersza Różewicza mówi o sobie: „ocalałem // prowadzony\nna rzeź”. Podmiot liryczny szuka „nauczyciela i mistrza”, żeby przywrócił mu „wzrok\nsłuch i mowę”, a także ponownie nauczył rozumieć życie i świat.\nPodsumowanie:\nW omawianych utworach Krzysztofa Kamila Baczyńskiego i Tadeusza Różewicza pojawia\nsię dylemat moralny i rozdźwięk między systemem wartości ludzi z pokolenia Kolumbów\na wojenną rzeczywistością.\nPrzykładowa realizacja zadania (2)\nPlan wypowiedzi\nWstęp:\nDoświadczenie wojny jest jednym z podstawowych tematów poezji Krzysztofa Kamila\nBaczyńskiego. Poeta należy do pokolenia Kolumbów, pierwszego po 1918 roku\ndorastającego w wolnej Polsce. Utwór Pokolenie jest zapisem refleksji nad smutnym losem\nczłowieka uwikłanego w historię, w tragiczne wydarzenia, na które nie ma wpływu.\n70 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nRozwinięcie zagadnienia:\na) Założenie:\nCzłowiek nie ma wpływu na swój los. Doświadczenie wojny i widocznego kryzysu\nwartości w sposób nieodwracalny zmienia sposób postrzegania świata.\nb) Argumenty:\nUtwór Baczyńskiego przedstawia dramat egzystencjalny człowieka oraz ukazuje\nhistorię jako sekwencję powtarzających się dramatów: „czy my karty iliady\nrzeźbione ogniem w błyszczącym złocie”. Powtarzalność wydarzeń, obrazowana\nprzez symboliczne „koło historii”, jest znanym poglądem, który tłumaczy to, że te\nsame kryzysy powracają w różnych momentach dziejowych.\nW pierwszej części wiersza przedstawione są apokaliptyczne obrazy natury, piękne\ni zarazem straszne: „ogromne nieba suną z warkotem. Ludzie w snach ciężkich jak\nw klatkach krzyczą”, „ciągną korzenie drzew, z liści pada rosa czerwona”.\nW drugiej części utworu wszystkie strofy rozpoczyna anafora „nas nauczono” - ta\n„nauka” podaje w wątpliwość zasady dekalogu, etyki. Zapomnienie, brak litości,\nbrak sumienia, brak miłości - to postawy, które przypominają założenia nihilizmu\ni kwestionują tradycyjne systemy wartości. Trwanie w sytuacji zagrożenia uczy\nczłowieka poświęcenia, ale też innych zachowań, łamiących normy moralne.\nOstatnia strofa przedstawia pokolenie wojenne, które nie miało wpływu na swój los:\n„czy nam postawią, z litości chociaż, // nad grobem krzyż”.\nPodobna refleksja o filozofii historii pojawia się w książce Gustawa\nHerlinga-Grudzińskiego Inny świat. Zapiski sowieckie. Jest ona autobiograficznym\nzapisem doświadczeń pisarza z pobytu w sowieckim łagrze.\nTytuł książki nawiązuje do Zapisków z martwego domu Fiodora Dostojewskiego,\nw których opisał swoje tragiczne doświadczenia z syberyjskiej katorgi. Ta\nrzeczywistość była bardzo bliska obserwacjom Grudzińskiego, trafnie określała\n„inność” tamtego, łagrowego świata, w którym żadne znane wartości nie istniały.\nNormy etyczne, godność człowieka, wartości humanistyczne w świecie łagrów\nuległy zupełnej degradacji - widać to na przykład w dramatycznej historii\nKostylewa, Rosjanina, który systematycznie opala sobie rękę, a gdy to się wydało,\noblewa się wrzątkiem, by uniknąć zsyłki na Kołymę. Umiera w straszliwych\nmęczarniach.\nPrzedstawione w obu tekstach obrazy okrucieństwa i degradacji świata znanych\nwartości są sugestywne, budzą sprzeciw i refleksję na temat niestabilności\nhumanistycznych wartości.\nZakończenie:\nWniosek, który pojawia się po lekturze Pokolenia Baczyńskiego i Innego świata\nHerlinga-Grudzińskiego jest pesymistyczny, ponieważ człowiek jest częścią historii, świata\nskażonego złem. Musi walczyć w obronie tego, w co wierzy.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 71\n2.2.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami.4\nCzęść pisemna na poziomie podstawowym\nW Informatorze dla każdego zadania podano:\nliczbę punktów możliwych do uzyskania za jego rozwiązanie (po numerze zadania)\nnajważniejsze wymagania ogólne i szczegółowe, które są sprawdzane w tym zadaniu\nzasady oceniania rozwiązań zadań\npoprawne rozwiązanie każdego zadania zamkniętego oraz przykładowe rozwiązania\nkażdego zadania otwartego.\nZadania w poszczególnych częściach nie stanowią przykładowych arkuszy\negzaminacyjnych, ponieważ zawierają większą liczbę zadań, niż to zostało określone\nw tabeli 7. na stronie 28 tego Informatora.\nCzęść 1. Test Język polski w użyciu\nWiązka 1.\nPrzeczytaj uważnie teksty, a następnie wykonaj zadania umieszczone pod nimi. Odpowiadaj\ntylko na podstawie tekstów i tylko własnymi słowami - chyba że w zadaniu polecono\ninaczej. Udzielaj tylu odpowiedzi, o ile Cię poproszono.\nTekst 1.\nAleksandra Stanisławska\nNiebezpieczna sztuczna inteligencja\nBrązowy olbrzym Talos z Krety1. Gliniany golem2 z Pragi. Komputer HAL z Odysei\nkosmicznej3. Każdy z tych fikcyjnych tworów miał być zaprojektowany przez człowieka\ni obdarzony inteligencją podobną do naszej. Ten mit ma się do dziś znakomicie. […]\nOpowieści o AI [sztucznej inteligencji] są zadziwiająco podobne. Maszyny czy komputery są\nw nich kopiami człowieka. Myślą według ludzkich schematów, rozmawiają, odczuwają\nemocje. Jednak takie podejście do inteligentnych maszyn to poważny błąd.\nLudzki mózg to efekt milionów lat ewolucji, która dopasowywała jego działanie do\nwarunków, w jakich żyli nasi praprzodkowie. Aby bezbronne, stopniowo łysiejące małpy\nmogły przetrwać, potrzebna była współpraca w grupie. To ona doprowadziła do\nwykształcenia mowy, mimiki i mnóstwa zachowań, które dziś leżą u podstaw działania\nspołeczeństwa. Ale sztuczna inteligencja ma nas przerastać możliwościami i szybkością\nmyślenia. Jej celem nie powinno więc być skopiowanie ludzkiego mózgu wraz z jego\nograniczeniami, lecz zbudowanie czegoś szybszego i sprawniejszego. […]\nWyobraźmy sobie coś, co może w każdym momencie dowolnie modyfikować dane\nprzesyłane przez internet. Taka AI miałaby potężny wpływ na dużą część świata, a zarazem\nbyłaby niemal niewykrywalna. Moglibyśmy się pocieszać, że to nadal tylko fikcja - gdyby nie\nalgorytmy. To programy działające w internecie, na komputerach czy urządzeniach\n4 Prezentowane w Informatorze przykładowe rozwiązania do zadań otwartych krótkiej odpowiedzi oraz\nwypracowania są pracami uczniowskimi pozyskanymi z próbnego zastosowania i ocenionymi przez\negzaminatorów.\n72 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nmobilnych, analizujące nasze zachowania. Wyszukiwarka Google uczy się tego, co nas\ninteresuje, i wyświetla nam reklamy na tej podstawie. Tak samo działają algorytmy\nFacebooka, sklepów internetowych podsuwających nam rekomendacje czy serwisów\nrandkowych, dopasowujących ludzi na podstawie mnóstwa różnych parametrów.\nSkomputeryzowanych systemów do analizy danych coraz częściej używają banki,\nubezpieczalnie czy szpitale. Oczywiście trudno nazwać to sztuczną inteligencją, ale równie\ntrudno byłoby uznać, że nie ma to na nas żadnego wpływu. Programy komputerowe\nzaczynają decydować o tym, co kupujemy, z kim się spotkamy albo czy dostaniemy kredyt.\n[…]\nNic dziwnego, że coraz częściej pojawiają się apele, aby AI podlegała ludzkiej kontroli.\nMówił o tym chociażby wybitny fizyk i wizjoner prof. Stephen Hawking. Jego zdaniem nie\nistnieją fizyczne ograniczenia rozwoju sztucznej inteligencji. „Można wyobrazić sobie taką\ntechnologię, która przechytrzy rynki finansowe, prześcignie badaczy i zmanipuluje\nprzywódców oraz opracuje broń, której zasad działania nawet nie będziemy mogli zrozumieć.\nKrótkoterminowy wpływ sztucznej inteligencji zależy od tego, kto ją kontroluje,\ndługoterminowy - od tego, czy w ogóle można ją kontrolować” - twierdzi uczony. […]\nTylko czy to w ogóle możliwe? AI może przerastać nas tak bardzo i rozwijać się tak\nszybko, że zapanowanie nad nią będzie całkowicie niemożliwe. Bo ograniczenia, które\nmożemy jej narzucić, mogą być tylko takie, jakie zdołamy wymyślić. Tymczasem sztuczna\ninteligencja ma - z definicji - być od nas lepsza w myśleniu.\nCo gorsza, jej rozwój może sprawić, że ludzie, którzy myśleniem zarabiają dziś na życie,\nstracą pracę, a więc i wpływ na dalsze losy świata. […] Dziś mówi się o tym, że\nautomatyzacja i roboty pozbawiają ludzi pracy fizycznej. Co się stanie, jeśli komputerowe\nmyślenie okaże się lepsze od ludzkiego wszędzie tam, gdzie potrzebne są zdolności\nanalityczne i kreatywność? […] Piszmy więc o sztucznej inteligencji, debatujmy i twórzmy jej\nwizje - póki jeszcze możemy\nNa podstawie: Aleksandra Stanisławska, Niebezpieczna sztuczna inteligencja, www.focus.pl\n1 Talos - w mitologii greckiej olbrzym wykonany z brązu przez Hefajstosa.\n2 Golem - istota utworzona z gliny na kształt człowieka, ale pozbawiona duszy i zdolności mowy.\n3 Komputer HAL - fikcyjny komputer przedstawiony w książce Odyseja kosmiczna oraz w filmie o tym samym\ntytule.\nTekst 2.\nŁukasz Lamża\nSztuczna przeciętność\nGdy czyta się i ogląda science fiction sprzed 50-100 lat, sztuczna inteligencja (AI)\npojawia się głównie w roli potężnej, budzącej respekt siły - czasem nam sprzyjającej, zwykle\njednak stanowiącej mniej czy bardziej zawoalowane zagrożenie. […]\nTo w tych latach powstał też słynny filozoficzny problem „silnej sztucznej inteligencji” -\nczyli takiej, która jest samodzielnym, wszechstronnie rozwiniętym „umysłem” wyposażonym\nw „świadomość”, cokolwiek te terminy znaczą - przeciwstawianej „słabej” AI, która miałaby\n„tylko” wykonywać polecenia, realizując zadany program o ściśle określonej funkcji.\nDziś problemy te, jak i sam język, którym zostały wyrażone, po prostu trącą myszką.\nWielu filozofów umysłu i kognitywistów1 na słowa „świadomość” i „umysł” reaguje alergicznie,\nponieważ te abstrakcyjne terminy po prostu niepotrzebnie zatruwają ich konkretne,\npożyteczne badania nad przetwarzaniem obrazu w korze wzrokowej, pamięcią przestrzenną\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 73\nalbo neurochemią lęku. Również AI przestało być teorią i są na świecie tysiące\nprogramistów, dla których tworzenie inteligentnych algorytmów to chleb powszedni. O czym\ntu filozofować?!\nSztuczna inteligencja to dziś produkt, i to cenny. AI usuwa szum ze zdjęć w twoim\nsmartfonie, dobiera czas prania w twojej pralce i wybiera najszybszą trasę w twoim GPS-ie,\na także podpowiada Facebookowi, co wyświetlić na twojej stronie głównej. […]\nTo właśnie skrajnie abstrakcyjne, roszczeniowe podejście do sztucznej inteligencji\nodpowiada za tzw. AI effect, który Douglas Hofstadter2 wyraził w postaci złośliwego\npowiedzonka: „AI to wszystko, czego jeszcze nie ma”. W praktyce „efekt AI” polega na tym,\nże każdy kolejny przejaw inteligencji maszynowej jest kwitowany stwierdzeniem: „Phi, to\njeszcze nie jest inteligencja”. W rozmowie z poszukiwaczami „prawdziwej AI” możemy też\nusłyszeć, że „prawdziwa” sztuczna inteligencja powinna nas zaskakiwać - bo przecież co to\nza inteligencja, która potulnie wykonuje polecenia. Nic więc dziwnego, że rozwiązanie\nkażdego kolejnego zadania dla AI oznacza zawsze tylko podnoszenie poprzeczki - skoro\ntwórca algorytmu rozumie, jak to zadanie rozwiązać, to znika element zaskoczenia z faktu,\nże algorytm odnalazł owo rozwiązanie. […]\nDrugim, bliźniaczym aspektem „problemu z AI” są równie nierealistyczne przekonania\ndotyczące poziomu inteligencji i kreatywności ludzi. Zauważmy, że w starym, dobrym\nscience fiction na polu bitwy między sztuczną i ludzką inteligencją również i my zawsze\njesteśmy reprezentowani przez crème de la crème3. Ponieważ autorami SF są zwykle\njajogłowe naukoluby, bohaterami ich opowieści są też - niespodzianka - jajogłowe\nnaukoluby: genialni inżynierowie, fizycy, doświadczeni nawigatorzy statków kosmicznych\nz uprawnieniami IV poziomu. […]\nTrudno nam więc pogodzić się z faktem, że większość naszych decyzji - o czym pisze\nchoćby ekonomista Daniel Kahneman w „Pułapkach myślenia” - podejmowana jest zbyt\nszybko i zbyt automatycznie, aby można je było uznać za racjonalne, a nasze interakcje\nz bliźnimi można w dużym stopniu sprowadzić do scenariusza mieszczącego się na kilku\nkartkach A4, co pięknie zdemaskował Erving Goffman w „Człowieku w teatrze życia\ncodziennego”. „Ja-kupujący-rano-chleb” i „ja-jadący-metrem” to wcale nie ów wyidealizowany\nCzłowiek, do którego miałaby rzekomo dążyć sztuczna inteligencja - samoświadomy,\nkreatywny, rozprawiający o Sztuce, Matematyce i Abstrakcji. Dzisiejsza AI jest zaś wynikiem\nzderzenia wzniosłej teorii z rzeczywistością ludzką - z faktycznym codziennym życiem\nmiliardów homo sapiens. AI naśladuje więc rzeczywistą ludzką inteligencję, a nie tę będącą\nromantycznym ideałem zrodzonym w głowach filozofów.\nNa podstawie: Łukasz Lamża, Sztuczna przeciętność, www.tygodnikpowszechny.pl\n1 Kognitywistyka - dziedzina nauki zajmująca się badaniem procesów poznawczych; bada, czym jest poznanie,\ndo czego służy i jak działa.\n2 Douglas Hofstadter - pisarz amerykański.\n3 Crème de la crème (z fr.) - śmietanka towarzyska, coś najlepszego.\n74 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nZadanie 1. (0-2)\nWyjaśnij, jakie znaczenie dla rozumienia każdego z tekstów ma użycie słownictwa\nwartościującego w ich tytułach.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury,\na także ich wzajemnej korespondencji.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury […].\nII. Kształcenie językowe.\n1. Pogłębianie funkcjonalnej wiedzy z zakresu nauki o języku.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n3) […] rozpoznaje środki językowe i ich funkcje zastosowane w tekstach […].\nII. Kształcenie językowe.\n2. Zróżnicowanie języka. Zdający:\n7) rozpoznaje słownictwo o charakterze wartościującym […].\nZasady oceniania\n2 pkt - odpowiedź poprawna z trafnym wyjaśnieniem odwołującym się do obu tekstów.\n1 pkt - odpowiedź poprawna z trafnym wyjaśnieniem odwołującym się do jednego tekstu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt\nUżycie słownictwa wartościującego ujawnia stosunek autorów do omawianego zjawiska.\nW pierwszym tekście określenie sztucznej inteligencji przymiotnikiem niebezpieczna\nsugeruje zagrożenie ze strony sztucznej inteligencji, która zdominuje cywilizację człowieka.\nTytuł drugiego tekstu - Sztuczna przeciętność - niesie informację, że sztucznej inteligencji\nnie należy się obawiać, ponieważ naśladuje ona przeciętną inteligencję człowieka.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 75\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nSłownictwo wartościujące użyte w tytułach ma za zadanie przekazać nam, jakie podejście\ndo sztucznej inteligencji mają autorzy tekstów. Aleksandra Stanisławska w swoim artykule\nprzybliża nam niebezpieczeństwa, jakie czekają na nas, gdy za bardzo zaufamy sztucznej\ninteligencji.\nZadanie 2. (0-2)\nCzy to, co Łukasz Lamża w swoim tekście opisuje jako „słabą sztuczną inteligencję”,\nAleksandra Stanisławska w swoim wywodzie uznaje za sztuczną inteligencję?\nW uzasadnieniu odpowiedzi odwołaj się do obu tekstów.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury\n[…].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych\npoziomach […].\nII. Kształcenie językowe.\n1. Pogłębianie funkcjonalnej wiedzy z zakresu nauki o języku.\nWymaganie szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza i hierarchizuje informacje z tekstów, np. publicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych.\nZasady oceniania\n2 pkt - odpowiedź poprawna z trafnym uzasadnieniem odwołującym się do obu tekstów.\n1 pkt - odpowiedź poprawna z trafnym uzasadnieniem odwołującym się do jednego tekstu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt\nŁukasz Lamża słabą sztuczną inteligencją nazywa taką, która zaprogramowana jest na\nwykonywanie pewnych konkretnych zadań, niemyślącą samodzielnie, natomiast Aleksandra\nStanisławska pisze, że to (m.in. programy internetowe) trudno nazwać AI. Autorka\npierwszego tekstu za sztuczną inteligencję uważa jedynie tę mającą działać samodzielnie.\n76 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nNie. Łukasz Lamża, przywołując podział na „silną” i „słabą” sztuczną inteligencję,\nprzedstawia „słabą” sztuczną inteligencję jako tę, która wykonuje polecenia człowieka.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/2.1","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"2.1","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 2.1. (0-1)\nDo jakiego epizodu z życia Hioba odnosi się obraz? W uzasadnieniu przywołaj\nsytuację z Księgi Hioba, ilustrującą twoją odpowiedź.\n114 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury […] światowej […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n5) interpretuje treści alegoryczne i symboliczne […];\n7) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie\nprogramowej jako lektury obowiązkowe;\n8) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […];\n14) wykorzystuje w interpretacji utworów […] potrzebne konteksty […].\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n5) odczytuje pozaliterackie teksty kultury, stosując kod właściwy w danej dziedzinie sztuki.\n[szkoła podstawowa, klasy IV-VI]\nII. Kształcenie językowe.\n3. Komunikacja językowa i kultura języka. Zdający:\n4) rozpoznaje znaczenie niewerbalnych środków komunikacji (np. gest, mimika, postawa\nciała).\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna, odwołująca się do obu dzieł.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nUwaga.\nOdpowiedź powinna odnosić się do pokory Hioba, który w obliczu cierpienia nadal ufa Bogu.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\nObraz odnosi się do momentu z życia Hioba, gdy nagi i trędowaty, wystawiony na próbę\nwierności wobec Boga, oznajmia, że Stwórca jest sprawiedliwy i wszystko dzieje się\nwedług Jego woli, której trzeba się poddać. Jednak Hiob nie jest w stanie zrozumieć,\njakie grzechy popełnił, przeżywając takie męczarnie. Jest to jeden z końcowych\nepizodów biblijnej przypowieści o Hiobie.\nHiob zwraca się do Boga, zastanawia się, dlaczego to właśnie jego, pobożnego\ni dobrego człowieka spotyka takie cierpienie. Jednakże powierza się Stworzycielowi,\nrozkłada ręce, jest bezradny, lecz wierny i ufny.\nOdnosi się do momentu, w którym Hiob wyznaje wierność Bogu, mimo że zostały na\nniego zesłane nieszczęścia.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 115","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Obraz odnosi się do momentu z życia Hioba, gdy dotknięty chorobą i utratą całego majątku oraz dzieci, w obliczu cierpienia zachowuje pokorę i ufność wobec Boga – uznaje, że wszystko dzieje się zgodnie z wolą Stwórcy, której trzeba się poddać, mimo że sam nie rozumie, za jakie grzechy jest karany. Jest to jeden z kluczowych epizodów Księgi Hioba, w którym bohater – mimo nieszczęść zesłanych przez Boga (za przyzwoleniem, na skutek zakładu z szatanem) – nie traci wiary i powierza się Stwórcy, mówiąc m.in. „Pan dał, Pan wziął, niech będzie imię Pańskie błogosławione”.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-2.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":113,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/2.2","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"2.2","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 2.2. (0-1)\nWyjaśnij znaczenie związku frazeologicznego hiobowe wieści.\nWymagania ogólne\nII. Kształcenie językowe.\n3. Funkcjonalne wykorzystanie wiedzy o języku w odczytaniu sensów zawartych\nw strukturze głębokiej tekstów literackich […].\n[szkoła podstawowa]\n2. Rozwijanie rozumienia twórczego i sprawczego charakteru działań językowych […].\nWymagania szczegółowe\nII. Kształcenie językowe.\n1. Gramatyka języka polskiego. Zdający:\n1) wykorzystuje wiedzę z dziedziny […] frazeologii […].\n2. Zróżnicowanie języka. Zdający:\n6) zna, rozumie […] biblizmy […].\n[szkoła podstawowa, klasy IV-VI]\nII. Kształcenie językowe.\n2. Zróżnicowanie języka. Zdający:\n5) rozpoznaje w wypowiedziach związki frazeologiczne, rozumie ich znaczenie […].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie związku frazeologicznego.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\nZła wiadomość, przynosząca smutek, cierpienie.\nHiobowe wieści to wiadomości tragiczne, zwiastujące cierpienie.\nZłe okrutne wieści wiążące się z cierpieniem.\nZadanie 3. (0-2)\nPrzeczytaj poniższy fragment psalmu.\nPsalm 57 (56)\nW cieniu Bożych skrzydeł\n2 Zmiłuj się nade mną, Boże, zmiłuj się nade mną,\nu Ciebie się chroni moja dusza,\nchronię się w cieniu Twych skrzydeł,\naż minie klęska.\n[…]\n116 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\n8 Serce moje jest mocne, Boże,\nmocne serce moje;\nzaśpiewam i zagram.\n9 Zbudź się, duszo moja,\nzbudź, harfo i cytro!\nChcę obudzić jutrzenkę.\n10 Wśród ludów będę chwalił Cię, Panie;\nzagram Ci wśród narodów,\n11 bo Twoja łaskawość sięga niebios,\na wierność Twoja po chmury!\n12 Bądź wywyższony, Boże, ponad niebo,\na Twoja chwała ponad całą ziemię!\nKsięga Psalmów, [w:] Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, Poznań 2016.\nUzupełnij tabelę. Wpisz nazwy dwóch środków językowych charakterystycznych dla\nstylu biblijnego i każdy z nich zilustruj przykładem z tekstu.\nŚrodek językowy charakterystyczny\ndla stylu biblijnego\nPrzykład z tekstu\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury […] światowej oraz umiejętność mówienia\no nich z wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\nII. Kształcenie językowe.\n3. Funkcjonalne wykorzystanie wiedzy o języku […].\n[szkoła podstawowa]\n2. Rozwijanie rozumienia twórczego i sprawczego charakteru działań językowych […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Uczeń:\n4) rozpoznaje w tekście literackim środki wyrazu artystycznego poznane w szkole\npodstawowej oraz środki znaczeniowe [ ], składniowe [ ], wersyfikacyjne […].\nII. Kształcenie językowe.\n2. Zróżnicowanie języka. Zdający:\n1) rozróżnia pojęcie stylu i stylizacji, rozumie ich znaczenie w tekście;\n2) rozróżnia style funkcjonalne polszczyzny oraz rozumie zasady ich stosowania.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 117\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne wpisanie do tabeli nazw dwóch środków językowych charakterystycznych\ndla stylu biblijnego oraz przykładów tych środków.\n1 pkt - poprawne wpisanie do tabeli nazwy środka językowego charakterystycznego dla stylu\nbiblijnego oraz przykładu tego środka.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub podanie nazw środków bez przykładów albo brak\nodpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nŚrodek językowy\ncharakterystyczny dla stylu\nbiblijnego\nPrzykład z tekstu\nInwersja\n„Serce moje jest mocne, Boże, / mocne serce moje”\nAnafora\n„Zbudź się, duszo moja,\nzbudź harfo i cytro!”\nApostrofa\n„Zbudź się, duszo moja”\n„Bądź wywyższony, Boże, ponad niebo”\nHiperbola\n„Twoja łaskawość sięga niebios”\nPowtórzenie\n„Zmiłuj się nade mną, Boże, zmiłuj się nade mną”\n„Serce moje jest mocne, Boże,\nmocne serce moje”\nWykrzyknienie\n„Bądź wywyższony, Boże, ponad niebo,\na Twoja chwała ponad całą ziemię!”\nZadanie 4. (0-1)\nPrzeczytaj poniższy fragment wiersza Czesława Miłosza.\nCzesław Miłosz\nPiosenka\nAnnie Micińskiej\nJakakolwiek jest boleść, będzie więcej boleści.\nNoc jest czarna, ale będzie czarniejsza.\nDobrze takim, co żyli, ale w porę odeszli.\nTy więc nie bierz spraw ludzkich do serca.\n[…]\nGwiazda wzejdzie i zaraz przeminie.\nNa czekaniu puste lata zbiegną.\nCo upadło, zetleje w ruinie.\nI goryczą będzie ziemskie piękno.\n[1980]\nCzesław Miłosz, Piosenka, [w:] tegoż, Wiersze wszystkie, Kraków 2011.\n118 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nCzy przesłanie Piosenki Czesława Miłosza jest zgodne z motywem przemijania,\nobecnym w biblijnej Księdze Koheleta? W uzasadnieniu odpowiedzi odwołaj się do\nzacytowanego fragmentu utworu Czesława Miłosza oraz do wymowy Księgi Koheleta.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej i światowej oraz umiejętność\nmówienia o nich z wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich […] na różnych\npoziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n5) interpretuje treści alegoryczne i symboliczne […];\n8) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […];\n10) rozumie pojęcie motywu literackiego i toposu […];\n12) porównuje utwory literackie lub ich fragmenty, dostrzega kontynuacje i nawiązania\nw porównywanych utworach, określa cechy wspólne i różne;\n14) wykorzystuje w interpretacji utworów […] potrzebne konteksty […].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie i trafne uzasadnienie z odwołaniem się do obu utworów.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\nTak, ponieważ zarówno Miłosz, jak i Kohelet zauważają, że wszystko przemija i nic nie\nma wiecznej wartości.\nTak, Księga Koheleta głosiła „Marność nad marnościami i wszystko marność”. Tak samo\nw wierszu Miłosza głównym przesłaniem jest fakt, że wszystko przemija, jest marne, nie\nma żadnej wartości.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 119\nZadanie 5. (0-2)\nZapoznaj się z fragmentem wiersza Zbigniewa Herberta i obrazem Hansa Memlinga.\nTekst 1.\nZbigniew Herbert\nU wrót doliny\nPo deszczu gwiazd\nna łące popiołów\nzebrali się wszyscy pod strażą aniołów\nz ocalałego wzgórza\nmożna objąć okiem\ncałe beczące stado dwunogów\n[…]\njest to jak nam wyjaśniają\nkrzyk matek od których odłączają dzieci\ngdyż jak się okazuje\nbędziemy zbawieni pojedynczo\naniołowie stróże są bezwzględni\ni trzeba przyznać mają ciężką robotę\n[…]\nci którzy jak się zdaje\nbez bólu poddali się rozkazom\nidą spuściwszy głowy na znak pojednania\nale w zaciśniętych pięściach chowają\nstrzępy listów wstążki włosy ucięte\ni fotografie\nktóre jak sądzą naiwnie\nnie zostaną im odebrane\ntak to oni wyglądają\nna moment\nprzed ostatecznym podziałem\nna zgrzytających zębami\ni śpiewających psalmy\nZbigniew Herbert, U wrót doliny, [w:] tegoż, Wybór poezji, Wrocław 2019.\n120 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nTekst 2.\nHans Memling\nSąd Ostateczny [tryptyk]\nMuzeum Narodowe w Gdańsku,1467-1471.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Hiobowe wieści to złe, tragiczne wiadomości, zwiastujące nieszczęście i przynoszące cierpienie – związek frazeologiczny pochodzi od biblijnej postaci Hioba, któremu jeden po drugim przekazywano wiadomości o kolejnych nieszczęściach (utracie majątku, śmierci dzieci).","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-2.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":115,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/3","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"3","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 3. (0-1)\nAleksandra Stanisławska uważa, że powszechne wyobrażenia dotyczące AI mają\nzwiązek z mitycznym widzeniem świata i człowieka. Czy w tekście Łukasza Lamży\nznajdujesz potwierdzenie tego sądu? Uzasadnij odpowiedź.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury\n[…].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych\npoziomach […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza i hierarchizuje informacje z tekstów, np. publicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych;\n3) […] odczytuje informacje i przekazy jawne i ukryte […].\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nŁukasz Lamża w swoim tekście nie odwołuje się wprost do mitycznego rodowodu wyobrażeń\no AI, ale dostrzega, że w tekstach kultury należących do science fiction AI jest przedstawiona\njako niezależna siła ingerująca w świat człowieka.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 77","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Tak, w tekście Łukasza Lamży można znaleźć potwierdzenie tego sądu. Autor, choć nie odwołuje się wprost do mitycznego rodowodu wyobrażeń o AI, dostrzega, że w tekstach kultury popularnej (np. w science fiction) sztuczna inteligencja przedstawiana jest jako niezależna, pozaludzka siła ingerująca w świat człowieka – podobnie jak w mitach, gdzie nad losem człowieka czuwają lub ingerują w niego istoty/siły transcendentne.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":76,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/4","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"4","points":2,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 4. (0-2)\nRozstrzygnij, czy Aleksandra Stanisławska i Łukasz Lamża zgadzają się w kwestii\npostrzegania sztucznej inteligencji jako zagadnienia, którym powinni zajmować się\nwyłącznie specjaliści nauk ścisłych. W uzasadnieniu odpowiedzi odwołaj się do obu\ntekstów.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury\n[…].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych\npoziomach […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza i hierarchizuje informacje z tekstów, np. publicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych;\n3) […] odczytuje informacje i przekazy jawne i ukryte […].\nZasady oceniania\n2 pkt - odpowiedź poprawna z trafnym uzasadnieniem odwołującym się do obu tekstów.\n1 pkt - odpowiedź poprawna z trafnym uzasadnieniem odwołującym się do jednego tekstu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt\nAutorzy nie zgadzają się w tej kwestii. Taki pogląd podziela tylko Łukasz Lamża,\nsprzeciwiając się rozpatrywaniu zagadnienia AI w kategoriach filozoficznych, natomiast\nAleksandra Stanisławska omawia ten problem właśnie w kontekstach filozoficznym\ni humanistycznym.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nAutorzy obu tekstów przyjmują różne stanowiska w kwestii postrzegania sztucznej\ninteligencji jako zagadnienia, którym powinni zajmować się wyłącznie specjaliści nauk\nścisłych. Aleksandra Stanisławska wzywa do dyskusji w zakresie działania AI. Sugeruje też,\naby racjonalnie rozważać, w jakim kierunku można byłoby tę dyskusję poprowadzić.\n78 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Autorzy nie zgadzają się w tej kwestii. Taki pogląd (że AI powinno być zagadnieniem wyłącznie specjalistów nauk ścisłych) podziela tylko Łukasz Lamża, sprzeciwiając się rozpatrywaniu zagadnienia AI w kategoriach filozoficznych, natomiast Aleksandra Stanisławska omawia ten problem właśnie w kontekstach filozoficznym i humanistycznym, wzywając do szerokiej dyskusji na temat AI, w tym do racjonalnego rozważenia kierunku, w jakim dyskusja ta powinna być prowadzona.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":77,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/5","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"5","points":2,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 5. (0-2)\nCzy wypowiedź Łukasza Lamży można wzmocnić cytatem ze Stephena Hawkinga,\nktórego słowa przywołała Aleksandra Stanisławska? W uzasadnieniu odpowiedzi\nodwołaj się do obu tekstów.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury\n[…].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych\npoziomach […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza i hierarchizuje informacje z tekstów, np. publicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych;\n3) […] odczytuje informacje i przekazy jawne i ukryte […].\nZasady oceniania\n2 pkt - odpowiedź poprawna z trafnym uzasadnieniem odwołującym się do obu tekstów.\n1 pkt - odpowiedź poprawna z trafnym uzasadnieniem odwołującym się do jednego tekstu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt\nNie. Aleksandra Stanisławska przywołała słowa prof. Stephena Hawkinga, aby podkreślić\nswoje obawy związane z niekontrolowanym rozwojem sztucznej inteligencji, a Łukasz Lamża\nskupia się na podobieństwie sztucznej inteligencji do rzeczywistej natury człowieka.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nNie, ponieważ wypowiedź Lamży koncentruje się na ukazaniu, do czego doprowadza zbyt\nwygórowane przeświadczenie o zdolnościach AI.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 79","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Nie. Aleksandra Stanisławska przywołała słowa prof. Stephena Hawkinga, aby podkreślić swoje obawy związane z niekontrolowanym rozwojem sztucznej inteligencji, natomiast Łukasz Lamża skupia się na podobieństwie sztucznej inteligencji do rzeczywistej natury człowieka (koncentruje się na tym, do czego prowadzi zbyt wygórowane przeświadczenie o zdolnościach AI) – cytat nie wzmocniłby więc jego wypowiedzi, ponieważ dotyczy innego aspektu zagadnienia.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":78,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/5.1","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"5.1","points":1,"ptype":"true_false","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 5.1. (0-1)\nOceń prawdziwość podanych stwierdzeń odnoszących się do wiersza Zbigniewa\nHerberta oraz do tryptyku Hansa Memlinga. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest\nprawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1.\nWiersz Zbigniewa Herberta i tryptyk Hansa Memlinga nawiązują do\nbiblijnego obrazu końca świata.\nP\nF\n2.\nZ wiersza Zbigniewa Herberta i tryptyku Hansa Memlinga wynika, że\nwszyscy ludzie zostaną zbawieni.\nP\nF\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury oraz innych\ntekstów kultury, a także ich wzajemnej korespondencji.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury\nna różnych poziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 121\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n5) interpretuje treści alegoryczne i symboliczne […];\n8) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […];\n10) rozumie pojęcie motywu literackiego i toposu […];\n12) porównuje utwory literackie i ich fragmenty, dostrzega kontynuacje i nawiązania […];\n14) wykorzystuje w interpretacji utworów […] potrzebne konteksty […].\nI.2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n5) odczytuje pozaliterackie teksty kultury, stosując kod właściwy w danej dziedzinie sztuki.\nZasady oceniania\n1 pkt - dwie poprawne odpowiedzi.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nPF","answer":null,"answer_text":null,"solution":"1. P\n2. F","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-5.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":120,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/5.2","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"5.2","points":1,"ptype":"closed","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 5.2. (0-1)\nWyjaśnij sens użytego w wierszu Zbigniewa Herberta sformułowania całe beczące\nstado dwunogów.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich […] na różnych\npoziomach na różnych poziomach: […] metaforycznym, symbolicznym […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n5) interpretuje treści alegoryczne i symboliczne […];\n8) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […];\n13) przedstawia propozycję interpretacji utworu […];\n14) wykorzystuje w interpretacji utworów […] potrzebne konteksty […].\n[szkoła podstawowa, klasy IV-VI]\n15) objaśnia znaczenia […] przenośne w tekstach.\n122 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna, zawierająca odwołanie do wymowy wiersza Zbigniewa\nHerberta.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\nTo określenie ma wydźwięk negatywny ze względu na degradujące porównanie\nczłowieka do zwierzęcia. Ukazanie go jako lękliwe dwunożne zwierzę nadaje wierszowi\nHerberta klimat grozy i strachu.\nSformułowanie to ukazuje dehumanizację człowieka, gdyż wyraz „beczące” odnosi się\nbezpośrednio do zwierząt. W wierszu Herberta ukazuje strach oraz cierpienie, jakiego\ndoświadczają w momencie Sądu Ostatecznego.\nSformułowanie to czyni z ludzi masę, odbiera im indywidualność, wskazuje też na\nprzerażenie ludzi w czasie Sądu Ostatecznego: zbili się w stado, czując zagrożenie\ni bezbronność.\nZadanie 6. (0-2)\nPrzypisz każdej z podanych w tabeli postaci mitologicznej (1-3) odpowiadające jej\nokreślenie wybrane spośród A-E. Wpisz właściwe litery w odpowiednie miejsce\nw tabeli.\nPostać mitologiczna\nOkreślenie\n1.\nPandora\n2.\nNiobe\n3.\nPenelopa\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej i światowej […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n7) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie\nprogramowej jako lektury obowiązkowe.\nZasady oceniania\n2 pkt - wpisanie do tabeli trzech poprawnych odpowiedzi.\n1 pkt - wpisanie do tabeli dwóch poprawnych odpowiedzi.\n0 pkt - wpisanie do tabeli jednej poprawnej odpowiedzi albo odpowiedź niepoprawna\nlub brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1D, 2C, 3A\nOkreślenie postaci mitologicznej\nA. wierna żona\nB. waleczna księżniczka\nC. cierpiąca matka\nD. uosobienie kary\nE. patronka miast\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 123\nZadanie 7. (0-1)\nPrzeczytaj poniższy tekst.\nZbigniew Herbert\nHistoria Minotaura\nW nieodczytanym jeszcze piśmie linearnym A opowiedziano prawdziwą historię księcia\nMinotaura. Był on - wbrew późniejszym plotkom - autentycznym synem króla Minosa\ni Pazyfae. Chłopak urodził się zdrowy, lecz z nienormalnie dużą głową - co wróżbiarze\npoczytywali jako znak przyszłej mądrości. W istocie Minotaur rósł w lata swoje jako silny,\nnieco melancholijny - matołek. Król postanowił oddać go do stanu kapłańskiego. Ale kapłani\ntłumaczyli, że nie mogą przyjąć nienormalnego księcia, bo to mogłoby obniżyć już i tak\nnadszarpnięty przez odkrycie koła - autorytet religii.\nSprowadził tedy Minos modnego w Grecji inżyniera Dedala - twórcę głośnego kierunku\narchitektury pedagogicznej. Tak powstał labirynt. Przez system korytarzy, od najprostszych\ndo coraz bardziej skomplikowanych, różnicę poziomów i schody abstrakcji miał wdrażać\nksięcia Minotaura w zasady poprawnego myślenia.\nSnuł się tedy nieszczęsny książę popychany przez preceptorów korytarzami indukcji\ni dedukcji, nieprzytomnym okiem patrzył na poglądowe freski. Nic z tego nie rozumiał.\nWyczerpawszy wszystkie środki, król Minos postanowił pozbyć się zakały rodu.\nSprowadził (także z Grecji, która słynęła ze zdolnych ludzi) zręcznego mordercę Tezeusza.\nI Tezeusz zabił Minotaura. W tym punkcie mit i historia są ze sobą zgodne.\nPrzez labirynt - niepotrzebny już elementarz - wraca Tezeusz, niosąc wielką, krwawą\ngłowę Minotaura o wytrzeszczonych oczach, w których po raz pierwszy kiełkować zaczęła\nmądrość - jaką zwykło zsyłać doświadczenie.\nZbigniew Herbert, Historia Minotaura, [w:] tegoż, Wybór poezji, Wrocław 2019.\nRozstrzygnij, czy opowieść ukazana w Historii Minotaura Zbigniewa Herberta jest\nzgodna z mitologicznym pierwowzorem. W uzasadnieniu odpowiedzi odwołaj się do\nzacytowanego utworu oraz do Mitologii Jana Parandowskiego.\n124 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej i światowej […].\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n5) interpretuje treści […] symboliczne utworu literackiego;\n7) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie\nprogramowej jako lektury obowiązkowe;\n10) rozumie pojęcie motywu literackiego i toposu […];\n12) porównuje utwory literackie lub ich fragmenty, dostrzega kontynuacje i nawiązania\n[…].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie i trafne uzasadnienie odnoszące się do obu utworów.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\nNie są zgodne. W tekście Herberta Minotaur przedstawiony jest jako ofiara,\nw tradycyjnym zaś micie był on ciemiężycielem mieszkańców Krety, a Tezeusz\nbohaterem.\nUkazana opowieść jest niezgodna z mitologicznym pierwowzorem. W oryginalnym micie\nMinotaur jest krwiożerczym bezdusznym potworem, a w reinterpretacji Herberta ofiarą\nnietolerancji systemu, nie monstrum, lecz postacią niewygodną, wymagającą\nszczególnej troski, „zakałą rodu”.\nOpowieść ukazana w „Historii Minotaura” jest zgodna z mitem w kontekście\nnajważniejszych wydarzeń - Dedal buduje labirynt, Tezeusz zabija Minotaura. Herbert\njednak czyni Minotaura nie monstrum, ale człowiekiem niewpisującym się w kanony.\nPoeta reinterpretuje mit, eksponując obecną w nim problematykę wykluczenia\nspołecznego.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 125\nZadanie 8. (0-1)\nWspółczesna kultura czerpie inspirację z mitologicznych pierwowzorów. Poniżej\nprzedstawiono rysunek Andrzeja Mleczki.\nhttps://www.facebook.com/galeria.andrzejamleczki/photos/a.192455250903793/1063266997155943/?type=1&the\nater\nNapisz, do jakiej postaci mitologicznej nawiązuje rysunek Andrzeja Mleczki. Wyjaśnij,\nna czym polega paradoks przedstawionej na rysunku sytuacji.\nPostać mitologiczna:\nWyjaśnienie:\n126 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej i światowej oraz umiejętność\nmówienia o nich z wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury oraz innych\ntekstów kultury, a także ich wzajemnej korespondencji.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury\nna różnych poziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym […].\nII. Kształcenie językowe.\n3. Funkcjonalne wykorzystywanie wiedzy o języku w odczytaniu sensów […] tekstów\nliterackich i nieliterackich.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n5) odczytuje pozaliterackie teksty kultury, stosując kod właściwy w danej dziedzinie.\nII. Kształcenie językowe.\n3. Komunikacja językowa i kultura języka. Zdający:\n4) rozpoznaje zjawiska powodujące niejednoznaczność wypowiedzi ([…] paradoksy) […].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem odwołującym się do obu utworów.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nPostać: Syzyf\nWyjaśnienie: praca Syzyfa nie jest doprowadzona do końca, zatem postać mówiąca do\nkogoś przez telefon komórkowy: „Oddzwonię, jak skończę” prawdopodobnie nigdy tego nie\nzrobi.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Sformułowanie „całe beczące stado dwunogów” ma wydźwięk negatywny – porównanie ludzi do trzody (zwierząt) nadaje wierszowi Herberta klimat grozy i degradacji człowieczeństwa. Ukazuje ludzi jako bezradne, lękliwe, pozbawione indywidualności zwierzęta, sprowadzone do bezkształtnej, przerażonej masy w obliczu Sądu Ostatecznego – podkreśla to ich cierpienie, strach i utratę godności.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-5.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":121,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/6","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"6","points":2,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 6. (0-2)\nWyjaśnij, jaki sens w kontekście całego akapitu ma ostatnie zdanie tekstu Aleksandry\nStanisławskiej. W odpowiedzi uwzględnij treść tego zdania oraz zastosowaną w nim\ninterpunkcję.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury\n[…].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych\npoziomach […].\nII. Kształcenie językowe.\n1. Pogłębianie funkcjonalnej wiedzy z zakresu nauki o języku.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza i hierarchizuje informacje z tekstów, np. publicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych;\n3) […] odczytuje informacje i przekazy jawne i ukryte […].\nII. Kształcenie językowe.\n4. Ortografia i interpunkcja. Zdający:\n2) wykorzystuje składniowo-znaczeniowy charakter interpunkcji do uwypuklenia sensów\n[…] tekstu.\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne wyjaśnienie sensu zdania z uwzględnieniem jego treści i interpunkcji\n(uzasadnienie użycia pauzy i wielokropka).\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie sensu zdania z uwzględnieniem jego treści, ale bez\nuwzględnienia interpunkcji (nie wystarczy samo dostrzeżenie użytych znaków\nprzestankowych).\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt\nOstatnie zdanie tekstu jest urwane, ponieważ stanowi wezwanie do dyskusji na temat\nsztucznej inteligencji zanim pozbawi ona ludzi wpływu na dalsze losy świata. Za pomocą\npauzy (myślnika) i wielokropka autorka wyodrębniła kluczowe stwierdzenie póki jeszcze\nmożemy.\n80 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nOstatnie zdanie tekstu wyraża obawę i ma wywołać u czytelników refleksję na temat\nzagrożenia związanego z rozwojem sztucznej inteligencji. W ostatnim akapicie autorka\nprzekonuje, że skoro AI ma być lepsza w myśleniu od ludzi, to możemy uchronić się jedynie\nprzed tym, co przewidzimy, a z założenia AI przewiduje więcej.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Ostatnie zdanie tekstu jest celowo urwane (zakończone pauzą/myślnikiem i wielokropkiem), ponieważ stanowi wezwanie do podjęcia dyskusji na temat sztucznej inteligencji, zanim ta pozbawi ludzi wpływu na dalsze losy świata. Za pomocą pauzy i wielokropka autorka wyodrębniła i podkreśliła kluczowe, niedopowiedziane stwierdzenie „póki jeszcze możemy” – sugerując, że czasu na refleksję i reakcję jest coraz mniej, co ma skłonić czytelnika do niepokoju i namysłu nad tym zagadnieniem.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":79,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/7","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"7","points":2,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 7. (0-2)\nWypisz z tekstów Aleksandry Stanisławskiej i Łukasza Lamży po jednym ironicznym\nstwierdzeniu na temat stosunku współczesnych ludzi do sztucznej inteligencji.\nWyjaśnij cel użycia ironii w każdym tekście.\nTekst 1.\nIroniczne stwierdzenie:\nCel użycia:\nTekst 2.\nIroniczne stwierdzenie:\nCel użycia:\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 81\nWymaganie ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych\npoziomach […].\nWymaganie szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n6) rozpoznaje w tekstach […]: ironię […]; określa [jej] funkcje w tekście oraz rozumie\nwartościujący charakter.\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne wypisanie stwierdzeń z obu tekstów oraz trafne wyjaśnienie, na czym\npolega ich ironiczny charakter.\n1 pkt - poprawne wypisanie stwierdzenia z jednego tekstu oraz trafne wyjaśnienie, na czym\npolega jego ironiczny charakter.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt\nTekst 1.\nIroniczne stwierdzenie, np.:\nTen mit ma się do dziś znakomicie. […] Opowieści o AI są zadziwiająco podobne.\nProgramy komputerowe zaczynają decydować o tym, co kupujemy, z kim się spotkamy\nalbo czy dostaniemy kredyt.\nCel użycia: Autorka posłużyła się ironią, aby w sposób sugestywny ukazać, jak współcześni\nludzie traktują AI, postrzegając ją jako zjawisko mające/przejmujące władzę nad\nczłowiekiem.\nTekst 2.\nIroniczne stwierdzenie, np.:\nO czym tu filozofować?!\nWielu filozofów umysłu i kognitywistów na słowa „świadomość” i „umysł” reaguje\nalergicznie […].\nCel użycia: Autor tekstu 2. posłużył się ironią, aby w sposób wyolbrzymiony ukazać\nuczłowieczanie AI przez współczesnych ludzi.\n82 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Tekst 1 (Aleksandra Stanisławska).\nIroniczne stwierdzenie, np.: „Ten mit ma się do dziś znakomicie. […] Opowieści o AI są zadziwiająco podobne” (lub: „Programy komputerowe zaczynają decydować o tym, co kupujemy, z kim się spotykamy albo czy dostaniemy kredyt”).\nCel użycia: autorka posłużyła się ironią, aby w sposób sugestywny ukazać, jak współcześni ludzie traktują AI, postrzegając ją jako zjawisko mające/przejmujące władzę nad człowiekiem.\n\nTekst 2 (Łukasz Lamża).\nIroniczne stwierdzenie, np.: „O czym tu filozofować?!” (lub: „Wielu filozofów umysłu i kognitywistów na słowa «świadomość» i «umysł» reaguje alergicznie […]”).\nCel użycia: autor posłużył się ironią, aby w sposób wyolbrzymiony ukazać uczłowieczanie AI przez współczesnych ludzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":80,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/8","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"8","points":4,"ptype":"true_false","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 8. (0-4)\nNa podstawie obu tekstów napisz notatkę syntetyzującą na temat: współczesny\nczłowiek wobec sztucznej inteligencji. Twoja wypowiedź powinna liczyć 60-90\nwyrazów.\nUwaga: w ocenie wypowiedzi będzie brana pod uwagę poprawność językowa, ortograficzna\ni interpunkcyjna.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury\n[…].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych\npoziomach […].\nII. Kształcenie językowe.\n1. Pogłębianie funkcjonalnej wiedzy z zakresu nauki o języku.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n2. Wykorzystanie kompetencji językowych […] w wypowiedziach […] pisemnych.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza i hierarchizuje informacje z tekstów, np. publicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 83\n3) […] odczytuje informacje i przekazy jawne i ukryte […].\nII. Kształcenie językowe.\n1. Gramatyka języka polskiego. Zdający:\n1) wykorzystuje wiedzę z dziedziny fleksji, słowotwórstwa, frazeologii i składni\nw […] tworzeniu własnych wypowiedzi.\n4. Ortografia i interpunkcja. Zdający:\n1) stosuje zasady ortografii i interpunkcji […].\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n2. Mówienie i pisanie. Zdający:\n2) buduje wypowiedź w sposób świadomy, za znajomością jej funkcji językowej […];\n5) tworzy spójne wypowiedzi w następujących formach gatunkowych: […] notatka\nsyntetyzująca.\nZasady oceniania notatki syntetyzującej\nZa notatkę syntetyzującą można uzyskać 4 punkty, w tym 3 punkty za treść i 1 punkt za\npoprawność językową, ortograficzną i interpunkcyjną.\nTreść\n3 pkt\n2 pkt\n1 pkt\n0 pkt\nnotatka spełnia\nkryteria A, B i C\nokreślone dla 3\npkt, ALE nie\nzostała\nzachowana\ndozwolona liczba\nwyrazów\nnotatka spełnia\nkryteria A, B i C\nokreślone dla 2\npkt, ALE nie\nzostała\nzachowana\ndozwolona liczba\nwyrazów\nnotatka\nspełnia\nkryteria A i C\nokreślone dla\n1 pkt, ALE\nnie została\nzachowana\ndozwolona\nliczba\nwyrazów\nALBO\nALBO\nALBO\nA. przedstawienie\nstanowiska\nkażdego\nautora\nnotatka\nprzedstawia -\noparte na\nkluczowych dla\ntematu\ninformacjach -\nstanowisko\nkażdego autora\nwzględem\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki,\nodtworzone\nna podstawie\ninformacji\nzawartych\nw tekście,\nna odpowiednim\npoziomie\nuogólnienia\nnotatka\nprzedstawia -\noparte na\nkluczowych dla\ntematu\ninformacjach -\nstanowisko\nkażdego autora\nwzględem\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki,\nodtworzone\nna podstawie\ninformacji\nzawartych\nw tekście, ale\npoziom\nuogólnienia jest\nzaburzony\nnotatka\nprzedstawia\nstanowisko\nkażdego autora\nwzględem\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki,\nodtworzone\nna podstawie\ninformacji\nzawartych\nw tekście\nALBO\nnotatka\nprzedstawia\nniepełne\nstanowisko\nkażdego autora\nwzględem\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki,\nodtworzone\nnotatka nie\nspełnia\nżadnego\nz kryteriów\nokreślonego\ndla 1 pkt\n84 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nna podstawie\ninformacji\nzawartych\nw tekście\nB. zestawienie\nstanowisk obu\nautorów\nw notatce\nzestawiono\nstanowiska obu\nautorów;\npoprawnie\nwskazano np.\npunkty wspólne/\nrozbieżne albo\nróżnorodność\naspektów\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki\nujętych w tekstach\nobu autorów\nw notatce\nzestawiono\nstanowiska obu\nautorów;\npoprawnie\nwskazano np.\npunkty wspólne/\nrozbieżne albo\nróżnorodność\naspektów\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki\nujętych w tekstach\nobu autorów\nstanowisk obu\nautorów nie\nzestawiono albo\nzestawiono je\nniepoprawnie; nie\nwskazano np.\npunktów\nwspólnych/\nrozbieżnych albo\nróżnych aspektów\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki\nujętych w tekstach\nobu autorów\nC. spójność\nnotatka stanowi\nlogiczną\ni zorganizowaną\ncałość\nnotatka stanowi\nlogiczną\ni zorganizowaną\ncałość ALBO\nw notatce\nwystępują usterki\nw spójności\nnotatka stanowi\nlogiczną\ni zorganizowaną\ncałość ALBO\nw notatce\nwystępują usterki\nw spójności\nD. długość notatki\n60-90 wyrazów\n60-90 wyrazów\n60-90 wyrazów\nPoprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna\n1 pkt - poprawny zapis, dopuszczalne dwa błędy (językowe, ortograficzne lub\ninterpunkcyjne).\n0 pkt - trzy i więcej błędów (językowych, ortograficznych lub interpunkcyjnych).\nUwaga.\nJeżeli w kryterium Treść przyznano 0 pkt, wówczas nie przyznaje się punktów w kryterium\nPoprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 3 pkt za treść\nAutorzy obu tekstów podjęli problem znaczenia sztucznej inteligencji dla współczesnego\nczłowieka. Ich opinie na ten temat są jednak różne. Aleksandra Stanisławska obawia się,\nże sztuczna inteligencja może zdominować ludzi. Swój pogląd autorka uzasadnia\nprzykładami zastępowania człowieka przez sztuczną inteligencję oraz wpływania przez nią\nna jego decyzje. Łukasz Lamża uważa przeciwnie, że AI jest niezbędna, a jako wytwór\nczłowieka naśladuje jego intelekt, tym samym nie zagraża ludzkiej cywilizacji.\n[67 wyrazów]\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt za treść\nOba teksty przedstawiają dwa odmienne poglądy na temat wpływu sztucznej inteligencji (AI)\nna człowieka. Aleksandra Stanisławska obawia się zdominowania człowieka przez AI. Boi\nsię, że AI, przewyższająca człowieka inteligencją, może go zastąpić. Łukasz Lamża sądzi\nnatomiast, że bez sztucznej inteligencji nie ma rozwoju cywilizacji. Sztuczna inteligencja\nmoże zrobić wiele dobrego dla człowieka, na przykład wyręczyć go w wielu sprawach. AI nie\nzastąpi człowieka całkowicie, bo jest przez niego stworzona na jego wzór.\n[72 wyrazy]\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 85\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt za treść\nAleksandra Stanisławska pokazuje stworzone przez ludzi wizje robotów, które myślą\npodobnie jak ludzie, ale uważa, że w rzeczywistości inteligencja robotów będzie zupełnie\ninna. Będzie działała szybciej i lepiej niż ludzka. Zdaniem autorki sztuczna inteligencja\nbędzie trudna do kontroli i groźna dla ludzi. Łukasz Lamża, pisząc o sztucznej inteligencji,\nuważa, że sztuczna inteligencja jest niezbyt twórcza, ale za to bardzo przydatna ludziom,\nnp. przy wykonywaniu prac domowych.\n[66 wyrazów]\n86 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nWiązka 2.\nPrzeczytaj uważnie teksty, a następnie wykonaj zadania umieszczone pod nimi. Odpowiadaj\ntylko na podstawie tekstów i tylko własnymi słowami - chyba że w zadaniu polecono\ninaczej. Udzielaj tylu odpowiedzi, o ile Cię poproszono.\nTekst 1.\nMarcin Adamczak\nArchitektura i przypadek\nPrzypadek zdaje się kategorią nader odległą od dziedziny architektury, naturalnie\nniejako z dziedziny tej wykluczoną i skazaną na banicję. Architektura, sztuka związana\nz precyzyjnym rysunkiem i ścisłym planowaniem, z rozmaitymi gałęziami wiedzy ścisłej,\nze skomplikowanymi rachunkami sił i ciężarów oraz dokładną realizacją wcześniejszych\nzałożeń z przypadkiem łączyć się nie może.\nI rzeczywiście - o przypadku nie wspomina australijski architekt Andrew Maynard przy\nopisie pochodzącego z jego pracowni projektu Corb 2.0. Projekt ten […] inspirowany był\ntakże artykułem […] o występującym w USA zjawisku przenoszenia domów z miejsca\nna miejsce i przemieszczania się wraz z nimi po terytorium kraju oraz zwyczajami rodaków\narchitekta, którzy, jak wylicza, w czasie swojego życia przeciętnie trzynastokrotnie zmieniają\nmiejsce zamieszkania. […] Idee funkcjonalnych budowli zrównujących społeczne różnice,\nmieszkań dostępnych dla każdego, starannie rozmieszczonych pośród zieleni wygodnych\n„maszyn do mieszkania” zostały jednak zniekształcone i zdegenerowane przez\n„ekonomiczny racjonalizm, planowanie przestrzenne pozbawione wyobraźni i\nodpowiedzialności oraz nieodwołujące się do jakichkolwiek wartości” - twierdzi Maynard […].\nAustralijczyk zamiast „maszyn do mieszkania” proponuje użycie maszyn w celu „podważenia\nspołecznej hierarchii i zniwelowania różnic na rynku nieruchomości”.\nMaynard odwołuje się do popularnych pomysłów wykorzystania kontenerów w celach\nmieszkaniowych. Utopijność jego projektu pozwala mu przy tym na nieskrępowaną fantazję\ni brawurę w propozycjach wykorzystania wszystkich cech blaszanych boksów. Podstawą jest\njak najlepsze wykorzystanie łatwości ich przemieszczania. Zaprojektowane w Corb 2.0\nbudowle składają się ze względnie autonomicznych modułów mieszkaniowych […],\nmających przypominać bardziej apartamenty niż ciasne mieszkania w blokach,\nzdecydowanie łatwiej kojarzące się nam z wnętrzami kontenerów. Moduły te przy użyciu\ndźwigów znajdujących się obok budowli pozostawałyby mobilne […]. Ponadto sam kształt\nbudowli składającej się z modułów miałby zmieniać się zgodnie z potrzebami mieszkańców,\npotencjalnie mogąc przeobrażać się w plenerowe kino lub bankietowy taras […]. Układ\nmodułów mógłby sprzyjać socjalizacji lub, w innym wypadku, anonimowości i prywatności.\nMobilność modułów pozwalałaby też ich mieszkańcom na decyzję o opuszczeniu danej\nbudowli, przemieszczenie się i „podłączenie” (plug-in) do podobnego rodzaju konstrukcji\nw innej dzielnicy lub innym mieście. […] Maynard podkreśla przy tym społeczne aspekty\nprojektu: jego egalitarność (osiąganą w dużej mierze poprzez zmienność: moduł\nprzemieszcza się w kilkudniowych odstępach, a mieszkanie na dolnych piętrach po pewnym\nczasie staje się prestiżowym penthousem1), niwelowanie społecznych hierarchii oraz\nwspólnotowe podejmowanie decyzji co do kształtu całego zbioru modułów i przystosowanie\ngo do potrzeb mieszkańców. Zmiany […] byłyby przy tym determinowane dwoma rodzajami\nczynników - byłyby losowe, a z drugiej strony - podlegały wspólnym uzgodnieniom\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 87\nmieszkańców. Maynard nie precyzuje, jak w praktyce miałyby się do siebie te dwie\nsprzeczne jednak zasady. […]\nCorb 2.0 jawi się niczym oryginalny projekt „architektury aleatorycznej”2, w której kształt\nnieustannie przeobrażającej się budowli oraz płynny układ poszczególnych jej elementów\ndeterminowane są przez przypadek. Owa architektoniczna „aleatoryczność” sięga przy tym\ngłębiej niż aleatoryka w muzyce czy dadaistycznej poezji. Architektura, posiadany przez nas\ndom czy mieszkanie, pełnią funkcję nie tylko estetyczną, znacznie ważniejszą ich rolą jest\nokreślanie naszego miejsca w strukturze społecznej i sytuacji życiowej; czynią to skuteczniej\nniż kolekcjonowane wiersze czy płyty.\nNa podstawie: Marcin Adamczak: Architektura i przypadek. „Aleatoryczna” budowla jako forma oporu\nwobec „constans” i racjonalnego planowania, „Kultura Współczesna” 2010, nr 2.\n1 Penthouse - luksusowy apartament na ostatnim piętrze budynku mieszkalnego.\n2 Aleatorycznej - uwzględniającej i sankcjonującej przypadek w procesie twórczym.\nTekst 2.\nRafał Szrajber\nGry komputerowe w edukacji architektonicznej i kulturalnej\nPrzestrzeń architektoniczna towarzyszy człowiekowi od tysiącleci, zapisuje w sobie\nwiedzę o czasach, w jakich przyszło jej powstać. Są w niej odciśnięte uwarunkowania\ntechniczno-technologiczne czy nawet stosunki społeczne. Warto więc odtworzyć taką\nprzestrzeń w jak najbardziej realnej formie, by spełniała swój edukacyjny charakter. W grach\npodstawowym ograniczeniem jest zastosowana technologia […] odpowiedzialna za\nreprezentację graficzną i fizyczną odtwarzanego lub kreowanego świata. Modele tworzące\nprzestrzeń często są optymalizowane, tak by zapewniały swobodną jej eksplorację przez\nużytkownika. Modele takie bazują na uproszczonej geometrii […]. W rzeczywistości\npodobnie - autentyczna substancja struktury zabytkowej bywa wymieniana i zastępowana\nwspółczesnymi materiałami i rozwiązaniami, a co za tym idzie zatracona całkowicie,\nutrzymany natomiast zostaje wygląd zewnętrzny obiektu. […]\nBudowanie wirtualnego świata […] nie zakłada odtwarzania go jako kopii całej\nrzeczywistej przestrzeni. Twórcy skupiają się na najważniejszych obiektach i miejscach,\nktóre w czytelny i jednoznaczny sposób pozwalają na identyfikację przestrzeni przez\nodbiorcę. Z uwagi na uwarunkowania technologiczne są odtwarzane tylko główne relacje\nprzestrzenne. Wraz z rozwojem technologii przestrzeń jest prezentowana coraz bardziej\nrealnie w coraz szerszym spektrum (detale, zmieniające się oświetlenie dnia i nocy, warunki\npogodowe itp.). […] Możliwe że miejskie gry przyszłości będą się odbywać częściowo w\nświecie wygenerowanym komputerowo (na wzór Google Earth), jednak w innych realiach\nczasowych i historycznych, a częściowo w rzeczywistym świecie, by zweryfikować\nzachodzące w tej przestrzeni zmiany. […]\nBardzo dużo gier, które odniosły światowe sukcesy, bazuje na przenoszeniu wartości\nkulturowych, w tym także przestrzeni architektonicznej, do świata gry, jako elementu\npozwalającego stworzyć i poprowadzić fabułę, wygenerować atrakcyjne otoczenie oraz\ndodać do samej rozgrywki wartości dodane, bazujące na reprezentowanej w tle zawartości.\n[…]\nDzięki fabule i rozwiązaniom przebiegu rozgrywki gra Assassin’s Creed stała się dla\ngraczy polem eksploracji średniowiecznych miast, między innymi Damaszku i Jerozolimy.\n88 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nPo interesująco zaprezentowanej przestrzeni gracz mógł się swobodnie przemieszczać,\ntakże w niekonwencjonalny sposób, np. po dachach budynków. Fenomen gry Assassin's\nCreed II, czy jej kontynuacji w postaci Assassin's Creed Brotherhood, ukazał graczom\nwspaniałe miasta - Wenecję, Florencję czy Rzym wyjęte prosto z epoki renesansu. Można\ntam nie tylko obcować z samą architekturą (choć swoboda eksploracji pozwala graczowi\nwejść na dach i kopułę Santa Maria Del Fiore), ale spotkać wybitne postacie tego okresu,\nczęsto połączone z samą rozgrywką. Poznawanie i testowanie wynalazków Leonarda da\nVinci w grze Assassin's Creed Brotherhood przybliża i utrwala wiedzę o nich. W bardzo\nciekawy sposób poprowadzona fabuła i odtworzona przestrzeń przyczyniły się do wielkiego\nsukcesu tej gry. Na jej podstawie powstały książka, komiksy i zapewne niebawem powstanie\nfilm. […]\nW wymienionych grach przestrzeń architektoniczna jest tłem głównych zmagań graczy,\njednak to ona tworzy klimat i nadaje charakter grze. Powiązania przestrzenne i układ form\nz uwagi na znaczenie w samej rozgrywce pozostają w pamięci gracza na długo, utrwalając\nsię poprzez kolejne jej eksplorowanie i rozwiązywanie problemów jej towarzyszących.\nPrzedstawione gry nie są jedynymi, które mogą być materiałem dydaktycznym\nw obcowaniu z architekturą. Takich wirtualnych światów, gdzie architektura nadaje grze\nnamiastkę edukacyjności, jest dużo więcej. Trzeba mieć jednak pomysł na wykorzystanie ich\npotencjału oraz właściwości.\nNa podstawie: Rafał Szrajber, Gry komputerowe w edukacji architektonicznej i kulturalnej - wirtualna\nprzestrzeń jako środowisko zdobywania wiedzy o architekturze, „Zeszyty Naukowe Politechniki Łódzkiej”\n2011, nr 1.\nZadanie 1. (0-2)\nOceń prawdziwość podanych stwierdzeń odnoszących się do obu tekstów. Zaznacz P,\njeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1.\nArchitektura i proponowane przez nią rozwiązania przestrzenne\nwpływają na kształtowanie poczucia estetyki u użytkowników.\nP\nF\n2.\nWykorzystane dla zilustrowania wywodu przykłady rozwiązań\narchitektonicznych łączy odnoszenie ich do tradycji.\nP\nF\n3.\nAutorzy w obu tekstach posługują się paradoksem wprowadzającym\ntreści niejednoznaczne.\nP\nF\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury\n[…].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych\npoziomach […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza i hierarchizuje informacje z tekstów np. publicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych;\n2) analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens […].\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 89\nZasady oceniania\n2 pkt - trzy poprawne odpowiedzi.\n1 pkt - dwie poprawne odpowiedzi.\n0 pkt - jedna poprawna odpowiedź lub odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nPPF\nZadanie 2. (0-2)\nCzy zgadzasz się ze stwierdzeniem, że obaj autorzy uznają przestrzeń\narchitektoniczną za element, który czyni otoczenie atrakcyjnym dla użytkowników?\nUzasadnij odpowiedź, ilustrując ją przykładami z obu tekstów.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury\n[…].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych\npoziomach […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza i hierarchizuje informacje z tekstów np. publicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych;\n2) analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens […].\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne uzasadnienie stanowiska i zilustrowanie go przykładami z obu tekstów.\n1 pkt - poprawne uzasadnienie stanowiska i zilustrowanie go przykładem z jednego tekstu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt\nObaj autorzy uważają, że wykorzystanie rozwiązań architektonicznych czyni przestrzeń\natrakcyjną. Nowoczesne projekty, np. Corb 2.0, pozwalają na taką aranżację przestrzeni,\nktóra zaspokaja indywidualne potrzeby jej użytkowników, natomiast stosowanie\narchitektonicznych rozwiązań w grach komputerowych zaspokaja oczekiwania graczy i pełni\nfunkcje edukacyjne.\n90 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nZgadzam się ze stwierdzeniem, że obaj autorzy uznali, że przestrzeń architektoniczna jest\nelementem decydującym o atrakcyjności otoczenia. To właśnie przestrzeń architektoniczna\ndecyduje o tym, że gry komputerowe są ciekawe, przybliżają nam klimat np.\nśredniowiecznych czy renesansowych miast, są źródłem wiedzy o zabytkach czy znanych\npostaciach z danego okresu kulturowego.\nZadanie 3. (0-2)\nRafał Szrajber uważa, że w przestrzeni architektonicznej znajdują swoje\nodzwierciedlenie uwarunkowania techniczno-technologiczne czy nawet stosunki\nspołeczne. Czy ten sąd znajduje potwierdzenie w tekście Marcina Adamczaka?\nUzasadnij odpowiedź.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury\n[…].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych\npoziomach […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza i hierarchizuje informacje z tekstów np. publicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych;\n2) analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens […].\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie na podstawie tekstu 1., uwzględniające oba\nelementy cytatu z tekstu 2.\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie na podstawie tekstu 1., uwzględniające\njeden element cytatu z tekstu 2.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt\nTen sąd znajduje potwierdzenie w tekście „Architektura i przypadek”. Marcin Adamczak\nuważa, że rozwój technologii budowlanych pozwala na realizację takich projektów, jak Corb\n2.0. Autor stwierdza też, że nowe rozwiązania, np. wykorzystywanie kontenerów\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 91\ndo tworzenia nowych kompleksów budowlanych, pozwalają niwelować różnice w społecznej\nhierarchii.\nZadanie 4. (0-2)\nNa podstawie obu tekstów sformułuj dwa argumenty potwierdzające słuszność tezy:\nRozwiązania architektoniczne w świecie wirtualnym i świecie rzeczywistym mają\ncechy wspólne.\nArgument 1.:\nArgument 2.:\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury\n[…].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych\npoziomach […].\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n4. Doskonalenie umiejętności retorycznych […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza i hierarchizuje informacje z tekstów np. publicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych;\n2) analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens […].\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n2. Mówienie i pisanie. Zdający:\n9) […] formułuje argumenty na podstawie tekstu […].\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne sformułowanie dwóch argumentów na podstawie obu tekstów.\n1 pkt - poprawne sformułowanie jednego argumentu na podstawie obu tekstów.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\n92 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt\nArgument 1.\nWspólną cechą rozwiązań architektonicznych w świecie wirtualnym i świecie rzeczywistym\njest ich egalitaryzm - poszukiwanie takich form architektonicznych, które zaspakajają\npotrzeby każdego człowieka.\nArgument 2.\nRozwiązania architektoniczne w świecie wirtualnym i świecie rzeczywistym charakteryzuje\nsięganie przez ich twórców do form nowoczesnych, równocześnie przypominających formy\nznane z tradycji.\nZadanie 5. (0-3)\nZ każdego tekstu wypisz po dwa przykłady słownictwa o charakterze wartościującym\ni rozstrzygnij, czy w każdym z tekstów pełni ono tę samą funkcję. Uzasadnij\nodpowiedź.\nSłownictwo o charakterze\nwartościującym\nPrzykład 1.\nPrzykład 2.\nTekst 1.\nTekst 2.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury\n[…].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych\npoziomach […].\nII. Kształcenie językowe.\n3. Funkcjonalne wykorzystywanie wiedzy o języku w odczytaniu sensów zawartych\nw strukturze głębokiej tekstów […] nieliterackich.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 93\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza i hierarchizuje informacje z tekstów np. publicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych;\n2) analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens, główną myśl […].\nII. Kształcenie językowe.\n2. Zróżnicowanie języka. Zdający:\n7) rozpoznaje słownictwo o charakterze wartościującym […].\nZasady oceniania\n3 pkt - poprawne podanie dwóch przykładów z każdego tekstu, poprawne rozstrzygnięcie\nwraz z uzasadnieniem.\n2 pkt - poprawne podanie po jednym przykładzie z każdego tekstu, poprawne\nrozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem.\n1 pkt - poprawne podanie dwóch przykładów z jednego tekstu, poprawne rozstrzygnięcie\nwraz z uzasadnieniem odnoszącym się do tego tekstu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 3 pkt\nSłownictwo o charakterze\nwartościującym\nPrzykład 1.\nPrzykład 2.\nTekst 1.\nstarannie, wygodnych,\nzniekształcone,\nzdegenerowane\nutopijność, nieskrępowaną,\nbrawurę\nTekst 2.\nnajważniejszych,\njednoznaczny\nbardzo, atrakcyjne\nRozstrzygnięcie:\nW tekstach słownictwo wartościujące wzmacnia przekaz, ale w każdym z tekstów w inny\nsposób.\nUzasadnienie:\nW obu tekstach język wartościuje rozwiązania architektoniczne, o których piszą autorzy.\nRóżnica polega na tym, że w tekście Marcina Adamczaka użycie słownictwa\nnacechowanego negatywnie i pozytywnie wzmacnia kontrasty, o których pisze autor,\na w tekście Rafała Szrajbera dominuje słownictwo o charakterze pozytywnym, wzmacniające\npozytywny obraz rozwiązań architektonicznych w grach komputerowych.\n94 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nZadanie 6. (0-1)\nRozstrzygnij, czy w odniesieniu do całego tekstu Marcina Adamczaka można uznać,\nże istnieje związek między pojęciem przypadku a „ekonomicznym racjonalizmem”\nw funkcjonowaniu architektury. Uzasadnij swoje stanowisko.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury\n[…].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych\npoziomach […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza i hierarchizuje informacje z tekstów np. publicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych;\n2) analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens, główną myśl […].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nMarcin Adamczak początkowo wskazuje, że przypadek i racjonalizm ekonomiczny się\nwykluczają, jednak całość wywodu pozwala wnioskować, że to właśnie przypadkowe\nrozwiązania architektoniczne pozwalają na racjonalne ekonomiczne decyzje.\nZadanie 7. (0-1)\nWypisz z tekstu Rafała Szrajbera dwa sformułowania, które potwierdzają opinię,\nże przeniesienie tradycyjnej przestrzeni architektonicznej do gier komputerowych daje\nużytkownikom nieograniczone możliwości poznawcze.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 95\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury\n[…].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych\npoziomach […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza i hierarchizuje informacje z tekstów np. publicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych;\n2) analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens, główną myśl […];\n3) […] rozpoznaje środki językowe i ich funkcje zastosowane w tekstach […].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wypisanie dwóch sformułowań.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\narchitektura nadaje grze namiastkę edukacyjności\nwygenerować atrakcyjne otoczenie\nukazał graczom wspaniałe miasta\ndodać do samej rozgrywki wartości dodane\nprzestrzeń jest prezentowana coraz bardziej realnie\nZadanie 8. (0-4)\nNa podstawie obu tekstów napisz notatkę syntetyzującą na temat: funkcje architektury\nw życiu człowieka. Twoja wypowiedź powinna liczyć 60-90 wyrazów.\nUwaga: w ocenie wypowiedzi będzie brana pod uwagę poprawność językowa, ortograficzna\ni interpunkcyjna.\n96 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury\n[…].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych\npoziomach […].\nII. Kształcenie językowe.\n1. Pogłębianie funkcjonalnej wiedzy z zakresu nauki o języku.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n3. Wykorzystanie kompetencji językowych […] w wypowiedziach […] pisemnych.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza i hierarchizuje informacje z tekstów, np. publicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych.\n3) […] odczytuje informacje i przekazy jawne i ukryte […].\nII. Kształcenie językowe.\n1. Gramatyka języka polskiego. Zdający:\n1) wykorzystuje wiedzę z dziedziny fleksji, słowotwórstwa, frazeologii i składni\nw […] tworzeniu własnych wypowiedzi.\n4. Ortografia i interpunkcja. Zdający:\n1) stosuje zasady ortografii i interpunkcji […].\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n2. Mówienie i pisanie. Zdający:\n2) buduje wypowiedź w sposób świadomy, za znajomością jej funkcji językowej […];\n5) tworzy spójne wypowiedzi w następujących formach gatunkowych: […] notatka\nsyntetyzująca.\nZasady oceniania notatki syntetyzującej\nZa notatkę syntetyzującą można uzyskać 4 punkty, w tym 3 punkty za treść i 1 punkt za\npoprawność językową, ortograficzną i interpunkcyjną.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 97\nTreść\n3 pkt\n2 pkt\n1 pkt\n0 pkt\nnotatka spełnia\nkryteria A, B i C\nokreślone dla 3\npkt, ALE nie\nzostała\nzachowana\ndozwolona liczba\nwyrazów\nnotatka spełnia\nkryteria A, B i C\nokreślone dla 2\npkt, ALE nie\nzostała\nzachowana\ndozwolona liczba\nwyrazów\nnotatka\nspełnia\nkryteria A i C\nokreślone dla\n1 pkt, ALE\nnie została\nzachowana\ndozwolona\nliczba\nwyrazów\nALBO\nALBO\nALBO\nA. przedstawienie\nstanowiska\nkażdego\nautora\nnotatka\nprzedstawia -\noparte na\nkluczowych dla\ntematu\ninformacjach -\nstanowisko\nkażdego autora\nwzględem\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki,\nodtworzone\nna podstawie\ninformacji\nzawartych\nw tekście,\nna odpowiednim\npoziomie\nuogólnienia\nnotatka\nprzedstawia -\noparte na\nkluczowych dla\ntematu\ninformacjach -\nstanowisko\nkażdego autora\nwzględem\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki,\nodtworzone na\npodstawie\ninformacji\nzawartych\nw tekście, ale\npoziom\nuogólnienia jest\nzaburzony\nnotatka\nprzedstawia\nstanowisko\nkażdego autora\nwzględem\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki,\nodtworzone\nna podstawie\ninformacji\nzawartych\nw tekście\nALBO\nnotatka\nprzedstawia\nniepełne\nstanowisko\nkażdego autora\nwzględem\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki,\nodtworzone\nna podstawie\ninformacji\nzawartych\nw tekście\nnotatka nie\nspełnia\nżadnego\nz kryteriów\nokreślonego\ndla 1 pkt\nB. zestawienie\nstanowisk obu\nautorów\nw notatce\nzestawiono\nstanowiska obu\nautorów;\npoprawnie\nwskazano np.\npunkty wspólne/\nrozbieżne albo\nróżnorodność\naspektów\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki\nujętych w tekstach\nobu autorów\nw notatce\nzestawiono\nstanowiska obu\nautorów;\npoprawnie\nwskazano np.\npunkty wspólne/\nrozbieżne albo\nróżnorodność\naspektów\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki\nujętych w tekstach\nobu autorów\nstanowisk obu\nautorów nie\nzestawiono albo\nzestawiono je\nniepoprawnie; nie\nwskazano np.\npunktów\nwspólnych/\nrozbieżnych albo\nróżnych aspektów\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki\nujętych w tekstach\nobu autorów\nC. spójność\nnotatka stanowi\nlogiczną\nnotatka stanowi\nlogiczną\ni zorganizowaną\nnotatka stanowi\nlogiczną\ni zorganizowaną\n98 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\ni zorganizowaną\ncałość\ncałość ALBO\nw notatce\nwystępują usterki\nw spójności\ncałość ALBO\nw notatce\nwystępują usterki\nw spójności\nD. długość notatki\n60-90 wyrazów\n60-90 wyrazów\n60-90 wyrazów\nPoprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna\n1 pkt - poprawny zapis, dopuszczalne dwa błędy (językowe, ortograficzne lub\ninterpunkcyjne).\n0 pkt - trzy i więcej błędów (językowych, ortograficznych lub interpunkcyjnych).\nUwaga.\nJeżeli w kryterium Treść przyznano 0 pkt, wówczas nie przyznaje się punktów w kryterium\nPoprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 3 pkt za treść\nOba teksty podkreślają wpływ architektury na życie człowieka i eksponują jej zmienioną\nwspółcześnie funkcję. Różni je sfera oddziaływania na człowieka - Marcin Adamczak\npodkreśla utylitarny charakter architektury, dostosowany do potrzeb mieszkańców\nwynikających z zachowań społecznych, natomiast Rafał Szrajber ukazuje rolę architektury\nw grach komputerowych, tym samym oddając aspekt estetyczny, poznawczy czy edukacyjny\nkreowanej w nich przestrzeni. Obaj autorzy zgodnie traktują architekturę jako dopełnienie\npotrzeb człowieka.\n[64 wyrazy]\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt za treść\nObaj autorzy ukazują rolę architektury służącą człowiekowi. W pierwszym tekście\narchitektura inspiruje do poszukiwań rozwiązań sprzyjających poprawie warunków bytowych,\nzniwelowaniu różnic społecznych, czego przykładem są funkcjonalne i mobilne moduły.\nW drugim tekście - jest tłem rozpoznawania realiów przeszłości we współczesnych\nrozwiązaniach, czego przykładem są gry komputerowe. Adamczyk uważa, że architektura\npokazuje nasze miejsce w społeczeństwie, jego strukturze, określa sytuację życiową, jest\nczymś więcej niż zabawa ukazana przez Szrajbera.\n[67 wyrazów]\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt za treść\nObaj autorzy podkreślają ważną rolę architektury w życiu człowieka. Według nich spełnia\nona różnorodne funkcje i sprzyja fizycznym oraz duchowym potrzebom człowieka. Marcin\nAdamczyk, ukazując działania twórcy domów budowanych z kontenerów, podkreśla\nzaspakajanie poprzez pomysły architektoniczne użytkowych potrzeb człowieka. Rafał\nSzrajber natomiast poprzez zobrazowanie działań twórców gier komputerowych,\nwprowadzających graczy w przestrzenie wspaniałych miast z dawnych czasów, obrazuje\nzaspakajanie funkcji estetycznych, edukacyjnych i służących zabawie.\n[65 wyrazów]\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 99\nWiązka 3.\nPrzeczytaj uważnie teksty, a następnie wykonaj zadania umieszczone pod nimi. Odpowiadaj\ntylko na podstawie tekstów i tylko własnymi słowami - chyba że w zadaniu polecono\ninaczej. Udzielaj tylu odpowiedzi, o ile Cię poproszono.\nTekst 1.\nColin A. Ronan\nEpoka lodowcowa\nW okresie poprzedzającym ostatnie 50 milionów lat epoki lodowcowe nie pojawiały się\nregularnie, lecz gdy już się zdarzały, to na ogół w kolosalnej skali. Potężne zlodowacenie\nzdarzyło się około 2,2 miliarda lat temu, po nim przyszedł ciepły okres trwający około\nmiliarda lat, a później znowu nastąpiło zlodowacenie, jeszcze większe niż uprzednio - tak\nduże, że niektórzy naukowcy nazywają je erą kriogeniczną lub erą superlodowcową.\nW popularnych opracowaniach używa się określenia „Ziemia-śnieżka”.\nSłowo „śnieżka” nie w pełni oddaje mordercze warunki, jakie wówczas panowały na\nZiemi. Teoria mówi, że na skutek spadku promieniowania słonecznego o około 6 procent\noraz zmniejszenia produkcji (lub akumulacji) gazów cieplarnianych planeta w zasadzie\nstraciła zdolność utrzymywania ciepła. Powierzchnia Ziemi stała się jedną wielką Antarktydą.\nTemperatury spadły aż o 45 stopni Celsjusza. Prawdopodobnie cała powierzchnia planety\nzamarzła, grubość skorupy lodu na oceanach sięgała 800 metrów na dużych szerokościach\ngeograficznych i dziesiątków metrów w tropikach.\nIstnieje dość duża rozbieżność między dowodami geologicznymi, które wskazują, że lód\nbył wszędzie, także na równiku, a dowodami biologicznymi, które równie przekonująco\nsugerują, że gdzieś musiała istnieć otwarta powierzchnia wody. Główny argument stanowią\ncyjanobakterie, które nie tylko przeżyły to doświadczenie, lecz także kontynuowały\nfotosyntezę, a do tego potrzebne jest światło słoneczne. Każdy, kto kiedykolwiek próbował\ncoś zobaczyć przez warstwę lodu, doskonale wie, że lód bardzo szybko staje się\nnieprzezroczysty i już przy kilku metrach grubości w ogóle nie przepuszcza światła.\nWysunięto dwa możliwe rozwiązania. Być może istniał jakiś niewielki obszar odkrytego\noceanu (na przykład wokół jakiegoś zlokalizowanego źródła ciepła). Druga możliwość jest\ntaka, że lód mógł się tworzyć w taki sposób, iż pozostał przezroczysty - to się czasem\nzdarza w naturalnych warunkach.\nJeżeli Ziemia rzeczywiście zamarzła w całości, to powstaje bardzo trudne pytanie, w jaki\nsposób zdołała później rozmarznąć. Pokryta lodem planeta odbija tak dużą część ciepła,\nże powinna na zawsze pozostać zamarznięta. Okazuje się, że ratunek mógł nadejść ze\nstrony stopionego wnętrza Ziemi. Być może raz jeszcze zawdzięczamy nasze istnienie\ntektonice. Zgodnie z tą hipotezą ocieplenie nastąpiło za sprawą wulkanów, które przebiły się\nprzez warstwę lodu, emitując ciepło i wyrzucając na zewnątrz gazy, które stopiły śnieg\ni przywróciły atmosferę. Zapewne nie jest dziełem przypadku, że koniec tego\nsuperzlodowacenia zbiegł się z czasie w eksplozją kambryjską - wiosną w historii życia na\nZiemi, aczkolwiek panujące wówczas warunki zapewne nie przypominały współczesnej\nwiosny. W miarę ocieplenia się Ziemia przechodziła prawdopodobnie fazę najburzliwszej\npogody, z huraganami wywołującymi fale wysokie jak drapacze chmur i deszczami\no nieopisanej intensywności.\n100 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nW tym czasie robaki, mięczaki i inne istoty, których środowiskiem były otwory w dnie\noceanu, zapewne nawet nie zauważyły, że na powierzchni coś się dzieje, lecz pozostałe\nformy życia na Ziemi najprawdopodobniej stanęły na krawędzi całkowitej zagłady. Nasza\nobecna wiedza na temat tych odległych zdarzeń jest jednak zbyt nikła, aby można cokolwiek\nstwierdzić z całkowitą pewnością.\nColin A. Ronan, Dzieje Wszechświata. Od Wielkiego Wybuchu do końca czasu, Warszawa 1996.\nTekst 2.\nImmanuel Velikovsky\nEpoki zlodowacenia\nJak nas uczą, niewiele tysięcy lat temu wielkie obszary Europy i Północnej Ameryki pokrywały\nlodowce. Wieczny lód pokrywał nie tylko zbocza wysokich gór, ale wielką masą rozłożył się\nna kontynentach, nawet na szerokościach geograficznych o umiarkowanym klimacie. […]\nZaproponowano wiele idei i domysłów, aby wyjaśnić, jak powstawały epoki\nzlodowacenia i dlaczego się zakończyły. Niektórzy przypuszczali, że słońce w różnych\nokresach emituje więcej lub mniej ciepła, co powoduje na Ziemi okresy gorąca i chłodu; ale\nbrak dowodów, że słońce jest taką „zmienną gwiazdą”, co by potwierdziło tę hipotezę.\nInni wysnuli przypuszczenia, że przestrzeń kosmiczna ma cieplejsze i zimniejsze\nobszary, i kiedy nasz układ słoneczny wędruje przez obszary zimniejsze, lód przesuwa się\nw stronę szerokości geograficznych bliższych tropikom. Jednak nie znaleziono żadnych\nfizycznych czynników, które byłyby odpowiedzialne za obecność takich ciepłych i zimnych\nobszarów przestrzeni.\nNiektórzy zastanawiali się, czy procesja obszarów zrównania dnia z nocą albo powolna\nzmiana kierunku ziemskiej osi może powodować okresowe zmiany klimatu. Wykazano\njednak, że różnice w nasłonecznieniu nie mogą być dostatecznie duże, aby stanowiły\nprzyczynę epok zlodowacenia. […]\nNiektórzy z naukowców upatrywali przyczyny zlodowacenia w zmniejszeniu\npoczątkowego ciepła planety; okresy cieplejsze, między epokami zlodowacenia,\nprzypisywano ciepłu uwalnianemu przez hipotetyczny rozkład organizmów w warstwach\nbliskich powierzchni Ziemi. Rozważano także wzrost i spadek aktywności gorących źródeł.\nInni przypuszczali, że to pył pochodzenia wulkanicznego wypełnił atmosferę ziemską\ni powstrzymał nasłonecznienie, albo że przeciwnie - zwiększona zawartość dwutlenku węgla\nw atmosferze spowodowałaby spadek temperatur […].\nWszystkie wyżej wymienione teorie i hipotezy zawodzą, gdy nie mogą spełnić\nnajważniejszego warunku: po to, aby mogły się uformować masy lodu, musiały mieć miejsce\nznaczne opady. To wymaga obecności większych ilości pary wodnej w atmosferze, co jest\nwynikiem zwiększonego parowania powierzchni oceanów; ale to może być spowodowane\ntylko przez ciepło. Wielu naukowców zwracało uwagę na ten fakt i nawet wyliczyli, że dla\nwytworzenia pokrywy lodowej takiej jak w epoce zlodowacenia poziom powierzchni oceanu\npowinien wskutek parowania obniżyć się o wiele stóp1. Takie parowanie oceanów, po którym\nnastąpiłby szybki proces zamarzania, nawet w obszarach o klimacie umiarkowanym, mógłby\nwytworzyć epoki zlodowacenia. Problem jest następujący: co mogłoby spowodować\nparowanie i następnie szybkie zamarznięcie? Ponieważ nie jest znana przyczyna takich\nszybkich zmian rozgrzania i zamrożenia dużych obszarów planety, przyznano więc, że\n„obecnie przyczyna nadmiernego tworzenia się lodu na lądach stanowi zaskakującą\ntajemnicę, główny temat dla przyszłych badaczy zagadek Ziemi”.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 101\nNieznane są nie tylko przyczyny pojawienia się i późniejszego znikania pokrywy lodowej,\nale problemem jest również to, jaki kształt geograficzny miał obszar pokryty lodem. Dlaczego\npokrywa lodowa na półkuli południowej poruszała się z terenów tropikalnych Afryki w stronę\npołudniowych obszarów polarnych, a nie w przeciwnym kierunku, i podobnie, dlaczego\nz półkuli północnej lód w Indiach poruszał się od równika w stronę Himalajów i większych\nszerokości geograficznych? Dlaczego lodowce w epoce zlodowacenia pokrywały większą\nczęść Północnej Ameryki i Europy, podczas gdy północna część Azji była od nich wolna? […]\nLodowce powstają na obszarach wiecznego śniegu; dlatego pozostają na zboczach\nwysokich gór. Północ Syberii jest najzimniejszym miejscem na Ziemi. Dlaczego epoka\nzlodowacenia nie dotknęła tego obszaru, podczas gdy objęła dorzecze Missisipi i całą Afrykę\nna południe od równika? Nie zaproponowano żadnego zadowalającego wyjaśnienia tej kwestii.\nImmanuel Velikovsky, Zderzanie światów, Londyn-Warszawa 2010.\n1 Stopa - jednostka miary, ok. 30 cm.\nZadanie 1. (0-1)\nWyjaśnij, na czym polega ironia zastosowana w pierwszym zdaniu drugiego akapitu\ntekstu Colina A. Ronana Epoka lodowcowa.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury\n[…].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych\npoziomach […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n6) […] rozpoznaje w tekstach […]: ironię […]; określa [jej] funkcje w tekście oraz rozumie\nwartościujący charakter.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza i hierarchizuje informacje z tekstów, np. publicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\n102 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\nIronia zastosowana we wskazanym zdaniu polega na tym, że autor podkreśla, że słowo\n„śnieżka” używane w odniesieniu do Ziemi z epoki lodowcowej, jest nieadekwatne, zbyt\nłagodne i nie oddaje rzeczywistych, morderczych warunków, jakie panowały na Ziemi\nw tamtym okresie.\nIronia zastosowana we wskazanym zdaniu polega na tym, że wykorzystano grę słów\no przeciwstawnych znaczeniach: „śnieżka”, synonim łagodności, jest zestawiony\nz określeniem „mordercze warunki”, co daje efekt ironii. Autor podkreśla, że rzeczywiste\nwarunki klimatyczne Ziemi w epoce lodowcowej można opisać jako mordercze.\nZadanie 2. (0-1)\nImmanuel Velikovsky poszczególne akapity swojego tekstu rozpoczyna\nsformułowaniami typu: „inni wysnuli przypuszczenia”, „niektórzy zastanawiali się”.\nOkreśl, jaką funkcję językową pełnią takie sformułowania w tekście.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury\n[…].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych\npoziomach […].\nII. Kształcenie językowe.\n1. Pogłębianie funkcjonalnej wiedzy z zakresu nauki o języku.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n2) analizuje strukturę tekstu […];\n3) […] rozpoznaje środki językowe i ich funkcje zastosowane w tekstach […].\nII. Kształcenie językowe.\n3. Komunikacja językowa i kultura języka. Zdający:\n3) rozpoznaje i określa funkcje tekstu […].\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n• Wyrażenia te przede wszystkim podkreślają hipotetyczny charakter rozważań, czyli\ndowodzą, że przyczyna zlodowacenia nie jest jeszcze wyjaśniona.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 103\nW tekście użycie wyrażeń typu: „inni wysnuli przypuszczenia”, „niektórzy zastanawiali\nsię” sprawia, że tekst ma walor poznawczy. Wyrażenia te pełnią funkcję informatywną.\nPod względem językowym zwroty te służą podkreśleniu wielości koncepcji dotyczących\nzlodowacenia oraz braku jednej niepodważalnej.\nZadanie 3. (0-2)\nCzy Colin A. Ronan i Immanuel Velikovsky wskazują taką samą potencjalną przyczynę\nzlodowaceń Ziemi? W uzasadnieniu odpowiedzi odwołaj się do obu tekstów.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury\n[…].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych\npoziomach […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza i hierarchizuje informacje z tekstów, np. publicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych;\n2) analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens […];\n3) […] odczytuje informacje i przekazy jawne i ukryte […].\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie na podstawie obu tekstów.\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie i wyjaśnienie, jaką przyczynę zlodowaceń Ziemi wskazano\nw jednym z tekstów.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt\nNie. Tekst Colina A. Ronana wskazuje jedną teorię, tłumaczącą przyczynę powstania\nzlodowacenia Ziemi. Natomiast Immanuel Velikovsky omawia sześć różnych teorii i hipotez\nwyjaśniających problem, stwierdza także, że żadna z nich nie tłumaczy przyczyn\nzlodowacenia w sposób przekonujący.\n104 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nZadanie 4. (0-2)\nRozważając naukowy problem zlodowaceń, Immanuel Velikovsky stwierdza:\nZaproponowano inne teorie, o równie hipotetycznym charakterze, jednak nie\nwykazano istnienia zjawiska odpowiedzialnego za zmiany czy też zdolnego\nspowodować taki efekt. Czy autor Epoki lodowcowej zgodziłby się z zacytowanym\nstwierdzeniem? W uzasadnieniu odpowiedzi odwołaj się do obu tekstów.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury\n[…].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych\npoziomach […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza i hierarchizuje informacje z tekstów, np. publicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych;\n2) analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens, główną myśl […];\n3) […] odczytuje informacje i przekazy jawne i ukryte […].\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawna odpowiedź z trafnym uzasadnieniem na podstawie obu tekstów.\n1 pkt - poprawna odpowiedź z trafnym uzasadnieniem na podstawie jednego tekstu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt\nColin A. Ronan zgodziłby się z zacytowanym stwierdzeniem Immanuela Velikovsky’ego.\nWnioski w obu tekstach dotyczące wiedzy o przebiegu zlodowaceń są zbieżne, choć obaj\nautorzy prezentują inne teorie wskazujące na przyczynę zlodowacenia. Ronan zwraca\nuwagę m.in. na spadek natężenia promieniowania słonecznego, natomiast Velikovsky pisze\no kilku hipotezach tłumaczących przyczyny zlodowaceń. Obaj autorzy podsumowują swoje\nwywody podobnymi stwierdzeniami: Ronan nadmienia, że nic nie wiemy na temat\nprzeszłości Ziemi, natomiast Velikovsky stwierdza, że nie ma „zadowalającego wyjaśnienia\ntej kwestii”.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 105\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nRonan mógłby zgodzić się ze stwierdzeniem Velikovsky’ego, ponieważ obaj piszą, że nie\nmożna przedstawić jednoznacznego wyjaśnienia kwestii przyczyn i przebiegu zlodowaceń.\nVelikovsky podaje sześć hipotez, tłumaczących to zjawisko, ale ostatecznie obaj autorzy\nprzedstawiają podobny wniosek: za mało wiemy o dawnej przeszłości Ziemi, żeby stwierdzić\ncoś ostatecznie.\nZadanie 5. (0-2)\nNa podstawie obu tekstów rozstrzygnij, czy ich autorzy zgodnie uważają, że\nprowadzenie badań nad zlodowaceniami Ziemi jest potrzebnym nauce odkrywaniem\nzaskakującej tajemnicy życia naszej planety. Odpowiedź uzasadnij.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury\n[…].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych\npoziomach […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza i hierarchizuje informacje z tekstów, np. publicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych;\n2) analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens, główną myśl […];\n3) […] odczytuje informacje i przekazy jawne i ukryte […].\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne rozstrzygnięcie i trafne uzasadnienie na podstawie obu tekstów.\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie i trafne uzasadnienie na podstawie jednego tekstu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt\nNie można potwierdzić zgodnego stanowiska obu autorów tekstu. Immanuel Velikovsky\npisze jednoznacznie, że zagadnienie zlodowaceń, ze względu na wiele niewyjaśnionych\nwątków, stanowi „główny temat dla przyszłych badaczy zagadek Ziemi”, natomiast Colin\nA. Ronan nie wyraził takiej opinii w sposób dosłowny. Z wypowiedzi autora: „nasza obecna\n106 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nwiedza na temat tych odległych zdarzeń jest zbyt nikła, aby można cokolwiek stwierdzić\nz całkowitą pewnością” można wywnioskować, że istnieje potrzeba i konieczność ciągłych\nbadań, ale Conan nie stwierdza tego wprost.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nMoim zdaniem stanowisko autorów obu tekstów nie do końca jest zgodne. Velikovsky\nstwierdza, że zagadnienie zlodowacenia powinno być głównym przedmiotem badań\nnaukowców, ponieważ nie wszystko zostało jeszcze wyjaśnione w tym temacie. Natomiast\nColin A. Ronan prezentuje trochę inną postawę niż Velikovsky, co powoduje, że stanowiska\nautorów obu tekstów trudno uznać za zgodne.\nZadanie 6. (0-2)\nCzy konkluzje dotyczące historii zlodowaceń Ziemi, które w swoich tekstach formułują\nColin A. Ronan i Immanuel Velikovsky, są podobne, czy się różnią? W uzasadnieniu\nodpowiedzi odwołaj się do obu tekstów.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury\n[…].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych\npoziomach […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza i hierarchizuje informacje z tekstów, np. publicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych;\n2) analizuje strukturę tekstu: odczytuje jego sens, główną myśl […].\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne rozstrzygnięcie i trafne uzasadnienie na podstawie obu tekstów.\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie i trafne uzasadnienie na podstawie jednego tekstu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 107\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt\nKonkluzje dotyczące historii zlodowaceń w tekstach obu autorów są tożsame, ponieważ obaj\nstwierdzają, że aktualny stan wiedzy na temat przyczyn i przebiegu zlodowaceń oraz\nnastępujących ociepleń jest według Colina A. Ronana „nikły”, a zdaniem Immanuela\nVelikovsky’ego jest „tajemnicą”.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nKonkluzje dotyczące historii zlodowaceń w obu tekstach są podobne, ale przedstawione\ndowody i hipotezy się różnią. W swoim tekście Colin A. Ronan po opisie zmian\nklimatycznych, geologicznych i biologicznych, jakie zachodziły na Ziemi podczas kolejnych\nzlodowaceń, stwierdza, że wiedza o „tych odległych zdarzeniach jest jednak zbyt nikła”.\nDo podobnych wniosków dochodzi Immanuel Velikovsky.\nZadanie 7. (0-4)\nNa podstawie obu tekstów napisz notatkę syntetyzującą na temat: badania naukowe\nnad zjawiskiem zlodowacenia. Twoja wypowiedź powinna liczyć 60-90 wyrazów.\nUwaga: w ocenie wypowiedzi będzie brana pod uwagę poprawność językowa, ortograficzna\ni interpunkcyjna.\n108 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury\n[…].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru […] tekstów kultury na różnych\npoziomach […].\nII. Kształcenie językowe.\n1. Pogłębianie funkcjonalnej wiedzy z zakresu nauki o języku.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n2. Wykorzystanie kompetencji językowych […] w wypowiedziach […] pisemnych.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza i hierarchizuje informacje z tekstów, np. publicystycznych,\npopularnonaukowych, naukowych.\n3) […] odczytuje informacje i przekazy jawne i ukryte […].\nII. Kształcenie językowe.\n1. Gramatyka języka polskiego. Zdający:\n1) wykorzystuje wiedzę z dziedziny fleksji, słowotwórstwa, frazeologii i składni\nw […] tworzeniu własnych wypowiedzi.\n4. Ortografia i interpunkcja. Zdający:\n1) stosuje zasady ortografii i interpunkcji […].\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n2. Mówienie i pisanie. Zdający:\n2) buduje wypowiedź w sposób świadomy, za znajomością jej funkcji językowej […];\n5) tworzy spójne wypowiedzi w następujących formach gatunkowych: […] notatka\nsyntetyzująca.\nZasady oceniania notatki syntetyzującej\nZa notatkę syntetyzującą można uzyskać 4 punkty, w tym 3 punkty za treść i 1 punkt za\npoprawność językową, ortograficzną i interpunkcyjną.\nTreść\n3 pkt\n2 pkt\n1 pkt\n0 pkt\nnotatka spełnia\nkryteria A, B i C\nokreślone dla 3\npkt, ALE nie\nzostała\nzachowana\ndozwolona liczba\nwyrazów\nnotatka spełnia\nkryteria A, B i C\nokreślone dla 2\npkt, ALE nie\nzostała\nzachowana\ndozwolona liczba\nwyrazów\nnotatka\nspełnia\nkryteria A i C\nokreślone dla\n1 pkt, ALE\nnie została\nzachowana\ndozwolona\nliczba\nwyrazów\nALBO\nALBO\nALBO\nA. przedstawienie\nstanowiska\nkażdego\nautora\nnotatka\nprzedstawia -\noparte na\nkluczowych dla\ntematu\nnotatka\nprzedstawia -\noparte na\nkluczowych dla\ntematu\nnotatka\nprzedstawia\nstanowisko\nkażdego autora\nwzględem\nnotatka nie\nspełnia\nżadnego\nz kryteriów\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 109\ninformacjach -\nstanowisko\nkażdego autora\nwzględem\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki,\nodtworzone\nna podstawie\ninformacji\nzawartych\nw tekście,\nna odpowiednim\npoziomie\nuogólnienia\ninformacjach -\nstanowisko\nkażdego autora\nwzględem\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki,\nodtworzone\nna podstawie\ninformacji\nzawartych\nw tekście, ale\npoziom\nuogólnienia jest\nzaburzony\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki,\nodtworzone\nna podstawie\ninformacji\nzawartych\nw tekście\nALBO\nnotatka\nprzedstawia\nniepełne\nstanowisko\nkażdego autora\nwzględem\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki,\nodtworzone\nna podstawie\ninformacji\nzawartych\nw tekście\nokreślonego\ndla 1 pkt\nB. zestawienie\nstanowisk obu\nautorów\nw notatce\nzestawiono\nstanowiska obu\nautorów;\npoprawnie\nwskazano np.\npunkty wspólne/\nrozbieżne albo\nróżnorodność\naspektów\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki\nujętych w tekstach\nobu autorów\nw notatce\nzestawiono\nstanowiska obu\nautorów;\npoprawnie\nwskazano np.\npunkty wspólne/\nrozbieżne albo\nróżnorodność\naspektów\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki\nujętych w tekstach\nobu autorów\nstanowisk obu\nautorów nie\nzestawiono albo\nzestawiono je\nniepoprawnie; nie\nwskazano np.\npunktów\nwspólnych/\nrozbieżnych albo\nróżnych aspektów\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki\nujętych w tekstach\nobu autorów\nC. spójność\nnotatka stanowi\nlogiczną\ni zorganizowaną\ncałość\nnotatka stanowi\nlogiczną\ni zorganizowaną\ncałość ALBO\nw notatce\nwystępują usterki\nw spójności\nnotatka stanowi\nlogiczną\ni zorganizowaną\ncałość ALBO\nw notatce\nwystępują usterki\nw spójności\nD. długość notatki\n60-90 wyrazów\n60-90 wyrazów\n60-90 wyrazów\nPoprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna\n1 pkt - poprawny zapis, dopuszczalne dwa błędy (językowe, ortograficzne lub\ninterpunkcyjne).\n0 pkt - trzy i więcej błędów (językowych, ortograficznych lub interpunkcyjnych).\nUwaga.\nJeżeli w kryterium Treść przyznano 0 pkt, wówczas nie przyznaje się punktów w kryterium\nPoprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna.\n110 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 3 pkt za treść\nTematem obu tekstów jest rozwikłanie zagadki powstania epoki lodowcowej w dziejach\nZiemi. Obaj autorzy, odwołując się do badań naukowców z różnych dziedzin, próbują\nweryfikować stawiane hipotezy badawcze. Colin Ronan swoje rozważania prowadzi wokół\nfenomenu powtórnego zlodowacenia, czyli docieka przyczyn powstania zjawiska:\nzlodowacenie - ocieplenie - powtórne zlodowacenie. Emmanuel Velikovsky natomiast\nroztrząsa z pozycji różnych dziedzin naukowych sam efekt zlodowacenia. Obaj autorzy\nprzyznają, że współczesna nauka nie jest w stanie wyjaśnić tego zjawiska przyrodniczego.\n[71 wyrazów]\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt za treść\nPodstawową trudnością w badaniach nad epokami lodowcowymi jest dystans czasowy i brak\nmożliwości zebrania dowodów, które pozwoliłyby poprzeć formułowane teorie. Obaj autorzy\npiszą o istnieniu wielu hipotez naukowych, które tłumaczą przyczyny, przebieg i zanik\nzlodowaceń. Według Colina A. Ronana widać rozbieżność między dowodami biologicznymi\ni geologicznymi, natomiast Immanuel Velikovsky twierdzi, że przyczyna zmian klimatycznych\nZiemi w epoce zlodowacenia jest „tajemnicą”.\n[60 wyrazów]\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt za treść\nRonan i Valikovsky eksponują różnorodność trudnych do udowodnienia, ze względu na\ndystans między współczesnością a epoką lodowcową, teorii na temat istnienia zlodowaceń\ni ich zaniku. Obaj autorzy podkreślają znaczenie działań naukowców podejmujących badania\nnad procesami zachodzącymi we wnętrzu Ziemi i na jej powierzchni, nad czynnikami\nbiologicznymi oraz zmianami klimatycznymi i dowodzą, że wiedza w tej dziedzinie jest\nniewielka, a jedyne, czym dysponujemy, to domysły i niewyjaśnione hipotezy.\n[67 wyrazów]\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 111\nCzęść 2. Test historycznoliteracki\nZadanie 1. (0-2)\nZapoznaj się z poniższymi tekstami.\nTekst 1.\nKsięga Rodzaju\n124 Potem Bóg rzekł: «Niechaj ziemia wyda istoty żywe różnego rodzaju: bydło,\nzwierzęta pełzające i dzikie zwierzęta według ich rodzajów!» I stało się tak: 25Bóg uczynił\nróżne rodzaje dzikich zwierząt, bydła i wszelkich zwierząt pełzających po ziemi. I widział\nBóg, że były dobre.\n26A wreszcie rzekł Bóg: «Uczyńmy człowieka na Nasz obraz, podobnego Nam. Niech\npanuje nad rybami morskimi, nad ptactwem podniebnym, nad bydłem, nad ziemią i nad\nwszystkimi zwierzętami pełzającymi po ziemi!»\n27Stworzył więc Bóg człowieka na swój obraz,\nna obraz Boży go stworzył:\nstworzył mężczyznę i niewiastę.\nKsięga Rodzaju, [w:] Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, Poznań 2016.\nTekst 2.\nMichał Anioł\nStworzenie Adama\nKaplica Sykstyńska w Watykanie, 1511.\nRozstrzygnij, czy obraz stworzenia Adama we fragmencie Księgi Rodzaju jest taki\nsam, jak na fresku Michała Anioła. Uzasadnij odpowiedź, odwołując się do obu dzieł.\n112 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury oraz innych\ntekstów kultury, a także ich wzajemnej korespondencji.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury […].\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n3. Kształcenie umiejętności formułowania i uzasadniania sądów na temat dzieł literackich\noraz innych tekstów kultury.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n5) interpretuje treści alegoryczne i symboliczne […];\n8) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […];\n14) wykorzystuje w interpretacji utworów […] potrzebne konteksty […].\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n5) odczytuje pozaliterackie teksty kultury, stosując kod właściwy w danej dziedzinie sztuki.\nZasady oceniania\n2 pkt - rozstrzygnięcie i trafne uzasadnienie odnoszące się do obu dzieł.\n1 pkt - rozstrzygnięcie i trafne uzasadnienie odnoszące się do jednego dzieła.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 2 pkt\n• Obraz stworzenia Adama we fragmencie Księgi Rodzaju nieco różni się od fresku Michała\nAnioła. Fragment Biblii wskazuje, że Pan Bóg stworzył mężczyznę i kobietę, natomiast\nfresk przedstawia tylko Boga-Stwórcę oraz Adama. Na fresku nie widać żadnej zwierzyny,\na o niej mowa we fragmencie Biblii. Dostrzegam jedno podobieństwo, mianowicie Księga\nRodzaju mówi o tym, że Pan Bóg stworzył człowieka na swój obraz i podobieństwo.\n• Uważam, że obrazy te się pokrywają. W Księdze Rodzaju jest mowa o tym, że człowiek\nzostał stworzony na podobieństwo Boga, co wyraźnie widać na fresku. Bóg panuje nad\nwszelkim stworzeniem, a wyciągając rękę do człowieka, przekazuje mu część swojej\nmocy, w tym panowanie nad florą i fauną.\n• Oba teksty kultury zawierają podobną wizję stworzenia Adama, gdyż przedstawiają Boga\npowołującego go do życia na własny obraz i przekazującego mu we władanie ziemię.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nTe obrazy się różnią. Fragment Genesis sugeruje, że stworzeniu człowieka towarzyszyły\nzwierzęta, nad którymi ludzie mieli panować.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 113\nZadanie 2. (0-2)\nZapoznaj się z poniższym obrazem.\nLéon Bonnat\nHiob\n1880, Muzeum d’Orsay w Paryżu.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Oba teksty podejmują temat postrzegania AI przez współczesnego człowieka. Aleksandra Stanisławska twierdzi, że powszechne wyobrażenia o AI mają rodowód mityczny, i wyraża obawę przed niekontrolowanym rozwojem technologii, powołując się na ostrzeżenia Stephena Hawkinga oraz wzywając do szerokiej, także filozoficznej, dyskusji nad tym zagadnieniem. Łukasz Lamża natomiast ironicznie odnosi się do przypisywania AI cech ludzkich (świadomości, umysłu), dostrzegając w niej raczej odbicie natury człowieka niż autonomiczną, groźną siłę, i sceptycznie traktuje filozoficzne rozważania na ten temat.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":82,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/9","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"9","points":2,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 9. (0-2)\nPrzeczytaj poniższy fragment tekstu.\nTyrtajos\n[Rzecz to piękna…]\nWalczmy mężnie w obronie tej naszej ziemi i dzieci,\nChoćbyśmy zginąć musieli, życia swojego nie szczędźmy.\nNuże, młodzieńcy, walczcie, a jeden przy drugim niech wytrwa,\nMyśli o szpetnej ucieczce nie dopuszczajcie, ni strachu,\nAle sercom w swych piersiach przydajcie wielkości i męstwa,\nLęk przed życia utratą, z wrogiem się starłszy, odrzućcie,\nTych zaś, którym już wiek poruszania się lekkość odebrał,\nNie zostawiajcie, uchodząc z bitwy, starców czcigodnych. […]\nZatem niech każdy wytrwa w rozkroku stając, a obie\nNogi niech oprze o ziemię mocno, i zęby zaciśnie.\nTyrtajos, [Rzecz to piękna…], [w:] Liryka starożytnej Grecji, oprac. Jerzy Danielewicz, Wrocław 1984.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 127","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":126,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/9.1","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"9.1","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 9.1. (0-1)\nUzupełnij tabelę. Każdy ze wskazanych w tabeli środków retorycznych zilustruj\nprzykładem z tekstu i określ funkcję każdego z nich.\nNazwa środka\nretorycznego\nPrzykład z tekstu\nFunkcja w tekście\napostrofa\ntryb rozkazujący\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury […] światowej oraz umiejętność mówienia\no nich z wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\nII. Kształcenie językowe.\n3. Funkcjonalne wykorzystywanie wiedzy o języku w odczytaniu sensów zawartych\nw strukturze głębokiej tekstów literackich […].\n[szkoła podstawowa]\n2. Rozwijanie rozumienia twórczego i sprawczego charakteru działań językowych […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n4) rozpoznaje w tekście literackim środki wyrazu artystycznego, poznane w szkole\npodstawowej [apostrofa] […] oraz środki […] składniowe […]; określa ich funkcje.\nZasady oceniania\n1 pkt - zilustrowanie wskazanych w tabeli środków retorycznych przykładami z tekstu\ni określenie funkcji każdego z nich.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nNazwa środka\nretorycznego\nPrzykład z tekstu\nFunkcja w tekście\napostrofa\n„Nuże,\nmłodzieńcy,\nwalczcie”\nNp.:\nfunkcja perswazyjna\napel\nuświadomienie młodym, że wiersz\njest skierowany do nich\ntryb rozkazujący\n„walczcie” /\n„nie szczędźmy” /\n„walczmy mężnie” /\n„nie zostawiajcie”\nNp.:\nzachęcenie\nfunkcja perswazyjna\nzwrot nakazujący podjęcie\ndziałania\nbudowanie napięcia\n128 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Nazwa środka retorycznego / Przykład z tekstu / Funkcja w tekście:\napostrofa – „Nuże, młodzieńcy, walczcie” – funkcja perswazyjna, apel, uświadomienie młodym, że wiersz jest skierowany bezpośrednio do nich.\ntryb rozkazujący – „walczcie” / „nie szczędźmy” / „walczmy mężnie” / „nie zostawiajcie” – zachęcenie, funkcja perswazyjna, zwrot nakazujący podjęcie działania, budowanie napięcia.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-9.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":127,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/9.2","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"9.2","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 9.2. (0-1)\nNa podstawie fragmentu wiersza Tyrtajosa wyjaśnij pojęcie tyrteizmu.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury […] światowej oraz umiejętność mówienia\no nich z wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n9) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie pojęcia tyrteizmu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\nTyrteizm - postawa odznaczająca się męstwem, odwagą w walce (stąd poezja tyrtejska\n- mająca zagrzewać do walki, podnosić na duchu, dodawać odwagi).\nTyrteizm to nurt w poezji, którego głównym celem było zachęcanie do walki.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Tyrteizm to postawa i nurt w poezji odznaczające się męstwem i odwagą w walce – poezja tyrtejska ma na celu zagrzewanie do walki, podnoszenie na duchu, dodawanie odwagi oraz zachęcanie do obrony ojczyzny nawet za cenę życia.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-9.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":128,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/10","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"10","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 10. (0-1)\nStanisław Stabryła w komentarzu do Antygony Sofoklesa napisał: Zwycięstwo Kreona\noznacza jego straszliwą przegraną. Wyjaśnij sens tego zdania, odwołując się\ndo tragedii Sofoklesa.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury […] światowej oraz umiejętność mówienia\no nich z wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 129\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury oraz innych\ntekstów kultury.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich […] na różnych\npoziomach [ ].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n7) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie\nprogramowej jako lektury obowiązkowe.\n8) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […].\nZasady oceniania\n1 pkt - trafne wyjaśnienie cytatu (zwycięstwa i przegranej Kreona) na podstawie Antygony\nSofoklesa.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\nKreon postawił dobro państwa nad dobro jednostki - zwyciężył jako król, lecz przegrał\njako człowiek.\nKreon zwyciężył jako król, ponieważ ukarał Antygonę za postąpienie wbrew ogłoszonemu\nprzez niego zakazowi pochowania Polinika. Przegrał jednak jako człowiek -\nkonsekwencją jego decyzji była śmierć jego najbliższych.\nWydany przez Kreona zakaz pochówku zdrajcy Polinika, brata Antygony, był niezgodny\nz nakazami religijnymi. W konsekwencji decyzji Kreona samobójstwo popełnia Antygona,\na potem syn i żona Kreona.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Kreon zwyciężył jako król, ponieważ ukarał Antygonę za postąpienie wbrew ogłoszonemu przez niego zakazowi pochowania Polinika, egzekwując swoją władzę i prawo. Przegrał jednak jako człowiek – jego nieugięta, tyrańska decyzja, sprzeczna z prawem boskim i normami religijnymi, doprowadziła do śmierci Antygony, a w konsekwencji także jego syna Hajmona i żony Eurydyki. Kreon postawił dobro państwa (a w istocie własny autorytet) nad prawa boskie i rodzinne, przez co u kresu dramatu zostaje sam, złamany rozpaczą.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":128,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/11","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"11","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 11. (0-1)\nZapoznaj się z poniższymi fragmentami tekstów.\nTekst 1.\nHoracy\nWybudowałem pomnik\nWybudowałem pomnik trwalszy niż ze spiżu\nstrzelający nad ogrom królewskich piramid\nnie naruszą go deszcze gryzące nie zburzy\noszalały Akwilon oszczędzi go nawet\nłańcuch lat niezliczonych i mijanie wieków\nNie wszystek umrę wiem że uniknie pogrzebu\ncząstka nie byle jaka\nHoracy, Wybudowałem pomnik, [w:] tenże, Wybór poezji, Wrocław 1991.\n130 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nTekst 2.\nJan Kochanowski\nPieśń XXIV\nNiezwykłym i nie leda piórem opatrzony\nPolecę precz, poeta, ze dwojej złożony\nNatury\n[…]\nO mnie Moskwa i będą wiedzieć Tatarowie,\nI róznego mieszkańcy świata Anglikowie;\nMnie Niemiec i waleczny Hiszpan, mnie poznają\nJan Kochanowski, Pieśń XXIV, [w:] tenże, Dzieła polskie, t. 1., Wrocław 1976.\nPodaj, jaki motyw łączy utwory Horacego i Jana Kochanowskiego, i wyjaśnij -\nodwołując się do obu utworów - czy został on zrealizowany w ten sam sposób.\nMotyw:\nWyjaśnienie:\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej i światowej oraz umiejętność\nmówienia o nich z wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury\nna różnych poziomach: dosłownym, metaforycznym […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n10) rozumie pojęcie motywu literackiego i toposu […];\n12) porównuje utwory literackie lub ich fragmenty, dostrzega kontynuacje i nawiązania\nw porównywanych utworach, określa cechy wspólne i różne.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne podanie motywu wraz z wyjaśnieniem odwołującym się do obu utworów.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 131\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\nMotyw: sława i uznanie.\nWyjaśnienie: Nie został zrealizowany w ten sam sposób, ponieważ tekst Horacego\nodnosi się do pośmiertnej sławy, a tekst Kochanowskiego do zdobywania rozgłosu za\nżycia.\nMotyw: exegi monumentum.\nWyjaśnienie: Motyw ten został zrealizowany podobnie, gdyż zarówno Horacy, jak\ni Kochanowski mówią, że ich twórczość przetrwa próbę czasu, a pamięć o nich będzie\ntowarzyszyła kolejnym pokoleniom.\nMotyw: non omnis moriar.\nWyjaśnienie: Zarówno Horacy, jak i Kochanowski chcą, aby ich twórczość przetrwała\ni zagwarantowała im pamięć.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Motyw: nieśmiertelność poprzez twórczość / sława poety przetrwająca własną śmierć (toposy exegi monumentum i non omnis moriar).\nWyjaśnienie: motyw ten został zrealizowany w obu utworach w podobny sposób – zarówno Horacy, jak i Kochanowski wyrażają przekonanie, że dzięki swojej twórczości (poezji) przetrwają próbę czasu i zdobędą nieśmiertelną sławę sięgającą kolejnych pokoleń i odległych krain, mimo że ich ciało (jako śmiertelnika) ulegnie unicestwieniu.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":129,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/12","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"12","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 12. (0-1)\nZapoznaj się z poniższym kadrem z filmu Siódma pieczęć w reżyserii Ingmara Bergmana.\nKadr z filmu Siódma pieczęć, reż. Ingmar Bergman, 1957, www.filmweb.pl\nDo jakiego średniowiecznego motywu nawiązuje kadr z filmu Ingmara Bergmana?\nPodaj ten motyw i uzasadnij odpowiedź.\nMotyw:\nUzasadnienie:\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania […] tekstów kultury\n[…].\n132 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n10) rozumie pojęcie motywu literackiego […], rozpoznaje podstawowe motywy […].\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n5) odczytuje pozaliterackie teksty kultury, stosując kod właściwy w danej dziedzinie sztuki.\nZasady oceniania\n1 pkt - podanie motywu i poprawne uzasadnienie.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nMotyw: taniec śmierci / danse macabre\nUzasadnienie: Na załączonym kadrze widoczny jest korowód/pochód postaci różnych\nstanów tańczących pod przewodnictwem upersonifikowanej śmierci (postać z kosą na czele\npochodu).","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Motyw: taniec śmierci (danse macabre).\nUzasadnienie: na załączonym kadrze widoczny jest korowód/pochód postaci różnych stanów tańczących w rytm śmierci pod przewodnictwem uosobionej, spersonifikowanej Śmierci (postać z kosą prowadząca pochód) – to charakterystyczny dla sztuki średniowiecza motyw przypominający o równości wszystkich ludzi wobec śmierci, niezależnie od stanu i pozycji społecznej.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":131,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/13","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"13","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 13. (0-1)\nPrzeczytaj poniższy fragment utworu.\n[Posłuchajcie, bracia miła]\nPosłuchajcie, bracia miła!\nChcęć wam skorżyć krwawą głowę;\nUsłyszycie moj zamętek,\nJen mi się zstał w Wielki Piątek.\nPożałuj mię, stary, młody,\nBoć mi przyszły krwawe gody;\nJednegociem Syna miała\nI tegociem ożalała.\nLament świętokrzyski, [w:] Poezja polska od średniowiecza do współczesności, Warszawa 2000.\nKtóra z funkcji tekstu - wybrana spośród wymienionych poniżej - występuje\nw utworze Posłuchajcie bracia miła? Uzasadnij odpowiedź.\ninformatywna\npoetycka\nperswazyjna\nekspresywna\nimpresywna\nFunkcja tekstu:\nUzasadnienie:\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 133\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […] oraz umiejętność mówienia\no nich z wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach: dosłownym […].\nII. Kształcenie językowe.\n3. Funkcjonalne wykorzystywanie wiedzy o języku w odczytaniu sensów zawartych\nw strukturze głębokiej tekstów literackich […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n9) rozpoznaje w utworze i interpretuje sposoby kreowania: […] sytuacji lirycznej.\nII. Kształcenie językowe.\n3. Komunikacja językowa i kultura języka. Zdający:\n3) rozpoznaje i określa funkcje tekstu (informatywną, poetycką, ekspresywną,\nimpresywną, w tym perswazyjną).\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne określenie dominującej funkcji tekstu i trafne uzasadnienie.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania ocenione na 1 pkt\nFunkcja tekstu: informatywna\nUzasadnienie: Matka Boża informuje o śmierci swojego jedynego syna.\nFunkcja tekstu: ekspresywna\nUzasadnienie: Podmiot liryczny wyraża swój smutek i ból.\nFunkcja tekstu: impresywna\nUzasadnienie: Podmiot liryczny stara się wywołać u odbiorcy określoną reakcję\nemocjonalną.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Funkcja tekstu: ekspresywna.\nUzasadnienie: podmiot liryczny (Matka Boska) wyraża w utworze swój ból i smutek po śmierci syna, ujawniając własne przeżycia i stan emocjonalny.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":132,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/14","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"14","points":1,"ptype":"closed","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 14. (0-1)\nZapoznaj się z poniższymi tekstami.\nTekst 1.\nPieśń o Rolandzie\nCLXXVI\nHrabia Roland leży pod sosną. Ku Hiszpanii obrócił twarz. Wiele rzeczy przychodzi mu na\npamięć: tyle ziem, które zdobył dzielny rycerz, i słodka Francja, i krewniacy, i Karol Wielki,\njego pan, który go wychował. Płacze i wzdycha, nie może się wstrzymać. Ale nie chce\nprzepomnieć siebie samego; bije się w piersi i prosi Boga o przebaczenie: „Prawdziwy Ojcze,\nktóryś nigdy nie skłamał, ty, któryś przywołał świętego Łazarza spośród umarłych, ty, któryś\nocalił Daniela spomiędzy lwów, ocal moją duszę od wszystkich niebezpieczeństw za\ngrzechy, którem popełnił w życiu!”. Ofiarował Bogu swą prawą rękawicę, święty Gabriel wziął\nją z jego dłoni. Opuścił głowę na ramię; doszedł, ze złożonymi rękami, swego końca. Bóg\n134 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nzsyła mu swego anioła Cherubina i świętego Michała opiekuna; z nimi przyszedł i święty\nGabriel. Niosą duszę hrabiego do raju.\nPieśń o Rolandzie, [w:] Literatura francuskiego średniowiecza, przekł. Tadeusz Boy-Żeleński, Warszawa 1992.\nTekst 2.\nMistrz E.S.\nArs moriendi\nOxford, Ashmolean Museum, Department of Prints and Drawings, 1460-1467.\nPorównaj fragment Pieśni o Rolandzie z ryciną Mistrza E.S. Ars moriendi.\nZ zamieszczonych poniżej odpowiedzi wybierz i zaznacz te, które świadczą\no obecności motywu ars moriendi i są wspólne dla obu tekstów.\nA. Obecność postaci nadprzyrodzonych.\nB. Osamotnienie w chwili śmierci.\nC. Nadzieja na zbawienie.\nD. Modlitwa umierającego.\nE. Rytualizacja śmierci.\nF. Patos.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 135\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury […] światowej oraz umiejętność mówienia\no nich z wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury oraz innych\ntekstów kultury, a także ich wzajemnej korespondencji.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n7) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie\nprogramowej jako lektury obowiązkowe.\n10) rozumie pojęcie motywu literackiego i toposu […].\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n5) odczytuje pozaliterackie teksty kultury, stosując kod właściwy w danej dziedzinie sztuki.\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nA, C, D, E","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Poprawne odpowiedzi: A, C, D, E (obecność postaci nadprzyrodzonych; nadzieja na zbawienie; modlitwa umierającego; rytualizacja śmierci).","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":133,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/15","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"15","points":2,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 15. (0-2)\nZapoznaj się z poniższymi tekstami.\nTekst 1.\nJan Kochanowski\nPieśń IX (Księgi wtóre)\nNie porzucaj nadzieje,\nJakoć się kolwiek dzieje:\nBo nie już słońce ostatnie zachodzi,\nA po złej chwili piękny dzień przychodzi.\n[…]\nNic wiecznego na świecie:\nRadość się z troską plecie,\nA kiedy jedna weźmie moc nawiętszą,\nWtenczas masz ujźrzeć odmianę naprędszą.\nAle człowiek zhardzieje,\nGdy mu się dobrze dzieje;\nWięc też, kiedy go Fortuna omyli,\nWnet głowę zwiesi i powagę zmyli.\n136 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nLecz na szczęście wszelakie\nSerce ma być jednakie;\nBo z nas Fortuna w żywe oczy szydzi,\nTo da, to weźmie, jako sie jej widzi.\nJan Kochanowski, Pieśń IX, [w:] tenże, Fraszki. Pieśni. Treny, Warszawa 2005.\nTekst 2.\nJean Pichore\n[…]\nFrancuska Biblioteka Narodowa,1503-1505.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":135,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/15.1","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"15.1","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 15.1. (0-1)\nPodaj motyw antyczny, który został wykorzystany w obu tekstach, i wyjaśnij, jaką\nfunkcję pełni ten motyw w utworze Jana Kochanowskiego.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 137\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […].\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury oraz innych\ntekstów kultury, a także ich wzajemnej korespondencji.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n5) interpretuje treści alegoryczne i symboliczne utworu literackiego;\n7) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie\nprogramowej jako lektury obowiązkowe;\n10) rozumie pojęcie motywu literackiego i toposu […]; określa ich rolę w tworzeniu\nznaczeń uniwersalnych.\nZasady oceniania\n1 pkt - podanie motywu wraz z wyjaśnieniem.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania ocenione na 1 pkt\nW obu tekstach został wykorzystany motyw koła Fortuny, pełni on funkcję nauki, którą\njest fakt, że ludzie nie mają wpływu na los i nie wiedzą, co przyniesie.\nJest to motyw Fortuny, w utworze Jana Kochanowskiego wspiera ideę stoicyzmu, która\nnakazuje wyważoną akceptację wszystkich wydarzeń, jakie przyniesie los.\nJest to motyw, a raczej postać Fortuny, rzymskiej bogini szczęścia i powodzenia.\nKochanowski podkreśla jej kapryśność i zmienność, ponieważ szczęście jest w życiu\nulotne.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Motyw: koło Fortuny.\nWyjaśnienie: w utworze Jana Kochanowskiego motyw ten wspiera stoicką ideę wyważonej akceptacji wszystkiego, co przynosi los (zarówno szczęścia, jak i nieszczęścia) – Fortuna jest kapryśna i zmienna, dlatego człowiek powinien zachować jednakowe, niewzruszone serce niezależnie od tego, co „da” lub „weźmie” los.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-15.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":136,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/15.2","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"15.2","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 15.2. (0-1)\nPodaj frazeologizm, którego podstawą jest motyw łączący oba teksty. Wyjaśnij\nwspółczesne znaczenie tego frazeologizmu.\n138 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nWymagania ogólne\nII. Kształcenie językowe.\n3. Funkcjonalne wykorzystanie wiedzy o języku w odczytaniu sensów zawartych\nw strukturze głębokiej tekstów literackich […].\n[szkoła podstawowa, klasy IV-VIII]\n2. Rozwijanie rozumienia twórczego i sprawczego charakteru działań językowych […].\nWymagania szczegółowe\nII. Kształcenie językowe.\n1. Gramatyka języka polskiego. Zdający:\n1) wykorzystuje wiedzę z dziedziny […] frazeologii […].\n[szkoła podstawowa, klasy IV-VI]\n2. Zróżnicowanie języka. Zdający:\n5) rozpoznaje w wypowiedziach związki frazeologiczne, […] rozumie ich znaczenie […].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne podanie frazeologizmu i wyjaśnienie jego współczesnego znaczenia.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania ocenione na 1 pkt\nFortuna kołem się toczy - frazeologizm współcześnie oznacza, że człowiek raz ma\nszczęście a raz ma pecha.\nFortuna kołem się toczy - dzisiaj oznacza m.in. to, że los się odmienia i zapętla,\na wszystko jest powtarzalne.\nFortuna kołem się toczy - szczęście i nieszczęście występują naprzemiennie,\nwzajemnie się zastępując.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Frazeologizm: „koło Fortuny się kręci/toczy” (fortuna kołem się toczy).\nWspółczesne znaczenie: los człowieka jest zmienny i nieprzewidywalny – szczęście i nieszczęście występują naprzemiennie, wzajemnie się zastępując, dlatego czyjaś dobra lub zła sytuacja może się w każdej chwili odmienić.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-15.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":137,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/16","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"16","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 16. (0-1)\nPrzeczytaj poniższy fragment utworu.\nJan Kochanowski\nTren IX\nKupić by cię, Mądrości, za drogie pieniądze!\nKtóra, jesli prawdziwie mienią, wszytki żądze,\nWszytki ludzkie frasunki umiesz wykorzenić,\nA człowieka tylko nie w anioła odmienić,\nKtóry nie wie, co boleść, frasunku nie czuje,\nZłym przygodom nie podległ, strachom nie hołduje.\n[…]\nNieszczęśliwy ja człowiek, którym lata swoje\nNa tym strawił, żebych był ujźrzał progi twoje!\nTerazem nagle z stopniów ostatnich zrzucony\nI miedzy insze, jeden z wiela, policzony.\nJan Kochanowski, Tren IX, [w:] tenże, Dzieła polskie, T. 2., Warszawa 1976.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 139\nWypisz z Trenu IX cytat świadczący o zachwianiu postawy światopoglądowej poety\ngłoszonej przez niego we wcześniejszej twórczości. Uzasadnij wybór tego cytatu.\nCytat:\nUzasadnienie:\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n7) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie\nprogramowej jako lektury obowiązkowe;\n8) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów.\nIV. Samokształcenie.\n6) wybiera z tekstu odpowiednie cytaty i stosuje je w wypowiedzi.\nZasady oceniania\n1 pkt - wypisanie cytatu wraz z uzasadnieniem.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\nCytat\nUzasadnienie\n„Nieszczęśliwy ja człowiek, którym lata\nswoje\nNa tym strawił, żebych był ujźrzał progi\ntwoje!”\nKochanowski w obliczu straty córki zdał\nsobie sprawę, że nie jest w stanie\nzachować stoickiego spokoju i zwątpił także\nw wiarę chrześcijańską, co najbardziej\nilustruje Tren X, w którym Kochanowski\nszuka Orszulki w zaświatach innych religii,\na na końcu wyraża powątpiewanie\nw istnienie życia po życiu.\n„Terazem nagle z stopniów ostatnich\nzrzucony\nI między insze, jeden z wiela, policzony”.\nKochanowski wyraża w tych słowach swój\nżal do losu, wyznaje utratę wiary w stoickie\nmądrości, ponieważ w obliczu śmierci\n140 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nswojego dziecka filozofia stoicka, którą tak\ndługo wyznawał, okazała się nierealna,\nniedająca pocieszenia.\n„ja człowiek, którym lata swoje\nNa tym strawił, żebych był ujźrzał progi\ntwoje!\nTerazem nagle z stopniów ostatnich\nzrzucony”.\nAutor w poprzednich trenach próbuje ukoić\nswoje cierpienie, szukając pocieszenia\nw filozofii (np. w stoicyzmie) i religii - tu\nuświadamia sobie, że wobec cierpienia są\none bezsilne.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Cytat: „Nieszczęśliwy ja człowiek, którym lata swoje / Na tym strawił, żebych był ujźrzał progi twoje! / Terazem nagle z stopniów ostatnich zrzucony / I między insze, jeden z wiela, policzony.”\nUzasadnienie: w tych słowach Kochanowski wyznaje utratę wiary w stoicką mądrość, którą wcześniej głosił i wyznawał (uosobioną w apostrofie do Mądrości na początku trenu). W obliczu śmierci córki poeta zdaje sobie sprawę, że całe jego dotychczasowe, mozolnie budowane, stoickie przygotowanie do zniesienia przeciwności losu okazało się bezużyteczne – zamiast osiągnąć spokój ducha (którego symbolem są „progi Mądrości”), został strącony do poziomu zwykłych, cierpiących ludzi.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":138,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/17","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"17","points":2,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 17. (0-2)\nZapoznaj się z poniższymi tekstami.\nTekst 1.\nJan Kochanowski\nPieśń\nCzego chcesz od nas, Panie, za Twe hojne dary?\nCzego za dobrodziejstwa, którym nie masz miary?\nKościół Cię nie ogarnie, wszędy pełno Ciebie:\nI w otchłaniach, i w morzu, na ziemi, na niebie.\n[…]\nTyś Pan wszytkiego świata, Tyś niebo zbudował\nI złotymi gwiazdami ślicznieś uhaftował.\nTyś fundament założył nieobeszłej ziemi\nI przykryłeś jej nagość zioły rozlicznemi.\n[…]\nZ Twoich rąk wszelkie źwierzę patrza swej żywności,\nA Ty każdego żywisz z Twej szczodrobliwości.\nBądź na wieki pochwalon, nieśmiertelny Panie!\nTwoja łaska, Twa dobroć nigdy nie ustanie.\nChowaj nas, póki raczysz, na tej niskiej ziemi,\nJedno zawżdy niech będziem pod skrzydłami Twemi.\nJan Kochanowski, Pieśń, [w:] tenże, Pieśni, Wrocław 1997.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 141\nTekst 2.\nStanisław Wyspiański\nBóg Ojciec - stań się\nBazylika oo. Franciszkanów w Krakowie, 1904.\nCzy wizerunek Boga w utworze Jana Kochanowskiego jest taki sam, jak na witrażu\nStanisława Wyspiańskiego? W uzasadnieniu odpowiedzi odwołaj się do obu dzieł.\n142 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury oraz innych\ntekstów kultury, a także ich wzajemnej korespondencji.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n5) interpretuje treści alegoryczne i symboliczne […];\n8) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […];\n14) wykorzystuje w interpretacji utworów […] potrzebne konteksty […].\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n5) odczytuje pozaliterackie teksty kultury, stosując kod właściwy w danej dziedzinie sztuki.\nZasady oceniania\n2 pkt - rozstrzygnięcie i trafne uzasadnienie odnoszące się do obu dzieł.\n1 pkt - rozstrzygnięcie i trafne uzasadnienie odnoszące się do jednego dzieła.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 2 pkt\nW obu dziełach ukazany jest Bóg jako Stwórca świata, ten, który daje życie, który\nstwarza poszczególne byty, ale Bóg Kochanowskiego jest opiekunem ludzkości,\nopiekunem świata, a u Wyspiańskiego widać tylko Boga Stwórcę, więc ten wizerunek nie\njest taki sam.\nWizerunki się różnią. U Kochanowskiego Bóg jest pełen miłości, opiekujący się ziemią\njak swoim dzieckiem. Wyspiański zwraca bardziej uwagę na potęgę Boga, jego\nsurowość i władzę.\nTak, na witrażu Wyspiańskiego pokazany jest Bóg jako Stwórca, do czego nawiązuje\nsam tytuł, a w tekście Kochanowskiego widzimy Boga w takiej samej roli - jako twórcę\ni budowniczego wszechświata.\nUważam, że wizerunek ten jest podobny. Obaj artyści przedstawili Boga kreatora,\nstworzyciela Ziemi, artystę, rzemieślnika, który swoim słowem stwarza - niebo, otchłań,\nwody. W obu dziełach widoczna jest wielkość Stwórcy, jego chwała, potęga.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nOba wizerunki są różne. Bóg, opisany w utworze Jana Kochanowskiego, jawi się jako twórca\nświata, który z dobrodziejstwem, z delikatnością, przyozdabia kolejne elementy swojego\ntworu. Natomiast nas, ludzi, traktuje jak swoje dzieci, jest szczodry i opiekuńczy.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 143","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Nie, wizerunek Boga nie jest w obu dziełach taki sam. W Pieśni Jana Kochanowskiego Bóg ukazany jest jako dobrotliwy, łaskawy stwórca i opiekun świata i człowieka – renesansowa wizja harmonijnego, uporządkowanego kosmosu, w którym Bóg nieustannie czuwa nad ludźmi i obdarza ich swoją łaską i dobrocią („Twoja łaska, Twa dobroć nigdy nie ustanie”). Na witrażu Stanisława Wyspiańskiego Bóg Ojciec przedstawiony został natomiast w dynamicznym, żywiołowym momencie aktu stwarzania świata („stań się” – Fiat) – jako potężna, kosmiczna, niemal tytaniczna siła twórcza, ukazana w typowej dla Młodej Polski, ekspresyjnej i symbolicznej stylistyce, a nie jako spokojny, statyczny opiekun. Oba dzieła łączy więc obraz Boga jako Stwórcy i dobroczyńcy świata, różni je natomiast sposób jego ukazania – spokojny i afirmatywny u Kochanowskiego, dynamiczny i żywiołowy u Wyspiańskiego.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":140,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/18","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"18","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 18. (0-1)\nPrzeczytaj definicję pojęcia koncept oraz wiersz Do galerników Jana Andrzeja Morsztyna.\nKoncept - wyszukany pomysł rządzący konstrukcją całości lub części utworu poetyckiego,\nzrealizowany w postaci zaskakujących i kunsztownych sposobów rozumowania,\nobrazowania i wysłowienia.\nNa podstawie: Podręczny słownik terminów literackich, red. Janusz Sławiński, Warszawa 2001.\nJan Andrzej Morsztyn\nDo galerników1\nSonet\nStrapieni ludzie, źle się z wami dzieje,\nLecz miłość ze mną okrutniej poczyna:\nWas człowiek, a mnie silny bóg zacina,\nWy macie wyniść, jam bez tej nadzieje.\nWas spólne słońce, mnie własny jad grzeje,\nWas pręt od grzbieta, mnie z serca zacina,\nWam nogi łańcuch, a mnie szyję zgina,\nWam ręka tylko, a mnie dusza mdleje.\nWas wiatr, a mnie ból ciska na przemiany,\nWas prawo, mnie gwałt trzyma w tym więzieniu,\nWam podczas sternik sfolguje zbłagany,\nJa darmo czekam ulgi w uciążeniu.\nA w tym jest mój stan nad wasz niewytrwany,\nŻe wy na wodzie, ja cierpię w płomieniu.\nJan Andrzej Morsztyn, Do galerników, [w:] tenże, Wybór poezji, Wrocław 1988.\n1 Galernik - niewolnik, więzień albo jeniec pracujący przymusowo jako wioślarz na galerze.\nWyjaśnij, na czym polega koncept w wierszu Do galerników Jana Andrzeja Morsztyna.\n144 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n4) rozpoznaje w tekście literackim środki wyrazu artystycznego […];\n8) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów oraz jej związek […]\nze zjawiskami […] estetycznymi;\n9) rozpoznaje w utworze […] sposoby kreowania: […] sytuacji lirycznej.\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\nPodmiot liryczny porównuje swoją sytuację - zakochanego - do życia galerników.\nUważa, że jest w gorszym położeniu, ponieważ brak mu nadziei, wpływ na jego\ncierpienie ma Bóg, cierpi wewnętrznie - na duszy, nie fizycznie jak galernicy. Jednak\nnajwiększą różnicą, jaka dzieli dwóch bohaterów lirycznych, jest cierpienie galernika\nw wodzie, natomiast podmiotu - w płomieniu.\nKoncept polega na zaskakującym porównaniu cierpienia galerników z cierpieniem\nzakochanego człowieka, które normalnie wydaje się nam dość błahe, szczególnie\nw zestawieniu z niewolniczą pracą. Tutaj natomiast jest ono pokazane jako o wiele\ngorsze.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Koncept w wierszu Do galerników polega na zaskakującym porównaniu (paradoksalnym zestawieniu) cierpienia zakochanego podmiotu lirycznego z ciężką doniewolą galerników. Podmiot liryczny dowodzi, że jego sytuacja jest jeszcze gorsza niż los galerników – oni cierpią fizycznie, w niewoli, skuci łańcuchem, lecz mają choć cień nadziei na ulgę (sternik czasem im sfolguje); on natomiast cierpi wewnętrznie, na duszy, zniewolony przez miłość jak przez okrutnego boga, bez żadnej nadziei na wybawienie. To zaskakujące, przewrotne odwrócenie hierarchii cierpienia – uznanie miłosnej udręki za gorszą od niewolniczej pracy przymusowej – jest przykładem kunsztownego, zaskakującego pomysłu (konceptu) typowego dla baroku.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":143,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/19","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"19","points":2,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 19. (0-2)\nZapoznaj się z poniższymi tekstami.\nTekst 1.\nDaniel Naborowski\nNa toż\nDzień jeden drugi goni i potem zostawa\nTam, skąd wiek wszytkokrotny odwrotu nie dawa.\nŻaden dzień i godzina bez szkody nie bywa\nCzłowieku, który ze dniem zarówno upływa.\nKarmią byt nasz godziny, która leci snadnie;\nWięcej się ten nie wraca, kto z regestru spadnie;\nJuż w nocy wiekuistej sen przyjdzie spać twardy.\nNa to masz zawsze pomnieć, o człowiecze hardy:\nDwakroć żyje, kto żyjąc umrzeć się gotuje;\nUmiera dwakroć, kto się śmiertelnym nie czuje.\nDaniel Naborowski, Na toż, [w:] tenże, Poezje, Warszawa 1961.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 145\nTekst 2.\nJacob Woutersz Vosmaer\nWazon z kwiatami\nMetropolitan Museum of Art, Nowy Jork, 1613.\nJaki motyw łączy obraz Jacoba Woutersza Vosmaera Wazon z kwiatami i wiersz\nDaniela Naborowskiego Na toż? W uzasadnieniu odpowiedzi odwołaj się do obu dzieł.\n146 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury oraz innych\ntekstów kultury, a także ich wzajemnej korespondencji.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n5) interpretuje treści […] symboliczne utworu literackiego;\n8) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […];\n10) rozumie pojęcia motywu literackiego i toposu; rozpoznaje podstawowe motywy […].\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n5) odczytuje pozaliterackie teksty kultury, stosując kod właściwy danej dziedzinie sztuki.\nZasady oceniania\n2 pkt - podanie motywu łączącego wiersz Naborowskiego i obraz Vosmaera oraz trafne\nuzasadnienie odnoszące się do obrazu i do wiersza.\n1 pkt - podanie motywu łączącego wiersz Naborowskiego i obraz Vosmaera oraz trafne\nuzasadnienie odnoszące się do obrazu albo do wiersza.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 2 pkt\nObraz z wierszem łączy motyw „memento mori”. W wierszu jest on widoczny\nw stwierdzeniach takich jak: „w nocy wiekuistej sen przyjdzie spać twardy”. Wiersz\nprzypomina o ludzkiej śmiertelności. Obraz również ukazuje ten motyw poprzez kwiaty,\nktóre zwiędły, opadły. Niektóre kwiaty są piękne, lecz później zwiędną, co ma\nsymbolizować śmierć.\nMotyw, który łączy zarówno obraz „wazon z kwiatami”, jak i wiersz „Na toż”, to\nupływający czas, który nigdy się nie zatrzyma, nie zawróci. Na obrazie możemy\nzauważyć kwiaty, które już od pewnego czasu są w wazonie, niektóre z nich prezentują\nsię lepiej, inne gorzej, wiele z nich już usycha, obumiera. W podobny sposób ukazany\njest człowiek, dla którego nieuniknione jest starzenie się, a także śmierć.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\nObraz i wiersz Naborowskiego łączy motyw przemijającego czasu, topos wanitatywny.\nNa obrazie można ujrzeć opadłe, zwiędłe kwiaty, a także te, które już zupełnie nie rosną\n(i ich płatki na stole).\nŁączy je motyw bezwzględnego przemijania - kwiaty na obrazie, choć tworzyły piękną\nmozaikę kolorów, więdną pod naporem czasu, tak jak życie - jest marne, naznaczone\nnaszą śmiertelnością i krótkie - jak twierdzi Naborowski.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 147","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Motyw, który łączy zarówno obraz „Wazon z kwiatami”, jak i wiersz „Na toż”, to upływający, nieubłagany czas oraz przemijanie (motyw vanitas). Na obrazie widoczne są kwiaty w różnym stadium – jedne świeże i piękne, inne już więdnące i opadające, co symbolizuje nieuchronne przemijanie piękna i życia. Podobnie w wierszu Naborowski przypomina o nieustannym upływie czasu i śmiertelności człowieka („Dzień jeden drugi goni i potem zostawa […] Żaden dzień i godzina bez szkody nie bywa”), wskazując, że każdy przeżyty dzień przybliża człowieka do śmierci – tak jak więdnące kwiaty na obrazie.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-19.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":144,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/20","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"20","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 20. (0-1)\nZapoznaj się z poniższymi tekstami.\nDo króla\nSatyra prawdę mówi, względów się wyrzeka:\nWielbi urząd, czci króla, lecz sądzi człowieka.\nPan niewart sługi\n[…] to satyra karze.\nNie dba ona, kto w jakiej zostaje maszkarze1,\nOdrzuca czczą wielmożność, a gdy z chłostą czeka,\nNie szlachcica, nie chłopa ściga, lecz człowieka.\nŚwiat zepsuty\nNiech się miota złość na cię i chytrość bezczelna -\nTy mów prawdę, mów śmiało, satyro rzetelna.\nPalinodia\nNa co pisać satyry? Choć się złe zbyt wzniosło,\nPrzestańmy. Świat poprawiać - zuchwałe rzemiosło.\nIgnacy Krasicki, Satyry, [w:] tegoż, Dzieła wybrane, t. 2., Warszawa 1989.\n1 Maszkara - tu: maska.\nNa podstawie podanych fragmentów utworów Ignacego Krasickiego określ, jakie cele\nwyznaczył poeta satyrze.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n5) interpretuje treści alegoryczne i symboliczne utworu literackiego;\n8) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów oraz jej związek z programami\nepoki literackiej […].\n148 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\nMówienie prawdy o człowieku, ukazywanie wad, złych zachowań. Cel dydaktyczny, aby\nnapiętnować ludzkie przywary, by apelować o odnowę świata.\nSatyra według Krasickiego powinna spełniać funkcję dydaktyczną, pouczającą, a nawet\nupominającą.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Krasicki wyznaczył satyrze przede wszystkim cel dydaktyczno-moralizatorski: ma ona mówić prawdę o człowieku bez względu na jego stan czy pozycję społeczną (króla, pana, szlachcica czy chłopa), demaskować i piętnować ludzkie wady, głupotę oraz zepsucie obyczajów, a przez to pouczać i apelować o poprawę (naprawę) świata i człowieka – niezależnie od tego, czy odniesie to skutek (jak sugeruje gorzko ironiczna Palinodia).","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-20.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":147,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/21","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"21","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 21. (0-1)\nPrzeczytaj poniższy utwór.\nIgnacy Krasicki\nSzczur i kot\n„Mnie to kadzą” - rzekł hardzie do swego rodzeństwa\nSiedząc szczur na ołtarzu podczas nabożeństwa.\nWtem, gdy się dymem kadzidł zbytecznych zakrztusił,\nWpadł kot z boku na niego, porwał i udusił.\nIgnacy Krasicki, Szczur i kot, [w:] tegoż, Dzieła wybrane, t. 1., Warszawa 1989.\nWyjaśnij alegoryczny sens bajki Ignacego Krasickiego Szczur i kot.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich […] na różnych\npoziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n5) interpretuje treści alegoryczne […] utworu literackiego;\n8) rozpoznaje tematykę i problematykę tekstów oraz jej związek z programami epoki\nliterackiej […].\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 149\n[szkoła podstawowa, klasy VII-VIII]\nI.1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n4) rozpoznaje w tekście literackim […] alegorię i określa [jej] funkcje.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie, na czym polega alegoryczny sens bajki Krasickiego.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nW utworze szczur jest alegorią próżności, natomiast kot to uosobienie sprytu. Utwór\npokazuje, że nadmierna pycha oraz próżność nie prowadzą do niczego dobrego, a nawet\nmogą bezpośrednio doprowadzić do zguby.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"W utworze szczur jest alegorią pychy i próżności (zarozumiałej pewności siebie oraz lekceważenia zagrożenia), natomiast kot to uosobienie czyhającego, nieoczekiwanego niebezpieczeństwa/sprytu. Bajka pokazuje, że nadmierna pycha, zarozumiałość i lekceważenie ostrożności nie prowadzą do niczego dobrego, a wręcz mogą bezpośrednio doprowadzić do zguby.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-21.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":148,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/22","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"22","points":2,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 22. (0-2)\nZapoznaj się z poniższymi tekstami.\nTekst 1.\nOświecenie „odkryło człowieka”. Stanął on w centrum zainteresowania tzw. popularnej\nfilozofii, nauki, sztuki i polityki. [ ] Nadchodziło więc według opinii współczesnych królestwo\nRozumu, zracjonalizowanego, bo opartego na doświadczeniu, „porządku fizyczno-\nmoralnego”, wszelkie zaś fakty z przeszłości uznane za pozytywne zaliczane były do jego\nprehistorii.\nMieczysław Klimowicz, Oświecenie, Warszawa 1988.\nTekst 2\nAdam Mickiewicz\nRomantyczność (fragmenty)\n«Tyżeś to w nocy? - To ty, Jasieńku!\nAch! i po śmierci kocha!\nTutaj, tutaj, pomaleńku,\nCzasem1 usłyszy macocha!\nNiech sobie słyszy, już nie ma ciebie,\nJuż po twoim pogrzebie!\nTy już umarłeś? Ach! ja się boję!\nCzego się boję mego Jasieńka?\nAch, to on! lica twoje, oczki twoje!\nTwoja biała sukienka!»\n[ ]\nTak się dziewczyna z kochankiem pieści,\nBieży za nim, krzyczy, pada;\nNa ten upadek, na głos boleści,\nSkupia się ludzi gromada.\n150 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\n«Mówcie pacierze! - krzyczy prostota -\nTu jego dusza być musi.\nJasio być musi przy swej Karusi,\nOn ją kochał za żywota!»\nI ja to słyszę, i ja tak wierzę,\nPłaczę i mówię pacierze.\n«Słuchaj dzieweczko!» - krzyknie śród zgiełku\nStarzec i na lud zawoła:\n«Ufajcie memu oku i szkiełku,\nNic tu nie widzę dokoła.\nDuchy karczemnej tworem gawiedzi,\nW głupstwa wywarzone kuźni.\nDziewczyna duby smalone2 bredzi,\nA gmin rozumowi bluźni».\n«Dziewczyna czuje - odpowiadam skromnie -\nA gawiedź wierzy głęboko;\nCzucie i wiara silniej mówi do mnie,\nNiż mędrca szkiełko i oko».\n[styczeń 1821]\nAdam Mickiewicz, Romantyczność, [w:] tegoż, Wiersze, Warszawa 1957.\n1 Czasem (z białorus.) - a nuż, może przypadkiem.\n2 Duby smalone - głupstwa, brednie, rzeczy zmyślone.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-22.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":149,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/22.1","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"22.1","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 22.1. (0-1)\nOdwołując się do przytoczonych fragmentów tekstów oraz własnej wiedzy, wyjaśnij,\njaka była różnica między światopoglądem oświecenia a światopoglądem romantyzmu.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Rozumienie historii literatury i dziejów kultury jako procesu […].\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich […].\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 151\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n1) rozumie podstawy periodyzacji literatury […];\n7) wykazuje się […] zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie programowej\njako lektury obowiązkowe;\n8) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów oraz jej związek z programami\nepoki literackiej […];\n14) wykorzystuje w interpretacji utworów literackich potrzebne konteksty [ ].\nZasady oceniania\n1 pkt - wyjaśnienie różnicy między światopoglądem oświecenia a światopoglądem\nromantyzmu na podstawie przytoczonych fragmentów tekstów i własnej wiedzy.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\nOświecenie skupiało się na poznaniu zmysłowym, dążeniu do tego, co realne, natomiast\nromantyzm - na doświadczeniach pozazmysłowych, na czuciu, przeżywaniu emocji.\nŚwiatopogląd oświecenia polegał na wiedzy wynikającej z doświadczenia tego, co\npotrafiono zaobserwować zmysłami, romantyzm polegał na intuicji człowieka, uwierzeniu\nw to, co nieuchwytne, duchowe.\nŚwiatopogląd oświecenia w odbiorze świata kierował się obserwacją racjonalną,\nbadawczym podejściem do otaczającego świata, bazował na doświadczeniach\npoznanych, z kolei romantyzm kierował się w pojmowaniu rzeczywistości wiarą, intuicją\ni przeczuciem uwzględniającym emocje i przekonanie wewnętrzne, duchowe.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Światopogląd oświecenia opierał się na racjonalizmie i poznaniu zmysłowym – dążeniu do tego, co realne, dającego się zaobserwować i zweryfikować rozumem i doświadczeniem („królestwo Rozumu”, „porządek fizyczno-moralny”). Światopogląd romantyzmu natomiast odwoływał się do intuicji, uczucia i wiary – uznawał wartość poznania pozazmysłowego, duchowego i emocjonalnego, przeciwstawiając „szkiełko i oko” (racjonalne poznanie) „czuciu i wierze” jako pełniejszemu źródłu prawdy o świecie.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-22.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":150,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/22.2","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"22.2","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 22.2. (0-1)\nZ fragmentu Romantyczności Adama Mickiewicza wypisz po jednym cytacie, który\nmógłby być dewizą:\nLudzi oświecenia:\nLudzi romantyzmu:\n152 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe\n2. Rozumienie historii literatury i dziejów kultury jako procesu […].\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n1) rozumie podstawy periodyzacji literatury […];\n7) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie\nprogramowej jako lektury obowiązkowe.\nIV. Samokształcenie.\n6) wybiera z tekstu odpowiednie cytaty i stosuje je w wypowiedzi.\nZasady oceniania\n1 pkt - trafne wypisanie z utworu po jednym cytacie.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\nDewiza ludzi oświecenia\nDewiza ludzi romantyzmu\n„Starzec i na lud zawoła:\n«Ufajcie memu oku i szkiełku,\nNic tu nie widzę dokoła»”.\n„Czucie i wiara silniej mówi do mnie,\nNiż mędrca szkiełko i oko”.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Dewiza ludzi oświecenia: „Ufajcie memu oku i szkiełku, / Nic tu nie widzę dokoła”.\nDewiza ludzi romantyzmu: „Czucie i wiara silniej mówi do mnie, / Niż mędrca szkiełko i oko”.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-22.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":151,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/23","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"23","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 23. (0-1)\nPrzeczytaj poniższe fragmenty utworów Adama Mickiewicza.\nTekst 1.\nAdam Mickiewicz\nRozmowa wieczorna\nZ Tobą ja gadam1, co królujesz w niebie,\nA razem gościsz w domku mego ducha;\nGdy północ wszystko w ciemnościach zagrzebie\nI czuwa tylko zgryzota i skrucha,\nZ Tobą ja gadam! słów nie mam dla Ciebie:\nMyśl Twoja każdej myśli mej wysłucha;\nNajdalej władasz i służysz w pobliżu,\nKról na niebiosach, w sercu mym na krzyżu!\nAdam Mickiewicz, Rozmowa wieczorna, [w:] tegoż, Wybór poezyj, t. II, Wrocław 1997.\n1 Gadam - rozmawiam.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 153\nTekst 2.\nAdam Mickiewicz\nDziady cz. III\nKONRAD\n[…]\nMilczysz! - Jam Ci do głębi serce me otworzył,\nZaklinam, daj mi władzę - jedna część jej licha,\nCzęść tego, co na ziemi osiągnęła pycha,\nZ tą jedną cząstką ileż ja bym szczęścia stworzył!\nMilczysz! - nie dasz dla serca, dajże dla rozumu. -\nWidzisz, żem pierwszy z ludzi i z aniołów tłumu,\nŻe Cię znam lepiej niźli Twoje archanioły,\nWart, żebyś ze mną władzą dzielił się na poły -\nJeślim nie zgadł, odpowiedz - milczysz! ja nie kłamię.\nAdam Mickiewicz, Dziady drezdeńskie (część III), Wrocław 2012.\nCzy Konrad - bohater Dziadów cz. III - przyjmuje taką samą postawę wobec Boga,\njaką wyraża podmiot liryczny w wierszu Rozmowa wieczorna? W uzasadnieniu\nodpowiedzi odwołaj się do obu zacytowanych fragmentów utworów.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […].\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich […] na różnych\npoziomach [ ].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n7) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie\nprogramowej jako lektury obowiązkowe;\n8) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […];\n12) porównuje utwory literackie lub ich fragmenty, […] określa cechy wspólne i różne.\n154 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nZasady oceniania\n2 pkt - rozstrzygnięcie oraz poprawne uzasadnienie stanowiska w odniesieniu do fragmentu\nwiersza ORAZ fragmentu Dziadów cz. III.\n1 pkt - rozstrzygnięcie oraz poprawne uzasadnienie stanowiska w odniesieniu do fragmentu\nwiersza ALBO fragmentu Dziadów cz. III.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nUwagi.\nW uzasadnieniu zdający musi odnieść się do postawy.\nNie zalicza się odpowiedzi polegającej tylko na streszczaniu lub parafrazowaniu\ntekstu/tekstów.\nPrzykładowe odpowiedzi\nInną. Podmiot liryczny wiersza przyjmuje pokorną postawę wobec Boga. Natomiast\nKonrad jest roszczeniowy - żąda władzy od Boga.\nInną. Podmiot liryczny ufa Bogu, wierzy, że zostanie wysłuchany. Natomiast Konrad\nczuje się lekceważony milczeniem Boga.\nTaką samą. Zarówno podmiot liryczny, jak i Konrad bezpośrednio przemawiają do Boga,\nnie boją się do Niego zwracać.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Nie, Konrad przyjmuje inną postawę wobec Boga niż podmiot liryczny Rozmowy wieczornej. Podmiot liryczny wiersza zwraca się do Boga z pokorą i ufnością, uznając Jego władzę nad światem i własnym sercem („Król na niebiosach, w sercu mym na krzyżu”). Konrad natomiast w Wielkiej Improwizacji przyjmuje postawę roszczeniową i buntowniczą – żąda od Boga władzy nad ludźmi, porównuje się z Nim, twierdząc, że lepiej rozumie i kocha ludzkość niż aniołowie, i domaga się od Boga odpowiedzi, grożąc Mu niemal równorzędną pozycją („Jeśli nie zgadł, odpowiedz – milczysz! ja nie kłamię”).","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-23.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":152,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/24","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"24","points":2,"ptype":"true_false","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 24. (0-2)\nPrzeczytaj poniższy fragment utworu.\nCyprian Norwid\n[Klaskaniem mając obrzękłe prawice]\nSyn - minie pismo, lecz ty spomnisz, wnuku,\nCo znika dzisiaj (iż czytane pędem)\nZa panowania Panteizmu-druku,\nPod ołowianej litery urzędem -\nI jak zdarzało się na rzymskim bruku,\nMając pod stopy katakomb korytarz,\nNad czołem słońce i jaw, ufny w błędzie,\nTak znów odczyta o n , co ty dziś czytasz,\nAle on spomni mnie bo mnie nie będzie!\nCyprian Norwid, Vade-mecum, [w:] tenże, Pisma wszystkie, t. 2, Warszawa 1971.\nOceń prawdziwość podanych stwierdzeń odnoszących się do zacytowanego\nfragmentu utworu Cypriana Norwida. Wybierz P - jeśli stwierdzenie jest prawdziwe,\nalbo F - jeśli jest fałszywe.\n1.\nW przytoczonym fragmencie wiersza Cyprian Norwid odwołuje się\ndo średniowiecznego motywu ars bene moriendi.\nP\nF\n2.\nHoracjańska maksyma non omnis moriar to podstawa wyrażonej przez\npoetę nadziei na przetrwanie jego dzieła w pamięci przyszłych pokoleń.\nP\nF\n3.\nApostrofa skierowana do późnego wnuka to pochwała ars poetica, czyli\npoetyckiego programu wpisanego w dzieła Cypriana Norwida.\nP\nF\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 155\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […].\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n5) interpretuje treści alegoryczne i symboliczne utworu literackiego;\n10) rozumie pojęcie motywu literackiego i toposu […].\nZasady oceniania\n2 pkt - trzy poprawne odpowiedzi.\n1 pkt - dwie poprawne odpowiedzi.\n0 pkt - jedna poprawna odpowiedź lub odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nFPP","answer":null,"answer_text":null,"solution":"1. F\n2. P\n3. P","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-24.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":154,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/25","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"25","points":1,"ptype":"closed","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 25. (0-1)\nW jakiej epoce literackiej powstały podane utwory literackie? Każdemu z utworów A-B\nprzyporządkuj po jednej epoce wybranej spośród 1-4. Wpisz właściwy numer\nepoki w odpowiednie miejsce w tabeli.\nTytuł utworu\nEpoka literacka\nA.\nHenryk Sienkiewicz, Potop\nB.\nAdam Mickiewicz, Romantyczność\nEpoka literacka\n1. barok\n2. oświecenie\n3. romantyzm\n4. pozytywizm\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Rozumienie historii literatury i dziejów kultury jako procesu […].\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […].\n156 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n1) rozumie podstawy periodyzacji literatury, sytuuje utwory literackie w poszczególnych\nokresach […].\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nA4, B3","answer":null,"answer_text":null,"solution":"A. Henryk Sienkiewicz, Potop – 4 (pozytywizm)\nB. Adam Mickiewicz, Romantyczność – 3 (romantyzm)","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-25.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":155,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/26","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"26","points":2,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 26. (0-2)\nPrzeczytaj poniższy fragment tekstu.\nTa epoka ma swój porządek. Po klęsce powstania styczniowego wyczerpały się\nmarzenia o szybkim odzyskaniu niepodległości. [Pisarze] proponowali, by czas niewoli\nzamienić w okres intensywnej pracy na rzecz społeczeństwa. Banał? Niezupełnie. Program\n[…] był świadomą alternatywą wobec romantycznej idei „ojczyzny intymnej”. Mówił\no potrzebie budowy życia publicznego, o kształtowaniu świadomości obywatelskiej,\no pożytkach krytycznego stosunku wobec przeszłości.\nKierując się podobnymi zasadami, [artyści] dokonywali wyboru nie tylko tematów, ale\ni form. Opowiedziano się powszechnie za powieścią jako gatunkiem najodpowiedniejszym\ndla opisu otaczającego świata.\nGrażyna Borkowska, Pozytywiści i inni, Warszawa 1999.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-26.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":156,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/26.1","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"26.1","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 26.1. (0-1)\nO jakiej epoce jest mowa w tekście Grażyny Borkowskiej? Podaj nazwę tej epoki\ni uzasadnij swoją odpowiedź.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Rozumienie historii literatury i dziejów kultury jako procesu […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n1) rozumie podstawy periodyzacji literatury […].\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 157\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna wraz z uzasadnieniem.\n0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania ocenione na 1 pkt\nPozytywizm. Powstał po upadku powstania styczniowego, a jego głównymi założeniami\nbyła praca u podstaw (praca organiczna). Działania te miały zwiększyć świadomość\npolskiego społeczeństwa.\nPozytywizm. W pozytywizmie pojawiła się idea pracy organicznej oraz pracy u podstaw\nna rzecz rozwoju społeczeństwa, porzucono romantyczne ideały, a realistyczna powieść\nprzeważyła nad poezją.\nPozytywizm. Ta epoka trwała w literaturze od ok. 1864 do 1890. Pisarze poprzez\nliteraturę chcieli uczyć społeczeństwo nowych postaw, w tym pracy organicznej, pracy\nu podstaw.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Pozytywizm. Epoka ta zaczęła się po klęsce powstania styczniowego (ok. 1864 r.), a jej głównymi założeniami była praca organiczna i praca u podstaw – działania te miały służyć budowie świadomości obywatelskiej i społecznej Polaków w warunkach niewoli, w miejsce romantycznych zrywów niepodległościowych.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-26.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":156,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/26.2","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"26.2","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 26.2. (0-1)\nSformułuj jeden argument, którym uzasadnisz tezę zawartą w ostatnim zdaniu tekstu\nGrażyny Borkowskiej: Opowiedziano się powszechnie za powieścią jako gatunkiem\nnajodpowiedniejszym dla opisu otaczającego świata. W odpowiedzi odwołaj się\ndo utworu literackiego z epoki, o której mowa w tekście Grażyny Borkowskiej.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Rozumienie historii literatury i dziejów kultury jako procesu […].\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […].\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n1) rozumie podstawy periodyzacji literatury; sytuuje utwory literackie w poszczególnych\nokresach […];\n7) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie\nprogramowej jako lektury obowiązkowe;\n14) wykorzystuje w interpretacji utworów literackich potrzebne konteksty […].\n158 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nZasady oceniania\n1 pkt - trafne sformułowanie argumentu w odwołaniu do utworu z pozytywizmu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania ocenione na 1 pkt\nW obliczu zniewolenia artyści obrali za cel kształtowanie publicznej świadomości -\npowieść zaś pozwalała na dotarcie w sposób przystępny do większej liczby osób.\nPrzykładem może być twórczość Bolesława Prusa - drukowana w odcinkach powieść\nLalka ukazywała przekrój polskiego społeczeństwa oraz idee, które przyświecały epoce.\nW pozytywizmie powieść zyskała sławę, ponieważ komentowała ona rzeczywistość\n(było to jedno z założeń realizmu). Przykładem powieści, która jest rzeczywistym\nźródłem wiedzy, jest Lalka, z której możemy dowiedzieć się, jak wyglądała Warszawa\nw czasach po powstaniu styczniowym.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Powieść jako gatunek realistyczny, oparty na obserwacji i szczegółowym opisie rzeczywistości, najlepiej nadawała się do ukazania szerokiego przekroju społeczeństwa oraz idei epoki (pracy organicznej, pracy u podstaw, kwestii społecznych). Przykładem jest Lalka Bolesława Prusa, w której autor w sposób panoramiczny i wnikliwy ukazał ówczesną Warszawę, różne warstwy społeczne oraz przemiany cywilizacyjne i mentalne Polaków po powstaniu styczniowym.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-26.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":157,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/27","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"27","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 27. (0-1)\nPrzeczytaj fragment Potopu Henryka Sienkiewicza.\nHenryk Sienkiewicz\nPotop\nTrąby znów zagrały w szeregach Wrzeszczowicza, lecz odgłos ich począł się oddalać.\nPożar dogasał. Ciemność ogarniała podnóże Jasnej Góry. Tu i owdzie ozwało się rżenie\nkoni, ale coraz dalsze, słabsze. Wrzeszczowicz cofał się ku Krzepicom.\nKsiądz Kordecki ukląkł na murze.\n- Mario! Matko Boga Jedynego! - rzekł silnym głosem - spraw, aby ten, który po nim\nnadejdzie, oddalił się również ze wstydem i próżnym gniewem w duszy.\nGdy tak się modlił, chmury nagle przerwały się nad jego głową i jasny blask miesiąca1\npobielił wieże, mury, klęczącego przeora i zgliszcza spalonych przy Świętej Barbarze\nbudowli.\nHenryk Sienkiewicz, Potop, t. 2., Warszawa 1977.\n1 Miesiąc - księżyc.\nWyjaśnij, na czym polega sakralizacja postaci księdza Kordeckiego w podanym\nfragmencie Potopu Henryka Sienkiewicza.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 159\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […] oraz umiejętność mówienia\no nich z wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich […] na różnych\npoziomach […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n5) interpretuje treści […] symboliczne utworu literackiego;\n8) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […];\n9) rozpoznaje w utworze sposoby kreowania świata przedstawionego ([…] bohaterów […])\n[…].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nUwaga.\nNie uznaje się za poprawną odpowiedzi, że sakralizacja postaci ks. Kordeckiego polega\nwyłącznie na tym, że się modlił.\nPrzykładowe odpowiedzi\nModlitwie ks. Kordeckiego skierowanej do Matki Boskiej towarzyszą opisy przyrody -\n„jasność” i „blask” czy „pobielenie” wież, murów i „klęczącego przeora”. Te zabiegi\nwskazują na sakralizowanie bohatera.\nW Biblii jasność jest m.in. wyrazem obecności Boga, więc we fragmencie Potopu „jasny\nblask miesiąca” rozpraszający mrok i rozświetlający postać modlącego się księdza\nKordeckiego uświęca go - sam Bóg czuwa nad obrońcą Jasnej Góry.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Sakralizacja postaci ks. Kordeckiego polega na tym, że jego modlitwie skierowanej do Matki Boskiej towarzyszy opis przyrody – nagle przerywające się chmury i jasny blask księżyca, który „pobielił” wieże, mury oraz klęczącego przeora. Światło to, tradycyjnie w Biblii symbolizujące obecność i łaskę Boga, rozświetlające mrok w chwili modlitwy, uświęca postać księdza, sugerując, że sam Bóg czuwa nad nim i nad obrońcami Jasnej Góry, potwierdzając słuszność i skuteczność jego modlitwy.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-27.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":158,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/28","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"28","points":1,"ptype":"true_false","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 28. (0-1)\nPrzeczytaj fragment Lalki Bolesława Prusa.\nBolesław Prus\nLalka\nPAMIĘTNIK STAREGO SUBIEKTA\n„I wyjechał!… Pan Stanisław Wokulski, wielki organizator spółki do handlu\nprzewozowego, wielki naczelnik firmy, która ma w obrocie ze cztery miliony rubli rocznie,\nwyjechał do Paryża jak pierwszy lepszy pocztylion do Miłosny… […]\nPan Wokulski nie jest przecie lichym subiektem, który musi żebrać u pryncypała o urlop\nraz na kilka lat. Pan Wokulski jest kapitalistą, ma ze sześćdziesiąt tysięcy rubli rocznie, żyje\nza pan brat z hrabiami i książętami, pojedynkuje się z baronami i - wyjeżdża, kiedy chce.\nA wy, moi płatni oficjaliści, kłopoczcie się o interesa. Przecie za to macie pensje i dywidendy.\nI to jest kupiec?… To jest błazeństwo, mówię, nie kupiectwo!…\n160 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nNo, można wyjechać nawet do Paryża i nawet po wariacku, ale - nie w takich czasach.\nTu, panie, kongres berliński nawarzył piwa - tu, panie, […] Austria za Bośnię… Włochy\nkrzyczą wniebogłosy: «Dajcie nam Triest, bo będzie źle!…» […]”.\nBolesław Prus, Lalka, Wrocław 2019.\nOceń prawdziwość podanych stwierdzeń w odniesieniu do podanego fragmentu Lalki\nBolesława Prusa. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest\nfałszywe.\n1.\nIgnacy Rzecki w pamiętniku obiektywnie ocenia postępowanie\nStanisława Wokulskiego.\nP\nF\n2.\nW Pamiętniku starego subiekta zawarto komentarz dotyczący\nsytuacji politycznej w XIX-wiecznej Europie.\nP\nF\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […].\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich […] na różnych\npoziomach […]\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n7) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie\nprogramowej jako lektury obowiązkowe;\n8) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […].\nZasady oceniania\n1 pkt - zaznaczenie dwóch poprawnych odpowiedzi.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nFP\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 161","answer":null,"answer_text":null,"solution":"1. F\n2. P","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-28.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":159,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/29","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"29","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 29. (0-1)\nZapoznaj się z poniższym fragmentem utworu.\nAdam Asnyk\nDo młodych\nSzukajcie prawdy jasnego płomienia,\nSzukajcie nowych, nieodkrytych dróg…\n[…]\nKażda epoka ma swe własne cele\nI zapomina o wczorajszych snach…\nNieście więc wiedzy pochodnię na czele\nI nowy udział bierzcie w wieków dziele,\nPrzyszłości podnoście gmach!\nAdam Asnyk, Wiersze wybrane, Warszawa 1988.\nCzy podany fragment wiersza Adama Asnyka Do młodych zgodny jest z założeniami\nprogramowymi epoki pozytywizmu? Uzasadnij odpowiedź.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Rozumienie historii literatury i dziejów kultury jako procesu […].\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […].\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury\nna różnych poziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n1) rozumie podstawy periodyzacji literatury, sytuuje utwory literackie w poszczególnych\nokresach […];\n5) interpretuje treści […] symboliczne utworu literackiego;\n14) wykorzystuje w interpretacji utworów literackich potrzebne konteksty […].\nZasady oceniania\n1 pkt - rozstrzygnięcie i trafne uzasadnienie.\n0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.\n162 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\nJest on z nimi zgodny, ponieważ podmiot liryczny nawołuje do aktywnego udziału\nw bieżących wydarzeniach na świecie, do budowania przyszłości. Zachęca do edukacji,\ndzięki której lepiej można wykonywać wcześniej wymienione zadania.\nWydaje się zgodny, ponieważ Asnyk pisze o konieczności szerzenia oświaty, nauki oraz\no konieczności wspólnego budowania lepszego społeczeństwa.\nTak, ponieważ autor kładzie w wierszu nacisk na wartość prawdy i wiedzy - podobnie\njak zakładano w pozytywizmie, Asnyk mówi też o odcięciu się od „wczorajszych snów” -\nnawiązuje do odrzucenia romantyzmu przez pozytywistów.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Tak, podany fragment jest zgodny z założeniami programowymi pozytywizmu. Podmiot liryczny nawołuje do poszukiwania prawdy i wiedzy, aktywnego udziału w budowaniu przyszłości oraz porzucenia „wczorajszych snów” (czyli romantycznych ideałów, marzeń i mitów), co odpowiada pozytywistycznemu kultowi nauki, pracy i postępu oraz odrzuceniu romantycznego idealizmu na rzecz racjonalnego, czynnego działania na rzecz społeczeństwa.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-29.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":161,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/30","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"30","points":2,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 30. (0-2)\nZapoznaj się z poniższym utworem.\nKazimierz Przerwa-Tetmajer\nDziś\nDawniej się trzeba było zużyć, przeżyć,\nby przestać kochać, podziwiać i wierzyć;\ndziś - pierwsze nasze myśli są zwątpieniem,\nnudą, szyderstwem, wstrętem i przeczeniem.\nDzieci krytyki, wiedzy i rozwagi,\ncudzych doświadczeń mając pełną głowę,\nchoćby nam dano skrzydła Ikarowe,\nnie mielibyśmy do lotu odwagi.\nMy nie tracimy nic, bośmy od razu\nnic nie przynieśli - i tylko nam bywa\ntak źle, że na złe takie brak wyrazu,\na serce pęka w nas i we krwi pływa.\nKazimierz Przerwa-Tetmajer, Dziś, [w:] tegoż, Poezje, Warszawa 1980.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-30.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":162,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/30.1","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"30.1","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 30.1. (0-1)\nWyjaśnij znaczenie użytego w wierszu sformułowania skrzydła Ikarowe, odwołując się\ndo mitologii greckiej.\nWymagania ogólne\nII. Kształcenie językowe.\n3. Funkcjonalne wykorzystanie wiedzy o języku w odczytaniu sensów zawartych\nw strukturze głębokiej tekstów literackich […].\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 163\n[szkoła podstawowa]\n2. Rozwijanie rozumienia twórczego i sprawczego charakteru działań językowych […].\nWymagania szczegółowe\nII. Kształcenie językowe.\n1. Gramatyka języka polskiego. Zdający:\n1) wykorzystuje wiedzę z dziedziny […] frazeologii […].\n2. Zróżnicowanie języka. Zdający:\n6) zna, rozumie […] mitologizmy […].\n[szkoła podstawowa, klasy IV-VI]\n2. Zróżnicowanie języka. Zdający:\n5) rozpoznaje w wypowiedziach związki frazeologiczne, rozumie ich znaczenie […].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie znaczenia mitologizmu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\nSkrzydła Ikarowe są nowym doświadczeniem, szansą na poznanie nowych wrażeń,\ntakich jak wzniesienie się w przestrzeni i bliżej słońca, co umożliwiły one Ikarowi.\nSkrzydła Ikarowe - archetyp zaczerpnięty z mitologii greckiej, symbolizujący potencjał\ni możliwość spełnienia swych marzeń, realizacji zamierzonych celów.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Skrzydła Ikarowe to nawiązanie do mitu o Ikarze, który przy pomocy skonstruowanych przez ojca Dedala skrzydeł próbował wznieść się w powietrze i polecieć ku słońcu. Sformułowanie to symbolizuje śmiałe dążenie do realizacji wielkich marzeń i ambicji, odwagę podejmowania ryzyka oraz chęć przekroczenia ludzkich ograniczeń – nawet za cenę utraty życia.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-30.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":162,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/30.2","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"30.2","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 30.2. (0-1)\nOkreśl, o jakiej postawie człowieka przełomu XIX i XX wieku jest mowa w wierszu\nKazimierza Przerwy-Tetmajera, i wyjaśnij, w jaki sposób użycie sformułowania\nskrzydła Ikarowe pozwala zdefiniować tę postawę.\nPostawa:\nWyjaśnienie:\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n8) Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n164 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\n10) rozumie pojęcie motywu literackiego […]; rozpoznaje podstawowe motywy […] oraz\ndostrzega żywotność motywów […] antycznych w utworach literackich; określa rolę\nmotywów […] w tworzeniu znaczeń uniwersalnych;\n14) wykorzystuje w interpretacji utworów […] potrzebne konteksty […].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne określenie postawy oraz wyjaśnienie sformułowania w kontekście\nwskazanej postawy.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nPostawa: dekadencka\nWyjaśnienie: Dekadenci to grupa inteligencji polskiej, która pogrążona była w stagnacji\ni swoistym marazmie. Ikarowe skrzydła obnażają postawę ludzi przełomu wieku, którzy bali\nsię ryzykować i zapewne nie odważyliby się na realizację swych marzeń i planów, na co\npozwalają symboliczne skrzydła Ikara.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Postawa: dekadencka (bierność, zwątpienie, niemoc twórcza i życiowa).\nWyjaśnienie: pokolenie fin de siècle'u, o którym pisze Tetmajer, jest przesycone krytycyzmem, wiedzą i cudzymi doświadczeniami, przez co utraciło zdolność do autentycznych uczuć i działania. Nawet gdyby otrzymało symboliczne skrzydła Ikarowe (czyli szansę i możliwość podjęcia śmiałego, ambitnego działania), nie miałoby odwagi ich wykorzystać – co obnaża bierność, zniechęcenie i wewnętrzną pustkę (nudę, zwątpienie, wstręt) charakterystyczne dla dekadenckiej postawy człowieka przełomu wieków.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-30.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":163,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/31","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"31","points":1,"ptype":"true_false","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 31. (0-1)\nZapoznaj się z poniższym fragmentem tekstu.\nWładysław Stanisław Reymont\nChłopi\nRzędy kobiet czerwieniły się na kopaniskach… rozlegał się grochot zsypywanych do\nwozów kartofli… miejscami orano jeszcze pod siew… stada krów srokatych pasły się na\nugorach… długie, popielate zagony rdzawiły się młodą szczotką zbóż wschodzących… to\ngęsi, niby płaty śniegów bieliły się na wytartych, zrudziałych łąkach… krowa gdzieś\nzaryczała… ogniska się paliły i długie, niebieskie warkocze dymów ciągnęły się nad\nzagonami… wóz zaturkotał albo pług zgrzytnął o kamienie… to cisza znowu obejmowała\nziemię na chwilę, że słychać było głuchy bełkot rzeki i turkot młyna, schowanego za wsią,\nw zbitym gąszczu drzew pożółkłych… to znowu śpiewka się zerwała lub krzyk nie wiadomo\nskąd powstały leciał nisko, tłukł się po bruzdach i dołach i tonął bez echa w jesiennej\nszarości, na ścierniskach oprzędzonych srebrnymi pajęczynami, w pustych sennych\ndrogach, nad którymi pochylały się jarzębiny o krwawych, ciężkich głowach… to włóczono\nrole i tuman szarego, przesłonecznionego kurzu podnosił się za bronami, wydłużał i pełzał aż\nna wzgórze i opadał, a spod niego niby z obłoku wychylał się bosy chłop, z gołą głową,\nprzewiązany płachtą - szedł wolno, nabierał ziarna z płachty i siał ruchem monotonnym,\nnabożnym i błogosławiącym ziemi, dochodził do końca zagonów, nabierał z worka zboża,\nnawracał i z wolna podchodził pod wzgórze, że najpierw głowa rozczochrana, potem\nramiona, a w końcu już był cały widny na tle słońca z tym samym błogosławiącym ruchem\nsiejby; z tym samym świętym rzutem rozrzucał zboże, co jak złoty pył kolistym wirem padało\nna ziemię.\nWładysław Stanisław Reymont, Chłopi, t.1., Warszawa 1958.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 165\nOceń prawdziwość podanych stwierdzeń odnoszących się do przytoczonego\nfragmentu Chłopów. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, lub F - jeśli jest\nfałszywe.\n1.\nOpis przedstawiony we fragmencie Chłopów świadczy o wykorzystaniu\nprzez autora techniki impresjonistycznej.\nP\nF\n2.\nNagromadzenie w tekście epitetów kolorystycznych służy\nzobrazowaniu pory roku.\nP\nF\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n4) rozpoznaje w tekście literackim środki wyrazu artystycznego poznane w szkole\npodstawowej [epitet] […]; określa ich funkcje.\nZasady oceniania\n1 pkt - dwie poprawne odpowiedzi.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nPP","answer":null,"answer_text":null,"solution":"1. P\n2. P","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-31.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":164,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/32","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"32","points":2,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 32. (0-2)\nZapoznaj się z poniższymi tekstami.\nTekst 1.\nStanisław Wyspiański\nWesele\nCHOCHOŁ\nKto mnie wołał,\nczego chciał -\nzebrałem się,\nw com ta miał:\njestem, jestem\nna Wesele,\nprzyjedzie tu\ngości wiele,\nżeby ino wicher wiał.\n166 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nCo się w duszy komu gra,\nco kto w swoich widzi snach:\nczy to grzech,\nczy to śmiech,\nczy to kapcan, czy to pan,\nna Wesele przyjdzie w tan.\nStanisław Wyspiański, Wesele, Wrocław 1994.\nTekst 2.\nStanisław Wyspiański\n[…]\nMuzeum Narodowe w Warszawie, 1898-1899.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-32.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":165,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/32.1","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"32.1","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 32.1. (0-1)\nCo łączy obraz z zamieszczonym fragmentem dramatu Stanisława Wyspiańskiego?\nW uzasadnieniu odpowiedzi odwołaj się do obu dzieł.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 167\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […] oraz umiejętność mówienia\no nich z wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n5) interpretuje treści […] symboliczne […];\n14) wykorzystuje w interpretacji utworów […] potrzebne konteksty […].\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n5) odczytuje pozaliterackie teksty kultury, stosując kod właściwy w danej dziedzinie\nsztuki.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawna odpowiedź i trafne uzasadnienie odnoszące się do obu dzieł.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\nW tekście jest opisany moment przyjścia Chochoła, który zapowiada dalsze następstwa\nakcji („co kto w swoich widzi snach”), natomiast obraz Stanisława Wyspiańskiego\nprzedstawia chochoły (róże owinięte w słomę) na plantach. Jest to spersonifikowany\nkwiat w ochronce.\nIlustracja jest powiązana, ponieważ fragment dramatu wypowiada Chochoł i jego taniec,\ntzw. „chocholi taniec”, jest sceną pojawiająca się pod koniec tytułowego „Wesela” -\nanalogia do ilustracji","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Obraz i fragment dramatu łączy motyw chochoła. Zamieszczony fragment to wypowiedź (monolog) tytułowego Chochoła z Wesela, zapowiadająca nadejście gości i dalszy bieg wydarzeń („co kto w swoich widzi snach”), natomiast obraz Stanisława Wyspiańskiego przedstawia realne chochoły – okryte słomą na zimę krzewy (róże) na krakowskich plantach, które posłużyły dramaturgowi jako inspiracja i pierwowzór fantastycznej, symbolicznej postaci Chochoła w dramacie.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-32.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":166,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/32.2","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"32.2","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 32.2. (0-1)\nW kontekście całego dramatu wyjaśnij symboliczne znaczenie postaci wypowiadającej\nsię w podanym fragmencie Wesela Stanisława Wyspiańskiego.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […] oraz umiejętność mówienia\no nich z wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich […] na różnych\npoziomach […].\n168 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n5) interpretuje treści […] symboliczne […];\n7) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie\nprogramowej jako lektury obowiązkowe;\n8) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […];\n14) wykorzystuje w interpretacji utworów […] potrzebne konteksty […].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie symbolicznego znaczenia postaci Chochoła w kontekście\ncałego dramatu Wesele.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\nChochoł był postacią fantastyczną pojawiającą się w „Weselu” i symbolizował\nniepowodzenie działań polskiego społeczeństwa, beznadziejność.\n„Co się komu w duszy gra, co kto w swoich widzi snach” - Chochoł zapowiada bieg\nwydarzeń - przybycie poszczególnych duchów do konkretnych postaci - konfrontacje\nwad, zderzenie z marazmem i letargiem.\nChochoł symbolizował bezwładność polskiego społeczeństwa oraz skorupę\nochraniającą pogrążony w niewoli naród.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 169","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Chochoł jest postacią fantastyczną, symbolizującą bezwład, marazm i duchowe uśpienie polskiego społeczeństwa (zwłaszcza inteligencji i chłopstwa) przełomu XIX i XX wieku, niezdolnego do czynu mimo pojawiającej się szansy na wywołanie zrywu narodowowyzwoleńczego (symbolizowanego przez złoty róg). To on, swoim chocholim tańcem, ostatecznie pogrąża wszystkich bohaterów w bezwolnym, hipnotycznym letargu, co stanowi gorzką diagnozę niemocy i skostnienia narodu niezdolnego do podjęcia walki o niepodległość.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-32.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":167,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/33","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"33","points":2,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 33. (0-2)\nZapoznaj się z plakatem Jana Młodożeńca do dramatu Wesele Stanisława Wyspiańskiego.\nPlakat teatralny do przedstawienia Wesele Stanisława Wyspiańskiego w Teatrze\nPowszechnym w Warszawie.\nZinterpretuj plakat Jana Młodożeńca w kontekście przesłania utworu Stanisława\nWyspiańskiego Wesele. W odpowiedzi uwzględnij dwa elementy graficzne widoczne\nna plakacie.\n170 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […] oraz umiejętność mówienia\no nich z wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury oraz innych\ntekstów kultury, a także ich wzajemnej korespondencji.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n7) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie\nprogramowej jako lektury obowiązkowe;\n8) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […].\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n5) odczytuje pozaliterackie teksty kultury, stosując kod właściwy w danej dziedzinie sztuki.\n[szkoła podstawowa, kl. VII-VIII]\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n3) interpretuje dzieła sztuki ([…] grafika […]).\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawna interpretacja plakatu z uwzględnieniem dwóch elementów graficznych\nwyrażających przesłanie Wesela.\n1 pkt - poprawna interpretacja plakatu z uwzględnieniem jednego elementu graficznego\nwyrażającego przesłanie Wesela.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt\nPrzedstawione na plakacie koło jest graficznym nawiązaniem do motywu chocholego tańca\nw końcowej scenie dramatu - kolory koła odnoszą się do barwnych ubrań weselników\nwiejskich. Wszyscy w transie kręcą się w kółko, bez celu, a miał to być czas rozpoczęcia\nakcji powstańczej odzyskanie przez Polaków niepodległość. Nie udało się, społeczeństwo\npolskie nie jest jeszcze gotowe podjąć się takiego działania.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Widoczne na plakacie koło (podzielone na barwne segmenty) jest graficznym nawiązaniem do motywu chocholego tańca z finałowej sceny dramatu – kręgu, w jakim w transie, bezwolnie, w kółko kręcą się zahipnotyzowani przez Chochoła weselnicy, czekający na sygnał do zrywu narodowego, który jednak nigdy nie nadchodzi. Zastosowane barwne, kontrastowe kolory poszczególnych wycinków koła nawiązują natomiast do zróżnicowania społecznego gości weselnych (chłopów i inteligencji) uczestniczących w tym tańcu – różnych stanów i warstw społecznych, które mimo odmienności łączy wspólna, tragiczna bezczynność i niemoc, uniemożliwiająca odzyskanie przez Polskę niepodległości.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-33.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":169,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/34","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"34","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 34. (0-1)\nZapoznaj się z poniższym fragmentem utworu.\nStefan Żeromski.\nPrzedwiośnie\nIdąc ulicami miasta, gdy mgła zimowa zwisała nad opuchłymi domami, Cezary wodził się\nza bary ze swoją duszą. […]\nCóż mógł poradzić na to wszystko - sam jeden? […]\nWyszedł na szeroką ulicę. Było tu pełno ludzi, rozbryzgujących nogami rzadkie błoto.\nŚnieg z ulic pozgarniany tworzył jakoweś szańce wzdłuż chodników. Ludzie pomykali tymi\nchodnikami. Nogi ich tonęły w wilgoci i brudzie, a głowy zanurzały się we mgłę\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 171\nwielkomiejską. Wszyscy razem tworzyli dziwaczną fantasmagorię człowieczego życia.\nW głowie Cezarego huczały słowa oskarżeń. W jego uszy wrzynał się śmiech wszystkich\ntamtych. Oskarżali go! Przeciwko niemu kierowali wszystkie te straszliwe historie i swój\nśmiech bezlitosny. Czego chcieli od niego? Ach, czuli w nim przecież wroga, ponieważ\nuczestniczył w bitwach przeciwko armii czerwonej. Dlatego otoczyli go kołem tak zaciekłej\nnienawiści. Gdyby nie to, że się bił w bitwach i szedł polami na przełaj, szukając ojcowskich\nszklanych domów… Zaniosła się w nim męczarnia, jak wycie samotnego psa w pustym polu.\n[…]\n- Chcą tu stworzyć raj ziemski - taki jak w Baku - mruknął do siebie. Ten śmiech\npoczciwy pokrzepił go trochę i wsparł jak dobry kolega. Cezary zapiął się lepiej i szybciej\nposzedł przed siebie. Było mu zimno. Lepka wilgoć topniejącego śniegu, przepojonego\nnawozem i uryną, wsączała się w ciało aż do kości. - Napić się czego! Rozgrzać się, u\ndiaska!\nStefan Żeromski, Przedwiośnie, Wrocław 1982.\nWyjaśnij symboliczny charakter opowieści o szklanych domach oraz jej znaczenie\nw Przedwiośniu Stefana Żeromskiego.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […] oraz umiejętność mówienia\no nich z wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich […] na różnych\npoziomach […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n5) interpretuje treści […] symboliczne […];\n7) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie\nprogramowej jako lektury obowiązkowe;\n8) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […];\n14) wykorzystuje w interpretacji utworów […] potrzebne konteksty […].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie symboliki opowieści o szklanych domach w kontekście całej\npowieści.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\n172 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\nOpowieść Seweryna Baryki o szklanych domach symbolizuje nadzieję na lepszy świat,\nutopię. Cezary poszukuje domów z opowieści ojca, jednak nie potrafi ich odnaleźć.\nStanowią dla niego wciąż oddalający się cel, marzenie, o którym stopniowo zapomina.\nSzklane domy symbolizowały idealistyczne myślenie, chęć doświadczenia perfekcyjnego\nświata, który nie istnieje. Znaczenie opowieści dla całej powieści jest takie, że Cezary\nciągle czegoś szukał, nieustannie chciał podążać za nowymi ideami, które jednak\nokazywały się później niesłuszne - z tym swoim dążeniem do doskonałości pozostawał\nw środku niczego.\nSzklane domy były projektem, jaki chciał w odrodzonej Polsce zrealizować ojciec\nCezarego. Symbolicznie oznaczały plan odbudowy Polski po I wojnie światowej, a także\nnadzieję Seweryna Baryki na odbudowę kraju za pomocą najnowszych technologii.\nW ten sposób pragnął on także przekonać do przyjazdu do Polski syna, który nigdy nie\nbyło w ojczyźnie.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Opowieść o szklanych domach ma charakter symboliczny – jest metaforą idealistycznej, utopijnej wizji nowoczesnej, sprawiedliwej i dostatniej Polski, przekazanej Cezaremu przez ojca. Szklane domy symbolizują nadzieję na lepszy, cywilizacyjnie rozwinięty świat, w którym zniknęłyby bieda i nierówności społeczne. W kontekście całej powieści opowieść ta ukazuje rozdźwięk między idealistycznymi marzeniami a szarą, trudną rzeczywistością odrodzonej Polski – Cezary wciąż na próżno poszukuje „szklanych domów” ojca, nie potrafiąc ich odnaleźć w otaczającej go, dalekiej od ideału powojennej rzeczywistości, co obrazuje trudność realizacji wielkich, idealistycznych projektów odbudowy kraju.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-34.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":170,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/35","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"35","points":2,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 35. (0-2)\nZapoznaj się z poniższym fragmentem utworu.\n- Co, co? - zawołał Pimko. - Ja miałbym zwątpić o czystości młodzieży naszej?\nPrzenigdy! Za stary jestem wyga życiowy i pedagogiczny!\nWyszedł zza drzewa, a uczniowie, widząc jego postać absolutną, wydali dziki ryk.\n- Kochana młodzieży! - przemówił, gdy się nieco uciszyli - Nie sądźcie, że nie wiem, iż\nużywacie między sobą nieprzyzwoitych i brzydkich wyrazów. Wiem o tym doskonale. Ale nie\nobawiajcie się, żadne, nawet najgorsze, wybryki nie zdołają we mnie naruszyć tego\ngłębokiego przekonania, że jesteście w gruncie skromni i niewinni. […] A co do brzydkich\nwyrazów, wiem, że powtarzacie je, nie rozumiejąc, ot, dla popisu, pewnie któryś nauczył się\nich od służącej. No, no, nic w tym nie ma złego, przeciwnie - niewinniejsze to, niż wam się\nzdaje.\nKichnął i wytarłszy nos z zadowoleniem, skierował się do kancelarii pogadać z dyr.\nPiórkowskim w mej sprawie. A matki i ciotki za płotem wpadły w zachwyt i biorąc się\nw ramiona, powtarzały: - Cóż za wytrawny pedagog! Pupcię, pupcię, pupcię mają maleństwa\nnasze!\nWitold Gombrowicz, Ferdydurke, Kraków 2007.\nUzasadnij, że powyższy fragment Ferdydurke jest groteskowy. Odpowiedź zilustruj\ndwoma przykładami z tego fragmentu.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 173\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich […] na różnych\npoziomach […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n6) rozpoznaje w tekstach literackich: […] groteskę.\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne uzasadnienie wraz z podaniem dwóch przykładów.\n1 pkt - poprawne uzasadnienie wraz z podaniem jednego przykładu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 2 pkt\nGroteska jest widoczna w kreacji postaci, np. profesor ukrywa się za drzewem. Ponadto\ngroteska jest widoczna w sytuacji przywołanej we fragmencie, ponieważ nauczyciel,\nzamiast piętnować złe zachowanie uczniów, traktuje ich ulgowo, a matki i ciotki\npochwalają takie zachowanie - cała sytuacja jest absurdalna.\nUtwór jest groteskowy, ponieważ deformuje rzeczywistość. Ponadto we fragmencie\nmiesza się styl wysoki z niskim. Zobrazowane matki i ciotki stoją za płotem, aby\nobserwować swoje pociechy jak zostają „upupione” - „Cóż za wytrawny pedagog!\nPupcia…”. Poza tym nauczyciel na siłę udowodnił niewinność młodzieży. Język jest\nbardzo specyficzny, o silnym obrazowaniu - dziwności: „widząc jego postać absolutną,\nwydali krzyk”.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Fragment jest groteskowy, ponieważ łączy elementy absurdalne, przerysowane i komiczne z tematyką poważną (wychowanie, moralność), tworząc deformację rzeczywistości pełną sprzeczności. Przykłady: 1) Pimko wychodzi zza drzewa niczym aktor na scenę i przemawia do uczniów w sposób patetyczny i sztuczny, mimo że sam wcześniej się ukrywał – zachowanie to jest absurdalne i przerysowane; 2) reakcja matek i ciotek, które zamiast oburzyć się na niewłaściwe zachowanie młodzieży, zachwycają się „wytrawnym pedagogiem” i infantylnie gaworzą („Pupcię, pupcię, pupcię mają maleństwa nasze!”) – to komiczne, groteskowe zniekształcenie zwykłej reakcji dorosłych, ośmieszające zarówno wychowawców, jak i konwencje społeczne.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-35.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":172,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/36","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"36","points":2,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 36. (0-2)\nZapoznaj się z poniższymi tekstami.\nTekst 1.\nTadeusz Gajcy\nWczorajszemu\nDzisiaj -\nw piaskach cmentarzy\npowiędły echa strzałów,\nwiruje błękit niski, jak wczoraj łaskawy,\njak lustro.\nKaż trawie, by milczała. Jej śpiew cię zadławi,\nspowije watą wzruszeń i ciśnie w niepamięć.\nNim ockniesz się, już serce zagubisz w obrazie\ni dłonie w przerażeniu milcząco załamiesz. […]\n174 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nWierzyłeś: słowiczym pieniem wierszy popłynie sława harda\ni wzejdzie w barwnych tęczach, obudzi się w mitach.\nNie tak.\nTadeusz Gajcy, Wczorajszemu, [w:] Od Staffa do Wojaczka. Poezja polska 1939-1985. Antologia, pod red.\nBohdana Drozdowskiego i Bohdana Urbankowskiego, Łódź 1988.\nTekst 2.\nKrzysztof Kamil Baczyński\nPokolenie\nI tak staniemy na wozach, czołgach,\nna samolotach, na rumowisku,\ngdzie po nas wąż się ciszy przeczołga,\ngdzie zimny potop omyje nas,\nnie wiedząc: stoi czy płynie czas.\nJak oba miasta z głębin kopane,\npopielejące ludzkie pokłady\nna wznak leżące, stojące wzwyż,\nnie wiedząc, czy my karty iliady\nrzeźbione ogniem w błyszczącym złocie,\nczy nam postawią z litości chociaż\nnad grobem krzyż.\nKrzysztof Kamil Baczyński, Pokolenie, [w:] tegoż, Utwory zebrane, t. 2. Kraków 1970.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-36.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":173,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/36.1","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"36.1","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 36.1. (0-1)\nNa podstawie fragmentów wierszy Tadeusza Gajcego Wczorajszemu i Krzysztofa\nKamila Baczyńskiego Pokolenie wyjaśnij, na czym polega katastrofizm generacyjny\npoetów czasów wojny.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich […] na różnych\npoziomach […].\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 175\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n8) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów oraz jej związek\nz programami epoki literackiej, zjawiskami społecznymi, historycznymi,\negzystencjalnymi i estetycznymi;\n14) wykorzystuje w interpretacji utworów […] potrzebne konteksty […].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne uzasadnienie zilustrowane dwoma przykładami z tekstu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\nKatastrofizm generacyjny polega na lęku przed śmiercią, który jest nieodłączny podczas\nwojny. Co więcej towarzyszą mu strach i świadomość zapomnienia i niezrozumienia\nprzez ludzi. Tadeusz Gajcy tłumaczy ten katastrofizm, poeci wierzyli, że ich słowa sądy\nbudowały sens i obudzą się w mitach - co jest idealizacją. Natomiast Baczyński\nwspomina o krzyżu nad grobem postawionym jako wyraz miłości. Polega na oddaniu\ntragedii pokolenia wojny, które przez bieg historii zostało pochowane w naszym grobie,\nbez szacunku i pamięci. Wiersze stanowią swojego rodzaju pomnik, uwznioślenie ich\nniesłusznie odebranego życia.\nKatastrofizm generacyjny polegał na tragedii młodego, wykształconego pokolenia, które\nmusiało odrzucić swoje marzenia i walczyć, panował wśród tych młodych ludzi brak\nperspektyw, nadziei, bo nawet jeśli przeżyją, to nie wiedzą jak kolejne pokolenie, inni\nspojrzą na nich walczących, ale również zabijających.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Katastrofizm generacyjny poetów czasów wojny polega na przeczuciu i świadomości tragicznego, przedwczesnego losu (śmierci) całego pokolenia, wychowanego do walki i skazanego na zagładę, a jednocześnie na obawie, że jego ofiara i cierpienie zostaną zapomniane przez potomnych. U Gajcego wyraża się to w przekonaniu, że pamięć o poległych zostanie zagłuszona i wyparta z pamięci zbiorowej („Każ trawie, by milczała. Jej śpiew cię zadławi, / spowije watą wzruszeń i ciśnie w niepamięć”), a wiara w to, że poezja przetrwa i zapewni sławę, okazuje się złudna („Nie tak”). U Baczyńskiego katastrofizm objawia się w niepewności, czy poległym (nazwanym „kartami Iliady”, czyli bohaterami na miarę epickich wojowników) zostanie oddany choćby minimalny szacunek – krzyż nad grobem, oraz w poczuciu, że czas i sens ich śmierci pozostają niejasne.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-36.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":174,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/36.2","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"36.2","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 36.2. (0-1)\nWyjaśnij, jaki sens nadaje wymowie wiersza Krzysztofa Kamila Baczyńskiego użycie\nsformułowania karty iliady.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich […] na różnych\npoziomach […].\nII. Kształcenie językowe.\n3. Funkcjonalne wykorzystanie wiedzy o języku w odczytaniu sensów zawartych\nw strukturze głębokiej tekstów literackich […].\n176 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n4) rozpoznaje w tekście literackim środki […] leksykalne, w tym frazeologizmy […];\n14) wykorzystuje w interpretacji utworów […] potrzebne konteksty […].\nII. Kształcenie językowe.\n1. Gramatyka języka polskiego. Zdający:\n1) wykorzystuje wiedzę z dziedziny […] frazeologii […].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\nSformułowanie to stawia pytanie, czy pokolenie to zostanie zapamiętane jako\nbohaterskie, żołnierskie, nawet „zwycięskie” - tak jak walczący na kartach „Iliady”\nHomera.\nIliada opowiada o bohaterach, o ich heroizmie. Baczyński zdaje sobie sprawę\nz heroizmu swojego i swoich towarzyszy, ale wątpi w to, czy zostaną oni również\nupamiętnieni, czy choćby pochowani.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Sformułowanie „karty Iliady” nawiązuje do Iliady Homera opowiadającej o heroicznych czynach wojowników spod Troi. Użycie go nadaje pokoleniu wojennemu rangę bohaterów na miarę epickich herosów – ich cierpienie i walka są równie doniosłe i tragiczne. Jednocześnie forma pytania retorycznego („nie wiedząc, czy my karty Iliady […] czy nam postawią z litości chociaż / nad grobem krzyż”) wyraża niepewność i lęk poety, czy to bohaterskie poświęcenie zostanie w ogóle dostrzeżone i upamiętnione przez potomnych, czy raczej ulegnie zapomnieniu.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-36.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":175,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/37","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"37","points":2,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 37. (0-2)\nZapoznaj się z poniższym fragmentem utworu.\nKrzysztof Kamil Baczyński\nZ głową na karabinie\n[…]\nObskoczony przez zdarzeń zamęt,\nkręgiem ostrym rozdarty na pół,\ngłowę rzucę pod wiatr jak granat,\npiersi zgniecie czas czarną łapą;\nbo to była życia nieśmiałość,\na odwaga - gdy śmiercią niosło.\nUmrzeć przyjdzie, gdy się kochało\nwielkie sprawy głupią miłością.\n[4 grudzień 1943]\nKrzysztof Kamil Baczyński, Z głową na karabinie, [w:] tegoż, Utwory zebrane, t. 2., Kraków 1970.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 177","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-37.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":176,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/37.1","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"37.1","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 37.1. (0-1)\nCzy w podanym fragmencie wiersza Krzysztofa Kamila Baczyńskiego realizowana jest\nkoncepcja poezji tyrtejskiej? Uzasadnij odpowiedź, odwołując się do wiersza Z głową\nna karabinie oraz własnej wiedzy.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich […] na różnych\npoziomach: […] metaforycznym, symbolicznym […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n5) interpretuje treści alegoryczne i symboliczne […];\n8) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […];\n14) wykorzystuje w interpretacji utworów […] potrzebne konteksty […].\nZasady oceniania\n1 pkt - rozstrzygnięcie i trafne uzasadnienie.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 punkt\nTak. Postawa tyrtejska polega na gotowości do umierania w imię wielkiej sprawy.\nPodmiot liryczny w wierszu charakteryzuje się taką postawą: „głowę rzucę pod wiatr jak\ngranat”, „a odwaga - gdy śmiercią niosło”.\nNie, ponieważ poezja tyrtejska zakłada bezwzględne oddanie się ojczyźnie, a śmierć za\nnią - za rzecz chwalebną. Podmiot liryczny w wierszu Baczyńskiego chce umrzeć dla\nkraju, ale zdaje sobie sprawę z tego, że ta śmierć może być wynikiem porywu „głupiej\nmiłości”.\nNie jest, ponieważ wiersz nie zachęca do walki, a raczej ukazuje tragedię wojny i ludzkie\ncierpienie.\n178 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Tak, w podanym fragmencie realizowana jest koncepcja poezji tyrtejskiej – podmiot liryczny wyraża gotowość do poświęcenia życia w imię wielkiej sprawy (ojczyzny), co widać w słowach „głowę rzucę pod wiatr jak granat” oraz „a odwaga – gdy śmiercią niosło”. Jednocześnie, w odróżnieniu od klasycznej, jednoznacznie afirmatywnej poezji tyrtejskiej, Baczyński ukazuje tę gotowość do śmierci jako tragiczną konieczność, wynikającą z miłości do „wielkich spraw”, a nie z prostego heroicznego zapału – śmierć jest przedstawiona jako gorzka, nieuchronna cena walki.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-37.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":177,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/37.2","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"37.2","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 37.2. (0-1)\nPodaj tytuł utworu literackiego, innego niż wiersz Z głową na karabinie, w którym\nwystępuje postawa tyrtejska, i wyjaśnij, w jaki sposób jest ona w tym utworze\nrealizowana.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej i światowej […].\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich […] na różnych\npoziomach na różnych poziomach: […] metaforycznym, symbolicznym […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n8) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […];\n10) rozumie pojęcie motywu literackiego i toposu […].\nZasady oceniania\n1 pkt - trafne podanie tytułu utworu wraz z poprawnym wyjaśnieniem.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania\nIliada Homera, w której postawa tyrtejska realizowana jest poprzez kreowanie herosów,\nktórzy są w stanie oddać życie w obronie ojczyzny.\nPostawę tyrtejską można odnaleźć w Potopie, w którym przedstawiono wzorzec\npatriotycznych zachowań: gdy ojczyzna jest zagrożona, wszystko należy jej poświęcić.\nGłówny bohater - Kmicic - wielokrotnie narażał życie w obronie ojczyzny. Taką postawę\nreprezentują także inni bohaterowie, np. Wołodyjowski, Zagłoba, Skrzetuski.\nPostawę tyrtejską reprezentuje wiersz-piosenka Krystyny Krahelskiej Hej, chłopcy,\nbagnet na broń!. Jest to utwór, który powstał w czasie II wojny światowej i zagrzewał do\nwalki z okupantem, nakazywał walkę zbrojną w obronie ojczyzny.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 179","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Tytuł utworu: Potop Henryka Sienkiewicza.\nWyjaśnienie: postawa tyrtejska realizowana jest w powieści poprzez kreację bohaterów gotowych poświęcić wszystko (majątek, wygodę, a nawet życie) w obronie zagrożonej ojczyzny – np. Andrzej Kmicic, który dokonuje heroicznego czynu, wysadzając się wraz z częścią wojsk szwedzkich w Częstochowie, czy obrońcy Jasnej Góry pod wodzą księdza Kordeckiego, walczący mężnie mimo przeważających sił wroga.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-37.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":178,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/38","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"38","points":2,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 38. (0-2)\nZapoznaj się z poniższym fragmentem utworu.\nTadeusz Borowski\nProszę państwa do gazu\nDużo, dużo aut pojechało do krematorium.\nJuż kończą. Trupy porozkładane na rampie zabiera ostatnie auto, klamoty są\nzaładowane. Kanada objuczona chlebami, marmoladą, cukrem, pachnąca perfumami\ni czystą bielizną, ustawia się do odmarszu. Kapo kończy ładowanie kotła od herbaty złotem,\njedwabiami i czarną kawą. To na bramę dla wachmanów: puszczą komando bez kontroli.\nParę dni obóz będzie żył z tego transportu: zjadał jego szynki i kiełbasy, konfitury i owoce, pił\njego wódki i likiery, będzie chodził w jego bieliźnie, handlował jego złotem i tłumokami. Wiele\nwyniosą cywile za obóz, na Śląsk, do Krakowa i dalej. Przywiozą papierosy, jajka, wódkę\ni listy z domu.\nParę dni będzie obóz mówił o transporcie „Sosnowiec-Będzin”. Był to dobry, bogaty\ntransport.\nTadeusz Borowski, Wspomnienia. Wiersze. Opowiadania, Warszawa 1981.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-38.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":179,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/38.1","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"38.1","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 38.1. (0-1)\nNa podstawie podanego fragmentu Proszę państwa do gazu oraz znajomości całego\nopowiadania Tadeusza Borowskiego wyjaśnij pojęcie „człowiek zlagrowany”.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […] oraz umiejętność mówienia\no nich z wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich […] na różnych\npoziomach […].\nII. Kształcenie językowe.\n3. Funkcjonalne wykorzystanie wiedzy o języku w odczytaniu sensów zawartych\nw strukturze głębokiej tekstów literackich […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n4) rozpoznaje w tekście literackim środki […] leksykalne, w tym frazeologizmy; […]\nokreśla ich funkcje;\n14) wykorzystuje w interpretacji utworów […] potrzebne konteksty […].\n180 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nII. Kształcenie językowe.\n1. Gramatyka języka polskiego. Zdający:\n1) wykorzystuje wiedzę z dziedziny […] frazeologii […].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie pojęcia w kontekście całego utworu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\nCzłowiek zlagrowany to człowiek, który został poddany częściowej dehumanizacji\nw trakcie pobytu w obozie koncentracyjnym.\nCzłowiek zlagrowany jest pozbawiony moralności. Przeżycia obozowe doprowadziły do\nodwrócenia się u niego wewnętrznego dekalogu i dehumanizacji.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"„Człowiek zlagrowany” to określenie więźnia obozu koncentracyjnego, który w warunkach skrajnego zagrożenia życia uległ swoistej dehumanizacji – zaadaptował się do nieludzkiej rzeczywistości obozowej, kierując się już wyłącznie instynktem przetrwania, a nie normami moralnymi. Utracił wrażliwość na cierpienie innych (w tym współwięźniów), stał się obojętny wobec śmierci i cudzej krzywdy, traktując ją jako naturalny element codzienności (obojętne, wręcz gospodarskie relacjonowanie „dobrego transportu” i korzyści z niego płynących), byle tylko przetrwać kolejny dzień.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-38.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":179,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/38.2","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"38.2","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 38.2. (0-1)\nPodaj dwa przykłady, inne niż w zacytowanym fragmencie, zachowania więźniów\nobozu koncentracyjnego opisanego przez Tadeusza Borowskiego świadczące\no zlagrowaniu człowieka.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […] oraz umiejętność mówienia\no nich z wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich […] na różnych\npoziomach […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n7) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie\nprogramowej jako lektury obowiązkowe;\n8) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów oraz jej związek z\nprogramami epoki literackiej, zjawiskami społecznymi, historycznymi,\negzystencjalnymi […];\n14) wykorzystuje w interpretacji utworów […] potrzebne konteksty […].\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 181\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne podanie dwóch przykładów.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\nOkradanie ludzi przybywających do obozu, aby zdobyć pożywienie i inne przedmioty\ncodziennego użytku; wyrzeczenie się relacji międzyludzkich, społecznych, jeśli jest to\nw stanie zapewnić przeżycie.\nWięźniowie obozu zaczęli odczuwać nienawiść wobec współwięźniów, donosili na nich.\nInnym zachowaniem była dramatyczna walka o pożywienie: egzystencja kosztem życia\ninnych; kradzież jedzenia.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Przykład 1: obojętność i bierność wobec losu nowo przybyłych, prowadzonych na śmierć w komorach gazowych – więźniowie skupieni są jedynie na zdobyciu żywności i przedmiotów pozostawionych przez ofiary.\nPrzykład 2: wzajemna wrogość, donosicielstwo i walka o przetrwanie kosztem innych współwięźniów (np. kradzieże jedzenia), wynikające z odczłowieczających warunków obozowych.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-38.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":180,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/39","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"39","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 39. (0-1)\nZapoznaj się z poniższym fragmentem tekstu.\nWiesław Kot\nPomnik z popiołu\nStrategia powstańca wyniesiona z getta staje się strategią kardiochirurga. Jeżeli po zawale\nkrew płynie tylko w jedną stronę, nie będąc w stanie przywrócić życia, Edelman radzi, żeby\nodwrócić jej bieg, choć podręczniki medycyny najwyższych światowych sław uważają, że to\ndziałanie bezsensowne. A jednak udaje się - kardiochirurg zdążył przed Panem Bogiem.\nWiesław Kot, Hanna Krall, Poznań 2000.\nCzy strategia Marka Edelmana jako lekarza kardiochirurga ma związek ze strategią\npowstańca wyniesioną z getta, o której pisze Wiesław Kot? Uzasadnij swoją\nodpowiedź na podstawie Zdążyć przed Panem Bogiem Hanny Krall.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […] oraz umiejętność mówienia\no nich z wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach: dosłownym, […] aksjologicznym.\n182 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n7) wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie\nprogramowej jako lektury obowiązkowe;\n8) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów oraz ich związek\nz […] zjawiskami społecznymi, historycznymi, egzystencjalnymi […];\n14) wykorzystuje w interpretacji utworów […] potrzebne konteksty […].\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna, odnoszącą się do fragmentu tekstu Wiesława Kota oraz do\nutworu Hanny Krall.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nStrategie te są powiązane. Autorowi chodzi o upór, który Edelman wyniósł z wojny\ni niezłomną wiarę w to, żeby się nie poddawać i ratować ludzkie życie za wszelką cenę. Po\nwojnie, jako kardiochirurg, działał zgodnie z tymi przekonaniami, walcząc o zdrowie pacjenta,\nby uchronić go przed śmiercią.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Tak, strategia Marka Edelmana jako kardiochirurga jest bezpośrednio związana z jego strategią z czasów powstania w getcie warszawskim. Zarówno w getcie, jak i później przy operacyjnym stole, Edelman kierował się tym samym uporem i niezłomną wiarą w sens walki o życie do samego końca, nawet gdy racjonalnie, „z medycznego/wojskowego punktu widzenia”, sytuacja wydaje się beznadziejna. Tak jak w powstaniu walczył mimo przeważających sił wroga i znikomych szans na zwycięstwo, tak jako lekarz podejmuje działania ratujące pacjenta nawet wtedy, gdy podręczniki medycyny uznają je za bezsensowne – w obu przypadkach liczy się dla niego nieustanna próba „zdążenia przed Panem Bogiem”, czyli niepoddawanie się śmierci do ostatniej chwili.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-39.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":181,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/40","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"40","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 40. (0-1)\nPrzeczytaj poniższy fragment utworu.\nCzesław Miłosz\nPiosenka o porcelanie\nRóżowe moje spodeczki,\nKwieciste filiżanki,\nLeżące na brzegu rzeczki,\nTam kędy przeszły tanki.\nWietrzyk nad wami polata,\nPuchy z pierzyny roni,\nNa czarny ślad opada\nZłamanej cień jabłoni.\nZiemia, gdzie spojrzysz, zasłana\nBryzgami kruchej piany.\nNiczego mi, proszę pana,\nTak nie żal jak porcelany. […]\nRównina do brzegu słońca\nMiazgą skorupek pokryta.\nIch warstwa rześko chrupiąca\nPod mymi butami zgrzyta.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 183\nO świecidełka wy płone,\nCo radowałyście barwą,\nTeraz ach zaplamione\nBrzydką zakrzepłą farbą.\nLeżą na świeżych kurhanach\nUszka i denka, i dzbany.\nNiczego mi, proszę pana,\nTak nie żal jak porcelany.\n[1947]\nCzesław Miłosz, Piosenka o porcelanie, [w:] tegoż, Wiersze wszystkie, Kraków 2018.\nWyjaśnij, czego symbolem jest porcelana w podanym fragmencie wiersza Czesława\nMiłosza.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach [ ].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n5) interpretuje treści […] symboliczne […];\n14) wykorzystuje w interpretacji utworów […] potrzebne konteksty […].\nZasady oceniania\n1 pkt - trafne wyjaśnienie symbolicznego znaczenia porcelany w kontekście podanego\nfragmentu utworu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\nPorcelana symbolizuje zniszczone zdobycze cywilizacji, podwaliny dalszego rozwoju,\nukazuje brak przywiązania do przedmiotów, gdy człowiek umiera, stają się\nbezużyteczne.\nPorcelana jest symbolem kruchego życia ludzkiego. Miłosz ukazuje małość człowieka\nw obliczu całego świata.\nPorcelana w wierszu Czesława Miłosza jest symbolem ludzi. Podczas wojny stają się jak\nona, gdyż na polu bitwy zostają z nich tylko kawałki. Masowość zagłady sprawia, że\nczłowiek w wyniku doświadczeń wojny, rozpada się na części tak jak delikatna i krucha\nporcelana.\n184 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Porcelana jest w wierszu symbolem kruchego, delikatnego świata ludzkiej cywilizacji i codzienności (dawnego, spokojnego życia), bezpowrotnie zniszczonego przez wojnę. Rozbite, zmiażdżone na kawałki naczynia symbolizują zarówno unicestwione dorobek cywilizacyjny i kulturowy, jak i – w sposób metaforyczny – kruchość samego ludzkiego życia, masowo unicestwianego podczas wojny, wobec którego człowiek okazuje się równie bezbronny i nietrwały jak delikatna porcelana.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-40.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":182,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/41","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"41","points":2,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 41. (0-2)\nPrzeczytaj poniższy fragment utworu.\nTadeusz Różewicz\nList do ludożerców\nKochani ludożercy\nnie patrzcie wilkiem\nna człowieka […]\nKochani ludożercy\npoczekajcie chwilę\nnie depczcie słabszych\nnie zgrzytajcie zębami […]\nKochani ludożercy\nnie wykupujcie wszystkich\nświec sznurowadeł i makaronu\nNie mówcie odwróceni tyłem:\nja mnie mój moje\nmój żołądek, mój włos\nmój odcisk moje spodnie\nmoja żona moje dzieci\nmoje zdanie\nKochani ludożercy\nnie zjadajmy się Dobrze\nbo nie zmartwychwstaniemy\nNaprawdę\n[1957]\nTadeusz Różewicz, List do ludożerców, [w:] tegoż, Niepokój. Wybór wierszy z lat\n1944-1994, Warszawa 1995.\nPodaj dwa przykłady środków językowych, które nadają tekstowi Tadeusza Różewicza\nironiczny charakter. Wyjaśnij ironiczne znaczenie każdego z nich.\nPrzykład 1.:\nWyjaśnienie:\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 185\nPrzykład 2.:\nWyjaśnienie:\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich […] na różnych\npoziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.\nII. Kształcenie językowe.\n3. Funkcjonalne wykorzystywanie wiedzy o języku w odczytaniu sensów zawartych\nw strukturze głębokiej tekstów literackich […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n4) rozpoznaje w tekście literackim środki wyrazu artystycznego poznane w szkole\npodstawowej oraz środki znaczeniowe: oksymoron […]; składniowe: […] paralelizm,\nwyliczenie; […] określa ich funkcje;\n6) rozpoznaje w tekstach literackich: ironię; [ ] określa [jej] funkcje w tekście i rozumie\nwartościujący charakter.\nII. Kształcenie językowe.\n1. Gramatyka języka polskiego. Zdający:\n1) wykorzystuje wiedzę z dziedziny fleksji […] i składni w analizie i interpretacji tekstów\n[…].\nZasady oceniania\n2 pkt - podanie dwóch przykładów i wyjaśnienie ironicznego znaczenia każdego z nich.\n1 pkt - podanie jednego przykładu i wyjaśnienie jego ironicznego znaczenia.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt\nPrzykład 1.: „Kochani ludożercy”\nWyjaśnienie: Ta apostrofa ma charakter ironiczny przez połączenie środków językowych\nz zupełnie różnych kategorii, gdyż ludożercy są nacechowani negatywnie a słowo\nKochani ironicznie pozwala sądzić, że mówi się do kogoś bliskiego.\nPrzykład 2.: „Nie zjadajmy się / Dobrze”\nWyjaśnienie: Wtrącenie, którym jest przysłówek „Dobrze” ma dwa znaczenia -\nkomunikatu, w którym oczekiwana jest zgoda od odbiorcy, oraz określenia działania.\nWielość znaczeń ponownie wskazuje na ironię.\n186 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Przykład 1.: „Kochani ludożercy”.\nWyjaśnienie: apostrofa ta ma charakter ironiczny przez połączenie ze sobą sprzecznych, wykluczających się kategorii – zwrotu „kochani”, sugerującego serdeczność i bliskość, z określeniem „ludożercy”, nacechowanym jednoznacznie negatywnie; ironiczne zestawienie sugeruje, że mówi się w ten sposób do kogoś bliskiego, mimo że chodzi o osoby dopuszczające się okrucieństwa.\n\nPrzykład 2.: „nie zjadajmy się Dobrze”.\nWyjaśnienie: przysłówek „Dobrze” ma tu dwuznaczny, ironiczny charakter – może być odczytany zarówno jako potakująca odpowiedź (zgoda) na apel poety, jak i jako określenie sposobu działania („zjadajmy się dobrze”), co komicznie i gorzko podważa sens samego apelu o zaprzestanie okrucieństwa.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-41.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":184,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/42","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"42","points":2,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 42. (0-2)\nZapoznaj się z poniższymi tekstami.\nTekst 1.\nZbigniew Herbert\nApollo i Marsjasz\nwłaściwy pojedynek Apollona\nz Marsjaszem\n(słuch absolutny\nkontra ogromna skala)\nodbywa się pod wieczór\ngdy jak już wiemy\nsędziowie\nprzyznali zwycięstwo bogu\nmocno przywiązany do drzewa\ndokładnie odarty ze skóry\nMarsjasz\nkrzyczy\nzanim krzyk jego dojdzie\ndo jego wysokich uszu\nwypoczywa w cieniu tego krzyku\nwstrząsany dreszczem obrzydzenia\nApollo czyści swój instrument\ntylko z pozoru\ngłos Marsjasza\njest monotonny\ni składa się z jednej samogłoski\nA\nw istocie\nopowiada\nMarsjasz\nnieprzebrane bogactwo\nswego ciała\nłyse góry wątroby\npokarmów białe wąwozy\nszumiące lasy płuc\nsłodkie pagórki mięśni\nstawy żółć krew i dreszcze\nzimowy wiatr kości\nnad solą pamięci\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 187\nwstrząsany dreszczem obrzydzenia\nApollo czyści swój instrument\nteraz do chóru\nprzyłącza się stos pacierzowy Marsjasza\nw zasadzie to samo A\ntylko głębsze z dodatkiem rdzy\nto już jest ponad wytrzymałość\nboga o nerwach z tworzyw sztucznych\nżwirową aleją\nwysadzaną bukszpanem\nodchodzi zwycięzca\nzastanawiając się\nczy z wycia Marsjasza\nnie powstanie z czasem\nnowa gałąź\nsztuki - powiedzmy - konkretnej\nnagle\npod nogi upada mu\nskamieniały słowik\nodwraca głowę\ni widzi\nże drzewo do którego przywiązany był Marsjasz\njest siwe\nzupełnie\nZbigniew Herbert, Apollo i Marsjasz, [w:] tegoż, Wybór poezji, Wrocław 2019.\n188 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nTekst 2.\nJuseppe de Ribera\nApollo obdziera Marsjasza ze skóry\nKrólewskie Muzea Sztuk Pięknych w Brukseli, [1637].","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-42.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":186,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/42.1","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"42.1","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 42.1. (0-1)\nWyjaśnij, jakie znaczenie dla sensu wiersza Zbigniewa Herberta ma obraz drzewa\ni słowika w końcowej części utworu.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 189\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich […] na różnych\npoziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n5) interpretuje treści [ ] symboliczne utworu literackiego;\n14) wykorzystuje w interpretacji utworów literackich potrzebne konteksty [ ].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie metaforycznego obrazu drzewa i słowika.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\nSkamieniały słowik i siwe drzewo pokazują, kto tak naprawdę odniósł zwycięstwo\nw pojedynku. Poezja Apolla, reprezentująca estetykę, jest piękna, doskonała, jednak to\npoezja Marsjasza jest prawdziwa i autentyczna, stanowi o etyce. W ten sposób porusza\nwszystko dookoła, w tym właśnie drzewo i słowika, które cierpią razem z Marsjaszem.\nPrzyrównanie do natury, ukazanie wzajemnego wpływu przyrody i człowieka, śmierć\nczłowieka ma wpływ na drzewo, symbolem talentu jest słowik, umiera wraz z artystą.\nSymbol upadłej poezji - słowik, siwe drzewo - symbol żałoby nad minionymi\nwydarzeniami, symbol przemijania, wydarzeń, których nie można cofnąć ani odwrócić.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Skamieniały słowik i siwe (postarzałe z bólu i żalu) drzewo pokazują, kto naprawdę odniósł zwycięstwo w pojedynku. Apollo formalnie wygrał, a jego muzyka uchodzi za doskonałą i piękną, lecz to cierpienie i autentyczny, prawdziwy w swym bólu krzyk Marsjasza poruszają całą naturę – nawet nieożywioną przyrodę (drzewo) i istoty niewinne (słowika), które reagują żałobą i skamieniałą grozą na jego mękę. W ten sposób wiersz sugeruje, że prawdziwe zwycięstwo moralne i artystyczne (autentyzm cierpienia) należy do Marsjasza, a nie do formalnie triumfującego, „doskonałego” Apolla.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-42.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":188,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/42.2","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"42.2","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 42.2. (0-1)\nOkreśl podobieństwo i różnicę w ukazaniu pojedynku Apolla i Marsjasza w wierszu\nZbigniewa Herberta i na obrazie Juseppe de Ribery.\nPodobieństwo:\nRóżnica:\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury oraz\ninnych tekstów kultury, a także ich wzajemnej korespondencji.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.\n190 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n5) interpretuje treści [ ] symboliczne utworu literackiego;\n10) rozumie pojęcie motywu literackiego i toposu, rozpoznaje podstawowe motywy\ni toposy oraz dostrzega żywotność motywów […] antycznych w utworach literackich;\nokreśla rolę motywów […] w tworzeniu znaczeń uniwersalnych;\n14) wykorzystuje w interpretacji utworów literackich potrzebne konteksty […].\nII. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n5) odczytuje pozaliterackie teksty kultury, stosując kod właściwy danej dziedzinie sztuki.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne określenie podobieństwa i różnicy.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nPodobieństwo: w wierszu jest mowa o krzyku Marsjasza po tym, jak Apollo obdarł go ze\nskóry. Marsjasz ukazany na obrazie też krzyczy.\nRóżnica: w wierszu ukazane jest to, iż Apollo czyści instrument, natomiast na obrazie widać,\nże Apollo obdziera Marsjasza ze skóry. Drzewo na obrazie nie jest siwe, w utworze jest.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Podobieństwo: zarówno w wierszu, jak i na obrazie ukazany jest moment fizycznego cierpienia i krzyku Marsjasza w trakcie kary wymierzanej mu przez Apolla (obdzieranie ze skóry).\nRóżnica: w wierszu Herberta ukazany jest już końcowy etap kary – Apollo spokojnie czyści swój instrument po dokonanej egzekucji, a scenie towarzyszy metaforyczny, symboliczny obraz przyrody (skamieniały słowik, siwe drzewo), natomiast obraz Ribery przedstawia dosłownie, naturalistycznie sam moment obdzierania Marsjasza ze skóry, z naciskiem na fizyczność i brutalność cierpienia, bez towarzyszącej mu symbolicznej otoczki.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-42.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":189,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/43","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"43","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 43. (0-1)\nZapoznaj się z poniższymi tekstami.\nTekst 1.\nGeorge Orwell\nRok 1984\nZa plecami Winstona głos płynący z teleekranu wciąż trajkotał o wytopie surówki\ni przekroczeniu Dziewiątego Planu Trzyletniego. Teleekran służył równocześnie za odbiornik\ni nadajnik, dostatecznie czuły, żeby wychwycić każdy dźwięk głośniejszy od zniżonego\nszeptu; co więcej, jak długo Winston pozostawał w zasięgu metalowej płyty, był nie tylko\nsłyszalny, lecz także widoczny. Nikt oczywiście nie wiedział, czy w danym momencie jest\nobserwowany. Snuto jedynie domysły, jak często i według jakich zasad Policja Myśli\nprowadzi inwigilację. Nie sposób też było wykluczyć, że przez cały czas nadzoruje\nwszystkich. Tak czy inaczej, mogła się włączyć w dowolny kanał, kiedy tylko chciała.\nPozostawało więc żyć z założeniem - i żyło się, z nawyku, który przeszedł w odruch -\niż każde słowo jest podsłuchiwane, a każdy ruch pilnie śledzony, chyba że w pomieszczeniu\npanuje akurat mrok.\nGeorge Orwell, Rok 1984, Warszawa 2019.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 191\nTekst 2.\nChris Niedenthal1\nhttps://culture.pl/pl/artykul/czas-apokalipsy-i-swinie-z-bagaznika-prl-w-10-zdjeciach-chrisa-niedenthala\n1 Chris Niedenthal (ur. 21 października 1950 w Londynie) - polski fotograf, laureat wielu nagród\nmiędzynarodowych. Fotografia wykonana została w Warszawie 14 grudnia 1981 roku, a więc dzień po\nwprowadzeniu stanu wojennego. Żołnierze i warszawiacy stoją przed kinem Moskwa, na którym wisi plakat\nwyświetlanego wówczas filmu Francisa Forda Coppoli Czas Apokalipsy.\nW kontekście powieści Rok 1984 George’a Orwella wyjaśnij symboliczne znaczenie\nfotografii Chrisa Niedenthala. W odpowiedzi odwołaj się do obu tekstów kultury.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury […] światowej oraz umiejętność mówienia\no nich z wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach […].\n192 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n5) interpretuje treści […] symboliczne […];\n14) wykorzystuje w interpretacji utworów […] potrzebne konteksty […].\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n5) odczytuje pozaliterackie teksty kultury, stosując kod właściwy w danej dziedzinie\nsztuki.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie symboliki fotografii w kontekście powieści Rok 1984.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\nFotografię oraz powieść Rok 1984 łączy wszechobecna inwigilacja mieszkańców. Czołg\nwskazuje na kontrolę i stosowaną przez rząd przemoc, co widać na zdjęciu. W książce\npartia prowadzi ciągłą kontrolę. Również kontrolę ludzi - ich zachowania, wypowiedzi.\nRównież kulturę przedstawia tylko odpowiednią politycznie, co na fotografii prezentują\nżołnierze i czołg przed kinem.\nFotografia Czas Apokalipsy Niedenthala ukazuje rzeczywistość w PRL-u, warszawskie\nkino „Moskwa” i stojące przed nim grono żołnierzy i czołg, który stacjonował\ni kontrolował społeczeństwo po wprowadzeniu stanu wojennego niczym w powieści\nOrwella „1984”, w której Policja Myśli prowadziła ciągłą inwigilację i nadzór\nmieszkańców. Zarówno w powieści George’a Orwella, jak i w czasie stanu wojennego\nnaruszano prawa człowieka.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Fotografia Chrisa Niedenthala symbolicznie ukazuje wszechobecną inwigilację i kontrolę obywateli przez totalitarną (lub autorytarną) władzę, analogiczną do tej opisanej w powieści Rok 1984. Widoczny na zdjęciu transporter opancerzony i żołnierze stacjonujący przed kinem „Moskwa” w dniu wprowadzenia stanu wojennego w Polsce, na tle plakatu filmu „Czas Apokalipsy”, oddają atmosferę permanentnej obserwacji, zagrożenia i braku wolności obywateli – podobnie jak w powieści Orwella, gdzie mieszkańcy Oceanii żyją w nieustannym przeświadczeniu, że każde ich słowo i ruch mogą być podsłuchiwane i śledzone przez Policję Myśli. Oba teksty kultury łączy więc obraz państwa sprawującego totalną kontrolę nad społeczeństwem za pomocą siły i strachu.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-43.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":190,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/44","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"44","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 44. (0-1)\nPrzeczytaj fragment Tanga Sławomira Mrożka.\nSławomir Mrożek\nTango\nAKT I\n[…] W pomieszczeniu znajdują się przede wszystkim następujące sprzęty: stół na osiem\nosób z kompletem krzeseł. Fotele. Duże lustro ścienne na lewej ścianie. Sofa. Małe stoliczki.\nSprzęty ustawione niesymetrycznie, jakby tuż przed przeprowadzką albo tuż\npo przeprowadzce. Bałagan. Ponadto cała scena przyrządzona draperiami w ten sposób,\nże materie, półleżące, półzwisające, półzwinięte, sprawiają wrażenie rozplamienia,\nrozmazania, niekonturowości pomieszczenia. W jednym miejscu, na podłodze, tworzą rodzaj\nwzniesienia, legowiska. Staroświecki, czarny wózek dziecinny na wysokich i cienkich kołach,\nzakurzona ślubna suknia, melonik. Aksamitny obrus zgarnięty do połowy stołu […].\nSławomir Mrożek, Tango, Warszawa 2022.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 193\nCzy przestrzeń opisana w zacytowanych didaskaliach odzwierciedla problematykę\nTanga Sławomira Mrożka? Uzasadnij odpowiedź.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […].\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […];\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich […] na różnych\npoziomach [ ].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n7) wykazuje się znajomością […] treści utworów wskazanych w podstawie programowej\njako lektury obowiązkowe;\n8) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […];\n9) rozpoznaje w utworze sposoby kreowania świata przedstawionego […].\nZasady oceniania\n1 pkt - rozstrzygnięcie i poprawne uzasadnienie.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nTak. W dramacie przedstawiono konflikt Artura z rodzicami. Bałagan w pokoju opisany\nw didaskaliach podkreśla sposób życia wybrany przez rodziców Artura - brak norm\nmoralnych.\n194 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Tak, opisana w didaskaliach przestrzeń odzwierciedla problematykę dramatu. Chaotyczne, niesymetryczne rozmieszczenie sprzętów, bałagan i wrażenie „tuż przed przeprowadzką albo tuż po przeprowadzce”, a przede wszystkim zestawienie ze sobą sprzecznych, niepasujących do siebie przedmiotów (staroświecki wózek dziecinny, zakurzona suknia ślubna, melonik) symbolicznie oddają rozpad ładu, norm i tradycji w rodzinie i świecie przedstawionym w Tangu – chaos przestrzeni odpowiada chaosowi wartości i relacji międzyludzkich (bunt Artura przeciwko całkowitej swobodzie i brakowi zasad narzuconemu przez rodziców), będącemu głównym tematem dramatu Mrożka.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-44.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":192,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/45","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"45","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 45. (0-1)\nZapoznaj się z podanym fragmentem tekstu.\nMarek Nowakowski\nGórą „Edek”\nWłaśnie zwolniło się miejsce w ciasnym rzędzie samochodów i to mały fiat podjechał\njako pierwszy, pragnąc wsunąć się w szczęśliwie powstałą lukę. Jednak nieudolny kierowca\nzapędził się zbyt daleko, odsłaniając część miejsca upatrzonego do zaparkowania.\nNatychmiast za nim, niczym jakiś drapieżnik, pojawił się wielki, lśniący ford. […] Wspaniały,\nw kolorze „szafir metalik”. Mały fiat to żałosne biedactwo wobec takiego masywu!\nWojna nerwów trwała dosyć długo. Coraz bardziej gwałtowny klakson „malucha” był\nbezskuteczny. […] Kierowca fiata wychylił się z okienka - głosem i na migi informował\nkierowcę forda o swoim prawie do pierwszeństwa. I to także na nic się zdało. Tamten tkwił\nw swojej agresywnej, napierającej pozycji bez zmian.\n[…] W pewnym momencie kierowca „malucha” nie wytrzymał. Załamał się. Ustąpił.\nPrzejechał kilka metrów do przodu. Wtedy ford miękko i bezszelestnie, imponując\nzwrotnością i zdolnością plasowania się w ciasnej przestrzeni, zajął zdobyte miejsce.\nKierowca fiacika jeszcze nie zrezygnował do końca. […] Wysiadł z samochodu. Był to\nniewysoki, drobny młodzian o szczupłej twarzy, w okularach. Inteligent jakiś. Prawie\nrównocześnie wysiadł z forda jego właściciel. Wysoki, tęgi mężczyzna w skórzanej kurtce.\nWidziałem jego krok. Mocny, zamaszysty.\n- Panie, jak tak można? - zabrzmiał głos kierowcy „malucha”, drgający bezsilną skargą.\nA „Edek”, bo on to był, sunął jak wieża oblężnicza i z wysokości swoich 180 przeszło\ncentymetrów patrzył przed siebie - wcale nie widząc tego cherlaka w okularach. Wymusił\ni zdobył miejsce dla swego forda. Teraz parł do następnego celu. Zniknął w pobliskiej\nbramie, opatrzonej tabliczkami z nazwami firm i przedstawicielstw handlowych.\nMarek Nowakowski, Górą „Edek”, [w:] tegoż, Prawo prerii, Warszawa 1999.\nWypisz z tekstu przykład hiperboli i wyjaśnij, jaką funkcję pełni ona w kreacji\nbohaterów i wydarzeń w opowiadaniu Marka Nowakowskiego.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […] oraz umiejętność mówienia\no nich z wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach […].\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 195\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n4) rozpoznaje w tekście literackim środki wyrazu artystycznego poznane w szkole\npodstawowej oraz środki znaczeniowe: […] hiperbolę […]; określa ich funkcje.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne podanie przykładu hiperboli oraz określenie jej funkcji w kreacji bohaterów.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\nżałosne biedactwo wobec tego masywu! - ukazanie przewagi w sile Edka nad\ninteligentem,\nWysoki tęgi mężczyzna w skórzanej kurtce. Widziałem jego krok - mocny, zamaszysty.\n- ukazanie wielkości i wyższości „Edka” wynikającej z wyglądu.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Przykład hiperboli: „żałosne biedactwo wobec takiego masywu!” (odnoszące się do porównania małego fiata z fordem) lub: „sunął jak wieża oblężnicza”.\nFunkcja: hiperbola służy jaskrawemu, przerysowanemu skontrastowaniu obu kierowców i ich samochodów – uwypukla przewagę fizyczną, siłę i pewność siebie „Edka” oraz jego forda nad drobnym, bezradnym kierowcą małego fiata, budując komiczny, ironiczny obraz bezwzględnej rywalizacji o miejsce parkingowe jako starcia dwóch zupełnie nierównych sobie „przeciwników”.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-45.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":194,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/46","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"46","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 46. (0-1)\nPrzeczytaj poniższy utwór.\nWisława Szymborska\nKonkurs piękności męskiej\nOd szczęk do pięty wszedł napięty.\nOliwne na nim firmamenty.\nTen tylko może być wybrany,\nkto jest jak strucla zasupłany.\nZ niedźwiedziem bierze się za bary\ngroźnym (chociaż go wcale nie ma).\nTrzy niewidzialne jaguary\npadają pod ciosami trzema.\nRozkroku mistrz i przykucania.\nBrzuch ma w dwudziestu pięciu minach.\nBiją mu brawo, on się kłania\nna odpowiednich witaminach.\nWisława Szymborska, Konkurs piękności męskiej, [w:] tejże, Wybór poezji, Wrocław 2020.\nWyjaśnij, na czym polega paradoks w sposobie ukazania postaci w wierszu Konkurs\npiękności męskiej Wisławy Szymborskiej. W odpowiedzi podaj dwa przykłady\nparadoksów obecnych w sposobie obrazowania poetyckiego w utworze.\n196 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich […] na różnych\npoziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.\nII. Kształcenie językowe.\n3. Funkcjonalne wykorzystywanie wiedzy o języku w odczytaniu sensów zawartych\nw strukturze głębokiej tekstów literackich […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n6) rozpoznaje w tekstach literackich: ironię [ ]; określa [jej] funkcje w tekście i rozumie\nwartościujący charakter.\nII. Kształcenie językowe.\n3. Komunikacja językowa i kultura języka. Zdający:\n4) rozpoznaje zjawiska powodujące niejednoznaczność wypowiedzi ([…] paradoksy)\n[…].\nZasady oceniania\n1 pkt - odczytanie paradoksu i podanie dwóch przykładów paradoksów obecnych w utworze.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\nParadoks polega na przerysowaniu, opisywaniu konkursu piękności męskiej jako walki,\ndowodu siły i męskości, np. napięte mięśnie na całym ciele oraz brzuch w dwudziestu\npięciu minach.\nPiękno postaci ukazanej w wierszu ukazane jest jako monstrualne i zachwycające, choć\ntak naprawdę nie jest prawdziwe.\n„Trzy niewidzialne jaguary\npadają pod ciosami trzema.”\n„Biją mu brawo, on się kłania\nna odpowiednich witaminach.”\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 197","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Paradoks polega na tym, że opisywany „konkurs piękności męskiej” w istocie nie dotyczy piękna, lecz siły, muskulatury i sprawności fizycznej – uczestnik jest oceniany nie za urodę, lecz za pozorowaną walkę z nieistniejącym przeciwnikiem, co jest sprzeczne z samą ideą konkursu piękności.\nPrzykład 1.: „Z niedźwiedziem bierze się za bary / groźnym (chociaż go wcale nie ma)” – walka toczy się z przeciwnikiem, który w rzeczywistości nie istnieje.\nPrzykład 2.: „Trzy niewidzialne jaguary / padają pod ciosami trzema” – pokonuje przeciwników, których w ogóle nie ma, co podważa sens jego rzekomego wyczynu.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-46.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":195,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/47","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"47","points":2,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 47. (0-2)\nZapoznaj się z poniższym fragmentem tekstu.\nOlga Tokarczuk\nProfesor Andrews w Warszawie\nNastępnego dnia, gdy upewnił się, że telefon wciąż nie działa, znalazł czynny mały\nsklep na swoim osiedlu. […] Gdy wychodził, przywieźli właśnie chleb i sklep zapełnił się\nw ciągu kilku minut. Ustawił się w ogonku i sprzedawczyni bez pytania podała mu\nbochenek; zapłacił i odszedł. Widocznie jednak ciągnęło go do ludzi, pociągał go ciepły\ntłum ustawiony w długie kolejkowe wężyki, bo nie chciało mu się wracać od razu do ciasnej\ni pustej kawalerki. Zatrzymał się przy blaszanych stołach ustawionych wprost na chodniku,\nprzed którymi ludzie posłusznie stali w ogonku. Patrzył na ich twarze, szukał wśród nich\nGoshy, może gdzieś tu była. Ludzie milczeli złowrogo. Byli poważni, spięci, jakby\nniewyspani.\nPrzytupywali. Najbardziej ponury naród świata. A mimo to przystanął koło nich. Nie, nie\ndlatego, że ich potrzebował, ale dlatego, że płynęło od nich zwyczajne ludzkie ciepło.\nMroźne powietrze topniało od ich oddechów. Patrzył na opatulone sprzedawczynie, które\nodławiały z wielkich beczek dorodne szare karpie. […] Ucho profesora Andrewsa złapało\nmelodię tej kantyczki i teraz śpiewało mu w głowie: „Żywą czy na miejscu?”. Profesor mógł\nsię tylko domyślać znaczenia. […]\nPrzeszedł go dreszcz. Miał wrażenie, że bierze udział w religijnym rytuale. Zabijanie\nryby. „Żywą czy na miejscu?”, te powtarzane słowa hipnotyzowały go. Zapragnął nagle\nwłączyć się w tę okrutną powtarzalność i odejść z martwą rybą w siatce, jak wszyscy.\nBezwiednie stanął w ogonku, ale gdy zobaczył mały, czteroosobowy oddział żołnierzy\nz psem, otrzeźwiał. Zawstydził się nawet. Ludzie w milczeniu odwrócili wzrok od żołnierzy.\nPatrzyli teraz na własne stopy albo gdzieś w powietrze. Profesor z rozpaczą pomyślał\no swoim londyńskim gabinecie, o książkach i cieple elektrycznego kominka.\nOlga Tokarczuk, Profesor Andrews w Warszawie, [w:] tejże, Gra na wielu bębenkach, Kraków 2007.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-47.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":197,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/47.1","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"47.1","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 47.1. (0-1)\nWypisz z zacytowanego fragmentu opowiadania Olgi Tokarczuk trzy różne\nsformułowania, które informują o czasie akcji w utworze. Na ich podstawie określ\nczas wydarzeń historycznych przedstawionych w tym opowiadaniu.\n198 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […] oraz umiejętność mówienia\no nich z wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n9) rozpoznaje w utworze […] sposoby kreowania: świata przedstawionego (fabuły,\nbohaterów, akcji, wątków, motywów), narracji […];\n14) wykorzystuje w interpretacji utworów […] potrzebne konteksty […].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wypisanie trzech sformułowań i wykorzystanie ich w określeniu czasu\nhistorycznego w opowiadaniu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n„Następnego dnia, gdy upewnił się, że telefon wciąż nie działa”, „Gdy zobaczył mały,\nczteroosobowy oddział żołnierzy”, „Ludzie posłusznie stali w ogonku” - wprowadzenie\nstanu wojennego.\n„Zabijanie ryby. Żywą czy na miejscu” - czas Świąt Bożego Narodzenia, przed Wigilią,\n„stanął w ogonku” - czasy kolejek w PRL-u, „czteroosobowy oddział żołnierzy z psem” -\nkontrole, inwigilacja, stan wojenny.\n„telefon wciąż nie działa”, „czteroosobowy oddział żołnierzy z psem”, „Zabijanie ryby”.\nAkcja toczy się w grudniu, przed Bożym Narodzeniem podczas stanu wojennego.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Sformułowania: „Następnego dnia, gdy upewnił się, że telefon wciąż nie działa”, „Zabijanie ryby. «Żywą czy na miejscu?»”, „gdy zobaczył mały, czteroosobowy oddział żołnierzy z psem”.\nCzas wydarzeń: na podstawie tych sformułowań (przerwy w działaniu telefonów, kolejki, zabijanie karpi na wigilijny stół, patrole żołnierzy z psami na ulicach) można określić, że akcja rozgrywa się w grudniu, tuż przed świętami Bożego Narodzenia, w okresie stanu wojennego w Polsce (początek lat 80. XX wieku).","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-47.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":197,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/47.2","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"47.2","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 47.2. (0-1)\nUzasadnij, że narrator opowiada o wydarzeniach językiem ezopowym.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […] oraz umiejętność mówienia\no nich z wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\nII. Kształcenie językowe.\n3. Funkcjonalne wykorzystywanie wiedzy o języku w odczytaniu sensów zawartych\nw strukturze głębokiej tekstów literackich […].\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 199\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n8) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów oraz ich związek\nz […] zjawiskami społecznymi, historycznymi, egzystencjalnymi i estetycznymi;\n9) rozpoznaje w utworze […] sposoby kreowania: świata przedstawionego (fabuły,\nbohaterów, akcji, wątków, motywów), narracji […]; interpretuje je […];\n14) wykorzystuje w interpretacji utworów […] potrzebne konteksty […].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne uzasadnienie.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\nNarrator zwraca uwagę na formułę sprzedawcy. „Martwą czy żywą rybę”, w wyniku\nokoliczności, nabierze to znaczenia o charakterze ukrytym. Rytuał religijny,\nzawstydzenie się i żołnierze mówią o wszechobecnej śmierci i strachu.\nNarrator nie mówi wprost o wydarzeniach, unika bezpośrednich określeń, tak jakby\nchciał uniknąć cenzury.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Narrator nie nazywa wprost realiów stanu wojennego (cenzury, inwigilacji, zagrożenia, strachu obywateli), lecz mówi o nich pośrednio, za pomocą aluzji i niedopowiedzeń – np. milczenie i powaga ludzi w kolejce, odwracanie wzroku od żołnierzy, powtarzana fraza „żywą czy na miejscu” budząca skojarzenia z zabijaniem, czy sam obraz uzbrojonego patrolu z psem. Taki sposób relacjonowania rzeczywistości, w którym prawdziwe, niebezpieczne treści są ukryte pod pozornie neutralnymi, codziennymi obrazami, jest typowy dla języka ezopowego, stosowanego dawniej m.in. w celu obejścia cenzury.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-47.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":198,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/48","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"48","points":2,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 48. (0-2)\nZapoznaj się z poniższym fragmentem utworu.\nJacek Kaczmarski\nZbroja\nDałeś mi, Panie, zbroję;\nDawny kuł płatnerz ją.\nW wielu pogięta bojach,\nWielu ochrzczona krwią.\nW wykutej dla giganta\nPotykam się co krok,\nBo jak sumienia szantaż\nUciska lewy bok.\nLecz choć zaginął hełm i miecz,\nDla ciała żadna w niej ostoja,\nTo przecież w końcu ważna rzecz -\nZbroja!\nMagicznych na niej rytów\nDziś nie odczyta nikt,\nAle wykuta z mitów\nI wieczna jest jak mit!\nDo ciała mi przywarła,\nPrzeszkadza żyć i spać,\n200 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nA tłum się cieszy z karła,\nCo chce giganta grać! […]\nA taka w niej powaga\nDawno zaschniętej krwi,\nŻe czuję jak wymaga\nI każe rosnąć mi.\nByć może nadaremnie\nLecz stanę w niej za stu!\nZdejmij ją, Panie, ze mnie,\nJeśli umrę podczas snu! […]\nWrzasnęli hasło - wojna!\nZbudzili hufce hord,\nZgwałcona noc spokojna\nOgląda pierwszy mord.\nGoreją świeże rany,\nHańbiona płonie twarz -\nLecz nam do obrony dany\nPamięci pancerz nasz! […]\nChoć krwią zachłysnął się nasz czas,\nChoć myśli toną w paranojach,\nJak zawsze chronić będzie nas -\nZbroja!\n[22.04.1982]\nJacek Kaczmarski, Zbroja, [w:] tegoż, Antologia poezji, Warszawa 2012.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-48.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":199,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/48.1","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"48.1","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 48.1. (0-1)\nWyjaśnij symboliczne znaczenie tytułowej zbroi w kontekście przytoczonych\nfragmentów tekstu Jacka Kaczmarskiego.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich […] na różnych\npoziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 201\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n5) interpretuje treści [ ] symboliczne utworu literackiego;\n8) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […];\n14) wykorzystuje w interpretacji utworów literackich potrzebne konteksty [ ].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie symbolicznego znaczenia zbroi.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\nZbroja to konieczność walki z wrogiem, swoiste dziedzictwo przekazywane z pokolenia\nna pokolenie.\nZbroja jest pamięcią o historii swojego narodu i nawet jeśli historyczny obraz bardzo się\nzmienił, pamięć o historii chroni narody w trudnych czasach.\nZbroja może nawiązywać do ojczyzny, która przywarła do każdego człowieka, który\nbędzie jej bronił i pielęgnował, nawet w obliczu śmierci.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Tytułowa zbroja symbolizuje odziedziczoną po przodkach tradycję narodową (obowiązek walki i obrony ojczyzny), która jest dla podmiotu lirycznego ciężarem i przekleństwem, a jednocześnie koniecznością, z której nie może i nie chce zrezygnować. Choć zbroja jest przestarzała, niedopasowana i uwiera go, sam w niej „rośnie” i staje się gotów bronić w niej innych („stanę w niej za stu”) – jest więc jednocześnie brzemieniem historii i jedyną ochroną (tarczą pamięci) w obliczu powracającej przemocy i wojny.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-48.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":200,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/48.2","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"48.2","points":1,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 48.2. (0-1)\nJacek Kaczmarski odwołuje się w swoim tekście do bohaterskiej postaw utrwalonej\nw literaturze. Określ, jaka to postawa, i wyjaśnij, jakie znaczenie dla sensu wiersza ma\nto odwołanie.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania, analizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich […] na różnych\npoziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n5) interpretuje treści [ ] symboliczne utworu literackiego;\n8) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów […];\n10) rozumie pojęcie motywu literackiego i toposu, rozpoznaje podstawowe motywy\ni toposy […] w utworach literackich; określa rolę motywów i toposów w tworzeniu\nznaczeń uniwersalnych;\n202 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\n12) […] dostrzega kontynuacje i nawiązania w […] utworach […];\n14) wykorzystuje w interpretacji utworów literackich potrzebne konteksty [ ].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne określenie postawy wraz z uzasadnieniem.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\nOkreślenie postawy : tradycja rycerska, w wierszu ukazana jako symbol zasad\nprzestarzałych, nieaktualnych, anachronicznych, przez to zbędnych.\nUzasadnienie: podmiot liryczny w utworze mówi, że tytułowa „zbroja” jest dla niego\nnieodpowiednia („potykam się co krok”), a ponadto nie pojmuje jej roli i znaczenia\n(„magicznych na niej rytów dziś nie odczyta nikt”).\nOkreślenie postawy: tradycja walki Polaków.\nUzasadnienie: Tradycja jest zobrazowana jako doświadczona w walkach zbroja -\nelement ekwipunku osoby walczącej.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Postawa: tradycja rycerska/bohaterska postawa obrońcy ojczyzny, utrwalona w literaturze (np. w postaciach rycerzy walczących w obronie kraju).\nZnaczenie dla sensu wiersza: odwołanie do tej tradycji podkreśla ciągłość obowiązku obrony ojczyzny przekazywanego z pokolenia na pokolenie – mimo że zbroja jest już przestarzała, niewygodna i niezrozumiała współcześnie (magiczne ryty nie są dziś odczytywane), to wciąż stanowi konieczne dziedzictwo i ochronę w obliczu powracającej wojny i przemocy, nadając wierszowi wymiar uniwersalnej refleksji nad losem człowieka zobowiązanego przez historię do walki.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-48.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":201,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/49","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"49","points":2,"ptype":"closed","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 49. (0-2)\nZapoznaj się z poniższymi fragmentami tekstu.\nAndrzej Stasiuk\nMiejsce\nFragment 1.\nBardzo szybko się uwinęli. W dwa miesiące. Pozostał prostokąt szarej, gliniastej ziemi.\nW lesistym i bezludnym pejzażu ta nagość wygląda jak płatek zdartej skóry. W przyszłym\nroku, pierwszy raz po dwustu latach, wyrośnie tutaj trawa. Albo raczej pokrzywy - one\nnajprędzej zjawiają się w miejscach porzuconych przez ludzi.\n- Co tu było? - zapytał mnie mężczyzna. Miał plecak, w ręku mapę, a na szyi aparat\nfotograficzny.\n- Cerkiew - odpowiedziałem.\n- I co się stało?\n- Nic. Zabrali ją do muzeum.\n- Całą?\n- Całą, ale po kawałku.\nFragment 2.\nByło coś wzruszającego w nieporadnych polichromiach, które odwzorowywały kamienne\ngzymsy, kolumny i pilastry - dalekie wspomnienie świątyń Jerozolimy i Konstantynopola,\nmoże wyobrażenie Nowego Jeruzalem.\nZ czasem opuszczona cerkiew zaczęła pochylać się na bok. Wilgoć nadjadła północne\npodwaliny. Pomiędzy belkami rysowały się szpary. Spod cienkiej warstwy wapiennego tynku\nprzezierało próchno, delikatny złotawy pył. Myślałem, że jest to znak zwycięstwa\nnietrwałości. Ale to przecież żywe bakterie, roztocza i owady pokonywały iluzoryczny\nmarmur.\nKonserwatorzy przynieśli ze sobą zapach śmierci. […]\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 203\nNie jestem miłośnikiem ruin. Ale wizja odnowionej świątyni stojącej pomiędzy innymi\ndomami i sprzętami tak samo wyjętymi z ich czasu i miejsca ma w sobie skazę\njednowymiarowości. […] Lecz miejsca nie można przenieść. Miejsce nie ma wymiarów. Jest\npunktem i nieuchwytną przestrzenią. Dlatego wciąż nie mam pewności, czy rzeczywiście ją\nzabrano.\nMężczyzna zamknął futerał aparatu.\n- A w którym miejscu było wejście? - zapytał.\n- Tu. Stoi pan na progu.\nAndrzej Stasiuk, Miejsce, [w:] tenże, Opowieści galicyjskie, Wołowiec 2012.\nNa podstawie zamieszczonych fragmentów Miejsca Andrzeja Stasiuka uzasadnij, że\nautor łączy w opowiadaniu realistyczny opis z metafizyczną refleksją. Uzasadnienie\nzilustruj dwoma przykładami z tekstu.\nWymagania ogólne\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej […] oraz umiejętność mówienia\no nich z wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego odbioru utworów literackich i tekstów kultury na\nróżnych poziomach: dosłownym, metaforycznym, symbolicznym, aksjologicznym.\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n2) rozpoznaje w utworze literackim elementy […] realizmu;\n8) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów oraz ich związek\nz […] zjawiskami społecznymi, historycznymi, egzystencjalnymi, estetycznymi.\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne uzasadnienie zilustrowane dwoma przykładami z tekstu.\n1 pkt - poprawne uzasadnienie zilustrowane jednym przykładem z tekstu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\n204 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nPrzykładowe odpowiedzi\nRealistyczny opis pejzażu łączy się z historią o sukcesywnie zabieranej cerkwi, która\nmoże być źródłem metafizycznej refleksji i błahości religii. Opis świątyń i procesu ich\nprzemiany połączony został z refleksją o nietrwałości, przemijaniu, jednowymiarowości\nw przywracaniu obrazu przeszłości.\nRozmowa bohaterów jest wyjątkowo przyziemna i błaha, a refleksja dotyczy ilości pracy\nludzkiej poświęconej budowie cerkwi i trudowi ludzkiemu.\nOpis realistyczny łączy się w opowiadaniu z metafizyczną refleksją poprzez snucie\nopowieści o cerkwi, przedstawienie jej przeszłości z elementami refleksyjności oraz\nzestawienie jej z teraźniejszością jako miejsca, w którym zamiast świątyni będzie rosła\ntrawa. Widać to szczególnie w opisie powolnego procesu niszczenia katedry\n(metafizyczna refleksja) oraz rozmowy narratora z turystą (realistyczny opis).\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 205\nCzęść 3. Wypracowanie\nTematy wypracowań będą poprzedzone szczegółowymi wytycznymi.\nWybierz jeden z poniższych tematów i napisz wypracowanie.\nW wypracowaniu rozważ problem podany w temacie. Przedstaw również swoje zdanie\ni je uzasadnij.\nW rozważaniach przedstaw argumenty, odwołując się do utworów literackich oraz\ndo wybranych kontekstów (np. historycznoliterackiego, literackiego, biograficznego,\nkulturowego, mitologicznego, biblijnego, religijnego, historycznego, filozoficznego,\negzystencjalnego, politycznego, społecznego).\nJednym z utworów literackich musi być lektura obowiązkowa, wybrana spośród lektur\nwymienionych na początku arkusza egzaminacyjnego.\nTwoja praca powinna liczyć co najmniej 300 wyrazów.\n206 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Andrzej Stasiuk łączy w opowiadaniu realistyczny, konkretny, rzeczowy opis rzeczywistości (przestrzeni, przedmiotów, rozmów bohaterów) z głębszą, metafizyczną refleksją nad naturą miejsca, pamięci i przemijania.\n\nPrzykład 1.: Realistyczny opis rozbiórki cerkwi i lakoniczna, chłodna rozmowa narratora z turystą („Cerkiew. – I co się stało? – Nic. Zabrali ją do muzeum. – Całą? – Całą, ale po kawałku”) łączy się z metafizyczną refleksją nad tym, czym w istocie jest miejsce – narrator stwierdza, że „miejsca nie można przenieść”, bo „Miejsce nie ma wymiarów. Jest punktem i nieuchwytną przestrzenią”, sugerując, że mimo fizycznego zniknięcia budowli, sama esencja miejsca (jego sacrum, historia) wciąż w jakiś sposób tam pozostaje.\n\nPrzykład 2.: Realistyczny, niemal naukowy opis niszczenia opuszczonej cerkwi przez wilgoć, bakterie i owady, pokonujące „iluzoryczny marmur” polichromii, prowadzi do metafizycznej refleksji narratora o naturze przemijania i „znaku zwycięstwa nietrwałości” nad tym, co ludzkie i sakralne – konfrontacji trwałości natury z ulotnością ludzkich dzieł i wiary.","image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-49.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":202,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/Temat 1","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"Temat 1","points":null,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Temat 1. (0-35)\nTrzeźwy racjonalista - niepoprawny marzyciel. Jak wybór postawy życiowej wpływa\nna losy człowieka i jego relacje z innymi ludźmi?\nW pracy odwołaj się do:\nlektury obowiązkowej - wybranej spośród lektur wymienionych w arkuszu\negzaminacyjnym\ninnego utworu literackiego - może to być również utwór poetycki\nwybranych kontekstów.\nWymagania ogólne i szczegółowe\nWykaz wymagań ogólnych i szczegółowych, sprawdzanych w wypracowaniu, znajduje się na\ns. 26-28 Informatora.\nZasady oceniania\nOpis zasad oceniania zadań otwartych rozszerzonej odpowiedzi (wypracowań) znajduje się\nna s. 34-51 Informatora.\nPrzykładowe ocenione rozwiązania\nPrzykład 1.\nBłędy\nrzeczowe,\nbłędy\nw kompozycji\nBłędy językowe\n(w tym\nstylistyczne),\nortograficzne\ni interpunkcyjne\n01\n02\n03\n04\n05\n06\n07\n08\n09\n10\n11\n12\n13\n14\n15\n16\n17\n18\nLiteratura od wieków wyznaczała pewne wzorce, z których ludzie\nmogli czerpać i według nich postępować. Szczególnie twórczość\nśredniowiecznych artystów, piszących swoje anonimy Xad maiorem\nDei gloriamX, stała się wyznacznikiem życiowych wzorców\nparenetycznych. Wybór owej odpowiedniej życiowej postawy jest\nwyzwaniem dla każdego człowieka, gdyż znacząco wpływa on na\ndalsze jego losy, a także relacje z innymi ludźmi. To, jaką drogę\nwybrać, stanowi odwieczny problem ludzkości, ponieważ każdy zdaje\nsobie sprawę z możliwych konsekwencji swoich decyzji. Literatura, ze\nswą niezwykłą mocą symulacji pewnych wyborów czy sposobów\nbycia, może stanowić pomoc w ocenie i późniejszym wyborze\nkonkretnych postaw. To właśnie na kartach powieści możemy spotkać\nróżnych bohaterów - od trzeźwych racjonalistów po niepoprawnych\nmarzycieli. To daje czytelnikowi możliwość identyfikacji z postacią\ni wraz z nią zmierzenia się z konsekwencjami poszczególnych decyzji.\nBolesław Prus w swej powieści pt. „Lalka” przedstawia Stanisława\nWokulskiego, człowieka niejednoznacznego, w którym stopiły się dwie\npostawy - romantyka wierzącego w idealną miłość i racjonalnego\njęz.\nint.\nint.\njęz.\njęz.\njęz.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 207\n19\n20\n21\n22\n23\n24\n25\n26\n27\n28\n29\n30\n31\n32\n33\n34\n35\n36\n37\n38\n39\n40\n41\n42\n43\n44\n45\n46\n47\n48\n49\n50\n51\n52\n53\npozytywisty, pragnącego zmieniać świat. Główny bohater poświęca\ncałą swoją energię na zdobycie ukochanej Izabeli. Jako niepoprawny\nmarzyciel i romantyk, popada w swego rodzaju obsesję. W typowo\nromantyczny sposób, podobnie jak Gustaw z IV części Dziadów,\nidealizuje postać ukochanej, tworzy wyobrażenie kobiety-anioła,\npragnie zrobić wszystko, by ta wreszcie go doceniła i pokochała.\nWokulski przeżywa swego rodzaju Weltschmerz, czuje się\nosamotniony i nierozumiany. Ten stan wzmaga obojętność Izabeli\ni wewnętrzne rozdarcie bohatera. Wokulski szuka jednak przyczyny\ntakiego samopoczucia i oskarża literaturę, szczególnie poezję\nMickiewicza, o zbudowanie fałszywego obrazu miłości i świata. To\nzapewne dlatego próbuje popełnić samobójstwo - rzuca się pod\npociąg, gdyż, tak jak prawdziwy romantyczny kochanek, nie jest\nw stanie znieść odrzucenia i porażki. Z opresji ratuje go jednak dróżnik\nWysocki, dając szansę na nowe życie, ale szansy tej Wokulski nie\npotrafi wykorzystać. Nie pomogą żadne racjonalne tłumaczenia\nprzyjaciela Rzeckiego, wszystko upadnie, sklep - wcześniej tak\ndobrze prosperujący, zostanie przejęty przez Żyda, a wszelkie\npozytywistyczne próby wprowadzania pracy organicznej na grunt\nwarszawski,X spoczną na niczym. Marzenia Wokulskiego\no szczęśliwej miłości doprowadziły bohatera do klęski, a co więcej\nzniszczyły jego relacje z ludźmi.\nZ równie trudnymi konsekwencjami wyboru musiał zmierzyć się\nMąż, czyli Hrabia Henryk z „Nie-Boskiej Komedii” Zygmunta\nKrasińskiego. Jego marzenie o byciu wspaniałym poetą,\ndoświadczającym wzniosłościX stało się początkiem rodzinnego\ndramatu. Bohater podążył za marą, za wyobrażeniem, aby szukać\nprawdziwego natchnienia. Ten wybór skutkował obłędem żony\ni kalectwem syna. Dar poezji stał się dla niego zarówno\nbłogosławieństwem, jak i przekleństwem. Mąż, jako niepoprawny\nmarzyciel, chciał odmienić swoje życie, chciał dotknąć absolutu\ni poczuć się kimś wielkim. Nie zdawał sobie jednak sprawy, że to\npoezja wybiera człowieka, a nie odwrotnie. Przekonanie o swojej\nwyjątkowości doprowadziło do tragedii, przede wszystkim rodzinnej.\nFinalnie zmusiło go też do zmierzenia się z krwawą rewolucją, obroną\nzamku Świętej Trójcy, jak i całego feudalnego porządku.\njęz.\nint. jęz.\nint.\njęz.\n208 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\n54\n55\n56\n57\n58\n59\n60\n61\n62\n63\n64\n65\n66\n67\n68\n69\n70\n71\n72\n73\n74\n75\n76\n77\n78\n79\n80\n81\n82\n83\n84\n85\n86\n87\n88\n89\nZ pułapką fałszywej idei i zagrożeniem zachodniego racjonalizmu\nmusiał zmierzyć się bohater „Zbrodni i kary” Fiodora Dostojewskiego -\nRodion Raskolnikow. Jego ateizm i zaufanie wobec racjonalizmu\nprzyczyniły się do stworzenia teorii o ludziach zwykłych i niezwykłych.\nPowyższa teoria popchnęła bohatera do popełnienia zbrodni, a tym\nsamym do przeprowadzenia testu, do której z tych grup należy.\nRaskolnikow, chcąc sprawdzić siebie w roli Napoleona, postanawia\nzabić Lichwiarkę. Bohater wierzy w słuszność tego czynu, twierdzi, że\nto jednostkowe poświęcenie uratuje wiele istnień. Wydaje się, że\nRaskolnikow broni siebie jako jednostki, w jego postawie odbija się\nfilozofia Maxa Stirnera - zwolennika skrajnego indywidualizmu, a\ntakże poglądy Kanta, oddzielającego moralność od etyki. Raskolnikow\nnie widzi moralnego zła w swoim czynie. Skrupulatnie sporządzony\nplan,X komplikuje się w momencie, kiedy Raskolnikow jest zmuszony\ndo kolejnego zabójstwa - siostry Alony. Po tej niespodziewanej\nzbrodni bohater popada w obłęd, dręczą go sny, ciało odmawia\nposłuszeństwa, pojawia się gorączka i majaki. Wydaje mu się, że\nwszyscy już wiedzą, że to on jest mordercą. Powoli zanikają wszelkie\nrelacje z rodziną czy przyjaciółmi. Jego psychologiczny portret\nobrazuje wewnętrzną klęskę. Czyn, jakiego dokonał Rodion, zmienił\njego los na zawsze. Bohater, dzięki Soni, przyznaje się jednak do winy,\nrozumie, że musi przyjąć cierpienie, aby się przez nie odkupić.\nPodczas pobytu na Syberii zmartwychwstaje wewnętrznie i widzi\nnadzieję w przetrwaniu kolejnych lat katorgi. Zaczyna rozumieć też,\njak wielką miłością darzy Sonię uosabiającą wiarę.\nDostojewski ukazuje czytelnikom pułapkę skrajnego racjonalizmu\ni błąd w bezmyślnym podążaniu za ideą, z której może człowieka\nuratować tylko wiara w Boga.\nKażdy człowiek, stojąc przed wyborem swojej postawyX ma\npewne, uzasadnione obawy. Bohaterowie literaccy ukazują jednak, że\nżadne skrajności nie przynoszą pozytywnych efektów. Bycie jedynie\nmarzycielem może skończyć się niesamowitym zawodem miłosnym,\njak w przypadku WokulskiegoX czy też zmuszeniem do podjęcia\nnieodwracalnych kroków, jak w przypadku Męża z „Nie-Boskiej\nKomedii”. Natomiast skrajny racjonalizm, fałszywa idea również mogą\nstać się powodem klęski, czego dowodem są losy Raskolnikowa.\njęz.\njęz.\nint.\njęz.\nint.\nint.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 209\n90\n91\n92\nKażda decyzja, jaką człowiek musi podjąć, wiąże się\nz konsekwencjami, dlatego tak ważne jest, by wybory kolejnych\npostaw analizować i bilansować.\n[782 wyrazy]\n1. Spełnienie formalnych warunków polecenia: 1 pkt - wypracowanie w całości\nspełnia formalne warunki:\nnie zawiera błędu kardynalnego\nznajduje się w nim odwołanie do lektury obowiązkowej (Lalki Bolesława Prusa,\noraz Zbrodni i kary Fiodora Dostojewskiego)\nw całości dotyczy problemu wskazanego w poleceniu\njest wypowiedzią argumentacyjną.\n2. Kompetencje literackie i kulturowe: 16 pkt\nutwory przywołane w wypowiedzi zostały w niej wykorzystane w pełni\nfunkcjonalnie; poddana analizie postawa Stanisława Wokulskiego pozwoliła na\nukazanie dwoistości natury bohatera i marzycielskich tendencji, które\ndoprowadziły go do życiowej przegranej; także rzeczowa argumentacja\ndotycząca postawy bohatera Nie-Boskiej Komedii Zygmunta Krasińskiego\nstanowi dobre uzasadnienie podjętej w wypracowaniu problematyki\nfunkcjonalnie wykorzystano konteksty interpretacyjne (historycznoliteracki -\nodwołania do romantyzmu, filozoficzny - pogłębia interpretację postawy\nRaskolnikowa)\nbogata argumentacja\nwypowiedź świadczy o erudycji zdającego.\n3. Kompozycja wypowiedzi\n3a. Struktura wypowiedzi: 3 pkt - elementy treściowe zostały w pracy\nzorganizowane problemowo; podział wypowiedzi poprawny zarówno w skali ogólnej,\njak i w zakresie struktury akapitów.\n3b. Spójność wypowiedzi: 2 pkt - wywód w całości uporządkowany i spójny.\n3c. Styl wypowiedzi: 1 pkt - adekwatny do sytuacji komunikacyjnej, jednorodny.\n4. Język wypowiedzi\n4a. Poprawność językowa: 5 pkt - szeroki zakres środków językowych\n(zróżnicowana składnia, leksyka) umożliwiających pełną i swobodną realizację\ntematu; 9 błędów językowych obniża ostateczną ocenę wypowiedzi.\n4b. Poprawność ortograficzna: 2 pkt - praca bez błędów ortograficznych.\n4c. Poprawność interpunkcyjna: 2 pkt - praca zawiera 7 błędów interpunkcyjnych.\nŁącznie 32 punkty\n210 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nPrzykład 2.\nBłędy\nrzeczowe,\nbłędy\nw kompozycji\nBłędy językowe\n(w tym\nstylistyczne),\nortograficzne\ni interpunkcyjne\nsp.\n01\n02\n03\n04\n05\n06\n07\n08\n09\n10\n11\n12\n13\n14\n15\n16\n17\n18\n19\n20\n21\n22\n23\n24\n25\n26\n27\n28\n29\n30\n31\nW życiu każdego człowieka przychodzi czasX aby dokonać\nważnych wyborów. Decyzji tych jest do podjęcia bardzo wiele. Jedną\nz nich jest wybór postawy życiowej. W tym przypadku bitwa toczy się\npomiędzy trzeźwym racjonalizmem a niepoprawnym marzycielstwem.\nKażda z podjętych decyzji niesie ze sobą określone konsekwencje,\nczasami wpływające na życie człowieka pozytywnie, a niekiedy\nnegatywnie. Zawsze jednak należy liczyć się z tym, że niezależnie od\npodjętych działań, ich skutki wpłyną na nasz ludzki los, a także na\nrelacje z innymi ludźmi. Według mnie wybór postawy życiowej może\nalbo uczynić człowieka szczęśliwym, albo stać się źródłem jego\ncierpienia, jednak w przypadku relacji międzyludzkich zawsze\npowoduje zniszczenia.\nCzęsto pojawiające się w tekstach literackich cierpienie może\nmieć różne przyczyny. Jednak chyba najczęściej wskazywanym\npowodem bólu jest miłość. Jaki wpływ ma zatem wybór postawy\nżyciowej na cierpienie z powodu miłości? Odpowiedzi na to pytanie\nudziela Bolesław Prus w powieści „Lalka”, przedstawiając postać\nStanisława Wokulskiego. Bohater jest reprezentantem obu postaw\nżyciowych. Trzeźwym racjonalizmem cechuje się bowiem jako kupiec,\nktóry w celu zarobienia pieniędzy,X bierze udział w wojnie w Bułgarii,\nnatomiast z drugiej strony stoi niepoprawny marzyciel, człowiek\nszaleńczo zakochany w Izabeli. Na przykładzie Stanisława\nWokulskiego można stwierdzić, że ta część człowieka, którą\nreprezentuje niepoprawny marzycielX jest skazana na cierpienie.\n‿Izabela mimo licznych zalotów bohatera, cały czas go odrzuca,\na nawet okazuje się, że wyśmiewa goX używając języka angielskiego,\nmyśląc, że bohater go nie zna. Wybór zatem postawy niepoprawnego\nmarzyciela jako życiowej postawy przyniosło Wokulskiemu jedynie\ncierpienie i zawód. Jeśli chodzi o relacje z ludźmi, te również się\npogorszyły, o czym świadczy np. rozmowa z Rzeckim, podczas której\nprzyjaciel krytycznie odnosi się do zachowania Stanisława.\nint.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\nint.\njęz.\nint.\nint. jęz. jęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 211\nrzecz.\nsp.\nsp.\nsp.\n32\n33\n34\n35\n36\n37\n38\n39\n40\n41\n42\n43\n44\n45\n46\n47\n48\n49\n50\n51\n52\n53\n54\n55\n56\n57\nObie wyżej wymienione postawy można spotkać również\nw „Przedwiośniu” Stefana Żeromskiego. W tym przypadku\nniepoprawny marzyciel - Seweryn BarykaX zaznał dzięki swoim\npoglądom szczęścia, choć ucierpiały na tym jego relacje z ludźmi,\nnatomiast jego syn - CezaryX będąc trzeźwym racjonalistomX\ndoświadczył cierpienia. Marzycielstwo Seweryna przejawia się w\nprzedstawionym synowi w drodze do polski micie szklanych domów.\nChoć jest to propozycja całkiem nierealna, wypełnia ostatnie chwile\nżycia bohatera wielką radością i napawa entuzjazmem. Dopiero po\nśmierci ojca CezaryX konfrontując mit z rzeczywistościąX nabiera\ninnego spojrzenia na rodzica. Jest to zatem jedyny negatywny skutek\n- utrata szacunku syna - jaki dotknął Seweryna BarykęX i to w\ndodatku po śmierci. Cezary natomiast przyjął postawę racjonalistyX co\nilustruje m.in. scena kończąca powieść, w której bohater maszeruje\nobok robotników podczas protestu.‿ Trzeźwe spojrzenie Cezarego\nuświadomiło mu, że na rozwiązanie obecnych problemów Polski nie\nma dobrego sposobu, ‿a także przysporzyło mu wielu\nnieprzyjemnych sytuacji. Relacje międzyludzkie zostały natomiast\nzniszczone z oczywistych powodów - różnicy poglądów między\nludźmi.\nPodsumowując swoją wypowiedź, uważam, że wybór postawy\nżyciowej ma znaczny wpływ na losy człowiekaX gdyż decyduje o tym,\nczy będzie on szczęśliwy, czy też będzie cierpiał. Stanisław WokulskiX\nprzyjmując postawę marzycielaX nie tylko skazał się na cierpienieX\nale i stracił swe atuty w oczach przyjaciela. Natomiast w przypadku\nSeweryna Baryki prezentowana postawa przyniosła bohaterowi\nszczęście i radość, ‿jednak Cezary odczuł wiele negatywów\nzwiązanych z wyborem swojej drogi. Choć więc wszyscy ludzie muszą\ndokonywać wyborów, można podjąć takie decyzje, które przyniosą\nczłowiekowi szczęście. [505 wyrazów]\njęz. jęz.\nint.\njęz.\nint. ort. int.\nort.\njęz.\nint. int.\njęz. jęz.\nint.\nint.\njęz.\njęz.\nint.\nint.\nint. int.\njęz.\njęz.\njęz. jęz.\n1. Spełnienie formalnych warunków polecenia: 1 pkt - wypracowanie w całości\nspełnia formalne warunki:\nnie zawiera błędu kardynalnego\nznajduje się w nim odwołanie do lektury obowiązkowej (Lalki Bolesława Prusa)\nw całości dotyczy problemu wskazanego w poleceniu\njest wypowiedzią argumentacyjną.\n2. Kompetencje literackie i kulturowe: 8 pkt\n212 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nw pracy wykorzystano funkcjonalnie jeden utwór literacki (Lalkę Bolesława Prusa),\nanaliza relacji Wokulski - Łęcka pozwoliła na rzeczowe wnioskowanie dotyczące\nźródeł klęski bohatera, który uległ marzeniu, drugi utwór (Przedwiośnie Stefana\nŻeromskiego) wykorzystano częściowo funkcjonalnie (brak wyraźnych rozróżnień\nmiędzy postawami racjonalnymi i marzycielstwem, zaburzenia spójności\nw formułowanym wnioskowaniu sprawiają, że nie otrzymujemy klarownego\nwywodu argumentacyjnego w tej części wypowiedzi)\nnie wykorzystano funkcjonalnie kontekstów interpretacyjnych\npowierzchowna argumentacja\nbłąd rzeczowy.\n3. Kompozycja wypowiedzi\n3a. Struktura wypowiedzi: 3 pkt - elementy treściowe zostały w pracy\nzorganizowane problemowo; podział wypowiedzi poprawny zarówno w skali ogólnej,\njak i w zakresie struktury akapitów.\n3b. Spójność wypowiedzi: 2 pkt - wywód w większości uporządkowany i spójny;\n4 zaburzenia spójności wynikające z braku powiązania treści w akapicie.\n3c. Styl wypowiedzi: 1 pkt - adekwatny do sytuacji komunikacyjnej, jednorodny.\n4. Język wypowiedzi\n4a. Poprawność językowa: 0 pkt - zadowalający zakres środków językowych\n(stosowna składnia, leksyka); 24 błędy językowe obniżają ostateczną ocenę\nwypowiedzi.\n4b. Poprawność ortograficzna: 1 pkt - 2 błędy ortograficzne.\n4c. Poprawność interpunkcyjna: 1 pkt - praca zawiera 15 błędów\ninterpunkcyjnych.\nŁącznie\n17 punktów\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 213","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-Temat_1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":206,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/Temat 2","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"Temat 2","points":null,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Temat 2. (0-35)\nJaki wpływ na sposób widzenia świata przez człowieka mają czasy, w których on żyje?\nW pracy odwołaj się do:\nlektury obowiązkowej - wybranej spośród lektur wymienionych w arkuszu\negzaminacyjnym\ninnego utworu literackiego - może to być również utwór poetycki\nwybranych kontekstów.\nWymagania ogólne i szczegółowe\nWykaz wymagań ogólnych i szczegółowych, sprawdzanych w wypracowaniu, znajduje się na\ns. 26-28 Informatora.\nZasady oceniania\nOpis zasad oceniania zadań otwartych rozszerzonej odpowiedzi (wypracowań) znajduje się\nna s. 34-51 Informatora.\nPrzykładowe ocenione rozwiązania\nPrzykład 1.\nBłędy\nrzeczowe,\nbłędy\nw kompozycji\nBłędy językowe\n(w tym\nstylistyczne),\nortograficzne\ni interpunkcyjne\n01\n02\n03\n04\n05\n06\n07\n08\n09\n10\n11\n12\n13\n14\n15\n16\n17\n18\nPercepcja otaczającej człowieka rzeczywistości od\nnajdawniejszych czasów podlegała różnorodnym czynnikom, bowiem\nobraz świata, zakodowany w ludzkiej psychice, kształtują nie tylko\nwłasne doświadczenia człowieka, ale również powszechne we\nwspółczesnych mu czasach nurty światopoglądowe\ni rozpowszechnione schematy myślenia. W wyniku tego jego\nspojrzenie na świat staje się wypadkową oddziaływania tekstów\nkultury, z którymi obcuje, reguł, którym musi się podporządkowaćX\noraz całej otaczającej go codzienności. Te czynniki są ściśle\nuzależnione od epoki, w której żyje człowiek, w związku z tym jego\nświatopogląd jest w dużej mierze produktem jego czasów.\nZjawisko powyższe w ciekawy sposób zilustrował Bolesław Prus\nw utworze „Lalka”. Bohater powieści, Stanisław Wokulski, żyje w XIX\nwieku i zdaje się być w sferze miłości niewolnikiem panujących we\nwspółczesnym mu społeczeństwie konwenansów. Bohater pała\nromantycznym uczuciem do kobiety, ale wybranka serca jest\narystokratką, a sam Wokulski nie jest wysoko urodzony. Doskonale\nwie, nauczyły go tego wiersze Mickiewicza, że w świecie, w którym\njęz.\nint.\njęz. jęz.\n214 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\n19\n20\n21\n22\n23\n24\n25\n26\n27\n28\n29\n30\n31\n32\n33\n34\n35\n36\n37\n38\n39\n40\n41\n42\n43\n44\n45\n46\n47\n48\n49\n50\n51\n52\n53\n54\nżyje, jego związek z ukochaną jest niemal niemożliwy. Przeczuwa, że\npodzieli los bohatera IV części Dziadów, który kochał wielką miłością\npannę, z którą konwenanse nie pozwoliły mu się połączyć. Obu,\nMickiewiczowskiemu bohaterowi w pierwszej połowie XIX wieku,\ni Wokulskiemu, w drugiej tego wieku połowie, romantyczna miłość,\nw zderzeniu ze światem konwenansów, przyniosła jedynie\nrozczarowania i cierpienia. To może wywołać u Wokulskiego jedynie\ngorycz, głęboki żal i poczucie krzywdy. Jako romantyk nie akceptuje\nzasad, które rządzą światem, ale i tak staje się ich ofiarą. Otaczająca\ngo rzeczywistość sprawia na nim wrażenie okrutnej, nieludzkiej, widzi\nw niej ogrom niesprawiedliwości. Próbuje więc targnąć się na swoje\nżycie.\nDziałania bohatera wynikają z wyznawanego, a ukształtowanego\nw jego czasach systemu wartości. Wychowany na romantyzmie, żyje\nw epoce postępu, rozwoju cywilizacyjnego, kultu pracy. Wierzy, że\nszansą na awans społeczny jest zdobycie majątku, a ciężka praca\nwyzwoli go z ograniczeń i konwenansów. Poprzez kult pracy, który\nwyznaje, a który jest efektem zdobytego wykształcenia i obcowania ze\nświatłymi ludźmi swojej epoki, wartościuje ludzi ze względu na\nposiadaną przez nich wewnętrzną energię, chęć działania. Jak widać,\nświatopogląd bohatera ukształtowany jest w dużej mierze przez\nczasy, w których żył: ich rygory społeczne, warunki ekonomiczne\ni ideały, w tym,X nieprzebrzmiałe jeszcze w pełni ideały romantyczne.\nPodobne spojrzenie, bo obrazujące związek sposobu\npostrzegania świata przez bohaterów z czasami, w których przyszło\nim żyć, zaprezentował w swoim dziele „W lepszych czasach” Winston\nGroom. Pisarz przedstawił historię grupy młodych Amerykanów, którzy\nw związku z mającymi miejsce w Wietnamie walkami zostają\nzwerbowani do wojska i wysłani na front. Nie mają żadnego wpływu\nna swój los. Żyjąc w czasach wojny, zmuszeni są do wzięcia w niej\nudziału, niezależnie od swojej woli. Gdy przybywają do Wietnamu,\nstają się świadkami niewyobrażalnego zła. Okrucieństwo i cierpienie\nodciskają na ich psychice piętno. Zaczynają postrzegać świat jako\nmiejsce pełne pułapek, w którym śmierć czyha na każdym kroku; nie\nopuszcza ich poczucie grozy. Z perspektywy osoby, która nie miała\nnigdy styczności z realiami wojny, takie spojrzenie na rzeczywistość\njęz.\njęz.\nint.\njęz.\njęz.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 215\n55\n56\n57\n58\n59\n60\n61\n62\n63\n64\n65\n66\n67\n68\n69\n70\n71\n72\n73\n74\n75\n76\n77\n78\n79\n80\n81\n82\n83\n84\n85\n86\n87\nmoże wydawać się nieuzasadnione czy wręcz absurdalne. Również\nna bohaterach utworu, gdyby żyli w innym miejscu i czasie, nie\nw Ameryce lat 60., sprawiałoby zapewne takie wrażenie. Gdy jednak\nzostali wrzuceni w wir dramatycznych wydarzeń wojny w Wietnamie,\nświat stał się dla nich miejscem kaźni, czymś przypominającym piekło\nna ziemi, a dobro czy szczęścieX kategoriami zbliżonymi do\nabstrakcji.\nWskazany w temacie problem podjął również Andriej Tarkowski\nw filmie „Dziecko wojny”. Tytułowy bohater jest przykładem ofiary\nswojej współczesności. Gdy w trakcie działań militarnych giną jego\nrodzice, świat młodego Iwana zaczyna sprowadzać się do dwóch\nkategorii: ojczyzny, której należy bronićX oraz wroga, najeźdźcy, na\nktórym pragnie zemsty. Ukształtowany w czasach wojnyX chłopiec,X\nnie ma możliwości poznać pokoju. Jego życie zdeterminowane jest\nwydarzeniami II wojny światowej, a psychikę dodatkowo kształtuje\nradziecka propaganda. W efekcie tych wpływów,X bohater, poza\nwyglądem zewnętrznym, w żadnym razie nie przypomina młodego\nczłowieka. Wojna odziera go z niewinności, odbiera mu dzieciństwo,\nw zamian tworząc z niego idealnego żołnierza, dla którego całym\nświatem i najwyższą wartością jest walka z wrogiem. Film pozwala na\npoznanie psychiki Iwana, która zdaje się w pełni ukształtowana przez\nczynniki zewnętrzne. Możemy jedynie domniemywać, jakim\nczłowiekiem byłby, gdyby urodził się w lepszych czasach.\nPodsumowując, sposób widzenia świata przez człowieka wynika\nw głównej mierze z charakteru czasów, w których żyje. Jak ukazano\nwe wspomnianych wyżej tekstach kultury, elementy kształtujące\nświatopogląd to codzienność, zasady, zgodnie z którymi musimy żyć.\nSą one ściśle uzależnione od panujących ideologii, nurtów\nświatopoglądowych i powszechnych sposobów myślenia. Ta korelacja\nna przestrzeni dziejów była ciągle widoczna, choć w różnych czasach\nróżne czynniki były decydujące. Mimo to wpływ ich wszystkich na\nobraz rzeczywistości zawarty w psychice ludzkiej pozostaje\nniezaprzeczalny. [749 wyrazów]\njęz.\nint.\nint.\nint. int.\nint.\njęz.\n216 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\n1. Spełnienie formalnych warunków polecenia: 1 pkt - wypracowanie w całości\nspełnia formalne warunki:\nznajduje się w nim odwołanie do lektury obowiązkowej tj. akapity 2. i 3. zawierają\nanalizę Lalki Bolesława Prusa pod kątem omawianego przez zdającego problemu\nw ujęciu zgodnym z tematem wypracowania;\nw całości dotyczy problemu wskazanego w poleceniu - zdający sformułował\nprzekonanie, że czasy, w których żyje człowiek, mają wpływ na sposób widzenia\nprzez niego świata i uzasadnił swoją opinię;\njest wypowiedzią argumentacyjną - wszystkie akapity są argumentacyjne.\n2. Kompetencje literackie i kulturowe: 16 pkt\ndwa utwory (Lalka B. Prusa i W lepszych czasach W. Grooma) przywołane\nw wypowiedzi zostały w niej wykorzystane w pełni funkcjonalnie; funkcjonalne\nwykorzystanie Lalki osiągnięto dzięki wskazaniu zależności między założeniami\nromantyzmu i pozytywizmu a postawą i postępowaniem Wokulskiego -\ndowiedziono wpływu tych epok na światopogląd bohatera; potwierdzeniem\nfunkcjonalnego wykorzystania powieści W lepszych czasach jest ukazanie\nw wypracowaniu zgubnego wpływu wojny w Wietnamie na postawy młodych ludzi,\nktórych psychika kształtowała się pod wpływem obrazów okrucieństwa\ni wszechobecnego cierpienia, co potwierdza przyjętą tezę\nfunkcjonalne wykorzystanie kontekstów: historycznoliterackiego (odniesienie do\nprogramowych haseł romantyzmu i pozytywizmu) oraz kulturowego (pogłębienie\ninterpretacji oddziaływania wojny na psychikę człowieka poprzez przywołanie filmu\nAndrieja Tarkowskiego Dziecko wojny jako tekstu kultury, który ten problem\nobrazuje)\nargumentacja jest bogata - przeprowadzono wnikliwą analizę problemu, popartą\ntrafnymi przykładami z przywołanych utworów oraz uwzględniającą funkcjonalne\nkonteksty\nWypowiedź świadczy o erudycji zdającego - rozważając problem sformułowany\nw poleceniu, zdający funkcjonalnie wykorzystał wiedzę przedmiotową, tj. wykazał\nsię m.in. znajomością lektury obowiązkowej, wiedzą historycznoliteracką\n(romantyzm i pozytywizm), znajomością sztuki (przywołał film).\n3. Kompozycja wypowiedzi\n3a. Struktura wypowiedzi: 3 pkt - elementy treściowe zostały w pracy\nzorganizowane problemowo; podział wypowiedzi poprawny zarówno w skali ogólnej,\njak i w zakresie struktury akapitów.\n3b. Spójność wypowiedzi: 3 pkt - wywód w całości uporządkowany i spójny.\n3c. Styl wypowiedzi: 1 pkt - adekwatny do sytuacji komunikacyjnej, jednorodny.\n4. Język wypowiedzi\n4a. Poprawność językowa: 5 pkt - szeroki zakres środków językowych\numożliwiających pełną i swobodną realizację tematu: zróżnicowana składnia, tj.\nzastosowanie zdań pojedynczych, zdań złożonych, zdań wielokrotnie złożonych, zdań\nwtrąconych, imiesłowowego równoważnika zdania; zróżnicowana leksyka, tj.\nstosowanie frazeologizmów (np. pałać miłością, targnąć się na swoje życie),\nprecyzyjnego słownictwa (np. percepcja, konwenanse), wskaźników zespolenia tekstu\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 217\n(np. zjawisko powyższe, podobne spojrzenie); 9 błędów językowych obniża ostateczną\nocenę wypowiedzi.\n4b. Poprawność ortograficzna: 2 pkt - praca bez błędów ortograficznych.\n4c. Poprawność interpunkcyjna: 2 pkt - praca zawiera 7 błędów interpunkcyjnych.\nŁącznie 33 punkty\nPrzykład 2.\nBłędy\nrzeczowe,\nbłędy\nw kompozycji\nBłędy językowe\n(w tym\nstylistyczne),\nortograficzne\ni interpunkcyjne\nsp.\nsp.\nsp.\n01\n02\n03\n04\n05\n06\n07\n08\n09\n10\n11\n12\n13\n14\n15\n16\n17\n18\n19\n20\n21\n22\n23\n24\n25\n26\n27\nCzłowiek jest istotą społeczną, dla której niezmiernie ważne są\nrelacje międzyludzkie i kultura. Niewątpliwie wpływ na te aspekty życia\ncodziennego mają wydarzenia historyczne. W literaturze bardzo\nchętnie jest podejmowana tematyka dziejów historycznych, gdyż budzi\nona wiele emocji. Pisarze i poeci ukazują w swych utworach\ncodzienność i uczucia ludzi, ale także tradycję i zwyczaje ówczesnych\nczasów. Czasy te, w których żyją ludzie, mają znaczący wpływ na ich\nświatopogląd, ponieważ stanowi on odzwierciedlenie sytuacji\ncodziennej i wartości moralnych człowieka.\n[ Doświadczenia kształtują postawę jednostki, kreują jego odczucia\noraz pragnienia. Ta sama sytuacja może być zinterpretowana na\nróżne sposoby przez ludzi z innych epok.\n[ W opowiadaniu „Proszę państwa do gazu” T. Borowskiego zostały\nukazane realia życia więźnia obozu koncentracyjnego z czasów II\nwojny światowej. Główny bohater bierze udział w czyszczeniu\nwagonów pociągowych, w których przyjechali ludzie z różnych części\nświata. Mężczyzna odczuwał wstręt i obrzydzenie do przybyłych,\nfekalia, trupy i fetor budziły w nim gniew i pogardę. Bohater chciał jak\nnajszybciej wykonać pracę, dlatego martwe noworodki wyciągał z\nwagonu po kilkaX za malutkie rączki, co dla współczesnego człowieka\njest niedopuszczalne. ‿Zdehumanizowane postępowanie oficerów\ni pomagających im więźniów budzi żal i smutek u ludzi XXI wieku,\na wpływ na to ma sytuacja historyczna - wartości więźniów obozu, dla\nktórych najważniejszym zadaniem było dożyć jutra, wynikają\nz potrzeby zaspokojenia potrzeb fizjologicznych i czysto naturalnych,\nzaś współcześni ludzie mogą sobie pozwolić na rozmyślania\nfilozoficzne czy egzystencjalne z powodu zaspokojenia potrzeb\njęz.\njęz. jęz.\njęz.\njęz.\nint.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\n218 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nsp.\nsp.\nsp.\n28\n29\n30\n31\n32\n33\n34\n35\n36\n37\n38\n39\n40\n41\n42\n43\n44\n45\n46\n47\n48\n49\n50\n51\n52\n53\n54\n55\n56\n57\n58\n59\n60\nniższego rzędu i posiadanej wolności. Ukazana w opowiadaniu klęska\nkultury w zetknięciu z barbarzyństwem i brutalnością rozbudziła\nw człowieku prymitywne zachowania i uczucia. Budowane wartości\nupadły w zetknięciu z głodem i śmiercią. Dla głównego bohatera\nsprzątanie zwłok było tylko pracą zapewniającą mu byt, lecz nie\npotrafił on współczuć osobom przeznaczonym,X do zagazowania, bo\nwynikało to z jego doświadczeń.\n[ Również w „Dziadach” cz. III A. Mickiewicza została podjęta\ntematyka sytuacji człowieka w świecie. ‿Ukazana martyrologia\nPolaków wynika z działań zaborców, którzy za wszelką cenę chcą\nzlikwidować naród polski. Mickiewicz w tym dziele wykreował\nmesjanistyczną koncepcję narodu - PolskaX jako naród wybranyX\numrze w męce jak Chrystus, lecz odrodzi się w chwale. Ówcześni\nludzie żyli dzięki temu nadzieją, mieli ochotę do życia i walki za\nojczyznę. Patriotyczne podejście ludzi do rzeczywistości stanowiło\nwartość, sens ich egzystencji. Pesymistyczny nastrój wywołany\nodebraniem wolności ukochanego kraju został zastąpiony przez\nnadzieję i optymistyczną wizję przyszłości. Polacy z pewnością byli\nrozgoryczeni, mieli poczucie niesprawiedliwości i żalu do Boga,\ndlatego Konrad postanawia zbuntować się przeciwko niemu i wziąć\nsprawy we własne ręce, zawalczyć o kraj. Nie boi się on konsekwencji\nbuntu wobec Boga, twierdzi nawet, że Bóg zostawił Polskę, dlatego\nKonrad postanawia wziąć jarzmo cierpienia na własne barki i wyzwolić\nnaród. Bezwarunkowa miłość jednostki do ojczyzny wynikła z utraty\npaństwa i braku wolności, podczas gdy współcześni obywatele nie\npotrafią docenić dobrobytu i dobrej sytuacji politycznej państwa.\nNegatywne wydarzenia historyczne budzą w ludziach prawdziwe\nemocje, sprawiają, że ludzie odczuwają mocniej i głębiej brutalną\nrzeczywistość w porównaniu ze współczesną stabilizacją i harmonią.\nPrawda jest taka, że ludzie nie potrafią docenić czegoś, dopóki tego\nnie stracą. ‿Doświadczenia kreują ludzki światopogląd i system\naksjologiczny, determinują jego pragnienia i charakter. Człowiek nie\npotrafi żyć obok historii, bo jest on jej częścią i twórcą. [520 wyrazów]\njęz.\njęz.\nint. jęz.\njęz.\nint. int.\njęz.\nort. jęz. jęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 219\n1. Spełnienie formalnych warunków polecenia: 1 pkt - wypracowanie w całości\nspełnia formalne warunki:\nznajduje się w nim odwołanie do lektury obowiązkowej (Proszę państwa do gazu\nTadeusza Borowskiego oraz Dziadów cz. III Adama Mickiewicza)\nw całości dotyczy problemu wskazanego w poleceniu\njest wypowiedzią argumentacyjną.\n2. Kompetencje literackie i kulturowe: 10 pkt\nopowiadanie Borowskiego Proszę państwa do gazu zostało wykorzystane\nw wypowiedzi w pełni funkcjonalnie jako podstawa argumentacji dotyczącej\nwpływu trudnej sytuacji obozowej na postawy ludzi, zatracenie podstawowych\nzasad moralnych; częściowo funkcjonalnie została wykorzystana problematyka\nDziadów cz. III Mickiewicza -w wypowiedzi został wskazany związek między ideą\nmesjanizmu a postawą patriotyczną, ale powiązanie między mesjanistyczną wizją\nPolski a buntem Konrada wobec Boga jest niespójne, co nie pozwala zdającemu\nna pełną rzeczową argumentację powiązaną z tezą\nczęściowo funkcjonalnie wykorzystano kontekst historycznoliteracki (obecność\nmesjanizmu w literaturze romantycznej)\npowierzchowna argumentacja.\n3. Kompozycja wypowiedzi\n3a. Struktura wypowiedzi: 2 pkt - usterki w podziale tekstu zarówno w skali ogólnej,\njak i w zakresie struktury akapitów.\n3b. Spójność wypowiedzi: 1 pkt - w wypowiedzi występuje 6 zaburzeń spójności\nwynikających z braku powiązania treści w akapicie i między akapitami.\n3c. Styl wypowiedzi: 1 pkt - adekwatny do sytuacji komunikacyjnej, jednorodny.\n4. Język wypowiedzi\n4a. Poprawność językowa: 2 pkt - szeroki zakres środków językowych\n(zróżnicowana składnia, leksyka) umożliwiających pełną i swobodną realizację\ntematu; 20 błędów językowych obniża ostateczną ocenę wypowiedzi.\n4b. Poprawność ortograficzna: 2 pkt - praca zawiera 1 błąd ortograficzny.\n4c. Poprawność interpunkcyjna: 2 pkt - praca zawiera 4 błędy interpunkcyjne.\nŁącznie\n21 punktów\n220 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-Temat_2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":213,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/Temat 3","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"Temat 3","points":null,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Temat 3. (0-35)\nMelancholia - choroba duszy, motywacja do działania? Różne oblicza nudy\nw literaturze.\nW pracy odwołaj się do:\nlektury obowiązkowej - wybranej spośród lektur wymienionych w arkuszu\negzaminacyjnym\ninnego utworu literackiego - może to być również utwór poetycki\nwybranych kontekstów.\nWymagania ogólne i szczegółowe\nWykaz wymagań ogólnych i szczegółowych, sprawdzanych w wypracowaniu, znajduje się na\ns. 26-28 Informatora.\nZasady oceniania\nOpis zasad oceniania zadań otwartych rozszerzonej odpowiedzi (wypracowań) znajduje się\nna s. 34-51 Informatora.\nPrzykładowe ocenione rozwiązania\nPrzykład 1.\nBłędy\nrzeczowe,\nbłędy\nw kompozycji\nBłędy językowe\n(w tym\nstylistyczne),\nortograficzne\ni interpunkcyjne\n01\n02\n03\n04\n05\n06\n07\n08\n09\n10\n11\n12\n13\n14\n15\n16\n17\n18\nNuda towarzyszy nam niemal codziennie: w szkole, kiedy lekcja\nnie jest interesująca, podczas rodzinnego spotkania, kiedy ciotki\ni wujkowie opowiadają stare, wielokrotnie słyszane historie, w domu.\nWyzwala w nas często trudne do opisania emocje. Sprawia nawet, że\npogrążamy się w smutku i znużeniu. Nuda często prowadzi do\nmelancholii, czasem również do choroby duszy. Nie motywuje do\ndziałania. Literatura przedstawia różne jej oblicza: od apatii, bierności,\naż do depresji.\nCiągłe powtarzanie tych samych czynności sprawia, że stają się\nzwyczajnie nudne. Pojawia się rutyna. Taki właśnie efekt znudzenia\ncodziennością obserwujemy w zachowaniu ludowej bohaterki, Zosi,\njednego z duchów przywołanych w II części „Dziadów” Adama\nMickiewicza. Zosia cierpi z powodu braku nowych doświadczeń,\no czym świadczą słowa: „Przecież nie wiem, skąd ta nuda: \\\nWyglądam kogoś za każdym szelestem, \\ Ach, i zawsze sama\njestem!”. Dziewczynie po śmierci brakuje chłopców, którzy ją kiedyś\nadorowali. Teraz jest pogrążona w melancholii, samotności. Nikt się\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 221\n19\n20\n21\n22\n23\n24\n25\n26\n27\n28\n29\n30\n31\n32\n33\n34\n35\n36\n37\n38\n39\n40\n41\n42\n43\n44\n45\n46\n47\n48\n49\n50\n51\n52\n53\n54\no nią nie troszczy. Tę rutynę trudno jest jej przełamać bez pomocy\nz zewnątrz.\nPodobna sytuacja zachodzi w przypadku dzieci - Józia i Rózi.\nMają dość nużącej beztroski:\n„Zbytkiem słodyczy na ziemi \\ Jesteśmy nieszczęśliwemi.”\nPrzyczyną nudy może więc być zarówno niedostatek, jak\ni nadmiar czegoś. Mimo że czas „Aniołków” jest urozmaicony,\nwszystko wydaje się przewidywalne, a co za tym idzie - nieciekawe:\n„Lecz choć wszystkiego dostatek, \\ Dręczy nas nuda i trwoga.”\nZarówno dzieci, jak i Zosia, chociaż z różnych etycznych\npowodów, znajdują się w zawieszeniu między światami, gdzie panują\nnuda i melancholia, będące konsekwencjami postaw i okoliczności,\njakie miały miejsce za życia bohaterów: niezaznania cierpienia,\nlekceważenia miłości. Myślenie to, wywiedzione z ludowej moralności,\npokazuje nudę jako stan sprzeczny z pełnią człowieczeństwa.\nDo pewnego stopnia podobnych przyczyn znudzenia możemy\ndoszukiwać się w sytuacji Izabeli Łęckiej, bohaterki „Lalki” Bolesława\nPrusa. Dochodzą do nich powody wynikające z uwarunkowań\nspołecznych. Przygnębienie Izabeli związane jest z rutyną\ncodzienności panny z wyższych sfer (krytycznie przedstawionych\nw powieści), niedocenianiem pracy jako lekarstwa na nudę, wreszcie\nnieprzystawaniem marzeń (jak tego o miłości Apollina) zepsutej\narystokratki do rzeczywistości. Jej apatia ma swoje źródło w miałkiej,\negocentrycznej, pozbawionej głębszego sensu egzystencji, typowej,\nwg Prusa, dla wielu ludzi z tej sfery. Wartość życia panny Łęckiej\nzdaje się zależeć od ilości adoratorów i pozycji w salonach\narystokracji. Jest jak porcelanowa lalka bez uczuć, a melancholia\nw końcu staje się chorobą jej duszy, z czego sama nie zdaje sobie\nsprawy, ale zatruwała nią otoczenie. Takie postawy znudzonych\nżyciem arystokratów możemy obserwować także w innych\npowieściach pozytywistycznych. To na przykład Zygmunt Korczyński\ni Teofil Różyc w „Nad Niemnem” Elizy Orzeszkowej, kontestujący\nwszystko, co ich otacza, ze wszystkiego niezadowoleni. Tak\nwykreowani bohaterowie stanowią przeciwieństwo rzutkich,\nhołdujących pracy i obowiązkom bohaterów tych powieści (Stanisława\nWokulskiego, Heleny Stawskiej w „Lalce”,X czy Jana Bohatyrowicza\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\nint.\n222 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\n55\n56\n57\n58\n59\n60\n61\n62\n63\n64\n65\n66\n67\n68\n69\n70\n71\n72\n73\n74\n75\n76\n77\n78\n79\n80\nw „Nad Niemnem”). Ich znudzenie życiem w takim zestawieniu\nuświadamia czytelnikowi destrukcyjny wpływ melancholii na człowieka\ni jego stosunek do świata.\nMarazm, poczucie bezsensu życia miewały też źródła\nświatopoglądowe (schopenhaueryzm) i towarzyszyły na przykład\nmłodopolskim dekadentom. W połączeniu z końcem wieku,\nniepewnością jutra wywoływały stan przygnębienia. Widać to między\ninnymi w wierszu „Deszcz jesienny” Leopolda Staffa. Nastrój\nbudowany jest w tekście poprzez powtarzający się motyw jesiennego\ndeszczu. Jednostajność, dekadencka nastrojowość pogłębiają\npoczucie bezsensu życia i ilustrują chorobę duszy. Brak miłości\ni przygnębienie rysują przed oczami bohatera lirycznego świat\nw czarnych barwach. Melancholia jest wszechogarniająca; ze stanu\nnudy, beznadziejności istnienia nie ma ucieczki. Choroba duszy\nczłowieka końca XIX wieku powoduje, że jest samotny:\n„Ktoś dziś mnie opuścił w ten chmurny dzień słotny\nKto? Nie wiem Ktoś odszedł i jestem samotny ”\nBohater liryczny wiersza stanowi jedność z otaczającą go\nrzeczywistością. Nuda w wierszu „Deszcz jesienny” obezwładnia,\nzabiera nadzieję, zamyka w marazmie.\nPodsumowując, nuda potrafi przybierać różne formy: od\nniegroźnego, chwilowego rozdrażnienia, przez melancholię, aż po\npoważną chorobę duszy. Okazuje się, że nudę wywołują różne\nprzyczyny, wydawałoby się, że nie ma między nimi niczego\nzbieżnego. Stan ten może dotykać zarówno tych, którzy żyją\nw dostatku i komforcie, jak i tych, którym brakuje wszystkiego.\n[645 wyrazów]\njęz.\njęz.\n1. Spełnienie formalnych warunków polecenia: 1 pkt - wypracowanie w całości\nspełnia formalne warunki:\nznajduje się w nim odwołanie do lektury obowiązkowej (Lalki Bolesława Prusa,\nDziadów cz. II Adama Mickiewicza)\nw całości dotyczy problemu wskazanego w poleceniu\njest wypowiedzią argumentacyjną\nnie zawiera błędu kardynalnego.\n2. Kompetencje literackie i kulturowe: 16 pkt\nw wypracowaniu wykorzystano w pełni funkcjonalnie Lalkę Bolesława Prusa\n(funkcjonalna analiza postawy Izabeli Łęckiej, określenie przyczyn nudy, która\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 223\npanuje w życiu kobiety, wnioskowanie argumentacyjne dotyczące postawy i stanu\nemocjonalnego bohaterki powieści Prusa), również w pełni funkcjonalnie\nwykorzystano odniesienie do Dziadów cz. II (funkcjonalna analiza przyczyn nudy\nu wybranych postaci dramatu)\nfunkcjonalnie wykorzystany kontekst literacki (problematyka wiersza Leopolda\nStaffa Deszcz jesienny) oraz historycznoliteracki - odniesienie do dekadentyzmu\njako postawy towarzyszącej człowiekowi końca wieku XIX)\nbogata argumentacja\nfunkcjonalność omówionych dzieł literackich oraz kontekstu interpretacyjnego\nświadczą o erudycji zdającego.\n3. Kompozycja wypowiedzi\n3a. Struktura wypowiedzi: 3 pkt - elementy treściowe zostały w całej pracy\nzorganizowane problemowo; podział wypowiedzi poprawny zarówno w skali ogólnej,\njak i w zakresie struktury akapitów; zamysł kompozycyjny zrealizowany w sposób\nwyrazisty i konsekwentny.\n3b. Spójność wypowiedzi: 3 pkt - wywód w całości uporządkowany i spójny.\n3c. Styl wypowiedzi: 1 pkt - adekwatny do sytuacji komunikacyjnej, jednorodny.\n4. Język wypowiedzi\n4a. Poprawność językowa: 6 pkt - szeroki zakres środków językowych\n(zróżnicowana składnia, leksyka) umożliwiających pełną i swobodną realizację\ntematu; 6 błędów językowych obniża ostateczną ocenę wypowiedzi.\n4b. Poprawność ortograficzna: 2 pkt - praca bez błędów ortograficznych.\n4c. Poprawność interpunkcyjna: 2 pkt - praca zawiera 1 błąd interpunkcyjny.\nŁącznie\n34 punkty\nPrzykład 2.\nBłędy\nrzeczowe,\nbłędy\nw kompozycji\nBłędy językowe\n(w tym\nstylistyczne),\nortograficzne\ni interpunkcyjne\n01\n02\n03\n04\n05\n06\n07\n08\n09\n10\n11\nWszystkie emocjeX targające bohaterem od wewnątrz, stanowią\nuzasadnione źródło pobudek do podejmowanych działań. Jednak\nczym jest dla niego melancholia, która wprawia w stan zawieszenia?\nCzy może być również motywacją, czy wręcz przeciwnie - podjęcie\nsię czynów może zachodzić tylko i wyłącznie po wyrwaniu się\nz impasu? Literatura przedstawia sentymentalność niejednoznacznie,\nwszakże jedno nie wyklucza drugiego, natomiast, jeśli melancholia już\nskłania do działania, nie są to czyny, które miałyby zmienić bieg spraw\nna lepsze.\nPowszechny obraz nostalgii skłania się ku definicji choroby duszy.\nCzłowiek oceniony na podstawie zachowania, który nie daje po sobie\nint. jęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\n224 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nsp.\nsp.\n12\n13\n14\n15\n16\n17\n18\n19\n20\n21\n22\n23\n24\n25\n26\n27\n28\n29\n30\n31\n32\n33\n34\n35\n36\n37\n38\n39\n40\n41\n42\n43\n44\n45\n46\n47\nznać chęci do życia, słusznie uważany jest za chorego, aczkolwiek\nniewątpliwie uzasadniony jest wzajemny wpływ na siebie ciała i duszy.\nNa tej podstawie można wywnioskować, że wszelkie boleści duszy,X\npowodują negatywne skutki zachodzące w ciele, ale równie ważne\njest to, że skutki mogą przekładać się na działania.\nDowodem tego w literaturze jest Raskolnikow ze „Zbrodni i kary”\nFiodora Dostojewskiego. Procesy zachodzące w jego umyśle skłoniły\ngo do wdrożenia w rzeczywistość określonego celu. Miało to odbicie\nrównież na jego zdrowiu. Raskolnikow całymi dniami spał, nie\nopuszczał pokoju i dolegała mu gorączka. Jego melancholiaX\ntowarzysząca mu przed zabójstwem lichwiarki, była swoistą\nmotywacją do działania. Bohater pogrążający się w apatii, snujący się\ncałymi godzinami po nabrzeżach Newy, nieznajdujący dla siebie\nmiejsca, zaczyna popadać w swoisty obłęd, a ten stan sprzyja\npodejmowaniu decyzji o zabójstwie i wcieleniu w życie poglądów\no wyższości jednych i niższości innych ludzi. Prześladujące myśli nie\npozwoliły mu kontynuować dotychczasowego życia bez\nrozstrzygnięcia targającego nim dylematu. Niezaprzeczalnie jego stan\nbył nade wszystko chorobą duszy, do której doprowadziła\nmelancholia.\n[ Niewątpliwie melancholia w kontekście słabości doskwiera\nWerterowi z „Cierpień młodego Wertera” Johanna Wolfganga von\nGoethego. Podobnie jak Raskolnikow, Werter jest zmuszony do\npodjęcia nieodwracalnych decyzji, natomiast w przeciwieństwie do\n„Zbrodni i kary” Werter przez długi czas pozostaje bierny, więc stan\njego duszy nie stanowił motywacji do żadnego działania, które\nmogłoby przynieść pozytywne konsekwencje.\n[ Frustracja była nieodłącznym elementem życia tytułowej „Pani\nBovary” Gustawa Flauberta. Główna bohaterka trwała\nw nieszczęśliwym związku, popadała w romanse, które stanowiły dla\nniej iluzję szczęścia, lecz płomień fascynacji wypalał się tak szybko,\njak powstawał. Pełna sprzeczności Pani Bovary była nieustannie\nobciążona poczuciem niespełnienia i brakowało jej choć iskry nadziei\nna szczęśliwy obrót spraw. Życie w ciągłym letargu wykańczało ją od\nśrodka i miało swoje odbicie na jej najbliższych.\njęz.\nint.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\nint.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 225\n48\n49\n50\n51\n52\n53\n54\nRozważając wszystkie argumenty, melancholia nie\nbezpodstawnie jest przedstawiona w literaturze jako choroba duszy.\nW żadnym z przypadków nie przyniosła pozytywnych skutków. Nie\npchnęła do działania żadnego z bohaterów, lecz tylko pogłębiała ich\nproblemową sytuację. Melancholia doprowadziła do zgubnych działań,\nwięc nie może stanowić źródła motywacji, która jest zachęceniem do\nrozwijających czynów. [431 wyrazów]\njęz. ort.\njęz.\njęz.\njęz.\n1. Spełnienie formalnych warunków polecenia: 1 pkt - wypracowanie spełnia\nformalne warunki:\nznajduje się w nim odwołanie do lektury obowiązkowej (Zbrodni i kary Fiodora\nDostojewskiego)\nw całości dotyczy problemu wskazanego w poleceniu\nw przeważającej części jest wypowiedzią argumentacyjną\nnie zawiera kardynalnego błędu rzeczowego.\n2. Kompetencje literackie i kulturowe: 11 pkt\nw wypracowaniu wykorzystano w pełni funkcjonalnie Zbrodnię i karę Fiodora\nDostojewskiego (funkcjonalna analiza postawy Raskolnikowa, wskazanie\ni uzasadnienie skutków melancholii bohatera; wnioskowanie argumentacyjne\ndotyczące postawy i stanu emocjonalnego Raskolnikowa); częściowo\nfunkcjonalnie wykorzystano odniesienie do Cierpień młodego Wertera\nJ.W. Goethego (powierzchowna analiza postawy Wertera, brak spójnej\nargumentacji)\nfunkcjonalnie wykorzystano jeden kontekst (kontekst literacki stanowi odwołanie\ndo postawy Emmy, bohaterki Pani Bovary Gustawa Flauberta)\nzadowalająca argumentacja.\n3. Kompozycja wypowiedzi\n3a. Struktura wypowiedzi: 2 pkt - elementy treściowe zostały w pracy\nzorganizowane częściowo problemowo, częściowo wyłącznie pod względem\nformalnym, linearnie z zachowaniem następstwa omawianych utworów.\n3b. Spójność wypowiedzi: 3 pkt - wypowiedź w całości jest spójna, 2 zaburzenia\nspójności w połączeniach między akapitami.\n3c. Styl wypowiedzi: 1 pkt - adekwatny do sytuacji komunikacyjnej, jednorodny.\n4. Język wypowiedzi\n4a. Poprawność językowa: 0 pkt - zadowalający zakres środków językowych\n(składnia i leksyka odpowiednie do realizacji tematu); 23 błędy językowe obniżają\nostateczną ocenę wypowiedzi.\n4b. Poprawność ortograficzna: 2 pkt - praca zawiera 1 błąd ortograficzny.\n4c. Poprawność interpunkcyjna: 2 pkt - praca zawiera 3 błędy interpunkcyjne.\nŁącznie\n22 punkty\n226 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-Temat_3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":220,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/Temat 4","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"Temat 4","points":null,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Temat 4. (0-35)\nRóżne postawy ludzi wobec własnych błędów.\nW pracy odwołaj się do:\nlektury obowiązkowej - wybranej spośród lektur wymienionych w arkuszu\negzaminacyjnym\ninnego utworu literackiego - może to być również utwór poetycki\nwybranych kontekstów.\nWymagania ogólne i szczegółowe\nWykaz wymagań ogólnych i szczegółowych, sprawdzanych w wypracowaniu, znajduje się na\ns. 26-28 Informatora.\nZasady oceniania\nOpis zasad oceniania zadań otwartych rozszerzonej odpowiedzi (wypracowań) znajduje się\nna s. 34-51 Informatora.\nPrzykładowe ocenione rozwiązania\nPrzykład 1.\nBłędy\nrzeczowe,\nbłędy\nw kompozycji\nBłędy językowe\n(w tym\nstylistyczne),\nortograficzne\ni interpunkcyjne\nsp.\n01\n02\n03\n04\n05\n06\n07\n08\n09\n10\n11\n12\n13\n14\n15\n16\n17\n18\n19\nKażdy z nas popełnia w życiu błędy. Jesteśmy ludźmi, więc jest to\nw pełni normalne, jednakże przyjmujemy wobec nich różne postawy.\nNiektórzy się na nich uczą i są one powodem ich przemiany. W wielu\nludziach niestety ta przemiana nie następuje.\nBohaterem, który zmienił swoje postępowanie i chciał naprawić\npopełnione przez siebie błędy, jest Soplica z utworu Adama\nMickiewicza pt. „Pan Tadeusz”. Jacek, po tym jak postrzelił Horeszkę,\nuznany był za zdrajcę. Ludzie myśleli także, że współpracował on\nz moskalami. BohaterX chcąc zadośćuczynić za popełnione błędyX\nprzechodzi przemianę w księdza Robaka. Służy w wielu\nbitwachX walczy o wyzwolenie ojczyzny. Kiedy powraca do rodzinnej\nmiejscowościX wspiera mieszkańców, jak tylko może. Zostaje\npostrzelony w czasie bitwy, kiedy ratuje życie hrabiego. Ostatecznie\numiera, ale wcześniej spowiada się, a jego winy zostają mu\nwybaczone. Ukazuje nam postawę człowieka, który zdaje sobie\nsprawę z własnych błędów. Na ich podstawie się uczy i zmienia na\nlepsze.\nW utworze Henryka Sienkiewicza „Potop” Kmicic przyjmuje\npodobną postawę. Z awanturnika i osoby lekkomyślnej pod wpływem\nort. int. int.\nint.\nint.\njęz.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 227\n20\n21\n22\n23\n24\n25\n26\n27\n28\n29\n30\n31\n32\n33\n34\n35\n36\n37\n38\n39\n40\n41\nswojego błędu się zmienia. Okazuje się wsparciem i ogromną pomocą\nw obronie ojczyzny. Wykazał się ogromną odwagą i poświęceniem.\nBłędy zostają mu wybaczone, a ukochana Oleńka zgadza się po tej\nrehabilitacji zostać jego żoną.\nBohaterem, który przyjmuje inną postawę niż poprzedni, jest\ntytułowa postać utworu Wiliama Szekspira pt. „Makbet”. Po\npopełnieniu pierwszej zbrodni, czyli zabiciu króla, Makbet nie\nprzechodzi przemiany, ale jeszcze bardziej się w tym błędzie zapętla.\nZbrodnia ta,X ciągnie za sobą następne i następne, a bohater mimo\ntego, że uświadomił sobie, że źle postępujeX nie jest w stanie nic\nz tym zrobić. Ma świadomość, że nie uda mu się już z tego błędnego\nkoła wyjść. Uważa, że musi dokończyć to, co zaczął. Prowadzi go to\njednak do zguby.\nLudzie wobec własnych błędów przyjmują różne postawy.\nPowinny nas one motywować do zmian i chęci poprawy. Dla\nniektórych jednak,X są one powodem upadku i zapętlenia się w złym.\nJednak mimo tej chwilowej niemocy,X powinniśmy się podnieść i iść\nprzez życie dalej z naukąX jaką z danej porażki wynieśliśmy.\nPodsumowując dotychczasowe rozważania, stwierdzam, że\nludzie przyjmują różne postawy wobec własnych błędów. U niektórych\nsą one powodem ich zmiany na lepsze i chęci poprawy, a dla\nniektórych są przyczyną upadku czy zguby. [365 wyrazów]\njęz.\njęz.\nint.\njęz. int.\njęz.\nint.\nint.\nint.\n1. Spełnienie formalnych warunków polecenia: 1 pkt - wypracowanie spełnia\nformalne warunki:\nznajduje się w nim odwołanie do lektury obowiązkowej (Makbeta Williama\nSzekspira)\nw całości dotyczy problemu wskazanego w poleceniu\njest wypowiedzią argumentacyjną\nnie zawiera kardynalnego błędu rzeczowego.\n2. Kompetencje literackie i kulturowe: 15 pkt\nw wypracowaniu wykorzystano w pełni funkcjonalnie Pana Tadeusza Adama\nMickiewicza (funkcjonalna analiza postawy Jacka Soplicy wobec popełnionych\nbłędów - przemiana bohatera) oraz Makbeta Williama Szekspira (funkcjonalna\nanaliza postawy tytułowego bohatera tragedii - pokazanie, że popełnienie zbrodni\npoprowadziło bohatera do kolejnych)\nfunkcjonalnie wykorzystano jeden kontekst (kontekst literacki stanowi odwołanie\ndo postawy Kmicica z Potopu Henryka Sienkiewicza)\nzadowalająca argumentacja.\n228 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\n3. Kompozycja wypowiedzi\n3a. Struktura wypowiedzi: 3 pkt - elementy treściowe zostały w pracy\nzorganizowane problemowo.\n3b. Spójność wypowiedzi: 3 pkt - wypowiedź w całości jest spójna.\n3c. Styl wypowiedzi: 1 pkt - adekwatny do sytuacji komunikacyjnej, jednorodny.\n4. Język wypowiedzi\n4a. Poprawność językowa: 6 pkt - zadowalający zakres środków językowych\n(składnia i leksyka odpowiednie do realizacji tematu); 5 błędów językowych.\n4b. Poprawność ortograficzna: 2 pkt - praca zawiera 1 błąd ortograficzny.\n4c. Poprawność interpunkcyjna: 1 pkt - praca zawiera 9 błędów interpunkcyjnych.\nŁącznie\n32 punkty\nPrzykład 2.\nBłędy\nrzeczowe,\nbłędy\nw kompozycji\nBłędy językowe\n(w tym\nstylistyczne),\nortograficzne\ni interpunkcyjne\nsp.\nsp.\nsp.\nsp.\n01\n02\n03\n04\n05\n06\n07\n08\n09\n10\n11\n12\n13\n14\n15\n16\n17\n18\n19\n20\n21\n22\nBłędy są nieodłącznym elementem życia ludzi. Każdy człowiek je\npopełnia, jednak to od niego zależyX jaką naukę z nich wyciągnie.\nCzęść społeczeństwa jest przekonana o swej nieomylności i w ogóle\nnie uważa, że może zrobić coś złego lub nieprawidłowego. Takim\nludziom bardzo trudno udowodnić ich winę. Z kolei inne osoby nie\nmają problemów, aby przyznać się do własnych błędów. Nie jest to\nprzyjemne uczucie, gdy człowiek żył w błędnym przekonaniu,\na następnie musi się jeszcze z nim zmierzyć. Jednak mimo wszystko\nuważam, że każdy człowiek na końcu zrozumie, jakie popełnił błędy.\n[Osoba, która jest zaślepiona ważnym dla niej celem, nie jest\nw stanie dostrzec przez siebie wagi popełnionych czynów. Nie zawsze\nsą one słuszne, dlatego zdanie sobie sprawy z nich bywa\nwstrząsające. W takiej sytuacji znalazł się Kreon w utworze\n„Antygona” Sofoklesa. ‿Nowy władca chciał być sprawiedliwy i dobry\ndla swojego społeczeństwa. Jedynym błędemX jaki popełnił, to była\nzmiana prawa władzy, która kolidowała z prawem boskim, bardzo\nprzestrzeganym w starożytności. Kreon nie wiedział, że to był błąd.\nUświadomił to sobie dopiero w tragicznym rozpoznaniu, kiedy lud\nzaczął się burzyć i buntować. Zrozumiał swój błąd za późno, jednak\nw ostateczności podszedł do niego z pokorą.‿ Każdy władca lub król\nchce jak najlepiej dla swojego królestwa.‿ Robią wszystko, co w ich\nint.\njęz.\njęz.\nint. jęz.\njęz.\njęz.\njęz.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 229\nsp. rzecz.\nrzecz\n23\n24\n25\n26\n27\n28\n29\n30\n31\n32\n33\n34\n35\n36\nmocy, aby tak było, dlatego zdarza im się popełniać błędy. Dobry\nwładca zawsze się do nich przyzna, jak Kreon.\n[W podobnej sytuacji znalazł się główny bohater „Zemsty i kary”\nFiodora Dostojewskiego. Raskolnikow, który był tak bardzo\nzaślepionym własnym celem, zabił lichwiarkę i jej siostrę. Długo\nzmagał się z poczuciem winy, aż w końcu zrozumiał swój błąd.\nNiełatwo było mu się do niego przyznać, jednak zrobił to i odbył\nnależną karę. Nie wszyscy zbrodniarze są w stanie powiedzieć, że\npopełnili błąd, mimo że zdają sobie z niego sprawę. Pokazują tym\nsamym swoje tchórzostwo. RaskolnikowX przyznając się i rozumiejąc\nwłasny błąd, wykazuje się odważną i pokorną postawą.\nPodsumowując, ludzie popełniają błędy, ale są w stanie je\nzauważyć i naprawić. W zasadzie to dobrze, że człowiek je robi,\nponieważ są one dla niego nauką na całe życie. Jest to ludzka rzecz,\nbo nikt nie jest idealny. [352 wyrazy]\njęz.\nint.\n1. Spełnienie formalnych warunków polecenia: 1 pkt - wypracowanie spełnia\nformalne warunki:\nznajduje się w nim odwołanie do lektury obowiązkowej (Antygony Sofoklesa,\nMakbeta Williama Szekspira)\ndotyczy problemu wskazanego w poleceniu\njest wypowiedzią argumentacyjną\nnie zawiera kardynalnego błędu rzeczowego.\n2. Kompetencje literackie i kulturowe: 7 pkt\nw wypracowaniu wykorzystano w pełni funkcjonalnie Antygonę Sofoklesa\n(funkcjonalna analiza postawy Kreona wobec popełnionych błędów); częściowo\nfunkcjonalnie wykorzystano Zbrodnię i karę (analiza postawy Raskolnikowa\nzawiera uproszczenia i błędy rzeczowe)\nw pracy nie wykorzystano kontekstu\npowierzchowna argumentacja\n2 błędy rzeczowe obniżają punktację w tym kryterium.\n3. Kompozycja wypowiedzi\n3a. Struktura wypowiedzi: 1 pkt - w pracy podjęto próbę organizacji elementów\ntreściowych wypowiedzi problemowo; usterki w podziale wypowiedzi w skali ogólnej -\nzakończenie za krótkie w stosunku do rozwinięcia i wstępu.\n3b. Spójność wypowiedzi: 1 pkt - zakończenie pracy nie jest treściowo spójne\nz zasadniczą częścią wypracowania, ponieważ we wstępie napisano, że błędy można\nnaprawić, ale omawiane w rozwinięciu przykłady bohaterów tego nie potwierdzają;\n5 błędów w spójności.\n3c. Styl wypowiedzi: 1 pkt - adekwatny do sytuacji komunikacyjnej, jednorodny.\n230 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\n4. Język wypowiedzi\n4a. Poprawność językowa: 5 pkt - zadowalający zakres środków językowych\n(składnia i leksyka odpowiednie do realizacji tematu); 7 błędów językowych.\n4b. Poprawność ortograficzna: 2 pkt - praca nie zawiera błędów ortograficznych.\n4c. Poprawność interpunkcyjna: 2 pkt - praca zawiera 3 błędy interpunkcyjne.\nŁącznie\n20 punktów\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 231","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-Temat_4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":226,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad/Temat 5","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy","number":"Temat 5","points":null,"ptype":"closed","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2025,"month":null,"level":null,"text":"Temat 5. (0-35)\nPoświęcenie się dla idei a osobiste szczęście.\nW pracy odwołaj się do:\nlektury obowiązkowej - wybranej spośród lektur wymienionych w arkuszu\negzaminacyjnym\ninnego utworu literackiego - może to być również utwór poetycki\nwybranych kontekstów.\nWymagania ogólne i szczegółowe\nWykaz wymagań ogólnych i szczegółowych, sprawdzanych w wypracowaniu, znajduje się na\ns. 26-28 Informatora.\nZasady oceniania\nOpis zasad oceniania zadań otwartych rozszerzonej odpowiedzi (wypracowań) znajduje się\nna s. 34-51 Informatora.\nPrzykładowe ocenione rozwiązania\nPrzykład 1.\nBłędy\nrzeczowe,\nbłędy\nw kompozycji\nBłędy językowe\n(w tym\nstylistyczne),\nortograficzne\ni interpunkcyjne\n01\n02\n03\n04\n05\n06\n07\n08\n09\n10\n11\n12\n13\n14\n15\n16\n17\n18\n19\nW wielu utworach znanej nam literatury bohaterowie wyrażają\nchęć poświęcenia się różnym ideom, co następnie potwierdzają\nswoim zachowaniem. Tematy przedstawionych idei mogą być różne.\nKażdy bohater wierzy w inną, jednakże gotów jest poświęcić się dla\nniej w całości. Często potrafią oni również umieścić wartości\nwyznawanych idei nad swoje osobiste szczęście. Potrafią oni oddać\nswoje zyski oraz szczęśliwe życieX aby pomóc słabszym oraz\npotrzebującym. Jednakże nie dotyczy to wszystkich postaci. Znajdą\nsię tacy, którzy preferują swoje szczęście nad dobro ogółu. W dalszej\nczęści postaram się przybliżyć sylwetki bohaterów oraz ich własne\nwydarzenia, które wpłynęły na podejmowane przez nich decyzje.\nWielu bohaterów znanych nam utworów potrafi nie tylko poświęcić\nswoje szczęście dla dobra idei, ale także gotowi są oni oddać życie\ndla ich spełnienia. Kordian, bohater utworu Juliusza SłowackiegoX na\nszczycie Mont Blanc doświadcza przemiany, dzięki której postanawia\nwalczyć o niepodległość Polski. Dla tej idei postanawia porzucić\ndotychczasowe życie, wszystkie pragnienia i swoje szczęście.\nJednakże podczas spotkania spiskowców idzie o krok dalej.\nPodejmuje decyzję o samobójczej misji zabicia cara. Jest gotów\nint.\njęz.\njęz.\nint.\n232 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\n20\n21\n22\n23\n24\n25\n26\n27\n28\n29\n30\n31\n32\n33\n34\n35\n36\n37\n38\n39\n40\n41\n42\n43\n44\n45\n46\n47\n48\n49\n50\n51\n52\n53\n54\n55\noddać swoje własne życie za zlikwidowanie tyranaX mimo że żaden\nz jego towarzyszy nie pochwala tej decyzji.\nW podobnej sytuacji znalazł się Konrad Wallenrod. Bohater\nutworu Adama Mickiewicza postanawia porzucić swoje szczęśliwe\nżycie, które toczył wraz ze swoją żoną Aldoną na Litwie. Skupia się na\nwalce z ich największym wrogiem - Zakonem Krzyżackim. W pewnym\nmomencie dochodzi do wniosku, że jego walka jest niewystarczająca\ni podejmuje decyzję o zniszczeniu Zakonu od środka, zostając jego\nmistrzem. Bohater jest świadomy, że skazał siebie na śmierć, jednak\njest gotów się poświęcić w zamian za spełnienie jego idei. Obaj\nbohaterowie pokazują, że najważniejsze są dla nich idee, w które\nwierzą, a ich osobiste szczęście nie ma dla nich znaczenia.\nW światowej literaturze możemy znaleźć także postaci, które\nodrzucają swoje życie pełne szczęścia,X w wyniku wyznawanych\nprzez nich idei pomocy. Święty Aleksy, bohater legendyX mimo że\npochodził z bogatej rodziny, postanowił porzucić swoje życie\npatrycjusza, szczęście oraz przywileje, które posiadał. Rozdał swoje\nbogactwo biednym oraz postanowił wieść życie jako sługa Boga,\nspędzając cały czas na modlitwie do niego. Mimo wielkiego cierpienia,\nwyszydzania oraz ośmieszania bohater pozostał wierny swoim ideom\nwiary. Jest on także przykładem ascety, a także patronem ludzi, którzy\npostanowili oddać swoje szczęśliwe życie w zamian za służbę Bogu\ni żyć w skrajnie ubogich warunkach.\nInnym przykładem potwierdzającym taką postawę jest\nPrometeusz. Bohater pomagał ludziom na początku ich istnienia,\nuczył ich sztuki przetrwania oraz przeżycia. Był wierny swoim ideom\npomocy słabszym. Dla polepszenia losu ludzi wykradł bogom ogień\ni oszukał Zeusa, za co został przykuty do skały i torturowany. W obu\nprzypadkach bohaterowie są gotowi poświęcić swoje własne\nszczęście i bogactwo w ramach bycia wiernym ideom wyznawanym\nprzez nich samych.\nJednak w literaturze nie wszyscy bohaterowie cenią sobie wartość\nidei wyżej niż swoje własne szczęście. Jedną z takich postaci jest\nParys, bohater wojny trojańskiej. Mężczyzna wolał swoje własne\nszczęście niż idee dobra ogółu. W wyniku tego nie oddał Heleny\nGrekom, co spowodowało wybuch wojny trojańskiej. Zachowanie\nint.\njęz.\nort. ort.\njęz.\nint.\nint.\njęz.\njęz.\njęz.\nort.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 233\n56\n57\n58\n59\n60\n61\n62\n63\n64\n65\nsamolubnego Parysa doprowadziło do śmierci tysięcy ludzi oraz\nupadku Troi. Bohater nie był wierny ideom cywilizowanego świata, co\nskutkowało rozlewem krwi.\nPodsumowując, większość bohaterów utworów podejmuje\ndziałania, w wyniku których poświęcają się wobec umiłowanych przez\nnich idei. Często gotowi są oddać swoje szczęście i przywileje,\na czasem nawet życieX za spełnienie się ich nadziei. Nie wszyscy są\njednak tak szlachetni i zamiast tego wybierają swoje szczęście. Łączy\nich wszystkich jedna cecha - zawsze wybierają toX co uważają za\nsłuszne. [568 wyrazów]\njęz.\nint.\njęz. int.\n1. Spełnienie formalnych warunków polecenia: 1 pkt - wypracowanie spełnia\nformalne warunki:\nznajduje się w nim odwołanie do lektury obowiązkowej (Kordiana Juliusza\nSłowackiego, Mitologii Jana Parandowskiego)\nw całości dotyczy problemu wskazanego w poleceniu\njest wypowiedzią argumentacyjną\nnie zawiera kardynalnego błędu rzeczowego.\n2. Kompetencje literackie i kulturowe: 16 pkt\nw wypracowaniu wykorzystano w pełni funkcjonalnie Kordiana Juliusza\nSłowackiego (poświęcenie dla ojczyzny), Legendę o św. Aleksym (funkcjonalna\nanaliza postawy ascety)\nfunkcjonalnie wykorzystano dwa konteksty literackie: mit o Prometeuszu oraz mit\no wojnie trojańskiej - postawa Parysa\nbogata argumentacja.\n3. Kompozycja wypowiedzi\n3a. Struktura wypowiedzi: 3 pkt - elementy treściowe zostały w pracy\nzorganizowane problemowo.\n3b. Spójność wypowiedzi: 3 pkt - wypowiedź w całości jest spójna.\n3c. Styl wypowiedzi: 1 pkt - adekwatny do sytuacji komunikacyjnej, jednorodny.\n4. Język wypowiedzi\n4a. Poprawność językowa: 5 pkt - szeroki zakres środków językowych (składnia\ni leksyka zróżnicowane); 9 błędów językowych.\n4b. Poprawność ortograficzna: 1 pkt - praca zawiera 2 błędy ortograficzne.\n4c. Poprawność interpunkcyjna: 2 pkt - praca zawiera 7 błędów interpunkcyjnych.\nŁącznie\n32 punkty\n234 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nPrzykład 2.\nBłędy\nrzeczowe,\nbłędy\nw kompozycji\nBłędy językowe\n(w tym\nstylistyczne),\nortograficzne\ni interpunkcyjne\nstr.\nstr.\n01\n02\n03\n04\n05\n06\n07\n08\n09\n10\n11\n12\n13\n14\n15\n16\n17\n18\n19\n20\n21\n22\n23\n24\n25\n26\n27\n28\n29\n30\n31\n32\nKażdy człowiek w swoim życiu kieruje się pewnymi wartościami.\nDla jednego są to pieniądze, dla drugiego wiara w życie pozagrobowe.\nJednak są ludzie, którzy kierują się ideą. Czym jest idea? Idea jest to\npewna myśl, wizja otaczającego nas świata, w której pragniemy.\nCzęsto jest ona odrealniona i niemożliwa do zrealizowania, ale mimo\nto znajdą się jednostki, które będą próbowały ją zrealizować. W mojej\npracy postaram się zbadaćX czy możliwe jest poświęcenie się dla idei\nz jednoczesnym zachowaniem szczęścia.\nSztandarowym przykładem idealisty jest tytułowy bohater\narcydzieła J. Słowackiego pt. „Kordian”. Gdy poznajemy bohateraX\njest on młodym nieszczęśliwie zakochanym mężczyzną, żyjącym\nw czasach rozbiorów Polski. Ze względu na nieodwzajemnioną miłość\nopuszcza kraj i udaje się na tułaczkę po Europie. W między czasie\npostanawia pomóc ojczyźnie odzyskać niepodległość. Kierując się tą\nideąX trafia m.in. do Papieża z prośbą o pomoc. Niestety, nieznalazł\nsojusznika w Watykanie, a wręcz przeciwnieX został potępiony za\nswoje pomysły. ]Wraca,X do ojczyznyX gdzie kierując się ideamiX\nwpada na absurdalny pomysł - zamach na ciemiężyciela Polaków.\nZdaje sobie sprawę, że jest to misja samobójcza, jednak czujeX że\ntylko w ten sposób może doznać szczęścia. Ostatecznie zamach\nzostał udaremnionyX a Kordian został skazany na śmierć, jednak Car\npostanowił go ułaskawić. ]Niezwykle ważne w kontekście zrozumienia\nprzekazu utworu jest znajomość wizji Polski jako winkelrida narodów,\nktórą propagował Słowacki. Koncepcja ta zakładała, że to Polska da\nsygnał do walki z niesprawiedliwościami tego świata,X była to\nopozycyjna teoria do propagowanej przez Mickiewicza, który głównie\nskupiał się na cierpieniu w obliczu utraty ojczyzny.\nNiewątpliwie ideami kierowali się bohaterowie dzieła\nA. Kamińskiego pt. „Kamienie na Szaniec” i w pewien sposób\nsprawiało im to radość. Akcja utworu rozgrywa się podczas II wojny\nświatowej na terytorium Polski, opisuje historię trzech przyjaciółX\njęz.\njęz.\nint.\nint.\njęz.\nort.\njęz. ort. int.\nint.\n2int. jęz. int\nint.\njęz. int. jęz.\njęz. ort.\nint.\nort.\njęz. int.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 235\n33\n34\n35\n36\n37\n38\n39\n40\n41\n42\nRudego, Alka i Zośki - członków ruchu oporu skierowanego\nw okupanta.\nAutor pokazuje namX jak wiele ludzie byli w stanie poświęcić dla\nidei, nieotrzymując nic w zamian. Walka o wolną ojczyznę sprawiała\nim radość. Jednak Rudy, Alek i Zośka mimo że są postaciami\nprawdziwymi, są symbolem tysięcy innych młodych Polaków, którzy\noddawali życie za ojczyznę na wielu frontach II wojny światowejX\nm.in. w bitwie o Anglię czy w walkach o Monte Cassino.\nJak pokazałem w mojej pracy, możliwe jest poświęcenie się dla\nidei z zachowaniem osobistego szczęścia. [368 wyrazów]\nint.\nort.\nint.\n1. Spełnienie formalnych warunków polecenia: 1 pkt - wypracowanie spełnia\nformalne warunki:\nznajduje się w nim odwołanie do lektury obowiązkowej (Kordiana Juliusza\nSłowackiego)\ndotyczy problemu wskazanego w poleceniu\njest wypowiedzią argumentacyjną\nnie zawiera kardynalnego błędu rzeczowego.\n2. Kompetencje literackie i kulturowe: 6 pkt\nw wypracowaniu wykorzystano częściowo funkcjonalnie Kordiana Juliusza\nSłowackiego oraz Kamienie na szaniec Aleksandra Kamińskiego - na przykładzie\nobu utworów omówiono jedynie zagadnienie poświęcenia się dla idei.\nw pracy wykorzystano częściowo funkcjonalnie dwa konteksty: historycznoliteracki\nprzy Kordianie oraz historyczny przy Kamieniach na szaniec\npowierzchowna argumentacja.\n3. Kompozycja wypowiedzi\n3a. Struktura wypowiedzi: 1 pkt - w pracy podjęto próbę organizacji elementów\ntreściowych wypowiedzi problemowo; usterki w podziale wypowiedzi w skali ogólnej\n(zakończenie za krótkie w stosunku do rozwinięcia i wstępu) oraz w zakresie struktury\nakapitów.\n3b. Spójność wypowiedzi: 1 pkt - zakończenie pracy nie jest treściowo spójne\nz zasadniczą częścią wypracowania - przykład Kordiana stanowi zaprzeczenie dla\nsformułowanego w zakończeniu wniosku, że można poświęcić się dla idei i zachować\nosobiste szczęście.\n3c. Styl wypowiedzi: 1 pkt - adekwatny do sytuacji komunikacyjnej, jednorodny.\n4. Język wypowiedzi\n4a. Poprawność językowa: 4 pkt - zadowalający zakres środków językowych\n(składnia i leksyka odpowiednie do realizacji tematu); 9 błędów językowych.\n4b. Poprawność ortograficzna: 0 pkt - praca zawiera 5 błędów ortograficznych.\n4c. Poprawność interpunkcyjna: 1 pkt - praca zawiera 13 błędów\ninterpunkcyjnych.\nŁącznie\n15 punktów\n236 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\n3.\nInformacja o egzaminie maturalnym z języka polskiego\ndla absolwentów niesłyszących\nInformacje o egzaminie maturalnym z języka polskiego przedstawione w rozdziale 1. Opis\negzaminu maturalnego z języka polskiego jako przedmiotu obowiązkowego w części ustnej\nbez określania poziomu oraz w części pisemnej na poziomie podstawowym dotyczą również\negzaminu dla absolwentów niesłyszących. Ponadto zdający niesłyszący przystępują do\negzaminu maturalnego w warunkach i formie dostosowanych do potrzeb wynikających z ich\nniepełnosprawności.\nDostosowanie warunków przeprowadzenia egzaminu maturalnego dla absolwentów\nniesłyszących obejmuje m.in. czas trwania egzaminu. Z kolei dostosowanie dla tej grupy\nzdających formy egzaminu maturalnego z języka polskiego w części ustnej oraz w części\npisemnej na poziomie podstawowym polega przede wszystkim na ułatwieniu rozumienia\nzamieszczonych w zestawach/arkuszach egzaminacyjnych:\na) tekstów nieliterackich i poleceń poprzez:\nzastępowanie właściwymi odpowiednikami takich wyrazów, związków wyrazowych\nlub całych zdań, które mogłyby być niezrozumiałe dla osób niesłyszących lub\nzrozumiane niewłaściwie\nwyjaśnianie przypisem ww. wyrazów, związków wyrazowych lub zdań;\nb) tekstów literackich poprzez wyjaśnianie przypisem archaizmów.\nZastosowane zmiany nie będą dotyczyły terminów z zakresu kształcenia kulturowego\ni literackiego oraz językowego.\nSzczegółowe informacje dotyczące egzaminu dla zdających ze specjalnymi potrzebami\nedukacyjnymi, w tym niesłyszących, określone są w Komunikacie dyrektora Centralnej\nKomisji Egzaminacyjnej w sprawie szczegółowych sposobów dostosowania warunków i form\nprzeprowadzania egzaminu maturalnego w danym roku szkolnym.\nW dalszej części tego rozdziału przedstawiono dostosowane dla osób niesłyszących\nprzykładowe zadania z rozwiązaniami na egzamin ustny (3.1) oraz przykładowe zadania\nz rozwiązaniami na egzamin pisemny na poziomie podstawowym (3.2). Zadania zostały\nwybrane z części 2.1 oraz 2.2 informatora, dlatego nie podaje się pod nimi ponownie\nwymagań ogólnych i szczegółowych z podstawy programowej. Zachowano również\nnumerację zadań.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 237\n3.1. Przykładowe zadania z rozwiązaniami. Część ustna dla\nabsolwentów niesłyszących\nZadanie 1. Lektura obowiązkowa\nPrzykład 1.\nW jakim celu twórca nawiązuje do motywów biblijnych? Omów zagadnienie na\npodstawie Dziadów części III Adama Mickiewicza. W swojej odpowiedzi uwzględnij\nrównież wybrany kontekst.\nPrzykładowa realizacja zadania (1)5\nPlan wypowiedzi\nWstęp - osadzenie zagadnienia w kontekście kulturowym:\nZnaczenie Biblii w kulturze.\nTwórcze inspiracje Biblią między innymi w Dziadach cz. III i Liście Schindlera\nw reż. Stevena Spielberga - cierpienie wypełniające Boski plan zbawienia.\nRozwinięcie zagadnienia w kontekście literacko-kulturowym:\nc) Teza:\nNawiązywanie do Biblii przez twórców literatury i sztuki służy uwzniośleniu cierpienia\njednostek i narodów, dlatego trudne dla nich momenty historyczne ukazywane są\nw analogii do sytuacji biblijnych.\nd) Argumenty:\nMesjanistyczna historiozofia Adama Mickiewicza - cierpienie Polski, jak Jezusa, ma\nwyzwoleńczą moc, ponieważ doprowadzi do zbawienia. Ksiądz Piotr widzi Polaków\njako naród wybrany do uwolnienia siebie i innych narodów z niewoli. Przyczynią się\noni do powstania nowego, lepszego świata (mesjanizm).\nMęka Polski zestawiona z męką Chrystusa: Herod to car - morderca skazujący\nPolaków na cierpienie, Francja to Piłat „umywający ręce”, procesy i zsyłki na Sybir\nto drogi krzyżowe Polaków, naród to Chrystus dźwigający krzyż ukuty z trzech\nzaborów, matka Wolność niczym Maryja stojąca pod krzyżem, zmartwychwstanie\nPolski niczym wniebowstąpienie Jezusa.\nPorównanie wyzwoliciela o imieniu czterdzieści i cztery, który uchodzi z wywózki na\nSybir, z Chrystusem, który został ocalony z „rzezi niewiniątek”- obaj symbolizują\nwiarę w nowe życie: Konrad dla Polaków, Chrystus dla ludzkości.\nPorównanie męczeństwa młodzieży polskiej z męczeństwem Chrystusa - tak samo\nniewinnie skazanym (studenci wileńscy aresztowani bez postawienia zarzutów, nie\nmogą się bronić, nie znają przebiegu śledztwa, jego efektów); są upokarzani jak\nJezus podczas drogi krzyżowej (traktowani jak najgorsi przestępcy, poniżani - golono\nim głowy, nogi zakuwano w kajdany).\nOfiara Polaków mających przyczynić się do odkupienia ojczyzny niczym poświęcenie\nJezusa odkupiającego ludzkość od grzechu - ziarno z bajki Goreckiego symbolizuje\n5 Wypowiedź została oceniona pozytywnie. W Informatorze przedstawiono tylko jej konspektowy zapis. Podobnie\nw przypadku pozostałych zadań na egzamin ustny.\n238 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nmłodych, których męczeństwo będzie źródłem dobra, szatan zostanie pokonany,\nz ziarna wyrośnie plon, który przyczyni się do odzyskania wolności.\nKontekst: Lista Schindlera w reż. Stevena Spielberga. Oskar Schindler ratuje Żydów:\n✓ niczym biblijny Mojżesz, który wyprowadzał Izraelitów z Egiptu - wyprowadza\nich z getta oraz z obozu w Płaszowie\n✓ niczym biblijny Noe - ocala pokolenia Żydów przed potopem nazizmu.\nPodsumowanie:\nTwórcy nawiązują do Biblii, by sakralizować cierpienie narodów, by pokazać, że od nich\nzależy przyszłość innych narodów (Polacy w Dziadach cz. III), ale także by gloryfikować\njednostki, które próbują zmienić bieg historii (wyzwoliciel o imieniu Czterdzieści i cztery,\nOskar Schindler).\nPrzykładowa realizacja zadania (2)\nPlan wypowiedzi\nWstęp - osadzenie zagadnienia w kontekście kulturowym:\nBiblia jest nieprzebranym źródłem motywów literackich. Do najbardziej przejmujących można\nzaliczyć motywy: matki, cierpienia i poświęcenia. Biblijnym archetypem matki cierpiącej była\nMaryja współuczestnicząca w męce Jezusa. Jej los stał się inspiracją dla wielu artystów\n(np. Michał Anioł, Pieta). Zainspirował także Adama Mickiewicza, który do matki i jej\ncierpienia nawiązał w Dziadach cz. III.\nRozwinięcie zagadnienia:\nc) Teza:\nW Dziadach cz. III Adam Mickiewicz wykorzystuje archetypiczność postaci Maryi, by\nw przejmujący sposób oddać cierpienie matek Polek, przeżywających męki z powodu\nprześladowań ich dzieci przez zaborców.\nd) Argumenty:\nBiblijna Maryja cierpiała, widząc ukrzyżowanego ukochanego syna, była bezradna,\nnie mogła mu pomóc, ale miała nadzieję, że zmartwychwstanie, że będzie żył -\nPodobne postawy i emocje są udziałem niewidomej pani Rollison z Dziadów cz. III\n- syn, który miał ją wspierać, został uwięziony, co jest przyczyną jej ogromnej\nudręki.\nKobieta bezgranicznie kocha swoje dziecko (przytula się do murów więzienia, by\nusłyszeć jego głos, by być przy nim najbliżej, jak to jest możliwe).\nWspółodczuwa męki syna (zza grubych murów więzienia słyszy jego jęki, gdy go\nbito).\nBudzi współczucie swą bezradnością - próżno korzy się przed Senatorem i prosi\no litość dla syna. Senator oszukuje ją, kpi z niej, nie słucha tego, o czym mówi, jest\nbezwzględny, nakłania podwładnych, by przyczynili się do śmierci uwięzionego,\na matkę zamknęli w osobnej celi.\nPoświęca się dla syna, jest zdeterminowana walką o jego życie, wstawia się za nim\nu Senatora, znosi upokorzenia dla jego dobra. Jej uczucia są niezwykle silne: prosi\nSenatora o litość, klęka przed nim, lecz gdy dowiaduje się, że jej syna wypadł\nz okna, nie panuje nad sobą, krzyczy, urąga oprawcy.\nKsiądz Piotr buduje w matce Rollisona nadzieję na to, że jej syn żyje.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 239\nW Dziadach cz. III występuje jeszcze jedna matka cierpiąca, będąca świadkiem\nmęki dziecka - to zapłakana Wolność, która widzi umierającą na krzyżu Polskę.\nWidzenie księdza Piotra i tej matce niesie nadzieję na zmartwychwstanie dziecka\n(mesjanizm).\nPodsumowanie:\nRollisonowa w Dziadach cz. III symbolizuje niezawinione cierpienie polskich matek, ich\npoświęcenie, odwagę i determinację w walce o prześladowane dzieci. Nawiązanie do\nbiblijnej Maryi uwzniośla, sakralizuje motyw matki Polki, jej miłość, cierpienie i poświęcenie.\nZadanie 2. Kultura: literatura, sztuka, język\nPrzykład 1.\nJakie funkcje w tekstach kultury mogą pełnić symbole i alegorie? Omów zagadnienie\nna podstawie zamieszczonego poniżej materiału oraz wybranego utworu literackiego.\nJacek Malczewski\nDo sławy\nZbiory prywatne, 1903.\n240 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nPrzykładowa realizacja zadania (1)\nPlan wypowiedzi\n6. Wprowadzenie:\nSymbol i alegoria to środki wyrazu artystycznego, które spełniają istotną funkcję\nw tekście kultury.\nAlegoria może za pomocą obrazu plastycznego, tekstu lub pojęcia przedstawiać\nznaczenie dosłowne i przenośne (np. grecka bogini Temida była przedstawiana jako\nkobieta z zawiązanymi oczyma i wagą - to alegoria sprawiedliwości).\nSymbol ma wiele znaczeń ukrytych, może być odczytywany w kontekście tradycji\nkulturowej lub treści danego utworu.\n7. Odczytanie obrazu:\nPrzedstawiona scena może być rozumiana jako symboliczna podróż maleńkiego\ndziecka do przyszłej sławy, jako otwarta karta losu. Nie wiadomo, co będzie\npowodem sławy dziecka: talent, twórczość, a może bohaterski czyn?\nPrzedstawiona scena ukazuje baśniowy obraz: anioł w zielonej sukni pomaga\ndziecku dosiąść swych skrzydeł. Nic nie mąci spokoju wsi, jednak odbiorca obrazu\nmoże doświadczać niepokoju, ponieważ nie wie, co stanie się z dzieckiem.\nAnioł nosi zieloną suknię, co symbolizuje wolność i nadzieję, dziecko - białą - ten\nkolor symbolizuje niewinność i nowy początek.\n8. Przykłady z literatury:\nSymbolami posłużył się Stanisław Wyspiański, konstruując dramat Wesele.\nWykorzystał symbolikę zjaw (np. Wernyhora, Stańczyk, Rycerz), przedmiotów (np.\nzłoty róg, czapka z piór, złota podkowa) i scen (np. chocholi taniec), aby przedstawić\ndiagnozę polskiego społeczeństwa przełomu XIX i XX w. oraz wskazać przyczyny\nniepowodzenia idei niepodległościowych.\nW tradycji kulturowej ukształtował się wizerunek kościotrupa lub kostuchy z kosą jako\nśredniowiecznej alegorii śmierci. Tak przedstawiano śmierć na obrazach, ale też\nw średniowiecznej literaturze, choćby w utworze Rozmowa Mistrza Polikarpa\nze Śmiercią.\n9. Wniosek:\nDzięki mowie symboli i alegorii teksty kultury przedstawiają tematy i myśli, które wymagają\ngłębszej analizy, są związane z tradycją kulturową, z pojęciami i problemami uniwersalnymi.\n10. Zakończenie:\nSymbol i alegoria spełniają w tekstach kultury funkcję nośnika znaczeń ukrytych. Pozwalają\ntakże pokazać poprzez obrazy - plastyczne lub słowne - myśli, które trudno wyrazić, lub\nkluczowe treści, które chciał przekazać autor.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 241\nPrzykładowa realizacja zadania (2)\nPlan wypowiedzi\n6. Wstęp:\nTeksty kultury powstają dzięki wykorzystaniu różnych tworzyw twórczych. Może to być język\nlub obraz. Symbole i alegorie jako środki wyrazu artystycznego spełniają bardzo ważną\nfunkcję, ponieważ są nośnikami treści dosłownych i niedosłownych. Alegoria ma stałe\nznaczenie przenośne, natomiast symbol jest zawsze wieloznaczny.\n7. Opis dzieła:\nObraz Jacka Malczewskiego przedstawia scenę z aniołem i małym dzieckiem. Anioł,\no krótkich włosach, w zielonym odzieniu, pomaga wejść na swoje skrzydła małemu dziecku,\nubranemu w białą koszulkę. Jedną dłonią podtrzymuje wchodzące na skrzydło dziecko,\ndrugą pociąga je ku górze. Obie postaci są w centrum obrazu, którego kompozycja jest\ndynamiczna, otwarta i ma kilka planów. W oddali widzimy pasące się krowy i linię horyzontu.\nObraz utrzymany jest w jasnej kolorystyce. Budzi skojarzenia z wizerunkami Aniołów\nStróżów z popularnych obrazków.\n8. Sproblematyzowanie:\nKażdy tekst kultury wyraża treści abstrakcyjne i/lub dosłowne. Alegorie i symbole są\nnośnikami tych znaczeń. Obraz Jacka Malczewskiego poprzez swoją dynamikę, temat\ni artystyczny zamysł pokazuje, jak poprzez symboliczną wizję przedstawić problem lęku\no przyszłość. Ten obraz jest idealistycznym wyobrażeniem losów ubogiego wiejskiego\ndziecka, które pod opiekuńczymi skrzydłami anioła stróża podąża ku sławie.\n9. Przykłady z literatury:\nAlegoria prezentuje zazwyczaj treści moralizatorskie i dydaktyczne. Znane przykłady\nliterackich alegorii to np. ujęcie motywu ojczyzny jako okrętu w satyrze Ignacego\nKrasickiego Świat zepsuty oraz w utworze Juliusza Słowackiego Testament mój.\nSymboliczne znaczenie ma ostatnia scena dramatu Wesele Stanisława\nWyspiańskiego. Taniec gości weselnych do muzyki Chochoła oznacza, że\nspołeczeństwo polskie z pogranicza XIX i XX w. pogrążone jest w marazmie, przez\nco niezdolne do walki o odzyskanie niepodległości. Użycie takiego symbolu sugeruje,\nże za narodową stagnację odpowiedzialna jest inteligencja, dla której od idei\nniepodległościowych ważniejsza jest możliwość realizowania się intelektualnie i\nartystycznie.\n10. Podsumowanie:\nFunkcje alegorii i symboli w tekstach kultury są uzależnione od celów, jakie stawiali sobie\ntwórcy różnych epok.\n242 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\n3.2.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami.\nCzęść pisemna na poziomie podstawowym dla\nabsolwentów niesłyszących\nW Informatorze dla każdego zadania podano:\nliczbę punktów możliwych do uzyskania za jego rozwiązanie (po numerze zadania)\nzasady oceniania rozwiązań zadań\npoprawne rozwiązanie każdego zadania zamkniętego oraz przykładowe rozwiązania\nkażdego zadania otwartego.\nZadania w poszczególnych częściach nie stanowią przykładowych arkuszy\negzaminacyjnych, ponieważ zawierają większą liczbę zadań, niż to zostało określone\nw tabeli 7. na stronie 28 tego Informatora.\nCzęść 1. Test Język polski w użyciu\nWiązka 3.\nPrzeczytaj uważnie teksty, a następnie wykonaj zadania umieszczone pod nimi. Odpowiadaj\ntylko na podstawie tekstów i tylko własnymi słowami - chyba że w zadaniu polecono\ninaczej. Udzielaj tylu odpowiedzi, o ile Cię poproszono.\nTekst 1.\nColin A. Ronan\nEpoka lodowcowa\nW okresie poprzedzającym ostatnie 50 milionów lat epoki lodowcowe nie pojawiały się\nregularnie, lecz gdy już się zdarzały, to na ogół w bardzo dużej skali. Potężne zlodowacenie\nzdarzyło się około 2,2 miliarda lat temu, po nim przyszedł ciepły okres trwający około\nmiliarda lat, a później znowu nastąpiło zlodowacenie, jeszcze większe niż uprzednio - tak\nduże, że niektórzy naukowcy nazywają je erą kriogeniczną lub erą superlodowcową.\nW popularnych opracowaniach używa się określenia „Ziemia-śnieżka”.\nSłowo „śnieżka” nie w pełni oddaje mordercze warunki, jakie wówczas panowały na\nZiemi. Teoria mówi, że na skutek spadku promieniowania słonecznego o około 6 procent\noraz zmniejszenia produkcji (lub akumulacji1) gazów cieplarnianych planeta w zasadzie\nstraciła zdolność utrzymywania ciepła. Powierzchnia Ziemi stała się jedną wielką Antarktydą.\nTemperatury spadły aż o 45 stopni Celsjusza. Prawdopodobnie cała powierzchnia planety\nzamarzła, grubość skorupy lodu na oceanach sięgała 800 metrów na dużych szerokościach\ngeograficznych i dziesiątków metrów w tropikach.\nIstnieje dość duża rozbieżność między dowodami geologicznymi, które wskazują, że lód\nbył wszędzie, także na równiku, a dowodami biologicznymi, które równie przekonująco\nsugerują, że gdzieś musiała istnieć otwarta powierzchnia wody. Główny argument stanowią\ncyjanobakterie, które nie tylko przeżyły to doświadczenie, lecz także kontynuowały\nfotosyntezę, a do tego potrzebne jest światło słoneczne. Każdy, kto kiedykolwiek próbował\ncoś zobaczyć przez warstwę lodu, doskonale wie, że lód bardzo szybko staje się\nnieprzezroczysty i już przy kilku metrach grubości w ogóle nie przepuszcza światła.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 243\nWysunięto dwa możliwe rozwiązania. Być może istniał jakiś niewielki obszar odkrytego\noceanu (na przykład wokół jakiegoś zlokalizowanego źródła ciepła). Druga możliwość jest\ntaka, że lód mógł się tworzyć w taki sposób, iż pozostał przezroczysty - to się czasem\nzdarza w naturalnych warunkach.\nJeżeli Ziemia rzeczywiście zamarzła w całości, to powstaje bardzo trudne pytanie, w jaki\nsposób zdołała później rozmarznąć. Pokryta lodem planeta odbija tak dużą część ciepła, że\npowinna na zawsze pozostać zamarznięta. Okazuje się, że ratunek mógł nadejść ze strony\nstopionego wnętrza Ziemi. Być może raz jeszcze zawdzięczamy nasze istnienie tektonice.\nZgodnie z tą hipotezą ocieplenie nastąpiło za sprawą wulkanów, które przebiły się przez\nwarstwę lodu, emitując2 ciepło i wyrzucając na zewnątrz gazy, które stopiły śnieg\ni przywróciły atmosferę. Zapewne nie jest dziełem przypadku, że koniec tego\nsuperzlodowacenia zbiegł się w czasie z eksplozją kambryjską - wiosną w historii życia na\nZiemi, aczkolwiek panujące wówczas warunki zapewne nie przypominały współczesnej\nwiosny. W miarę ocieplenia się Ziemia przechodziła prawdopodobnie fazę najburzliwszej\npogody, z huraganami wywołującymi fale wysokie jak drapacze chmur i deszczami\no nieopisanej intensywności.\nW tym czasie robaki, mięczaki i inne istoty, których środowiskiem były otwory w dnie\noceanu, zapewne nawet nie zauważyły, że na powierzchni coś się dzieje, lecz pozostałe\nformy życia na Ziemi najprawdopodobniej stanęły na krawędzi całkowitej zagłady. Nasza\nobecna wiedza na temat tych odległych zdarzeń jest jednak zbyt nikła, aby można cokolwiek\nstwierdzić z całkowitą pewnością.\nColin A. Ronan, Dzieje Wszechświata. Od Wielkiego Wybuchu do końca czasu, Warszawa 1996.\n1 Akumulacja - geologiczny proces gromadzenia się osadów (okruchów mineralnych, skał, cząstek roślin\ni zwierząt, lodu) na dnie zagłębień terenu.\n2 Emitować - przewodzić, przesyłać.\nTekst 2.\nImmanuel Velikovsky\nEpoki zlodowacenia\nJak nas uczą, niewiele tysięcy lat temu wielkie obszary Europy i Północnej Ameryki pokrywały\nlodowce. Wieczny lód pokrywał nie tylko zbocza wysokich gór, ale wielką masą rozłożył się na\nkontynentach, nawet na szerokościach geograficznych o umiarkowanym klimacie. […]\nZaproponowano wiele idei i domysłów, aby wyjaśnić, jak powstawały epoki\nzlodowacenia i dlaczego się zakończyły. Niektórzy przypuszczali, że słońce w różnych\nokresach emituje więcej lub mniej ciepła, co powoduje na Ziemi okresy gorąca i chłodu; ale\nbrak dowodów, że słońce jest taką „zmienną gwiazdą”, co by potwierdziło tę hipotezę.\nInni wysnuli przypuszczenia, że przestrzeń kosmiczna ma cieplejsze i zimniejsze\nobszary, i kiedy nasz układ słoneczny wędruje przez obszary zimniejsze, lód przesuwa się\nw stronę szerokości geograficznych bliższych tropikom. Jednak nie znaleziono żadnych\nfizycznych czynników, które byłyby odpowiedzialne za obecność takich ciepłych i zimnych\nobszarów przestrzeni.\nNiektórzy zastanawiali się, czy procesja obszarów zrównania dnia z nocą albo powolna\nzmiana kierunku ziemskiej osi może powodować okresowe zmiany klimatu. Wykazano\njednak, że różnice w nasłonecznieniu nie mogą być dostatecznie duże, aby stanowiły\nprzyczynę epok zlodowacenia. […]\n244 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nNiektórzy z naukowców upatrywali przyczyny zlodowacenia w zmniejszeniu\npoczątkowego ciepła planety; okresy cieplejsze, między epokami zlodowacenia,\nprzypisywano ciepłu uwalnianemu przez hipotetyczny rozkład organizmów w warstwach\nbliskich powierzchni Ziemi. Rozważano także wzrost i spadek aktywności gorących źródeł.\nInni przypuszczali, że to pył pochodzenia wulkanicznego wypełnił atmosferę ziemską\ni powstrzymał nasłonecznienie, albo że przeciwnie - zwiększona zawartość dwutlenku węgla\nw atmosferze spowodowałaby spadek temperatur […].\nWszystkie wyżej wymienione teorie i hipotezy zawodzą, gdy nie mogą spełnić\nnajważniejszego warunku: po to, aby mogły się uformować masy lodu, musiały mieć miejsce\nznaczne opady. To wymaga obecności większych ilości pary wodnej w atmosferze, co jest\nwynikiem zwiększonego parowania powierzchni oceanów; ale to może być spowodowane\ntylko przez ciepło. Wielu naukowców zwracało uwagę na ten fakt i nawet wyliczyli, że dla\nwytworzenia pokrywy lodowej takiej jak w epoce zlodowacenia poziom powierzchni oceanu\npowinien w skutek parowania obniżyć się o wiele stóp1. Takie parowanie oceanów, po\nktórym nastąpiłby szybki proces zamarzania, nawet w obszarach o klimacie umiarkowanym,\nmógłby wytworzyć epoki zlodowacenia. Problem jest następujący: co mogłoby spowodować\nparowanie i następnie szybkie zamarznięcie? Ponieważ nie jest znana przyczyna takich\nszybkich zmian rozgrzania i zamrożenia dużych obszarów planety, przyznano więc, że\n„obecnie przyczyna nadmiernego tworzenia się lodu na lądach stanowi zaskakującą\ntajemnicę, główny temat dla przyszłych badaczy zagadek Ziemi”.\nNieznane są nie tylko przyczyny pojawienia się i późniejszego znikania pokrywy lodowej,\nale problemem jest również to, jaki kształt geograficzny miał obszar pokryty lodem. Dlaczego\npokrywa lodowa na półkuli południowej poruszała się z terenów tropikalnych Afryki w stronę\npołudniowych obszarów polarnych, a nie w przeciwnym kierunku, i podobnie, dlaczego\nz półkuli północnej lód w Indiach poruszał się od równika w stronę Himalajów i większych\nszerokości geograficznych? Dlaczego lodowce w epoce zlodowacenia pokrywały większą\nczęść Północnej Ameryki i Europy, podczas gdy północna część Azji była od nich wolna? […]\nLodowce powstają na obszarach wiecznego śniegu; dlatego pozostają na zboczach\nwysokich gór. Północ Syberii jest najzimniejszy miejscem na Ziemi. Dlaczego epoka\nzlodowacenia nie dotknęła tego obszaru, podczas gdy objęła dorzecze Missisipi i całą Afrykę\nna południe od równika? Nie zaproponowano żadnego zadowalającego wyjaśnienia tej kwestii.\nImmanuel Velikovsky, Zderzanie światów, Londyn-Warszawa 2010.\n1 Stopa - jednostka miary, ok. 30 cm.\nZadanie 1. (0-1)\nWyjaśnij, na czym polega ironia zastosowana w pierwszym zdaniu drugiego akapitu\ntekstu Colina A. Ronana Epoka lodowcowa.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 245\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\nIronia zastosowana we wskazanym zdaniu polega na tym, że autor podkreśla, że słowo\n„śnieżka” używane w odniesieniu do Ziemi z epoki lodowcowej, jest nieadekwatne, zbyt\nłagodne i nie oddaje rzeczywistych, morderczych warunków, jakie panowały na Ziemi\nw tamtym okresie.\nIronia zastosowana we wskazanym zdaniu polega na tym, że wykorzystano grę słów\no przeciwstawnych znaczeniach: „śnieżka”, synonim łagodności, jest zestawiony\nz określeniem „mordercze warunki”, co daje efekt ironii. Autor podkreśla, że rzeczywiste\nwarunki klimatyczne Ziemi w epoce lodowcowej można opisać jako mordercze.\nZadanie 2. (0-1)\nImmanuel Velikovsky poszczególne akapity swojego tekstu rozpoczyna wyrażeniami\ntypu: „inni wysnuli przypuszczenia”, „niektórzy zastanawiali się”. Określ, jaką funkcję\njęzykową pełnią takie wyrażenia w tekście.\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n• Wyrażenia te przede wszystkim podkreślają hipotetyczny charakter rozważań, czyli\ndowodzą, że przyczyna zlodowacenia nie jest jeszcze wyjaśniona.\nW tekście użycie wyrażeń typu: „inni wysnuli przypuszczenia”, „niektórzy zastanawiali\nsię” sprawia, że tekst ma walor poznawczy. Wyrażenia te pełnią funkcję informatywną.\nZadanie 3. (0-2)\nCzy Colin A. Ronan i Immanuel Velikovsky wskazują taką samą prawdopodobną\nprzyczynę zlodowaceń Ziemi? W uzasadnieniu odpowiedzi odwołaj się do obu\ntekstów.\n246 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie na podstawie obu tekstów.\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie i wyjaśnienie, jaką przyczynę zlodowaceń Ziemi wskazano\nw jednym z tekstów.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt\nNie. Tekst Colina A. Ronana wskazuje jedną teorię, tłumaczącą przyczynę powstania\nzlodowacenia Ziemi. Natomiast Immanuel Velikovsky omawia sześć różnych teorii i hipotez\nwyjaśniających problem, stwierdza także, że żadna z nich nie tłumaczy przyczyn\nzlodowacenia w sposób przekonujący.\nZadanie 4. (0-2)\nRozważając naukowy problem zlodowaceń, Immanuel Velikovsky stwierdza:\nZaproponowano inne teorie, o równie hipotetycznym charakterze, jednak nie\nwykazano istnienia zjawiska odpowiedzialnego za zmiany czy też zdolnego\nspowodować taki efekt. Czy autor Epoki lodowcowej zgodziłby się z zacytowanym\nstwierdzeniem? W uzasadnieniu odpowiedzi odwołaj się do obu tekstów.\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawna odpowiedź z trafnym uzasadnieniem na podstawie obu tekstów.\n1 pkt - poprawna odpowiedź z trafnym uzasadnieniem na podstawie jednego tekstu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt\nColin A. Ronan zgodziłby się z zacytowanym stwierdzeniem Immanuela Velikovsky’ego.\nWnioski w obu tekstach dotyczące wiedzy o przebiegu zlodowaceń są zbieżne, choć obaj\nautorzy prezentują inne teorie wskazujące na przyczynę zlodowacenia. Ronan zwraca\nuwagę m.in. na spadek natężenia promieniowania słonecznego, natomiast Velikovsky pisze\no kilku hipotezach tłumaczących przyczyny zlodowaceń. Obaj autorzy podsumowują swoje\nwywody podobnymi stwierdzeniami: Ronan nadmienia, że nic nie wiemy na temat\nprzeszłości Ziemi, natomiast Velikovsky stwierdza, że nie ma „zadowalającego wyjaśnienia\ntej kwestii”.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 247\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nRonan mógłby zgodzić się ze stwierdzeniem Velikovsky’ego, ponieważ obaj piszą, że nie\nmożna przedstawić jednoznacznego wyjaśnienia kwestii przyczyn i przebiegu zlodowaceń.\nVelikovsky podaje sześć hipotez, tłumaczących to zjawisko, ale ostatecznie obaj autorzy\nprzedstawiają podobny wniosek: za mało wiemy o dawnej przeszłości Ziemi, żeby stwierdzić\ncoś ostatecznie.\nZadanie 5. (0-2)\nNa podstawie obu tekstów rozstrzygnij, czy ich autorzy zgodnie uważają, że\nprowadzenie badań nad zlodowaceniami Ziemi jest potrzebnym nauce odkrywaniem\nzaskakującej tajemnicy życia naszej planety. Odpowiedź uzasadnij.\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne rozstrzygnięcie i trafne uzasadnienie na podstawie obu tekstów.\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie i trafne uzasadnienie na podstawie jednego tekstu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt\nNie można potwierdzić zgodnego stanowiska obu autorów tekstu. Immanuel Velikovsky\npisze jednoznacznie, że zagadnienie zlodowaceń, ze względu na wiele niewyjaśnionych\nwątków, stanowi „główny temat dla przyszłych badaczy zagadek Ziemi”, natomiast Colin\nA. Ronan nie wyraził takiej opinii w sposób dosłowny. Z wypowiedzi autora: „nasza obecna\nwiedza na temat tych odległych zdarzeń jest zbyt nikła, aby można cokolwiek stwierdzić\nz całkowitą pewnością” można wywnioskować, że istnieje potrzeba i konieczność ciągłych\nbadań, ale Conan nie stwierdza tego wprost.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nMoim zdaniem stanowisko autorów obu tekstów nie do końca jest zgodne. Velikovsky\nstwierdza, że zagadnienie zlodowacenia powinno być głównym przedmiotem badań\nnaukowców, ponieważ nie wszystko zostało jeszcze wyjaśnione w tym temacie. Natomiast\nColin A. Ronan prezentuje trochę inną postawę niż Velikovsky, co powoduje, że stanowiska\nautorów obu tekstów trudno uznać za zgodne.\n248 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nZadanie 6. (0-2)\nCzy wnioski dotyczące historii zlodowaceń Ziemi, które w swoich tekstach formułują\nColin A. Ronan i Immanuel Velikovsky, są podobne, czy się różnią? O W uzasadnieniu\nodpowiedzi odwołaj się do obu tekstów.\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne rozstrzygnięcie i trafne uzasadnienie na podstawie obu tekstów.\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie i trafne uzasadnienie na podstawie jednego tekstu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt\nKonkluzje dotyczące historii zlodowaceń w tekstach obu autorów są tożsame, ponieważ obaj\nstwierdzają, że aktualny stan wiedzy na temat przyczyn i przebiegu zlodowaceń oraz\nnastępujących ociepleń jest według Colina A. Ronana „nikły”, a zdaniem Immanuela\nVelikovsky’ego jest „tajemnicą”.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nKonkluzje dotyczące historii zlodowaceń w obu tekstach są podobne, ale przedstawione\ndowody i hipotezy się różnią. W swoim tekście Colin A. Ronan po opisie zmian\nklimatycznych, geologicznych i biologicznych, jakie zachodziły na Ziemi podczas kolejnych\nzlodowaceń, stwierdza, że wiedza o „tych odległych zdarzeniach jest jednak zbyt nikła”.\nDo podobnych wniosków dochodzi Immanuel Velikovsky.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 249\nZadanie 7. (0-4)\nNa podstawie obu tekstów napisz notatkę syntetyzującą na temat: badania naukowe\nnad zjawiskiem zlodowacenia. Twoja wypowiedź powinna liczyć 60-90 wyrazów.\nUwaga: w ocenie wypowiedzi będzie brana pod uwagę poprawność językowa, ortograficzna\ni interpunkcyjna.\nZasady oceniania notatki syntetyzującej\nZa notatkę syntetyzującą można uzyskać 4 punkty, w tym 3 punkty za treść i 1 punkt za\npoprawność językową, ortograficzną i interpunkcyjną.\n250 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nTreść\n3 pkt\n2 pkt\n1 pkt\n0 pkt\nnotatka spełnia\nkryteria A, B i C\nokreślone dla 3\npkt, ALE nie\nzostała\nzachowana\ndozwolona liczba\nwyrazów\nnotatka spełnia\nkryteria A, B i C\nokreślone dla 2\npkt, ALE nie\nzostała\nzachowana\ndozwolona liczba\nwyrazów\nnotatka\nspełnia\nkryteria A i C\nokreślone dla\n1 pkt, ALE\nnie została\nzachowana\ndozwolona\nliczba\nwyrazów\nALBO\nALBO\nALBO\nD. przedstawienie\nstanowiska\nkażdego\nautora\nnotatka\nprzedstawia -\noparte na\nkluczowych dla\ntematu\ninformacjach -\nstanowisko\nkażdego autora\nwzględem\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki,\nodtworzone na\npodstawie\ninformacji\nzawartych\nw tekście,\nna odpowiednim\npoziomie\nuogólnienia\nnotatka\nprzedstawia -\noparte\nna kluczowych\ndla tematu\ninformacjach -\nstanowisko\nkażdego autora\nwzględem\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki,\nodtworzone\nna podstawie\ninformacji\nzawartych\nw tekście, ale\npoziom\nuogólnienia jest\nzaburzony\nnotatka\nprzedstawia\nstanowisko\nkażdego autora\nwzględem\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki,\nodtworzone na\npodstawie\ninformacji\nzawartych\nw tekście\nALBO\nnotatka\nprzedstawia\nniepełne\nstanowisko\nkażdego autora\nwzględem\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki,\nodtworzone\nna podstawie\ninformacji\nzawartych\nw tekście\nnotatka nie\nspełnia\nżadnego\nz kryteriów\nokreślonego\ndla 1 pkt\nE. zestawienie\nstanowisk obu\nautorów\nw notatce\nzestawiono\nstanowiska obu\nautorów;\npoprawnie\nwskazano np.\npunkty wspólne/\nrozbieżne albo\nróżnorodność\naspektów\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki\nujętych w tekstach\nobu autorów\nw notatce\nzestawiono\nstanowiska obu\nautorów;\npoprawnie\nwskazano np.\npunkty wspólne/\nrozbieżne albo\nróżnorodność\naspektów\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki\nujętych w tekstach\nobu autorów\nstanowisk obu\nautorów nie\nzestawiono albo\nzestawiono je\nniepoprawnie; nie\nwskazano np.\npunktów\nwspólnych/\nrozbieżnych albo\nróżnych aspektów\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki\nujętych w tekstach\nobu autorów\nF. spójność\nnotatka stanowi\nlogiczną\nnotatka stanowi\nlogiczną\ni zorganizowaną\nnotatka stanowi\nlogiczną\ni zorganizowaną\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 251\ni zorganizowaną\ncałość\ncałość ALBO\nw notatce\nwystępują usterki\nw spójności\ncałość ALBO\nw notatce\nwystępują usterki\nw spójności\nD. długość notatki\n60-90 wyrazów\n60-90 wyrazów\n60-90 wyrazów\nPoprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna\n1 pkt - poprawny zapis, dopuszczalne dwa błędy (językowe, ortograficzne lub\ninterpunkcyjne).\n0 pkt - trzy i więcej błędów (językowych, ortograficznych lub interpunkcyjnych).\nUwaga.\nJeżeli w kryterium Treść przyznano 0 pkt, wówczas nie przyznaje się punktów w kryterium\nPoprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 3 pkt za treść\nTematem obu tekstów jest rozwikłanie zagadki powstania epoki lodowcowej w dziejach\nZiemi. Obaj autorzy, odwołując się do badań naukowców z różnych dziedzin, próbują\nweryfikować stawiane hipotezy badawcze. Colin Ronan swoje rozważania prowadzi wokół\nfenomenu powtórnego zlodowacenia, czyli docieka przyczyn powstania zjawiska:\nzlodowacenie - ocieplenie - powtórne zlodowacenie. Emmanuel Velikovsky natomiast\nroztrząsa z pozycji różnych dziedzin naukowych sam efekt zlodowacenia. Obaj autorzy\nprzyznają, że współczesna nauka nie jest w stanie wyjaśnić tego zjawiska przyrodniczego.\n[71 wyrazów]\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt za treść\nPodstawową trudnością w badaniach nad epokami lodowcowymi jest dystans czasowy i brak\nmożliwości zebrania dowodów, które pozwoliłyby poprzeć formułowane teorie. Obaj autorzy\npiszą o istnieniu wielu hipotez naukowych, które tłumaczą przyczyny, przebieg i zanik\nzlodowaceń. Według Colina A. Ronana widać rozbieżność między dowodami biologicznymi\ni geologicznymi, natomiast Immanuel Velikovsky twierdzi, że przyczyna zmian klimatycznych\nZiemi w epoce zlodowacenia jest „tajemnicą”.\n[60 wyrazów]\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt za treść\nRonan i Valikovsky eksponują różnorodność trudnych do udowodnienia, ze względu na\ndystans między współczesnością a epoką lodowcową, teorii na temat istnienia zlodowaceń\ni ich zaniku. Obaj autorzy podkreślają znaczenie działań naukowców podejmujących badania\nnad procesami zachodzącymi we wnętrzu Ziemi i na jej powierzchni, nad czynnikami\nbiologicznymi oraz zmianami klimatycznymi i dowodzą, że wiedza w tej dziedzinie jest\nniewielka, a jedyne, czym dysponujemy, to domysły i niewyjaśnione hipotezy.\n[67 wyrazów]\n252 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nCzęść 2. Test historycznoliteracki\nZadanie 2. (0-2)\nZapoznaj się z poniższym obrazem.\nLéon Bonnat\nHiob\n1880, Muzeum d’Orsay w Paryżu.\nZadanie 2.1. (0-1)\nDo jakiego epizodu z życia Hioba odnosi się obraz? W uzasadnieniu przywołaj\nsytuację z Księgi Hioba, ilustrującą twoją odpowiedź.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 253\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna, odwołująca się do obu dzieł.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nUwaga.\nOdpowiedź powinna odnosić się do pokory Hioba, który w obliczu cierpienia nadal ufa Bogu.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\nObraz odnosi się do momentu z życia Hioba, gdy nagi i trędowaty, wystawiony na próbę\nwierności wobec Boga, oznajmia, że Stwórca jest sprawiedliwy i wszystko dzieje się\nwedług Jego woli, której trzeba się poddać. Jednak Hiob nie jest w stanie zrozumieć,\njakie grzechy popełnił, przeżywając takie męczarnie. Jest to jeden z końcowych\nepizodów biblijnej przypowieści o Hiobie.\nHiob zwraca się do Boga, zastanawia się, czemu to właśnie jego, pobożnego i dobrego\nczłowieka spotyka takie cierpienie. Jednakże oddaje się Stworzycielowi, rozkłada ręce,\njest bezradny, lecz wierny i ufny.\nOdnosi się do momentu, w którym Hiob wyznaje wierność Bogu, mimo że zostały na\nniego zesłane nieszczęścia.\nZadanie 2.2. (0-1)\nWyjaśnij znaczenie związku frazeologicznego hiobowe wieści.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie związku frazeologicznego.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\nZła wiadomość, przynosząca smutek, cierpienie.\nHiobowe wieści to wiadomości tragiczne, zwiastujące cierpienie.\nZłe okrutne wieści wiążące się z cierpieniem.\nZła, tragiczna, przerażająca wiadomość lub informacja.\n254 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nZadanie 6. (0-2)\nPrzypisz każdej z podanych w tabeli postaci mitologicznej (1-3) odpowiadające jej\nokreślenie wybrane spośród A-E. Wpisz właściwe litery w odpowiednie miejsce\nw tabeli.\nPostać mitologiczna\nOkreślenie\n1.\nPandora\n2.\nNiobe\n3.\nPenelopa\nZasady oceniania\n2 pkt - wpisanie do tabeli trzech poprawnych odpowiedzi.\n1 pkt - wpisanie do tabeli dwóch poprawnych odpowiedzi.\n0 pkt - wpisanie do tabeli jednej poprawnej odpowiedzi albo odpowiedź niepoprawna\nlub brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1D, 2C, 3A\nZadanie 10. (0-1)\nStanisław Stabryła w komentarzu do Antygony Sofoklesa napisał: Zwycięstwo Kreona\noznacza jego straszliwą przegraną. Wyjaśnij sens tego zdania, odwołując się\ndo tragedii Sofoklesa.\nZasady oceniania\n1 pkt - trafne wyjaśnienie cytatu (zwycięstwa i przegranej Kreona) na podstawie Antygony\nSofoklesa.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\nKreon postawił dobro państwa nad dobro jednostki - zwyciężył jako król, lecz przegrał\njako człowiek.\nKreon zwyciężył jako król, ponieważ ukarał Antygonę za postąpienie wbrew ogłoszonemu\nprzez niego zakazowi pochowania Polinika. Przegrał jednak jako człowiek -\nkonsekwencją jego decyzji była śmierć jego najbliższych.\nOkreślenie postaci mitologicznej\nA. wierna żona\nB. waleczna księżniczka\nC. cierpiąca matka\nD. uosobienie kary\nE. patronka miast\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 255\nWydany przez Kreona zakaz pochówku zdrajcy Polinika, brata Antygony, był niezgodny\nz nakazami religijnymi. W konsekwencji decyzji Kreona samobójstwo popełnia Antygona,\na potem syn i żona Kreona.\nZadanie 14. (0-1)\nZapoznaj się z poniższymi tekstami.\nTekst 1.\nPieśń o Rolandzie\nCLXXVI\nHrabia Roland leży pod sosną. Ku Hiszpanii obrócił twarz. Wiele rzeczy przychodzi mu na\npamięć: tyle ziem, które zdobył dzielny rycerz, i słodka Francja, i krewniacy, i Karol Wielki,\njego pan, który go wychował. Płacze i wzdycha, nie może się wstrzymać. Ale nie chce\nprzepomnieć siebie samego; bije się w piersi i prosi Boga o przebaczenie: „Prawdziwy Ojcze,\nktóryś nigdy nie skłamał, ty, któryś przywołał świętego Łazarza spośród umarłych, ty, któryś\nocalił Daniela spomiędzy lwów, ocal moją duszę od wszystkich niebezpieczeństw za\ngrzechy, którem popełnił w życiu!”. Ofiarował Bogu swą prawą rękawicę, święty Gabriel wziął\nją z jego dłoni. Opuścił głowę na ramię; doszedł, ze złożonymi rękami, swego końca. Bóg\nzsyła mu swego anioła Cherubina i świętego Michała opiekuna; z nimi przyszedł i święty\nGabriel. Niosą duszę hrabiego do raju.\nPieśń o Rolandzie, [w:] Literatura francuskiego średniowiecza, przekł. Tadeusz Boy-Żeleński, Warszawa 1992.\n256 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nTekst 2.\nMistrz E.S.\nArs moriendi\nOxford, Ashmolean Museum, Department of Prints and Drawings, 1460-1467.\nPorównaj fragment Pieśni o Rolandzie z ryciną Mistrza E.S. Ars moriendi.\nZ zamieszczonych poniżej odpowiedzi wybierz i zaznacz te, które świadczą\no obecności motywu ars moriendi i są wspólne dla obu tekstów.\nA. Obecność postaci nadprzyrodzonych.\nB. Osamotnienie w chwili śmierci.\nC. Nadzieja na zbawienie.\nD. Modlitwa umierającego.\nE. Rytualizacja śmierci.\nF. Patos.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 257\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nA, C, D, E\nZadanie 16. (0-1)\nPrzeczytaj poniższy fragment utworu.\nJan Kochanowski\nTren IX\nKupić by cię, Mądrości, za drogie pieniądze!\nKtóra, jesli prawdziwie mienią, wszytki żądze,\nWszytki ludzkie frasunki umiesz wykorzenić,\nA człowieka tylko nie w anioła odmienić,\nKtóry nie wie, co boleść, frasunku nie czuje,\nZłym przygodom nie podległ, strachom nie hołduje.\n[…]\nNieszczęśliwy ja człowiek, którym lata swoje\nNa tym strawił, żebych był ujźrzał progi twoje!\nTerazem nagle z stopniów ostatnich zrzucony\nI miedzy insze, jeden z wiela, policzony.\nJan Kochanowski, Tren IX, [w:] tenże, Dzieła polskie, T. 2., Warszawa 1976.\nWypisz z Trenu IX cytat świadczący o zachwianiu postawy światopoglądowej poety\ngłoszonej przez niego we wcześniejszej twórczości. Uzasadnij wybór tego cytatu.\nCytat:\nUzasadnienie:\nZasady oceniania\n1 pkt - wypisanie cytatu wraz z uzasadnieniem.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\n258 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\nCytat\nUzasadnienie\n„Nieszczęśliwy ja człowiek, którym lata\nswoje\nNa tym strawił, żebych był ujźrzał progi\ntwoje!”\nKochanowski w obliczu straty córki zdał\nsobie sprawę, że nie jest w stanie\nzachować stoickiego spokoju i zwątpił także\nw wiarę chrześcijańską, co najbardziej\nilustruje Tren X, w którym Kochanowski\nszuka Orszulki w zaświatach innych religii,\na na końcu wyraża powątpiewanie\nw istnienie życia po życiu.\n„Terazem nagle z stopniów ostatnich\nzrzucony\nI między insze, jeden z wiela, policzony”.\nKochanowski wyraża w tych słowach swój\nżal do losu, wyznaje utratę wiary w stoickie\nmądrości, ponieważ w obliczu śmierci\nswojego dziecka filozofia stoicka, którą tak\ndługo wyznawał, okazała się nierealna,\nniedająca pocieszenia.\n„ja człowiek, którym lata swoje\nNa tym strawił, żebych był ujźrzał progi\ntwoje!\nTerazem nagle z stopniów ostatnich\nzrzucony”.\nAutor w poprzednich trenach próbuje ukoić\nswoje cierpienie, szukając pocieszenia\nw filozofii (np. w stoicyzmie) i religii - tu\nuświadamia sobie, że wobec cierpienia są\none bezsilne.\nZadanie 23. (0-1)\nPrzeczytaj poniższe fragmenty utworów Adama Mickiewicza.\nTekst 1.\nAdam Mickiewicz\nRozmowa wieczorna\nZ Tobą ja gadam1, co królujesz w niebie,\nA razem gościsz w domku mego ducha;\nGdy północ wszystko w ciemnościach zagrzebie\nI czuwa tylko zgryzota i skrucha,\nZ Tobą ja gadam! słów nie mam dla Ciebie:\nMyśl Twoja każdej myśli mej wysłucha;\nNajdalej władasz i służysz w pobliżu,\nKról na niebiosach, w sercu mym na krzyżu!\nAdam Mickiewicz, Rozmowa wieczorna, [w:] tegoż, Wybór poezyj, t. II, Wrocław 1997.\n1 Gadam - rozmawiam.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 259\nTekst 2.\nAdam Mickiewicz\nDziady cz. III\nKONRAD\n[…]\nMilczysz! - Jam Ci do głębi serce me otworzył,\nZaklinam, daj mi władzę - jedna część jej licha,\nCzęść tego, co na ziemi osiągnęła pycha,\nZ tą jedną cząstką ileż ja bym szczęścia stworzył!\nMilczysz! - nie dasz dla serca, dajże dla rozumu. -\nWidzisz, żem pierwszy z ludzi i z aniołów tłumu,\nŻe Cię znam lepiej niźli Twoje archanioły,\nWart, żebyś ze mną władzą dzielił się na poły -\nJeślim nie zgadł, odpowiedz - milczysz! ja nie kłamię.\nAdam Mickiewicz, Dziady drezdeńskie (część III), Wrocław 2012.\nCzy Konrad - bohater Dziadów cz. III - przyjmuje taką samą postawę wobec Boga,\njaką wyraża podmiot liryczny w wierszu Rozmowa wieczorna? W uzasadnieniu\nodpowiedzi odwołaj się do obu zacytowanych fragmentów utworów.\nZasady oceniania\n2 pkt - rozstrzygnięcie oraz poprawne uzasadnienie stanowiska w odniesieniu do fragmentu\nwiersza ORAZ fragmentu Dziadów cz. III.\n1 pkt - rozstrzygnięcie oraz poprawne uzasadnienie stanowiska w odniesieniu do fragmentu\nwiersza ALBO fragmentu Dziadów cz. III.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nUwagi.\nW uzasadnieniu zdający musi odnieść się do postawy.\nNie zalicza się odpowiedzi polegającej tylko na streszczaniu lub parafrazowaniu\ntekstu/tekstów.\nPrzykładowe odpowiedzi\nInną. Podmiot liryczny wiersza przyjmuje pokorną postawę wobec Boga. Natomiast\nKonrad jest roszczeniowy - żąda władzy od Boga.\n260 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nInną. Podmiot liryczny ufa Bogu, wierzy, że zostanie wysłuchany. Natomiast Konrad\nczuje się lekceważony milczeniem Boga.\nTaką samą. Zarówno podmiot liryczny, jak i Konrad bezpośrednio przemawiają do Boga,\nnie boją się do Niego zwracać.\nZadanie 26. (0-2)\nPrzeczytaj poniższy fragment tekstu.\nTa epoka ma swój porządek. Po klęsce powstania styczniowego wyczerpały się\nmarzenia o szybkim odzyskaniu niepodległości. [Pisarze] proponowali, by czas niewoli\nzamienić w okres intensywnej pracy na rzecz społeczeństwa. Banał? Niezupełnie. Program\n[…] był świadomą alternatywą wobec romantycznej idei „ojczyzny intymnej”. Mówił\no potrzebie budowy życia publicznego, o kształtowaniu świadomości obywatelskiej,\no pożytkach krytycznego stosunku wobec przeszłości.\nKierując się podobnymi zasadami, [artyści] dokonywali wyboru nie tylko tematów, ale\ni form. Opowiedziano się powszechnie za powieścią jako gatunkiem najodpowiedniejszym\ndla opisu otaczającego świata.\nGrażyna Borkowska, Pozytywiści i inni, Warszawa 1999.\nZadanie 26.1. (0-1)\nO jakiej epoce jest mowa w tekście Grażyny Borkowskiej? Podaj nazwę tej epoki\ni uzasadnij swoją odpowiedź.\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna wraz z uzasadnieniem.\n0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania ocenione na 1 pkt\nPozytywizm. Powstał po upadku powstania styczniowego, a jego głównymi założeniami\nbyła praca u podstaw (praca organiczna). Działania te miały zwiększyć świadomość\npolskiego społeczeństwa.\nPozytywizm. W pozytywizmie pojawiła się idea pracy organicznej oraz pracy u podstaw\nna rzecz rozwoju społeczeństwa, porzucono romantyczne ideały, a realistyczna powieść\nprzeważyła nad poezją.\nPozytywizm. Ta epoka trwała w literaturze od ok. 1864 do 1890. Pisarze poprzez\nliteraturę chcieli uczyć społeczeństwo nowych postaw, w tym pracy organicznej, pracy\nu podstaw.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 261\nZadanie 26.2. (0-1)\nSformułuj jeden argument, którym uzasadnisz tezę zawartą w ostatnim zdaniu tekstu\nGrażyny Borkowskiej: Opowiedziano się powszechnie za powieścią jako gatunkiem\nnajodpowiedniejszym dla opisu otaczającego świata. W odpowiedzi odwołaj się\ndo utworu literackiego z epoki, o której mowa w tekście Grażyny Borkowskiej.\nZasady oceniania\n1 pkt - trafne sformułowanie argumentu w odwołaniu do utworu z pozytywizmu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązania ocenione na 1 pkt\nW obliczu zniewolenia artyści obrali za cel kształtowanie publicznej świadomości -\npowieść zaś pozwalała na dotarcie w sposób przystępny do większej liczby osób.\nPrzykładem może być twórczość Bolesława Prusa - drukowana w odcinkach powieść\nLalka ukazywała przekrój polskiego społeczeństwa oraz idee, które przyświecały epoce.\nW pozytywizmie powieść zyskała sławę, ponieważ komentowała ona rzeczywistość\n(było to jedno z założeń realizmu). Przykładem powieści, która jest rzeczywistym\nźródłem wiedzy, jest Lalka, z której możemy dowiedzieć się, jak wyglądała Warszawa\nw czasach po powstaniu styczniowym.\nZadanie 30. (0-2)\nZapoznaj się z poniższym utworem.\nKazimierz Przerwa-Tetmajer\nDziś\nDawniej się trzeba było zużyć, przeżyć,\nby przestać kochać, podziwiać i wierzyć;\ndziś - pierwsze nasze myśli są zwątpieniem,\nnudą, szyderstwem, wstrętem i przeczeniem.\nDzieci krytyki, wiedzy i rozwagi,\ncudzych doświadczeń mając pełną głowę,\nchoćby nam dano skrzydła Ikarowe,\nnie mielibyśmy do lotu odwagi.\nMy nie tracimy nic, bośmy od razu\nnic nie przynieśli - i tylko nam bywa\ntak źle, że na złe takie brak wyrazu,\na serce pęka w nas i we krwi pływa.\nKazimierz Przerwa-Tetmajer, Dziś, [w:] tegoż, Poezje, Warszawa 1980.\n262 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nZadanie 30.1. (0-1)\nWyjaśnij znaczenie użytego w wierszu sformułowania skrzydła Ikarowe, odwołując się\ndo mitologii greckiej.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie znaczenia mitologizmu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\nSkrzydła Ikarowe są nowym doświadczeniem, szansą na poznanie nowych wrażeń,\ntakich jak wzniesienie się w przestrzeni i bliżej słońca, co umożliwiły one Ikarowi.\nSkrzydła Ikarowe - archetyp zaczerpnięty z mitologii greckiej, symbolizujący potencjał\ni możliwość spełnienia swych marzeń, realizacji zamierzonych celów.\nZadanie 30.2. (0-1)\nOkreśl, o jakiej postawie człowieka przełomu XIX i XX wieku jest mowa w wierszu\nKazimierza Przerwy-Tetmajera, i wyjaśnij, w jaki sposób użycie sformułowania\nskrzydła Ikarowe pozwala zdefiniować tę postawę.\nPostawa:\nWyjaśnienie:\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne określenie postawy oraz wyjaśnienie sformułowania w kontekście\nwskazanej postawy.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nPostawa: dekadencka\nWyjaśnienie: Dekadenci to grupa inteligencji polskiej, która pogrążona była w stagnacji\ni swoistym marazmie. Ikarowe skrzydła obnażają postawę ludzi przełomu wieku, którzy bali\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 263\nsię ryzykować i zapewne nie odważyliby się na realizację swych marzeń i planów, na co\npozwalają symboliczne skrzydła Ikara.\nZadanie 32. (0-2)\nZapoznaj się z poniższymi tekstami.\nTekst 1.\nStanisław Wyspiański\nWesele\nCHOCHOŁ\nKto mnie wołał,\nczego chciał -\nzebrałem się,\nw com ta miał:\njestem, jestem\nna Wesele,\nprzyjedzie tu\ngości wiele,\nżeby ino wicher wiał.\nCo się w duszy komu gra,\nco kto w swoich widzi snach:\nczy to grzech,\nczy to śmiech,\nczy to kapcan, czy to pan,\nna Wesele przyjdzie w tan.\nStanisław Wyspiański, Wesele, Wrocław 1994.\n264 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nTekst 2.\nStanisław Wyspiański\n[…]\nMuzeum Narodowe w Warszawie, 1898-1899.\nZadanie 32.1. (0-1)\nCo łączy obraz z zamieszczonym fragmentem dramatu Stanisława Wyspiańskiego?\nW uzasadnieniu odpowiedzi odwołaj się do obu dzieł.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawna odpowiedź i trafne uzasadnienie odnoszące się do obu dzieł.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\nW tekście jest opisany moment przyjścia Chochoła, który zapowiada dalsze następstwa\nakcji („co kto w swoich widzi snach”), natomiast obraz Stanisława Wyspiańskiego\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 265\nprzedstawia chochoły (róże owinięte w słomę) na plantach. Jest to spersonifikowany\nkwiat w ochronce.\nIlustracja jest powiązana, ponieważ fragment dramatu wypowiada Chochoł i jego taniec,\ntzw. „chocholi taniec”, jest sceną pojawiająca się pod koniec tytułowego „Wesela” -\nanalogia do ilustracji\nZadanie 32.2. (0-1)\nW kontekście całego dramatu wyjaśnij symboliczne znaczenie postaci wypowiadającej\nsię w podanym fragmencie Wesela Stanisława Wyspiańskiego.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie symbolicznego znaczenia postaci Chochoła w kontekście\ncałego dramatu Wesele.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\nChochoł był postacią fantastyczną pojawiającą się w „Weselu” i symbolizował\nniepowodzenie w działaniach polskiego społeczeństwa, beznadziejność.\n„Co się komu w duszy gra, co kto w swoich widzi snach” - Chochoł zapowiada bieg\nwydarzeń - przybycie poszczególnych duchów do konkretnych postaci - konfrontacje\nwad, zderzenie z marazmem i letargiem.\nChochoł symbolizował bezwładność polskiego społeczeństwa oraz skorupę\nochraniającą pogrążony w niewoli naród.\n266 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nZadanie 33. (0-2)\nZapoznaj się z plakatem Jana Młodożeńca do dramatu Wesele Stanisława Wyspiańskiego.\nPlakat teatralny do przedstawienia Wesele Stanisława Wyspiańskiego w Teatrze\nPowszechnym w Warszawie.\nZinterpretuj plakat Jana Młodożeńca w kontekście przesłania utworu Stanisława\nWyspiańskiego Wesele. W odpowiedzi uwzględnij dwa elementy graficzne widoczne\nna plakacie.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 267\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawna interpretacja plakatu z uwzględnieniem dwóch elementów graficznych\nwyrażających przesłanie Wesela.\n1 pkt - poprawna interpretacja plakatu z uwzględnieniem jednego elementu graficznego\nwyrażającego przesłanie Wesela.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 2 pkt\nPrzedstawione na plakacie koło jest graficznym nawiązaniem do motywu chocholego tańca\nw końcowej scenie dramatu - kolory koła odnoszą się do barwnych ubrań weselników\nwiejskich. Wszyscy w transie kręcą się w kółko, bez celu, a miał to być czas rozpoczęcia\nakcji powstańczej odzyskanie przez Polaków niepodległość. Nie udało się, społeczeństwo\npolskie nie jest jeszcze gotowe podjąć się takiego działania.\nZadanie 38. (0-2)\nZapoznaj się z poniższym fragmentem utworu.\nTadeusz Borowski\nProszę państwa do gazu\nDużo, dużo aut pojechało do krematorium.\nJuż kończą. Trupy porozkładane na rampie zabiera ostatnie auto, klamoty są\nzaładowane. Kanada objuczona chlebami, marmoladą, cukrem, pachnąca perfumami\ni czystą bielizną, ustawia się do odmarszu. Kapo kończy ładowanie kotła od herbaty złotem,\njedwabiami i czarną kawą. To na bramę dla wachmanów: puszczą komando bez kontroli.\nParę dni obóz będzie żył z tego transportu: zjadał jego szynki i kiełbasy, konfitury i owoce, pił\njego wódki i likiery, będzie chodził w jego bieliźnie, handlował jego złotem i tłumokami. Wiele\nwyniosą cywile za obóz, na Śląsk, do Krakowa i dalej. Przywiozą papierosy, jajka, wódkę\ni listy z domu.\nParę dni będzie obóz mówił o transporcie „Sosnowiec-Będzin”. Był to dobry, bogaty\ntransport.\nTadeusz Borowski, Wspomnienia. Wiersze. Opowiadania, Warszawa 1981.\nZadanie 38.1. (0-1)\nNa podstawie podanego fragmentu Proszę państwa do gazu Tadeusza Borowskiego\noraz znajomości całego opowiadania wyjaśnij pojęcie „człowiek zlagrowany”.\n268 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie pojęcia w kontekście całego utworu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\nCzłowiek zlagrowany to człowiek, który został poddany częściowej dehumanizacji\nw trakcie pobytu w obozie koncentracyjnym.\nCzłowiek zlagrowany jest pozbawiony moralności. Przeżycia obozowe doprowadziły do\nodwrócenia się u niego wewnętrznego dekalogu i dehumanizacji.\nZadanie 38.2. (0-1)\nPodaj dwa przykłady, inne niż w zacytowanym fragmencie, zachowania więźniów\nobozu koncentracyjnego opisanego przez Tadeusza Borowskiego świadczące\no zlagrowaniu człowieka.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne podanie dwóch przykładów.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\nOkradanie ludzi przybywających do obozu, aby zdobyć pożywienie i inne przedmioty\ncodziennego użytku; wyrzeczenie się relacji międzyludzkich, społecznych, jeśli jest to\nw stanie zapewnić przeżycie.\nWięźniowie obozu zaczęli odczuwać nienawiść wobec współwięźniów, donosili na nich.\nInnym zachowaniem była dramatyczna walka o pożywienie: egzystencja kosztem życia\ninnych; kradzież jedzenia.\nZadanie 47. (0-2)\nZapoznaj się z poniższym fragmentem tekstu.\nOlga Tokarczuk\nProfesor Andrews w Warszawie\nNastępnego dnia, gdy upewnił się, że telefon wciąż nie działa, znalazł czynny mały\nsklep na swoim osiedlu. […] Gdy wychodził, przywieźli właśnie chleb i sklep zapełnił się\nw ciągu kilku minut. Ustawił się w ogonku i sprzedawczyni bez pytania podała mu\nbochenek; zapłacił i odszedł. Widocznie jednak ciągnęło go do ludzi, pociągał go ciepły\ntłum ustawiony w długie kolejkowe wężyki, bo nie chciało mu się wracać od razu do ciasnej\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 269\ni pustej kawalerki. Zatrzymał się przy blaszanych stołach ustawionych wprost na chodniku,\nprzed którymi ludzie posłusznie stali w ogonku. Patrzył na ich twarze, szukał wśród nich\nGoshy, może gdzieś tu była. Ludzie milczeli złowrogo. Byli poważni, spięci, jakby\nniewyspani.\nPrzytupywali. Najbardziej ponury naród świata. A mimo to przystanął koło nich. Nie, nie\ndlatego, że ich potrzebował, ale dlatego, że płynęło od nich zwyczajne ludzkie ciepło.\nMroźne powietrze topniało od ich oddechów. Patrzył na opatulone sprzedawczynie, które\nodławiały z wielkich beczek dorodne szare karpie. […] Ucho profesora Andrewsa złapało\nmelodię tej kantyczki i teraz śpiewało mu w głowie: „Żywą czy na miejscu?”. Profesor mógł\nsię tylko domyślać znaczenia. […]\nPrzeszedł go dreszcz. Miał wrażenie, że bierze udział w religijnym rytuale. Zabijanie\nryby. „Żywą czy na miejscu?”, te powtarzane słowa hipnotyzowały go. Zapragnął nagle\nwłączyć się w tę okrutną powtarzalność i odejść z martwą rybą w siatce, jak wszyscy.\nBezwiednie stanął w ogonku, ale gdy zobaczył mały, czteroosobowy oddział żołnierzy\nz psem, otrzeźwiał. Zawstydził się nawet. Ludzie w milczeniu odwrócili wzrok od żołnierzy.\nPatrzyli teraz na własne stopy albo gdzieś w powietrze. Profesor z rozpaczą pomyślał\no swoim londyńskim gabinecie, o książkach i cieple elektrycznego kominka.\nOlga Tokarczuk, Profesor Andrews w Warszawie, [w:] tejże, Gra na wielu bębenkach, Kraków 2007.\nZadanie 47.1. (0-1)\nWypisz z zacytowanego fragmentu opowiadania Olgi Tokarczuk trzy różne\nsformułowania, które informują o czasie akcji w utworze. Na ich podstawie określ\nczas wydarzeń historycznych przedstawionych w tym opowiadaniu.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wypisanie trzech sformułowań i wykorzystanie ich w określeniu czasu\nhistorycznego w opowiadaniu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\n„Następnego dnia, gdy upewnił się, że telefon wciąż nie działa”, „Gdy zobaczył mały,\nczteroosobowy oddział żołnierzy”, „Ludzie posłusznie stali w ogonku” - wprowadzenie\nstanu wojennego.\n„Zabijanie ryby. Żywą czy na miejscu” - czas Świąt Bożego Narodzenia, przed Wigilią,\n„stanął w ogonku” - czasy kolejek w PRL-u, „czteroosobowy oddział żołnierzy z psem” -\nkontrole, inwigilacja, stan wojenny.\n„telefon wciąż nie działa”, „czteroosobowy oddział żołnierzy z psem”, „Zabijanie ryby”.\nAkcja toczy się w grudniu, przed Bożym Narodzeniem podczas stanu wojennego.\n270 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025\nZadanie 47.2. (0-1)\nUzasadnij, że narrator opowiada o wydarzeniach językiem ezopowym.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne uzasadnienie.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 1 pkt\nNarrator zwraca uwagę na formułę sprzedawcy. „Martwą czy żywą rybę”, w wyniku\nokoliczności, nabierze to znaczenia o charakterze ukrytym. Rytuał religijny,\nzawstydzenie się i żołnierze mówią o wszechobecnej śmierci i strachu.\nNarrator nie mówi wprost o wydarzeniach, unika bezpośrednich określeń, tak jakby\nchciał uniknąć cenzury.\nJĘZYK POLSKI\nPoziom podstawowy\nJĘZYK POLSKI\nPoziom podstawowy\nJĘZYK POLSKI\nPoziom podstawowy","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2025-poziom-podstawowy/zad-Temat_5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":231,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2025","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny"}]}