{"paper":{"id":"informator-maturalny-wos-2026","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"variant":null,"exam_pdf":"informator-maturalny-wos-2026/informator-maturalny-wos-2026.pdf","key_pdf":null,"question_count":57,"source_label":"WOS · Informator maturalny · 2026","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny"},"questions":[{"id":"informator-maturalny-wos-2026/zad/1","paper_id":"informator-maturalny-wos-2026","number":"1","points":2,"ptype":"open","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 1. (0-2)\nWykresy. Modele rodziny w polskim społeczeństwie (2013 i 2020 rok)\nModel preferowany według deklaracji\n2013\n2020\nModel realizowany według deklaracji\n2013\n2020\nPartnerski - małżonkowie (partnerzy) pracują zawodowo i oboje w równym stopniu zajmują się domem\ni dziećmi.\nTradycyjny i odwrócony - tylko jedno z małżonków (partnerów) pracuje zawodowo, a drugie zajmuje się\nprowadzeniem domu i wychowywaniem dzieci; w modelu tradycyjnym pracuje zawodowo mąż (partner),\na w odwróconym - żona (partnerka).\nMieszany - małżonkowie (partnerzy) pracują zawodowo, a prowadzeniem domu i wychowywaniem dzieci\nzajmuje się jedno z nich.\nInne odpowiedzi oraz odpowiedź: „trudno powiedzieć”.\nNa podstawie: Model życia małżeńskiego Polaków, „Komunikat z Badań CBOS” 2020, nr 157, s. 3, 5.\n46%\n24%\n28%\n58%\n15%\n25%\n27%\n23%\n31%\n19%\n37%\n18%\n25%\n19%\n10\nInformator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku\nszkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-wos-2026/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2026","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-wos-2026/zad/1.1","paper_id":"informator-maturalny-wos-2026","number":"1.1","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 1.1. (0-1)\nUzasadnij, że tylko w mieszanym modelu rodziny założono niesymetryczny podział\nobowiązków między małżonkami (partnerami).\nWymagania ogólne\nI. W aspekcie stosunku do prawdy, stałego zmierzania do jej poznania i odróżniania od fałszu\noraz ćwiczenia w rozpoznawaniu stopnia pewności i prawdopodobieństwa. Zdający:\n1) ma rzetelną wiedzę o […] aspektach życia społecznego, ze szczególnym odniesieniem\ndo współczesności […].\nII. W aspekcie stosunku do dobra, przyjęcia go jako głównego kryterium wartościowania\nmoralnego, odróżniania go od zła oraz ćwiczenia w ocenie intencji i skutków według\nsłuszności, pożytku i szkody. Zdający:\n1) rozpoznaje to, co w życiu społecznym sprzyja rozwojowi człowieka, oraz przyczynia\nsię do zachowania i pomnożenia dobra wspólnego w różnych społecznościach;\n2) ocenia zjawiska życia społecznego.\nIII. W aspekcie stosunku do życia, czyli osobistego zaangażowania, kształtowania zamierzeń\nwedług własnych pasji, zdolności oraz poczucia wspólnoty i służby. Zdający:\n3) buduje własne wypowiedzi na temat zagadnień życia społecznego, formułuje oceny\ni je uzasadnia, uczestniczy w debacie […].\n(SP) I. Wiedza i rozumienie. Zdający:\n1) wyjaśnia podstawowe prawidłowości życia społecznego, w tym funkcjonowania grup\nspołecznych […].\nWymagania szczegółowe\nII. Dobro wspólne. Zdający:\n2) charakteryzuje wynikający z zasady dobra wspólnego aspekt obowiązków jednostki\nwzględem wspólnoty.\nIII. Społeczności i wspólnoty. Zdający:\n1) wyjaśnia kluczową rolę rodziny jako miejsca budowania najważniejszych relacji\nspołecznych.\n(SP) II. Rodzina. Zdający:\n1) charakteryzuje rodzinę jako grupę społeczną; przedstawia rolę rodziców i osób\nstarszych w rodzinie; analizuje wartości ważne dla jego rodziny.\nZasady oceniania\n1 pkt - sformułowanie poprawnego uzasadnienia.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 11\nPrzykładowa odpowiedź\nTyp 1.: Model partnerski z definicji zakłada równość obowiązków. Model tradycyjny i model\nodwrócony można potraktować jako zakładające symetrię - jedno z małżonków pracuje\nzawodowo, drugie pracuje niezarobkowo: prowadzi dom i wychowuje dzieci.\nTyp 2.: Jedynie model mieszany zakłada z definicji, że nie ma symetrii, jako że jedno\nz małżonków jest silniej obciążone obowiązkami niż drugie - oboje pracują zawodowo,\na tylko jedno zajmuje się domem i wychowaniem dzieci.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Model partnerski z definicji zakłada równość obowiązków między małżonkami. Modele tradycyjny i odwrócony można potraktować jako zakładające symetrię - jedno z małżonków pracuje zawodowo, drugie prowadzi dom i wychowuje dzieci (obowiązki są rozłożone \"jeden do jednego\"). Jedynie model mieszany zakłada z definicji brak symetrii - oboje małżonkowie pracują zawodowo, a tylko jedno z nich dodatkowo zajmuje się domem i wychowaniem dzieci, jest więc silniej obciążone obowiązkami niż drugie.","image":"img/informator-maturalny-wos-2026/zad-1.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2026","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-wos-2026/zad/1.2","paper_id":"informator-maturalny-wos-2026","number":"1.2","points":1,"ptype":"true_false","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 1.2. (0-1)\nNa podstawie wykresów oceń prawdziwość podanych stwierdzeń. Zaznacz P, jeśli\nstwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1. Model partnerski jest jedynym modelem rodziny, który w obu badaniach\ndeklarowany jest częściej jako preferowany niż realizowany.\nP\nF\n2. Odsetek wskazań modelu partnerskiego - zarówno w kwestii preferencji,\njak i realizacji - wzrósł w latach 2013-2020 o ponad 20%.\nP\nF\nWymagania ogólne\nI. W aspekcie stosunku do prawdy, stałego zmierzania do jej poznania i odróżniania od fałszu\noraz ćwiczenia w rozpoznawaniu stopnia pewności i prawdopodobieństwa. Zdający:\n1) ma rzetelną wiedzę o […] aspektach życia społecznego, ze szczególnym odniesieniem\ndo współczesności […].\n(SP) I. Wiedza i rozumienie. Zdający:\n1) wyjaśnia podstawowe prawidłowości życia społecznego, w tym funkcjonowania grup\nspołecznych […].\nWymagania szczegółowe\nIII. Społeczności i wspólnoty. Zdający:\n1) wyjaśnia kluczową rolę rodziny jako miejsca budowania najważniejszych relacji\nspołecznych.\nVIII. Polityka i kultura polityczna. Zdający:\n10) analizuje - z wykorzystaniem wyników badań opinii publicznej - postawy\nspołeczeństwa polskiego […].\n(SP) II. Rodzina. Zdający:\n1) charakteryzuje rodzinę jako grupę społeczną; przedstawia rolę rodziców i osób\nstarszych w rodzinie; analizuje wartości ważne dla jego rodziny.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne ocenienie prawdziwości dwóch stwierdzeń.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\n1. P\n2. P\n12\nInformator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku\nszkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027","answer":"1-P, 2-P","answer_text":null,"solution":"1. P\n2. P","image":"img/informator-maturalny-wos-2026/zad-1.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ai","answer_source":"ai","answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2026","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-wos-2026/zad/2","paper_id":"informator-maturalny-wos-2026","number":"2","points":2,"ptype":"open","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 2. (0-2)\nTabela. Własna pozycja na tle statusu rodziców i dziadków\nCzy w porównaniu z Pana(i)\nrodzicami/dziadkami Pana(i)\npozycja społeczna jest, ogólnie\nrzecz biorąc, wyższa, niższa czy\nteż mniej więcej taka sama?\nPozycja społeczna respondentów w porównaniu\nz pozycjami\nrodziców\ndziadków\n1999\n2004\n2013\n1999\n2004\n2013\nw procentach\nZdecydowanie wyższa\n13\n48\n12\n45\n12\n42\n24\n59\n23\n55\n23\n57\nRaczej wyższa\n35\n33\n30\n35\n32\n34\nMniej więcej taka sama\n37\n37 36 36 40 40\n18\n18 18\n18 18 18\nRaczej niższa\n9\n11\n13\n15\n14\n16\n7\n9\n11\n14\n9\n11\nZdecydowanie niższa\n2\n2\n2\n2\n3\n2\nTrudno powiedzieć\n5\n5\n4\n4\n2\n2\n14\n14 15\n15 14 14\nNa podstawie: Postrzeganie własnego miejsca w strukturze społecznej,\n„Komunikat z Badań CBOS” 2013, nr 163.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-wos-2026/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2026","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-wos-2026/zad/2.1","paper_id":"informator-maturalny-wos-2026","number":"2.1","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 2.1. (0-1)\nPrzytaczając dane liczbowe z najwcześniejszego badania, sformułuj wniosek na temat\npostrzegania - przez większość respondentów - międzypokoleniowej ruchliwości\nspołecznej w swojej rodzinie.\nWymagania ogólne\nI. W aspekcie stosunku do prawdy, stałego zmierzania do jej poznania i odróżniania od fałszu\noraz ćwiczenia w rozpoznawaniu stopnia pewności i prawdopodobieństwa. Zdający:\n1) ma rzetelną wiedzę o […] aspektach życia społecznego, ze szczególnym odniesieniem\ndo współczesności […].\nII. W aspekcie stosunku do dobra, przyjęcia go jako głównego kryterium wartościowania\nmoralnego, odróżniania go od zła oraz ćwiczenia w ocenie intencji i skutków według\nsłuszności, pożytku i szkody. Zdający:\n2) ocenia zjawiska życia społecznego.\nIII. W aspekcie stosunku do życia, czyli osobistego zaangażowania, kształtowania zamierzeń\nwedług własnych pasji, zdolności oraz poczucia wspólnoty i służby. Zdający:\n3) buduje własne wypowiedzi na temat zagadnień życia społecznego, formułuje oceny\ni je uzasadnia […].\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 13\n(SP) II. Wykorzystanie i tworzenie informacji. Zdający:\n1) znajduje informacje na temat życia społecznego, w tym publicznego;\n2) wykorzystuje informacje do tworzenia własnej wypowiedzi na temat wydarzeń z życia\nspołecznego, w tym publicznego.\nWymagania szczegółowe\nV. Różnice społeczne. Zdający:\n1) podaje przykłady i wyjaśnia uwarunkowania pionowej i poziomej ruchliwości\nspołecznej.\nVIII. Polityka i kultura polityczna. Zdający:\n10) analizuje - z wykorzystaniem wyników badań opinii publicznej - postawy\nspołeczeństwa polskiego […].\nZasady oceniania\n1 pkt - sformułowanie poprawnego uzasadnienia.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nW odczuciu większości respondentów ich pozycja jest wyższa w odniesieniu zarówno do ich\ndziadków (59% wskazań, większość bezwzględna), jak i do własnych rodziców (48%,\nwiększość względna). Zatem można wnioskować o przekonaniu większości respondentów\no awansie społecznym własnego pokolenia, a pośrednio - także o awansie społecznym\npokolenia rodziców.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"W badaniu z 1999 roku (najwcześniejszym) większość respondentów oceniała swoją pozycję społeczną jako wyższą niż pozycja ich dziadków (59% wskazań - większość bezwzględna) oraz jako wyższą niż pozycja ich rodziców (48% wskazań - większość względna). Świadczy to o przekonaniu większości respondentów o awansie społecznym własnego pokolenia, a pośrednio - także pokolenia rodziców.","image":"img/informator-maturalny-wos-2026/zad-2.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2026","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-wos-2026/zad/2.2","paper_id":"informator-maturalny-wos-2026","number":"2.2","points":1,"ptype":"true_false","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 2.2. (0-1)\nNa podstawie wykresu oceń prawdziwość podanych stwierdzeń. Zaznacz P, jeśli\nstwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1. W latach 1999-2013 odsetek przekonanych, że ich pozycja społeczna jest\nwyższa niż pozycja społeczna ich dziadków, systematycznie malał.\nP\nF\n2. W latach 1999-2004 odsetek przekonanych, że ich pozycja społeczna jest\n„raczej niższa” niż pozycja ich dziadków, wzrósł o ponad 40%.\nP\nF\nWymagania ogólne\nII. W aspekcie stosunku do dobra, przyjęcia go jako głównego kryterium wartościowania\nmoralnego, odróżniania go od zła oraz ćwiczenia w ocenie intencji i skutków według\nsłuszności, pożytku i szkody. Zdający:\n2) ocenia zjawiska życia społecznego.\nIII. W aspekcie stosunku do życia, czyli osobistego zaangażowania, kształtowania zamierzeń\nwedług własnych pasji, zdolności oraz poczucia wspólnoty i służby. Zdający:\n3) buduje własne wypowiedzi na temat zagadnień życia społecznego, formułuje oceny\ni je uzasadnia […].\nWymaganie szczegółowe\nVIII. Polityka i kultura polityczna. Zdający:\n10) analizuje - z wykorzystaniem wyników badań opinii publicznej - postawy\nspołeczeństwa polskiego […].\n14\nInformator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku\nszkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nZasady oceniania\n1 pkt - wskazanie dwóch poprawnych ocen.\n0 pkt - inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. F\n2. P","answer":"1-F, 2-P","answer_text":null,"solution":"1. F\n2. P","image":"img/informator-maturalny-wos-2026/zad-2.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ai","answer_source":"ai","answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2026","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-wos-2026/zad/3","paper_id":"informator-maturalny-wos-2026","number":"3","points":2,"ptype":"open","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 3. (0-2)\nO społeczeństwie Tuaregów\nNie wiadomo, skąd pochodzą, jak i dlaczego pojawili się na pustyni. Legenda tuareska\nopowiada, że siłą sprawczą, która zjednoczyła dawno temu tuareskie rody, była kobieta - Tin\nHonan. Arabowie nazywają ich Tuaregami, sami mówią o sobie Kel Tamasheq - mówiący\njęzykiem tamaszek lub po prostu wolni ludzie. Bo właśnie wolność i niezależność ukochali\nsobie najbardziej. Dlatego ich królestwo sięga tam, gdzie kończą się piaski pustyni\ni pastwiska sahelu. Nic sobie nie robią z granic Libii, Algierii, Mali czy Nigru - od ponad\ntysiąca lat przemierzają Saharę. Największe znaczenie ma dla nich rodzina, a także stada\nwielbłądów i kóz. Gdyby nie wielbłądy, rozrzucona po Saharze społeczność Tuaregów nie\nmiałaby szansy funkcjonować, dlatego zwierzęta te cieszą się szczególnym szacunkiem i są\nnie tylko środkiem transportu, ale także prezentem na rodzinnych uroczystościach, ślubach\ni pogrzebach. Rodziny tworzą klany - taousit, dowodzone przez amrara, natomiast te klany -\nkonfederacje klanów, dowodzone przez amenokala. W XIV wieku przeszli na islam. Kobiety\nmają bardzo wysoki status społeczny, a mężczyźni zasłaniają twarz.\nNa podstawie: www.fotografwpodrozy.pl","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-wos-2026/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2026","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-wos-2026/zad/3.1","paper_id":"informator-maturalny-wos-2026","number":"3.1","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 3.1. (0-1)\nUzasadnij, że społeczeństwo przedstawione w tekście to społeczeństwo nomadyczne.\nWymagania ogólne\nI. W aspekcie stosunku do prawdy, stałego zmierzania do jej poznania i odróżniania od fałszu\noraz ćwiczenia w rozpoznawaniu stopnia pewności i prawdopodobieństwa. Zdający:\n1) ma rzetelną wiedzę o […] aspektach życia społecznego, ze szczególnym odniesieniem\ndo współczesności […].\nIII. W aspekcie stosunku do życia, czyli osobistego zaangażowania, kształtowania zamierzeń\nwedług własnych pasji, zdolności oraz poczucia wspólnoty i służby. Zdający:\n3) buduje własne wypowiedzi na temat zagadnień życia społecznego, formułuje oceny\ni je uzasadnia […].\nWymaganie szczegółowe\nIV. Społeczeństwa i socjalizacja. Zdający:\n1) charakteryzuje społeczeństwa […] nomadyczne […].\nZasady oceniania\n1 pkt - sformułowanie poprawnego uzasadnienia.\n0 pkt - inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 15\nPrzykładowa odpowiedź\nSpołeczeństwo przedstawione w tekście charakteryzuje się koczowniczym trybem życia -\nludzie przemieszczają się w związku z hodowlą zwierząt, co jest typowe dla społeczeństw\nnomadycznych.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Społeczeństwo Tuaregów charakteryzuje się koczowniczym trybem życia - jego członkowie wraz ze stadami wielbłądów i kóz stale przemieszczają się po Saharze, nie uznając granic państwowych (Libii, Algierii, Mali, Nigru), co jest typowe dla społeczeństw nomadycznych.","image":"img/informator-maturalny-wos-2026/zad-3.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2026","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-wos-2026/zad/3.2","paper_id":"informator-maturalny-wos-2026","number":"3.2","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 3.2. (0-1)\nSformułuj - w każdej z podanych kwestii - argument na rzecz tezy: Typowo\npatriarchalny charakter społeczeństwa opisanego w tekście jest dyskusyjny.\nKwestia pamięci społecznej -\nKwestia stosunków społecznych -\nWymagania ogólne\nII. W aspekcie stosunku do dobra, przyjęcia go jako głównego kryterium wartościowania\nmoralnego, odróżniania go od zła oraz ćwiczenia w ocenie intencji i skutków według\nsłuszności, pożytku i szkody. Zdający:\n2) ocenia zjawiska życia społecznego.\nIII. W aspekcie stosunku do życia, czyli osobistego zaangażowania, kształtowania zamierzeń\nwedług własnych pasji, zdolności oraz poczucia wspólnoty i służby. Zdający:\n3) buduje własne wypowiedzi na temat zagadnień życia społecznego, formułuje oceny\ni je uzasadnia, uczestniczy w debacie.\nWymaganie szczegółowe\nIV. Społeczeństwa i socjalizacja. Zdający:\n1) charakteryzuje społeczeństwa […] nomadyczne […].\nZasady oceniania\n1 pkt - sformułowanie dwóch poprawnych argumentów.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nKwestia pamięci społecznej:\nUtrzymuje się legenda, że tuareskie rody zjednoczyła kobieta.\nKwestia stosunków społecznych:\nTyp 1.: Kobiety mają bardzo wysoki status społeczny.\nTyp 2.: To mężczyźni zasłaniają twarz, a nie - jak w typowym tradycyjnym społeczeństwie\nmuzułmańskim - kobiety.\n16\nInformator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku\nszkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Kwestia pamięci społecznej - Legenda tuareska głosi, że to kobieta (Tin Honan) była siłą sprawczą, która zjednoczyła dawne rody tuareskie.\nKwestia stosunków społecznych - Kobiety w społeczeństwie Tuaregów mają bardzo wysoki status społeczny, a to mężczyźni - a nie, jak w typowym tradycyjnym społeczeństwie muzułmańskim, kobiety - zasłaniają twarz.","image":"img/informator-maturalny-wos-2026/zad-3.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2026","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-wos-2026/zad/4","paper_id":"informator-maturalny-wos-2026","number":"4","points":2,"ptype":"open","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 4. (0-2)\nWykres. Wskazania badanych do polecenia: Proszę wymienić mieszkające w Polsce\nmniejszości narodowe lub etniczne, wszystkie, które Pan(i) pamięta.\nNa wykresie wskazano odsetek osób wymieniających daną kategorię; badani mogli wymienić\ndowolną liczbę mniejszości. Wykres przedstawia 7 najliczniej wybieranych kategorii.\nNa podstawie: Tożsamość narodowa i postrzeganie praw mniejszości narodowych i etnicznych,\n„Komunikat z Badań CBOS” 2015, nr 106, s. 3.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-wos-2026/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2026","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-wos-2026/zad/4.1","paper_id":"informator-maturalny-wos-2026","number":"4.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 4.1. (0-1)\nWybierz z wykresu nazwę grupy, która ma w Rzeczypospolitej Polskiej status\nmniejszości etnicznej.\nWymagania ogólne\nI. W aspekcie stosunku do prawdy, stałego zmierzania do jej poznania i odróżniania od\nfałszu oraz ćwiczenia w rozpoznawaniu stopnia pewności i prawdopodobieństwa. Zdający:\n1) ma rzetelną wiedzę o […] aspektach życia społecznego, ze szczególnym\nodniesieniem do współczesności […].\nII. W aspekcie stosunku do dobra, przyjęcia go jako głównego kryterium wartościowania\nmoralnego, odróżniania go od zła oraz ćwiczenia w ocenie intencji i skutków według\nsłuszności, pożytku i szkody. Zdający:\n2) ocenia zjawiska życia społecznego.\nIII. W aspekcie stosunku do życia, czyli osobistego zaangażowania, kształtowania zamierzeń\nwedług własnych pasji, zdolności oraz poczucia wspólnoty i służby. Zdający:\n3) buduje własne wypowiedzi na temat zagadnień życia społecznego, formułuje oceny\ni je uzasadnia […].\nWymagania szczegółowe\nIII. Społeczności i wspólnoty. Zdający:\n10) charakteryzuje obecną politykę państwa polskiego wobec mniejszości narodowych\ni etnicznych oraz społeczności posługującej się językiem regionalnym […].\n(SP) VIII. Wspólnoty narodowe / etniczne i ojczyzna.\n4) Zdający wymienia mieszkające w Polsce mniejszości narodowe i etniczne […].\n8%\n12%\n12%\n21%\n31%\n34%\n40%\nLitwini\nRosjanie\nBiałorusini\nŻydzi\nNiemcy\nUkraińcy\nRomowie\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 17\nZasady oceniania\n1 pkt - wskazanie poprawnej nazwy.\n0 pkt - inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nRomowie","answer":"Romowie","answer_text":null,"solution":"Romowie.","image":"img/informator-maturalny-wos-2026/zad-4.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ai","answer_source":"ai","answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2026","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-wos-2026/zad/4.2","paper_id":"informator-maturalny-wos-2026","number":"4.2","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 4.2. (0-1)\nRozstrzygnij, czy zależność im większa liczebność danej mniejszości narodowej lub\netnicznej w Polsce, tym większa jej znajomość przez ankietowanych jest trafna.\nOdpowiedź uzasadnij, odnosząc się do dwóch mniejszości, których nazwy zostały\nwskazane przez ankietowanych.\nRozstrzygnięcie -\nUzasadnienie -\nWymagania ogólne\nII. W aspekcie stosunku do dobra, przyjęcia go jako głównego kryterium wartościowania\nmoralnego, odróżniania go od zła oraz ćwiczenia w ocenie intencji i skutków według\nsłuszności, pożytku i szkody. Zdający:\n2) ocenia zjawiska życia społecznego.\nIII. W aspekcie stosunku do życia, czyli osobistego zaangażowania, kształtowania zamierzeń\nwedług własnych pasji, zdolności oraz poczucia wspólnoty i służby. Zdający:\n3) buduje własne wypowiedzi na temat zagadnień życia społecznego, formułuje oceny\ni je uzasadnia, uczestniczy w debacie.\nWymagania szczegółowe\nIII. Społeczności i wspólnoty. Zdający:\n9) wymienia największe mniejszości narodowe w Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu\nustawy z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz\no języku regionalnym (Dz. U. z 2017 r. poz. 823);\n(SP) VIII. Wspólnoty narodowe / etniczne i ojczyzna.\n4) Zdający wymienia mieszkające w Polsce mniejszości narodowe i etniczne […].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie wraz ze sformułowaniem właściwego uzasadnienia.\n0 pkt - inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.\n18\nInformator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku\nszkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nPrzykładowe rozwiązanie\nRozstrzygnięcie - Nie.\nUzasadnienie - Najczęściej wskazywano Romów, których jest kilkanaście tysięcy,\na Niemców, których jest kilkukrotnie więcej, wskazywał mniejszy odsetek ankietowanych.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Rozstrzygnięcie - Nie.\nUzasadnienie - Romów, których w Polsce jest jedynie kilkanaście tysięcy, wskazywał największy odsetek badanych (40%), natomiast Niemców, których jest w Polsce kilkukrotnie więcej, wskazywał mniejszy odsetek ankietowanych (31%).","image":"img/informator-maturalny-wos-2026/zad-4.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2026","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-wos-2026/zad/5","paper_id":"informator-maturalny-wos-2026","number":"5","points":3,"ptype":"open","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 5. (0-3)\nMapa Polski ze stopą bezrobocia w 2013 roku (według województw i podregionów)\nNa mapie jako podregiony wydzielono także miasta z największą liczbą ludności, m.in.:\nWarszawę, Kraków, Łódź, Wrocław, Poznań.\nMały Rocznik Statystyczny Polski 2014, Warszawa 2014, s. 163.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-wos-2026/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2026","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-wos-2026/zad/5.1","paper_id":"informator-maturalny-wos-2026","number":"5.1","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 5.1. (0-1)\nPodaj nazwy wyłącznie tych województw, w których stopa bezrobocia we wszystkich\npodregionach mieści się w takim samym przedziale.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 19\nWymaganie ogólne\nI. W aspekcie stosunku do prawdy, stałego zmierzania do jej poznania i odróżniania od\nfałszu oraz ćwiczenia w rozpoznawaniu stopnia pewności i prawdopodobieństwa. Zdający:\n1) ma rzetelną wiedzę o […] aspektach życia społecznego, ze szczególnym\nodniesieniem do współczesności […].\nWymaganie szczegółowe\nV. Różnice społeczne. Zdający:\n5) charakteryzuje wybrany problem życia społecznego w Rzeczypospolitej Polskiej;\nrozważa różne możliwości jego rozwiązania.\n(SP) VII. Społeczność regionalna. Zdający:\n1) […] lokalizuje własne województwo […] oraz pozostałe województwa.\nZasady oceniania\n1 pkt - podanie dwóch poprawnych nazw.\n0 pkt - inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n- lubuskie\n- podkarpackie","answer":null,"answer_text":null,"solution":"- lubuskie\n- podkarpackie","image":"img/informator-maturalny-wos-2026/zad-5.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2026","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-wos-2026/zad/5.2","paper_id":"informator-maturalny-wos-2026","number":"5.2","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 5.2. (0-1)\nSformułuj wniosek dotyczący wartości stopy bezrobocia we wszystkich ukazanych na\nmapie miastach z największą liczbą ludności, porównując ją - z przytoczeniem danych\n- z analogicznymi wartościami w sąsiednich podregionach.\nWymagania ogólne\nI. W aspekcie stosunku do prawdy, stałego zmierzania do jej poznania i odróżniania od\nfałszu oraz ćwiczenia w rozpoznawaniu stopnia pewności i prawdopodobieństwa. Zdający:\n1) ma rzetelną wiedzę o […] aspektach życia społecznego, ze szczególnym\nodniesieniem do współczesności […].\nII. W aspekcie stosunku do dobra, przyjęcia go jako głównego kryterium wartościowania\nmoralnego, odróżniania go od zła oraz ćwiczenia w ocenie intencji i skutków według\nsłuszności, pożytku i szkody. Zdający:\n2) ocenia zjawiska życia społecznego.\nIII. W aspekcie stosunku do życia, czyli osobistego zaangażowania, kształtowania zamierzeń\nwedług własnych pasji, zdolności oraz poczucia wspólnoty i służby. Zdający:\n3) buduje własne wypowiedzi na temat zagadnień życia społecznego, formułuje oceny\ni je uzasadnia, uczestniczy w debacie.\n20\nInformator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku\nszkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nWymaganie szczegółowe\nV. Różnice społeczne. Zdający:\n5) charakteryzuje wybrany problem życia społecznego w Rzeczypospolitej Polskiej […].\nZasady oceniania\n1 pkt - sformułowanie właściwego wniosku wraz z podaniem odpowiednich danych.\n0 pkt - inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nStopa bezrobocia w każdym z zaznaczonych większych miast jest mniejsza niż\nw sąsiadujących z nimi podregionach. Na mapie zaznaczono stopę bezrobocia w sześciu\nprzedziałach, a różnice między wielkimi miastami a wskazanymi regionami to różnice\nsięgające od jednej do czterech takich kategorii.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Stopa bezrobocia w każdym z zaznaczonych na mapie największych miast jest niższa niż w sąsiadujących z nimi podregionach. Na mapie stopę bezrobocia przedstawiono w sześciu przedziałach, a różnice między wielkimi miastami a otaczającymi je podregionami sięgają od jednej do czterech takich kategorii (przedziałów).","image":"img/informator-maturalny-wos-2026/zad-5.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2026","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-wos-2026/zad/5.3","paper_id":"informator-maturalny-wos-2026","number":"5.3","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 5.3. (0-1)\nWymień dwa działania, jakie podejmują władze Rzeczypospolitej Polskiej w celu\nzmniejszenia wartości współczynnika społeczno-ekonomicznego (stopy bezrobocia)\nzilustrowanego na mapie.\nWymaganie ogólne\nI. W aspekcie stosunku do prawdy, stałego zmierzania do jej poznania i odróżniania od\nfałszu oraz ćwiczenia w rozpoznawaniu stopnia pewności i prawdopodobieństwa. Zdający:\n1) ma rzetelną wiedzę o […] aspektach życia społecznego, ze szczególnym\nodniesieniem do współczesności […].\nWymaganie szczegółowe\nV. Różnice społeczne. Zdający:\n5) charakteryzuje wybrany problem życia społecznego w Rzeczypospolitej Polskiej;\nrozważa różne możliwości jego rozwiązania.\nZasady oceniania\n1 pkt - wymienienie dwóch właściwych działań.\n0 pkt - inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\n1. Do polityki aktywnej wobec bezrobocia należą w Polsce roboty publiczne i prace\ninterwencyjne.\n2. Można skorzystać z tzw. płatnego stażu u pracodawcy, który jest opłacany ze środków\npublicznych.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 21","answer":null,"answer_text":null,"solution":"1. Do polityki aktywnej wobec bezrobocia należą w Polsce m.in. roboty publiczne i prace interwencyjne.\n2. Bezrobotni mogą skorzystać z płatnego stażu u pracodawcy, opłacanego ze środków publicznych (Funduszu Pracy).","image":"img/informator-maturalny-wos-2026/zad-5.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2026","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-wos-2026/zad/6","paper_id":"informator-maturalny-wos-2026","number":"6","points":2,"ptype":"open","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 6. (0-2)\nWykres. Przyszłe stopy zastąpienia* dla osób o niskich i średnich dochodach w wybranych\npaństwach OECD\n* Stopa zastąpienia - stosunek wartości emerytury do zarobków przed przejściem na\nemeryturę.\nNa podstawie: Pensions at a Glance 2017. OECD and G20 Indicators, s. 28.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-wos-2026/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2026","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-wos-2026/zad/6.1","paper_id":"informator-maturalny-wos-2026","number":"6.1","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 6.1. (0-1)\nPrzytaczając dane z wykresu, sformułuj wniosek dotyczący przyszłych emerytur\nw społeczeństwie polskim dla obu kategorii wskazanych na tym wykresie\nw porównaniu ze średnią dla społeczeństw państw OECD.\n0\n20\n40\n60\n80\n100\nWielka Brytania\nPolska\nChile\nAustralia\nSzwajcaria\nNorwegia\nNiemcy\nGrecja\nSłowenia\nŁotwa\nśrednia OECD\nBelgia\nIzrael\nHiszpania\nLuksemburg\nAustria\nPortugalia\nTurcja\nosoby o niskich dochodach\nosoby o średnich dochodach\n22\nInformator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku\nszkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nWymagania ogólne\nI. W aspekcie stosunku do prawdy, stałego zmierzania do jej poznania i odróżniania od\nfałszu oraz ćwiczenia w rozpoznawaniu stopnia pewności i prawdopodobieństwa. Zdający:\n1) ma rzetelną wiedzę o […] gospodarczych aspektach życia społecznego […].\nII. W aspekcie stosunku do dobra, przyjęcia go jako głównego kryterium wartościowania\nmoralnego, odróżniania go od zła oraz ćwiczenia w ocenie intencji i skutków według\nsłuszności, pożytku i szkody. Zdający:\n2) ocenia zjawiska życia społecznego.\nIII. W aspekcie stosunku do życia, czyli osobistego zaangażowania, kształtowania zamierzeń\nwedług własnych pasji, zdolności oraz poczucia wspólnoty i służby. Zdający:\n3) buduje własne wypowiedzi na temat zagadnień życia społecznego, formułuje oceny\ni je uzasadnia […].\nWymaganie szczegółowe\nV. Różnice społeczne. Zdający:\n5) charakteryzuje wybrany problem życia społecznego w Rzeczypospolitej Polskiej […].\nZasady oceniania\n1 pkt - sformułowanie właściwego wniosku wraz z podaniem odpowiednich danych.\n0 pkt - inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nSpadek dochodu emeryta w porównaniu z jego ostatnią pensją jest w Polsce znacznie\nwiększy niż średni spadek dla państw OECD. Średnia dla tych ostatnich w przypadku stóp\nzastąpienia jest w porównaniu z Polską wyższa o mniej więcej 50% dla osób o średnich\ndochodach i o mniej więcej 75% dla osób o niskich dochodach - przyszła emerytura\nw społeczeństwie polskim (zarówno dla osób o niskich, jak i o średnich dochodach) będzie\nstanowiła jedynie około 40% ostatniego wynagrodzenia, a średnia dla państw OECD wynosi\n- odpowiednio - około 70% i około 60%.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Spadek dochodu przyszłego emeryta w porównaniu z jego ostatnią pensją będzie w Polsce znacznie większy niż przeciętnie w państwach OECD. Średnia dla państw OECD jest w porównaniu z Polską wyższa o ok. 50% w przypadku osób o średnich dochodach i o ok. 75% w przypadku osób o niskich dochodach - przyszła polska emerytura (dla obu kategorii dochodowych) będzie stanowiła jedynie ok. 40% ostatniego wynagrodzenia, podczas gdy średnia OECD wynosi odpowiednio ok. 70% i ok. 60%.","image":"img/informator-maturalny-wos-2026/zad-6.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2026","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-wos-2026/zad/6.2","paper_id":"informator-maturalny-wos-2026","number":"6.2","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 6.2. (0-1)\nSformułuj dla władz Rzeczypospolitej Polskiej dwie propozycje możliwych działań\nmających na celu poprawę - przedstawionej na wykresie - sytuacji dotyczącej\nspołeczeństwa polskiego.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 23\nWymagania ogólne\nI. W aspekcie stosunku do prawdy, stałego zmierzania do jej poznania i odróżniania od\nfałszu oraz ćwiczenia w rozpoznawaniu stopnia pewności i prawdopodobieństwa. Zdający:\n1) ma rzetelną wiedzę o […] gospodarczych aspektach życia społecznego […].\nII. W aspekcie stosunku do dobra, przyjęcia go jako głównego kryterium wartościowania\nmoralnego, odróżniania go od zła oraz ćwiczenia w ocenie intencji i skutków według\nsłuszności, pożytku i szkody. Zdający:\n2) ocenia zjawiska życia społecznego.\nIII. W aspekcie stosunku do życia, czyli osobistego zaangażowania, kształtowania zamierzeń\nwedług własnych pasji, zdolności oraz poczucia wspólnoty i służby. Zdający:\n3) buduje własne wypowiedzi na temat zagadnień życia społecznego, formułuje oceny\ni je uzasadnia […].\nWymaganie szczegółowe\nV. Różnice społeczne. Zdający:\n5) charakteryzuje wybrany problem życia społecznego w Rzeczypospolitej Polskiej;\nrozważa różne możliwości jego rozwiązania.\nZasady oceniania\n1 pkt - sformułowanie dwóch właściwych propozycji.\n0 pkt - inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\n1. Władze RP mogłyby przeznaczyć część dochodów budżetowych na zwiększenie wydatków\nna wsparcie systemu emerytalnego.\n2. Władze RP mogłyby doprowadzić do zwiększenia ulg podatkowych w przypadku odkładania\nprzez podatników pieniędzy na IKZE bądź inne elementy tzw. III filaru ubezpieczeń.\n24\nInformator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku\nszkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027","answer":null,"answer_text":null,"solution":"1. Władze RP mogłyby przeznaczyć większą część dochodów budżetowych na wsparcie systemu emerytalnego (np. dopłaty do najniższych emerytur).\n2. Władze RP mogłyby zwiększyć ulgi podatkowe dla osób odkładających środki na IKZE lub inne elementy tzw. III filaru ubezpieczeń emerytalnych.","image":"img/informator-maturalny-wos-2026/zad-6.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":22,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2026","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-wos-2026/zad/7","paper_id":"informator-maturalny-wos-2026","number":"7","points":2,"ptype":"open","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 7. (0-2)\nTabela. Charakterystyka ludności w Polsce według wskazań GUS (2010-2017)\nWyszczególnienie\n2010\n2011 2012\n2013\n2014\n2015\n2016\n2017\nLudność w wieku:\ndane w %\nprzedprodukcyjnym\n(0-17 lat)\n18,8\n18,5\n18,3\n18,2\n18,0\n18,0\n17,9\n18,0\nprodukcyjnym\n(18-59/64 lata)\n64,4\n64,2\n63,9\n63,4\n63,0\n62,4\n61,9\n61,2\npoprodukcyjnym\n(60/65 lat i więcej)\n16,8\n17,3\n17,8\n18,4\n19,0\n19,6\n20,2\n20,8\nPrzyrost naturalny\ndane w tys.\n34,8\n12,9\n1,5\n-17,7\n-1,3\n-25,6\n-5,8\n-0,9\nMigracje zagraniczne na\npobyt stały\ndane w tys.\nimigracja\n15,2\n15,5\n14,6\n12,2\n12,3\n13,5\n13,3\nemigracja\n17,4\n19,9\n21,2\n32,1\n28,1\n12,0\n11,9\nsaldo\n-2,1\n-4,3\n-6,6\n-19,9\n-15,8\n1,5\n1,4\nNa podstawie: stat.gov.pl","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-wos-2026/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":24,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2026","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-wos-2026/zad/7.1","paper_id":"informator-maturalny-wos-2026","number":"7.1","points":1,"ptype":"true_false","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 7.1. (0-1)\nNa podstawie tabeli oceń prawdziwość podanych stwierdzeń. Zaznacz P, jeśli\nstwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1. Stałą tendencję spadkową wykazywały liczby ludności w wieku\nprzedprodukcyjnym i osób przyjeżdżających do Polski na pobyt stały.\nP\nF\n2. Poziom przyrostu naturalnego w Polsce w latach 2013-2017 oznacza, że\nwięcej Polaków się wówczas rodziło niż umierało.\nP\nF\nWymaganie ogólne\nI. W aspekcie stosunku do prawdy, stałego zmierzania do jej poznania i odróżniania od\nfałszu oraz ćwiczenia w rozpoznawaniu stopnia pewności i prawdopodobieństwa. Zdający:\n1) ma rzetelną wiedzę o […] aspektach życia społecznego, ze szczególnym\nodniesieniem do współczesności […].\nWymagania szczegółowe\nV. Różnice społeczne. Zdający:\n5) charakteryzuje wybrany problem życia społecznego w Rzeczypospolitej Polskiej;\nrozważa różne możliwości jego rozwiązania.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 25\nVII. Migracje i kwestia demograficzna w Polsce i we współczesnym świecie.\n2) charakteryzuje zasięg i skalę przemieszczeń ludnościowych na ziemiach polskich\nw […] XXI w.\nZasady oceniania\n1 pkt - wskazanie dwóch poprawnych ocen.\n0 pkt - inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. F\n2. F","answer":"1-F, 2-F","answer_text":null,"solution":"1. F\n2. F","image":"img/informator-maturalny-wos-2026/zad-7.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":24,"source":"ai","answer_source":"ai","answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2026","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-wos-2026/zad/7.2","paper_id":"informator-maturalny-wos-2026","number":"7.2","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 7.2. (0-1)\nSformułuj zalety zjawisk przedstawionych w ostatniej części tabeli we wskazanych\nkategoriach.\nZaleta emigracji z Polski dla emigrantów -\nZaleta imigracji do Polski dla Polski -\nWymagania ogólne\nI. W aspekcie stosunku do prawdy, stałego zmierzania do jej poznania i odróżniania od\nfałszu oraz ćwiczenia w rozpoznawaniu stopnia pewności i prawdopodobieństwa. Zdający:\n1) ma rzetelną wiedzę o […] gospodarczych aspektach życia społecznego […].\nII. W aspekcie stosunku do dobra, przyjęcia go jako głównego kryterium wartościowania\nmoralnego, odróżniania go od zła oraz ćwiczenia w ocenie intencji i skutków według\nsłuszności, pożytku i szkody. Zdający:\n2) ocenia zjawiska życia społecznego.\nIII. W aspekcie stosunku do życia, czyli osobistego zaangażowania, kształtowania zamierzeń\nwedług własnych pasji, zdolności oraz poczucia wspólnoty i służby. Zdający:\n3) buduje własne wypowiedzi na temat zagadnień życia społecznego, formułuje oceny\ni je uzasadnia […].\nWymagania szczegółowe\nV. Różnice społeczne. Zdający:\n5) charakteryzuje wybrany problem życia społecznego w Rzeczypospolitej Polskiej;\nrozważa różne możliwości jego rozwiązania.\nVII. Migracje i kwestia demograficzna w Polsce i we współczesnym świecie.\n2) charakteryzuje zasięg i skalę przemieszczeń ludnościowych na ziemiach polskich\nw […] XXI w.;\n10) charakteryzuje w ogólnym zarysie globalne tendencje demograficzne […].\n26\nInformator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku\nszkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nZasady oceniania\n1 pkt - sformułowanie dwóch właściwych zalet, po jednej z każdej kategorii.\n0 pkt - inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nZaleta emigracji z Polski dla emigrantów - Emigranci mają na ogół lepiej niż w Polsce płatną\npracę, a dodatkowo - możliwość poznania nowych kultur.\nZaleta imigracji do Polski dla Polski - Dzięki imigracji mniej chętnie zajmowane w Polsce\nstanowiska pracy nie wakują.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Zaleta emigracji z Polski dla emigrantów - emigranci na ogół zdobywają lepiej płatną pracę niż w Polsce, a dodatkowo zyskują możliwość poznania nowych kultur.\nZaleta imigracji do Polski dla Polski - dzięki imigracji stanowiska pracy niechętnie obejmowane przez Polaków nie pozostają nieobsadzone.","image":"img/informator-maturalny-wos-2026/zad-7.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":25,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2026","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-wos-2026/zad/8","paper_id":"informator-maturalny-wos-2026","number":"8","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 8. (0-1)\nFragmenty statutu samorządu mieszkańców jednego z sołectw\nPar. 6. Do zadań własnych samorządu Sołectwa należy w szczególności: […]\n2. opiniowanie kierunków rozwoju infrastruktury Sołectwa […],\n5. inicjowanie działań na rzecz przestrzegania prawa, porządku publicznego oraz\nbezpieczeństwa mieszkańców […],\n7. dążenie do poprawy stanu sanitarnego, porządku i estetyki Sołectwa,\n8. tworzenie warunków do zabaw i rozwoju kulturalnego oraz sprawności fizycznej,\n9. troska o zieleń i środowisko naturalne,\n10. kształtowanie dobrych stosunków sąsiedzkich i pomocy w rozstrzyganiu sporów\nsąsiedzkich.\nZałącznik nr 9 do Uchwały Nr XVIII/112/2004 […], bip.lomianki.pl\nRozstrzygnij, czy organem wykonawczym samorządu mieszkańców, którego dotyczy\nprzedstawiony statut, jest wójt. Odpowiedź uzasadnij.\nRozstrzygnięcie -\nUzasadnienie -\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 27\nWymaganie ogólne\nI. W aspekcie stosunku do prawdy, stałego zmierzania do jej poznania i odróżniania od\nfałszu oraz ćwiczenia w rozpoznawaniu stopnia pewności i prawdopodobieństwa. Zdający:\n1) ma rzetelną wiedzę o […] politycznych […] aspektach życia społecznego […].\nIII. W aspekcie stosunku do życia, czyli osobistego zaangażowania, kształtowania zamierzeń\nwedług własnych pasji, zdolności oraz poczucia wspólnoty i służby. Zdający:\n3) buduje własne wypowiedzi na temat zagadnień życia społecznego, formułuje oceny\ni je uzasadnia […].\nWymagania szczegółowe\nXI. Ustrój i system polityczny III Rzeczypospolitej. Zdający:\n19) charakteryzuje funkcjonowanie organów gminy […].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie wraz ze sformułowaniem właściwego uzasadnienia.\n0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nRozstrzygnięcie - Nie.\nUzasadnienie - Przedstawiono status sołectwa, a w tej jednostce pomocniczej organem\nwykonawczym jest sołtys, natomiast wójt to organ wykonawczy samorządu gminy wiejskiej.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Rozstrzygnięcie - Nie.\nUzasadnienie - Przedstawiono fragmenty statutu sołectwa, a w tej jednostce pomocniczej gminy organem wykonawczym jest sołtys; wójt jest natomiast organem wykonawczym samorządu całej gminy wiejskiej.","image":"img/informator-maturalny-wos-2026/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":26,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2026","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-wos-2026/zad/9","paper_id":"informator-maturalny-wos-2026","number":"9","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 9. (0-1)\nO rodzaju budżetu w samorządach terytorialnych\nTekst 1. Budżet obywatelski może w większym stopniu oddziaływać na wyobraźnię\nobywateli i zwiększyć ich zainteresowanie sprawami publicznymi. Do dyspozycji\nmieszkańców oddana jest konkretna suma, o której przeznaczeniu mogą decydować,\na władze zyskują informacje o oczekiwaniach swoich mieszkańców.\nNa podstawie: wroclaw.gazeta.pl\nTekst 2. W Polsce nie istnieje jeden model budżetu obywatelskiego. Każda gmina i każde\nmiasto wprowadzają własne reguły, często bez konsultacji społecznych. W naszej ocenie\nw ostatnich latach kluczową kwestią jest włączanie mieszkańców na wszystkich etapach\nprocesu - od przygotowania aż do jego realizacji. Liczba mieszkańców uczestniczących\nw budżetach obywatelskich, których postulaty nie zostały uwzględnione, będzie rosła bardzo\nszybko. Nadzieje mieszkańców zostały rozbudzone i rolą samorządów jest niedopuszczenie\ndo sytuacji, kiedy to po kilku latach frustracja przeważy nad korzyściami związanymi\nz budżetami obywatelskimi.\nNa podstawie: D. Kraszewski, K. Mojkowski, Budżet obywatelski w Polsce, Warszawa 2014, s. 20-21.\nWyjaśnij, na czym polega budżet, którego dotyczą teksty.\n28\nInformator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku\nszkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nWymagania ogólne\nII. W aspekcie stosunku do dobra, przyjęcia go jako głównego kryterium wartościowania\nmoralnego, odróżniania go od zła oraz ćwiczenia w ocenie intencji i skutków według\nsłuszności, pożytku i szkody. Zdający:\n2) ocenia zjawiska życia społecznego.\nIII. W aspekcie stosunku do życia, czyli osobistego zaangażowania, kształtowania zamierzeń\nwedług własnych pasji, zdolności oraz poczucia wspólnoty i służby. Zdający:\n3) buduje własne wypowiedzi na temat zagadnień życia społecznego, formułuje oceny\ni je uzasadnia […].\nWymagania szczegółowe\nXI. Ustrój i system polityczny III Rzeczypospolitej. Zdający:\n22) wyjaśnia, jakie są w Rzeczypospolitej Polskiej źródła dochodów samorządu\nterytorialnego (dochody własne, dotacje, subwencje) i kierunki ich wydatków;\n23) znajduje i analizuje informacje na temat dochodów i wydatków własnych gminy […].\nZasady oceniania\n1 pkt - sformułowanie właściwego wyjaśnienia.\n0 pkt - inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nZ budżetu gminy zostaje wydzielona kwota do dyspozycji mieszkańców, którzy mogą złożyć\nprojekty inwestycji potrzebnych dla społeczności lokalnej, a w drodze głosowania - wybrać\nspośród nich.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Jest to budżet obywatelski (partycypacyjny) - z budżetu gminy wydzielana jest określona kwota pozostająca do dyspozycji mieszkańców, którzy mogą zgłaszać własne projekty inwestycji potrzebnych społeczności lokalnej, a następnie w drodze głosowania wybrać te spośród nich, które zostaną zrealizowane.","image":"img/informator-maturalny-wos-2026/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":27,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2026","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-wos-2026/zad/10","paper_id":"informator-maturalny-wos-2026","number":"10","points":2,"ptype":"open","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 10. (0-2)\nTabele. Wyniki wyborów do Sejmu RP w 2001 i 2015 roku (uwzględniono komitety, które\nuzyskały ponad 5% głosów w skali kraju)\nWybory w 2001 roku\nKomitet\nUzyskane głosy w %\nLiczba mandatów w Sejmie RP\nKKW SLD - UP\n41,04\n216\nKWW PO\n12,68\n65\nKW Samoobrona RP\n10,20\n53\nKW PiS\n9,50\n44\nKW PSL\n8,98\n42\nKW LPR\n7,87\n38\nKKW AWSP\n5,60\n0\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 29\nWybory w 2015 roku\nKomitet\nUzyskane głosy w % Liczba mandatów w Sejmie RP\nKW PiS\n37,58\n235\nKW PO RP\n24,09\n138\nKWW Kukiz’15\n8,81\n42\nKW Nowoczesna Ryszarda Petru\n7,60\n28\nKKW Zjednoczona Lewica\n7,55\n0\nKW PSL\n5,13\n16\nNa podstawie: pkw.gov.pl\nO ordynacji wyborczej w Rzeczypospolitej Polskiej\nW znowelizowanej w 2002 r. ordynacji wyborczej powrócono do metody d’Hondta przy\nprzeliczaniu głosów na mandaty, co wpłynęło na dość znaczne [większe niż przy\ndotychczasowej metodzie] nadreprezentacje partii, które w wyborach uzyskały najlepsze\nwyniki […] [a także na niedoreprezetacje partii z mniejszymi wynikami].\n„Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie” 2013:\n„Problemy Społeczne, Polityczne i Prawne”, s. 48.\nUzasadnij, że opinia przedstawiona w tekście jest trafna - sformułuj trzy argumenty na\npodstawie danych z tabel.\nWymagania ogólne\nI. W aspekcie stosunku do prawdy, stałego zmierzania do jej poznania i odróżniania od\nfałszu oraz ćwiczenia w rozpoznawaniu stopnia pewności i prawdopodobieństwa. Zdający:\n1) ma rzetelną wiedzę o […] politycznych […] aspektach życia społecznego […].\nIII. W aspekcie stosunku do życia, czyli osobistego zaangażowania, kształtowania zamierzeń\nwedług własnych pasji, zdolności oraz poczucia wspólnoty i służby. Zdający:\n3) […] formułuje oceny i je uzasadnia […].\n30\nInformator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku\nszkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nWymaganie szczegółowe\nV. Różnice społeczne. Zdający:\n9) charakteryzuje główne zasady obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej prawa\nwyborczego […].\nZasady oceniania\n2 pkt - sformułowanie trzech właściwych argumentów.\n1 pkt - sformułowanie dwóch właściwych argumentów.\n0 pkt - inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\n1. W 2001 roku SLD - UP uzyskało lepszy wynik wyborczy niż PiS w 2015 roku, a otrzymało\nznacznie mniej mandatów.\n2. Wynik PO z 2015 roku proporcjonalnie oznaczałby uzyskanie 111 mandatów, a partia ta\notrzymała ich o 27 więcej.\n3. Nowoczesna w 2015 roku przy zbliżonym wyniku do LPR z 2001 roku uzyskała o 10\nmandatów mniej.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"1. W 2001 roku SLD-UP uzyskało lepszy wynik wyborczy (41,04%) niż PiS w 2015 roku (37,58%), a mimo to otrzymało proporcjonalnie mniej mandatów w stosunku do wyniku.\n2. Wynik PO z 2015 roku (24,09%) proporcjonalnie oznaczałby uzyskanie ok. 111 mandatów, a partia ta otrzymała ich o 27 więcej (138).\n3. Nowoczesna w 2015 roku uzyskała wynik zbliżony do wyniku LPR z 2001 roku, a mimo to otrzymała o 10 mandatów mniej (28 wobec 38).","image":"img/informator-maturalny-wos-2026/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":28,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2026","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-wos-2026/zad/11","paper_id":"informator-maturalny-wos-2026","number":"11","points":3,"ptype":"open","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 11. (0-3)\nPrzepis prawny art. 96.2. Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej\nWybory do Sejmu są powszechne, równe, bezpośrednie i proporcjonalne oraz odbywają się\nw głosowaniu tajnym.\nDz.U. 1997, nr 78, poz. 483, z późn. zm. (stan prawny na 19 stycznia 2022 r.).\nMapa administracyjna Polski z wynikami wyborów prezydenckich 2020 r.\n(ponowne głosowanie - „II tura”)\nBiały kolor liczby z wynikiem wyborczym w danym województwie oznacza odsetek głosów,\njakie uzyskał A. Duda, natomiast czarny - odsetek głosów oddanych na R. Trzaskowskiego.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 31","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-wos-2026/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":30,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2026","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-wos-2026/zad/11.1","paper_id":"informator-maturalny-wos-2026","number":"11.1","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 11.1. (0-1)\nRozstrzygnij, która z zasad wyborczych wymienionych w przytoczonym przepisie\nprawnym nie znajduje zastosowania w wyborach prezydenckich. Odpowiedź\nuzasadnij, odnosząc się do specyfiki tych wyborów.\nRozstrzygnięcie - zasada\nUzasadnienie -\nWymagania ogólne\nI. W aspekcie stosunku do prawdy, stałego zmierzania do jej poznania i odróżniania od\nfałszu oraz ćwiczenia w rozpoznawaniu stopnia pewności i prawdopodobieństwa. Zdający:\n1) ma rzetelną wiedzę o […] politycznych […] aspektach życia społecznego […].\nIII. W aspekcie stosunku do życia, czyli osobistego zaangażowania, kształtowania zamierzeń\nwedług własnych pasji, zdolności oraz poczucia wspólnoty i służby. Zdający:\n3) […] formułuje oceny i je uzasadnia […].\nWymaganie szczegółowe\nV. Różnice społeczne. Zdający:\n9) charakteryzuje główne zasady obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej prawa\nwyborczego […].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie i sformułowanie poprawnego uzasadnienia.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nRozstrzygnięcie - zasada proporcjonalności\nUzasadnienie - Wybory organu jednoosobowego zawsze muszą odbywać się według\nsystemu większościowego.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Rozstrzygnięcie - zasada proporcjonalności.\nUzasadnienie - Wybory organu jednoosobowego (jakim jest prezydent) muszą się odbywać według systemu większościowego, a nie proporcjonalnego, który stosuje się przy podziale mandatów w wyborach do ciał kolegialnych (np. do Sejmu).","image":"img/informator-maturalny-wos-2026/zad-11.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":31,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2026","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-wos-2026/zad/11.2","paper_id":"informator-maturalny-wos-2026","number":"11.2","points":1,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 11.2. (0-1)\nDokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych.\nW wyborach, których dotyczą mapa i tabela, prawo wyborcze jest ograniczone cenzusem\nwieku wynoszącym - odpowiednio dla czynnego i biernego prawa wyborczego -\nA. 18 i 35 lat.\nB. 35 i 18 lat.\nC. 18 i 30 lat.\nD. 30 i 18 lat.\n32\nInformator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku\nszkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nWymagania ogólne\nI. W aspekcie stosunku do prawdy, stałego zmierzania do jej poznania i odróżniania od\nfałszu oraz ćwiczenia w rozpoznawaniu stopnia pewności i prawdopodobieństwa. Zdający:\n1) ma rzetelną wiedzę o […] politycznych […] aspektach życia społecznego […].\nIII. W aspekcie stosunku do życia, czyli osobistego zaangażowania, kształtowania zamierzeń\nwedług własnych pasji, zdolności oraz poczucia wspólnoty i służby. Zdający:\n3) […] formułuje oceny i je uzasadnia […].\nWymaganie szczegółowe\nV. Różnice społeczne. Zdający:\n9) charakteryzuje główne zasady obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej prawa\nwyborczego […].\nZasady oceniania\n1 pkt - wskazanie poprawnego dokończenia zdania.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nA","answer":"A","answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-wos-2026/zad-11.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":31,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2026","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-wos-2026/zad/11.3","paper_id":"informator-maturalny-wos-2026","number":"11.3","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 11.3. (0-1)\nUzupełnij tekst - wpisz nazwy właściwych województw.\nNajwiększa dysproporcja między odsetkami głosów oddanych na kandydatów podczas\nwyborów, których wyniki zwizualizowano na mapie, wystąpiła w województwie\n, natomiast najmniejsza - w województwie\nWymagania ogólne\nI. W aspekcie stosunku do prawdy, stałego zmierzania do jej poznania i odróżniania od\nfałszu oraz ćwiczenia w rozpoznawaniu stopnia pewności i prawdopodobieństwa. Zdający:\n1) ma rzetelną wiedzę o […] politycznych […] aspektach życia społecznego […].\nIII. W aspekcie stosunku do życia, czyli osobistego zaangażowania, kształtowania zamierzeń\nwedług własnych pasji, zdolności oraz poczucia wspólnoty i służby. Zdający:\n3) […] formułuje oceny i je uzasadnia […].\nWymagania szczegółowe\nV. Różnice społeczne. Zdający:\n9) charakteryzuje główne zasady obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej prawa\nwyborczego […].\n(SP) VII. Społeczność regionalna.\n1) Zdający […] lokalizuje własne województwo i powiaty wchodzące w jego skład oraz\npozostałe województwa.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 33\nZasady oceniania\n1 pkt - podanie dwóch poprawnych nazw.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\n- podkarpackim\n- śląskim","answer":null,"answer_text":null,"solution":"- podkarpackim\n- śląskim","image":"img/informator-maturalny-wos-2026/zad-11.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":32,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2026","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-wos-2026/zad/12","paper_id":"informator-maturalny-wos-2026","number":"12","points":2,"ptype":"open","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 12. (0-2)\nFragment aktu prawnego\nPrzepis 1. Naród sprawuje władzę przez swych przedstawicieli wybieranych do Sejmu,\nSenatu i do rad narodowych; sprawowanie władzy następuje także poprzez wyrażanie woli\nw drodze referendum.\nPrzepis 2. Partie polityczne zrzeszają na zasadach dobrowolności i równości obywateli\nRzeczypospolitej Polskiej w celu wpływania metodami demokratycznymi na kształtowanie\npolityki państwa.\nPrzepis 3. Rzeczpospolita Polska chroni własność i prawo dziedziczenia […].\nPrzepis 4. Godłem Rzeczypospolitej Polskiej jest wizerunek orła białego w koronie\nw czerwonym polu.\nDz.U. 1989, nr 75, poz. 444.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-wos-2026/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":33,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2026","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-wos-2026/zad/12.1","paper_id":"informator-maturalny-wos-2026","number":"12.1","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 12.1. (0-1)\nDokończ zdanie - podaj numer właściwego przepisu prawnego.\nZasada ustrojowa pluralizmu politycznego została wyrażona w przepisie .\nWymagania ogólne\nI. W aspekcie stosunku do prawdy, stałego zmierzania do jej poznania i odróżniania od\nfałszu oraz ćwiczenia w rozpoznawaniu stopnia pewności i prawdopodobieństwa. Zdający:\n1) ma rzetelną wiedzę o […] politycznych […] aspektach życia społecznego […].\nIII. W aspekcie stosunku do życia, czyli osobistego zaangażowania, kształtowania zamierzeń\nwedług własnych pasji, zdolności oraz poczucia wspólnoty i służby. Zdający:\n3) […] formułuje oceny i je uzasadnia […].\nWymagania szczegółowe\nXI. Ustrój i system polityczny III Rzeczpospolitej. Zdający:\n1) wyjaśnia, na czym polega demokratyczne państwo prawne;\n(SP) XI. Demokracja w Rzeczypospolitej Polskiej.\n4) Zdający wyjaśnia zasadę pluralizmu politycznego […].\nZasady oceniania\n1 pkt - wskazanie poprawnego numeru.\n0 pkt - inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n2.\n34\nInformator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku\nszkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027","answer":"2","answer_text":null,"solution":"Przepis 2.","image":"img/informator-maturalny-wos-2026/zad-12.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":33,"source":"ai","answer_source":"ai","answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2026","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-wos-2026/zad/12.2","paper_id":"informator-maturalny-wos-2026","number":"12.2","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 12.2. (0-1)\nPodaj numer przepisu prawnego, który nie obowiązuje. Odpowiedź uzasadnij,\nprzytaczając obecne uregulowania w tym zakresie.\nNumer -\nUzasadnienie -\nWymagania ogólne\nI. W aspekcie stosunku do prawdy, stałego zmierzania do jej poznania i odróżniania od\nfałszu oraz ćwiczenia w rozpoznawaniu stopnia pewności i prawdopodobieństwa. Zdający:\n1) ma rzetelną wiedzę o […] politycznych […] aspektach życia społecznego […].\nIII. W aspekcie stosunku do życia, czyli osobistego zaangażowania, kształtowania zamierzeń\nwedług własnych pasji, zdolności oraz poczucia wspólnoty i służby. Zdający:\n3) […] formułuje oceny i je uzasadnia […].\nWymagania szczegółowe\nXI. Ustrój i system polityczny III Rzeczpospolitej. Zdający:\n18) wyjaśnia pojęcie samorządu terytorialnego […];\n19) charakteryzuje funkcjonowanie organów gminy, powiatu i województwa.\n(SP) VI. Społeczność lokalna. Zdający:\n3) wymienia organy stanowiące i wykonawcze w gminie (mieście / dzielnicy); […] podaje\nuprawnienia tych organów.\n(SP) VII. Społeczność regionalna. Zdający:\n3) wymienia organy stanowiące i wykonawcze samorządu powiatowego i województwa;\n[…]; podaje zadania tych organów.\nZasady oceniania\n1 pkt - wskazanie poprawnego numeru wraz ze sformułowaniem właściwego uzasadnienia.\n0 pkt - inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nNumer - 1.\nUzasadnienie - W przepisie mowa o radach narodowych, które przestały istnieć wraz\nz wprowadzeniem samorządu terytorialnego i jego organów w 1990 roku. Społeczeństwo\nobecnie wybiera organy prawodawcze na każdym poziomie ustroju terytorialnego oraz\norgany wykonawcze w gminach i miastach na prawach powiatu.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 35","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Numer - 1.\nUzasadnienie - W przepisie 1. mowa jest o radach narodowych, które przestały istnieć wraz z wprowadzeniem samorządu terytorialnego i jego organów w 1990 roku. Obecnie władzę Naród sprawuje przez swych przedstawicieli w Sejmie, Senacie oraz w organach samorządu terytorialnego (rady gmin, powiatów, sejmiki województw), a także poprzez referendum.","image":"img/informator-maturalny-wos-2026/zad-12.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":34,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2026","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-wos-2026/zad/13","paper_id":"informator-maturalny-wos-2026","number":"13","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 13. (0-1)\nO systemie partyjnym jednego z państw\nPartia […] realizuje zasadę „demokratycznej dyktatury ludu” opierającą się na „sojuszu klasy\nrobotniczej i chłopstwa oraz drobnej burżuazji miejskiej” „pod kierunkiem klasy robotniczej\npoprzez partię komunistyczną”. Formalnie obok […] [tej partii] istnieją inne ugrupowania\ntworzące „systemem współpracy partii demokratycznych” […]. Partia komunistyczna jest\nzrośnięta z instytucjami państwowymi. Partyjne wydziały nadzorują nie tylko państwowe\nprzedsiębiorstwa, lecz także kluczowe think-tanki, sądy, media, wszystkie uznane przez\npaństwo religie, uniwersytety i inne instytucje edukacyjne, a także wywierają bezpośredni\nwpływ na organizacje pozarządowe i niektóre przedsiębiorstwa prywatne. Partia kontroluje\nrównież osiem tzw. partii demokratycznych, mianując ich przywódców i finansując je.\nNa podstawie: A. Grzywacz, Ł. Zamęcki, Kultura-Gospodarka-Polityka […], Warszawa 2016, s. 111.\nRozstrzygnij, czy system partyjny przedstawiony w tekście to system partyjny\npaństwa demokratycznego. Odpowiedź uzasadnij.\nRozstrzygnięcie -\nUzasadnienie -\nWymagania ogólne\nI. W aspekcie stosunku do prawdy, stałego zmierzania do jej poznania i odróżniania od\nfałszu oraz ćwiczenia w rozpoznawaniu stopnia pewności i prawdopodobieństwa. Zdający:\n1) ma rzetelną wiedzę o […] politycznych […] aspektach życia społecznego […].\nIII. W aspekcie stosunku do życia, czyli osobistego zaangażowania, kształtowania zamierzeń\nwedług własnych pasji, zdolności oraz poczucia wspólnoty i służby. Zdający:\n3) […] formułuje oceny i je uzasadnia […].\nWymaganie szczegółowe\nXI. Ustrój i system polityczny III Rzeczpospolitej. Zdający:\n1) wyjaśnia, na czym polega demokratyczne państwo prawne.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie wraz ze sformułowaniem właściwego uzasadnienia.\n0 pkt - inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nRozstrzygnięcie - Nie.\nUzasadnienie - Przedstawionego systemu partyjnego nie można uznać za pluralistyczny (nie\nma realnej konkurencji międzypartyjnej), co jest warunkiem demokracji. Mamy w nim do\nczynienia z zawłaszczeniem instytucji państwa przez partię komunistyczną.\n36\nInformator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku\nszkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Rozstrzygnięcie - Nie.\nUzasadnienie - Opisanego systemu partyjnego nie można uznać za pluralistyczny, ponieważ brak w nim realnej konkurencji międzypartyjnej (partie \"demokratyczne\" są kontrolowane, finansowane i obsadzane personalnie przez partię komunistyczną), co jest warunkiem koniecznym demokracji. Mamy tu do czynienia z zawłaszczeniem instytucji państwowych przez partię komunistyczną.","image":"img/informator-maturalny-wos-2026/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":35,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2026","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-wos-2026/zad/14","paper_id":"informator-maturalny-wos-2026","number":"14","points":2,"ptype":"open","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 14. (0-2)\nFragmenty aktu prawnego obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej\nPrzepis 1. Każdemu zapewnia się wolność organizowania pokojowych zgromadzeń\ni uczestniczenia w nich.\nPrzepis 2. Każdy ma prawo do ochrony zdrowia.\nPrzepis 3. Zapewnia się wolność i ochronę tajemnicy komunikowania się.\nPrzepis 4. Pracownik ma prawo do określonych w ustawie dni wolnych od pracy\ni corocznych płatnych urlopów; maksymalne normy czasu pracy określa ustawa.\nDz.U. 1997, nr 78, poz. 483, z późn. zm. (stan prawny na 16 sierpnia 2024 r.).","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-wos-2026/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":36,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2026","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-wos-2026/zad/14.1","paper_id":"informator-maturalny-wos-2026","number":"14.1","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 14.1. (0-1)\nDo każdego typu praw i wolności człowieka wyodrębnionego w Konstytucji\nRzeczypospolitej Polskiej przyporządkuj przepis prawny normujący jedno z takich\npraw lub wolności - wpisz właściwe numery.\nWolności i prawa osobiste - przepis .\nWolności i prawa polityczne - przepis .\nWymaganie ogólne\nIII. W aspekcie stosunku do życia, czyli osobistego zaangażowania, kształtowania zamierzeń\nwedług własnych pasji, zdolności oraz poczucia wspólnoty i służby. Zdający:\n3) […] formułuje oceny i je uzasadnia […].\nWymagania szczegółowe\nX. Prawo. Zdający:\n3) wyjaśnia pojęcie praw człowieka […];\n4) rozróżnia generacje praw człowieka […]; wymienia główne dokumenty dotyczące\npraw człowieka […].\n(SP) IV. Prawa człowieka. Zdający:\n2) wykazuje różnice między prawami a wolnościami człowieka (na przykładzie praw\ni wolności osobistych zawartych w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej).\n5) wymienia prawa i wolności polityczne zawarte w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej\n[…].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne przyporządkowanie dwóch przepisów.\n0 pkt - inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nWolności i prawa osobiste - przepis 3.\nWolności i prawa polityczne - przepis 1.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 37","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Wolności i prawa osobiste - przepis 3.\nWolności i prawa polityczne - przepis 1.","image":"img/informator-maturalny-wos-2026/zad-14.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":36,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2026","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-wos-2026/zad/14.2","paper_id":"informator-maturalny-wos-2026","number":"14.2","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 14.2. (0-1)\nOdnosząc się do zwrotu podkreślonego w przepisie 4., uzasadnij, że podane przepisy\nprawne pochodzą z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.\nWymagania ogólne\nI. W aspekcie stosunku do prawdy, stałego zmierzania do jej poznania i odróżniania od\nfałszu oraz ćwiczenia w rozpoznawaniu stopnia pewności i prawdopodobieństwa. Zdający:\n1) ma rzetelną wiedzę o […] politycznych […] aspektach życia społecznego […].\nIII. W aspekcie stosunku do życia, czyli osobistego zaangażowania, kształtowania zamierzeń\nwedług własnych pasji, zdolności oraz poczucia wspólnoty i służby. Zdający:\n3) […] formułuje oceny i je uzasadnia […].\nWymagania szczegółowe\nX. Prawo. Zdający:\n2) wyjaśnia zasady wyjaśnia zasady hierarchiczności, spójności i zupełności w systemie\nprawnym oraz pojęcie luki prawnej; rozpoznaje rodzaje prawa (międzynarodowe,\nkrajowe, miejscowe, prywatne, publiczne, materialne, formalne, cywilne, karne,\nadministracyjne, pisane, niepisane).\nXI. Ustrój i system polityczny III Rzeczypospolitej. Zdający:\n6) przedstawia proces legislacyjny opisany w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z\ndnia 2 kwietnia 1997 r.\n(SP) XI. Demokracja w Rzeczypospolitej Polskiej. Zdający:\n7) wyjaśnia zasadę konstytucjonalizmu; podaje szczególne cechy konstytucji; znajduje\nw Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przepisy dotyczące wskazanej kwestii […].\nZasady oceniania\n1 pkt - sformułowanie właściwego uzasadnienia.\n0 pkt - inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nW przepisie 4. mamy sformułowanie odsyłające do szczegółowych uregulowań w ustawie.\nWskazuje to, że przepis ten pochodzi z aktu wyższego rzędu, a takim jest konstytucja.\n38\nInformator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku\nszkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027","answer":null,"answer_text":null,"solution":"W przepisie 4. zastosowano zwrot odsyłający do szczegółowych uregulowań w ustawie (\"określonych w ustawie\", \"określa ustawa\"). Wskazuje to, że przepis ten pochodzi z aktu prawnego wyższego rzędu, który jedynie ogólnie formułuje zasadę, pozostawiając jej rozwinięcie ustawom zwykłym - a takim aktem najwyższego rzędu jest konstytucja.","image":"img/informator-maturalny-wos-2026/zad-14.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":37,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2026","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-wos-2026/zad/15","paper_id":"informator-maturalny-wos-2026","number":"15","points":2,"ptype":"open","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 15. (0-2)\nFragment deklaracji dotyczącej praw człowieka\nZWAŻYWSZY, że uznanie przyrodzonej godności oraz równych i niezbywalnych praw\nwszystkich członków wspólnoty ludzkiej jest podstawą wolności, sprawiedliwości i pokoju\nświata,\nZWAŻYWSZY, że nieposzanowanie i nieprzestrzeganie praw człowieka doprowadziło do\naktów barbarzyństwa, które wstrząsnęły sumieniem ludzkości, i że ogłoszono uroczyście\njako najwznioślejszy cel ludzkości dążenie do zbudowania takiego świata, w którym ludzie\nkorzystać będą z wolności […] przekonań oraz z wolności od strachu i nędzy […],\nPRZETO ZGROMADZENIE OGÓLNE ogłasza uroczyście […] [niniejszą deklarację] jako\nwspólny najwyższy cel wszystkich ludów i wszystkich narodów […].\nwww.unic.un.org.pl\nO prawach człowieka\nPrawa człowieka zrodziły się w środowisku państw […] wywodzących się z kultury\neuropejskiej. […] Tymczasem różne części świata rozwijają się swoim własnym rytmem,\ntraktując tradycje polityczne, prawne i kulturowe jako czynnik integrujący społeczność\nlokalną. Uniwersalny charakter praw przyjętych z inspiracji Zachodu na gruncie Narodów\nZjednoczonych nie wystarcza, aby własne obyczaje i tradycje zapomnieć i odrzucić. [ ]\nTradycji kulturowych przestrzega się nie tylko w zachowaniach społecznych, ale uwzględnia\nje także miejscowe prawo. Jeśli przy tym jeszcze niedawno wydawało się, że następuje\nuniwersalizacja wzorców kulturowych i dominującym staje się zachodni sposób myślenia, to\nod kilku lat obserwować można tendencje powrotu do korzeni, podkreślanie odrębności\ni brak zgody na bezkrytyczne przyjmowanie koncepcji zachodnich. Próby ich\nupowszechnienia coraz częściej traktowane są w kategoriach działań o charakterze\nimperialnym […].\nG. Michałowska, Prawa człowieka i ich ochrona, Warszawa 2000, s. 115-117.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-wos-2026/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":38,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2026","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-wos-2026/zad/15.1","paper_id":"informator-maturalny-wos-2026","number":"15.1","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 15.1. (0-1)\nNa podstawie materiałów źródłowych sformułuj argument i kontrargument do tezy:\nprawa człowieka mają charakter uniwersalny.\nArgument -\nKontrargument -\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 39\nWymagania ogólne\nI. W aspekcie stosunku do prawdy, stałego zmierzania do jej poznania i odróżniania od\nfałszu oraz ćwiczenia w rozpoznawaniu stopnia pewności i prawdopodobieństwa. Zdający:\n1) ma rzetelną wiedzę o […] politycznych […] aspektach życia społecznego […].\nIII. W aspekcie stosunku do życia, czyli osobistego zaangażowania, kształtowania zamierzeń\nwedług własnych pasji, zdolności oraz poczucia wspólnoty i służby. Zdający:\n3) […] formułuje oceny i je uzasadnia […].\nWymagania szczegółowe\nX. Prawo. Zdający:\n3) wyjaśnia pojęcie praw człowieka […].\n(SP) IV. Prawa człowieka. Zdający:\n1) […] analizuje sformułowania preambuły Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka.\nZasady oceniania\n1 pkt - sformułowanie właściwego argumentu i kontrargumentu.\n0 pkt - inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nArgument - Źródłem praw i wolności człowieka jest godność osoby ludzkiej, dlatego też\nprawa człowieka mają charakter powszechny.\nKontrargument - Prawa człowieka zrodziły się w kręgu państw zachodnich i nie uwzględniają\ntradycji innych kultur.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Argument - Źródłem praw i wolności człowieka jest przyrodzona godność osoby ludzkiej, wspólna każdemu człowiekowi, dlatego prawa człowieka mają charakter powszechny (uniwersalny).\nKontrargument - Prawa człowieka zrodziły się w kręgu kultury zachodniej i inspirowane są tradycją zachodnią, przez co nie uwzględniają w pełni odmiennych tradycji politycznych, prawnych i kulturowych innych części świata, które mogą traktować je jako narzucane z zewnątrz (o charakterze imperialnym).","image":"img/informator-maturalny-wos-2026/zad-15.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":38,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2026","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-wos-2026/zad/15.2","paper_id":"informator-maturalny-wos-2026","number":"15.2","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 15.2. (0-1)\nPodaj nazwę deklaracji, której fragment przytoczono.\nWymagania ogólne\nI. W aspekcie stosunku do prawdy, stałego zmierzania do jej poznania i odróżniania od\nfałszu oraz ćwiczenia w rozpoznawaniu stopnia pewności i prawdopodobieństwa. Zdający:\n1) ma rzetelną wiedzę o […] politycznych […] aspektach życia społecznego […].\nIII. W aspekcie stosunku do życia, czyli osobistego zaangażowania, kształtowania zamierzeń\nwedług własnych pasji, zdolności oraz poczucia wspólnoty i służby. Zdający:\n3) […] formułuje oceny i je uzasadnia […].\nWymagania szczegółowe\nX. Prawo. Zdający:\n4) rozróżnia generacje praw człowieka […]; wymienia główne dokumenty dotyczące\npraw człowieka […].\nSP) IV. Prawa człowieka.\n1) Zdający […] analizuje sformułowania preambuły Powszechnej Deklaracji Praw\nCzłowieka.\nZasady oceniania\n1 pkt - podanie poprawnej nazwy.\n0 pkt - inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.\n40\nInformator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku\nszkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nRozwiązanie\nPowszechna Deklaracja Praw Człowieka","answer":"Powszechna Deklaracja Praw Człowieka","answer_text":null,"solution":"Powszechna Deklaracja Praw Człowieka.","image":"img/informator-maturalny-wos-2026/zad-15.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":39,"source":"ai","answer_source":"ai","answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2026","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-wos-2026/zad/16","paper_id":"informator-maturalny-wos-2026","number":"16","points":2,"ptype":"open","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 16. (0-2)\nO wyborach przewodniczącego instytucji unijnej\nWybory przewodniczącego [tej instytucji], w których startuje aż siedmioro kandydatów,\nrozpoczynają się dziś rano […]. Obserwatorzy zwracają uwagę, że po raz pierwszy w historii\nnie wiadomo, kto zostanie [jej] szefem […]. Dotychczas tę kwestię regulowała bowiem tzw.\numowa koalicyjna zawarta między chadekami i socjalistami po wyborach w 2014 r. Zgodnie\nz nią […] po niemieckim socjaliście Martinie Schulzu […] stanowisko przewodniczącego miał\nobjąć któryś z chadeków. Socjaliści zakwestionowali jednak te ustalenia[,] zwracając uwagę,\nże w ten sposób chadecy obsadziliby trzy z czterech najważniejszych stanowisk w UE.\nwww.euractiv.pl","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-wos-2026/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":40,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2026","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-wos-2026/zad/16.1","paper_id":"informator-maturalny-wos-2026","number":"16.1","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 16.1. (0-1)\nUzupełnij tekst - wpisz właściwe: nazwę instytucji (1.) oraz imię i nazwisko (2.).\nKolegialna instytucja unijna, której dotyczy tekst, to (1.) ,\nz jedną z siedzib w Strasburgu. Obywatel Rzeczypospolitej Polskiej, który sprawował funkcję\njej przewodniczącego, to (2.)\nWymaganie ogólne\nI. W aspekcie stosunku do prawdy, stałego zmierzania do jej poznania i odróżniania od fałszu\noraz ćwiczenia w rozpoznawaniu stopnia pewności i prawdopodobieństwa. Zdający:\n1) ma rzetelną wiedzę o […] politycznych […] aspektach życia społecznego […].\nWymagania szczegółowe\nXV. Kulturowe, polityczne i gospodarcze zmiany na świecie po 1989 r. Zdający:\n8) wskazuje główne organy Unii Europejskiej.\n(SP) XII. Sprawy międzynarodowe.\n4) Zdający przedstawia działalność Polski w […] Unii Europejskiej.\nZasady oceniania\n1 pkt - podanie poprawnej nazwy oraz imienia i nazwiska.\n0 pkt - inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. Parlament (Europejski)\n2. Jerzy Buzek\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 41","answer":null,"answer_text":null,"solution":"1. Parlament Europejski.\n2. Jerzy Buzek.","image":"img/informator-maturalny-wos-2026/zad-16.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":40,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2026","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-wos-2026/zad/16.2","paper_id":"informator-maturalny-wos-2026","number":"16.2","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 16.2. (0-1)\nUzasadnij, że kolegialna instytucja, której dotyczy tekst, posiada legitymizację\ndemokratyczną.\nWymagania ogólne\nI. W aspekcie stosunku do prawdy, stałego zmierzania do jej poznania i odróżniania od fałszu\noraz ćwiczenia w rozpoznawaniu stopnia pewności i prawdopodobieństwa. Zdający:\n1) ma rzetelną wiedzę o […] politycznych […] aspektach życia społecznego […].\nIII. W aspekcie stosunku do życia, czyli osobistego zaangażowania, kształtowania zamierzeń\nwedług własnych pasji, zdolności oraz poczucia wspólnoty i służby. Zdający:\n3) […] formułuje oceny i je uzasadnia […].\nWymagania szczegółowe\nIII. Społeczności i wspólnoty. Zdający:\n3) […] charakteryzuje zjawisko legitymizacji władzy […].\nXV. Kulturowe, polityczne i gospodarcze zmiany na świecie po 1989 r. Zdający:\n8) wskazuje główne organy Unii Europejskiej;\n10) wymienia największe siły polityczne reprezentowane aktualnie w Parlamencie\nEuropejskim i charakteryzuje znaczenie polskich eurodeputowanych;\nZasady oceniania\n1 pkt - sformułowanie właściwego uzasadnienia.\n0 pkt - inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nJest to jedyna instytucja w UE wybierana w wyborach powszechnych i bezpośrednich\nprzeprowadzonych we wszystkich państwach członkowskich.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Parlament Europejski jest jedyną instytucją unijną, której skład pochodzi z wyborów powszechnych i bezpośrednich, przeprowadzanych we wszystkich państwach członkowskich UE, co daje mu bezpośrednią legitymizację demokratyczną obywateli Unii.","image":"img/informator-maturalny-wos-2026/zad-16.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":41,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2026","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-wos-2026/zad/17","paper_id":"informator-maturalny-wos-2026","number":"17","points":2,"ptype":"open","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 17. (0-2)\nO polityce zagranicznej Chińskiej Republiki Ludowej (ChRL) w XXI wieku\n[Jak współczesne soft power (miękka siła), tak i] stabilność dawnego systemu trybutarnego\nopierała się właśnie na dobrym wizerunku Chin i przekonaniu o ich kulturowym\ni cywilizacyjnym potencjale, czerpanie z którego, mimo zagrożeń związanych z asymetrią\npotencjałów, przynosi innym niebagatelne korzyści. […] Asymetryczność relacji,\nw przeciwieństwie do modelu historycznego, jest [współcześnie] nieformalna, można ją\njednak zauważyć na przykładzie umów o współpracy lub pomocy gospodarczej,\npodpisywanych przez Chiny ze słabszymi państwami sąsiednimi. Choć utrzymana jest […]\nrówność i suwerenność obu stron tych porozumień, ich konkretne zapisy wyraźnie wskazują\nna przyjmowane role: państw sąsiednich jako korzystających z chińskiej przyjaźni i pomocy\n42\nInformator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku\nszkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\noraz Chin jako dobrego mocarstwa regionalnego, które szanuje inne państwa i dba o nie. […]\nTo Chiny udzielają pożyczek, inwestują czy jednostronnie zmniejszają cła w handlu\ndwustronnym, stając się jednym z najważniejszych zewnętrznych źródeł finansowania dla\ntakich państw jak Nepal, Sri Lanka czy Mjanma. […] Za trybut, czyli mający znaczenie\nprzede wszystkim symboliczne jednostronnie narzucony warunek utrzymywania\ndwustronnych relacji z Pekinem, może natomiast być dziś uważany wymóg uznawania\nzasady jednych Chin […].\nRegion Azji i Pacyfiku w latach 1985-2015. Ciągłość i zmiana w regionalnym systemie międzynarodowym,\nred. A. Jarczewska, J. Zajączkowski, Warszawa 2016, s. 86-88.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-wos-2026/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":41,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2026","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-wos-2026/zad/17.1","paper_id":"informator-maturalny-wos-2026","number":"17.1","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 17.1. (0-1)\nOdnosząc się do faktografii, wyjaśnij kwestię - podkreślonego w tekście - warunku\nutrzymywania stosunków dyplomatycznych z ChRL.\nWymagania ogólne\nI. W aspekcie stosunku do prawdy, stałego zmierzania do jej poznania i odróżniania od\nfałszu oraz ćwiczenia w rozpoznawaniu stopnia pewności i prawdopodobieństwa. Zdający:\n1) ma rzetelną wiedzę o […] politycznych […] aspektach życia społecznego […].\nIII. W aspekcie stosunku do życia, czyli osobistego zaangażowania, kształtowania zamierzeń\nwedług własnych pasji, zdolności oraz poczucia wspólnoty i służby. Zdający:\n3) […] formułuje oceny i je uzasadnia […].\nWymaganie szczegółowe\nXV. Kulturowe, polityczne i gospodarcze zmiany na świecie po 1989 r. Zdający:\n4) charakteryzuje przyczyny i przejawy globalnego (politycznego i gospodarczego)\nwzrostu znaczenia Chin.\nZasady oceniania\n1 pkt - sformułowanie właściwego wyjaśnienia.\n0 pkt - inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nChodzi o istnienie państwa o nazwie Republika Chińska ze stolicą w Tajpej (tzw. Tajwanu).\nPo rewolucji komunistycznej część dotychczasowych elit udała się na Tajwan, gdzie\nkierowała niezależnym państwem. Utrzymywanie stosunków dyplomatycznych z tym\npaństwem uniemożliwia analogiczne relacje z ChRL.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 43","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Chodzi o wymóg uznawania zasady \"jednych Chin\", czyli nieutrzymywania oficjalnych stosunków dyplomatycznych z Republiką Chińską (Tajwanem) ze stolicą w Tajpej. Po zwycięstwie rewolucji komunistycznej w 1949 roku część dotychczasowych elit chińskich schroniła się na Tajwanie, tworząc tam niezależne państwo, które ChRL uważa za swoją prowincję. Utrzymywanie oficjalnych relacji dyplomatycznych z Tajwanem uniemożliwia więc utrzymywanie takich relacji z Pekinem.","image":"img/informator-maturalny-wos-2026/zad-17.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":42,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2026","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-wos-2026/zad/17.2","paper_id":"informator-maturalny-wos-2026","number":"17.2","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 17.2. (0-1)\nPodaj dwa argumenty świadczące o tym, że umowy wskazane w tekście przynoszą\nkorzyści także ChRL.\nWymagania ogólne\nI. W aspekcie stosunku do prawdy, stałego zmierzania do jej poznania i odróżniania od\nfałszu oraz ćwiczenia w rozpoznawaniu stopnia pewności i prawdopodobieństwa. Zdający:\n1) ma rzetelną wiedzę o […] politycznych […] aspektach życia społecznego […].\nIII. W aspekcie stosunku do życia, czyli osobistego zaangażowania, kształtowania zamierzeń\nwedług własnych pasji, zdolności oraz poczucia wspólnoty i służby. Zdający:\n3) […] formułuje oceny i je uzasadnia […].\nWymagania szczegółowe\nIX. Komunikowanie społeczne. Zdający:\n5) wyjaśnia pojęcie soft power i charakteryzuje znaczenie wizerunku państwa w polityce\nmiędzynarodowej.\nXV. Kulturowe, polityczne i gospodarcze zmiany na świecie po 1989 r. Zdający:\n4) charakteryzuje przyczyny i przejawy globalnego (politycznego i gospodarczego)\nwzrostu znaczenia Chin.\nZasady oceniania\n1 pkt - sformułowanie dwóch właściwych argumentów.\n0 pkt - inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\n1. Chiny relatywnie małym kosztem zjednują sobie inne państwa i ich elity, co umożliwia\nformułowanie oczekiwań politycznych wobec tych państw, np. wspólne fronty\nw organizacjach międzynarodowych.\n2. Dzięki podpisywanym umowom Chiny ocieplają swój wizerunek w świecie, co daje im\nlepszą pozycję strategiczną.\n44\nInformator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku\nszkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027","answer":null,"answer_text":null,"solution":"1. Chiny relatywnie niewielkim kosztem (pożyczki, inwestycje, obniżki ceł) zjednują sobie mniejsze państwa i ich elity, co umożliwia im formułowanie wobec tych państw oczekiwań politycznych, np. uzyskiwanie poparcia w organizacjach międzynarodowych.\n2. Dzięki podpisywanym umowom o współpracy i pomocy gospodarczej Chiny poprawiają swój wizerunek w regionie i na świecie (soft power), co przekłada się na ich silniejszą pozycję strategiczną.","image":"img/informator-maturalny-wos-2026/zad-17.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":43,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2026","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-wos-2026/zad/18","paper_id":"informator-maturalny-wos-2026","number":"18","points":2,"ptype":"open","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 18. (0-2)\nTekst 1.\nNa miano „praw człowieka” zasługują […] prawa, które faktycznie przysługują każdemu\nczłowiekowi niezależnie od płci i koloru skóry, pochodzenia, rasy, języka, przekonań\nreligijnych czy politycznych, a także pozycji ekonomicznej i społecznej [-] prawa, które\nniezależnie od […] konstelacji politycznych, warunków historycznych są z punktu widzenia\nczasu ważne zawsze, a z punktu widzenia przestrzeni - wszędzie.\n[…] odżył w dyskusjach politycznych spór o właściwe rozumienie tych praw: czy chodzi -\nzgodnie z zachodnią i mieszczańską tradycją - głównie o prawa do wolności osobistej, czy\nraczej - zgodnie z koncepcją socjalistyczną - o prawa socjalne, czy też - jak to głosi Trzeci\nŚwiat - o pierwszeństwo prawa do fizycznego i kulturalnego przetrwania. […] Jeśli nawet\nprawa do wolności i prawa do współudziału z jednej strony, i prawa socjalne z drugiej, nie są\nzasadniczo sprzeczne, to jednak istnieje między nimi pewne napięcie; prawa socjalne nadają\nbowiem prawodawcy i administracji nowe kompetencje, a wraz z nimi możliwości\ningerowania w dziedzinę osobistej wolności.\nO. Höffe, Etyka państwa i prawa, Kraków 1992, s. 65-75.\nTekst 2.\n[…] nie zachodzi konieczny związek między wolnością jednostki a rządami\ndemokratycznymi. Odpowiedź na pytanie: „[K]to mną rządzi?” jest logicznie odrębna od\npytania: „Jak dalece rząd ingeruje w moje sprawy?”. W tej różnicy wyraża się ostatecznie\nz całą mocą kontrast między dwiema koncepcjami wolności - pozytywną i negatywną […].\nWłaśnie ta „pozytywna” koncepcja wolności: nie wolność od, ale wolność do - do\nprowadzenia jednego przepisanego sposobu życia - zwolennikom „negatywnego” pojęcia\njawi się zazwyczaj jako zwodnicza maska brutalnej tyranii.\nI. Berlin, Cztery eseje o wolności, Warszawa 1994, s. 190-191.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-wos-2026/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":44,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2026","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-wos-2026/zad/18.1","paper_id":"informator-maturalny-wos-2026","number":"18.1","points":1,"ptype":"true_false","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 18.1. (0-1)\nNa podstawie tekstu 1. oceń prawdziwość podanych stwierdzeń. Zaznacz P, jeśli\nstwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1. Poglądy zaprezentowane przez autora w pierwszym akapicie tekstu 1.\nwskazują, że nie kwestionuje on uniwersalizmu praw człowieka.\nP\nF\n2. Punkty widzenia w sporze, którego dotyczy drugi akapit tekstu 1.,\nnawiązują do podziału praw człowieka na generacje.\nP\nF\nWymaganie ogólne\nI. W aspekcie stosunku do prawdy, stałego zmierzania do jej poznania i odróżniania od\nfałszu oraz ćwiczenia w rozpoznawaniu stopnia pewności i prawdopodobieństwa. Zdający:\n2) odróżnia to, co trwałe, od tego, co zmienne, a także to, co uniwersalne, od tego, co\npartykularne i związane z tradycjami lokalnymi - w życiu narodów i państw,\nw pojęciach i doktrynach politycznych i prawnych, w kulturze życia codziennego,\nkomunikacji społecznej i kulturze politycznej, w instytucjach międzynarodowych.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 45\nWymaganie szczegółowe\nX. Prawo. Zdający:\n4) rozróżnia generacje praw człowieka, stosując pojęcia praw negatywnych\ni pozytywnych oraz wskazując na inny stopień ich ochrony; wymienia główne\ndokumenty dotyczące praw człowieka (z uwzględnieniem prawa krajowego\ni międzynarodowego, w tym tworzonego w ramach ONZ).\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne ocenienie prawdziwości dwóch stwierdzeń.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. P\n2. P","answer":"1-P, 2-P","answer_text":null,"solution":"1. P\n2. P","image":"img/informator-maturalny-wos-2026/zad-18.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":44,"source":"ai","answer_source":"ai","answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2026","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-wos-2026/zad/18.2","paper_id":"informator-maturalny-wos-2026","number":"18.2","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 18.2. (0-1)\nUzasadnij, że poglądy dotyczące praw i wolności człowieka przedstawione w tekstach\n1. i 2. są zbieżne.\nWymaganie ogólne\nIII. W aspekcie stosunku do życia, czyli osobistego zaangażowania, kształtowania zamierzeń\nwedług własnych pasji, zdolności oraz poczucia wspólnoty i służby. Zdający:\n3) buduje własne wypowiedzi na temat zagadnień życia społecznego, formułuje oceny\ni je uzasadnia […].\nWymagania szczegółowe\nX. Prawo. Zdający:\n3) wyjaśnia pojęcie praw człowieka oraz ich związek z dziedzictwem cywilizacji\nzachodniej;\n4) rozróżnia generacje praw człowieka, stosując pojęcia praw negatywnych\ni pozytywnych oraz wskazując na inny stopień ich ochrony; wymienia główne\ndokumenty dotyczące praw człowieka (z uwzględnieniem prawa krajowego\ni międzynarodowego, w tym tworzonego w ramach ONZ).\nZasady oceniania\n1 pkt - sformułowanie poprawnego uzasadnienia.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\n46\nInformator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku\nszkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nPrzykładowa odpowiedź\nW tekście 2. jest mowa o zasadniczej różnicy między wolnością pozytywną i negatywną, przy\ntym tej pierwszej („wolności do”) autor się obawia. Z kolei w tekście 1. zastosowano nieco\ninną leksykę, zauważono napięcie między prawami wolnościowymi a socjalnymi i wskazano,\nże te drugie mogą dawać możliwość ingerowania władzy w prawa wolnościowe.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"W tekście 2. I. Berlin przedstawia zasadniczą różnicę między wolnością pozytywną (\"wolnością do\") a negatywną (\"wolnością od\"), przy czym tej pierwszej się obawia, uznając ją za możliwą maskę tyranii. W tekście 1. - posługując się nieco inną terminologią - O. Höffe zauważa analogiczne napięcie między prawami wolnościowymi a prawami socjalnymi, wskazując, że te drugie dają prawodawcy i administracji nowe kompetencje, a więc możliwość ingerowania w dziedzinę osobistej wolności jednostki. Oba teksty wyrażają zatem zbieżną obawę przed nadmierną ingerencją władzy w wolność jednostki pod pozorem realizacji innych, \"pozytywnych\" celów.","image":"img/informator-maturalny-wos-2026/zad-18.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":45,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2026","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-wos-2026/zad/19","paper_id":"informator-maturalny-wos-2026","number":"19","points":2,"ptype":"open","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 19. (0-2)\nKoncepcja wolności w różnych ideologiach\nTekst 1.: Wolność człowieka w społeczeństwie sprowadza się do niepodlegania żadnej innej\nwładzy ustawodawczej, a tylko tej powołanej na mocy zgody we wspólnocie, ani też\npanowania czyjejkolwiek woli, ani ograniczeniom jakiegokolwiek prawa innego niż to, które\nuchwali legislatywa zgodnie z pokładanym w niej zaufaniem. Wolność nie jest zatem […]\nwolnością do tego, co mu się podoba, do życia[,] jakie mu się podoba[,] i nieskrępowania\nżadnymi prawami. Wolność ludzi pod władzą rządu oznacza życie pod rządami stałych praw,\npowszechnych w tym społeczeństwie i uchwalanych przez powołaną w nim władzę\nustawodawczą. Jest to wolność do kierowania się moją własną wolą we wszystkich\nsprawach, w których prawa tego nie zakazują, oraz niepodlegania zmiennej, niepewnej,\nnieznanej, arbitralnej woli innego człowieka. […]\nSkoro wszyscy ludzie są […] wolni, równi i niezależni w stanie natury, nikt nie może bez\nwłasnej zgody zostać tego stanu pozbawiony i poddany władzy politycznej innego. Jedyny\nsposób, w jaki można oddać swą naturalną wolność i nałożyć okowy społeczeństwa\nobywatelskiego, jest ugoda z innymi dotycząca połączenia i zjednoczenia się z nimi w\nspołeczność, zawarta dla zapewnienia im wygody, bezpieczeństwa i pokojowego współżycia\n[…].\nTekst 2.: Jestem fanatycznym miłośnikiem wolności, uważając, że tylko w jej łonie mogą się\nrozwijać i rozkwitać rozum, godność i szczęście ludzkie; nie tej wolności czysto formalnej,\nnadanej, wymierzonej i dawkowanej przez Państwo, która jest kłamstwem odwiecznym i\nstanowi w rzeczywistości jedynie przywilej garstki ludzi, ugruntowany na niewolnictwie\nwszystkich pozostałych; nie tej wolności indywidualnej, egoistycznej, nędznej i fikcyjnej […].\n[P]ragnę wolności, która jedynie zasługuje na to miano, wolności, która polega na pełnym\nrozwoju wszystkich sił fizycznych, intelektualnych i moralnych, znajdujących się w stanie\nutajonym w każdej jednostce; pragnę wolności, która nie uznaje innych ograniczeń poza\ntymi, które określane są przez prawa naszej własnej natury, a więc - ściśle mówiąc -\nwolności, w której nie istnieją ograniczenia […].\nHistoria idei politycznych. Wybór tekstów, Warszawa 1995-2001, tom I: s. 369, 376, tom II: s. 456.\nArt. 31 Konstytucji RP\n1. Wolność człowieka podlega ochronie prawnej.\n2. Każdy jest obowiązany szanować wolności i prawa innych. Nikogo nie wolno zmuszać do\nczynienia tego, czego prawo mu nie nakazuje.\nDz.U. 1997, nr 78, poz. 483, z późn. zm. (stan prawny na 15 marca 2023 r.).\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 47","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-wos-2026/zad-19.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":46,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2026","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-wos-2026/zad/19.1","paper_id":"informator-maturalny-wos-2026","number":"19.1","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 19.1. (0-1)\nRozstrzygnij, w którym z zaprezentowanych tekstów (w tekście 1. czy w tekście 2.)\nprzedstawiono koncepcję umowy społecznej jako teorię genezy państwa. Odpowiedź\nuzasadnij, odwołując się do odpowiedniego fragmentu właściwego tekstu.\nRozstrzygnięcie - tekst\nUzasadnienie -\nWymaganie ogólne\nIII. W aspekcie stosunku do życia, czyli osobistego zaangażowania, kształtowania zamierzeń\nwedług własnych pasji, zdolności oraz poczucia wspólnoty i służby. Zdający:\n3) buduje własne wypowiedzi na temat zagadnień życia społecznego, formułuje oceny\ni je uzasadnia […].\nWymaganie szczegółowe\nIII. Społeczności i wspólnoty. Zdający:\n5) przedstawia najważniejsze teorie genezy państwa […].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie i sformułowanie poprawnego uzasadnienia.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nRozstrzygnięcie - tekst 1.\nUzasadnienie - Autor tego tekstu wskazuje, że władza zostaje powołana na mocy ugody\njednostki z innymi, co prowadzi do ograniczenia wolności, ale i do powstania społeczeństwa,\nktóre w celu zapewnienia bezpieczeństwa i pokojowego współżycia tworzy władzę\npolityczną, a co za tym idzie - państwo.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Rozstrzygnięcie - tekst 1.\nUzasadnienie - Autor tekstu 1. wskazuje, że władza polityczna powstaje na mocy ugody (zgody) jednostek, które łączą się i jednoczą w społeczność \"dla zapewnienia im wygody, bezpieczeństwa i pokojowego współżycia\" - jest to klasyczne przedstawienie umowy społecznej jako źródła (genezy) państwa.","image":"img/informator-maturalny-wos-2026/zad-19.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":47,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2026","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-wos-2026/zad/19.2","paper_id":"informator-maturalny-wos-2026","number":"19.2","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 19.2. (0-1)\nRozstrzygnij, do której z zaprezentowanych idei wolności (w tekście 1. czy w tekście\n2.) odnosi się definicja wolności z artykułu 31 Konstytucji RP. Odpowiedź uzasadnij,\nodwołując się do odpowiedniego fragmentu właściwego tekstu.\nRozstrzygnięcie - tekst\nUzasadnienie -\n48\nInformator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku\nszkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nWymaganie ogólne\nIII. W aspekcie stosunku do życia, czyli osobistego zaangażowania, kształtowania zamierzeń\nwedług własnych pasji, zdolności oraz poczucia wspólnoty i służby. Zdający:\n3) buduje własne wypowiedzi na temat zagadnień życia społecznego, formułuje oceny\ni je uzasadnia […].\nWymagania szczegółowe\nX. Prawo. Zdający:\n5) przedstawia kwestie urzeczywistnienia wybranej wolności człowieka i stopnia jej\nograniczenia związanego z prawami innych osób lub porządkiem publicznym.\nXI. Ustrój i system polityczny III Rzeczypospolitej. Zdający:\n8) charakteryzuje zakres praw człowieka i praw obywatelskich w Konstytucji\nRzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., zaczynając od gwarancji prawnej\nochrony życia każdego człowieka.\n(SP) IV. Prawa człowieka. Zdający:\n2) wykazuje różnice między prawami a wolnościami człowieka (na przykładzie praw\ni wolności osobistych zawartych w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej).\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie i sformułowanie poprawnego uzasadnienia.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nRozstrzygnięcie - tekst 1.\nUzasadnienie -\nTyp 1.: Artykuł 31. wskazuje, że granicą wolności człowieka w Polsce jest prawo, w tym -\nprawa innych. Tak samo wolność definiuje autor 1. tekstu, który pisze, że wolność ludzi\noznacza życie pod rządami stałych praw.\nTyp 2.: Artykuł 31. wskazuje, że granicą wolności człowieka w Polsce jest prawo, w tym -\nprawa innych. Tymczasem autor 2. tekstu jest przeciwnikiem wolności formalnej w\njakimkolwiek aspekcie związanej z państwem. Uważa także, że wolność nie powinna mieć\nograniczeń.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Rozstrzygnięcie - tekst 1.\nUzasadnienie - Art. 31 Konstytucji RP wskazuje, że granicą wolności człowieka jest prawo, w tym obowiązek poszanowania wolności i praw innych osób. Podobnie wolność definiuje autor tekstu 1., pisząc, że wolność ludzi pod władzą rządu oznacza życie pod rządami stałych, powszechnie obowiązujących praw uchwalanych przez legislatywę, a nie podleganie arbitralnej woli innego człowieka - jest to więc koncepcja wolności negatywnej, ograniczonej jedynie przez prawo.","image":"img/informator-maturalny-wos-2026/zad-19.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":47,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2026","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-wos-2026/zad/20","paper_id":"informator-maturalny-wos-2026","number":"20","points":3,"ptype":"open","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 20. (0-3)\nPrzepisy prawne z jednej z polskich konstytucji\nArt. 2. Władza zwierzchnia w Rzeczypospolitej Polskiej należy do Narodu. Organami Narodu\nw zakresie ustawodawstwa są Sejm i Senat, w zakresie władzy wykonawczej - Prezydent\nRzeczypospolitej łącznie z odpowiedzialnymi ministrami, w zakresie wymiaru sprawiedliwości\n- niezawisłe Sądy.\nArt. 10. Prawo inicjatywy ustawodawczej przysługuje Rządowi i Sejmowi. […]\nArt. 20. Posłowie są przedstawicielami całego Narodu i nie są krępowani żadnemi\ninstrukcjami wyborców.\nArt. 35. Każdy projekt ustawy, przez Sejm uchwalony, będzie przekazany Senatowi do\nrozpatrzenia. Jeżeli Senat nie podniesie w ciągu 30 dni od dnia doręczenia mu uchwalonego\nprojektu ustawy żadnych przeciwko niemu zarzutów - Prezydent Rzeczypospolitej zarządzi\nogłoszenie ustawy. […] Jeżeli Sejm zmiany, przez Senat proponowane, uchwali zwykłą\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 49\nwiększością, albo odrzuci większością 11/20 głosujących - Prezydent Rzeczypospolitej\nzarządzi ogłoszenie ustawy w brzmieniu, ustalonem ponowną uchwałą Sejmu.\nArt. 39. Prezydenta Rzeczypospolitej wybierają na lat sied[e]m bezwzględną większością\ngłosów Sejm i Senat, połączone w Zgromadzenie Narodowe. […]\nDz.U. […], nr 44, poz. 267 [pisownia oryginalna].","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-wos-2026/zad-20.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":48,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2026","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-wos-2026/zad/20.1","paper_id":"informator-maturalny-wos-2026","number":"20.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 20.1. (0-1)\nDokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych.\nPrzytoczone przepisy prawne zamieszczono w\nA. małej konstytucji z 1919 roku.\nB. konstytucji marcowej z 1921 roku.\nC. konstytucji kwietniowej z 1935 roku.\nD. konstytucji lipcowej z 1952 roku.\nWymagania ogólne\nI. W aspekcie stosunku do prawdy, stałego zmierzania do jej poznania i odróżniania od\nfałszu oraz ćwiczenia w rozpoznawaniu stopnia pewności i prawdopodobieństwa. Zdający:\n1) ma rzetelną wiedzę o […] politycznych […] aspektach życia społecznego, ze\nszczególnym odniesieniem do współczesności (przede wszystkim w odniesieniu do\nPolski […]).\nIII. W aspekcie stosunku do życia, czyli osobistego zaangażowania, kształtowania zamierzeń\nwedług własnych pasji, zdolności oraz poczucia wspólnoty i służby. Zdający:\n3) buduje własne wypowiedzi na temat zagadnień życia społecznego, formułuje oceny\ni je uzasadnia […].\nWymaganie szczegółowe\nXI. Ustrój i system polityczny III Rzeczypospolitej. Zdający:\n2) charakteryzuje polskie tradycje konstytucyjne.\nZasady oceniania\n1 pkt - wskazanie poprawnego dokończenia zdania.\n0 pkt - inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nB\n50\nInformator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku\nszkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027","answer":"B","answer_text":null,"solution":"B. konstytucji marcowej z 1921 roku.","image":"img/informator-maturalny-wos-2026/zad-20.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":49,"source":"ai","answer_source":"ai","answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2026","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-wos-2026/zad/20.2","paper_id":"informator-maturalny-wos-2026","number":"20.2","points":2,"ptype":"open","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 20.2. (0-2)\nRozstrzygnij, czy pozycja ustrojowa głowy państwa wynikająca z przedstawionych\nfragmentów aktu prawnego była bardziej znacząca niż w obecnie obowiązującej\nKonstytucji RP. Odpowiedź uzasadnij, odnosząc się do dwóch przytoczonych\nprzepisów prawnych i obecnych uregulowań w tym zakresie.\nRozstrzygnięcie -\nUzasadnienie:\nWymagania ogólne\nI. W aspekcie stosunku do prawdy, stałego zmierzania do jej poznania i odróżniania od\nfałszu oraz ćwiczenia w rozpoznawaniu stopnia pewności i prawdopodobieństwa. Zdający:\n1) ma rzetelną wiedzę o […] politycznych […] aspektach życia społecznego, ze\nszczególnym odniesieniem do współczesności (przede wszystkim w odniesieniu do\nPolski […]).\nIII. W aspekcie stosunku do życia, czyli osobistego zaangażowania, kształtowania zamierzeń\nwedług własnych pasji, zdolności oraz poczucia wspólnoty i służby. Zdający:\n3) buduje własne wypowiedzi na temat zagadnień życia społecznego, formułuje oceny\ni je uzasadnia […].\nWymagania szczegółowe\nXI. Ustrój i system polityczny III Rzeczypospolitej. Zdający:\n2) charakteryzuje polskie tradycje konstytucyjne;\n5) wymienia najważniejsze organy władzy w Rzeczypospolitej Polskiej, charakteryzuje\nrelacje między nimi w świetle Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia\n1997 r.\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne rozstrzygnięcie wraz ze sformułowaniem dwóch właściwych argumentów.\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie wraz ze sformułowaniem jednego właściwego argumentu\nALBO sformułowanie dwóch właściwych argumentów.\n0 pkt - odpowiedź niepełna (w większym stopniu niż za 1 pkt.) lub niepoprawna albo brak\nodpowiedzi.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 51\nPrzykładowe rozwiązanie\nRozstrzygnięcie - Nie.\nUzasadnienie (dwa spośród):\n1. Według przedstawionej konstytucji Prezydent RP był wybierany przez Zgromadzenie\nNarodowe RP, a obecnie jest w wyborach powszechnych, co czyni jego legitymizację\nwładzy silniejszą.\n2. Według przedstawionej konstytucji Prezydent RP nie posiadał prawa inicjatywy\nustawodawczej, a obecnie je posiada.\n3. Według przedstawionej konstytucji Prezydent RP musiał zarządzić ogłoszenie ustawy\nuchwalonej przez Sejm RP, a obecnie dysponuje prawem tzw. weta zawieszającego (oraz\nmoże odesłać ustawę do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o zbadanie jej\nzgodności z Konstytucją RP).\n52\nInformator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku\nszkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 53\nZADANIA ROZSZERZONEJ ODPOWIEDZI","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Rozstrzygnięcie - Nie.\nUzasadnienie:\n1. Według przedstawionej konstytucji Prezydent RP był wybierany przez połączone Sejm i Senat (Zgromadzenie Narodowe), a obecnie jest wybierany w wyborach powszechnych, co czyni jego legitymizację władzy silniejszą niż wówczas.\n2. Według przedstawionej konstytucji Prezydentowi RP nie przysługiwało prawo inicjatywy ustawodawczej (przysługiwało ono tylko Rządowi i Sejmowi), a obecnie prezydent takie prawo posiada; ponadto dawniej prezydent musiał zarządzić ogłoszenie ustawy uchwalonej przez Sejm, a obecnie dysponuje prawem weta zawieszającego oraz może skierować ustawę do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o zbadanie jej zgodności z Konstytucją.","image":"img/informator-maturalny-wos-2026/zad-20.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":50,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2026","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-wos-2026/zad/21","paper_id":"informator-maturalny-wos-2026","number":"21","points":7,"ptype":"open","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 21. (0-7)\nMateriał 1. Fragment ustawy obowiązującej w Rzeczypospolitej Polskiej\nArt. 17. Realizacja prawa osób należących do mniejszości do nauki języka mniejszości lub\nw języku mniejszości, a także prawa tych osób do nauki historii i kultury mniejszości odbywa\nsię na zasadach i w trybie określonych w ustawie […] o systemie oświaty […].\nArt. 18. 1. Organy władzy publicznej są obowiązane podejmować odpowiednie środki w celu\nwspierania:\n1) działalności zmierzającej do ochrony, zachowania i rozwoju tożsamości kulturowej\nmniejszości;\n2) integracji obywatelskiej i społecznej.\n2. Środkami, o których mowa w ust. 1, mogą być w szczególności dotacje celowe lub\npodmiotowe […].\n4. Środkami, o których mowa w ust. 1, mogą być również środki przekazywane z budżetu\njednostki samorządu terytorialnego organizacjom i instytucjom, realizującym zadania służące\nochronie, zachowaniu i rozwojowi tożsamości kulturowej mniejszości lub integracji\nobywatelskiej i społecznej.\n5. Dotacje podmiotowe, o których mowa w ust. 2, mogą otrzymywać organizacje mniejszości\nlub mające istotne znaczenie dla kultury mniejszości instytucje kulturalne.\nDz.U. 2005, nr 17, poz. 141, z późn. zm. (stan prawny na 17 kwietnia 2024 r.).\nMateriał 2. Tekst publicystyczny o Wietnamczykach w Polsce\nPierwsi obywatele Wietnamu, którzy przyjechali studiować w naszym kraju, pojawili się na\npoczątku lat 50-tych [XX wieku], w odpowiedzi Polski na apel ONZ o udzielenie pomocy\nedukacyjnej krajom rozwijającym się. […] Polska była więc dla przybyszów z Wietnamu\nkrajem atrakcyjnym, do którego jechali[,] wiedząc, że będą mile widziani. Obraz\nWietnamczyka w Polsce kształtował się jako obraz osoby zdolnej, pracowitej, uprzejmej\ni spokojnej. Studenci ci po ukończeniu nauki zobowiązani byli do powrotu do kraju, jednak\nwielu z nich pozostało w Polsce i tu zakładało swoje rodziny (niejednokrotnie z obywatelami\npolskimi), rozpoczynało także pracę i wychowywało swoje dzieci. Dziś to oni - dobrze\nwykształceni [i dobrze] usytuowani materialnie, absolwenci polskich uczelni tworzą elitę\nwietnamskiej diaspory w Polsce. […]\n[W latach 90. ubiegłego wieku] możemy mówić o drugiej fali imigracji Wietnamczyków do\nPolski, której rozkwit przypada na lata 1994-1997. […] W chwili obecnej nie jesteśmy\nw stanie określić dokładnej liczby migrantów wietnamskich zamieszkujących na stałe\nw Polsce. […] Różne źródła wskazują na liczbę od 20 000 do nawet 40 000 osób. […]\nDiaspora wietnamska zamieszkuje przeważnie w dużych miastach, takich jak Warszawa,\ngdzie skupia się ok. 2/3 ogółu, dalej można wymienić[:] Łódź, Szczecin, Gdańsk, Kraków,\nWrocław i Zieloną Górę. Społeczność ta jest zróżnicowana pod względem wieku,\nwykształcenia, religii, jednak nie przeszkadza jej to w tworzeniu dość hermetycznego\nśrodowiska […].\nStarsi migranci, pomimo zamieszkiwania w Polsce już kilka lub kilkanaście lat, jak i osoby\nzróżnicowane wiekowo, których pobyt nie przekracza jednego roku, znają tylko podstawowe\nsłowa w języku polskim. Sytuacja jest inna w przypadku osób w średnim i młodym wieku,\nktóre często, wykształcone w polskich szkołach, operują językiem polskim w niemniejszym\nstopniu niż językiem ojczystym. […]\n54\nInformator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku\nszkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nObok wietnamskiej pagody na warszawskiej Pradze znajdowało się także centrum kultury\nwietnamskiej. Budowa oraz utrzymanie obu obiektów powstały z funduszy prywatnych\njednego z zamożnych migrantów […].\nP. Staniszewska, Kultura i życie religijne migrantów wietnamskich w Polsce, „Nurt SVD” 2012, nr 46, s. 84-92.\nJako osoba reprezentująca organizację Wietnamczyków w Polsce przygotuj\nwystąpienie na temat funkcjonowania tej grupy mniejszościowej. Z wykorzystaniem\nobu materiałów w tym wystąpieniu:\n- przedstaw - odnosząc się do ustawowego definiowania - argumenty za uznaniem\nWietnamczyków będących obywatelami polskimi za mniejszość (właściwego typu)\noraz zgłoś postulat korekty jednego z ustawowych warunków uzyskania takiego\nstatusu;\n- przedstaw - wynikające z praw człowieka - możliwości działań członków grupy\nmniejszościowej Wietnamczyków na rzecz zachowania własnej tożsamości\nkulturowej oraz uzasadnij, że uzyskanie statusu mniejszości właściwego typu\ngwarantowałoby większą ochronę tej tożsamości w przypadku dzieci i młodzieży;\n- zaproponuj działania organizacji (którą reprezentujesz) na rzecz: rozwoju\ntożsamości kulturowej grupy mniejszościowej Wietnamczyków oraz integracji\nspołecznej i obywatelskiej - działania możliwe po uzyskaniu przez tę grupę statusu\nmniejszości właściwego typu.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 55\n56\nInformator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku\nszkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 57\nWymagania ogólne\nI. W aspekcie stosunku do prawdy, stałego zmierzania do jej poznania i odróżniania od\nfałszu oraz ćwiczenia w rozpoznawaniu stopnia pewności i prawdopodobieństwa. Zdający:\n1) ma rzetelną wiedzę o kulturowych, politycznych […] aspektach życia społecznego\n[…].\nIII. W aspekcie stosunku do życia, czyli osobistego zaangażowania, kształtowania zamierzeń\nwedług własnych pasji, zdolności oraz poczucia wspólnoty i służby. Zdający:\n3) buduje własne wypowiedzi na temat zagadnień życia społecznego, formułuje oceny\ni je uzasadnia […].\nWymagania szczegółowe\nIII. Społeczności i wspólnoty. Zdający:\n8) charakteryzuje zmiany w strukturze narodowościowej Polski po 1939 r. oraz ich\nkulturowe, polityczne i społeczne konsekwencje;\n10) charakteryzuje obecną politykę państwa polskiego wobec mniejszości narodowych\ni etnicznych oraz społeczności posługującej się językiem regionalnym, wychodząc od\npostanowień Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.;\n12) wyjaśnia kwestię akulturacji i asymilacji grup mniejszościowych, w tym migranckich;\nwykazuje, że rodzaj stosowanej polityki państwa w różnym stopniu i kierunku wpływa\nna te zjawiska.\nIV. Społeczeństwa i socjalizacja. Zdający:\n4) wyjaśnia pojęcie kapitału społecznego i charakteryzuje jego znaczenie dla rozwoju\npaństwa i społeczeństwa.\nV. Różnice społeczne. Zdający:\n5) charakteryzuje wybrany problem życia społecznego w Rzeczypospolitej Polskiej;\nrozważa różne możliwości jego rozwiązania.\nVI. Społeczeństwo obywatelskie. Zdający:\n2) podaje współczesne przykłady funkcjonowania społeczeństwa obywatelskiego\nw Polsce;\n5) opracowuje projekt działań społecznych na rzecz wspólnoty lokalnej.\nVII. Migracje i kwestia demograficzna w Polsce i we współczesnym świecie. Zdający:\n2) charakteryzuje zasięg i skalę przemieszczeń ludnościowych na ziemiach polskich\nw XX i XXI w.\n(SP) VIII. Wspólnoty narodowe / etniczne i ojczyzna. Zdający:\n1) wyjaśnia, co oznacza być […] członkiem innej wspólnoty narodowej / etnicznej […];\n4) wymienia mieszkające w Polsce […] grupy migrantów (w tym uchodźców) i lokalizuje\nmiejsca ich zwartego zamieszkiwania; przedstawia - za Konstytucją Rzeczypospolitej\nPolskiej - prawa przysługujące etnicznym grupom mniejszościowym;\n5) uzasadnia, że można pogodzić różne tożsamości społeczno-kulturowe (regionalną,\nnarodową / etniczną, państwową / obywatelską, europejską); rozpoznaje przejawy\nksenofobii, w tym rasizmu […], oraz uzasadnia potrzebę przeciwstawiania się tym\nzjawiskom.\n58\nInformator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku\nszkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nZasady oceniania\n7 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanymi w pełni trzema aspektami tematu oraz o właściwej\nformie, strukturze i logice wywodu.\n6 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanymi dwoma aspektami tematu w pełni i z jednym -\nczęściowo oraz o właściwej formie, strukturze i logice wywodu ALBO rozwiązanie ze\nzrealizowanymi w pełni trzema aspektami tematu.\n5 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanymi dwoma aspektami tematu w pełni i z jednym -\nczęściowo ALBO rozwiązanie ze zrealizowanym jednym aspektem w pełni\ni z dwoma - częściowo oraz o właściwej formie, strukturze i logice wywodu.\n4 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanymi w pełni dwoma aspektami tematu ALBO rozwiązanie\nze zrealizowanymi częściowo trzema aspektami tematu oraz o właściwej strukturze\ni logice wywodu, ALBO rozwiązanie ze zrealizowanym jednym aspektem tematu\nw pełni i z dwoma - częściowo.\n3 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanymi częściowo trzema aspektami tematu ALBO\nrozwiązanie ze zrealizowanym jednym aspektem tematu w pełni i z jednym -\nczęściowo.\n2 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanymi częściowo dwoma aspektami tematu ALBO\nrozwiązanie ze zrealizowanym w pełni jednym aspektem tematu.\n1 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanym częściowo jednym aspektem tematu.\n0 pkt - rozwiązanie bez zrealizowanego aspektu tematu ALBO brak rozwiązania.\nAspekty tematu:\n1) przedstawienie - z odniesieniem do ustawowego definiowania - argumentów za\nuznaniem Wietnamczyków będących obywatelami polskimi za mniejszość narodową oraz\nzgłoszenie postulatu korekty jednego z ustawowych warunków uzyskania takiego statusu;\n2) przedstawienie - wynikających z praw człowieka - możliwości działań członków grupy\nmniejszościowej Wietnamczyków na rzecz zachowania własnej tożsamości kulturowej\noraz uzasadnienie, że uzyskanie statusu mniejszości narodowej gwarantowałoby większą\nochronę tej tożsamości w przypadku dzieci i młodzieży;\n3) przedstawienie propozycji działań organizacji (w której reprezentanta wcielił się zdający)\nna rzecz: rozwoju tożsamości kulturowej grupy mniejszościowej Wietnamczyków oraz\nintegracji społecznej i obywatelskiej - działań możliwych po uzyskaniu przez tę grupę\nstatusu mniejszości narodowej.\nPrzykładowa odpowiedź\nJako reprezentantka stowarzyszenia Wietnamczyków w Polsce, chciałabym podkreślić, że\nprzedstawiciele tej etniczności pojawiali się w naszym kraju od początku lat 50. XX wieku, na\nogół w związku ze studiami. Wielu z nas pozostało w Polsce i tu zakładało swoje rodziny,\nrozpoczynało także pracę i wychowywało swoje dzieci. Dziś oni, my - ich potomkowie -\njesteśmy obywatelami Polski o mniejszościowym, niepolskim pochodzeniu etnicznym.\nAkulturacja większości z nas nie jest tożsama z asymilacją - odróżniamy się w sposób\nistotny od większości obywateli Polski językiem, kulturą i tradycją, które nie zatraciły\ncharakteru wietnamskiego. Dążymy także do ich zachowania. Zarówno dawni migranci i ich\npotomkowie, jak i Wietnamczycy - przedstawiciele migracji z okresu III RP mają świadomość\nwłasnej historycznej wspólnoty narodowej, są ukierunkowani na jej wyrażanie i ochronę.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 59\nUbiegamy się jako organizacja o przyznanie Wietnamczykom statusu mniejszości narodowej\n(jako że naród wietnamski ma własne państwo). Postulujemy zatem, by w odpowiedniej\nustawie zmienić przepis o konieczności zamieszkiwania Polski przez minimum 100 lat na lat\n70. Uzyskanie tego statusu pozwoliłoby wzmocnić nie tylko tożsamość naszej grupy\nmniejszościowej, ale i działać na rzecz integracji obywatelskiej i akulturacji do polskości tych\nprzedstawicieli naszej grupy, którzy nie mówią lub słabo mówią w języku polskim.\nStatus mniejszości narodowej umożliwiałby wprowadzenie do kilku szkół lub jednej szkoły\nw każdym większym mieście, gdzie nasza grupa mieszka (Warszawa, Łódź, Szczecin,\nGdańsk, Kraków, Wrocław i Zielona Góra), nauki języka mniejszości oraz nauki historii\ni kultury naszej mniejszości. Z pewnością sprzyjałoby to umocnieniu używania literackiej\nformy naszego języka oraz dało nam większe poczucie świadomości historycznej. Bez\nstatusu mniejszości narodowej staramy się chronić własną tożsamość, wychowywać dzieci\nw naszej, wietnamskiej kulturze. Mamy stowarzyszenia czy ośrodki kulturalne -\nprzypomnijmy, że obok wietnamskiej pagody na warszawskiej Pradze znajdowało się także\ncentrum kultury wietnamskiej, ale budowa oraz utrzymanie obu obiektów powstały\nz funduszy prywatnych. Korzystamy zatem z klasycznych uprawnień wynikających z praw\ni wolności człowieka.\nUważamy jednak, że jako wieloletni obywatele Polski powinniśmy korzystać ze swoistej akcji\nafirmatywnej, którą państwo polskie - w zgodzie z normami prawa wewnętrznego\ni międzynarodowego - daje mniejszościom narodowym i etnicznym. Przyznanie statusu\nmniejszości narodowej umożliwiłoby także uzyskanie dotacji podmiotowych i celowych dla\nnaszej organizacji, a mamy wiele pomysłów na rzecz ochrony, zachowania i rozwoju\ntożsamości kulturowej polskich Wietnamczyków, a także na rzecz integracji obywatelskiej\ni społecznej. Wydaje się, że organizacja dni kultury wietnamskiej realizowałaby oba cele -\nzarówno rozwijałaby tożsamość polskich Wietnamczyków, jak i poprzez pokazanie tejże\nkultury obywatelom Polski z większości etnicznej (oraz innych niż wietnamska narodowości\nmniejszościowych) pozwalałaby na lepsze zrozumienie naszej kultury, a co za tym idzie -\ndawała integrację. Podobnie dwoistą rolę (także z uwagi na słabszą znajomość języka\npolskiego przez tych z nas, którzy nie uczyli się w polskiej szkole) mogłoby wypełniać\nczasopismo naszej mniejszości, w którym wszelkie teksty byłyby dwujęzyczne - polskie\ni wietnamskie. A to tylko dwa z naszych pomysłów.\n60\nInformator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku\nszkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Jako reprezentantka stowarzyszenia Wietnamczyków w Polsce, chciałabym podkreślić, że przedstawiciele tej etniczności pojawiali się w naszym kraju od początku lat 50. XX wieku, na ogół w związku ze studiami. Wielu z nas pozostało w Polsce i tu zakładało swoje rodziny, rozpoczynało pracę i wychowywało dzieci. Dziś jesteśmy obywatelami Polski o mniejszościowym, niepolskim pochodzeniu etnicznym.\n\nAkulturacja większości z nas nie jest tożsama z asymilacją - odróżniamy się w sposób istotny od większości obywateli Polski językiem, kulturą i tradycją, które nie zatraciły charakteru wietnamskiego, a które dążymy do zachowania. Zarówno dawni migranci i ich potomkowie, jak i Wietnamczycy z fali migracji okresu III RP mają świadomość własnej historycznej wspólnoty narodowej i dążą do jej wyrażania oraz ochrony. Ubiegamy się jako organizacja o przyznanie Wietnamczykom w Polsce statusu mniejszości narodowej (nasz naród posiada bowiem własne państwo - Wietnam). Postulujemy przy tym zmianę jednego z ustawowych warunków uzyskania tego statusu - skrócenie wymaganego okresu zamieszkiwania na terytorium RP, tak by uwzględniał on realny czas obecności naszej społeczności w Polsce.\n\nUzyskanie statusu mniejszości narodowej wzmocniłoby nie tylko naszą tożsamość, ale i ułatwiło integrację obywatelską tych przedstawicieli naszej grupy, którzy słabo znają język polski. Korzystając z praw i wolności człowieka (wolności zrzeszania się, wolności kultywowania własnej kultury i religii), już dziś staramy się chronić naszą tożsamość - prowadzimy stowarzyszenia i ośrodki kulturalne, np. obok wietnamskiej pagody na warszawskiej Pradze funkcjonuje centrum kultury wietnamskiej, utrzymywane jednak wyłącznie z prywatnych funduszy naszych rodaków. Status mniejszości narodowej umożliwiłby jednak coś więcej - wprowadzenie w szkołach, w miastach o największym skupisku naszej społeczności (Warszawa, Łódź, Szczecin, Gdańsk, Kraków, Wrocław, Zielona Góra), nauki języka mniejszości oraz historii i kultury Wietnamu, co dałoby dzieciom i młodzieży systemową, a nie wyłącznie rodzinną, ochronę tożsamości kulturowej.\n\nUzyskanie statusu mniejszości narodowej otworzyłoby też drogę do dotacji celowych i podmiotowych z budżetu państwa oraz samorządów. Nasza organizacja planowałaby przeznaczyć takie środki między innymi na doroczne dni kultury wietnamskiej, które jednocześnie rozwijałyby tożsamość kulturową Wietnamczyków w Polsce i - poprzez prezentację tej kultury większości Polaków oraz innym mniejszościom - sprzyjały integracji społecznej i obywatelskiej. Drugim naszym pomysłem jest wydawanie dwujęzycznego (polsko-wietnamskiego) czasopisma mniejszości, które pełniłoby podobną, podwójną rolę - umacniałoby tożsamość i język wspólnoty, a zarazem ułatwiało integrację osób słabiej znających język polski.","image":"img/informator-maturalny-wos-2026/zad-21.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":53,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2026","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-wos-2026/zad/22","paper_id":"informator-maturalny-wos-2026","number":"22","points":7,"ptype":"open","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 22. (0-7)\nTekst 1.\nCo się tyczy inteligencji, to logika kierująca zachowaniami jednostek o wysokim statusie\nspołecznym pozwala przypuszczać, że kategoria wyższych kierowników i specjalistów stała\nsię jednym z głównych ośrodków dziedziczenia pozycji. Zapewne drugim ośrodkiem stała\nsię, nieuchwytna w badaniach surveyowych, elita biznesu. W obu przypadkach wynikało to\nz potrzeby kumulowania bogactwa i wzrostu zamożności, które wyzwalają motywacje do\ntraktowania sukcesów dzieci jako sprawdzianu własnych osiągnięć życiowych i skłonności do\nperspektywicznego myślenia. Oczywiście[,] dziedziczenie nie eliminuje napływu do\ninteligencji robotników wykwalifikowanych i chłopów, stwierdzonego we wszystkich\ndotychczasowych badaniach nad ruchliwością społeczną […].\nH. Domański, Formowanie się „nowych” struktur społecznych,\nw: Fenomen „Solidarności” i zmiana ustroju: Polacy 1980-2011, red. W. Adamski, Warszawa 2014, s. 363, 366.\nTekst 2.\nMirosława Marody […], opisując schemat polskiej transformacji, pokazała, iż po roku 1989\nmieliśmy do czynienia z trzema pasmami adaptacji do nowych warunków. Wyodrębniła\nPolskę „sprywatyzowaną” - pracowników dynamicznych komercyjnych firm, posiadających\nna ogół dobre kwalifikacje, podejmujących ryzyko i dobrze zarabiających (rynek), następnie\nPolskę „państwową” - pracowników tak zwanej budżetówki, czyli sektora państwowych\nzakładów, urzędów, gorzej zarabiających, ale posiadających stałą pracę i stabilną sytuację\nsocjalną (etat) oraz Polskę „na zasiłku” (renta, zasiłek). […] Chciałbym jednak pokazać tu\ndrugi wyraźny wymiar istnienia tej [ostatniej] zbiorowości; obszar niewidocznych zwykle\ndziałań. Wielu z tych ludzi mimo wszystko pracowało, tyle że w „szarej strefie”, zdobywając\nzarobki i różne bezpośrednie dobra za pomocą nieformalnych, ukrytych („ulotnych”) prac,\nczęsto półlegalnych; prac eksploatujących materialne pozostałości socjalistycznej industrii\nczy też - […] nowe „nisze ekologiczne” […].\nTe nieformalne sposoby zarobkowania i pozyskiwania dóbr, […] to zatem wszelkie\npozyskiwanie złomu i rozbiórki starych budynków (infrastruktur): złomiarstwo, ceglarstwo,\nkopanie węgla w biedaszybach, zbieranie grzybów i jagód, ziół dziko rosnących, zdobywanie\ndrzewa i gałązek jodłowych, korzystanie z wysypisk przemysłowych (złom, metale kolorowe,\ntworzywa sztuczne, ubrania, chemia - wszystko, co może się przydać), kłusownictwo. […]\nTo, chciałoby się rzec, poza Polską „prywatną”, „państwową” i „na zasiłku”[,] kolejny, czwarty\nwymiar strategii radzenia sobie w nowej rzeczywistości - to strategie i aktywności\n„ekologiczne” czy też jeszcze inaczej - to Polska „łowiecko-zbieracka”.\nT. Rakowski, Łowcy, zbieracze, praktycy niemocy. Etnografia człowieka zdegradowanego, Gdańsk 2009, s. 56.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 61\nNapisz wystąpienie, w którym wyjaśnisz proces pionowej ruchliwości społecznej\nw społeczeństwie polskim przełomu XX i XXI wieku. W swojej wypowiedzi przedstaw:\nuwarunkowania społeczno-gospodarcze tego procesu, sposoby adaptacji klas\nspołecznych do zmiany społeczno-gospodarczej oraz zmiany w strukturze społecznej.\n62\nInformator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku\nszkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 63\nWymagania ogólne\nI. W aspekcie stosunku do prawdy, stałego zmierzania do jej poznania i odróżniania od\nfałszu oraz ćwiczenia w rozpoznawaniu stopnia pewności i prawdopodobieństwa. Zdający:\n1) ma rzetelną wiedzę o kulturowych, politycznych i gospodarczych aspektach życia\nspołecznego, ze szczególnym odniesieniem do współczesności (przede wszystkim w\nodniesieniu do Polski, z uwzględnieniem aspektów międzynarodowych).\nII. W aspekcie stosunku do dobra, przyjęcia go jako głównego kryterium wartościowania\nmoralnego, odróżniania go od zła oraz ćwiczenia w ocenie intencji i skutków według\nsłuszności, pożytku i szkody. Zdający:\n2) ocenia zjawiska życia społecznego.\nIII. W aspekcie stosunku do życia, czyli osobistego zaangażowania, kształtowania zamierzeń\nwedług własnych pasji, zdolności oraz poczucia wspólnoty i służby. Zdający:\n3) buduje własne wypowiedzi na temat zagadnień życia społecznego, formułuje oceny\ni je uzasadnia […].\nWymagania szczegółowe\nV. Różnice społeczne. Zdający:\n1) podaje przykłady i wyjaśnia uwarunkowania pionowej i poziomej ruchliwości\nspołecznej;\n2) analizuje sposoby adaptacji klas społecznych do zmian społeczno-gospodarczych w\nRzeczypospolitej Polskiej; wskazuje na przyczyny degradacji i awansu społecznego\nprzedstawicieli klas społecznych;\n3) przedstawia strukturę warstwową współczesnego społeczeństwa polskiego;\n5) charakteryzuje wybrany problem życia społecznego w Rzeczypospolitej Polskiej;\nrozważa różne możliwości jego rozwiązania.\nXIII. Rzeczpospolita i problem wychodzenia z komunizmu. Zdający:\n6) charakteryzuje transformację gospodarczą w Polsce po 1989 r.;\n7) wyjaśnia pojęcia prywatyzacji, reprywatyzacji, powszechnego uwłaszczenia;\n8) charakteryzuje postkomunizm jako zjawisko polityczne i gospodarcze;\n9) wyjaśnia pojęcia uwłaszczenia nomenklatury i kapitalizmu politycznego; podaje\nprzykłady tych zjawisk w Polsce po 1989 r.\nZasady oceniania\n7 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanymi w pełni trzema aspektami tematu oraz o właściwej\nformie, strukturze i logice wywodu.\n6 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanymi dwoma aspektami tematu w pełni i z jednym -\nczęściowo oraz o właściwej formie, strukturze i logice wywodu ALBO rozwiązanie ze\nzrealizowanymi w pełni trzema aspektami tematu.\n5 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanymi dwoma aspektami tematu w pełni i z jednym -\nczęściowo ALBO rozwiązanie ze zrealizowanym jednym aspektem w pełni\ni z dwoma - częściowo oraz o właściwej formie, strukturze i logice wywodu.\n4 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanymi w pełni dwoma aspektami tematu ALBO rozwiązanie\nze zrealizowanymi częściowo trzema aspektami tematu oraz o właściwej strukturze\ni logice wywodu, ALBO rozwiązanie ze zrealizowanym jednym aspektem tematu\nw pełni i z dwoma - częściowo.\n3 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanymi częściowo trzema aspektami tematu ALBO\nrozwiązanie ze zrealizowanym jednym aspektem tematu w pełni i z jednym -\nczęściowo.\n64\nInformator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku\nszkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\n2 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanymi częściowo dwoma aspektami tematu ALBO\nrozwiązanie ze zrealizowanym w pełni jednym aspektem tematu.\n1 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanym częściowo jednym aspektem tematu.\n0 pkt - rozwiązanie bez zrealizowanego aspektu tematu ALBO brak rozwiązania.\nAspekty tematu:\n1) Przedstawienie uwarunkowań społeczno-gospodarczych procesu pionowej ruchliwości\nspołecznej w społeczeństwie polskim przełomu XX i XXI wieku.\n2) Przedstawienie sposobów adaptacji klas społecznych społeczeństwa polskiego\nprzełomu XX i XXI wieku do zmiany społeczno-gospodarczej.\n3) Przedstawienie zmian w strukturze społecznej w społeczeństwie polskim przełomu XX\ni XXI wieku.\nPrzykładowa odpowiedź\nPrzeobrażenia systemowe, jakie nastąpiły w Polsce od końca lat 80. XX wieku, dotyczyły\nwiększości wymiarów życia społecznego. Istotnym aspektem zmiany była transformacja\ngospodarcza, która miała ważny wpływ na przemiany społeczne, w tym - na ruchliwość\npionową w społeczeństwie polskim. Struktura klasowa, funkcjonująca w Polsce Ludowej,\nznacząco się zmieniła.\nW wyniku transformacji gospodarczej od gospodarki centralnie planowanej do rynkowej\notworzyły się nowe możliwości. Wprowadzona swoboda działalności gospodarczej\ndoprowadziła do rozwoju sektora rodzimych prywatnych przedsiębiorstw - również poprzez\nproces uwłaszczenia nomenklatury i prywatyzacji majątku publicznego. Pojawił się także\nw znacznie większym stopniu kapitał zagraniczny. Jednak nowe realia oznaczały upadek\npaństwowych gospodarstw rolnych oraz licznych zakładów wielkoprzemysłowych, stąd\npojawiło się zjawisko znaczącego bezrobocia. Zmiana gospodarcza miała też związek z tzw.\nrestrukturyzacją gospodarki, co oznaczało zmiany struktury zatrudnienia - coraz mniej osób\nmogło znaleźć zatrudnienie w sektorze I (rolnictwo) oraz w sektorze II (przemysł), a coraz\nwięcej - w sektorze III (usługi).\nSposoby adaptacji klas społecznych do zmiany społeczno-gospodarczej były różne.\nCzęść wiązała się z awansem społecznym i z przejściem do tzw. Polski sprywatyzowanej. Ci\ndobrze zarabiający pracownicy firm komercyjnych, kierownicy, specjaliści i elita biznesu\nbywają nazywani wygranymi transformacji. Część społeczeństwa zachowała swe budżetowe\netaty, natomiast na ogół nie oznaczało to awansu - zarabiali oni gorzej niż ci pierwsi, ale\nmieli stałą i stabilną pracę. Pozostałych można określić na ogół przegranymi transformacji.\nJednak poza tzw. Polską na zasiłku, czyli bezrobotnymi czy ludźmi, którzy przeszli na\nwcześniejszą emeryturę lub uzyskali rentę, warto wskazać - za T. Rakowskim - na jeszcze\njedną strategię, strategię osób tworzących tzw. Polskę zbieracko-łowiecką. Mamy zatem\nosoby aktywne pozasystemowo, funkcjonujące dzięki nieformalnym sposobom\nzarobkowania. Część bezrobotnych pracowała też „na czarno” w ojczyźnie. Ważną strategią\nstała się też emigracja zarobkowa, a większe jej możliwości związane z członkostwem w UE\noznaczały znaczny spadek stopy bezrobocia.\nZmiany w strukturze społecznej już w części zostały wyżej podane. Pojawiły się\nnieobecne wcześniej w porównywalnym stopniu kategorie przedsiębiorców i bezrobotnych.\nTa pierwsza, podobnie jak inteligencja, stała się zróżnicowana społeczno-ekonomicznie.\nBezpośrednią konsekwencją transformacyjnej restrukturyzacji było także zmniejszenie się\nliczby robotników rolnych i przemysłowych oraz klasy chłopów. Warto jednak za\nH. Domańskim podkreślić, że oprócz - typowego dla inteligencji - dziedziczenia pozycji\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 65\nspołecznej mieliśmy też do czynienia z przypadkami awansu społecznego do tej kategorii.\nDotyczy to osób z rodzin chłopskich i robotniczych, zdobywających upowszechniające się\nwykształcenie nie tylko średnie, lecz także i wyższe.\nWidać zatem, że struktura społeczna podlegała znacznym przeobrażeniom, a sposobów\nadaptacji było bardzo wiele, przy czym mogły one oznaczać pozostanie w tej samej klasie\nspołecznej albo ruchliwość pionową (awans lub degradację).","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Przeobrażenia systemowe, jakie nastąpiły w Polsce od końca lat 80. XX wieku, dotyczyły większości wymiarów życia społecznego. Istotnym aspektem zmiany była transformacja gospodarcza, która miała ogromny wpływ na przemiany społeczne, w tym na ruchliwość pionową w społeczeństwie polskim. Struktura klasowa funkcjonująca w Polsce Ludowej uległa wówczas znaczącej przebudowie.\n\nUwarunkowania społeczno-gospodarcze: w wyniku transformacji gospodarczej - przejścia od gospodarki centralnie planowanej do rynkowej - otworzyły się nowe możliwości. Wprowadzona swoboda działalności gospodarczej doprowadziła do rozwoju sektora prywatnych przedsiębiorstw, m.in. dzięki procesom prywatyzacji majątku publicznego oraz tzw. uwłaszczenia nomenklatury (kapitalizm polityczny). Do Polski napłynął też w większym stopniu kapitał zagraniczny. Jednocześnie nowe realia oznaczały upadek państwowych gospodarstw rolnych i licznych zakładów wielkoprzemysłowych, co spowodowało zjawisko masowego bezrobocia. Zmianie uległa też struktura zatrudnienia (tzw. restrukturyzacja gospodarki) - coraz mniej osób znajdowało pracę w rolnictwie (sektor I) i przemyśle (sektor II), a coraz więcej w usługach (sektor III).\n\nSposoby adaptacji klas społecznych: część społeczeństwa - pracownicy dynamicznych firm komercyjnych, wyżsi kierownicy, specjaliści oraz elita biznesu - odniosła sukces i awans społeczny, tworząc tzw. Polskę \"sprywatyzowaną\" (bywają nazywani wygranymi transformacji). Inna część zachowała zatrudnienie w sektorze budżetowym (Polska \"państwowa\") - zarabiała gorzej, ale miała stabilną pracę i sytuację socjalną. Pozostali - bezrobotni, osoby na wcześniejszych emeryturach lub rentach - stworzyli tzw. Polskę \"na zasiłku\" i bywają nazywani przegranymi transformacji. Jak wskazuje T. Rakowski, obok tych trzech kategorii istniała jeszcze czwarta strategia adaptacyjna - tzw. Polska \"łowiecko-zbieracka\": ludzie funkcjonujący dzięki nieformalnym, często półlegalnym sposobom zarobkowania (złomiarstwo, zbieractwo, praca \"na czarno\" w szarej strefie). Ważną strategią adaptacyjną stała się również emigracja zarobkowa, której skala wzrosła zwłaszcza po wejściu Polski do UE, co przyczyniło się do spadku stopy bezrobocia w kraju.\n\nZmiany w strukturze społecznej: pojawiły się nieobecne wcześniej w porównywalnej skali kategorie społeczne - przedsiębiorcy oraz bezrobotni. Kategoria przedsiębiorców, podobnie jak inteligencja, stała się wewnętrznie zróżnicowana pod względem ekonomicznym. Bezpośrednią konsekwencją restrukturyzacji gospodarki było zmniejszenie liczebności robotników rolnych i przemysłowych oraz klasy chłopskiej. Jak podkreśla H. Domański, obok typowego dla inteligencji dziedziczenia pozycji społecznej (kumulowanie kapitału i inwestowanie w wykształcenie dzieci przez wyższych kierowników, specjalistów i elitę biznesu) mieliśmy też do czynienia z przypadkami awansu społecznego do tej kategorii - dotyczyło to zwłaszcza osób z rodzin robotniczych i chłopskich, które zdobywały coraz powszechniejsze wykształcenie średnie i wyższe.\n\nStruktura społeczna Polski przełomu XX i XXI wieku podlegała zatem głębokim przeobrażeniom, a sposoby adaptacji poszczególnych grup do zmiany społeczno-gospodarczej były bardzo zróżnicowane - oznaczały zarówno pozostanie w tej samej klasie społecznej, jak i pionową ruchliwość społeczną, zarówno w formie awansu, jak i degradacji.","image":"img/informator-maturalny-wos-2026/zad-22.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":60,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2026","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny"},{"id":"informator-maturalny-wos-2026/zad/23","paper_id":"informator-maturalny-wos-2026","number":"23","points":5,"ptype":"true_false","subject":"wos","category":"informator-maturalny","year":2026,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 23. (0-5)\nPropozycja zmian podatkowych jednej z partii w Polsce\nWprowadzimy realną progresję podatkową. Proponujemy następującą skalę podatkową:\n• 0% dla podstawy opodatkowania poniżej 12 000 zł,\n• 22% dla nadwyżki ponad 12 000 zł,\n• 33% dla nadwyżki ponad 60 000 zł,\n• 44% dla nadwyżki ponad 120 000 zł,\n• 55% dla nadwyżki ponad 250 000 zł,\n• 75% dla nadwyżki ponad 500 000 zł.\nProponowana skala podatkowa przynosi korzyści dla osób o niższych i średnich dochodach.\nOsoby o podstawie opodatkowania poniżej 50 000 zł będą płacić niższy podatek niż obecnie,\nnatomiast osoby w przedziale 50 000 - 100 000 zł - nieco wyższy. Znacząca podwyżka\nnastąpi tylko dla ok. 2% najbogatszych podatników o dochodach ponad 100 000 zł.\nDochody wielokrotnie przekraczające potrzeby nawet najbardziej wymagającego stylu życia\npowinny być wysoko opodatkowane. Podatek 75% nie służy zwiększaniu dochodów\npaństwa, ale ma na celu zmniejszanie nierówności społecznych. Wysoka stawka będzie\nstanowiła sygnał dla firm - nie inwestujcie w pensje prezesów, inwestujcie w pensje\npracowników, w innowacje, w rozwój firmy.\nNa podstawie: […].pl\nPrzygotuj - z pozycji liberalizmu - wystąpienie poselskie na forum Sejmu RP, będące\ngłosem w debacie na temat podatku dochodowego od osób fizycznych. W swej\nwypowiedzi odnieś się także do przedstawionej powyżej propozycji oraz stanu\nobecnego. Pamiętaj o właściwej formie wypowiedzi.\n66\nInformator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku\nszkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 67\nWymagania ogólne\nI. W aspekcie stosunku do prawdy, stałego zmierzania do jej poznania i odróżniania od\nfałszu oraz ćwiczenia w rozpoznawaniu stopnia pewności i prawdopodobieństwa. Zdający:\n1) ma rzetelną wiedzę o kulturowych, politycznych i gospodarczych aspektach życia\nspołecznego, ze szczególnym odniesieniem do współczesności (przede wszystkim w\nodniesieniu do Polski, z uwzględnieniem aspektów międzynarodowych).\nII. W aspekcie stosunku do dobra, przyjęcia go jako głównego kryterium wartościowania\nmoralnego, odróżniania go od zła oraz ćwiczenia w ocenie intencji i skutków według\nsłuszności, pożytku i szkody. Zdający:\n2) ocenia zjawiska życia społecznego.\nIII. W aspekcie stosunku do życia, czyli osobistego zaangażowania, kształtowania zamierzeń\nwedług własnych pasji, zdolności oraz poczucia wspólnoty i służby. Zdający:\n3) buduje własne wypowiedzi na temat zagadnień życia społecznego, formułuje oceny\ni je uzasadnia, uczestniczy w debacie […].\nWymagania szczegółowe\nVIII. Polityka i kultura polityczna. Zdający:\n3) charakteryzuje główne współczesne kierunki myśli politycznej (konserwatyzm,\nliberalizm, nacjonalizm, socjalizm, chrześcijańską demokrację); wskazuje ich polski\nkontekst […].\nXI. Ustrój i system polityczny III Rzeczypospolitej. Zdający:\n20) wyjaśnia pojęcie finansów publicznych; przedstawia modele polityki gospodarczej\npaństwa […];\n21) przedstawia źródła dochodów budżetu państwa i kierunki wydatków budżetowych\nw Rzeczypospolitej Polskiej.\nZasady oceniania\n5 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanymi w pełni dwoma aspektami tematu oraz o właściwej\nformie, strukturze i logice wywodu.\n4 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanym jednym aspektem tematu w pełni i jednym -\nczęściowo oraz o właściwej formie, strukturze i logice wywodu ALBO rozwiązanie ze\nzrealizowanymi w pełni dwoma aspektami tematu.\n3 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanymi częściowo dwoma aspektami tematu oraz o właściwej\nformie, strukturze i logice wywodu ALBO rozwiązanie ze zrealizowanym jednym\naspektem tematu w pełni i jednym - częściowo.\n2 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanymi częściowo dwoma aspektami tematu ALBO\nrozwiązanie ze zrealizowanym w pełni jednym aspektem tematu.\n1 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanym częściowo jednym aspektem tematu.\n0 pkt - rozwiązanie bez zrealizowanego aspektu tematu albo brak rozwiązania.\nAspekty tematu:\n1) Przedstawienie cech charakterystycznych propozycji skali podatkowej z materiału\nźródłowego wraz z odniesieniem do obowiązujących w Polsce rozwiązań dotyczących\npodatku dochodowego od osób fizycznych.\n2) Krytyka progresywnego podatku dochodowego od osób fizycznych z punktu widzenia\nliberalizmu; propozycja podatku liniowego o niskiej stawce opodatkowania.\n68\nInformator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku\nszkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nPrzykładowe rozwiązanie\nPanie Marszałku! Wysoka Izbo!\nFunkcjonujemy w kraju, gdzie mamy podatek progresywny. Skala podatkowa z dwiema\nróżnymi stawkami podatku z punktu widzenia liberalizmu, a zatem i wolności człowieka, nie\njest właściwa. Rozumiem, oczywiście, motywy jej funkcjonowania, niemniej nie zgadzam się\nz nimi. Uważam bowiem, że takie rozwiązanie nie sprzyja wyrównywaniu szans społecznych,\nale za to sprzyja różnym patologicznym sytuacjom. Musimy pamiętać również o tym, że\nwiększe podatki dla najbogatszych to karanie tych, którzy osiągnęli swoją pozycję m.in.\ndzięki ciężkiej pracy, edukacji, zaradności. Wyższe podatki mogą zniechęcać do aktywności.\nPropozycja z sześcioma stawkami podatku, w której najwyższa z nich wynosi 75%, ma\nw zamierzeniu autorów zmniejszać nierówności, ma być sygnałem dla firm, sygnałem w celu\npodnoszenia płac. Zarówno to rozumowanie, jak i wyliczenia przedstawione w propozycji są\nw mojej ocenie chybione i prowadziłyby nie tylko do wzrostu podatków dla średnio i dobrze\nzarabiających. Ten wzrost odczułyby też osoby zarabiające od 60 do 85 tysięcy złotych\nrocznie. Pamiętać musimy, że podnoszenie obciążeń fiskalnych może prowadzić do\nuciekania podatników w tzw. szarą strefę, do nieujawniania dochodów, a nawet do\nprzenoszenia się części podatników poza granice kraju. Przecież nawet mniej drastyczne\nstawki podatkowe wprowadzane w socjalnych państwach dobrobytu przynosiły efekt\nodwrotny od zakładanego przez pomysłodawców.\nPostulowane zmiany w systemie podatkowym poskutkowałyby skomplikowaniem\ndeklaracji PIT, zwiększeniem wydatków z budżetu państwa na administrowanie tym\nsystemem. Obciążanie podatkami jest przyczyną zmniejszenia konsumpcji, a tym samym -\nobniżania zysków innych. W związku z tym proszę Wysoką Izbę o zadumę w kwestii\nwprowadzenia podatku liniowego - podatku i tak przecież obciążającego lepiej zarabiających\nkosztami dużo większymi liczbowo. Przy tym podatku, którego jednolita stawka będzie\nniewysoka.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 69\n3.\nInformacja o egzaminie maturalnym z wiedzy\no społeczeństwie dla absolwentów niesłyszących\nInformacje o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie przedstawione w rozdziale\n1. Opis egzaminu maturalnego z wiedzy o społeczeństwie dotyczą również egzaminu dla\nabsolwentów niesłyszących. Ponadto zdający niesłyszący przystępują do egzaminu\nmaturalnego w warunkach i formie dostosowanych do potrzeb wynikających z ich\nniepełnosprawności.\nDostosowanie warunków przeprowadzenia egzaminu maturalnego dla absolwentów\nniesłyszących obejmuje m.in. czas trwania egzaminu. Dostosowanie formy egzaminu\nmaturalnego z wiedzy o społeczeństwie dla absolwentów niesłyszących polega na\nprzygotowaniu odpowiednich arkuszy, w których uwzględnia się zmianę sposobu\nformułowania treści niektórych zadań i poleceń. Takie zmiany dotyczą zamiany\npojedynczych słów, zwrotów lub całych zdań - jeśli mogłyby one być niezrozumiałe lub\nbłędnie zrozumiane przez osoby niesłyszące. Jednak takie zmiany nie mogą wpływać na\nmerytoryczną treść zadania ani dotyczyć terminów typowych dla danej dziedziny wiedzy.\nSzczegółowe informacje z tym związane określone są w Komunikacie dyrektora Centralnej\nKomisji Egzaminacyjnej w sprawie szczegółowych sposobów dostosowania warunków i form\nprzeprowadzania egzaminu maturalnego w danym roku szkolnym.\nW dalszej części tego rozdziału zostały przedstawione przykładowe zadania, które ilustrują\nsposób dostosowania niektórych zadań wybranych z rozdziału 2. Przykładowe zadania\nz rozwiązaniami. Zachowano tę samą numerację zadań.\n70\nInformator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku\nszkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nZADANIA TESTOWE\nZadanie 2. (0-2)\nTabela. Własna pozycja w porównaniu do pozycji rodziców i dziadków\nCzy w porównaniu z Pana(i)\nrodzicami/dziadkami Pana(i)\npozycja społeczna jest wyższa,\nniższa czy też mniej więcej taka\nsama?\nPozycja społeczna respondentów w porównaniu\nz pozycjami\nrodziców\ndziadków\n1999\n2004\n2013\n1999\n2004\n2013\nw procentach\nZdecydowanie wyższa\n13\n48\n12\n45\n12\n42\n24\n59\n23\n55\n23\n57\nRaczej wyższa\n35\n33\n30\n35\n32\n34\nMniej więcej taka sama\n37\n37 36 36 40 40\n18\n18 18\n18 18 18\nRaczej niższa\n9\n11\n13\n15\n14\n16\n7\n9\n11\n14\n9\n11\nZdecydowanie niższa\n2\n2\n2\n2\n3\n2\nTrudno powiedzieć\n5\n5\n4\n4\n2\n2\n14\n14 15\n15 14 14\nNa podstawie: Postrzeganie własnego miejsca w strukturze społecznej,\n„Komunikat z Badań CBOS” 2013, nr 163.\nZadanie 2.1. (0-1)\nCytując dane liczbowe z badania z 1999 roku, sformułuj wniosek na temat\npostrzegania - przez większość respondentów - międzypokoleniowej ruchliwości\nspołecznej w swojej rodzinie.\nZasady oceniania\n1 pkt -sformułowanie właściwego wniosku wraz z podaniem odpowiednich danych.\n0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nW odczuciu większości respondentów ich pozycja jest wyższa w odniesieniu zarówno do ich\ndziadków (59% wskazań, większość bezwzględna), jak i do własnych rodziców (48%,\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 71\nwiększość względna). Zatem można wnioskować o przekonaniu większości respondentów\no awansie społecznym własnego pokolenia, a pośrednio - także o awansie społecznym\npokolenia rodziców.\nZadanie 2.2. (0-1)\nNa podstawie wykresu oceń prawdziwość zdań. Zaznacz P, jeśli zdanie jest\nprawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1. W latach 1999-2013 procent przekonanych, że ich pozycja społeczna jest\nwyższa niż pozycja społeczna ich dziadków, systematycznie malał.\nP\nF\n2. W latach 1999-2004 procent przekonanych, że ich pozycja społeczna jest\n„raczej niższa” niż pozycja ich dziadków, wzrósł o ponad 40%.\nP\nF\nZasady oceniania\n1 pkt - wskazanie dwóch poprawnych ocen.\n0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n1. F\n2. P\nZadanie 4. (0-2)\nWykres. Wskazania badanych do polecenia: Proszę wymienić mieszkające w Polsce\nmniejszości narodowe lub etniczne, wszystkie, które Pan(i) pamięta.\nNa wykresie wskazano procent osób wymieniających daną kategorię; badani mogli wymienić\ndowolną liczbę mniejszości. Wykres przedstawia 7 najczęściej wybieranych kategorii.\nNa podstawie: Tożsamość narodowa i postrzeganie praw mniejszości narodowych i etnicznych,\n„Komunikat z Badań CBOS” 2015, nr 106, s. 3.\n8%\n12%\n12%\n21%\n31%\n34%\n40%\nLitwini\nRosjanie\nBiałorusini\nŻydzi\nNiemcy\nUkraińcy\nRomowie\n72\nInformator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku\nszkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nZadanie 4.1. (0-1)\nPrzepisz z wykresu nazwę mniejszości, która w Polsce ma status mniejszości\netnicznej.\nZasady oceniania\n1 pkt - wskazanie poprawnej nazwy.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nRomowie\nZadanie 4.2. (0-1)\nZdecyduj, czy to prawda, że im większa liczebność danej mniejszości narodowej lub\netnicznej w Polsce, tym większa jej znajomość przez ankietowanych. Decyzję\nuzasadnij, odnosząc się do dwóch mniejszości, których nazwy są na wykresie.\nDecyzja -\nUzasadnienie -\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawna decyzja wraz ze sformułowaniem właściwego uzasadnienia.\n0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nDecyzja - Nie.\nUzasadnienie - Najczęściej wskazywano Romów, których jest kilkanaście tysięcy,\na Niemców, których jest kilkukrotnie więcej, wskazywał mniejszy procent ankietowanych.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 73\nZadanie 5. (0-3)\nMapa Polski. Procent osób niepracujących w wieku produkcyjnym, które mogą i chcą\npracować w 2013 roku (według województw i podregionów)\nNa mapie jako podregiony zaznaczono także miasta z największą liczbą ludności, m.in.:\nWarszawę, Kraków, Łódź, Wrocław, Poznań.\nMały Rocznik Statystyczny Polski 2014, Warszawa 2014, s. 163.\nZadanie 5.1. (0-1)\nNapisz nazwy tylko tych województw, w których przedstawiony procent\nniepracujących we wszystkich podregionach jest w takim samym przedziale.\nZasady oceniania\n1 pkt - podanie dwóch poprawnych nazw.\n0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\n- lubuskie\n- podkarpackie\n74\nInformator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku\nszkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nZadanie 5.2. (0-1)\nCytując dane, napisz wniosek dotyczący współczynnika społeczno-ekonomicznego\nwe wszystkich ukazanych na mapie miastach z największą liczbą ludności. Porównaj\nten współczynnik ze współczynnikami z sąsiadujących z nimi podregionów.\nZasady oceniania\n1 pkt - sformułowanie właściwego wniosku wraz z podaniem odpowiednich danych.\n0 pkt - inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nStopa bezrobocia w każdym z zaznaczonych większych miast jest mniejsza niż\nw sąsiadujących z nimi podregionach. Na mapie zaznaczono stopę bezrobocia w sześciu\nprzedziałach, a różnice między wielkimi miastami a wskazanymi regionami to różnice\nsięgające od jednej do czterech takich kategorii.\nZadanie 5.3. (0-1)\nWymień dwa działania, jakie podejmują władze Rzeczypospolitej Polskiej w celu\nzmniejszenia współczynnika społeczno-ekonomicznego zilustrowanego na mapie.\nZasady oceniania\n1 pkt - wymienienie dwóch właściwych działań.\n0 pkt - inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\n1. Do polityki aktywnej wobec bezrobocia należą w Polsce roboty publiczne i prace\ninterwencyjne.\n2. Można skorzystać z tzw. płatnego stażu u pracodawcy, który jest opłacany ze środków\npublicznych.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 75\nZadanie 8. (0-1)\nFragmenty statutu samorządu mieszkańców jednego z sołectw\nPar. 6. Do zadań własnych samorządu Sołectwa należy w szczególności: […]\n2. opiniowanie kierunków rozwoju infrastruktury Sołectwa […],\n5. inicjowanie działań* na rzecz przestrzegania prawa, porządku publicznego oraz\nbezpieczeństwa mieszkańców […],\n7. dążenie do poprawy stanu sanitarnego, porządku i estetyki Sołectwa,\n8. tworzenie warunków do zabaw i rozwoju kulturalnego oraz sprawności fizycznej,\n9. troska o zieleń i środowisko naturalne,\n10. kształtowanie dobrych stosunków sąsiedzkich i pomocy w rozstrzyganiu sporów\nsąsiedzkich.\nZałącznik nr 9 do Uchwały Nr XVIII/112/2004 […], bip.lomianki.pl\n* Inicjowanie działań - tu: organizowanie działań.\nZdecyduj, czy organem wykonawczym samorządu mieszkańców, którego dotyczy\nprzedstawiony statut, jest wójt. Decyzję uzasadnij.\nDecyzja -\nUzasadnienie -\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawna decyzja wraz ze sformułowaniem właściwego uzasadnienia.\n0 pkt - inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nDecyzja - Nie.\nUzasadnienie - Przedstawiono status sołectwa, a w tej jednostce pomocniczej organem\nwykonawczym jest sołtys, natomiast wójt to organ wykonawczy samorządu gminy wiejskiej.\n76\nInformator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku\nszkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nZadanie 10. (0-2)\nTabele. Wyniki wyborów do Sejmu RP w 2001 i 2015 roku (uwzględniono komitety, które\nuzyskały ponad 5% głosów w skali kraju)\nWybory 2001 roku\nKomitet\nUzyskane głosy w %\nLiczba mandatów w Sejmie RP\nKKW SLD - UP\n41,04\n216\nKWW PO\n12,68\n65\nKW Samoobrona RP\n10,20\n53\nKW PiS\n9,50\n44\nKW PSL\n8,98\n42\nKW LPR\n7,87\n38\nKKW AWSP\n5,60\n0\nWybory 2015 roku\nKomitet\nUzyskane głosy w % Liczba mandatów w Sejmie RP\nKW PiS\n37,58\n235\nKW PO RP\n24,09\n138\nKWW Kukiz’15\n8,81\n42\nKW Nowoczesna Ryszarda Petru\n7,60\n28\nKKW Zjednoczona Lewica\n7,55\n0\nKW PSL\n5,13\n16\nNa podstawie: pkw.gov.pl\nO ordynacji wyborczej w Rzeczypospolitej Polskiej\nW znowelizowanej w 2002 r. ordynacji wyborczej powrócono do metody d’Hondta przy\nprzeliczaniu głosów na mandaty, co wpłynęło na dość znaczne [większe niż przy\ndotychczasowej metodzie] nadreprezentacje partii, które w wyborach uzyskały najlepsze\nwyniki […] [a także na niedoreprezetacje partii z mniejszymi wynikami].\n„Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie” 2013:\n„Problemy Społeczne, Polityczne i Prawne”, s. 48.\nUzasadnij, że opinia przedstawiona w tekście jest trafna - sformułuj trzy argumenty\nna podstawie danych z tabel dotyczących wyborów z 2001 i 2015 roku.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 77\nZasady oceniania\n2 pkt - sformułowanie trzech właściwych argumentów.\n1 pkt - sformułowanie dwóch właściwych argumentów.\n0 pkt - odpowiedź niepełna (w większym stopniu niż za 1 pkt.) lub niepoprawna albo brak\nodpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\n1. W 2001 roku SLD - UP uzyskało lepszy wynik wyborczy niż PiS w 2015 roku, a otrzymało\nznacznie mniej mandatów.\n2. Wynik PO z 2015 roku proporcjonalnie oznaczałby uzyskanie 111 mandatów, a partia ta\notrzymała ich o 27 więcej.\n3. Nowoczesna w 2015 roku przy zbliżonym wyniku do LPR z 2001 roku uzyskała o 10\nmandatów mniej.\nZadanie 15. (0-2)\nFragment deklaracji dotyczącej praw człowieka\nZWAŻYWSZY*, że uznanie przyrodzonej godności oraz równych i niezbywalnych praw\nwszystkich członków wspólnoty ludzkiej jest podstawą wolności, sprawiedliwości i pokoju\nświata,\nZWAŻYWSZY*, że nieposzanowanie i nieprzestrzeganie praw człowieka doprowadziło do\naktów barbarzyństwa, które wstrząsnęły sumieniem ludzkości, i że ogłoszono uroczyście\njako najwznioślejszy** cel ludzkości dążenie do zbudowania takiego świata, w którym ludzie\nkorzystać będą z wolności […] przekonań oraz z wolności od strachu i nędzy […],\nPRZETO ZGROMADZENIE OGÓLNE ogłasza uroczyście […] [niniejszą deklarację] jako\nwspólny najwyższy cel wszystkich ludów i wszystkich narodów […].\nwww.unic.un.org.pl\n* zważywszy - uwzględniając\n** najwznioślejszy - najważniejszy\nO prawach człowieka\nPrawa człowieka zrodziły się w środowisku państw […] wywodzących się z kultury\neuropejskiej. […] Tymczasem różne części świata rozwijają się swoim własnym rytmem,\ntraktując tradycje polityczne, prawne i kulturowe jako czynnik integrujący społeczność\nlokalną. Uniwersalny charakter praw przyjętych z inspiracji Zachodu na gruncie Narodów\nZjednoczonych nie wystarcza, aby własne obyczaje i tradycje zapomnieć i odrzucić. [ ]\nTradycji kulturowych przestrzega się nie tylko w zachowaniach społecznych, ale uwzględnia\nje także miejscowe prawo. Jeśli przy tym jeszcze niedawno wydawało się, że następuje\nuniwersalizacja wzorców kulturowych i dominującym staje się zachodni sposób myślenia, to\nod kilku lat obserwować można tendencje powrotu do korzeni, podkreślanie odrębności\ni brak zgody na bezkrytyczne przyjmowanie koncepcji zachodnich. Próby ich\nupowszechnienia coraz częściej traktowane są w kategoriach działań o charakterze\nimperialnym […].\nG. Michałowska, Prawa człowieka i ich ochrona, Warszawa 2000, s. 115-117.\n78\nInformator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku\nszkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nZadanie 15.1. (0-1)\nNa podstawie fragmentu deklaracji i tekstu napisz argument i kontrargument do tezy:\nprawa człowieka mają charakter uniwersalny.\nArgument -\nKontrargument -\nZasady oceniania\n1 pkt - sformułowanie właściwego argumentu i kontrargumentu.\n0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nArgument - Źródłem praw i wolności człowieka jest godność osoby ludzkiej, dlatego też prawa\nczłowieka mają charakter powszechny.\nKontrargument - Prawa człowieka zrodziły się w kręgu państw zachodnich i nie uwzględniają\ntradycji innych kultur.\nZadanie 15.2. (0-1)\nNapisz nazwę deklaracji, której fragment zacytowano.\nZasady oceniania\n1 pkt - podanie poprawnej nazwy.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nPowszechna Deklaracja Praw Człowieka\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 79\nZadanie 20. (0-3)\nPrzepisy prawne z jednej z polskich konstytucji\nArt. 2. Władza zwierzchnia w Rzeczypospolitej Polskiej należy do Narodu. Organami Narodu\nw zakresie ustawodawstwa są Sejm i Senat, w zakresie władzy wykonawczej - Prezydent\nRzeczypospolitej łącznie z odpowiedzialnymi ministrami, w zakresie wymiaru sprawiedliwości\n- niezawisłe Sądy.\nArt. 10. Prawo inicjatywy ustawodawczej przysługuje Rządowi i Sejmowi. […]\nArt. 20. Posłowie są przedstawicielami całego Narodu i nie są krępowani* żadnymi\ninstrukcjami wyborców.\nArt. 35. Każdy projekt ustawy przez Sejm uchwalony będzie przekazany Senatowi do\nrozpatrzenia. Jeżeli Senat nie podniesie** w ciągu 30 dni od dnia doręczenia mu\nuchwalonego projektu ustawy żadnych przeciwko niemu zarzutów - Prezydent\nRzeczypospolitej zarządzi ogłoszenie ustawy. […] Jeżeli Sejm zmiany przez Senat\nproponowane uchwali zwykłą większością albo odrzuci większością 11/20 głosujących -\nPrezydent Rzeczypospolitej zarządzi ogłoszenie ustawy w brzmieniu ustalonym ponowną\nuchwałą Sejmu***.\nArt. 39. Prezydenta Rzeczypospolitej wybierają na lat siedem bezwzględną większością\ngłosów Sejm i Senat połączone w Zgromadzenie Narodowe. […]\nDz.U. […], nr 44, poz. 267 [pisownię uwspółcześniono].\n* krępowani - tu: ograniczeni\n** nie podniesie - tu: nie będzie miał\n*** w brzmieniu ustalonym - tu: tak jak zdecydowano\nZadanie 20.1. (0-1)\nDokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź.\nZacytowane przepisy prawne zamieszczono w\nA. małej konstytucji z 1919 roku.\nB. konstytucji marcowej z 1921 roku.\nC. konstytucji kwietniowej z 1935 roku.\nD. konstytucji lipcowej z 1952 roku.\nZasady oceniania\n1 pkt - wskazanie poprawnego dokończenia zdania.\n0 pkt - inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nB\n80\nInformator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku\nszkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nZadanie 20.2. (0-2)\nZdecyduj, czy pozycja ustrojowa głowy państwa wynikająca z przedstawionych\nfragmentów aktu prawnego była ważniejsza niż w obecnie obowiązującej Konstytucji\nRP. Decyzję uzasadnij, korzystając z dwóch zacytowanych przepisów prawnych\ni odnosząc się do obecnych uregulowań w tym zakresie.\nDecyzja -\nUzasadnienie:\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawna decyzja wraz ze sformułowaniem dwóch właściwych argumentów.\n1 pkt - poprawna decyzja wraz ze sformułowaniem jednego właściwego argumentu ALBO\nsformułowanie dwóch właściwych argumentów.\n0 pkt - odpowiedź niepełna (w większym stopniu niż za 1 pkt.) lub niepoprawna albo brak\nodpowiedzi.\nPrzykładowe rozwiązanie\nDecyzja - Nie.\nUzasadnienie (dwa spośród):\n1. Według przedstawionej konstytucji Prezydent RP był wybierany przez Zgromadzenie\nNarodowe, a obecnie jest w wyborach powszechnych, co czyni jego legitymizację władzy\nsilniejszą.\n2. Według przedstawionej konstytucji Prezydent RP nie posiadał prawa inicjatywy\nustawodawczej, a obecnie je posiada.\n3. Według przedstawionej konstytucji Prezydent RP musiał zarządzić ogłoszenie ustawy\nuchwalonej przez Sejm, a obecnie dysponuje prawem tzw. weta zawieszającego (oraz\nmoże odesłać ustawę do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o zbadanie jej\nzgodności z Konstytucją RP).\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 81\nZADANIA ROZSZERZONEJ ODPOWIEDZI\nZadanie 23. (0-5)\nPropozycja zmian podatkowych jednej z partii w Polsce\nWprowadzimy realną progresję podatkową. Proponujemy następującą skalę podatkową:\n• 0% dla podstawy opodatkowania poniżej 12 000 zł,\n• 22% dla nadwyżki ponad 12 000 zł,\n• 33% dla nadwyżki ponad 60 000 zł,\n• 44% dla nadwyżki ponad 120 000 zł,\n• 55% dla nadwyżki ponad 250 000 zł,\n• 75% dla nadwyżki ponad 500 000 zł.\nProponowana skala podatkowa przynosi korzyści dla osób o niższych i średnich dochodach.\nOsoby o podstawie opodatkowania poniżej 50 000 zł będą płacić niższy podatek niż obecnie,\nnatomiast osoby w przedziale 50 000 - 100 000 zł - nieco wyższy. Znacząca podwyżka\nnastąpi tylko dla ok. 2% najbogatszych podatników o dochodach ponad 100 000 zł.\nDochody wielokrotnie przekraczające potrzeby nawet najbardziej wymagającego stylu życia\npowinny być wysoko opodatkowane. Podatek 75% nie służy zwiększaniu dochodów\npaństwa, ale ma na celu zmniejszanie nierówności społecznych. Wysoka stawka będzie\nstanowiła sygnał dla firm - nie inwestujcie w pensje prezesów, inwestujcie w pensje\npracowników, w innowacje, w rozwój firmy.\nNa podstawie: […].pl\nPrezentując poglądy liberalne, napisz wystąpienie poselskie na forum Sejmu RP,\nbędące głosem w debacie na temat podatku dochodowego od osób fizycznych.\nW swej wypowiedzi uwzględnij powyższą propozycję oraz obecne rozwiązania\nsystemu podatkowego. Pamiętaj o właściwej formie wypowiedzi.\nZasady oceniania\n5 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanymi w pełni dwoma aspektami tematu oraz o właściwej\nformie, strukturze i logice wywodu.\n4 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanym jednym aspektem tematu w pełni i jednym -\nczęściowo oraz o właściwej formie, strukturze i logice wywodu ALBO rozwiązanie ze\nzrealizowanymi w pełni dwoma aspektami tematu.\n3 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanymi częściowo dwoma aspektami tematu oraz o właściwej\nformie, strukturze i logice wywodu ALBO rozwiązanie ze zrealizowanym jednym\naspektem tematu w pełni i jednym - częściowo.\n2 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanymi częściowo dwoma aspektami tematu ALBO\nrozwiązanie ze zrealizowanym w pełni jednym aspektem tematu.\n1 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanym częściowo jednym aspektem tematu.\n0 pkt - rozwiązanie bez zrealizowanego aspektu tematu albo brak rozwiązania.\n82\nInformator o egzaminie maturalnym z wiedzy o społeczeństwie: w liceum ogólnokształcącym od roku\nszkolnego 2025/2026 oraz w technikum od roku szkolnego 2026/2027\nAspekty tematu:\n1) Przedstawienie cech charakterystycznych propozycji skali podatkowej z materiału\nźródłowego wraz z odniesieniem do obowiązujących w Polsce rozwiązań dotyczących\npodatku dochodowego od osób fizycznych.\n2) Krytyka progresywnego podatku dochodowego od osób fizycznych z punktu widzenia\nliberalizmu; propozycja podatku liniowego o niskiej stawce opodatkowania.\nPrzykładowe rozwiązanie\nPanie Marszałku! Wysoka Izbo!\nFunkcjonujemy w kraju, gdzie mamy podatek progresywny. Skala podatkowa z dwiema\nróżnymi stawkami podatku z punktu widzenia liberalizmu, a zatem i wolności człowieka, nie\njest właściwa. Rozumiem, oczywiście, motywy jej funkcjonowania, niemniej nie zgadzam się\nz nimi. Uważam bowiem, że takie rozwiązanie nie sprzyja wyrównywaniu szans społecznych,\nale za to sprzyja różnym patologicznym sytuacjom. Musimy pamiętać również o tym, że\nwiększe podatki dla najbogatszych to karanie tych, którzy osiągnęli swoją pozycję m.in.\ndzięki ciężkiej pracy, edukacji, zaradności. Wyższe podatki mogą zniechęcać do aktywności.\nPropozycja z sześcioma stawkami podatku, w której najwyższa z nich wynosi 75%, ma\nw zamierzeniu autorów zmniejszać nierówności, ma być sygnałem dla firm, sygnałem w celu\npodnoszenia płac. Zarówno to rozumowanie, jak i wyliczenia przedstawione w propozycji są\nw mojej ocenie chybione i prowadziłyby nie tylko do wzrostu podatków dla średnio i dobrze\nzarabiających. Ten wzrost odczułyby też osoby zarabiające od 60 do 85 tysięcy złotych\nrocznie. Pamiętać musimy, że podnoszenie obciążeń fiskalnych może prowadzić do\nuciekania podatników w tzw. szarą strefę, do nieujawniania dochodów, a nawet do\nprzenoszenia się części podatników poza granice kraju. Przecież nawet mniej drastyczne\nstawki podatkowe wprowadzane w socjalnych państwach dobrobytu przynosiły efekt\nodwrotny od zakładanego przez pomysłodawców.\nPostulowane zmiany w systemie podatkowym poskutkowałyby skomplikowaniem\ndeklaracji PIT, zwiększeniem wydatków z budżetu państwa na administrowanie tym\nsystemem. Obciążanie podatkami jest przyczyną zmniejszenia konsumpcji, a tym samym -\nobniżania zysków innych. W związku z tym proszę Wysoką Izbę o zadumę w kwestii\nwprowadzenia podatku liniowego - podatku i tak przecież obciążającego lepiej zarabiających\nkosztami dużo większymi liczbowo. Przy tym podatku, którego jednolita stawka będzie\nniewysoka.\nPrzykładowe zadania z rozwiązaniami 83\nWIEDZA\nO SPOŁECZEŃSTWIE\nPoziom rozszerzony\nWIEDZA\nO SPOŁECZEŃSTWIE\nPoziom rozszerzony\nWIEDZA\nO SPOŁECZEŃSTWIE\nPoziom rozszerzony","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Panie Marszałku! Wysoka Izbo!\n\nFunkcjonujemy w kraju, w którym obowiązuje podatek dochodowy o konstrukcji progresywnej (dwie stawki podatkowe). Z punktu widzenia liberalizmu, a więc i wolności jednostki oraz jej prawa do owoców własnej pracy, takie rozwiązanie nie jest właściwe. Rozumiem motywy, jakimi kierują się zwolennicy progresji, lecz się z nimi nie zgadzam. Uważam, że wysokie opodatkowanie najlepiej zarabiających nie sprzyja rozwojowi gospodarczemu, lecz karze tych, którzy osiągnęli swoją pozycję dzięki ciężkiej pracy, edukacji i przedsiębiorczości, a wyższe podatki zniechęcają do dalszej aktywności zawodowej i inwestycyjnej.\n\nPrzedstawiona nam dziś propozycja idzie w kierunku dokładnie przeciwnym niż postulowany przeze mnie - wprowadza aż sześć stawek podatkowych, z których najwyższa wynosi 75% od nadwyżki ponad 500 000 zł. W zamierzeniu autorów ma to zmniejszać nierówności społeczne i być sygnałem dla firm, by inwestowały w pensje pracowników, a nie w wynagrodzenia zarządów. Uważam to rozumowanie za błędne. Tak drastyczne stawki, nawet jeśli formalnie dotyczą wąskiej grupy najbogatszych, w praktyce prowadzą do ucieczki kapitału i podatników w szarą strefę, do nieujawniania dochodów, a nawet do przenoszenia rezydencji podatkowej poza granice kraju - takie negatywne skutki notowano również przy mniej drastycznych podwyżkach w innych państwach opiekuńczych. Co więcej, wbrew zapewnieniom autorów propozycji, wzrost obciążeń odczułyby również osoby o dochodach średnich, np. rzędu 60-85 tysięcy złotych rocznie. Wprowadzenie sześciu progów oznaczałoby też skomplikowanie systemu podatkowego, wzrost kosztów jego administrowania oraz spadek konsumpcji, a więc pośrednio - także dochodów innych podmiotów gospodarczych.\n\nW związku z tym apeluję do Wysokiej Izby o rozważenie wprowadzenia w Polsce podatku liniowego - jednej, niewysokiej stawki podatkowej obowiązującej wszystkich podatników niezależnie od wysokości dochodu. Takie rozwiązanie jest zgodne z zasadą równości wobec prawa, ogranicza możliwości unikania opodatkowania, upraszcza system podatkowy i pozostawia większą swobodę ekonomiczną obywatelom, przy czym - z uwagi na wysokość dochodów - i tak zapewnia, że osoby lepiej zarabiające odprowadzają do budżetu państwa kwotowo znacznie wyższe podatki niż osoby o niższych dochodach. Dziękuję.","image":"img/informator-maturalny-wos-2026/zad-23.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":65,"source":"ai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"ai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Informator maturalny · 2026","subject_label":"WOS","category_label":"Informator maturalny"}]}