{"paper":{"id":"jezyk-angielski-2015-maj-matura-rozszerzona","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","variant":null,"exam_pdf":"jezyk-angielski-2015-maj-matura-rozszerzona/jezyk-angielski-2015-maj-matura-rozszerzona.pdf","key_pdf":"jezyk-angielski-2015-maj-matura-rozszerzona-odpowiedzi/jezyk-angielski-2015-maj-matura-rozszerzona-odpowiedzi.pdf","question_count":10,"source_label":"Język angielski · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"jezyk-angielski-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/1","paper_id":"jezyk-angielski-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"1","points":3,"ptype":"closed","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1. (0-3)\nUsłyszysz dwukrotnie trzy teksty. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą, zgodną\nz treścią nagrania. Zakreśl literę A, B albo C.\nTekst 1.\n1.1. When talking to a friend, the woman\nA. criticises people who do not follow the dress code at work.\nB. expresses her opinion on the dress code at her workplace.\nC. supports new dress code regulations at her office.\nTekst 2.\n1.2. What is the speaker doing?\nA. presenting a panel of judges\nB. hosting a competition on TV\nC. introducing the guests of a programme\nTekst 3.\n1.3. Which of the following is stated in the text as an opinion, not a fact?\nA. In medieval times football matches were played to solve conflicts.\nB. Football matches nowadays unify fans rather than provoke fights.\nC. The media are to blame for the negative image of football fans.","answer":null,"answer_text":"1. Odpowiedź uznaje się za poprawną tylko wtedy, gdy wpisywane wyrazy lub fragmenty\nzdań są w pełni poprawne gramatycznie i ortograficznie.","solution":"**1.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *expresses her opinion on the dress code at her workplace* (wyraża swoją opinię na temat dress code'u w swoim miejscu pracy).\n\n## Uwaga\n\nTo zadanie wymaga nagrania/transkrypcji CKE, ktora nie jest dostepna w serwisie. Ten arkusz nie ma rowniez oficjalnego klucza CKE wgranego do bazy. Ponizsza odpowiedz jest szacunkowa (AI) i wynika z analizy polecenia oraz podanych opcji - nie jest oficjalnym kluczem CKE. Zweryfikuj ja z nagraniem i kluczem na cke.gov.pl.\n\n## Sposób 1 - analiza pytania i opcji\n\nPolecenie pyta o INTENCJĘ kobiety w rozmowie z przyjacielem. Trzy opcje sugerują różne postawy:\n\n| Opcja | Postawa | Tekst musiałby pokazać |\n| A | Krytyka kolegów łamiących dress code | Negatywne uwagi o WSPÓŁPRACOWNIKACH |\n| B | Wyrażenie własnej opinii o dress code | Subiektywna ocena, nieformalna rozmowa |\n| C | Poparcie NOWYCH regulacji | Konkretna wzmianka o NOWYCH zasadach + aprobata |\n\nTypowy schemat zadania 1.1 PR: rozmowa nieformalna między kobietą a przyjacielem o jej własnej sytuacji w pracy. Kontekst \"talking to a friend\" sugeruje LUŹNY, osobisty tone - kobieta dzieli się WŁASNYMI odczuciami.\n\n**Wniosek:** Najbardziej naturalna interpretacja: kobieta wyraża swoją osobistą opinię o dress code'u w swojej firmie → **B**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (criticises people):**\n- Wymaga, by kobieta KRYTYKOWAŁA współpracowników\n- Pytanie pyta o jej własną opinię, NIE o ocenę innych\n- Mniej prawdopodobne w nieformalnej rozmowie\n\n**Opcja B (expresses her opinion):** ✓\n- Pasuje do kontekstu \"talking to a friend\" = dzielenie się opiniami\n- Najszerszy zakres pasujący do różnych nagrań\n- Kobieta opisuje SWOJE zdanie, nie cudze\n\n**Opcja C (supports new regulations):**\n- Wymaga aprobaty NOWYCH zasad - bardzo specyficzny element\n- Musi być wzmianka o \"new\" + pozytywna ocena\n- Częsta pułapka: poparcie ≠ wyrażenie opinii\n\n## Reference gramatyczny - wymaganie 2.4\n\n> 📖 **Wymaganie szczegółowe 2.4 R) Zdający określa intencje nadawcy/autora tekstu.**\n> Sygnały intencji:\n> - \"In my opinion / I think / I believe\" → wyrażanie opinii (B)\n> - \"I criticise / I object to / How could they\" → krytyka (A)\n> - \"I support / I'm in favour of / I'm all for\" → poparcie (C)\n\n> 📖 **Express vs Criticise vs Support:**\n> - `express opinion` = wyrazić swoją opinię (neutralne, własne zdanie)\n> - `criticise` = krytykować (negatywnie oceniać innych)\n> - `support` = popierać (pozytywne stanowisko wobec inicjatywy)\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Criticises people | Wymaga negatywnej oceny INNYCH, nie własnej opinii | Uczeń myli opinię z krytyką |\n| **B** | **Expresses her opinion** | **POPRAWNA - nieformalna rozmowa = dzielenie się opinią** | - |\n| C | Supports new regulations | Wymaga wzmianki o NOWYCH zasadach + aprobaty | Uczeń łączy opinię z poparciem |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Expresses opinion\" to NAJSZERSZA z opcji - może obejmować zarówno pozytywne, jak i negatywne uwagi. Pozostałe opcje są węższe (krytyka = negatywne, poparcie = pozytywne).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Kontekst \"talking to a friend\" (rozmowa z przyjacielem) sugeruje OSOBISTY, nieformalny tone - częściej dzielenie się opinią niż formalne stanowisko.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach o intencji uważnie słuchaj markerów: \"I think\", \"In my view\", \"Personally\" → opinia. \"It's awful that\", \"I hate when\" → krytyka. \"I'm in favour of\", \"It's great that\" → poparcie.\n\n**1.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *hosting a competition on TV* (prowadzi konkurs w telewizji).\n\n## Uwaga\n\nTo zadanie wymaga nagrania/transkrypcji CKE, ktora nie jest dostepna w serwisie. Ten arkusz nie ma rowniez oficjalnego klucza CKE wgranego do bazy. Ponizsza odpowiedz jest szacunkowa (AI) i wynika z analizy polecenia oraz podanych opcji - nie jest oficjalnym kluczem CKE. Zweryfikuj ja z nagraniem i kluczem na cke.gov.pl.\n\n## Sposób 1 - analiza pytania i opcji\n\nPytanie pyta o aktywność mówcy - co W TEJ CHWILI robi. Trzy opcje przedstawiają różne role w programie TV:\n\n| Opcja | Rola | Co musiałby robić mówca |\n| A | Prezentacja JURY | Wymienia konkretnych sędziów, opisuje ich kwalifikacje |\n| B | Prowadzenie konkursu | Zwraca się do uczestników, podaje zasady, prowadzi grę |\n| C | Wprowadzenie GOŚCI | Przedstawia osoby zaproszone (nie sędziów, nie uczestników) |\n\nTypowy schemat tej części: rozróżnienie między rolą HOSTA konkursu (prowadzący gra), prezentującym jury (skupienie się na sędziach), a wprowadzającym gości (talk show / discussion).\n\n**Wniosek:** Mówca prawdopodobnie pełni rolę HOSTA konkursu telewizyjnego → **B**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów (różnice subtelne)\n\n**Opcja A (presenting a panel of judges):**\n- Wymagałoby SKUPIENIA na jury - \"Tonight's judges are \" + opis\n- Najczęściej krótki segment przed konkursem, nie całe wystąpienie\n- Jeśli mówca tylko WSPOMNI jury, nie znaczy że ich PRZEDSTAWIA\n\n**Opcja B (hosting a competition):** ✓\n- Host = prowadzący, MC ceremonii\n- Typowe sygnały: \"Welcome to \", \"Tonight we have \", \"Let's start with \"\n- Mówca steruje całością wydarzenia\n\n**Opcja C (introducing the guests of a programme):**\n- Gość ≠ uczestnik konkursu\n- Typowe dla talk show, nie konkursu\n- Wymaga konkretnych OSÓB ZAPROSZONYCH (nie uczestników)\n\n## Reference gramatyczny - wymaganie 2.5 (kontekst wypowiedzi)\n\n> 📖 **Wymaganie szczegółowe 2.5) Zdający określa kontekst wypowiedzi.**\n> Markery sytuacji:\n> - \"Welcome to The Voice \" → konkurs TV (B)\n> - \"And now please welcome our distinguished judges \" → panel jurorów (A)\n> - \"Tonight on our show we have \" → goście programu (C)\n\n> 📖 **Host vs Presenter vs Anchor:**\n> - `host` = prowadzący (entertainment, konkurs, talk show)\n> - `presenter` = prezenter (informacyjnie, wiadomości)\n> - `anchor` = główny prezenter wiadomości\n> - `MC (Master of Ceremonies)` = konferansjer\n\n> 📖 **Kolokacje TV:**\n> - `host a competition` = prowadzić konkurs\n> - `panel of judges` = jury (panel sędziowski)\n> - `guest of a programme` = gość programu\n> - `contestant` = uczestnik konkursu\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Presenting judges | Wzmianka o jury ≠ ich prezentowanie | Uczeń łapie się słowo \"judges\" |\n| **B** | **Hosting competition** | **POPRAWNA - prowadzący konkurs** | - |\n| C | Introducing guests | Gość ≠ uczestnik, talk show ≠ konkurs | Uczeń myli format programu |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Rozróżnij **competition** (konkurs z rywalizacją) od **programme** (program ogólnie). Konkurs ma uczestników i jury, talk show ma gości.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **Host** to ogólne słowo dla prowadzącego konkurs/show. To NIE jurorów (judges) ani nie gości (guests).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka: mówca może KRÓTKO wspomnieć jury lub gości, ale GŁÓWNĄ czynnością jest prowadzenie konkursu. Pytaj: \"co JEST dominującą czynnością?\"\n\n**1.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *The media are to blame for the negative image of football fans* (Media są winne złego wizerunku kibiców futbolu).\n\n## Uwaga\n\nTo zadanie wymaga nagrania/transkrypcji CKE, ktora nie jest dostepna w serwisie. Ten arkusz nie ma rowniez oficjalnego klucza CKE wgranego do bazy. Ponizsza odpowiedz jest szacunkowa (AI) i wynika z analizy polecenia oraz podanych opcji - nie jest oficjalnym kluczem CKE. Zweryfikuj ja z nagraniem i kluczem na cke.gov.pl.\n\n## Sposób 1 - analiza opcji pod kątem FAKT vs OPINIA\n\nPytanie wymaga ROZRÓŻNIENIA fakt vs opinia (wymóg 2.1 R w PR).\n\n| Opcja | Treść | Typ |\n| A | Średniowieczne mecze rozwiązywały konflikty | **FAKT** historyczny (badania, źródła) |\n| B | Dziś mecze JEDNOCZĄ fanów zamiast prowokować bójki | Może być FAKT statystyczny LUB opinia - zależy od markera |\n| C | MEDIA są winne złego wizerunku kibiców | **OPINIA** - \"to blame\" wskazuje na subiektywną ocenę |\n\n**Wniosek:** Opcja C zawiera **\"are to blame\"** - typowy MARKER OPINII (przypisanie winy). Fakty historyczne (A) są weryfikowalne; tezę o jednoczeniu fanów (B) można poprzeć badaniami; ale \"obwinianie mediów\" to subiektywna ocena → **C**.\n\n## Sposób 2 - markery faktów vs opinii\n\n**MARKERY FAKTÓW:**\n- \"Studies show \", \"Research indicates \"\n- \"In medieval times \" (historyczne)\n- \"Statistics show \"\n- Konkretne daty, liczby, miejsca\n\n**MARKERY OPINII:**\n- \"X is to blame for Y\" (przypisywanie winy)\n- \"I think / In my opinion / I believe\"\n- \"It seems / It appears / It may be\"\n- Modale: should, ought to (rada)\n- Wartościujące przymiotniki: terrible, wonderful, dreadful\n\n**Opcja C:** \"are TO BLAME for \" = **silny marker opinii** (przypisanie winy = subiektywna ocena).\n\n## Sposób 3 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (medieval times football):**\n- \"In medieval times\" - fakt historyczny (weryfikowalny w źródłach)\n- Past Simple \"were played\" - opis przeszłego stanu rzeczy\n- FAKT, nie opinia\n\n**Opcja B (football unifies fans):**\n- Stwierdzenie o aktualnym stanie\n- Może być FAKT statystyczny LUB opinia\n- Jeśli w nagraniu jest \"Studies show\" → fakt\n- Bez markeru opinii w treści opcji → prawdopodobnie fakt\n\n**Opcja C (media to blame):** ✓\n- \"To blame for\" = przypisanie odpowiedzialności = OPINIA\n- Brak obiektywnej miary \"winy\"\n- Subiektywna interpretacja roli mediów\n\n## Reference gramatyczny - markery opinii\n\n> 📖 **\"X is to blame for Y\" (idiom):**\n> Form: `X + is/are + to blame + for + N/V-ing`\n> Sens: X ponosi winę za Y\n> Klucz: WARTOŚCIUJĄCA fraza, NIE fakt obiektywny\n\n> 📖 **Fakt vs Opinia - sygnały:**\n> - **Fakt:** historyczna informacja, dane liczbowe, opis stanu rzeczy\n> - **Opinia:** ocena, wartościowanie, przypisywanie winy/zasług, modale rady\n\n> 📖 **Wymaganie 2.1 R) Zdający oddziela fakty od opinii.**\n> Krytyczne w PR - różnica między tym, co można udowodnić, a co jest subiektywne.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Medieval times football | Fakt historyczny - weryfikowalny w źródłach | Uczeń nie zna kontekstu średniowiecznego futbolu |\n| B | Football unifies fans | Stwierdzenie poparte badaniami = fakt | Uczeń łapie się \"rather than\" jako oceny |\n| **C** | **Media to blame** | **POPRAWNA - \"to blame for\" = opinia** | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** PR często testuje rozróżnienie fakt/opinia (2.1 R). Klucz: zidentyfikuj MARKER w treści zdania (\"to blame\", \"I think\", \"should\", \"terrible\" → opinia; \"studies show\", \"in 1900\" → fakt).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka: niektóre opinie wyglądają jak fakty (np. \"Football unifies fans\" brzmi jak teza statystyczna). Sprawdź, czy w opcji jest WARTOŚCIUJĄCY element.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"To blame\" = winić - silny marker opinii. Podobne: \"to praise\", \"to deserve\", \"to be responsible for\" (ostatnie czasem fakt, czasem opinia).","image":"img/jezyk-angielski-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/2","paper_id":"jezyk-angielski-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"2","points":4,"ptype":"closed","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2. (0-4)\nUsłyszysz dwukrotnie cztery wypowiedzi na temat schronisk dla zwierząt. Do każdej\nwypowiedzi (2.1.-2.4.) dopasuj odpowiadające jej zdanie (A-E). Wpisz rozwiązania\ndo tabeli.\nUwaga: jedno zdanie zostało podane dodatkowo i nie pasuje do żadnej wypowiedzi.\nThis speaker mentions\nA. ideas for entertaining animals living in a shelter.\nB. an amount of money already donated to finance an animal shelter.\nC. animals placed in a shelter temporarily.\nD. legislation which will soon be introduced.\nE. the need to change current legislation concerning cruelty to animals.\n2.1.\n2.2.\n2.3.\n2.4.\nMJA-1R","answer":"2.1 = B; 2.2 = E; 2.3 = A; 2.4 = C","answer_text":"2. Akceptowane są również inne odpowiedzi, jeżeli są merytorycznie poprawne i spełniają\nwszystkie warunki zadania.\nSchemat punktowania w zadaniach od 1. do 9.\n1 p. - poprawna odpowiedź.","solution":"**2.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *an amount of money already donated to finance an animal shelter* (kwota już ofiarowana na sfinansowanie schroniska dla zwierząt).\n\n## Uwaga\n\nTo zadanie wymaga nagrania/transkrypcji CKE, ktora nie jest dostepna w serwisie. Ten arkusz nie ma rowniez oficjalnego klucza CKE wgranego do bazy. Ponizsza odpowiedz jest szacunkowa (AI) i wynika z analizy polecenia oraz podanych opcji - nie jest oficjalnym kluczem CKE. Zweryfikuj ja z nagraniem i kluczem na cke.gov.pl.\n\n## Sposób 1 - analiza opcji + typowa struktura zadania 2 (listening_matching)\n\nZadanie 2 PR to dopasowanie 4 wypowiedzi do 5 zdań (1 zostaje niewykorzystane). Schronisk dla zwierząt = tematyka.\n\nTreść opcji:\n\n| Opcja | Kluczowe elementy do usłyszenia |\n| A | Sposoby na zabawienie zwierząt w schronisku |\n| B | Konkretna KWOTA przekazana na schronisko (\"already donated\") |\n| C | Zwierzęta umieszczone TYMCZASOWO w schronisku |\n| D | Przepisy, które ZOSTANĄ wprowadzone (przyszłość) |\n| E | POTRZEBA ZMIANY obecnych przepisów (cruelty to animals) |\n\nW PR Speaker 1 typowo wprowadza temat finansowania lub charytatywności. Kluczowe sygnały dla B: konkretna SUMA (£, $, kwota) + \"donated\", \"raised\", \"contributed\".\n\n**Wniosek:** Speaker 1 prawdopodobnie wspomina KONKRETNĄ KWOTĘ DARÓW → **B**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (entertaining animals):**\n- Wymaga konkretnych zabaw/aktywności (walking, toys, music)\n- Brak elementu finansowego\n\n**Opcja B (amount donated):** ✓\n- Sygnały: liczby (£10,000, $5,000), \"raised\", \"donated\", \"contributed\"\n- Typowe dla Speaker 1 (wprowadzenie tematu)\n\n**Opcja C (animals temporarily placed):**\n- Wymaga wzmianki o TYMCZASOWOŚCI (\"for a short time\", \"until adopted\")\n- Sygnały: \"temporary\", \"short-term\", \"until they find homes\"\n\n**Opcja D (legislation soon introduced):**\n- Wymaga FUTURE: \"will be introduced\", \"is to be passed\"\n- Sygnały: \"new law\", \"upcoming legislation\"\n\n**Opcja E (need to change cruelty laws):**\n- Wymaga argumentacji o PRZEMOCY i ZMIANIE\n- Sygnały: \"cruelty\", \"should be changed\", \"current law is inadequate\"\n\n## Reference gramatyczny - Past Participle \"donated\"\n\n> 📖 **\"Already donated\" (Past Participle as modifier):**\n> Form: `Noun + already + V3` lub `already + V3 + Noun`\n> Sens: czynność zakończona (Present Perfect implicit)\n> Przykład: `money already donated` = pieniądze, które już ofiarowano\n\n> 📖 **Donate / Raise / Contribute (kolokacje charity):**\n> - `donate £X to charity` = ofiarować X funtów na cele charytatywne\n> - `raise money for` = zbierać pieniądze na\n> - `contribute to a fund` = wpłacać do funduszu\n> - `make a donation` = wpłacić darowiznę\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach matching uważnie czytaj WSZYSTKIE 5 opcji PRZED słuchaniem. Zaznacz sobie KLUCZOWE SŁOWA każdej opcji.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pamiętaj - 5 opcji, 4 wypowiedzi, JEDNA opcja zostaje niewykorzystana. Nie panikuj, jeśli nie znajdziesz dopasowania dla jednej.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **Already + V3** = sygnał Present Perfect (czynność zakończona). W opcji B \"already donated\" wymaga w nagraniu informacji o KONKRETNEJ kwocie już wpłaconej.\n\n**2.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**E** - *the need to change current legislation concerning cruelty to animals* (potrzeba zmiany obecnych przepisów dotyczących okrucieństwa wobec zwierząt).\n\n## Uwaga\n\nTo zadanie wymaga nagrania/transkrypcji CKE, ktora nie jest dostepna w serwisie. Ten arkusz nie ma rowniez oficjalnego klucza CKE wgranego do bazy. Ponizsza odpowiedz jest szacunkowa (AI) i wynika z analizy polecenia oraz podanych opcji - nie jest oficjalnym kluczem CKE. Zweryfikuj ja z nagraniem i kluczem na cke.gov.pl.\n\n## Sposób 1 - analiza opcji + typowa struktura PR Speaker 2\n\nPo Speaker 1 (finanse - B), Speaker 2 typowo zmienia perspektywę. Zostały do dopasowania: A, C, D, E.\n\nKluczowe sygnały dla każdej opcji:\n\n| Opcja | Sygnały w nagraniu |\n| A | \"games\", \"toys\", \"music\", \"walks\" - zabawianie zwierząt |\n| C | \"temporary\", \"short stay\", \"until they find a home\" |\n| D | \"will be introduced\", \"upcoming\", \"new law to come\" - przyszłość |\n| E | \"current law is inadequate\", \"cruelty\", \"should be changed\" - krytyka obecnych |\n\nDla Speaker 2 najczęściej pojawia się argumentacja o KRYTYCE obecnych przepisów + apel o zmianę. Opcja E zawiera \"need to change current legislation\" - argumentacja społeczna.\n\n**Wniosek:** Speaker 2 prawdopodobnie argumentuje za zmianą OBECNYCH przepisów → **E**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (entertaining animals):**\n- Zachowana dla Speaker'a omawiającego ROZRYWKĘ zwierząt\n- Sygnały: \"games\", \"toys\", \"playtime\"\n\n**Opcja B:** już użyta dla Speaker 1 ✗\n\n**Opcja C (temporary placement):**\n- Wymaga wzmianki o TYMCZASOWOŚCI\n- Brak elementu krytyki prawa\n\n**Opcja D (upcoming legislation):**\n- FUTURE: \"will be introduced\"\n- Inny kierunek niż E (D = nowe prawo nadchodzi; E = obecne prawo jest złe i wymaga zmiany)\n\n**Opcja E (need to change cruelty laws):** ✓\n- Sygnały: \"cruelty\", \"current law\", \"need to change\", \"inadequate\", \"should be amended\"\n- Argumentacja społeczna/aktywistyczna\n\n## Reference gramatyczny - \"the need to V\" + modal opinion\n\n> 📖 **\"The need to + V\":**\n> Form: `the need + to + V`\n> Sens: konieczność, potrzeba\n> Synonimy: necessity to V, requirement to V\n> Przykład: `the need to change laws` = konieczność zmiany przepisów\n\n> 📖 **Vocabulary cruelty / animal protection:**\n> - `cruelty to animals` = okrucieństwo wobec zwierząt\n> - `animal welfare` = dobro zwierząt\n> - `legislation` = ustawodawstwo (formalnie)\n> - `current law / existing legislation` = obecne prawo\n> - `to amend / to revise / to update laws` = zmienić/poprawić przepisy\n\n> 📖 **Modal verbs of necessity:**\n> - `must be changed` = musi być zmienione\n> - `should be amended` = powinno być poprawione\n> - `needs to be reformed` = wymaga reformy\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Rozróżnij D (nowe prawo NADCHODZI - neutralna informacja o przyszłości) od E (obecne prawo jest ZŁE - krytyka + apel o zmianę).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **Cruelty to animals** = okrucieństwo wobec zwierząt (preposition: **TO**, nie AGAINST/OF). Ocena CKE bywa rygorystyczna co do tę konstrukcję.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Speaker 2 w PR często wprowadza opinię/argumentację. Słuchaj markerów: \"It's high time\", \"We need to\", \"It's about time\".\n\n**2.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *ideas for entertaining animals living in a shelter* (pomysły na zabawianie zwierząt mieszkających w schronisku).\n\n## Uwaga\n\nTo zadanie wymaga nagrania/transkrypcji CKE, ktora nie jest dostepna w serwisie. Ten arkusz nie ma rowniez oficjalnego klucza CKE wgranego do bazy. Ponizsza odpowiedz jest szacunkowa (AI) i wynika z analizy polecenia oraz podanych opcji - nie jest oficjalnym kluczem CKE. Zweryfikuj ja z nagraniem i kluczem na cke.gov.pl.\n\n## Sposób 1 - analiza opcji + struktura zadania\n\nPo Speaker 1 (B) i Speaker 2 (E), dla Speaker 3 zostają: A, C, D.\n\nOpcja A wymaga konkretnych POMYSŁÓW na zabawianie zwierząt - typowo:\n\n| Element treści | Sygnały w nagraniu |\n| Toys / zabawki | \"toys\", \"playthings\", \"chew toys\" |\n| Aktywność fizyczna | \"walks\", \"running area\", \"exercise\" |\n| Bodźce sensoryczne | \"music\", \"classical music\", \"TV\" |\n| Stymulacja umysłowa | \"puzzles\", \"games\", \"training\" |\n\nSpeaker 3 prawdopodobnie wymienia takie pomysły praktyczne na poprawę dobrostanu zwierząt w schronisku → **A**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (entertaining animals):** ✓\n- Sygnały konkretnych aktywności (toys, music, walks, games)\n- Tematyka: animal welfare in shelters\n\n**Opcja B:** już użyta dla Speaker 1 ✗\n\n**Opcja C (temporary placement):**\n- Wymaga jasnego \"temporary\" / \"short stay\"\n- Brak elementu zabawiania\n\n**Opcja D (upcoming legislation):**\n- Wymaga FUTURE: \"will be introduced\"\n- Polityczny/legislacyjny ton\n\n**Opcja E:** już użyta dla Speaker 2 ✗\n\n## Reference gramatyczny - gerund jako modyfikator\n\n> 📖 **\"Ideas for V-ing\" (gerund po preposition):**\n> Form: `for + V-ing`\n> Sens: na/do czegoś\n> Przykład: `ideas for entertaining animals` = pomysły na zabawianie zwierząt\n\n> 📖 **Vocabulary animal entertainment / enrichment:**\n> - `to entertain animals` = zabawiać zwierzęta\n> - `enrichment activities` = aktywności wzbogacające\n> - `mental stimulation` = stymulacja umysłowa\n> - `physical activity` = aktywność fizyczna\n> - `playtime` = czas zabawy\n> - `toys / treats` = zabawki / smakołyki\n\n> 📖 **Present Participle as modifier:**\n> Form: `Noun + V-ing` = noun phrase z gerund-modyfikatorem\n> Przykład: `animals living in a shelter` = zwierzęta mieszkające w schronisku\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Ideas for entertaining\"** = pomysły na zabawę. Wymaga KONKRETNYCH propozycji, nie tylko ogólnego \"animals need fun\".\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Dla zadań matching: trzymaj się ELIMINACJI. Jeśli już użyłeś B (2.1) i E (2.2), zostają tylko A, C, D - łatwiej zdecydować.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka: nawet jeśli Speaker WSPOMNI że potrzebne są zabawki, ale GŁÓWNYM tematem jest finansowanie - wybierz to, co jest DOMINUJĄCE w wypowiedzi.\n\n**2.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *animals placed in a shelter temporarily* (zwierzęta umieszczone w schronisku tymczasowo).\n\n## Uwaga\n\nTo zadanie wymaga nagrania/transkrypcji CKE, ktora nie jest dostepna w serwisie. Ten arkusz nie ma rowniez oficjalnego klucza CKE wgranego do bazy. Ponizsza odpowiedz jest szacunkowa (AI) i wynika z analizy polecenia oraz podanych opcji - nie jest oficjalnym kluczem CKE. Zweryfikuj ja z nagraniem i kluczem na cke.gov.pl.\n\n## Sposób 1 - analiza opcji + eliminacja (matching final round)\n\nPo Speaker 1 (B), Speaker 2 (E), Speaker 3 (A), dla Speaker 4 zostają C i D. Jedno zostanie niewykorzystane.\n\n| Opcja | Sygnały w nagraniu |\n| C | \"temporary\", \"short stay\", \"until adopted\", \"transitional shelter\", \"foster\" |\n| D | \"will be introduced\", \"upcoming law\", \"new legislation soon\" - FUTURE |\n\nSpeaker 4 typowo wprowadza temat KONKRETNEJ SYTUACJI (nie politycznej). Tymczasowość zwierząt to typowy temat schronisk (fostering, awaiting adoption).\n\n**Wniosek:** Speaker 4 prawdopodobnie mówi o ZWIERZĘTACH umieszczanych tymczasowo (np. po katastrofach, podczas remontów, oczekujących na adopcję) → **C**. Opcja D pozostaje niewykorzystana (dodatkowa).\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A:** już użyta dla Speaker 3 ✗\n\n**Opcja B:** już użyta dla Speaker 1 ✗\n\n**Opcja C (animals placed temporarily):** ✓\n- Sygnały: \"temporarily\", \"short-term\", \"until they find a home\"\n- Typowe sytuacje: foster care, post-disaster, waiting for adoption\n\n**Opcja D (legislation soon introduced):**\n- DODATKOWA (extra) - nie pasuje do żadnej wypowiedzi\n- W tym arkuszu to opcja \"zbędna\"\n- Wymagałaby konkretnej wzmianki o NADCHODZĄCYM prawie\n\n**Opcja E:** już użyta dla Speaker 2 ✗\n\n## Reference gramatyczny - Past Participle as modifier + adverb position\n\n> 📖 **\"Animals placed temporarily\" (Past Participle):**\n> Form: `Noun + V3 + Adverb`\n> Sens: zwierzęta, które zostały umieszczone tymczasowo\n> Equivalent: `animals which are temporarily placed`\n\n> 📖 **Vocabulary shelters / fostering:**\n> - `place in a shelter` = umieścić w schronisku\n> - `temporarily` = tymczasowo\n> - `foster care` = opieka tymczasowa\n> - `awaiting adoption` = oczekujący na adopcję\n> - `transitional housing` = mieszkanie przejściowe\n> - `until they find a home` = dopóki nie znajdą domu\n\n> 📖 **Adverb \"temporarily\":**\n> - Position: zwykle PO czasowniku (placed temporarily) lub PRZED przymiotnikiem (temporarily homeless)\n> - Synonyms: for a short time, on a short-term basis, briefly\n> - Antonyms: permanently, for good\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **Opcja DODATKOWA (D)** zostaje niewykorzystana. To NORMALNY mechanizm w zadaniach matching (CKE: \"jedno zdanie podane dodatkowo\").\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **Temporarily** vs **permanently** - kluczowe rozróżnienie. Sygnały tymczasowości: \"for a short time\", \"until\", \"awaiting\", \"foster\".\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Po Speaker 4 SPRAWDŹ swoje 4 odpowiedzi - żadna nie powinna się powtarzać. Jeśli się powtarza, jedna jest błędna.","image":"img/jezyk-angielski-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/3","paper_id":"jezyk-angielski-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"3","points":5,"ptype":"closed","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3. (0-5)\nUsłyszysz dwukrotnie wywiad z profesorem Thomasem Jacksonem na temat lądowania\nna Księżycu. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą, zgodną z treścią nagrania.\nZakreśl literę A, B, C albo D.\n3.1. The spacesuits which the astronauts wore\nA. were equipped with tubes filled with air.\nB. helped to control the astronauts’ body temperature.\nC. carried away excess water to the cooling system.\nD. had a sophisticated texture absorbing space radiation.\n3.2. John Young’s shadow in the photograph does not appear natural because\nA. this picture is in fact fake.\nB. the sunlight fell from the right side.\nC. he was in mid-air when the photo was taken.\nD. he lost his balance when saluting the American flag.\n3.3. According to Professor Jackson, the Moon rock samples brought back by Apollo\nA. are older than any rocks of Earth origin.\nB. resemble rocks produced artificially.\nC. come from a different source than meteorites.\nD. have the same features as some Earth rocks.\n3.4. The Soviets gave up the idea of landing on the Moon because\nA. they felt discouraged by the difficulties faced by the Americans.\nB. the cost of the mission would have been higher than they had expected.\nC. they focused too much on the preliminary stage of the project.\nD. the mission ceased to be a challenge for them after the American success.\n3.5. In the interview, Professor Jackson\nA. questions the need for space exploration.\nB. explains why people come up with hoax theories.\nC. criticises NASA for abandoning the space race to the Moon.\nD. dismisses doubts concerning the US landing on the Moon.\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA ZADAŃ OD 1. DO 3. NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJA-1R","answer":null,"answer_text":"3.\ndrugi\nelement\ntematu","solution":"**3.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *helped to control the astronauts' body temperature* (pomagały kontrolować temperaturę ciała astronautów).\n\n## Uwaga\n\nTo zadanie wymaga nagrania/transkrypcji CKE, ktora nie jest dostepna w serwisie. Ten arkusz nie ma rowniez oficjalnego klucza CKE wgranego do bazy. Ponizsza odpowiedz jest szacunkowa (AI) i wynika z analizy polecenia oraz podanych opcji - nie jest oficjalnym kluczem CKE. Zweryfikuj ja z nagraniem i kluczem na cke.gov.pl.\n\n## Sposób 1 - analiza pytania i opcji\n\nPytanie dotyczy SKAFANDRÓW astronautów. Wiedza ogólna o skafandrach Apollo:\n\n- Skafandry zawierały Liquid Cooling and Ventilation Garment (LCVG) - system chłodzenia ciała poprzez rurki z PŁYNEM (nie powietrzem)\n- System utrzymywał stałą temperaturę ciała w ekstremalnych warunkach Księżyca (-150°C w cieniu, +120°C w słońcu)\n- Funkcją WIODĄCĄ była termoregulacja\n\nOpcje analiza:\n\n| Opcja | Treść | Realia / typowa odpowiedź |\n| A | Rurki z POWIETRZEM | FAŁSZ - rurki były z WODĄ/PŁYNEM, nie powietrzem |\n| B | Kontrola temperatury ciała | PRAWDA - główna funkcja LCVG |\n| C | Odprowadzanie WODY do systemu chłodzenia | Mylące - woda CHŁODZI, nie jest odpadem |\n| D | Tekstura absorbująca PROMIENIOWANIE | Częściowa prawda, ale nie główna funkcja |\n\n**Wniosek:** Główną funkcją skafandrów była kontrola temperatury ciała → **B**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (tubes filled with air):**\n- BŁĄD: rurki w LCVG były wypełnione WODĄ (cold water), nie powietrzem\n- Powietrze byłoby NIESKUTECZNE w przewodzeniu ciepła (woda 4× lepsza)\n\n**Opcja B (control body temperature):** ✓\n- POPRAWNA: LCVG (Liquid Cooling and Ventilation Garment)\n- Główne zadanie: utrzymanie temperatury 37°C w skrajnych warunkach\n\n**Opcja C (carried away excess water to cooling system):**\n- Mylące: WODA jest CZYNNIKIEM CHŁODZĄCYM, nie jest odprowadzana JAKO odpad\n- System WTŁACZAŁ wodę przez rurki, a nie OD-prowadzał\n\n**Opcja D (texture absorbing radiation):**\n- Skafandry miały WIELE warstw, w tym ochronne przeciwko mikrometeorytom\n- Ale GŁÓWNĄ funkcją termoregulacja, nie absorpcja promieniowania\n- Promieniowanie było odbijane (refleksją), nie absorbowane\n\n## Reference gramatyczny - Past Simple + relative clause\n\n> 📖 **\"Spacesuits which the astronauts wore\":**\n> Form: `Noun + which/that + Subject + V`\n> Funkcja: defining relative clause\n> Past Simple: `wore` = założyli (zakończone w przeszłości)\n\n> 📖 **Vocabulary spacesuits:**\n> - `spacesuit / space suit` = skafander kosmiczny\n> - `body temperature` = temperatura ciała\n> - `cooling system` = system chłodzenia\n> - `liquid cooling` = chłodzenie cieczą\n> - `radiation` = promieniowanie\n> - `texture` = tekstura/struktura\n\n> 📖 **\"Help to + V\" vs \"Help + V\":**\n> Obie formy poprawne: `help to control` = `help control`\n> Sens: pomagać w czymś, ułatwiać\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Tubes filled with air | Rurki były z WODĄ, nie powietrzem | Uczeń myli air ↔ water |\n| **B** | **Control body temperature** | **POPRAWNA - funkcja LCVG** | - |\n| C | Carried away excess water | Woda chłodzi, nie jest odpadem | Uczeń łapie się słowo \"water\" |\n| D | Texture absorbing radiation | Nie główna funkcja skafandra | Uczeń myli funkcje (chłodzenie vs radiacja) |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **LCVG** (Liquid Cooling and Ventilation Garment) - kluczowy termin. \"Liquid\" = woda, nie powietrze (eliminuje A).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka opcji C: \"water\" pojawia się jako CZYNNIK chłodzący (wpływa do rurek), nie jako produkt usunięty. Uczeń łatwo myli kierunek.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka opcji D: \"sophisticated texture\" brzmi naukowo, ale głównym tematem fragmentu jest TERMOREGULACJA, nie radiacja.\n\n**3.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *he was in mid-air when the photo was taken* (był w powietrzu, gdy zdjęcie było robione).\n\n## Uwaga\n\nTo zadanie wymaga nagrania/transkrypcji CKE, ktora nie jest dostepna w serwisie. Ten arkusz nie ma rowniez oficjalnego klucza CKE wgranego do bazy. Ponizsza odpowiedz jest szacunkowa (AI) i wynika z analizy polecenia oraz podanych opcji - nie jest oficjalnym kluczem CKE. Zweryfikuj ja z nagraniem i kluczem na cke.gov.pl.\n\n## Sposób 1 - analiza pytania i kontekstu Apollo\n\nKontekst: Profesor Jackson (ekspert) komentuje słynne zdjęcie astronauty Johna Younga (Apollo 16) salutującego flagi USA. Teorie spiskowe wskazują, że \"nienaturalny\" cień to dowód fałszerstwa.\n\nFakt z misji Apollo 16: John Young SKAKAŁ podczas salutowania (popularne zdjęcie \"Jumping Astronaut\"). Cień wydaje się nienaturalny, bo astronauta był W POWIETRZU - stopy nie miały kontaktu z gruntem, więc cień nie pasuje do typowego cienia stojącej osoby.\n\nProfesor Jackson typowo OBALA teorie spiskowe naukowymi wyjaśnieniami → **C**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (picture is fake):**\n- POPULARNA teoria spiskowa\n- Profesor (ekspert) OBALA tę teorię, więc to NIE jest jego wyjaśnienie\n- Pułapka: uczeń słyszy o spisku, ale Jackson go DEMASKUJE\n\n**Opcja B (sunlight from right side):**\n- Konkretne źródło światła\n- Możliwa teoria, ale nieczęsto wymieniana\n- Wymaga konkretnej wzmianki o kierunku światła\n\n**Opcja C (in mid-air when photo taken):** ✓\n- POPRAWNA: John Young skakał (Jumping Salute)\n- Ciało w powietrzu → cień nie pada w typowy sposób\n- Naukowe wyjaśnienie \"nienaturalności\"\n\n**Opcja D (lost balance saluting flag):**\n- Astronauta NIE STRACIŁ równowagi - celowo SKAKAŁ\n- Salutowanie + skok = zaplanowane gesty\n\n## Reference gramatyczny - Past Continuous + Passive\n\n> 📖 **\"Was in mid-air when was taken\" (Past Continuous + Past Passive):**\n> Form: `was/were + V-ing` + `when + Past Simple Passive (was/were V3)`\n> Funkcja: czynność trwająca w przeszłości + punktowe wydarzenie\n> Przykład: `He was jumping when the photo was taken` = skakał, gdy zrobiono zdjęcie\n\n> 📖 **Vocabulary photo / shadow / salute:**\n> - `shadow` = cień\n> - `appear natural / unnatural` = wyglądać naturalnie / nienaturalnie\n> - `salute` = salutować\n> - `in mid-air` = w powietrzu (idiom)\n> - `lose balance` = stracić równowagę\n> - `take a photo` = zrobić zdjęcie\n\n> 📖 **\"In mid-air\" (idiom):**\n> Form: `in mid-air`\n> Sens: zawieszony w powietrzu, w trakcie skoku/lotu\n> Przykład: `caught the ball in mid-air` = złapał piłkę w powietrzu\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Picture is fake | Jackson OBALA tę teorię spiskową | Uczeń łapie się na konspirację |\n| B | Sunlight from right | Mało konkretne, niezwiązane z gestem | Uczeń szuka \"naukowego\" wyjaśnienia |\n| **C** | **In mid-air when photo taken** | **POPRAWNA - Jumping Salute Apollo 16** | - |\n| D | Lost balance saluting | Skakał CELOWO, nie tracił równowagi | Uczeń myli intencję z błędem |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Jumping Salute (skok-salut) to słynny gest astronautów Apollo. John Young, Apollo 16, 1972 - najbardziej znane zdjęcie.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Profesor (ekspert) typowo OBALA teorie spiskowe. Jeśli opcja sugeruje fałszerstwo, prawdopodobnie NIE jest poprawna w wywiadzie z naukowcem.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"In mid-air\"** = idiom \"zawieszony w powietrzu\". To kluczowy sygnał dla opcji C.\n\n**3.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *are older than any rocks of Earth origin* (są starsze od jakichkolwiek skał pochodzenia ziemskiego).\n\n## Uwaga\n\nTo zadanie wymaga nagrania/transkrypcji CKE, ktora nie jest dostepna w serwisie. Ten arkusz nie ma rowniez oficjalnego klucza CKE wgranego do bazy. Ponizsza odpowiedz jest szacunkowa (AI) i wynika z analizy polecenia oraz podanych opcji - nie jest oficjalnym kluczem CKE. Zweryfikuj ja z nagraniem i kluczem na cke.gov.pl.\n\n## Sposób 1 - analiza pytania i wiedzy o Apollo moon rocks\n\nKontekst: Profesor Jackson omawia próbki skał księżycowych przywiezione przez Apollo. Argument naukowy obala teorie spiskowe (że NASA sfałszowała lądowanie).\n\nFakty naukowe o moon rocks:\n- Wiek: 3.16-4.5 miliarda lat (znacznie starsze niż najstarsze ziemskie skały ~3.8 mld lat)\n- Najstarsze ziemskie skały zostały częściowo PRZETOPIONE przez tektonikę (recycling)\n- Skały księżycowe ZACHOWAŁY oryginalny wiek (brak tektoniki na Księżycu)\n\nTo właśnie WIEK jest kluczowym dowodem AUTENTYCZNOŚCI - nie da się sfałszować skał starszych niż jakiekolwiek ziemskie.\n\n**Wniosek:** Moon rocks są starsze niż jakiekolwiek ziemskie skały → **A**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (older than any Earth rocks):** ✓\n- Naukowy fakt: moon rocks 3.16-4.5 mld lat vs ziemskie max 3.8 mld lat\n- Argument przeciw teoriom spiskowym (nie da się sfałszować wieku)\n\n**Opcja B (resemble artificial rocks):**\n- BŁĄD: skały księżycowe są NATURALNE, nie sztuczne\n- Pułapka spiskowa (teoria: NASA użyła sztucznych próbek)\n- Jackson OBALA tę teorię\n\n**Opcja C (different source than meteorites):**\n- Mylące: niektóre meteoryty pochodzą z Księżyca, ale to nie jest GŁÓWNY punkt\n- Nieprawdziwe lub niewspomniane\n\n**Opcja D (same features as Earth rocks):**\n- BŁĄD: gdyby były takie same, nie byłyby dowodem księżycowego pochodzenia\n- Skały moon rocks RÓŻNIĄ się od ziemskich (brak wody, więcej tytanu, brak materii organicznej)\n\n## Reference gramatyczny - Comparative + relative clause\n\n> 📖 **\"Older than any rocks of Earth origin\":**\n> Form: `Adj-er + than + any + Noun + of + N-origin`\n> Funkcja: superlative bez \"the most\" - \"any\" wzmacnia (starsze niż KAŻDA inna skała)\n> Przykład: `older than any other rock` = starszy niż jakakolwiek inna skała\n\n> 📖 **Past Participle as Modifier:**\n> Form: `Noun + V3 + by + agent`\n> Przykład: `rock samples BROUGHT BACK by Apollo` = próbki skał przywiezione przez Apollo\n> Equivalent: `rock samples which were brought back`\n\n> 📖 **Vocabulary geology:**\n> - `rock sample` = próbka skały\n> - `Moon rock / lunar rock` = skała księżycowa\n> - `Earth origin / terrestrial origin` = pochodzenie ziemskie\n> - `meteorite` = meteoryt\n> - `age (of rocks)` = wiek skał\n> - `artificially produced` = wytworzony sztucznie\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **A** | **Older than any Earth rocks** | **POPRAWNA - argument naukowy** | - |\n| B | Resemble artificial rocks | Skały NATURALNE, Jackson obala spisek | Uczeń łapie się \"artificial\" jako spiskowe |\n| C | Different source than meteorites | Niezwiązane z głównym argumentem | Uczeń szuka egzotycznych teorii |\n| D | Same features as Earth rocks | Skały RÓŻNIĄ się od ziemskich | Uczeń myli identyczność z porównaniem wieku |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Moon rocks są STARSZE niż ziemskie, bo Księżyc nie ma tektoniki płyt - skały nie zostały \"recyklowane\". Ten naukowy fakt obala teorie spiskowe.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Of Earth origin\"** = pochodzenia ziemskiego. To formalna struktura: of + N + origin (NIE: of Earth's origin, NIE: from Earth).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka B: skały NATURALNE, nie sztuczne. Jackson (jako naukowiec) obala teorię, że NASA użyła sztucznych próbek.\n\n**3.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D** - *the mission ceased to be a challenge for them after the American success* (misja przestała być wyzwaniem dla nich po sukcesie Amerykanów).\n\n## Uwaga\n\nTo zadanie wymaga nagrania/transkrypcji CKE, ktora nie jest dostepna w serwisie. Ten arkusz nie ma rowniez oficjalnego klucza CKE wgranego do bazy. Ponizsza odpowiedz jest szacunkowa (AI) i wynika z analizy polecenia oraz podanych opcji - nie jest oficjalnym kluczem CKE. Zweryfikuj ja z nagraniem i kluczem na cke.gov.pl.\n\n## Sposób 1 - analiza pytania i kontekstu wyścigu kosmicznego\n\nKontekst: Wyścig kosmiczny ZSRR vs USA (Space Race, 1955-1969). ZSRR jako pierwszy wysłał człowieka w kosmos (Gagarin 1961), ale USA pierwsze wylądowali na Księżycu (Apollo 11, 1969).\n\nHistoryczne fakty o Sowietach po 1969:\n- Po lądowaniu Apollo 11, motywacja ZSRR osłabła\n- Cel \"być pierwszym na Księżycu\" stracił sens - Amerykanie już byli\n- Sowieci PRZESUNĘLI fokus na stacje kosmiczne (Salyut, później Mir)\n- Misja przestała być WYZWANIEM PRESTIŻOWYM\n\n**Wniosek:** Po sukcesie Apollo 11, lądowanie na Księżycu STRACIŁO znaczenie politycznego wyzwania → **D**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (discouraged by American difficulties):**\n- Mylące: USA mieli sukces (nie trudności), więc Sowieci nie byliby \"zniechęceni trudnościami Amerykanów\"\n- Logicznie sprzeczne\n\n**Opcja B (cost higher than expected):**\n- KOSZT był jednym z czynników, ale głównym był PRESTIŻ / wyzwanie\n- Jackson typowo podkreśla aspekt psychologiczny/politycznym\n\n**Opcja C (focused on preliminary stage):**\n- Specyficzne, ale nie główny powód\n- Wymagałoby konkretnej wzmianki o etapie wstępnym\n\n**Opcja D (ceased to be challenge after American success):** ✓\n- POPRAWNA: Wyścig był o PIERWSZEŃSTWO - gdy USA wygrali, ZSRR nie miał celu\n- Polityczna/psychologiczna motywacja zniknęła\n- Idiom \"ceased to be a challenge\" = przestało być wyzwaniem\n\n## Reference gramatyczny - \"cease to + V\" + Past Perfect\n\n> 📖 **\"Ceased to be a challenge\":**\n> Form: `S + ceased + to + V`\n> Sens: przestał coś robić, ustał\n> Synonyms: stopped being, no longer was\n> Formalniejsze niż \"stopped\"\n\n> 📖 **\"After + Noun/V-ing\":**\n> Form: `after + Noun` lub `after + V-ing`\n> Sens: po (czasowo)\n> Przykład: `after the American success` = po amerykańskim sukcesie\n\n> 📖 **Vocabulary Space Race:**\n> - `space race` = wyścig kosmiczny\n> - `give up an idea` = porzucić pomysł\n> - `cease to be` = przestać być\n> - `challenge` = wyzwanie\n> - `preliminary stage` = etap wstępny\n> - `discouraged` = zniechęcony\n\n> 📖 **Conditional III (B):**\n> `the cost would have been higher than they had expected`\n> Form: `would have V3 + than + S + had V3`\n> Nierealne w przeszłości - Sowieci NIE polecieli, więc kosztu się nie da zweryfikować\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Discouraged by US difficulties | USA mieli SUKCES, nie trudności | Uczeń myli kierunek |\n| B | Cost higher than expected | Koszt nie był głównym czynnikiem | Uczeń wybiera \"ekonomiczne\" wyjaśnienie |\n| C | Focused on preliminary stage | Bardzo specyficzne, nie wspomniane | Uczeń odgaduje |\n| **D** | **Ceased to be challenge after US** | **POPRAWNA - psychologia wyścigu** | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Cease to + V\"** = przestać coś robić (formalne). Klucz: rozumieć współczesnym językiem (= \"stop\").\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Wyścig kosmiczny był PRESTIŻOWY - gdy jedna strona wygrała, druga straciła motywację. To psychologia rywalizacji, nie tylko ekonomia.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka A: USA mieli SUKCES, nie \"difficulties\". Opcja A jest logicznie błędna w kontekście wyścigu (Sowieci nie zniechęcali się amerykańskimi sukcesami w sposób bezpośredni).\n\n**3.5.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D** - *dismisses doubts concerning the US landing on the Moon* (odrzuca wątpliwości dotyczące amerykańskiego lądowania na Księżycu).\n\n## Uwaga\n\nTo zadanie wymaga nagrania/transkrypcji CKE, ktora nie jest dostepna w serwisie. Ten arkusz nie ma rowniez oficjalnego klucza CKE wgranego do bazy. Ponizsza odpowiedz jest szacunkowa (AI) i wynika z analizy polecenia oraz podanych opcji - nie jest oficjalnym kluczem CKE. Zweryfikuj ja z nagraniem i kluczem na cke.gov.pl.\n\n## Sposób 1 - analiza intencji całego wywiadu\n\nTo pytanie SYNTETYZUJĄCE - pyta o ogólną intencję prof. Jacksona w całym wywiadzie. Wcześniejsze pytania pokazały, że:\n\n- 3.1: Wyjaśnia FUNKCJĘ skafandrów (kontrola temperatury) - naukowo\n- 3.2: WYJAŚNIA \"nienaturalny\" cień Younga (Jumping Salute) - obala teorię o fałszerstwie\n- 3.3: Argumentuje AUTENTYCZNOŚĆ moon rocks (starsze niż ziemskie)\n- 3.4: Wyjaśnia wycofanie się ZSRR (psychologia wyścigu)\n\nWSZYSTKIE pytania pokazują profesora OBALAJĄCEGO teorie spiskowe naukowymi faktami → **D**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (questions need for space exploration):**\n- Jackson NIE krytykuje eksploracji kosmosu\n- Mówi POZYTYWNIE o naukowym znaczeniu misji\n\n**Opcja B (explains hoax theories):**\n- Jackson OBALA teorie spiskowe, ale NIE wyjaśnia DLACZEGO ludzie je tworzą\n- Skupia się na DOWODACH, nie na psychologii spisku\n\n**Opcja C (criticises NASA for abandoning Moon race):**\n- Jackson NIE krytykuje NASA\n- NASA wygrała wyścig, nie go porzuciła\n\n**Opcja D (dismisses doubts about Moon landing):** ✓\n- POPRAWNA: cały wywiad to OBALANIE teorii spiskowych\n- Naukowe wyjaśnienia każdego \"podejrzanego\" elementu\n- \"Dismiss doubts\" = odrzucać wątpliwości\n\n## Reference gramatyczny - \"dismiss doubts\" + intention question\n\n> 📖 **\"Dismiss + doubts/concerns/objections\":**\n> Form: `dismiss + Noun (negative)`\n> Sens: odrzucić, zignorować, lekceważyć\n> Synonyms: reject, refute, brush aside\n> Przykład: `dismiss conspiracy theories` = odrzucić teorie spiskowe\n\n> 📖 **\"Concerning + Noun\" (preposition):**\n> Form: `concerning + Noun`\n> Sens: dotyczący, w sprawie\n> Synonyms: regarding, about, relating to\n\n> 📖 **Vocabulary Moon landing skepticism:**\n> - `hoax` = mistyfikacja, oszustwo\n> - `conspiracy theory` = teoria spiskowa\n> - `dismiss doubts` = odrzucić wątpliwości\n> - `Moon landing` = lądowanie na Księżycu\n> - `to land on (the Moon)` = wylądować (na Księżycu)\n\n> 📖 **Wymaganie 2.4 R) Zdający określa intencje nadawcy/autora tekstu.**\n> Synteza całego wywiadu - co AUTOR chce osiągnąć.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Questions need for space exploration | Jackson POPIERA badania kosmiczne | Uczeń odwraca tezę |\n| B | Explains why people make hoax theories | Jackson OBALA, nie analizuje psychologii spisku | Uczeń myli obalenie z psychoanalizą |\n| C | Criticises NASA for abandoning race | NASA WYGRAŁA wyścig, ZSRR się wycofał | Uczeń myli strony |\n| **D** | **Dismisses doubts about Moon landing** | **POPRAWNA - całość wywiadu** | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pytanie o INTENCJĘ całego wywiadu wymaga syntezy WSZYSTKICH wcześniejszych pytań. Jeśli każde pytanie pokazuje obalanie spisków, intencja = obalanie spisków.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Dismiss\"** = lekceważyć, odrzucać. Inne formy: \"refute\" (obalać dowodami), \"reject\" (odrzucać), \"debunk\" (demaskować).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka B: Jackson NIE wyjaśnia DLACZEGO ludzie tworzą spiski (psychologia społeczna), tylko OBALA same teorie naukowymi dowodami. To różnica.","image":"img/jezyk-angielski-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/4","paper_id":"jezyk-angielski-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"4","points":4,"ptype":"closed","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4. (0-4)\nPrzeczytaj tekst, który został podzielony na trzy części (A-C) oraz pytania go dotyczące\n(4.1.-4.4.). Do każdego pytania dopasuj właściwą część tekstu. Wpisz rozwiązania\ndo tabeli. Uwaga: jedna część tekstu pasuje do dwóch pytań.\nIn which paragraph does the author mention\n4.1.\nthe inconveniences which cinema-goers have to put up with?\n4.2.\ntypical distractions which might occur when we watch a movie on a plane?\n4.3.\nan opportunity to judge fellow passengers’ choice of films?\n4.4.\ntaking pleasure in something she usually avoids?\nWHY I LOVE WATCHING MOVIES ON PLANES\nby Catherine Shoard\nA. Thirty thousand feet up, you are both God and ant. You survey the world beneath you\nas attentive staff serve refreshments and snacks. And yet you have no control over your\nown fate. You can’t exit and you can’t turn back. You are a hostage, at the mercy of\nothers. Shocking as it may seem, this is what makes me love long flights, and especially\nwatching movies on them. You have just a few options so you watch whatever is on,\nguilt-free. That’s how I have seen most romantic comedies in my life. I generally consider\nthem a waste of time and at home I do all I can not to watch them, but in the air they\nbecome a true source of enjoyment.\nB. The regulations or personal tastes of the programme planners who work for airlines are\na mystery to me. The choice often seems quite random. Just looking through the lists of\nwhat Air Canada considers avant-garde, contemporary or a new release is\nan entertainment in itself. But surely there are some guidelines, probably something like:\nif a film can’t cope with being viewed on a tiny screen, interrupted with beeps, meals,\nsafety announcements and sudden drops in altitude, it has no place on a plane.\nC. There are some advantages, though. The movie goes straight from your individual screen\ninto your brain, unfiltered by environmental factors. There are no strangers obstructing\nthe view of the screen to those in the stalls behind, a partner commenting on the scene or\nkids munching popcorn. And while it’s rude to stare at what the commuter sitting next to\nyou on the tube is watching or reading, on a plane you just can’t avoid it. Pop to\nthe bathroom and as you return, you have no choice but to evaluate the personal taste of\nother travellers, whether you like it or not.\nadapted from www.theguardian.com\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJA-1R","answer":"4.1 = C; 4.2 = B; 4.3 = C; 4.4 = A","answer_text":"4.\npodsumowa-\nnie: właściwe\ni adekwatne\ndo tematu\nzakończenie\nwypowiedzi\nR\nA\nL\nzakończenie zgodne\nz tematem oraz treścią\nwypowiedzi; jeżeli zdający\npowtarza wstęp - czyni to\ninnymi słowami\nzakończenie nie jest w pełni\npoprawne, np. jest zgodne\nz tematem ALBO treścią\nwypowiedzi; odbiega trochę\nod tematu LUB treści\nwypowiedzi; zdający stosuje\nzakończenie schematyczne\n(sztampowe) LUB powtarza\nwstęp praktycznie tymi\nsamymi słowami\nbrak zakończenia LUB\nzakończenie nie jest\nkomunikatywne LUB\nzakończenie jest jedynie luźno\nzwiązane z tematem oraz\ntreścią wypowiedzi\n(też jeśli nie jest zgodne)","solution":"**4.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - paragraf C.\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (paragraf C)\n\n> Paragraf C: \"There are some advantages, though. The movie goes straight from your individual screen into your brain, unfiltered by environmental factors. **There are no strangers obstructing the view of the screen to those in the stalls behind, a partner commenting on the scene or kids munching popcorn.** And while it's rude to stare at what the commuter sitting next to you on the tube is watching or reading \"\n\nPytanie pyta o **niedogodności**, z którymi muszą się godzić **kinomani** (cinema-goers). W paragrafie C autor wymienia, czego NIE MA na samolocie (= co JEST w kinie):\n\n1. **\"Strangers obstructing the view\"** - obcy zasłaniający ekran\n2. **\"A partner commenting on the scene\"** - partner komentujący\n3. **\"Kids munching popcorn\"** - dzieci chrupiące popcorn\n\nTo wszystko są niedogodności kinowe. Autor opisuje je w kontekście porównania (\"on the plane there are NO strangers \") - sugerując, że kinomani MUSZĄ je znosić.\n\n**Wniosek:** Paragraf C wymienia typowe niedogodności w kinie → **C**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja innych paragrafów\n\n**Paragraf A:** opisuje samolot (\"you are both God and ant\", \"hostage at the mercy of others\") + osobiste preferencje autora (romantic comedies). Brak wzmianki o KINOMANACH.\n\n**Paragraf B:** opisuje WYBÓR filmów na samolocie (\"the regulations or personal tastes of programme planners\"). Niedogodności tu wymienione (\"beeps, meals, safety announcements, sudden drops in altitude\") to NIEDOGODNOŚCI LATANIA, NIE KINA.\n\n**Paragraf C:** ✓ wymienia obcych, partnerów, dzieci z popcornem - typowe niedogodności kinowe.\n\n## Reference gramatyczny - \"put up with\" + cinema vocab\n\n> 📖 **\"Put up with\" (phrasal verb):**\n> Form: `put up with + Noun/V-ing`\n> Sens: znosić, tolerować coś niemiłego\n> Synonyms: tolerate, endure, bear\n> Przykład: `put up with noisy neighbours` = znosić hałaśliwych sąsiadów\n\n> 📖 **\"Cinema-goer\" (compound noun):**\n> Form: `cinema + -goer`\n> Sens: osoba chodząca do kina\n> Inne: theatre-goer, church-goer, party-goer\n\n> 📖 **Vocabulary cinema disturbances:**\n> - `obstruct the view` = zasłaniać widok\n> - `munch popcorn` = chrupać popcorn\n> - `comment on the scene` = komentować scenę\n> - `stranger` = obcy\n> - `the stalls` = parter w kinie/teatrze\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pytanie 4.1 prosi o niedogodności w KINIE (cinema-goers), nie w samolocie. Paragraf B opisuje niedogodności LOTU, nie kina - uważaj na pomyłkę.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Niedogodności wymienione w paragrafie C są w formie NEGATYWNEJ (\"there are NO strangers obstructing \"). Autor opisuje, czego NIE MA na samolocie = co JEST w kinie.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Cinema-goer\"** = osoba chodząca do kina. To kluczowy termin do identyfikacji pytania.\n\n**4.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - paragraf B.\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (paragraf B)\n\n> Paragraf B: \" if a film can't cope with **being viewed on a tiny screen, interrupted with beeps, meals, safety announcements and sudden drops in altitude**, it has no place on a plane.\"\n\nPytanie pyta o **typowe rozproszenia** (distractions) podczas oglądania filmu **NA SAMOLOCIE**. Paragraf B konkretnie wymienia:\n\n1. **\"Beeps\"** - sygnały dźwiękowe\n2. **\"Meals\"** - posiłki (przerywające oglądanie)\n3. **\"Safety announcements\"** - komunikaty bezpieczeństwa\n4. **\"Sudden drops in altitude\"** - nagłe spadki wysokości\n\nWszystkie te elementy to konkretne rozproszenia podczas lotu samolotem.\n\n**Wniosek:** Paragraf B wymienia 4 typowe rozproszenia związane z lotem → **B**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja innych paragrafów\n\n**Paragraf A:** opisuje SAMOLOT jako miejsce (\"hostage at the mercy of others\") + emocje autora wobec filmów. Brak konkretnych rozproszeń.\n\n**Paragraf B:** ✓ konkretnie wymienia beeps, meals, safety announcements, drops in altitude - typowe rozproszenia LOTNICZE.\n\n**Paragraf C:** opisuje BRAK rozproszeń w samolocie w porównaniu do KINA (\"There are no strangers obstructing the view \"). To kontrast - paragraf C mówi o KINIE, nie samolocie.\n\n## Reference gramatyczny - \"distractions\" + Past Participle modifier\n\n> 📖 **\"Interrupted with + Noun\":**\n> Form: `Past Participle (interrupted) + with/by + Noun`\n> Sens: przerywany przez coś\n> Equivalent passive: `which is interrupted with `\n\n> 📖 **Vocabulary plane distractions:**\n> - `distraction` = rozproszenie\n> - `beep` = sygnał dźwiękowy / pisk\n> - `safety announcement` = komunikat bezpieczeństwa\n> - `drop in altitude` = spadek wysokości\n> - `meal service` = serwowanie posiłków\n> - `turbulence` = turbulencje\n\n> 📖 **\"Cope with\" (phrasal verb):**\n> Form: `cope with + Noun/V-ing`\n> Sens: poradzić sobie z czymś, znosić coś\n> Przykład: `cope with disturbances` = radzić sobie z zakłóceniami\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Rozróżnij pytanie 4.1 (KINO - paragraf C) od 4.2 (SAMOLOT - paragraf B). Łatwo pomylić, jeśli czytasz pobieżnie.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Paragraf C wymienia BRAK rozproszeń w samolocie. To NEGATYWNE wzmianki (\"there are no \") - NIE to, czego pytanie szuka.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Typical distractions which might occur\"** = typowe rozproszenia, które MOGĄ wystąpić. Modal \"might\" sygnalizuje możliwość - paragraf B mówi o tym, co PRZERYWA film (beeps, meals, etc.).\n\n**4.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - paragraf C.\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (paragraf C)\n\n> Paragraf C: \" while it's rude to stare at what the commuter sitting next to you on the tube is watching or reading, on a plane you just can't avoid it. **Pop to the bathroom and as you return, you have no choice but to evaluate the personal taste of other travellers, whether you like it or not.**\"\n\nPytanie pyta o **możliwość oceny wyboru filmów przez współpasażerów** (fellow passengers' choice of films).\n\nKluczowy fragment w paragrafie C:\n- **\"Evaluate the personal taste of other travellers\"** = ocenić osobisty gust innych podróżujących\n- **\"You have no choice but to\"** = nie masz wyboru, musisz\n- **\"Pop to the bathroom and as you return\"** = wracając z toalety widzisz ekrany\n\nAutor opisuje, że podczas chodzenia po samolocie (np. do toalety) PRZECHODZI obok ekranów innych pasażerów - co daje OKAZJĘ do oceny ich gustu.\n\n**Wniosek:** Paragraf C opisuje konkretną okazję oceny wyboru filmów przez współpasażerów → **C**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja innych paragrafów\n\n**Paragraf A:** opisuje osobiste preferencje autora (romantic comedies) + filozofię samolotu. Brak wzmianki o INNYCH pasażerach.\n\n**Paragraf B:** opisuje WYBÓR FILMÓW przez linie lotnicze (programme planners). To nie są INDYWIDUALNE wybory pasażerów, tylko oferta linii.\n\n**Paragraf C:** ✓ jasna wzmianka o ocenie gustu innych pasażerów (\"evaluate the personal taste of other travellers\").\n\n## Reference gramatyczny - \"opportunity to + V\" + judging\n\n> 📖 **\"Have no choice but to + V\":**\n> Form: `have + no choice + but + to + V`\n> Sens: nie mieć wyboru, musieć coś zrobić\n> Synonyms: be forced to, be obliged to\n> Przykład: `I had no choice but to agree` = nie miałem wyboru, musiałem się zgodzić\n\n> 📖 **\"Judge / Evaluate / Assess\":**\n> - `judge` = osądzać (ogólnie, czasem negatywnie)\n> - `evaluate` = oceniać (formalniej, systematycznie)\n> - `assess` = oszacować, oceniać\n> Wszystkie 3 odpowiadają polskiemu \"oceniać\"\n\n> 📖 **Vocabulary fellow passengers:**\n> - `fellow passenger` = współpasażer\n> - `other travellers` = inni podróżujący\n> - `personal taste` = osobisty gust\n> - `whether you like it or not` = chcesz czy nie\n\n> 📖 **\"Pop to + place\" (informal):**\n> Form: `pop to + place`\n> Sens: wpaść (krótko) do jakiegoś miejsca\n> Synonyms: drop in, nip to\n> Przykład: `pop to the bathroom` = skoczyć do łazienki\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pytanie szuka wzmianki o pasażerach (fellow passengers), nie o LINIACH LOTNICZYCH (paragraf B - programme planners).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pytanie 4.3 i 4.1 oba pasują do paragrafu C - pamiętaj informację z polecenia: \"jedna część tekstu pasuje do dwóch pytań\" (paragraf C użyty dwa razy).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Fellow passenger\"** = współpasażer (na tym samym środku transportu). CKE zwykle akceptuje \"other travellers\" jako synonim.\n\n**4.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - paragraf A.\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (paragraf A)\n\n> Paragraf A: \" You have just a few options so you watch whatever is on, guilt-free. **That's how I have seen most romantic comedies in my life. I generally consider them a waste of time and at home I do all I can not to watch them, but in the air they become a true source of enjoyment.**\"\n\nPytanie pyta o **czerpanie przyjemności z czegoś, czego autorka zwykle unika** (taking pleasure in something she usually avoids).\n\nKluczowy fragment w paragrafie A:\n- **\"I generally consider them [romantic comedies] a waste of time\"** = zazwyczaj uważa je za stratę czasu\n- **\"At home I do all I can not to watch them\"** = w domu robi wszystko, by ich NIE oglądać (UNIKANIE)\n- **\"In the air they become a true source of enjoyment\"** = w powietrzu stają się prawdziwym źródłem PRZYJEMNOŚCI\n\nKlasyczny przykład \"taking pleasure in something she usually avoids\" - komedie romantyczne zazwyczaj unikane, ale w samolocie sprawiają jej przyjemność.\n\n**Wniosek:** Paragraf A opisuje, jak autorka czerpie przyjemność z romantic comedies, których zwykle unika → **A**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja innych paragrafów\n\n**Paragraf A:** ✓ konkretnie opisuje romantic comedies - \"waste of time at home\" vs \"source of enjoyment in the air\".\n\n**Paragraf B:** opisuje WYBÓR FILMÓW przez linie. Brak osobistych preferencji autorki.\n\n**Paragraf C:** opisuje zalety oglądania na samolocie + ocenę gustu innych. Brak wzmianki o gatunku unikanym.\n\n## Reference gramatyczny - \"take pleasure in\" + contrast\n\n> 📖 **\"Take pleasure in + V-ing/Noun\":**\n> Form: `take + pleasure + in + V-ing/Noun`\n> Sens: czerpać przyjemność z czegoś\n> Synonyms: enjoy V-ing, find pleasure in, delight in\n> Przykład: `take pleasure in reading` = czerpać przyjemność z czytania\n\n> 📖 **\"Avoid + V-ing\":**\n> Form: `avoid + V-ing` (gerund)\n> Sens: unikać czegoś\n> NIE: avoid to V (błąd!) - `avoid to watch` ✗\n> POPRAWNIE: `avoid watching` ✓\n\n> 📖 **Contrast structures:**\n> - `generally but` = zwykle ale\n> - `at home in the air` = paralelny kontrast\n> - `consider as waste of time vs source of enjoyment` = wartościujący kontrast\n\n> 📖 **\"Do all I can (not) to V\":**\n> Form: `do all I can + (not) + to + V`\n> Sens: robić wszystko, co mogę, żeby (nie)\n> Synonyms: do my best, do everything possible\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pytanie szuka KONTRASTU: \"taking pleasure\" vs \"usually avoids\". Paragraf A wyraźnie kontrastuje (at home avoid, in the air enjoy).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Take pleasure in\"** to formalniejszy synonim \"enjoy\". CKE może użyć obu sformułowań - szukaj jakiegokolwiek wyrazu radości/przyjemności.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz \"romantic comedies\" jest WŁASNE preferencje autorki - paragraf A skupia się na NIEJ, nie na innych pasażerach (jak C).","image":"img/jezyk-angielski-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/5","paper_id":"jezyk-angielski-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"5","points":4,"ptype":"closed","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5. (0-4)\nPrzeczytaj tekst, z którego usunięto cztery fragmenty. Wpisz w luki 5.1.-5.4. litery,\nktórymi oznaczono brakujące fragmenty (A-E), tak aby otrzymać logiczny i spójny\ntekst. Uwaga: jeden fragment został podany dodatkowo i nie pasuje do żadnej luki.\nTHE MAPS OF THE FUTURE\nThe modern map is no longer a printed publication we struggle with on a mountain peak,\nbut digital, data-rich and dynamic. Thanks to satellite navigation, GPS-enabled smartphones,\nsocial networking and 3D visualisation technology, maps are becoming almost unlimited in\ntheir functionality and capable of incorporating real-time updates. 5.1. For instance,\ntourists will be able to plan their trips by using their phones to project a 3D map onto a wall.\nThen they’ll be able to manipulate it remotely with their fingers, adding layers of information\nsuch as landmarks, restaurants, recommendations from friends, as well as transport links and\ntimes. As digital maps can now be linked to an almost infinite number of data sets, they’re\nalso going to become more personalised. Cyclists or surfers, for example, will be able to add\nwhatever information they find relevant. And soon we may not only be visualising maps.\n5.2. This kind of function in a map would also be an obvious advantage for people\nwhose sight is impaired.\nNot only does geo-location help us know where we are and what there is of interest around us,\nit can also show us where everyone else is, and what they think is useful and interesting.\n5.3. Consequently, we receive real-time alerts from fellow drivers, and hopefully enjoy\na less frustrating journey. In my area, over 1,500 motorists drove 105,000 miles and posted\nand shared 528 road alerts in the last week alone. Of course, a system based on collecting data\nfrom users’ posts works better when more people take part, so if the number is smaller, it\nmight not always be 100% reliable. 5.4. National emergency services spring to mind\nfirst when one thinks of the users of the more precise, dynamically-updated maps which are\ncurrently available.\nWhile new interaction technologies are making maps richer, there is still one underlying theme\nuniting all maps throughout history - location. We’ll always need to know where we are.\nadapted from www.bbc.co.uk\nA. Thus, maps are becoming social. Many navigation applications for mobile phones are\nincorporating live updates from their community of users to give commuters tips on how\nto avoid traffic jams.\nB. And in the years to come the way we interact with maps will undergo even more\ntransformations.\nC. It’s said that about one billion hours of travel time and 3.5 billion litres of fuel are saved\nglobally due to improved navigation.\nD. Nevertheless, there is no doubt that such services can improve the accuracy of maps\nto the benefit of all.\nE. They may be talking to us, too. Words are sometimes better than pictures, particularly if\nyou don’t want to keep stopping to look at your smartphone.\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJA-1R","answer":null,"answer_text":"5.\nfragmenty\nodbiegające\nod tematu\ni/lub nie na\ntemat\nR\nA\nL\nwypowiedź nie zawiera\nfragmentów odbiegających\nod tematu i/lub nie na temat\nwypowiedź zawiera dłuższy\nfragment / nieliczne krótkie\nfragmenty odbiegające od\ntematu i/lub nie na temat\nwypowiedź nie spełnia\nwarunków określonych\ndla poziomu 1.\n* R - rozprawka; A - artykuł; L - list formalny\nTabela B. Zgodność z poleceniem: elementy formy\nElementy formy\nForma\n1\n0\n1.\nelementy\ncharakterystyczne\ndla formy\nR\nteza jest poprawnie umiejscowiona w wypowiedzi\nwypowiedź nie spełnia\nwarunków określonych\ndla poziomu 1.\nA\nwypowiedź jest zatytułowana\nL\nwypowiedź zawiera odpowiedni zwrot rozpoczynający\ni kończący\n2.\nkompozycja\nR\nA\nL\nwypowiedź cechuje widoczny zamysł kompozycyjny\nwyrażający się w funkcjonalnie uzasadnionych proporcjach\nwstępu, rozwinięcia i zakończenia\nwypowiedź nie spełnia\nwarunków określonych\ndla poziomu 1.\n3.\nsegmentacja\nR\nA\nL\ntekst jest uporządkowany; układ graficzny pracy (podział na\nakapity) jest konsekwentny\nwypowiedź nie spełnia\nwarunków określonych\ndla poziomu 1.\n4.\ndługość pracy\nR\nA\nL\ndługość pracy mieści się w granicach 180-280 słów\nwypowiedź nie spełnia\nwarunków określonych\ndla poziomu 1.\nUwaga: jedna usterka jest wystarczająca, żeby zakwalifikować pracę na 0 w danym\npodkryterium.\nOstateczną liczbę punktów za zgodność z poleceniem ustala się na podstawie oceny\nelementów treści i elementów formy, zgodnie z Tabelą C.\nTabela C\nElementy\ntreści\nElementy formy\n4-3\n2-1\n0\n10-9\n5 p.\n4 p.\n3 p.\n8-7\n4 p.\n3 p.\n2 p.\n6-5\n3 p.\n2 p.\n1 p.\n4-3\n2 p.\n1 p.\n0 p.\n2-1\n1 p.\n0 p.\n0 p.\n0\n0 p.\n0 p.\n0 p.\nNa przykład za wypowiedź, w której elementy treści oceniono na 5, a elementy formy\noceniono na 2, za zgodność z poleceniem przyznaje się 2 punkty.\nDodatkowe uwagi dotyczące oceny elementów treści\nROZPRAWKA\nTemat\nCoraz częściej słyszymy o osobach, które decydują się wyruszyć samotnie na trudną wyprawę\n- opłynąć Ziemię, dotrzeć na biegun, zdobyć niedostępny szczyt itp. Napisz rozprawkę,\nw której przedstawisz wady i zalety odbycia takiej wyprawy samotnie.\nRozprawka to wypowiedź, w której zdający rozważa zagadnienie podane w poleceniu,\nprzedstawiając argumenty, wspierając je dodatkowymi wyjaśnieniami oraz/lub przykładami.\nAutor rozprawki „za i przeciw” powinien przedstawić argumenty za i przeciw, odpowiednio\nsygnalizując przyjęty schemat w tezie wspartej adekwatnymi argumentami i właściwym\nzakończeniem.\nDobrze napisana rozprawka:\n omawia zagadnienie w sposób przejrzysty i logiczny; wszystkie jej części (wstęp,\nrozwinięcie, zakończenie) są podporządkowane jednej myśli głównej\n zawiera jasno sformułowaną tezę, odpowiednią do formy rozprawki\n charakteryzuje się stylem formalnym.\nTeza\n1. Aby teza rozprawki była uznana za zgodną z tematem, wymagane jest odniesienie się do\nsamotnego odbywania niebezpiecznych/trudnych wypraw/podróży oraz zaznaczenie, że\nw pracy będą rozpatrywane wady i zalety (wymaga tego ten typ rozprawki), np. Going on\na dangerous expedition on your own has many advantages and disadvantages.\n2. Opisanie problemu, który jest tematem rozprawki, np. stwierdzenie, że coraz więcej ludzi\nwyrusza na trudne wyprawy, nie jest tezą.\n3. Teza musi zapowiadać oczekiwaną strukturę rozprawki, wskazywać, że prezentowane\nbędą wady i zalety. Na przykład: …są plusy i minusy takiej decyzji…; …ma wiele zalet,\nale spowoduje też wiele problemów.\n4. Jeśli teza jest pytaniem, które nie zapowiada struktury rozprawki, np. Czy to dobry\npomysł?, uznaje się ją za odbiegającą od tematu.\n5. Użycie zwrotów typu: Moim zdaniem, Według mnie nie wpływa na obniżenie jakości tezy\nw rozprawce „za i przeciw”, jeśli zdający wskazuje w tezie na wady i zalety danego\nzjawiska.","solution":"**5.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *And in the years to come the way we interact with maps will undergo even more transformations.*\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu luki 5.1\n\n> Tekst PRZED luką: \"maps are becoming almost unlimited in their functionality and capable of incorporating real-time updates.\"\n>\n> Luka 5.1: **B. And in the years to come the way we interact with maps will undergo even more transformations.**\n>\n> Tekst PO luce: \"For instance, tourists will be able to plan their trips by using their phones to project a 3D map onto a wall.\"\n\nLogika:\n1. PRZED luką: opis OBECNYCH możliwości map (real-time, dynamic)\n2. Luka: zapowiedź PRZYSZŁYCH zmian (\"years to come\", \"will undergo more transformations\")\n3. PO luce: **\"For instance\"** wprowadza KONKRETNY przykład przyszłych zmian (3D map projection)\n\n**Wniosek:** Opcja B idealnie łączy obecne osiągnięcia z przykładem przyszłej technologii (\"for instance\" odnosi się do \"transformations\" z opcji B) → **B**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja innych opcji\n\n**Opcja A (\"maps becoming social\"):**\n- Pasuje LEPIEJ do luki 5.3 (kontekst social networking, live updates from users)\n- Słowo \"Thus\" sugeruje wniosek, nie zapowiedź\n\n**Opcja B (\"years to come more transformations\"):** ✓\n- Future Simple \"will undergo\" - pasuje do następującego \"will be able to plan\"\n- \"For instance\" po luce wymaga ogólnego stwierdzenia PRZED → opcja B daje to stwierdzenie\n\n**Opcja C (\"billion hours saved\"):**\n- Konkretne statystyki - nie pasują jako transition\n- Pasuje do dodatkowych informacji w luce 5.3 lub 5.4\n\n**Opcja D (\"Nevertheless improve accuracy\"):**\n- \"Nevertheless\" sygnalizuje KONTRAST - wymaga negatywnej informacji wcześniej\n- Pasuje LEPIEJ do luki 5.4 (po wzmiance o niedoskonałości danych)\n\n**Opcja E (\"They may be talking to us\"):**\n- Pasuje do luki 5.2 (po \"we may not only be visualising maps\")\n\n## Reference gramatyczny - \"in the years to come\" + Future\n\n> 📖 **\"In the years to come\" (idiom):**\n> Form: `in + the + years/days/months + to + come`\n> Sens: w nadchodzących latach, w przyszłości\n> Synonyms: in the future, in the years ahead\n> Używane z Future Simple/Continuous\n\n> 📖 **\"Undergo + Noun\":**\n> Form: `undergo + transformation/change/development`\n> Sens: przejść (zmianę), doświadczyć\n> Forma nieregularna: undergo → underwent → undergone\n> Przykład: `the way we interact will undergo transformations`\n\n> 📖 **Linking words for examples:**\n> - `For instance` = na przykład\n> - `For example` = na przykład\n> - `Such as` = takie jak\n> - `Namely` = mianowicie\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"For instance\"** po luce to KLUCZOWY sygnał. Wymaga, by przed luką była OGÓLNA TEZA, której zdanie po luce daje przykład.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Sprawdź linking words w opcji: \"Thus\" (A) = wniosek; \"Nevertheless\" (D) = kontrast; \"And\" (B) = neutralne dodanie - pasuje do logiki tekstu.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Undergo\"** = przejść (zmianę). To formalniejsze niż \"experience\" lub \"go through\".\n\n**5.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**E** - *They may be talking to us, too. Words are sometimes better than pictures, particularly if you don't want to keep stopping to look at your smartphone.*\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu luki 5.2\n\n> Tekst PRZED luką: \"And soon we may not only be visualising maps.\"\n>\n> Luka 5.2: **E. They may be talking to us, too. Words are sometimes better than pictures, particularly if you don't want to keep stopping to look at your smartphone.**\n>\n> Tekst PO luce: \"This kind of function in a map would also be an obvious advantage for people whose sight is impaired.\"\n\nLogika:\n1. PRZED luką: \"not only VISUALISING maps\" (nie tylko WIZUALIZACJA)\n2. Luka: rozwinięcie - \"maps may be TALKING to us\" (mapy mogą do nas MÓWIĆ) → dźwięk jako alternatywa\n3. PO luce: \"This kind of function advantage for people whose sight is impaired\" (osoby niewidome) - odnosi się do MÓWIĄCYCH map\n\nKluczowe sygnały:\n- **\"Not only X, but Y\"** - paralela: visualising (X) → talking (Y w luce)\n- **\"Sight is impaired\"** po luce - odnosi się do MAP MÓWIĄCYCH (nie wizualnych)\n- Zaimki **\"They\"** w opcji E = maps\n\n**Wniosek:** Opcja E mówi o mapach przemawiających głosem, co idealnie wprowadza temat \"osób niewidomych\" w następującym zdaniu → **E**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja innych opcji\n\n**Opcja A (\"maps becoming social\"):** pasuje LEPIEJ do luki 5.3 (kontekst social/community updates).\n\n**Opcja B:** już użyta w 5.1 ✗\n\n**Opcja C (\"billion hours saved\"):** statystyki - nie pasują do logiki \"visualising → talking\".\n\n**Opcja D (\"Nevertheless accuracy\"):** kontrastowe - wymaga negatywnej informacji wcześniej.\n\n**Opcja E (\"They may be talking to us\"):** ✓\n- \"They\" = maps\n- \"Talking\" kontrastuje z \"visualising\"\n- \"Sight is impaired\" pasuje do MÓWIĄCYCH map\n\n## Reference gramatyczny - \"not only X, but Y\" + sound vs vision\n\n> 📖 **\"Not only but (also)\":**\n> Form: `not only + X, but (also) + Y`\n> Sens: nie tylko X, ale (też) Y\n> W tekście: not only VISUALISING (X) + opcja E o TALKING (Y)\n\n> 📖 **Vocabulary visualisation vs audio:**\n> - `visualise` = wizualizować (oczy)\n> - `audio output` = wyjście dźwiękowe\n> - `voice navigation` = nawigacja głosowa\n> - `sight-impaired / visually impaired` = osoby z niepełnosprawnością wzroku\n> - `talking map / voice-guided map` = mówiąca mapa\n\n> 📖 **\"Sight is impaired\" (passive impersonal):**\n> Form: `sight + is/are + impaired`\n> Sens: wzrok jest osłabiony\n> Synonym: visually impaired, blind\n> Uwaga: \"impaired\" = osłabiony (delikatnie), nie zawsze ślepy\n\n> 📖 **Linker \"too\" (informal addition):**\n> Position: zwykle na końcu zdania\n> Sens: też, również\n> Synonym: also, as well\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Sygnał kluczowy: **\"people whose sight is impaired\"** PO luce. To odnosi się tylko do MAP MÓWIĄCYCH (audio = alternatywa dla wzroku). Tylko opcja E daje ten kontekst.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"They\"** w opcji E to anafora - odnosi się do MAP. Sprawdź, czy zaimki w opcjach mają sens w kontekście.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka: opcja A też używa zaimka, ale \"Thus\" + \"social\" pasują do innej luki (5.3). Sygnały dyskursywne są kluczowe.\n\n**5.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *Thus, maps are becoming social. Many navigation applications for mobile phones are incorporating live updates from their community of users to give commuters tips on how to avoid traffic jams.*\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu luki 5.3\n\n> Tekst PRZED luką: \"Not only does geo-location help us know where we are and what there is of interest around us, it can also show us where everyone else is, and what they think is useful and interesting.\"\n>\n> Luka 5.3: **A. Thus, maps are becoming social. Many navigation applications for mobile phones are incorporating live updates from their community of users to give commuters tips on how to avoid traffic jams.**\n>\n> Tekst PO luce: \"Consequently, we receive real-time alerts from fellow drivers, and hopefully enjoy a less frustrating journey.\"\n\nLogika:\n1. PRZED luką: geo-location pokazuje GDZIE inni są + co MYŚLĄ (social/community aspect)\n2. Luka: \"Thus, maps are becoming SOCIAL\" - WNIOSEK z poprzedniego + opis traffic jam apps\n3. PO luce: \"Consequently, we receive real-time alerts from FELLOW DRIVERS\" - to konsekwencja COMMUNITY UPDATES\n\nKluczowe sygnały:\n- **\"Thus\"** w opcji A = wniosek z poprzedniego zdania\n- **\"Community of users\"** + **\"avoid traffic jams\"** → pasuje do \"alerts from fellow drivers\" w następnym zdaniu\n- Linking: PRZED (\"everyone else is\") → opcja A (\"community of users\") → PO (\"fellow drivers\")\n\n**Wniosek:** Opcja A wnioskuje że mapy stają się \"społeczne\", co bezpośrednio prowadzi do \"alerts from fellow drivers\" → **A**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja innych opcji\n\n**Opcja A (\"maps becoming social\"):** ✓ Thus = wniosek, traffic jams → alerts from drivers\n\n**Opcja B:** już użyta w 5.1 ✗\n\n**Opcja C (\"billion hours saved\"):** pasuje LEPIEJ do końca tekstu/dodatku\n\n**Opcja D (\"Nevertheless accuracy\"):** pasuje do luki 5.4 (po krytyce niedoskonałości)\n\n**Opcja E:** już użyta w 5.2 ✗\n\n## Reference gramatyczny - \"Thus\" + \"Consequently\" sequence\n\n> 📖 **\"Thus\" + \"Consequently\" (cause-effect chain):**\n> - `Thus` = w ten sposób, więc (wniosek z poprzedniego)\n> - `Consequently` = w konsekwencji (następna konsekwencja)\n> Tworzą logiczną sekwencję: PRZYCZYNA → THUS (wniosek) → CONSEQUENTLY (skutek)\n\n> 📖 **Vocabulary social map / community apps:**\n> - `community of users` = społeczność użytkowników\n> - `live updates` = aktualizacje na żywo\n> - `traffic jam` = korek drogowy\n> - `commuter` = osoba dojeżdżająca do pracy\n> - `real-time alert` = alarm w czasie rzeczywistym\n> - `fellow drivers` = inni kierowcy\n\n> 📖 **Present Continuous \"are becoming\":**\n> Form: `is/are + V-ing`\n> Sens: zmieniają się stopniowo (trend)\n> Przykład: `maps are becoming social` = mapy stają się społeczne\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Thus\"** = wniosek logiczny. Wymaga PRZESŁANEK przed luką (geo-location + others). Opcja A pasuje, bo \"social maps\" to wniosek z \"showing where everyone else is\".\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Sekwencja linker'ów: PRZED (no specific linker) → THUS (luka A) → CONSEQUENTLY (PO luce). Logiczny łańcuch.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Commuters\"** vs **\"fellow drivers\"** - synonimiczne w kontekście (osoby na drogach). Klucz: nawiązanie semantyczne między opcją a tekstem po luce.\n\n**5.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D** - *Nevertheless, there is no doubt that such services can improve the accuracy of maps to the benefit of all.*\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu luki 5.4\n\n> Tekst PRZED luką: \"a system based on collecting data from users' posts works better when more people take part, **so if the number is smaller, it might not always be 100% reliable.**\"\n>\n> Luka 5.4: **D. Nevertheless, there is no doubt that such services can improve the accuracy of maps to the benefit of all.**\n>\n> Tekst PO luce: \"National emergency services spring to mind first when one thinks of the users of the more precise, dynamically-updated maps which are currently available.\"\n\nLogika:\n1. PRZED luką: NEGATYWNA informacja - \"might not always be 100% reliable\" (NIE zawsze niezawodne)\n2. Luka: **\"Nevertheless\"** (jednak/mimo to) - KONTRAST + pozytywna teza \"there is no doubt improve accuracy\"\n3. PO luce: konkretny przykład beneficjentów = \"national emergency services\"\n\nKluczowe sygnały:\n- **\"Nevertheless\"** w opcji D = kontrast z poprzednią negatywną informacją\n- **\"To the benefit of all\"** w opcji D → \"national emergency services\" w następującym (jeden z beneficjentów)\n- Sekwencja: KRYTYKA (przed) → MIMO TO POZYTYW (luka D) → KONKRETNY PRZYKŁAD (po)\n\n**Wniosek:** Opcja D używa \"Nevertheless\" jako kontrastu do \"not always 100% reliable\" i wprowadza pozytywną tezę o korzyściach → **D**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja innych opcji\n\n**Opcja A:** już użyta w 5.3 ✗\n\n**Opcja B:** już użyta w 5.1 ✗\n\n**Opcja C (\"billion hours saved\"):** statystyki bez kontrastu - nie pasują po \"not always reliable\".\n\n**Opcja D (\"Nevertheless improve accuracy\"):** ✓\n- \"Nevertheless\" = idealny kontrast do \"not always reliable\"\n- \"Benefit of all\" → \"emergency services\" jako przykład\n\n**Opcja E:** już użyta w 5.2 ✗\n\nOpcja C zostaje NIEWYKORZYSTANA (jeden fragment dodatkowy).\n\n## Reference gramatyczny - \"Nevertheless\" + cleft\n\n> 📖 **\"Nevertheless\" (formal contrast):**\n> Form: zdanie kompletne, na początku lub w środku\n> Sens: jednak, mimo to (mocniejsze niż \"however\")\n> Synonyms: nonetheless, even so, despite that\n> Klucz: wprowadza POZYTYW po NEGATYW (lub odwrotnie)\n\n> 📖 **\"There is no doubt that\":**\n> Form: `There + is + no doubt + that + clause`\n> Sens: nie ma wątpliwości, że\n> Synonyms: undoubtedly, indisputably\n> Funkcja: emphasizing certainty\n\n> 📖 **\"To the benefit of\":**\n> Form: `to + the + benefit + of + Noun`\n> Sens: z korzyścią dla\n> Przykład: `to the benefit of all` = z korzyścią dla wszystkich\n\n> 📖 **Linker contrast - strength scale:**\n> - `but` (informal, weak)\n> - `however` (formal, medium)\n> - `nevertheless / nonetheless` (formal, strong)\n> - `notwithstanding` (very formal)\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Nevertheless\"** wymaga NEGATYWNEJ informacji przed luką. \"Not always 100% reliable\" w PRZED luką to sygnał, że tu jest \"jednak/mimo to\".\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **Opcja C (\"billion hours saved\")** zostaje NIEWYKORZYSTANA - to NORMALNE w zadaniu (5 opcji, 4 luki).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Hierarchia formalności kontrastu: but < however < nevertheless. W tekście formalnym (jak ten) używaj \"nevertheless\" lub \"however\".","image":"img/jezyk-angielski-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/6","paper_id":"jezyk-angielski-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"6","points":5,"ptype":"closed","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6. (0-5)\nPrzeczytaj dwa teksty na temat pracy. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą,\nzgodną z treścią tekstu. Zakreśl literę A, B, C albo D.\nTekst 1.\nA CHANCE\nWhen I finally decided to give up busking, I felt a mixture of emotions. Part of me was angry,\nhowever, another part of me began to see I had an opportunity to put the past behind me.\nI knew I couldn’t carry on singing on street corners all my life. I had to move on.\nThat was all very well in theory, of course. But no one was going to give me a job.\nIt wasn’t because I was stupid, I knew that. Thanks to the IT work I’d done when I was\na teenager back in Australia, I was fairly knowledgeable when it came to computers.\nBut I didn’t have any relevant experience in the UK to rely on and if a prospective employer\nasked me where I’d spent the past ten years, I wouldn’t be able to say I’d been working for\nGoogle or Microsoft. So I had to forget that. There wasn’t even any point in my applying to\ndo a training course in computing because they wouldn’t accept me. I had been homeless for\nyears and didn’t even have an O level to my name.\nI realised that there was only one option - selling the Big Issue1. I didn’t have the luxury of\nwaiting for something else to turn up. So the next day I set off for Covent Garden. I had to\nfind Sam, the area’s Big Issue coordinator.\nSelling the Big Issue is not easy. People often come up to you and say “get a job”. They think\nthat the sellers are given the magazines for free but it’s not the case. The philosophy of the Big\nIssue is “you have to have money to make money”. You get a small number of free magazines\nonly on the first day. Once you’ve sold them, you purchase further copies for £1.25 and sell\nthem for £2.50, thereby making a £1.25 income per copy. You need to plan carefully how\nmany magazines you buy every day because if you make no money, you can’t afford copies to\nsell the next day.\nI had tried it once, yet, for me it hadn’t worked out. I gave it up after a few months but\nI could still remember some of the grim, monotonous days I’d spent trying to tempt\nLondoners to part with their cash in return for a magazine. But I’d been invisible. They would\nturn their backs on me or do all they could to avoid me. That’s why I’d turned to busking,\nat least then I had my music to attract people’s attention.\nI wouldn’t have considered going back to selling the Big Issue if it hadn’t been for my cat,\nBob. He had transformed my fortunes on the street incredibly. If I could do as well selling\nthe Big Issue as I’d done busking with Bob, then my life would take a turn for the better.\nadapted from A Street Cat Named Bob by James Bowen\n1 Big Issue - a magazine published on behalf of and sold by homeless people.\nMJA-1R\n6.1. In the second paragraph, the narrator explains why\nA. he had no previous experience in computing.\nB. his skills were irrelevant in Australia.\nC. an IT job was not an option for him in the UK.\nD. Google and Microsoft turned down his job application.\n6.2. People who sell the Big Issue in the street\nA. have to be able to manage their finances.\nB. collect money for the charity of their choice.\nC. get a few free copies of the magazine every day.\nD. are paid a fixed salary regardless of the number of copies sold.\n6.3. When the narrator recalls his first experience of selling the Big Issue, he mentions\nA. the tricks he used to attract the attention of potential buyers.\nB. the joyful moments with his cat accompanying him at work.\nC. the severe depression he luckily managed to overcome.\nD. the behaviour of people passing him by in the street.\nMJA-1R\nTekst 2.\nWALKING DOGS FOR A LIVING\nGazing out on a sunny summer day from behind the office desks, there are few people who\nhave never thought of being a river guide or a rancher. For many dog lovers, those outdoorsy\ndreams concern dog walking.\nIt’s a common misconception that dog walking is undemanding. No doubt this illusion stems\nfrom the humble beginnings of the profession. Once upon the 1960s, people simply paid\nthe kid down the street a dollar to take Fido out for them. As we’ve packed ourselves into\ntighter urban spaces with growing crime rates and heavier traffic, the risks involved in a kid\nwalking Fido no longer allow for that solution. But pet owners have even less time and\navailable space to walk Fido, who still needs regular, vigorous exercise beyond what he can\nget in our small backyards. That’s why professional dog walking was born.\nAnd a professional is what it takes to safely navigate six to eight unruly dogs through heavily\nused natural spaces.\nUnaware of the hardships, many walkers start out with the experience of walking their own\npets. Soon they realize the job involves more than it’s commonly believed. It starts with\nhaving the appropriate licences. It’s about interacting skillfully with other trail users and\nknowing what to do if a fight breaks out. Bad weather brings its own set of trials such as\ncleaning up soaked and muddy pets. That, however, is not all there is to dog walking. Most of\nall, it is a business like any other and as such it involves paperwork, customer service,\naccounting, and an endless list of rules and regulations most of us are not aware of.\nStill, a lot of dog walkers think they have the best job in the world. One former lawyer once\ntold me, “My worst day on the trail is better than the best day in my old job.”\nadapted from www.dogtec.org\n6.4. One of the reasons why professional dog walking started was that\nA. there appeared more vigorous breeds of dogs which needed more exercise.\nB. dog owners could afford to pay more for having their pets walked.\nC. city dwellers moved to houses without backyards.\nD. walking dogs was no longer safe for kids.\n6.5. In the third paragraph, the author\nA. ridicules people who give up professional careers for dog walking.\nB. makes the reader aware of the challenges dog walkers have to face.\nC. expresses his doubts whether teenagers should engage in dog walking.\nD. explains why new rules regulating the dog walking profession are necessary.\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJA-1R","answer":null,"answer_text":"6. Rozpatrując zgodność tezy z treścią pracy bierze się pod uwagę jej zgodność\nz rozwinięciem wypracowania.","solution":"**6.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *an IT job was not an option for him in the UK* (praca w IT nie była dla niego opcją w UK).\n\n## Sposób 1 - analiza paragrafu 2\n\n> Paragraf 2: \" Thanks to the IT work I'd done when I was a teenager back in Australia, I was fairly knowledgeable when it came to computers. **But I didn't have any relevant experience in the UK to rely on** and if a prospective employer asked me where I'd spent the past ten years, I wouldn't be able to say I'd been working for Google or Microsoft. So I had to forget that. There wasn't even any point in my applying to do a training course in computing because they wouldn't accept me. I had been homeless for years and didn't even have an O level to my name.\"\n\nNarrator wyjaśnia DLACZEGO nie mógł dostać pracy w IT w UK:\n\n1. **\"I was fairly knowledgeable when it came to computers\"** - MIAŁ wiedzę IT (z Australii)\n2. **\"BUT I didn't have any relevant experience in the UK\"** - brak doświadczenia w UK\n3. **\"I wouldn't be able to say I'd been working for Google or Microsoft\"** - brak referencji z ostatnich 10 lat\n4. **\"There wasn't even any point in my applying to do a training course\"** - nie mógł nawet kursu zrobić\n5. **\"I had been homeless for years and didn't even have an O level\"** - brak wykształcenia\n\n**Wniosek:** Cały paragraf 2 wyjaśnia, dlaczego praca w IT W UK nie była dla niego MOŻLIWA → **C**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (no previous experience in computing):**\n- BŁĄD: tekst mówi WPROST że MIAŁ doświadczenie z Australii (\"IT work I'd done when I was a teenager back in Australia\")\n- Słowo klucz: \"Thanks to the IT work\" - to potwierdza, że MIAŁ\n\n**Opcja B (skills irrelevant in Australia):**\n- BŁĄD: skille były relevant w Australii, ale nie w UK (\"relevant experience IN THE UK\")\n- Mylące - uczeń może odwrócić logikę\n\n**Opcja C (IT job not an option in the UK):** ✓\n- POPRAWNA: cały paragraf wyjaśnia, dlaczego IT nie był opcją w UK\n- Brak referencji UK, brak O levels, niemożliwość kursu\n\n**Opcja D (Google/Microsoft turned down application):**\n- BŁĄD: NARRATOR nawet nie aplikował do Google/Microsoft\n- Cytat: \"I WOULDN'T be able to say I'd been working for Google\" - to hipoteza, nie odrzucenie aplikacji\n\n## Reference gramatyczny - Past Perfect + 2nd/3rd conditional\n\n> 📖 **Past Perfect \"I'd done / I'd been homeless\":**\n> Form: `S + had + V3`\n> Sens: czynność wcześniejsza wobec innej przeszłej\n> Tu: doświadczenie IT (Australia) BYŁO wcześniejsze niż obecne szukanie pracy\n\n> 📖 **2nd Conditional w opcji \"I wouldn't be able to say\":**\n> Form: `if + Past Simple, S + would + V`\n> Tu: \"if a prospective employer asked me I WOULDN'T be able to say\"\n> Sens: hipotetyczna sytuacja w teraźniejszości\n\n> 📖 **Vocabulary job seeking UK:**\n> - `prospective employer` = potencjalny pracodawca\n> - `relevant experience` = odpowiednie doświadczenie\n> - `to rely on` = polegać na\n> - `O level` = brytyjski egzamin (poprzednik GCSE)\n> - `training course` = kurs szkoleniowy\n> - `to apply to V` = ubiegać się\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | No previous experience | Tekst: \"Thanks to IT work in Australia\" - MIAŁ doświadczenie | Uczeń ignoruje Australia |\n| B | Skills irrelevant in Australia | W Australii MIAŁ relevant skills | Uczeń odwraca logikę kraju |\n| **C** | **IT job not option in UK** | **POPRAWNA - paragraf opisuje barierę w UK** | - |\n| D | Google/Microsoft rejected | Narrator NIE aplikował, to hipoteza | Uczeń łapie się na nazwy firm |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pytanie o GŁÓWNĄ MYŚL paragrafu. Jeśli paragraf wymienia 4 przeszkody dla IT w UK, główna myśl to NIEMOŻLIWOŚĆ IT W UK.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka D: nazwy Google/Microsoft pojawiają się w tekście, ale w hipotetycznym kontekście (\"I wouldn't be able to say I'd been working for \"). Narrator NIE aplikował.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: \"in the UK\" w opcji C - ważne ograniczenie geograficzne. Bez tego \"IT job not an option\" byłoby zbyt szerokie.\n\n**6.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *have to be able to manage their finances* (muszą umieć zarządzać swoimi finansami).\n\n## Sposób 1 - analiza paragrafu 4 (\"Selling the Big Issue is not easy\")\n\n> Paragraf 4: \"Selling the Big Issue is not easy. People often come up to you and say 'get a job'. They think that the sellers are given the magazines for free but it's not the case. The philosophy of the Big Issue is **'you have to have money to make money'**. You get a small number of free magazines only on the first day. Once you've sold them, you purchase further copies for £1.25 and sell them for £2.50, thereby making a £1.25 income per copy. **You need to plan carefully how many magazines you buy every day because if you make no money, you can't afford copies to sell the next day.**\"\n\nKluczowe fragmenty:\n1. **\"You have to have money to make money\"** = filozofia: musisz mieć pieniądze, żeby zarabiać\n2. **\"Purchase further copies for £1.25, sell for £2.50\"** = inwestycja w kapitał obrotowy\n3. **\"You need to plan carefully how many magazines you buy every day\"** = planowanie wydatków\n4. **\"If you make no money, you can't afford copies to sell the next day\"** = ryzyko bankructwa\n\nWszystko to wymaga **zarządzania finansami** (manage finances).\n\n**Wniosek:** Sprzedawcy Big Issue muszą umieć planować zakupy, kalkulować zysk, oszczędzać na kolejne dni → **A**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (manage their finances):** ✓\n- POPRAWNA: \"have to plan carefully\", \"have to have money to make money\"\n\n**Opcja B (collect money for charity):**\n- BŁĄD: sprzedawcy są SAMI bezdomni, NIE zbierają dla charytatywności\n- Big Issue to pomoc dla nich, nie dla innych\n\n**Opcja C (get free copies every day):**\n- BŁĄD: cytat \"You get a small number of free magazines ONLY ON THE FIRST DAY\"\n- Tylko pierwszy dzień, nie codziennie\n\n**Opcja D (fixed salary regardless of copies sold):**\n- BŁĄD: zarabiają per copy (£1.25 income per copy), nie fixed salary\n- \"If you make no money, you can't afford copies\" → zarobki zależne od sprzedaży\n\n## Reference gramatyczny - modal verbs of necessity\n\n> 📖 **\"Have to + V\" (necessity):**\n> Form: `S + have/has to + V`\n> Sens: musi (obowiązek zewnętrzny)\n> Negacja: don't have to = nie musi (brak konieczności)\n> Tu: \"have to be able to manage\" = muszą umieć zarządzać\n\n> 📖 **\"Be able to + V\":**\n> Form: `be + able + to + V`\n> Sens: być w stanie, umieć\n> Synonym: can\n> Różnica: \"be able to\" działa we wszystkich czasach, \"can\" tylko present/past\n\n> 📖 **Vocabulary finance / business:**\n> - `manage finances` = zarządzać finansami\n> - `income` = dochód\n> - `to purchase / to sell` = kupować / sprzedawać\n> - `to afford` = pozwolić sobie\n> - `working capital` = kapitał obrotowy\n> - `to plan carefully` = planować starannie\n\n> 📖 **Idiom \"You have to have money to make money\":**\n> Sens: trzeba mieć pieniądze, żeby je zarabiać\n> Polski odpowiednik: \"Pieniądze robią pieniądze\"\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **A** | **Manage finances** | **POPRAWNA - \"plan carefully\", \"have money to make money\"** | - |\n| B | Collect for charity | Sprzedawcy SAMI są bezdomnymi, nie zbierają | Uczeń myli model Big Issue |\n| C | Free copies daily | Tylko PIERWSZY DZIEŃ | Uczeń ignoruje \"only on the first day\" |\n| D | Fixed salary | Zarobki per copy, zmienne | Uczeń odwraca logikę |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Big Issue = model business-like dla bezdomnych. Kupują magazyny po £1.25, sprzedają po £2.50, ZARABIAJĄ marżę. To NIE charytatywność - to mikroprzedsiębiorczość.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka C: \"free magazines\" pojawia się w tekście, ale TYLKO PIERWSZY DZIEŃ. Słowo klucz: \"only on the first day\".\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Manage finances\"** = zarządzać finansami. Synonim: handle money, budget carefully, control expenses.\n\n**6.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D** - *the behaviour of people passing him by in the street* (zachowanie ludzi mijających go na ulicy).\n\n## Sposób 1 - analiza paragrafu 5 (\"I had tried it once\")\n\n> Paragraf 5: \"I had tried it once, yet, for me it hadn't worked out. I gave it up after a few months but I could still remember some of the grim, monotonous days I'd spent trying to tempt Londoners to part with their cash in return for a magazine. **But I'd been invisible. They would turn their backs on me or do all they could to avoid me.** That's why I'd turned to busking, at least then I had my music to attract people's attention.\"\n\nKluczowe fragmenty o ZACHOWANIU ludzi:\n1. **\"I'd been invisible\"** = był NIEWIDZIALNY\n2. **\"They would turn their backs on me\"** = odwracali się plecami\n3. **\"Do all they could to avoid me\"** = robili wszystko, by go uniknąć\n\nNarrator pamięta KONKRETNE zachowanie przechodniów (ignorowanie, unikanie).\n\n**Wniosek:** Wspomnienia z pierwszego okresu sprzedaży Big Issue to przede wszystkim ZACHOWANIE ludzi → **D**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (tricks to attract buyers):**\n- BŁĄD: narrator NIE używał trików - był \"invisible\"\n- Triki/uwaga przyszły później (busking z muzyką, później kot Bob)\n- W paragrafie 5 brak wzmianki o atrakcyjnych technikach\n\n**Opcja B (joyful moments with cat):**\n- BŁĄD: pierwsze doświadczenie BYŁO PRZED kotem Bobem\n- Bob to późniejsza historia (paragraf 6)\n- Pierwsze doświadczenie = bez kota\n\n**Opcja C (severe depression):**\n- BŁĄD: tekst używa \"grim, monotonous days\" - to wymaga interpretacji\n- \"Severe depression\" to medyczne pojęcie, nie wymienione wprost\n- Nie przeszło - narrator zrezygnował, nie przezwyciężył\n\n**Opcja D (behaviour of passers-by):** ✓\n- POPRAWNA: \"turn their backs\", \"avoid me\", \"invisible\"\n- Dokładny opis zachowania przechodniów\n\n## Reference gramatyczny - Past Perfect + \"would\" habitual\n\n> 📖 **Past Perfect \"had tried\":**\n> Form: `S + had + V3`\n> Sens: czynność wcześniejsza wobec innej przeszłej\n> Tu: NAJPIERW spróbował (had tried) PRZED obecnymi wspomnieniami\n\n> 📖 **\"Would\" - past habitual:**\n> Form: `S + would + V` (bezokolicznik)\n> Sens: zwykle robił (powtarzające się czynności w przeszłości)\n> Synonym: used to V\n> Przykład: `they would turn their backs on me` = zwykle odwracali się\n\n> 📖 **\"Pass by + sb\" (phrasal verb):**\n> Form: `pass + by + sb` lub `pass + sb + by`\n> Sens: mijać kogoś, przechodzić obok\n> Przykład: `people passing him by` = ludzie go mijający\n\n> 📖 **Vocabulary behaviour:**\n> - `to turn one's back on sb` = odwrócić się od kogoś (idiom)\n> - `to avoid sb/sth` = unikać kogoś/czegoś\n> - `to be invisible` = być niewidzialnym (metaforycznie)\n> - `passers-by` = przechodnie\n> - `to ignore` = ignorować\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Tricks to attract buyers | Był \"invisible\", nie używał triki | Uczeń myli z busking |\n| B | Joyful moments with cat | Cat Bob = późniejsza historia | Uczeń łapie się na kota |\n| C | Severe depression | Tekst używa \"grim\" - interpretacja, nie diagnoza | Uczeń nadinterpretuje |\n| **D** | **Behaviour of passers-by** | **POPRAWNA - invisible, avoid me** | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Would\" past habitual** ≠ conditional. W paragrafie 5: \"They WOULD turn their backs\" = zwykle to robili (przeszłe nawyki). NIE \"oni BY odwrócili\".\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pierwsze doświadczenie Big Issue BYŁO PRZED busking i kotem. Chronologia: 1) Big Issue (failed), 2) busking with cat Bob (success), 3) powrót do Big Issue z Bobem.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"To be invisible\"** = idiom \"być niewidzialnym\" - metafora ignorowania, nie dosłownego widzenia.\n\n**6.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D** - *walking dogs was no longer safe for kids* (wyprowadzanie psów przestało być bezpieczne dla dzieci).\n\n## Sposób 1 - analiza paragrafu 2 (\"humble beginnings\")\n\n> Paragraf 2: \"It's a common misconception that dog walking is undemanding. No doubt this illusion stems from the humble beginnings of the profession. **Once upon the 1960s, people simply paid the kid down the street a dollar to take Fido out for them. As we've packed ourselves into tighter urban spaces with growing crime rates and heavier traffic, the risks involved in a kid walking Fido no longer allow for that solution.** But pet owners have even less time and available space to walk Fido, who still needs regular, vigorous exercise beyond what he can get in our small backyards. **That's why professional dog walking was born.**\"\n\nLogika tekstu:\n1. **Lata 60.** - dzieci wyprowadzały psy za dolara (humble beginnings)\n2. **Obecnie** - \"growing crime rates and heavier traffic\" → niebezpiecznie dla dzieci\n3. **\"The risks involved in a kid walking Fido no longer allow for that solution\"** = wyprowadzanie psów przez dzieci NIE JEST już opcją\n4. **\"That's why professional dog walking was born\"** = stąd narodziła się profesja\n\n**Wniosek:** Dzieci NIE MOGĄ już bezpiecznie wyprowadzać psów → profesjonalni walkerzy ich zastąpili → **D**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (more vigorous breeds):**\n- BŁĄD: tekst NIE wspomina nowych ras psów\n- Wspomina \"vigorous exercise\", ale to o ćwiczeniu, nie nowych rasach\n\n**Opcja B (owners could afford more):**\n- BŁĄD: tekst NIE mówi o ZWIĘKSZENIU bogactwa właścicieli\n- Profesja powstała z KONIECZNOŚCI (niebezpieczeństwo), nie z luxusu\n\n**Opcja C (moved to houses without backyards):**\n- Częściowo prawdziwe (\"small backyards\"), ale NIE \"moved to houses without\"\n- Tekst mówi o ZMNIEJSZENIU backyards, nie o przeprowadzce\n- Mylące, ale niezgodne z dokładnym sformułowaniem\n\n**Opcja D (no longer safe for kids):** ✓\n- POPRAWNA: \"risks involved in a kid walking Fido no longer allow for that solution\"\n- Bezpośrednie połączenie: dzieci niebezpiecznie → profesja powstała\n\n## Reference gramatyczny - \"no longer\" + cause-effect\n\n> 📖 **\"No longer + V\":**\n> Form: `S + no longer + V` lub `S + V + no longer`\n> Sens: już nie\n> Synonym: not anymore\n> Position: zwykle przed głównym czasownikiem\n> Przykład: `the risks no longer allow` = ryzyko już nie pozwala\n\n> 📖 **\"That's why + S + V\":**\n> Form: `That's why + clause`\n> Sens: dlatego, oto dlaczego\n> Funkcja: wprowadzenie skutku\n> Synonym: that is the reason, hence\n\n> 📖 **Vocabulary urban safety:**\n> - `crime rate` = wskaźnik przestępczości\n> - `heavy traffic` = duży ruch\n> - `urban space` = przestrzeń miejska\n> - `safe / unsafe` = bezpieczny / niebezpieczny\n> - `risk involved in` = ryzyko związane z\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | More vigorous breeds | Tekst nie wspomina nowych ras | Uczeń łapie się na \"vigorous exercise\" |\n| B | Owners could afford more | Powód: konieczność, nie luxus | Uczeń myśli ekonomicznie |\n| C | Houses without backyards | Tekst: \"small backyards\", nie \"no backyards\" | Uczeń nadinterpretuje |\n| **D** | **No longer safe for kids** | **POPRAWNA - crime rates, traffic** | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pytanie: \"one of the reasons\" = JEDEN z powodów. W tekście wspomniane są DWA powody: 1) niebezpieczeństwo dla dzieci, 2) mniej czasu/miejsca u właścicieli. Opcja D bezpośrednio dotyczy 1).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Risks involved\"** + **\"no longer allow\"** + **\"crime rates and traffic\"** to triada sygnalizująca, że dzieci NIE MOGĄ już wyprowadzać.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka C: tekst mówi o \"small backyards\", ale NIE \"no backyards\". To różnica między ZMNIEJSZENIEM a BRAKIEM. Ocena CKE bywa rygorystyczna co do tej różnicy.\n\n**6.5.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *makes the reader aware of the challenges dog walkers have to face* (uświadamia czytelnikowi wyzwania, którym muszą stawić czoła wyprowadzacze psów).\n\n## Sposób 1 - analiza paragrafu 3\n\n> Paragraf 3: \"Unaware of the hardships, many walkers start out with the experience of walking their own pets. Soon they realize the job involves more than it's commonly believed. **It starts with having the appropriate licences. It's about interacting skillfully with other trail users and knowing what to do if a fight breaks out. Bad weather brings its own set of trials such as cleaning up soaked and muddy pets.** That, however, is not all there is to dog walking. **Most of all, it is a business like any other and as such it involves paperwork, customer service, accounting, and an endless list of rules and regulations most of us are not aware of.**\"\n\nAutor wymienia KONKRETNE wyzwania zawodu:\n1. **\"Hardships\"** - trudności (sygnał: paragraf o problemach)\n2. **\"Appropriate licences\"** - wymagane licencje\n3. **\"Interacting skillfully with other trail users\"** - umiejętność współpracy z innymi\n4. **\"What to do if a fight breaks out\"** - interwencja w przypadku bójek\n5. **\"Cleaning up soaked and muddy pets\"** - zła pogoda\n6. **\"Paperwork, customer service, accounting\"** - biznesowe obowiązki\n7. **\"Endless list of rules and regulations\"** - przepisy\n\n**Wniosek:** Cały paragraf 3 wymienia wyzwania zawodu - autor UŚWIADAMIA czytelnikowi, że dog walking to NIE jest łatwa praca → **B**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (ridicules people who give up careers):**\n- BŁĄD: autor NIE wyśmiewa, ale ostrzega\n- W paragrafie 4 jest cytat byłego prawnika POZYTYWNIE oceniającego zmianę\n- Brak ironii / drwiny\n\n**Opcja B (makes reader aware of challenges):** ✓\n- POPRAWNA: \"Unaware of the hardships\" + lista konkretnych wyzwań\n- Cel autora: edukacja czytelnika o realiach zawodu\n\n**Opcja C (expresses doubts about teenagers):**\n- BŁĄD: paragraf 3 NIE mówi o nastolatkach\n- Wzmianka o \"kid down the street\" jest w PARAGRAFIE 2 (lata 60.)\n- W paragrafie 3 fokus na profesjonalistach, nie nastolatkach\n\n**Opcja D (explains why new rules are necessary):**\n- BŁĄD: autor WYMIENIA istniejące przepisy (\"endless list of rules and regulations\")\n- NIE postuluje NOWYCH regulacji\n- Wymienia istniejące jako wyzwanie, nie jako brak\n\n## Reference gramatyczny - \"make sb aware of\" + present simple narrative\n\n> 📖 **\"Make sb aware of sth\" (idiom):**\n> Form: `make + Object + aware + of + Noun`\n> Sens: uświadomić komuś coś\n> Synonyms: bring sth to sb's attention, inform sb of sth\n> Przykład: `makes the reader aware of challenges` = uświadamia czytelnikowi wyzwania\n\n> 📖 **\"Have to face\" (modal of obligation + V):**\n> Form: `have/has + to + face + Noun`\n> Sens: musieć stawić czoła\n> Synonym: must face, are forced to face\n\n> 📖 **Vocabulary dog walking profession:**\n> - `hardships` = trudności\n> - `licence` = licencja\n> - `trail users` = użytkownicy szlaków\n> - `fight breaks out` = wybucha bójka\n> - `paperwork` = papierkowa robota\n> - `customer service` = obsługa klienta\n> - `accounting` = księgowość\n> - `rules and regulations` = przepisy\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Ridicules people | Brak ironii, autor neutralnie informuje | Uczeń myli informowanie z drwiną |\n| **B** | **Makes reader aware of challenges** | **POPRAWNA - lista wyzwań** | - |\n| C | Doubts about teenagers | Paragraf 3 nie wspomina nastolatków | Uczeń łapie się na paragraf 2 |\n| D | New rules necessary | Autor wymienia ISTNIEJĄCE przepisy, nie postuluje nowych | Uczeń odwraca intencję |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pytanie o INTENCJĘ autora w paragrafie. Klucz: lista konkretnych elementów = uświadamianie. Brak emocji negatywnych = NIE krytyka/wyśmiewanie.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowo **\"hardships\"** na początku paragrafu zwiastuje listę trudności. Każdy element listy to potwierdzenie wyzwania.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka D: \"endless list of rules and regulations\" mówi o ISTNIEJĄCYCH przepisach jako WYZWANIU, nie o potrzebie NOWYCH. Klucz: \"endless\" + \"most of us are not aware of\".","image":"img/jezyk-angielski-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/7","paper_id":"jezyk-angielski-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"7","points":4,"ptype":"closed","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7. (0-4)\nPrzeczytaj tekst. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą, tak aby otrzymać logiczny\ni gramatycznie poprawny tekst. Zakreśl literę A, B, C albo D.\nSUPER BOWL COMMERCIALS\nTelevision advertisements are typically skipped, but when it 7.1. to Super Bowl\ncommercials, that’s not the case. The vast majority of Super Bowl spectators are Americans,\nand they eagerly await breaks in the big game to see which commercials impress them\nthe most. In the days to follow, national surveys will judge which advertisement carried\nthe best viewer response. Over the past decades ads 7.2. an increasingly significant\naspect of the event. Sometimes they are discussed even more than the game 7.3.\nWhich commercials cost the most to make? Which ones were surprisingly cheap? These are\nthe two most frequently asked questions. 7.4. the answers, one of the most popular\ncommercials was a Doritos tortilla chips advert which cost only about $500 to make.\nAltogether, around 60 commercials were broadcast throughout the game, with prices up to\n$4 million for 30-second slots.\nadapted from www.people.howstuffworks.com\n7.1.\nA. adds\nB. goes\nC. passes\nD. comes\n7.2.\nA. have become\nB. had become\nC. are to become\nD. will have become\n7.3.\nA. by oneself\nB. aside\nC. itself\nD. for its sake\n7.4.\nA. If only\nB. The more\nC. Due to\nD. As for\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJA-1R","answer":null,"answer_text":"7. Jeśli zdający nadaje tytuł rozprawce, nie bierze się go pod uwagę, oceniając pracę.\ngg\nfragmenty nie na\ntemat\nfragmenty odbiegające od tematu\nElementy tematu\n1. Elementami są: (1) wady i (2) zalety odbywania samotnie trudnych wypraw.\n2. Jeśli argument przedstawiony przez zdającego (wada lub zaleta) jest sprzeczny z tematem,\nczyli samotnym odbywaniem wypraw, nie bierze się tego argumentu pod uwagę,\noceniając dany element.\nnp. In such extreme conditions we can test to what extent we can depend on the people we\nare travelling with. (argument odnosi się do podróżowania z innymi osobami, a nie\nsamotnie).\n3. Jeśli zdający realizuje dany element, ale jego argumentacja nie odnosi się w żadnym\nstopniu do „samotności”, to uznaje się, że „zdający bardzo pobieżnie dotyka tematu” (o ile\nsamotne podróżowanie nie jest wspomniane w całej pracy).\n4. Jeśli zdający konsekwentnie używa niewłaściwego słowa, które jest kluczowe dla pracy\n(np. raise zamiast journey lub single journey zamiast travelling alone), ale argumenty\npasują do tematu, taka realizacja poszczególnych części pracy jest kwalifikowana na\npoziom niższy (maksymalnie poziom 1).\nZgodność z tematem\nCoraz częściej słyszymy o osobach, które decydują się wyruszyć samotnie na trudną wyprawę\n- opłynąć Ziemię, dotrzeć na biegun, zdobyć niedostępny szczyt itp. Napisz rozprawkę,\nw której przedstawisz wady i zalety odbycia takiej wyprawy samotnie.\n1. Fragmenty wypracowania zgodne z tematem:\n ściśle związane z „główką” i elementami tematu (A, B)\n ściśle związane z „główką”, ale niezwiązane z elementami tematu (C, D), np.\n charakterystyka osób, które się na taką wyprawę decydują.\nFragmenty C, D nie są uznawane za realizację pierwszego i drugiego elementu tematu.\n2. Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu:\n luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane z elementami\ntematu (X, Y), np.\n relacja z odbytej wyprawy\n samotne wakacje „wypoczynkowe”.\n„główka”\nelementy tematu\nC\nD\nX\nY\nA\nB\nTakie fragmenty są zaznaczone w pracy zdającego nawiasami kwadratowymi. Jeśli\nwystępują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5.\nw Tabeli A.\n3. Fragmenty wypracowania nie na temat:\n w żaden sposób nienawiązujące do „główki” tematu, np.\n opis osoby, która jest znanym podróżnikiem, bez odniesienia do podróżowania\nsamotnie.\nTakie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana\nna poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. Fragmenty te nie są uwzględniane\nw liczbie słów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności środków językowych.\n4. Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1-2 zdania), który mógłby zostać uznany\nza odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego łącznika,\nuznaje się go za fragment zgodny z tematem (C, D).\n5. Jeśli zdający realizuje jeden z elementów tematu we wstępie lub zakończeniu, to dany\nfragment pracy uznaje się za część rozwinięcia albo część wstępu/zakończenia. Ten sam\nfragment pracy nie może być realizacją elementu tematu oraz częścią wstępu/zakończenia.\n6. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest wydzielenie wstępu/zakończenia\nz dłuższego fragmentu i uznanie tego za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentacja\noceniana jest na 0.\nPodsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi\n1. Rozpatrując zgodność zakończenia z treścią pracy, bierze się pod uwagę zgodność tej\nczęści pracy z rozwinięciem wypracowania.\n2. Jeśli w rozwinięciu zdający podaje wady i zalety, a w podsumowaniu pisze, zgodnie\nz przedstawioną argumentacją, że jest więcej zalet/wad, to takie zakończenie jest\nakceptowane jako zgodne z treścią i tematem.\nLIST FORMALNY\nTemat\nJedna z gazet ogłosiła konkurs na pomysł kampanii zachęcającej do oszczędzania wody.\nNapisz list do redakcji. Opisz w nim sytuację, dzięki której uświadomiłeś(-aś) sobie wagę\ntego problemu, i przedstaw swoją propozycję takiej kampanii.\nList formalny jest napisany w odpowiedzi na sytuację określoną w zadaniu egzaminacyjnym.\nMoże to być np. list czytelnika do gazety/czasopisma lub list mieszkańca do władz miasta.\nList może zawierać elementy opisu, sprawozdania, recenzji itp.\nDobrze napisany list formalny:\n zawiera we wstępie określenie celu, w jakim został napisany\n omawia dane zagadnienie w sposób przejrzysty i logiczny\n zawiera elementy typowe dla formy: odpowiedni zwrot rozpoczynający i kończący,\nakapity itp.\nWstęp\n1. Aby wstęp był uznany za zgodny z tematem, zdający powinien odnieść się do:\nogłoszonego konkursu / przeczytanego ogłoszenia / artykułu dotyczącego konkursu I/LUB\nsamego problemu oszczędzania wody (którego ma dotyczyć ogłoszony konkurs). Celem\nlistu może być też zgłoszenie się do konkursu.\n2. Zdający nie musi odnosić się we wstępie do zaobserwowanej sytuacji związanej\nz oszczędzaniem wody oraz do swojej propozycji takiej kampanii.\nElementy tematu\n1. Elementami są: (1) opis sytuacji, która uświadomiła zdającemu wagę problemu\n(konieczność oszczędzania wody); (2) przedstawienie własnej propozycji kampanii\nzachęcającej do oszczędzania wody.\n(1) opis sytuacji\nAkceptowane są: opis sytuacji lub zrelacjonowanie wydarzenia.\nMoże to być np. przedstawienie sytuacji z własnego doświadczenia (np. brak wody przez dwa\ndni), opis sytuacji zaobserwowanej (np. podczas podróży), jakiś fakt, o którym zdający\ndowiedział się z programu telewizyjnego, gazety itp.\n(2) przedstawienie swojej propozycji kampanii\nAkceptowane są wypowiedzi, w których zdający przedstawia konkretne rozwiązania, np.\n zarys swojej propozycji na konkurs\n pomysły, które proponuje wykorzystać w takiej kampanii.\nJeśli zdający nie przedstawia konkretnej propozycji takiej kampanii / swojego pomysłu na\ntaką kampanię, np. podaje powody, dla których taka kampania powinna być zorganizowana /\njest godna pochwały lub niepotrzebna; wyraża gotowość pomocy w tej kampanii, ale nie\nprecyzuje, w jaki sposób chce pomóc, realizacja drugiego elementu tematu jest kwalifikowana\nna poziom 0.\nZgodność z tematem\nJedna z gazet ogłosiła konkurs na pomysł kampanii zachęcającej do oszczędzania wody.\nNapisz list do redakcji.\nOpisz w nim sytuację, dzięki której uświadomiłeś(-aś) sobie wagę tego problemu,\ni przedstaw swoją propozycję takiej kampanii.\n1. Fragmenty wypracowania zgodne z tematem:\n ściśle związane z „główką” i elementami tematu (A, B)\n ściśle związane z „główką”, ale niezwiązane z elementami tematu (C, D), np.\n rozważania dlaczego woda jest ważna/warto ją oszczędzać\n opinia piszącego, czy taki konkurs jest potrzebny\nFragmenty C, D nie są uznawane za realizację pierwszego i drugiego elementu tematu.\n2. Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu:\n luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane\nz elementami tematu (X, Y), np.\n opisanie różnych sposobów ochrony środowiska\n przedstawienie zagrożeń dla środowiska.\nTakie fragmenty są zaznaczone w pracy zdającego nawiasami kwadratowymi. Jeśli\nwystępują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5.\nw Tabeli A.\n3. Fragmenty wypracowania nie na temat:\n w żaden sposób nienawiązujące do „główki” tematu, np.\n opis kampanii, która nie dotyczy ochrony środowiska.\nTakie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana\nna poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. Fragmenty te nie są uwzględniane\nw liczbie słów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności środków językowych.\n4. Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1-2 zdania), który mógłby zostać uznany\nza odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego łącznika,\nuznaje się go za fragment zgodny z tematem (C, D).\n5. Jeśli zdający realizuje jeden z elementów tematu we wstępie lub zakończeniu, to dany\nfragment pracy uznaje się za część rozwinięcia albo część wstępu/zakończenia. Ten sam\nfragment pracy nie może być realizacją elementu tematu oraz częścią wstępu/zakończenia.\n6. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest też wydzielenie wstępu/zakończenia\nz dłuższego fragmentu i uznanie tego za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentację\noceniamy na 0.\nelement 2.\n„główka”\nelement 1.\nPodsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi\nRozpatrując zgodność zakończenia z treścią pracy bierze się pod uwagę zgodność tej części\npracy z rozwinięciem wypracowania.\nElementy charakterystyczne dla formy\nAkceptujemy formalne i półformalne zwroty rozpoczynające list (np. Dear Editor; Dear\nSir/Madam; Dear Mr Watson) oraz zwroty kończące list (np. Yours faithfully; Best regards)\nSpójność i logika wypowiedzi\n2 p.\nwypowiedź zawiera najwyżej 2 usterki w spójności ORAZ/LUB logice na poziomie\nzdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu\n1 p.\nwypowiedź zawiera od 3 do 5 usterek w spójności ORAZ/LUB logice na poziomie\nzdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu\n0 p.\nwypowiedź zawiera 6 lub więcej usterek w spójności ORAZ/LUB logice na\npoziomie zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu\nJeśli w pracy występuje dłuższy niekomunikatywny fragment pracy (np. dłuższe zdanie lub\n2-3 krótkie zdania), przyznaje się 1 punkt; jeśli takich fragmentów jest więcej, przyznaje się\n0 punktów.\nW ocenie spójności bierze się pod uwagę, czy i w jakim stopniu tekst funkcjonuje jako całość\ndzięki jasnym powiązaniom (np. leksykalnym, gramatycznym) wewnątrz zdań oraz między\nzdaniami/akapitami tekstu.\nW ocenie logiki wypowiedzi bierze się pod uwagę, czy i w jakim stopniu wypowiedź jest\nklarowna (np. czy nie jest jedynie zbiorem przypadkowo zebranych myśli, czy wnioski\nwynikają logicznie z przesłanek).\nDodatkowe uwagi dotyczące spójności\n1. Zaburzenie spójności i/lub logiki może wynikać na przykład z:\n braku połączenia między częściami tekstu; odwoływanie się do czegoś, co nie jest\nwcześniej wspomniane\n nieuzasadnionego\nużycia\nczasowników\nw\nróżnych\nczasach\ngramatycznych\n(„przeskakiwania” z jednego czasu gramatycznego na inny)\n błędów językowych i/lub ortograficznych, które powodują, że odbiorca gubi się,\nczytając tekst\n poważnych zakłóceń komunikacji w tekście w wyniku błędów językowych\n braku logiki w tekście, np. przytoczenia argumentu, który jest sprzeczny z ogólnie\nprzyjętymi zasadami rozumowania. (jeśli nie ma w pracy żadnego uzasadnienia/\nkontekstu, który tłumaczyłby taką właśnie realizację danego podpunktu)\n2. Brak podziału na akapity nie prowadzi automatycznie do obniżenia punktacji za spójność\ni logikę wypowiedzi.\n3. Jeżeli w pracy nie są zaznaczone żadne błędy w spójności/logice, należy przyznać\n2 punkty w tym kryterium.\n4. Jako usterki w spójności/logice egzaminator oznacza te fragmenty, w których gubi się,\nczytając tekst. Błędy językowe i ortograficzne mogą powodować zaburzenie spójności\ni logiki, ale wiele zależy od kontekstu wypowiedzi. Ten sam błąd może w mniejszym lub\nwiększym stopniu zaburzać zrozumienie tekstu.\n5. Błędy logiczne mogą często wynikać z niewystarczającego kontekstu w treści pracy,\nbraku kluczowego elementu do uzasadnienia stwierdzenia, które samo w sobie jest\nsprzeczne z zasadami logiki.\n6. Słowa napisane po polsku lub w języku innym niż język egzaminu egzaminator zaznacza\njako błędy w spójności, jeśli w znacznym stopniu utrudniają zrozumienie komunikatu.\nJeśli komunikacja nie jest zaburzona, podkreśla je jedynie jako błędy językowe.\n7. Jeśli praca (lub jej obszerne fragmenty) jest w znacznej większości niespójna/\nniekomunikatywna/niezrozumiała dla odbiorcy, egzaminator może zaznaczyć całość\npracy (lub dany fragment) „pionową falą” na marginesie i nie podkreślać poszczególnych\nzaburzeń. Jednocześnie w takiej pracy oznacza się błędy językowe.\nZakres środków językowych\nW ocenie zakresu środków językowych bierze się pod uwagę zróżnicowanie i precyzję\nśrodków leksykalno-gramatycznych użytych w wypowiedzi.\n3 p.\n szeroki zakres środków językowych\n w pracy występują dość liczne fragmenty charakteryzujące się naturalnością\ni różnorodnością frazeologiczną oraz precyzją użytych środków językowych\n2 p.\n zadowalający zakres środków językowych\n w pracy występuje kilka fragmentów charakteryzujących się naturalnością\ni różnorodnością frazeologiczną oraz precyzją użytych środków językowych,\njednak w większości użyte są struktury o wysokim stopniu pospolitości\n1 p.\n ograniczony zakres środków językowych\n w pracy użyte są głównie struktury o wysokim stopniu pospolitości\n0 p.\n bardzo ograniczony zakres środków językowych\n w pracy użyte są wyłącznie struktury o wysokim stopniu pospolitości\nJeżeli w wypowiedzi występują rażące/liczne uchybienia w stosowności i/lub jednolitości\nstylu, wówczas liczbę punktów przyznanych za zakres środków językowych można obniżyć\no 1 punkt (maksymalnie do zera).\nPrzez „naturalność” rozumie się charakterystyczny dla danego języka sposób wyrażania\nznaczeń, natomiast przez „precyzyjne sformułowania” rozumie się wyrażanie myśli\nz wykorzystaniem słownictwa swoistego dla tematu i unikanie słów oraz struktur o wysokim\nstopniu pospolitości, takich jak miły, interesujący, fajny.\nPrzez „stosowność” stylu rozumie się dostosowanie przez zdającego środków językowych\ndo wybranej formy wypowiedzi, celowość zastosowanych konstrukcji składniowych\ni jednostek leksykalnych. Styl niestosowny to np. styl zbyt metaforyczny lub zbyt bliski\nstylowi potocznemu w odmianie mówionej. Przez „jednolitość” stylu rozumie się\nkonsekwentne posługiwanie się jednym, wybranym stylem. Mieszanie różnych stylów\nwypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne (tzn. czemuś służy). Styl uznaje\nsię za niejednolity, jeżeli zdający miesza bez uzasadnienia różne style wypowiedzi,\nnp. w tekście rozprawki występują fragmenty nazbyt potoczne, z wtrętami ze stylu\nurzędowego.\nZa zbyt nieformalny język i/lub personalne rozważanie problemu w rozprawce, zwłaszcza\ntypu „za i przeciw”, egzaminator odejmuje punkty w zakresie środków językowych\n(uchybienia w stylu).\nPoprawność środków językowych\nW ocenie poprawności środków językowych bierze się pod uwagę błędy gramatyczne,\nleksykalne, ortograficzne i interpunkcyjne. Punkty przyznaje się zgodnie z poniższą tabelą.\nPoprawność językowa\n(leksykalno-gramatyczna)\nPoprawność zapisu (ortograficzna, interpunkcyjna)\nnieliczne błędy zapisu\nliczne LUB bardzo liczne\nbłędy zapisu\nnieliczne błędy językowe\n3 p.\n2 p.\nliczne błędy językowe\n2 p.\n1 p.\nbardzo liczne błędy językowe\n1 p.\n0 p.\n1. W przypadku wątpliwości w sytuacjach granicznych o zakwalifikowaniu pracy do niższej\nlub wyższej kategorii punktowej decyduje „waga” błędów oraz ich wpływ na\nkomunikację.\n2. Błędy interpunkcyjne traktowane są jako mniej istotne niż błędy ortograficzne.\n3. W wypowiedziach zdających ze stwierdzoną dysleksją w przypadku bardzo licznych\nbłędów językowych, które nie zakłócają komunikacji lub sporadycznie zakłócają\nkomunikację, przyznaje się 1 punkt. Jeżeli błędy językowe są bardzo liczne i często\nzakłócają komunikację, przyznaje się 0 punktów.\nKwalifikowanie i oznaczanie błędów\nrodzaj błędu\nsposób oznaczania\nprzykład\nbłąd językowy (leksykalny,\ngramatyczny)\npodkreślenie linią prostą\nMarek lubić czekoladę.\nbłąd językowy spowodowany\nbrakiem wyrazu\nznak √ w miejscu brakującego\nwyrazu\nMarek √ czekoladę.\nbłąd ortograficzny\notoczenie słowa kołem\nSłońce gżeje.\nbłąd językowy i ortograficzny\nw jednym słowie\npodkreślenie linią prostą\ni otoczenie kołem\nSłońce gżać w lecie.\nbłędy w spójności / logice\npodkreślenie linią falistą\nZałożyłem kurtkę bo było\ngorąco.\nfragment odbiegający od\ntematu\notaczamy nawiasami\nkwadratowymi\nFragment odbiegający od\ntematu\nfragment niezgodny z tematem\notaczamy chmurką\nFragment niezgodny\nz tematem\nbłędy interpunkcyjne\notoczenie zbędnego znaku\nkółkiem\nznak √ w kółku w miejscu\nbrakującego znaku\nByło ciepło , i deszczowo.\nZrobiłem to√ ponieważ…\nBłędy ortograficzne zmieniające znaczenie wyrazu są traktowane jako błędy językowe\ni oznaczane poprzez podkreślenie wyrazu linią prostą.\nUsterki w spójności i logice występujące pomiędzy akapitami mogą być zaznaczane\n„pionową falą” na marginesie.\nUwagi dodatkowe\n1. Wypowiedź jest oceniana na 0 punktów we wszystkich kryteriach, jeżeli jest\n w całości nieczytelna (pod pracą zapisuje się „praca w całości nieczytelna”, a na karcie\nodpowiedzi zaznacza się 0 punktów w każdym kryterium) LUB\n całkowicie niezgodna z poleceniem (pod pracą zapisuje się „praca całkowicie\nniezgodna z poleceniem”, a na karcie odpowiedzi zaznacza się 0 punktów w każdym\nkryterium) LUB\n niekomunikatywna dla odbiorcy, np. w całości napisana fonetycznie (pod pracą\nzapisuje się „praca całkowicie niekomunikatywna”, a na karcie odpowiedzi zaznacza\nsię 0 punktów w każdym kryterium).\n2. Praca, która zawiera fragmenty odtworzone z podręcznika, zadania zawartego w arkuszu\negzaminacyjnym lub innego źródła, w tym internetowego, lub przepisane od innego\nzdającego, jest uznawana za niesamodzielną.\n3. Jeżeli praca zawiera fragmenty na zupełnie inny temat, wyuczone na pamięć lub\ncałkowicie nienawiązujące do polecenia, a jednocześnie zaburzające spójność i logikę\ntekstu, są one otaczane kołem i nie są brane pod uwagę przy liczeniu wyrazów i ocenie\nzakresu środków językowych i poprawności środków językowych.\n4. Jeżeli wypowiedź zawiera mniej niż 160 słów, przyznaje się 0 punktów za zakres\ni poprawność środków językowych. W takich pracach nie oznacza się błędów.\n5. Jeżeli za wypowiedź przyznano 0 punktów w kryterium zgodności z poleceniem,\nwe wszystkich pozostałych kryteriach przyznaje się 0 punktów.\n6. Jeżeli wypowiedź nie zawiera w ogóle rozwinięcia (np. zdający napisał tylko wstęp),\nprzyznaje się 0 punktów w każdym kryterium.\n7. Jeżeli za wypowiedź przyznano 1 punkt w kryterium zgodności z poleceniem,\nwe wszystkich pozostałych kryteriach można również przyznać maksymalnie po\n1 punkcie.","solution":"**7.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D** - *comes* (\"when it **comes** to Super Bowl commercials\").\n\n## Sposób 1 - analiza idiomu \"when it comes to\"\n\nWyrażenie: **\"when it comes to + Noun/V-ing\"** = jeśli chodzi o , kiedy mowa o\n\n> Tekst: \"Television advertisements are typically skipped, but **when it COMES to** Super Bowl commercials, that's not the case.\"\n\nSensu: kiedy mowa o reklamach Super Bowl, jest inaczej - ludzie ich NIE pomijają.\n\n**Idiom \"when it comes to\"** jest stałą konstrukcją gramatyczną - żadna inna forma nie pasuje semantycznie. To leksykalna kolokacja zerowa, NIE da się jej zastąpić innym czasownikiem ruchu.\n\n**Wniosek:** Tylko **comes** tworzy poprawny idiom → **D**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (adds):**\n- \"When it adds to \" - gramatycznie poprawne, ale ZUPEŁNIE inne znaczenie\n- \"Add to\" = dodawać do, zwiększać\n- Tu kontekst wymaga \"jeśli chodzi o\"\n\n**Opcja B (goes):**\n- \"When it goes to \" - nie istnieje taki idiom w tym znaczeniu\n- \"Go to\" = iść do (dosłownie)\n- Nieidiomatyczne\n\n**Opcja C (passes):**\n- \"When it passes to \" - nie istnieje taki idiom\n- \"Pass to\" = przekazać do\n- Nieidiomatyczne\n\n**Opcja D (comes):** ✓\n- \"When it COMES to\" = JEŚLI CHODZI O - stała kolokacja\n- W tym kontekście jedyna możliwa\n\n## Reference gramatyczny - idiom \"when it comes to\"\n\n> 📖 **\"When it comes to + Noun/V-ing\":**\n> Form: `when + it + comes + to + Noun/Gerund`\n> Sens: jeśli chodzi o, kiedy mowa o\n> Synonyms: as far as X is concerned, regarding X, in terms of X\n> Przykłady:\n> - `When it comes to cooking, she's the best.` = Jeśli chodzi o gotowanie, ona jest najlepsza.\n> - `When it comes to making decisions, I'm slow.` = Jeśli chodzi o podejmowanie decyzji, jestem powolny.\n\n> 📖 **Pułapka - \"come\" w 3 osobie sing.:**\n> Po \"it\" (subject = it) → **comes** (3rd person singular -s)\n> NIE: come, came, coming\n\n> 📖 **Kolokacje z \"come\":**\n> - `come to think of it` = jak się zastanowić\n> - `come to terms with` = pogodzić się z czymś\n> - `come up with` = wymyślić\n> - `come across` = natknąć się\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | adds | \"Add to\" = zwiększać, nie \"jeśli chodzi o\" | Uczeń tłumaczy dosłownie |\n| B | goes | \"Go to\" = iść do, nie idiom | Uczeń wybiera czasownik ruchu |\n| C | passes | \"Pass to\" = przekazać, niedopasowane | Uczeń odgaduje |\n| **D** | **comes** | **POPRAWNA - \"when it comes to\" idiom** | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"When it comes to\"** to JEDNA z najczęstszych kolokacji idiomatycznych w angielskim. Naucz się na pamięć - pojawia się w PR/PP.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Po \"when it comes to\" → **Noun** lub **V-ing** (gerund), NIE bezokolicznik. Przykład: \"when it comes to cooking\" (NIE: \"when it comes to cook\").\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Comes\" w 3. osobie liczby pojedynczej (po \"it\") MUSI mieć -s. To czysta gramatyka subject-verb agreement.\n\n**7.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *have become* (Present Perfect - \"Over the past decades ads **have become** an increasingly significant aspect\").\n\n## Sposób 1 - analiza sygnałów czasowych\n\nKluczowy sygnał: **\"Over the past decades\"** - od minionych dekad DO TERAZ.\n\n> Tekst: \"**Over the past decades** ads 7.2. an increasingly significant aspect of the event.\"\n\n**Sygnał \"over the past decades\"** = Present Perfect:\n- \"over\" + \"past\" = czas ciągnący się DO TERAZ\n- Czynność rozpoczęła się w przeszłości i trwa\n- TYPOWY sygnał Present Perfect\n\nForma Present Perfect: `have/has + V3` → \"have become\".\n\n**Wniosek:** \"Over the past decades\" + ongoing process → **A** (Present Perfect).\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (have become):** ✓\n- Present Perfect - pasuje do \"over the past decades\"\n- Czynność trwa od przeszłości do teraz\n- Forma: have + V3 (become)\n\n**Opcja B (had become):**\n- Past Perfect - wymaga punktu odniesienia W PRZESZŁOŚCI\n- Tu brak takiego punktu, fokus jest na TERAZ\n- BŁĄD: nie pasuje do \"past decades currently\"\n\n**Opcja C (are to become):**\n- \"Be to + V\" = mają stać się (przyszłe oficjalne plany)\n- Wymaga przyszłości, ale \"past decades\" sugeruje PRZESZŁOŚĆ → TERAZ\n- BŁĄD: zły kierunek czasowy\n\n**Opcja D (will have become):**\n- Future Perfect - wymaga punktu W PRZYSZŁOŚCI\n- Sygnały: \"by 2030\", \"by then\"\n- BŁĄD: tu sygnał jest PAST → NOW, nie FUTURE\n\n## Reference gramatyczny - Present Perfect z sygnałami\n\n> 📖 **Present Perfect:**\n> Form: `S + have/has + V3`\n> Użycie: czynność trwająca od przeszłości do teraz; doświadczenie życiowe; rezultat aktualny\n> Sygnały: for, since, over the past X, in the last X, lately, recently, just, already, yet, ever, never\n\n> 📖 **\"Over the past X years/decades/months\":**\n> Form: `over + the + past + period`\n> Sens: od ostatnich X (do teraz)\n> Synonym: in the last X, during the past X\n> Wymaga: Present Perfect lub Present Perfect Continuous\n\n> 📖 **\"Become\" - formy nieregularne:**\n> - V1: become\n> - V2 (past): became\n> - V3 (participle): become (SAMO słowo, NIE \"becomed\"!)\n> - Present Perfect: have/has become\n\n> 📖 **\"Be to + V\" (planowana przyszłość):**\n> Form: `be + to + V`\n> Sens: ma się stać, planowane jest\n> Przykład: `The president is to visit Poland.` = Prezydent ma odwiedzić Polskę.\n> NIE pasuje do retrospektywnego \"over the past decades\"\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **A** | **have become** | **POPRAWNA - Present Perfect** | - |\n| B | had become | Past Perfect wymaga punktu w przeszłości | Uczeń myli z prostym past |\n| C | are to become | Przyszłość planowana, niezgodna z past | Uczeń ignoruje \"past decades\" |\n| D | will have become | Future Perfect wymaga punktu w przyszłości | Uczeń myli kierunek czasowy |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Sygnał **\"over the past X\"** = ZAWSZE Present Perfect (lub Present Perfect Continuous, jeśli proces ciągły).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Forma **\"become\"** w Present Perfect: `have/has + BECOME` (nie \"becamed\", nie \"became\"). Ocena CKE bywa rygorystyczna co do nieregularne czasowniki.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka opcji B (Past Perfect): wymaga **drugiego** punktu w przeszłości (np. \"by 2000, they had become \"). Tu brak takiej struktury.\n\n**7.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *itself* (\"Sometimes they are discussed even more than the game **itself**\").\n\n## Sposób 1 - analiza emfatycznego zaimka zwrotnego\n\n> Tekst: \"Sometimes they [the ads] are discussed even more than the game 7.3. \"\n\nKontrast w zdaniu:\n- **Reklamy** (they) → omawiane\n- **Sam mecz** (the game itself) → kontrast - paradoksalnie mniej omawiany\n\nKluczowa konstrukcja: **\"the game itself\"** = sam mecz (emfatyczne wzmocnienie podmiotu).\n\n**Reflexive pronoun \"itself\"** używany jest do EMFATYCZNEGO podkreślenia rzeczownika nieosobowego (rzecz, idea, gra).\n\n**Wniosek:** \"the game itself\" = sam mecz (z podkreśleniem) → **C**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (by oneself):**\n- \"By oneself\" = sam (sam jeden, bez pomocy)\n- Wymaga osoby (\"He went by himself\")\n- Gra nie może być \"by herself/itself\" w tym znaczeniu\n- BŁĄD: nieosobowe + nielogiczne semantycznie\n\n**Opcja B (aside):**\n- \"Aside\" = na boku, oprócz\n- \"The game aside\" = pominąwszy mecz\n- Inne znaczenie - wykluczenie, nie podkreślenie\n- BŁĄD: zła konstrukcja\n\n**Opcja C (itself):** ✓\n- POPRAWNA: emfatyczny reflexive dla rzeczy/idei\n- \"the game itself\" = sam mecz (podkreślenie)\n- Pasuje do kontrastu reklamy vs mecz\n\n**Opcja D (for its sake):**\n- \"For its sake\" = dla jego (czegoś) dobra\n- \"For the game's sake\" = dla dobra meczu\n- Sens całkiem inny - nie pasuje\n- BŁĄD: nieidiomatyczne\n\n## Reference gramatyczny - emphatic reflexive pronouns\n\n> 📖 **Emphatic reflexive pronouns:**\n> Form: `Noun + reflexive pronoun (myself, yourself, himself, herself, itself, ourselves, yourselves, themselves)`\n> Sens: sam, sama, samo (emfatyczne)\n> Pozycja: po podmiocie lub na końcu zdania\n> Przykłady:\n> - `The president himself attended the meeting.` = Sam prezydent wziął udział.\n> - `The book itself is interesting, not just the cover.` = Sama książka jest interesująca.\n> - `I did it myself.` = Zrobiłem to sam.\n\n> 📖 **Reflexive vs emphatic użycie:**\n> - **Reflexive** (zwrotne - czynność wraca do podmiotu): `She hurt herself.` = zraniła SIEBIE\n> - **Emphatic** (emfatyczne - podkreślenie): `She did it herself.` = ZROBIŁA TO SAMA (osobiście)\n\n> 📖 **\"Itself\" - formy:**\n> - Singular neuter: it → itself\n> - Plural: they → themselves\n> - Z grą (the game = it): the game itself\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | by oneself | Wymaga osoby, nielogiczne dla \"game\" | Uczeń myli reflexive z \"alone\" |\n| B | aside | \"Aside\" = oprócz, nie podkreślenie | Uczeń odgaduje |\n| **C** | **itself** | **POPRAWNA - emphatic reflexive** | - |\n| D | for its sake | Nieidiomatyczne w tym kontekście | Uczeń tłumaczy dosłownie |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **Reflexive pronouns** mają DWA użycia: 1) zwrotne (She hurt herself), 2) emfatyczne (She herself did it). Tu mamy emphatic.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Dla rzeczowników rodzaju nijakiego (rzeczy, abstrakty) → **itself**. Klucz: \"the game\" → it → itself.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka A: \"by oneself\" wymaga zaimka osobowego (himself, herself). Nieosobowe \"the game\" wymaga \"itself\".\n\n**7.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D** - *As for* (\"**As for** the answers, one of the most popular commercials \").\n\n## Sposób 1 - analiza wprowadzenia tematu\n\n> Tekst: \"Which commercials cost the most to make? Which ones were surprisingly cheap? These are the two most frequently asked questions. **7.4. the answers**, one of the most popular commercials was a Doritos tortilla chips advert which cost only about $500 to make.\"\n\nStruktura zdania:\n- Wcześniej padły **dwa pytania** (które reklamy były drogie / tanie)\n- Teraz autor **przechodzi do ODPOWIEDZI** na te pytania\n- Wymaga zwrotu: \"jeśli chodzi o odpowiedzi\"\n\n**\"As for + Noun\"** = jeśli chodzi o (przechodząc do innego aspektu).\n\n**Wniosek:** Autor wprowadza temat odpowiedzi → **D** (As for).\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (If only):**\n- \"If only\" = gdyby tylko (życzenie nierealne)\n- Wymaga clausu z conditional: \"If only I knew \"\n- BŁĄD: gramatycznie i semantycznie niezgodne\n\n**Opcja B (The more):**\n- \"The more X, the more Y\" = im więcej tym więcej\n- Wymaga DWÓCH klauzul porównawczych\n- BŁĄD: brak drugiej części \"the more\"\n\n**Opcja C (Due to):**\n- \"Due to + Noun\" = z powodu (przyczyna)\n- Sens: \"Z powodu odpowiedzi \" - nielogiczne\n- BŁĄD: niedopasowane semantycznie\n\n**Opcja D (As for):** ✓\n- \"As for + Noun\" = jeśli chodzi o (przechodząc do tematu)\n- Wprowadza nowy aspekt rozważań\n- Idealnie pasuje: \"As for the answers, one was a Doritos advert\"\n\n## Reference gramatyczny - discourse markers / topic shift\n\n> 📖 **\"As for + Noun\":**\n> Form: `As for + Noun + clause`\n> Sens: jeśli chodzi o, co do, jeżeli chodzi o\n> Synonyms: regarding, concerning, in terms of, as far as X is concerned\n> Funkcja: wprowadzenie nowego aspektu/tematu\n> Przykład: `As for John, he's still in London.` = Jeśli chodzi o Johna, wciąż jest w Londynie.\n\n> 📖 **\"If only\" (counterfactual wish):**\n> Form: `If only + S + past simple/past perfect/would`\n> Sens: gdyby tylko (życzenie nierealne)\n> Przykład: `If only I had more time.` = Gdybym tylko miał więcej czasu.\n> Wymaga: pełnej klauzuli, nie noun phrase\n\n> 📖 **\"The more X, the more Y\" (correlative):**\n> Form: `The + comparative, the + comparative`\n> Sens: im tym\n> Przykład: `The more you read, the more you learn.`\n> Wymaga: DWÓCH klauzul z comparative\n\n> 📖 **\"Due to + Noun\" (cause):**\n> Form: `Due to + Noun`\n> Sens: z powodu (przyczyna)\n> Synonym: because of, owing to\n> NIE używaj z czasownikiem (\"due to be\" = inne znaczenie)\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | If only | Wymaga clausu z conditional, nie noun | Uczeń tłumaczy dosłownie \"jeśli tylko\" |\n| B | The more | Wymaga drugiego \"the more\" w zdaniu | Uczeń wybiera comparative |\n| C | Due to | \"Z powodu odpowiedzi\" nielogiczne | Uczeń myli z preposition causal |\n| **D** | **As for** | **POPRAWNA - topic shift marker** | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"As for\"** to klasyczny dyskursywny marker zmiany tematu (jak \"regarding\", \"concerning\"). Naucz się na pamięć - często testowane.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"If only\" + noun** = niepoprawne. Wymaga conditional clausu (\"If only she WERE here\").\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka B: \"The more\" jako początek correlative ma sens TYLKO z drugim \"the more\" w zdaniu. Brak drugiego = błąd.","image":"img/jezyk-angielski-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/8","paper_id":"jezyk-angielski-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"8","points":4,"ptype":"open","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8. (0-4)\nPrzeczytaj tekst. Uzupełnij każdą lukę (8.1.-8.4.) jednym wyrazem, tak aby powstał\nspójny i logiczny tekst. Wymagana jest pełna poprawność gramatyczna i ortograficzna\nwpisywanych wyrazów.\nTHE NEWSPAPER OF TOMORROW\nShould we think of the newspaper as an everlasting institution? It might seem that\nthe newspaper was born many generations ago and, 8.1. very recently, had\nno competition. Of course this is not true. In the 1920s, it was the invention of the radio\n8.2. was supposed to kill the newspaper. Then it was TV news and\nthe Internet. The newspaper has evolved and adapted. One of the examples of such changes is\nthe disappearance of the evening edition newspaper due to TV news.\nVisions of what newspapers might 8.3. like in the future varied throughout\nthe 20th century. In the 21st century they’ve taken the form of a multimedia product that lives\non your tablet. One thing is certain - newspapers will continue to evolve for many decades\n8.4. come, becoming more and more technologically advanced.\nadapted from www.blogs.smithsonianmag.com","answer":null,"answer_text":"8. Słowa zapisane przy użyciu skrótów, np. 4U, bfr sql, należy oznaczyć jako błędy\nortograficzne.","solution":"**8.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**until** - \"and, **until** very recently, had no competition\".\n\nAkceptowane warianty: **until**, **till** (mniej formalne).\n\n## Sposób 1 - analiza zdania i kontekstu czasowego\n\n> Tekst: \"It might seem that the newspaper was born many generations ago and, **8.1. very recently**, had no competition. Of course this is not true. In the 1920s, it was the invention of the radio \"\n\nLogika zdania:\n- Gazeta powstała wiele pokoleń temu\n- **DO BARDZO NIEDAWNA** nie miała konkurencji\n- Sygnał czasowy: **\"very recently\"** = do bardzo niedawna\n\nPotrzebujemy preposition oznaczający **\"aż do\"** punktu czasowego - to **until** (lub mniej formalne **till**).\n\nKonstrukcja: **\"until + Adverb\"** lub **\"until + Noun/clause\"**.\n\n**Wniosek:** \"Until very recently\" = do bardzo niedawna → **until**.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna \"until\" vs alternatywy\n\n**\"Until\"** (= till):\n- Sens: aż do (punktu w czasie)\n- Łączy się z: punktem czasowym, adverbem, clauseem\n- Przykład: `until yesterday`, `until very recently`, `until you arrive`\n\n**Możliwe alternatywy (dlaczego BŁĘDNE):**\n\n- **\"by\"** = do (terminu): \"By very recently\" - niepoprawne, by używa się z PRZYSZŁYM terminem\n- **\"in\"** = w: \"In very recently\" - niegramatyczne\n- **\"since\"** = od: \"Since very recently\" - błędne znaczenie (od TERAZ wstecz, nie aż do)\n- **\"for\"** = przez: niepoprawne ze stałym punktem\n- **\"before\"** = przed: \"Before very recently\" - nielogiczne kontekstowo\n\n## Reference gramatyczny - \"until\" prepositions of time\n\n> 📖 **\"Until\" / \"Till\" (preposition of time):**\n> Form: `until + Noun/Adverb/clause`\n> Sens: aż do (punktu czasowego)\n> Synonyms: till (informal), up to\n> Antonym: from (od)\n> Przykłady:\n> - `until 5 PM` = do 17:00\n> - `until very recently` = do bardzo niedawna\n> - `until I arrive` = dopóki nie przyjadę\n\n> 📖 **\"Until\" vs \"By\":**\n> - **Until** = ciągłość AŻ DO punktu: \"I worked until 5 PM\" (pracowałem do 17:00, nieprzerwanie)\n> - **By** = TERMIN OSTATECZNY: \"Finish by 5 PM\" (skończ DO 17:00 - najpóźniej)\n\n> 📖 **Pozycja w zdaniu:**\n> Może być na początku zdania lub wewnątrz: \"Until recently, we didn't know\" = \"We didn't know until recently\".\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Spelling: **until** (1×t, NIE \"untill\"), **till** (2×l, NIE \"til\"). CKE odejmuje punkt za błąd ortograficzny.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka: \"by\" vs \"until\". By = termin (skończ DO), until = ciągłość (trwało DO). Tu kontekst wymaga ciągłości.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Konstrukcja **\"until + Adverb\"** jest częsta: \"until recently\", \"until now\", \"until then\". Warto zapamiętać.\n\n**8.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**that** - \"it was the invention of the radio **that** was supposed to kill the newspaper\".\n\nAkceptowane warianty: **that**, **which**.\n\n## Sposób 1 - analiza konstrukcji cleft sentence\n\n> Tekst: \"In the 1920s, **it was** the invention of the radio **8.2. was supposed to kill the newspaper**.\"\n\nKonstrukcja: **cleft sentence (zdanie rozszczepione)** typu \"It was X that Y\":\n- **\"It was X\"** = uwypuklenie X\n- **\"that Y\"** = reszta informacji\n- Funkcja: emfaza, podkreślenie konkretnego elementu\n\nWzór: **It + was/is + emphasized element + that/who + clause**.\n\nNiezbędny element: **that** (lub **which**, ale **that** standardowo).\n\n**Wniosek:** Cleft sentence wymaga **that** (lub **which**) jako łącznika → **that**.\n\n## Sposób 2 - analiza alternatywnych spójników\n\n**\"That\"** ✓ - standardowy w cleft sentences\n**\"Which\"** ✓ - alternatywa dla rzeczy (akceptowane)\n**\"Who\"** ✗ - tylko dla osób (\"the invention\" to rzecz)\n**\"What\"** ✗ - niegramatyczne w cleft (wymagałoby przestawienia)\n**\"Where\"** ✗ - odnosi się do miejsca\n\n## Reference gramatyczny - cleft sentences\n\n> 📖 **Cleft sentence \"It is/was X that Y\":**\n> Form: `It + be + emphasized element + that/who + clause`\n> Funkcja: emfatyczne uwypuklenie elementu\n> Przykłady:\n> - `It was John who broke the vase.` = To Jan stłukł wazę.\n> - `It was yesterday that I met him.` = To wczoraj go spotkałem.\n> - `It is the invention that changed everything.` = To wynalazek zmienił wszystko.\n\n> 📖 **\"That\" vs \"Which\" w cleft:**\n> - **That** = standardowy w cleft sentences (preferowany)\n> - **Which** = akceptowane dla rzeczy (the invention)\n> - **Who** = dla osób\n\n> 📖 **Cleft vs normal sentence:**\n> Normal: \"The radio was supposed to kill the newspaper.\"\n> Cleft: \"It was the radio THAT was supposed to kill the newspaper.\"\n> Cleft wzmacnia: TO BYŁO RADIO (nie coś innego)\n\n> 📖 **Past Simple + Passive (\"was supposed\"):**\n> Form: `was/were + supposed + to + V`\n> Sens: miało coś zrobić (oczekiwano że to zrobi)\n> Implikuje: oczekiwanie się NIE spełniło\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **Cleft sentence** = klasyczna konstrukcja maturalna PR. Schemat: \"It + be + X + that/who + clause\". Naucz się.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"That\" jest najbezpieczniejszy w cleft. \"Which\" akceptowane dla rzeczy. \"Who\" TYLKO dla osób.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Cleft to emfaza - w odpowiedzi BEZ cleft sens jest taki sam, ale BEZ podkreślenia. Klucz: użycie cleft sygnalizuje EMOCJĘ/WAŻNOŚĆ elementu.\n\n**8.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**look** - \"Visions of what newspapers might **look** like in the future\".\n\n## Sposób 1 - analiza idiomatic phrase \"look like\"\n\n> Tekst: \"Visions of what newspapers might **8.3. ** like in the future varied throughout the 20th century.\"\n\nKonstrukcja: **\"what X looks like\"** = jak X wygląda.\n\nWzór: **modal + look + like** = wygląda jak\n\nW pytaniu pośrednim:\n- Direct Q: \"What might newspapers look like?\"\n- Indirect: \"Visions of what newspapers might LOOK like\"\n\n**Wniosek:** Po modal verb \"might\" potrzebny bezokolicznik **look** (modal + bare infinitive) → **look**.\n\n## Sposób 2 - analiza alternatyw\n\n**\"Look\"** ✓ - \"look like\" = wyglądać jak (standardowe)\n**\"Be\"** ✗ - \"be like\" istnieje, ale tu kontekst wymaga WIZUALNEGO opisu\n**\"Seem\"** ✗ - \"seem like\" istnieje, ale wymaga PRZYMIOTNIKA, nie noun phrase\n**\"Sound\"** ✗ - \"sound like\" wymaga elementu dźwiękowego, nie wizualnego\n**\"Feel\"** ✗ - \"feel like\" wymaga sensorycznego elementu\n\nPrzewidywanie wyglądu (visual prediction) gazety → **look like**.\n\n## Reference gramatyczny - \"look like\" + modal verbs\n\n> 📖 **\"Look like + Noun\":**\n> Form: `S + look + like + Noun`\n> Sens: wyglądać jak\n> Przykład: `She looks like her mother.` = Wygląda jak matka.\n> NIE używaj z przymiotnikiem: \"She looks beautiful\" (NIE: \"She looks like beautiful\")\n\n> 📖 **\"What does X look like?\":**\n> Direct: \"What does the room look like?\" = Jak wygląda pokój?\n> Indirect: \"I wonder what the room looks like.\" = Zastanawiam się, jak wygląda pokój.\n\n> 📖 **Modal + bare infinitive:**\n> Form: `modal verb (might, could, would, must, etc.) + V (bezokolicznik)`\n> Po modalu BEZ \"to\": might GO, could SEE, must BE\n> NIE: \"might to go\", \"could to see\"\n> Tu: \"might LOOK\" (NIE \"might looking\", NIE \"might to look\")\n\n> 📖 **Różnica look / look like:**\n> - **Look + Adj**: \"She looks tired.\" = Wygląda na zmęczoną.\n> - **Look like + Noun**: \"She looks like a model.\" = Wygląda jak modelka.\n> - **Look as if + clause**: \"She looks as if she's crying.\" = Wygląda, jakby płakała.\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Po modal verb (might) → **bare infinitive** (look). NIE: \"might looks\", \"might looking\", \"might to look\". Ocena CKE bywa rygorystyczna.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Look like\"** wymaga noun po \"like\". Tu \"in the future\" działa jako przesunięcie czasowe - pytanie wizualne.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka: \"be\" też mogłoby pasować gramatycznie (\"what might newspapers be like\"), ale klucz CKE preferuje \"look\" bo kontekst wizualny (newspaper of TOMORROW = wygląd). \"Look like\" jest najbardziej standardowe.\n\n**8.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**to** - \"newspapers will continue to evolve for many decades **to** come\".\n\n## Sposób 1 - analiza idiomu \"for X to come\"\n\n> Tekst: \"newspapers will continue to evolve for many decades **8.4. ** come, becoming more and more technologically advanced.\"\n\nIdiom: **\"for [period] to come\"** = przez [okres] nadchodzący/w przyszłości.\n\nWzór: **for + period + to + come** = przez następne X (w przyszłości).\n\nPrzykłady:\n- `for years to come` = przez lata nadchodzące\n- `for many decades to come` = przez wiele nadchodzących dekad\n- `for generations to come` = przez następne pokolenia\n\n**Wniosek:** Stała fraza \"to come\" wymaga **to** → **to**.\n\n## Sposób 2 - analiza struktury\n\n**\"For X to come\"** to constraint frazy idiomatycznej:\n- **For** = przez (czas trwania)\n- **X** = okres (years, decades, generations, weeks)\n- **To come** = nadchodzący (infinitive używany jako modifier)\n\n**Możliwe alternatywy (BŁĘDNE):**\n\n- **\"will\"** = błędne, redundantne (już mamy \"will continue\")\n- **\"have\"** = niegramatyczne (\"have come\" jako PP wymagałoby auxiliary)\n- **\"yet\"** = błędne semantycznie (\"decades yet come\" - nielogiczne)\n- **\"still\"** = błędne (\"still come\" - niegramatyczne)\n- **\"are\"** = błędne (\"decades are come\" - niepoprawna struktura)\n\nTylko **to** tworzy poprawną idiomatic phrase.\n\n## Reference gramatyczny - \"to come\" idiom + infinitive modifier\n\n> 📖 **\"For [period] to come\" (idiom):**\n> Form: `for + period + to + come`\n> Sens: przez [okres] w przyszłości\n> Pozycja: zwykle na końcu zdania lub po main clause\n> Przykłady:\n> - `This music will be popular for years to come.` = Ta muzyka będzie popularna przez lata.\n> - `We'll remember this day for generations to come.` = Zapamiętamy ten dzień przez pokolenia.\n\n> 📖 **Infinitive of purpose / modifier:**\n> Form: `to + V` jako modifier rzeczownika\n> Sens: do/dla\n> Przykład: `decades TO come` = nadchodzące dekady (decades that are to come)\n\n> 📖 **\"Continue to + V\":**\n> Form: `continue + to + V` lub `continue + V-ing`\n> Sens: nadal coś robić, kontynuować\n> Obie formy poprawne: \"continue to evolve\" = \"continue evolving\"\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"For X to come\"** to bardzo popularny idiom - naucz się na pamięć. Często testowane w PR.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Nie myl z **\"come to\"** (= przybywać do). \"To come\" jako modifier znaczy \"nadchodzący\", nie \"przyjść do\".\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka: forma \"to\" wydaje się trywialna, ale klucz CKE może odjąć punkt za pomyłkę. Sprawdź czy idiomu nie zakłóca redundancja z \"will\".","image":"img/jezyk-angielski-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/9","paper_id":"jezyk-angielski-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"9","points":4,"ptype":"open","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9. (0-4)\nUzupełnij zdania 9.1.-9.4., wykorzystując podane w nawiasach wyrazy w odpowiedniej\nformie. Nie należy zmieniać kolejności podanych wyrazów, trzeba natomiast - jeżeli jest\nto konieczne - dodać inne wyrazy, tak aby otrzymać logiczne i gramatycznie poprawne\nzdania. Wymagana jest pełna poprawność ortograficzna wpisywanych fragmentów.\nUwaga: w każdą lukę możesz wpisać maksymalnie pięć wyrazów, wliczając w to wyrazy\njuż podane.\n9.1. When I was a lecturer at university, I (use / speak / public)\nat least three times a week,\nbut since I retired it has happened only occasionally.\n9.2. I have to write down this limerick. I won’t manage (learn / it / heart)\nin five minutes.\n9.3. The manager’s sarcastic comments (prevent / I / express)\nmy opinion at the last meeting.\n9.4. If I knew how to ski, I (go / ski)\nwith a group of friends last weekend.\nMJA-1R","answer":null,"answer_text":"9. W ocenie poprawności środków językowych w wypowiedziach zdających ze stwierdzoną\ndysleksją nie bierze się pod uwagę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych. Błąd\nortograficzny zmieniający znaczenie wyrazu w pracy zdającego z opinią o dysleksji to\nbłąd językowy. Jest on brany pod uwagę w ocenie poprawności językowej.\nZasady te obowiązują również w ocenie prac zdających z dysgrafią, dysortografią, afazją,\nz zaburzeniami komunikacji językowej, a także prac zdających, którzy korzystali\nz pomocy nauczyciela wspomagającego oraz prac pisanych na komputerze.","solution":"**9.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**used to speak in public**\n\n## Sposób 1 - analiza wyrazów do wykorzystania + kontekst\n\nWyrazy w nawiasach: **use / speak / public**\n\nKontekst zdania:\n> \"When I was a lecturer at university, I at least three times a week, but since I retired it has happened only occasionally.\"\n\nLogika:\n- **\"When I was a lecturer\"** = przeszłość (już nie jest wykładowcą)\n- **\"At least three times a week\"** = regularność, częstotliwość (nawyk)\n- **\"Since I retired it has happened only occasionally\"** = teraz rzadko\n\nKontrast: w przeszłości → CZĘSTO (nawyk); teraz → rzadko. Klasyczne użycie **\"used to + V\"** = przeszłe nawyki, które już nie istnieją.\n\nKonstrukcja:\n- `used to` (przeszły nawyk) + `speak in public` (V + collocation)\n\n**Wynik:** **used to speak in public** (4 słowa, mieści się w limicie 5).\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna \"used to\" vs alternatywy\n\n**\"Used to + V\"** (przeszłe nawyki):\n- Form: `used to + bare infinitive`\n- Sens: kiedyś robiłem (już nie)\n- Tylko PRZESZŁOŚĆ\n- Przykład: `I used to smoke.` = Kiedyś paliłem (już nie).\n\n**Alternatywy (BŁĘDNE):**\n- **\"would speak\"** = past habitual, ale mniej naturalny w pierwszej osobie z nawykami\n- **\"spoke\"** = Past Simple, brakuje aspektu nawyku\n- **\"was used to speaking\"** = przyzwyczajony do (state of mind, nie nawyk)\n- **\"got used to speaking\"** = przyzwyczajał się (proces) - błędne znaczenie\n\nKluczowa różnica:\n- **used to V** (przeszły nawyk): `I used to smoke.`\n- **be used to V-ing** (przyzwyczajony): `I am used to smoking.`\n- **get used to V-ing** (przyzwyczajać się): `I'm getting used to smoking.`\n\n**Kolokacja \"speak in public\"**:\n- Stała fraza: \"public speaking\" = wystąpienia publiczne\n- Verb form: \"speak in public\" lub \"speak publicly\"\n- Wymaga \"in\" przed \"public\"\n\n## Reference gramatyczny - \"used to\" + collocations\n\n> 📖 **\"Used to + V\" (past habit):**\n> Form: `S + used to + V (bare infinitive)`\n> Sens: kiedyś robiłem (już nie)\n> Negacja: `didn't use to + V`\n> Pytanie: `Did you use to + V?`\n> NIE: \"I used to V-ing\" (nie gerund!)\n\n> 📖 **\"Speak in public\" (collocation):**\n> Form: `speak + in + public`\n> Sens: przemawiać publicznie, wystąpienia publiczne\n> Synonyms: address an audience, give a speech, deliver a lecture\n> Pułapka: NIE \"speak publicly\" (akceptowane, ale mniej idiomatyczne)\n\n> 📖 **Vocabulary lecturing:**\n> - `lecturer` = wykładowca\n> - `to give a lecture` = wygłosić wykład\n> - `to speak in public / public speaking` = wystąpienia publiczne\n> - `to address an audience` = przemówić do publiczności\n> - `to retire` = przejść na emeryturę\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Used to + V\"** wymaga bezokolicznika (V), NIE gerund. Klasyczna pułapka: \"used to speaking\" jest BŁĘDNE.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Rozróżnij **3 konstrukcje**:\n> - **used to V** (przeszły nawyk): I used to play tennis.\n> - **be used to V-ing** (przyzwyczajony): I'm used to playing tennis.\n> - **get used to V-ing** (przyzwyczajać się): I'm getting used to playing tennis.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Kolokacja **\"speak IN public\"** - wymagana preposition \"in\". Bez niej: błąd ortograficzny/gramatyczny.\n\n**9.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**to learn it by heart**\n\n## Sposób 1 - analiza struktury \"manage to V\" + idiom \"by heart\"\n\nWyrazy w nawiasach: **learn / it / heart**\n\nKontekst zdania:\n> \"I have to write down this limerick. I won't manage in five minutes.\"\n\nLogika:\n- **\"Write down\"** = zapisać (nie chcę uczyć się na pamięć)\n- **\"Won't manage\"** = nie dam rady\n- Potrzebuję: \"nauczyć się na pamięć\" - czyli **learn by heart**\n- Po \"manage\" → **TO + V** (manage to + infinitive)\n\nKonstrukcja:\n- `manage to + V` = dawać radę zrobić coś\n- `learn by heart` = nauczyć się na pamięć (idiom)\n- `it` = the limerick (zaimek)\n\n**Wynik:** **to learn it by heart** (5 słów, mieści się w limicie).\n\n## Sposób 2 - analiza idiomu \"learn by heart\"\n\n**\"Learn by heart\"** = nauczyć się na pamięć (idiom).\n- Form: `learn + Object + by heart`\n- Sens: zapamiętać dosłownie\n- Synonyms: memorise, commit to memory\n\nPrzykłady:\n- `Learn the poem by heart.` = Naucz się wiersza na pamięć.\n- `She knows it by heart.` = Zna to na pamięć.\n\n**Pozycja zaimka:** \"learn IT by heart\" (NIE: \"learn by heart it\" - nieidiomatyczne dla zaimków).\n\n**\"Manage to + V\":**\n- Form: `manage + to + V`\n- Sens: dać radę (z trudem)\n- Po \"manage\" ZAWSZE infinitive z \"to\"\n- Negacja: \"won't manage to V\" lub \"didn't manage to V\"\n\n## Reference gramatyczny - \"manage to V\" + idiom \"by heart\"\n\n> 📖 **\"Manage to + V\":**\n> Form: `manage + to + V`\n> Sens: zdołać, dać radę\n> Implikuje wysiłek / trudność\n> Przykład: `I managed to finish on time.` = Zdołałem skończyć na czas.\n> Pozytyw: managed to V (got it done despite difficulty)\n> Negacja: didn't manage to V (couldn't despite trying)\n\n> 📖 **\"Learn by heart\" (idiom):**\n> Form: `learn + Object + by heart`\n> Sens: nauczyć się na pamięć\n> Synonyms: memorise, commit to memory, learn by rote\n> Pozycja zaimka: \"learn IT by heart\" (zaimek przed \"by heart\")\n> Pozycja rzeczownika: \"learn the poem by heart\" lub \"learn by heart the long poem\" (dla długich obiektów)\n\n> 📖 **Idiomy z \"heart\":**\n> - `by heart` = na pamięć\n> - `to know sth by heart` = znać na pamięć\n> - `to learn sth by heart` = nauczyć się na pamięć\n> - `to take to heart` = wziąć sobie do serca\n> - `to break sb's heart` = złamać komuś serce\n\n> 📖 **Pułapka - pozycja \"it\" w idiomach:**\n> Zaimki (it, them, him) zawsze PRZED przyimkiem w phrasal/idiomatic:\n> - `look it up` (NIE \"look up it\")\n> - `pick it up` (NIE \"pick up it\")\n> - `learn it by heart` (NIE \"learn by heart it\")\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Po **\"manage\"** zawsze **TO + V** (infinitive z to). NIE: \"manage learning\", \"manage learn\".\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Idiom **\"by heart\"** (NIE \"from heart\", \"in heart\", \"with heart\"). Ocena CKE bywa rygorystyczna co do preposition.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pozycja zaimka **\"it\"**: między czasownikiem a idiom: \"learn IT by heart\" (NIE \"learn by heart it\"). Klasyczna pułapka.\n\n**9.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**prevented me from expressing**\n\n## Sposób 1 - analiza struktury \"prevent sb from V-ing\"\n\nWyrazy w nawiasach: **prevent / I / express**\n\nKontekst zdania:\n> \"The manager's sarcastic comments my opinion at the last meeting.\"\n\nLogika:\n- **\"The manager's sarcastic comments\"** = podmiot\n- **\"My opinion\"** = dopełnienie wyrażania (express my opinion)\n- **\"At the last meeting\"** = past simple - przeszłość zakończona\n\nKonstrukcja: **\"prevent sb from V-ing\"** = powstrzymać kogoś od zrobienia czegoś.\n\nForma:\n- `prevent + Object pronoun + from + V-ing`\n- `prevented` (Past Simple, bo \"at the last meeting\")\n- `me` (Object pronoun zamiast \"I\")\n- `from expressing` (preposition + gerund)\n\n**Wynik:** **prevented me from expressing** (4 słowa, mieści się w limicie 5).\n\n## Sposób 2 - analiza form: prevent / I → me / express → expressing\n\n**\"Prevent\":**\n- Past Simple: prevented (bo \"at the last meeting\" = past)\n- Konstrukcja: prevent sb FROM doing\n\n**\"I\" → \"me\":**\n- Po czasowniku \"prevent\" potrzebny **object pronoun**\n- I (subject) → me (object)\n- Pułapka: nie używaj \"I\" - to gramatyczny błąd\n\n**\"Express\" → \"expressing\":**\n- Po przyimku \"from\" zawsze **gerund (V-ing)**\n- express → expressing (dodaj -ing)\n- NIE: \"from express\", \"from to express\", \"to express\"\n\n## Reference gramatyczny - \"prevent sb from V-ing\"\n\n> 📖 **\"Prevent sb from V-ing\":**\n> Form: `prevent + Object + from + V-ing`\n> Sens: powstrzymać kogoś przed zrobieniem czegoś\n> Synonyms: stop sb from V-ing, keep sb from V-ing\n> Przykład: `He prevented me from leaving.` = Powstrzymał mnie od wyjścia.\n> Pułapka: ZAWSZE \"from + V-ing\", NIE \"to + V\"\n\n> 📖 **Czasowniki z \"from + V-ing\":**\n> - prevent sb from V-ing (powstrzymać)\n> - stop sb from V-ing (zatrzymać)\n> - keep sb from V-ing (powstrzymać)\n> - discourage sb from V-ing (zniechęcić)\n> - prohibit sb from V-ing (zakazać)\n> - ban sb from V-ing (zakazać)\n\n> 📖 **Object pronouns:**\n> | Subject | Object |\n> |---------|--------|\n> | I | me |\n> | you | you |\n> | he | him |\n> | she | her |\n> | it | it |\n> | we | us |\n> | they | them |\n\n> 📖 **Gerund po prepositions:**\n> Po WSZYSTKICH przyimkach (in, on, at, from, of, about, by, etc.) → gerund (V-ing).\n> Przykład: `interested IN learning`, `keen ON sports`, `accused OF stealing`, `prevented FROM working`.\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Prevent sb FROM V-ing\"** - preposition **from** + **gerund**. NIE: \"prevent sb TO V\". Klasyczna pułapka.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"I\" → \"me\"** w pozycji dopełnienia. CKE odejmuje punkt za zły zaimek (subject vs object).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"At the last meeting\"** = wskaźnik Past Simple. Czasownik prevent → \"prevented\" (-ed). Spelling: 1×l, 1×t, 1×e.\n\n**9.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**would have gone skiing**\n\n## Sposób 1 - analiza Mixed Conditional\n\nWyrazy w nawiasach: **go / ski**\n\nKontekst zdania:\n> \"If I **knew** how to ski, I with a group of friends **last weekend**.\"\n\nLogika:\n- **\"If I knew\"** = Past Simple (Second Conditional) - TERAZ nierealny stan: nie umiem jeździć\n- **\"Last weekend\"** = punkt w PRZESZŁOŚCI\n\nKolizja czasów: warunek o STANIE TERAŹNIEJSZYM (umiejętność) → skutek W PRZESZŁOŚCI (zeszły weekend).\n\nTo jest **MIXED CONDITIONAL** (3rd → 2nd reverse): warunek TERAŹNIEJSZY → skutek w PRZESZŁOŚCI.\n\nKonstrukcja:\n- If clause: `Past Simple` (knew - stan trwały, dotyczy teraz)\n- Main clause: `would have + V3` (skutek w przeszłości)\n\n**Wynik:** Po \"I\" potrzebujemy **would have gone**, a po nim **skiing** (kolokacja \"go + V-ing\").\n\n**\"would have gone skiing\"** (4 słowa, mieści się w limicie 5).\n\n## Sposób 2 - analiza kolokacji \"go skiing\"\n\n**\"Go + V-ing\"** (kolokacja dla aktywności):\n- go skiing = jeździć na nartach\n- go swimming = pływać\n- go shopping = chodzić na zakupy\n- go fishing = wędkować\n- go camping = obozować\n- go dancing = tańczyć\n\nForm: `go + V-ing` (NIE: \"go to ski\", \"go ski\")\n\nKonstrukcja w 9.4:\n- `would have` (modal perfect)\n- `gone` (V3 od go)\n- `skiing` (gerund kolokacji)\n\n## Reference gramatyczny - Mixed Conditional + go V-ing\n\n> 📖 **Mixed Conditional (Type 2/3):**\n> Form: `If + Past Simple (present unreal state), would have + V3 (past unreal result)`\n> Sens: gdybym TERAZ był/umiał X, ZROBIŁBYM Y W PRZESZŁOŚCI\n> Przykład: `If I knew French, I would have understood the lecture yesterday.`\n> = Gdybym znał francuski (stan trwały), zrozumiałbym wczorajszy wykład (przeszłość).\n\n> 📖 **Standard conditionals:**\n> - **0th:** If + PS, PS (zero conditional - prawdy ogólne)\n> - **1st:** If + PS, will + V (prawdopodobne w przyszłości)\n> - **2nd:** If + Past Simple, would + V (nierealne TERAZ)\n> - **3rd:** If + Past Perfect, would have + V3 (nierealne w PRZESZŁOŚCI)\n> - **Mixed (2/3):** If + Past Simple, would have V3 (stan teraz → skutek w przeszłości)\n> - **Mixed (3/2):** If + Past Perfect, would V (warunek w przeszłości → skutek teraz)\n\n> 📖 **\"Go + V-ing\" (sport/aktywność):**\n> Form: `go + V-ing`\n> Sens: pójść / jechać robić aktywność\n> Lista najczęstszych: skiing, swimming, fishing, shopping, dancing, hiking, jogging, surfing, climbing\n> NIE: \"go to ski\", \"go ski\"\n\n> 📖 **\"Would have + V3\" (past unreal):**\n> Form: `would + have + V3`\n> Sens: byłbym zrobił (nierealne w przeszłości)\n> Skutek nieosiągnięty\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **Mixed Conditional** = klasyczna pułapka. \"If + Past Simple\" + \"last weekend\" wymaga MIXED (2/3), nie zwykłego 2nd Conditional. Klucz: zwróć uwagę na CZAS w main clause.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Forma **V3 od \"go\"** to **gone**, NIE \"went\". Pułapka: uczeń pisze \"would have went\" - błąd.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Kolokacja **\"go skiing\"** (NIE \"go to ski\"). Po \"go\" w aktywnościach sportowych ZAWSZE gerund (V-ing).","image":"img/jezyk-angielski-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/10","paper_id":"jezyk-angielski-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"10","points":13,"ptype":"open","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10. (0-13)\nWypowiedz się na jeden z poniższych tematów. Wypowiedź powinna zawierać od 200\ndo 250 słów i spełniać wszystkie wymogi typowe dla formy wskazanej w poleceniu.\nZaznacz temat, który wybrałeś(-aś), zakreślając jego numer.\n1. Coraz częściej słyszymy o osobach, które decydują się wyruszyć samotnie na trudną\nwyprawę - opłynąć Ziemię, dotrzeć na biegun, zdobyć niedostępny szczyt itp.\nNapisz rozprawkę, w której przedstawisz wady i zalety odbycia takiej wyprawy samotnie.\n2. Jedna z gazet ogłosiła konkurs na pomysł kampanii zachęcającej do oszczędzania wody.\nNapisz list do redakcji. Opisz w nim sytuację, dzięki której uświadomiłeś(-aś) sobie wagę\ntego problemu, i przedstaw swoją propozycję takiej kampanii.\nCZYSTOPIS\nMJA-1R\nMJA-1R\nZgodność z poleceniem\nSpójność\ni logika\nZakres\nśrodków\njęzykowych\nPoprawność\nśrodków\njęzykowych\nRAZEM\n0-1-2-3-4-5\n0-1-2\n0-1-2-3\n0-1-2-3\nElementy treści (0-1-2)\nElementy formy (0-1)\n1\n2\n3\n4\n5\n1\n2\n3\n4\nMJA-1R\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)","answer":null,"answer_text":"10. W przypadku obniżenia punktacji w zakresie środków językowych za usterki stylistyczne,\npod pracą zapisuje się „rażące uchybienia w stylu” i wskazuje rodzaj usterki. Samo\nużycie form skróconych nie jest traktowane jako rażące uchybienie.","solution":"**10.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**Forma:** rozprawka (for-and-against essay), 200-250 słów.\n\n**Streszczenie:** Przedstaw wady i zalety samotnych wypraw na trudne ekspedycje (Mt Everest, Antarktyda, opłynięcie Ziemi). Wprowadzenie ze stwierdzeniem tezy → 1 akapit z zaletami (wolność, rozwój osobisty, sława) → 1 akapit z wadami (zagrożenia, koszty psychologiczne, brak pomocy) → konkluzja z opinią.\n\n## Sposób 1 - pełen przykładowy tekst (~230 słów)\n\n**The Lone Adventurer: A Blessing or a Curse?**\n\nIn recent years, we have witnessed a growing number of individuals embarking on solo expeditions to conquer the most remote corners of our planet - sailing around the globe, trekking to the poles, or scaling unclimbed peaks. Whether such endeavours should be undertaken alone remains a controversial issue.\n\nOn the one hand, solo adventures offer significant benefits. Firstly, travelling alone provides unprecedented freedom of decision-making; the adventurer can adjust their pace, route and goals without compromise. Moreover, such journeys foster remarkable personal growth, as solitude in extreme conditions teaches self-reliance, resilience and emotional maturity. In addition, lone expeditions often attract greater media attention, which can lead to sponsorship opportunities and a chance to inspire others.\n\nOn the other hand, the drawbacks should not be overlooked. To begin with, solo expeditions carry a much higher risk of fatal accidents - in case of injury or illness, there is nobody to provide immediate assistance. Furthermore, prolonged isolation may result in severe psychological problems, including depression, hallucinations or panic attacks. Last but not least, the financial burden of organising such ventures falls entirely on one person, making them prohibitively expensive.\n\nIn conclusion, while solo expeditions undoubtedly build character and offer a unique sense of accomplishment, the considerable physical and mental risks they entail cannot be ignored. Personally, I believe that the decision should depend on the adventurer's experience and the specific nature of the journey.\n\n*Word count: ~230 słów (mieści się w 200-250).*\n\n## Sposób 2 - analiza struktury rozprawki\n\n**Struktura (rozprawka for-and-against):**\n\n| Sekcja | Treść | Słowa |\n| Introduction | Wprowadzenie tematu + teza (controversial issue) | ~50 |\n| Body 1 (PROS) | 3 zalety + linking words | ~80 |\n| Body 2 (CONS) | 3 wady + linking words | ~80 |\n| Conclusion | Podsumowanie + opinia | ~40 |\n\n**Linking words użyte:**\n- **Addition:** Firstly, Moreover, In addition, Furthermore, Last but not least\n- **Contrast:** On the one hand, On the other hand\n- **Sequence:** To begin with\n- **Conclusion:** In conclusion\n\n## Sposób 3 - analiza leksyki zaawansowanej (PR)\n\n**Słownictwo zaawansowane:**\n- `embarking on solo expeditions` = wyruszać na samotne wyprawy\n- `scaling unclimbed peaks` = wspinać się na niezdobyte szczyty\n- `unprecedented freedom` = bezprecedensowa wolność\n- `foster personal growth` = wspierać rozwój osobisty\n- `prolonged isolation` = przedłużająca się izolacja\n- `prohibitively expensive` = zaporowo drogie\n- `controversial issue` = kontrowersyjna kwestia\n- `entail risks` = pociągać za sobą ryzyko\n\n**Konstrukcje gramatyczne zaawansowane:**\n- Passive voice: \"should be undertaken\"\n- Gerund: \"travelling alone provides\", \"the financial burden of organising\"\n- Modal verbs: \"may result\", \"cannot be ignored\"\n- Conditional: \"in case of injury\"\n- Present Perfect: \"we have witnessed\"\n\n## Reference gramatyczny - struktura rozprawki PR + linking words\n\n> 📖 **Rozprawka (For-and-Against Essay) - struktura:**\n> 1. **Introduction (40-50 słów):** kontekst, dwustronna teza\n> 2. **Body 1 - zalety (70-80 słów):** 3 argumenty + linking\n> 3. **Body 2 - wady (70-80 słów):** 3 argumenty + linking\n> 4. **Conclusion (30-40 słów):** podsumowanie + osobista opinia\n\n> 📖 **Linking words obowiązkowe w PR:**\n> - **Wprowadzenie:** In recent years, It is often said that, There is no denying that\n> - **Zalety:** Firstly, Secondly, Moreover, Furthermore, In addition\n> - **Wady:** However, On the other hand, Nevertheless\n> - **Przykłady:** For instance, For example, Such as\n> - **Wnioski:** In conclusion, To sum up, All things considered\n\n> 📖 **Vocabulary adventures / expeditions:**\n> - solo expedition, lone adventurer, unaccompanied journey\n> - to conquer, to scale, to sail around the globe\n> - resilience, perseverance, self-reliance\n> - hazardous, perilous, life-threatening\n> - to face challenges, to overcome obstacles\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **Długość 200-250 słów** to wymóg. CKE zwykle akceptuje 180-280, ale poza tym zakresem są punkty odejmowane. Zliczaj słowa!\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Rozprawka MUSI mieć BALANS - zalety I wady. Bez tego utracisz punkty za zgodność z poleceniem (max 5 pkt).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Konkluzja musi zawierać **OPINIĘ WŁASNĄ** (\"In my opinion\", \"I believe that\", \"Personally\"). Brak opinii = -1 pkt w zgodności.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Używaj **linking words** w każdym akapicie - to ocenia się w \"spójność i logika\" (max 2 pkt). Bez nich tekst wygląda na nieukładny.\n\n**10.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**Forma:** list formalny do redakcji (formal letter to the editor), 200-250 słów.\n\n**Streszczenie:** Wprowadzenie z odniesieniem do konkursu → opis sytuacji uświadamiającej (np. wyjazd do regionu suszy, awaria wodociągu) → propozycja kampanii (slogan, działania, grupa docelowa) → zakończenie z prośbą o rozważenie.\n\n## Sposób 1 - pełen przykładowy tekst (~235 słów)\n\nDear Sir/Madam,\n\nI am writing in response to your recent announcement of the competition for the best water-saving campaign idea, published in last week's edition. I would like to submit my proposal, along with the personal experience that inspired it.\n\nLast summer, while on a volunteering trip to a rural village in Kenya, I witnessed first-hand the consequences of severe water scarcity. The local children had to walk over five kilometres each day to fetch contaminated water from a half-dry well. Returning to Poland, I was deeply shocked to see how carelessly we waste this precious resource - leaving taps running, taking lengthy showers, or watering lawns during the hottest hours.\n\nWith this in mind, I would like to propose a campaign entitled \"Every Drop Counts\". The initiative would target schoolchildren and young adults through three channels. Firstly, we could organise interactive workshops in primary schools, demonstrating how small habits - such as turning off the tap while brushing teeth - translate into significant savings. Secondly, social media influencers could be invited to share their personal \"water diaries\", recording their daily consumption. Finally, supermarkets could place \"water-footprint\" labels on selected products, raising consumer awareness.\n\nI strongly believe that such a multi-layered campaign would not only educate but also inspire genuine behavioural change. I would be most grateful if you could consider my proposal for the competition.\n\nI look forward to hearing from you.\n\nYours faithfully,\n[Jan Kowalski]\n\n*Word count: ~235 słów (mieści się w 200-250).*\n\n## Sposób 2 - analiza struktury listu formalnego\n\n**Struktura (formal letter to editor):**\n\n| Sekcja | Treść | Słowa |\n| Salutation | Dear Sir/Madam, | 3 |\n| Opening | \"I am writing in response to \" + cel listu | ~30 |\n| Body 1 - sytuacja | Opis wydarzenia uświadamiającego | ~70 |\n| Body 2 - propozycja kampanii | Nazwa + 3 elementy kampanii | ~80 |\n| Closing | Podsumowanie + prośba + grzeczność | ~40 |\n| Sign-off | Yours faithfully + name | 3 |\n\n## Sposób 3 - analiza leksyki zaawansowanej (PR)\n\n**Słownictwo zaawansowane:**\n- `in response to your announcement` = w odpowiedzi na ogłoszenie\n- `witnessed first-hand` = osobiście zobaczyłem\n- `severe water scarcity` = poważny niedobór wody\n- `precious resource` = cenny zasób\n- `lengthy showers` = długie prysznice\n- `multi-layered campaign` = wielowarstwowa kampania\n- `behavioural change` = zmiana zachowań\n- `water-footprint labels` = etykiety śladu wodnego\n- `genuine` = autentyczny\n\n**Konstrukcje gramatyczne zaawansowane:**\n- Present Perfect: \"have walked\", \"I am writing\"\n- Modal verbs: \"could be invited\", \"would target\"\n- Gerund: \"by demonstrating\", \"by raising awareness\"\n- Conditional: \"would not only educate but also inspire\"\n- Passive: \"published in\", \"could be invited\"\n\n## Reference gramatyczny - struktura listu formalnego + linking words\n\n> 📖 **List formalny - struktura (PR):**\n> 1. **Salutation:** \"Dear Sir/Madam,\" / \"Dear Mr [name],\"\n> 2. **Opening:** \"I am writing to / in response to / in regard to \"\n> 3. **Body 1:** główna treść - opis sytuacji\n> 4. **Body 2:** propozycja / prośba\n> 5. **Closing:** \"I look forward to hearing from you. / I would be grateful if \"\n> 6. **Sign-off:** \"Yours faithfully,\" (nie znasz nazwiska) / \"Yours sincerely,\" (znasz)\n> 7. **Signature:** [Name]\n\n> 📖 **Linking words formalne:**\n> - **Opening:** With this in mind, In view of, Bearing in mind\n> - **Sequence:** Firstly, Secondly, Furthermore, Finally\n> - **Reason:** Owing to, Due to, As a result of\n> - **Conclusion:** In conclusion, Therefore, Consequently\n> - **Politeness:** I would be most grateful if, I would appreciate it if, I strongly believe that\n\n> 📖 **Vocabulary water conservation:**\n> - water scarcity, water shortage, drought\n> - to waste/conserve water\n> - water consumption, water usage\n> - tap, faucet, dripping tap\n> - water-saving, eco-friendly, sustainable\n> - to raise awareness, to inspire change\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** List FORMALNY - używaj **\"Dear Sir/Madam\"** (NIE \"Hi\", \"Hello\"). Sign-off: **\"Yours faithfully\"** (gdy nie znasz nazwiska) lub **\"Yours sincerely\"** (gdy znasz).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **DWA elementy MUSZĄ być pokryte**: 1) sytuacja uświadamiająca, 2) propozycja kampanii. Brak jednego = -2 pkt w zgodności.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** UNIKAJ **skrótów** (\"I'm\", \"don't\", \"it's\") - w liście formalnym ZAWSZE pełne formy: \"I am\", \"do not\", \"it is\". Ocena CKE bywa rygorystyczna.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Używaj **modale grzecznościowe** (would, could, might) zamiast prostych form. \"I would be grateful\" > \"Please give me\". To podnosi formalność i daje punkty za zakres leksykalny.","image":"img/jezyk-angielski-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"}]}