{"paper":{"id":"jezyk-angielski-2016-maj-matura-rozszerzona","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","variant":null,"exam_pdf":"jezyk-angielski-2016-maj-matura-rozszerzona/jezyk-angielski-2016-maj-matura-rozszerzona.pdf","key_pdf":"jezyk-angielski-2016-maj-matura-rozszerzona-odpowiedzi/jezyk-angielski-2016-maj-matura-rozszerzona-odpowiedzi.pdf","question_count":10,"source_label":"Język angielski · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"jezyk-angielski-2016-maj-matura-rozszerzona/zad/1","paper_id":"jezyk-angielski-2016-maj-matura-rozszerzona","number":"1","points":3,"ptype":"closed","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1. (0-3)\nUsłyszysz dwukrotnie trzy teksty. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą, zgodną\nz treścią nagrania. Zakreśl literę A, B albo C.\nTekst 1.\n1.1. The speaker is going to\nA. host a discussion.\nB. deliver a lecture.\nC. introduce a new project.\nTekst 2.\n1.2. The story is about a businessman who believes that\nA. borrowing money means trouble.\nB. money can’t buy everything.\nC. every penny counts.\nTekst 3.\n1.3. By making his speech, the speaker intends to\nA. support the previous speakers’ reasoning.\nB. undermine the arguments for space exploration.\nC. provide a rationale for colonising other planets.","answer":null,"answer_text":"1. Odpowiedź uznaje się za poprawną tylko wtedy, gdy wpisywane wyrazy lub fragmenty\nzdań są w pełni poprawne gramatycznie i ortograficznie.\nNie bierze się pod uwagę zapisu wielką/małą literą oraz powtórzenia wyrazu podanego\nprzed luką/po luce. Wyjątkiem są słowa, które muszą być pisane po angielsku wielką\nliterą np. Monday, July. W takiej sytuacji brak wielkiej litery jest traktowany jako błąd\nortograficzny.","solution":"**1.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *host a discussion* (poprowadzić dyskusję).\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\n> \"The Exchange Programme for Young Researchers works to promote academic cooperation between universities, to contribute to the advancement of research and to attract talented scientists to participate in it. This programme has been running for the past two years, so **now it's time we evaluated its results. I would appreciate your active participation and I hope there will be diverse viewpoints expressed.** We're honoured to welcome our special guest, the President of Princeton University. **I've also invited a few students who participated in the programme and will share their experiences.** So please join us after the coffee break.\"\n\nKluczowe sygnały dyskusji:\n1. **\"It's time we evaluated its results\"** = ocena (subjunctive - pora ocenić)\n2. **\"I would appreciate your ACTIVE PARTICIPATION\"** = aktywny udział słuchaczy\n3. **\"DIVERSE VIEWPOINTS expressed\"** = różnorodne punkty widzenia\n4. **\"Welcome our special guest\"** = gość specjalny (mówca-uczestnik)\n5. **\"Students who will share their experiences\"** = uczestnicy podzielą się doświadczeniami\n\nTo nie wykład (no information-dump) ani prezentacja nowego projektu - to MODERATION dyskusji o istniejącym programie.\n\n**Wniosek:** Mówca będzie prowadził dyskusję panelową → **A**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (host a discussion):** ✓\n- POPRAWNA: active participation + diverse viewpoints + multiple speakers (President + students)\n- Typowa rola moderatora panelu\n\n**Opcja B (deliver a lecture):**\n- BŁĄD: wykład = MONOLOG mówcy do publiczności\n- Tu mówca prosi o udział innych\n- Brak \"I will talk about\" / \"My lecture today\"\n\n**Opcja C (introduce a new project):**\n- BŁĄD: program ISTNIEJE od dwóch lat (\"running for the past two years\")\n- To NIE nowy projekt - to ewaluacja istniejącego\n- Sygnał: \"running for the past two years\" eliminuje \"new\"\n\n## Reference gramatyczny - \"it's time we + Past Simple\" + \"would appreciate\"\n\n> 📖 **\"It's time we + Past Simple\" (subjunctive):**\n> Form: `It's time + S + Past Simple`\n> Sens: pora, żebyśmy zrobili (już dawno powinno być zrobione)\n> Subjunctive: Past Simple użyty hipotetycznie\n> Przykład: `It's time we evaluated our results.` = Pora ocenić nasze wyniki.\n> NIE: \"It's time we evaluate\" (błąd)\n\n> 📖 **\"Would appreciate\" (polite request):**\n> Form: `S + would appreciate + Object/Gerund`\n> Sens: byłbym wdzięczny\n> Przykład: `I would appreciate your participation.` = Byłbym wdzięczny za udział.\n> Formalna, grzeczna prośba\n\n> 📖 **Host vs Lecturer vs Presenter:**\n> - **Host** = prowadzący (dyskusja, talk show)\n> - **Lecturer** = wykładowca (akademickie wykłady, monolog)\n> - **Presenter** = prezenter (informacyjnie, news)\n> - **Moderator** = moderator (dyskusja, debata)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 1.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.5) Zdający określa kontekst wypowiedzi.\n> - **Uzasadnienie:** \"active participation + diverse viewpoints + special guest + students sharing experiences\" = host of a discussion.\n> - **0 pkt** - B (wykład = monolog) lub C (program istnieje, nie nowy).\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **A** | **Host a discussion** | **POPRAWNA - active participation, diverse viewpoints** | - |\n| B | Deliver a lecture | Wykład to monolog, tu wymagana dyskusja | Uczeń łapie się \"academic\" jako wykład |\n| C | Introduce new project | Program istnieje od 2 lat - nie nowy | Uczeń ignoruje \"running for past two years\" |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Sygnały dyskusji: **\"active participation\"**, **\"diverse viewpoints\"**, **\"share experiences\"**. Jeśli mówca prosi o udział innych, to dyskusja, NIE wykład.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka C: nowość vs ewaluacja. \"Has been running for two years\" = ISTNIEJE od 2 lat, więc nie jest nowe.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"It's time we evaluated\"** = subjunctive (Past Simple po \"it's time\"). To NIE prawdziwa przeszłość, tylko subjunctive.\n\n**1.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *every penny counts* (każdy grosz się liczy).\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\n> \"A businessman walks into a bank and asks for a loan. He says he is going to Europe for two weeks and needs to borrow $7,000. The bank clerk says the bank will need some kind of security for such a loan. So the businessman hands over the keys to a Rolls Royce and an employee drives the Rolls into the bank's garage as a guarantee for the loan. Two weeks later, the businessman repays the $7,000 and interest, which comes to $19.67. The bank clerk says, 'We are very happy to have handled it for you. However, just out of curiosity, I'd like to ask you a question. **You're a millionaire. Why would you bother to borrow $7,000?**' The businessman replies, **'Where else in San Francisco can I park my car for two weeks for $20?'**\"\n\nLogika historii (puenta):\n1. **Milioner** ma Rolls Royce\n2. Bierze KREDYT $7,000 i daje samochód w zastaw\n3. Po 2 tygodniach spłaca tylko **$19.67 odsetek**\n4. **Powód kredytu:** parking dla auta w banku za $20 (zamiast wynajem parkingu w San Francisco, który byłby DROŻSZY)\n\nMilioner ZASKAKUJĄCO oszczędza grosze, mimo że jest BARDZO bogaty. Główna myśl: nawet bogaci ludzie liczą każdy grosz.\n\n**Idiom:** **\"Every penny counts\"** = każdy grosz się liczy.\n\n**Wniosek:** Historia o miloner-skąpym to przykład zasady \"every penny counts\" → **C**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (borrowing money means trouble):**\n- BŁĄD: bohater BEZ PROBLEMU spłaca kredyt\n- Brak elementu \"trouble\" - wszystko idzie gładko\n- Historia POZYTYWNA, nie ostrzegawcza\n\n**Opcja B (money can't buy everything):**\n- BŁĄD: tu chodzi o OSZCZĘDZANIE, nie o ograniczenia pieniędzy\n- Mylące, bo wzmianka o milionerze\n- Sens całkiem inny: \"pieniądze nie kupią wszystkiego\" vs \"bogaci też oszczędzają\"\n\n**Opcja C (every penny counts):** ✓\n- POPRAWNA: milioner oszczędza $20 (parking)\n- Główna lekcja: każdy grosz się liczy nawet dla bogatych\n- Pasuje do puenty historii\n\n## Reference gramatyczny - \"why would you bother to + V\" + idiom \"every penny counts\"\n\n> 📖 **\"Why would you bother to + V?\" (modal + bother):**\n> Form: `Why would + S + bother + to + V?`\n> Sens: po co miałbyś się fatygować robić X?\n> Implikuje: czynność wydaje się bezsensowna\n> Tu: \"Why would you bother to borrow $7,000?\" = po co fatyga z kredytem?\n\n> 📖 **\"Every penny counts\" (idiom):**\n> Form: `every + penny + counts`\n> Sens: każdy grosz się liczy\n> Synonyms: every cent matters, every little bit helps\n> Sens głęboki: nawet małe oszczędności są ważne\n\n> 📖 **\"Hand over\" (phrasal verb):**\n> Form: `hand over + sth + to sb`\n> Sens: oddać, przekazać (zwłaszcza klucze, dokumenty)\n> Przykład: \"hand over the keys\" = oddać klucze\n\n> 📖 **\"Out of curiosity\" (prepositional phrase):**\n> Form: `out of + curiosity`\n> Sens: z ciekawości\n> Funkcja: usprawiedliwienie pytania osobistego\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 1.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.1) Zdający określa główną myśl tekstu.\n> - **Uzasadnienie:** Milioner bierze kredyt głównie po to, by zaoszczędzić na parkingu - pokazuje, że każdy grosz się liczy.\n> - **0 pkt** - A (no trouble) lub B (different theme).\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Borrowing means trouble | Brak problemów w historii | Uczeń kojarzy kredyt z trouble |\n| B | Money can't buy everything | Inna teza moralna | Uczeń odgaduje moral |\n| **C** | **Every penny counts** | **POPRAWNA - puenta o oszczędności** | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Puenta historii: \"Where can I park for $20?\" - milioner CIESZY SIĘ TANIM PARKINGIEM. To pokazuje, że oszczędność jest wartością niezależną od majątku.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Idiom **\"Every penny counts\"** = każdy grosz się liczy. Podobne: \"Look after the pennies and the pounds will look after themselves\" (uważaj na grosze, a funty same na siebie zarobią).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka B: \"Money can't buy everything\" brzmi mądrze, ale historia NIE o ograniczeniach pieniędzy. Wybierz to, co jest DOMINUJĄCĄ ZASADĄ historii.\n\n**1.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *undermine the arguments for space exploration* (podważyć argumenty za eksploracją kosmosu).\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\n> \"We've listened to many advocates of space exploration programmes today, but most of them seem to ignore the fact that the money spent on sending probes to distant planets could be better invested. **Millions of people are struggling simply to live from day to day, so our dream of exploring space is a luxury we cannot afford.** **I'm not convinced by the explanation of the previous speakers** that the economic, scientific and technological returns of space exploration have far exceeded the investment. The results don't promise much. **In my opinion, such projects are a waste of our time and effort.** We would be better off choosing other targets, such as a world free from disease or hunger! Thank you for your attention.\"\n\nKluczowe sygnały KRYTYKI:\n1. **\"I'm not convinced by the previous speakers\"** = NIE PRZEKONUJĄ MNIE wcześniejsi mówcy\n2. **\"Luxury we cannot afford\"** = luksus, na który nas nie stać\n3. **\"Results don't promise much\"** = wyniki niewiele obiecują\n4. **\"Such projects are a waste of our time and effort\"** = WASTE = MARNOTRAWSTWO\n5. **\"We would be better off choosing other targets\"** = lepiej wybrać inne cele\n\nMówca PRZECIWSTAWIA SIĘ wcześniejszym mówcom (advocates) i ich argumentom. Cel: PODWAŻYĆ ich tezy.\n\n**Wniosek:** Mówca podważa argumenty na rzecz kosmicznej eksploracji → **B** (undermine).\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (support previous speakers' reasoning):**\n- BŁĄD: mówca WPROST mówi \"I'm not convinced by the previous speakers\"\n- Odwrócenie sensu - mówca jest PRZECIWNY\n\n**Opcja B (undermine arguments for space exploration):** ✓\n- POPRAWNA: \"waste of time and effort\", \"luxury we cannot afford\"\n- Konkretna krytyka wcześniejszych argumentów\n\n**Opcja C (provide rationale for colonising other planets):**\n- BŁĄD: mówca PRZECIWNY eksploracji, nie wspiera kolonizacji\n- \"Other targets\" odnosi się do PROBLEMÓW ZIEMSKICH (głód, choroby), nie planet\n\n## Reference gramatyczny - \"I'm not convinced by\" + \"undermine arguments\"\n\n> 📖 **\"I'm (not) convinced by + Object\":**\n> Form: `S + be + (not) convinced + by + Object/Argument`\n> Sens: być przekonanym przez\n> Negacja: nie być przekonanym (markeryczne dla krytyki)\n> Przykład: `I'm not convinced by his explanation.` = Nie przekonuje mnie jego wyjaśnienie.\n\n> 📖 **\"Undermine + arguments/credibility\":**\n> Form: `undermine + Object`\n> Sens: podważać, osłabić\n> Synonyms: weaken, refute, challenge\n> Przykład: `Her data undermined his theory.` = Jej dane podważyły jego teorię.\n\n> 📖 **Markery krytyki:**\n> - \"I'm not convinced\"\n> - \"I disagree\"\n> - \"That's a misconception\"\n> - \"Such projects are a waste\"\n> - \"The results don't promise much\"\n\n> 📖 **\"We would be better off + V-ing\":**\n> Form: `S + would be better off + V-ing`\n> Sens: byłoby lepiej, gdybyśmy zrobili X\n> Implikuje: alternatywa lepsza od obecnego stanu\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 1.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.4) Zdający określa intencje nadawcy/autora tekstu.\n> - **Uzasadnienie:** \"I'm not convinced by previous speakers\" + \"waste of time and effort\" = podważanie argumentów.\n> - **0 pkt** - A (popieranie - odwrócenie sensu) lub C (kolonizacja innych planet - niewspomniana).\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Support previous speakers | Mówca WPROST mówi \"not convinced\" | Uczeń ignoruje negację |\n| **B** | **Undermine arguments** | **POPRAWNA - krytyka eksploracji** | - |\n| C | Rationale for colonising | Mówca PRZECIWNY eksploracji | Uczeń źle interpretuje \"other targets\" |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Undermine\"** = osłabiać, podważać. Pamiętaj - to negatywne pojęcie w kontekście argumentów (umniejsza, kwestionuje).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Markery krytyki: \"I'm not convinced\", \"such projects are a waste\", \"the results don't promise much\". Wszystkie wskazują na PODWAŻANIE.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka C: \"other targets\" = INNE CELE społeczne (choroby, głód), NIE inne planety. Uczeń łatwo myli kontekst.","image":"img/jezyk-angielski-2016-maj-matura-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2016-maj-matura-rozszerzona/zad/2","paper_id":"jezyk-angielski-2016-maj-matura-rozszerzona","number":"2","points":4,"ptype":"closed","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2. (0-4)\nUsłyszysz dwukrotnie cztery wypowiedzi na temat standardów usług. Do każdej\nwypowiedzi (2.1.-2.4.) dopasuj odpowiadające jej zdanie (A-E). Wpisz rozwiązania\ndo tabeli.\nUwaga: jedno zdanie zostało podane dodatkowo i nie pasuje do żadnej wypowiedzi.\nThis speaker\nA. found the set of instructions recited to him/her unsatisfactory.\nB. was informed that it was impossible for him/her to get a refund.\nC. could not access the instructions provided for buyers.\nD. mentions abusive remarks made by a company’s representative.\nE. points out that a seller didn’t reply to his/her messages within the promised time frame.\n2.1.\n2.2.\n2.3.\n2.4.\nMJA-1R","answer":"2.1 = E; 2.2 = A; 2.3 = C; 2.4 = B","answer_text":"2. Akceptowane są również inne odpowiedzi, jeżeli są merytorycznie poprawne i spełniają\nwszystkie warunki zadania.\nSchemat punktowania w zadaniach od 1. do 9.\n1 p. - poprawna odpowiedź.","solution":"**2.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**E** - *points out that a seller didn't reply to his/her messages within the promised time frame* (zwraca uwagę, że sprzedawca nie odpowiedział na wiadomości w obiecanym czasie).\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji Speaker 1\n\n> \"I ordered a TV from an online company that advertises $500 as a bonus if you happen to come across the same item for less somewhere else. All you have to do is fill out their **price-check form and they'll get back to you in one to four days**. **I sent several e-mails but they still haven't addressed the fact** that I found the TV in another department store at a lower price. **That was about a fortnight ago and nothing happened!** Fortunately, I recorded my conversation with their representative who confirmed it was the same TV, and saved it as evidence. I won't give up and you can be sure I'll never purchase anything from them again.\"\n\nKluczowe sygnały:\n1. **\"They'll get back to you in one to four days\"** = OBIETNICA odpowiedzi w 1-4 dni\n2. **\"I sent several e-mails but they still haven't addressed\"** = wysłał maile, BRAK ODPOWIEDZI\n3. **\"That was about a fortnight ago\"** = MINĘŁY 2 TYGODNIE (= 14 dni, znacznie więcej niż obiecane 4)\n4. **\"Nothing happened\"** = nic się nie wydarzyło\n\nSprzedawca obiecał odpowiedź w 1-4 dni, minęły 2 tygodnie - opcja E: \"didn't reply within promised time frame\".\n\n**Wniosek:** Speaker 1 mówi o braku odpowiedzi w obiecanym czasie → **E**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (unsatisfactory instructions recited):**\n- Brak wzmianki o RECITED instructions\n- Speaker dostał formularz, nie instrukcje\n\n**Opcja B (impossible to get refund):**\n- Speaker NIE prosi o REFUND\n- Prosi o BONUS $500 za znalezienie taniej oferty\n- Inny problem\n\n**Opcja C (could not access instructions):**\n- Speaker MIAŁ DOSTĘP do formularza (\"fill out their price-check form\")\n- Brak elementu \"could not access\"\n\n**Opcja D (abusive remarks by representative):**\n- Representative POTWIERDZIŁ TV jest takie samo - nieabusywny\n- Brak obraźliwych uwag\n\n**Opcja E (no reply within promised time frame):** ✓\n- POPRAWNA: obietnica 1-4 dni vs realny ~14 dni\n- \"didn't reply within promised time frame\"\n\n## Reference gramatyczny - Present Perfect + time frame\n\n> 📖 **Present Perfect \"haven't addressed\":**\n> Form: `S + have/has + not + V3`\n> Sens: nie zaadresowali (do tej pory)\n> Sygnały: still, yet, so far\n> Tu: \"they STILL haven't addressed\" = wciąż nie odpowiedzieli\n\n> 📖 **\"Within the promised time frame\":**\n> Form: `within + Adj + time + frame`\n> Sens: w obiecanym czasie\n> Synonyms: in the promised time, by the deadline\n> Pułapka: \"within\" = W RAMACH (czas), nie \"przez\" lub \"po\"\n\n> 📖 **\"Get back to sb\" (phrasal verb):**\n> Form: `get + back + to + sb`\n> Sens: odpowiedzieć, oddzwonić\n> Synonyms: respond, reply, contact back\n> Przykład: \"They'll get back to you in 24 hours.\"\n\n> 📖 **\"Fortnight\" (BrE):**\n> Sens: 2 tygodnie (14 dni)\n> Synonym: two weeks\n> Pochodzenie: skrót od \"fourteen nights\"\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 2.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **E**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** \"they'll get back to you in one to four days\" + \"about a fortnight ago and nothing happened\" = brak odpowiedzi w obiecanym czasie.\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Fortnight\"** = 14 dni (brytyjskie). Klucz CKE strict - uczeń musi rozumieć, że to znacznie więcej niż obiecane \"1-4 days\".\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Speaker 1 NIE prosi o REFUND ($500 to BONUS za niższą cenę, nie zwrot). Pułapka B: uczeń łatwo myli rodzaje roszczeń.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Within the promised time frame\"** = obiecany czas. Klucz: porównaj obietnicę (1-4 dni) vs realność (~14 dni).\n\n**2.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *found the set of instructions recited to him/her unsatisfactory* (uznał/-a recytowane instrukcje za niesatysfakcjonujące).\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji Speaker 2\n\n> \"I bought a $200-dollar piece of equipment: a scanner, printer and copier all-in-one. When I brought it home, the printer wouldn't recognize the ink cartridges and kept saying, 'Error: no ink.' I called the company's customer helpline. **It was a horrible experience.** I was on the phone for probably 45 minutes. **All the solutions the company's employee was recommending were either out of the manual which I was also holding in my hands or they were other standard methods that didn't apply to my problem at all.** It was ridiculous!\"\n\nKluczowe sygnały:\n1. **\"All the solutions were either out of the manual\"** = rozwiązania pochodziły Z INSTRUKCJI\n2. **\"Which I was also holding in my hands\"** = miał już TĘ SAMĄ instrukcję\n3. **\"Other standard methods that didn't apply\"** = standardowe metody, które NIE PASOWAŁY\n4. **\"It was ridiculous!\"** = absurdalne (frustracja)\n\nPracownik recytował INSTRUKCJE, które klient już znał - to instrukcje SET, ale wciąż UNSATISFACTORY (niesatysfakcjonujące, bo nie rozwiązują problemu).\n\n**Wniosek:** Speaker 2 uznał recytowane instrukcje za niesatysfakcjonujące → **A**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (unsatisfactory instructions recited):** ✓\n- POPRAWNA: \"solutions out of the manual\" + \"didn't apply to my problem\"\n- \"Recited\" = recytowany (z instrukcji)\n- \"Unsatisfactory\" = niesatysfakcjonujący\n\n**Opcja B (impossible to get refund):**\n- BŁĄD: Speaker 2 NIE prosi o refund\n- Problem: drukarka nie rozpoznaje cartridges\n- Inny rodzaj sprawy\n\n**Opcja C (could not access instructions):**\n- BŁĄD: Speaker MIAŁ instrukcję (\"I was also holding in my hands\")\n- Brak elementu \"could not access\"\n\n**Opcja D (abusive remarks by representative):**\n- BŁĄD: pracownik nie był obraźliwy, tylko niekompetentny\n- \"Ridiculous\" odnosi się do SYTUACJI, nie do PRACOWNIKA\n\n**Opcja E (no reply within time frame):**\n- BŁĄD: pracownik ODPOWIADAŁ (45 minut na linii)\n- Problem nie w braku odpowiedzi, tylko w jej jakości\n\n## Reference gramatyczny - Past Continuous + reported\n\n> 📖 **Past Continuous \"was recommending\":**\n> Form: `was/were + V-ing`\n> Sens: trwająca czynność w przeszłości\n> Tu: \"the employee was recommending\" = trwale rekomendował\n> Wskazuje na DŁUGOTRWAŁY proces\n\n> 📖 **\"Either or \" (correlative):**\n> Form: `either + X + or + Y`\n> Sens: albo X albo Y (2 możliwości)\n> Tu: \"either out of the manual or other standard methods\" = albo z instrukcji, albo inne standardowe metody\n\n> 📖 **\"Apply to + Object\":**\n> Form: `apply + to + Object`\n> Sens: dotyczyć, mieć zastosowanie\n> Tu: \"didn't apply to my problem\" = nie pasowały do mojego problemu\n\n> 📖 **\"Recite\" vs \"Read\":**\n> - **Recite** = recytować (z pamięci lub mechanicznie)\n> - **Read** = czytać (z tekstu)\n> Pracownik mechanicznie powtarzał instrukcje = recite\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 2.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** \"all the solutions were either out of the manual or other standard methods that didn't apply\" = niesatysfakcjonujące instrukcje.\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Recited\"** = recytowane (z pamięci). Pracownik MECHANICZNIE powtarzał instrukcje z manuala - to klucz dla opcji A.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka C: Speaker MIAŁ dostęp do instrukcji (\"holding in my hands\"). To NIE \"could not access\". Klucz: rozróżnij JAKOŚĆ instrukcji od DOSTĘPNOŚCI.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Unsatisfactory\"** = niesatysfakcjonujący. Sygnały: \"It was ridiculous!\", \"didn't apply to my problem at all\".\n\n**2.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *could not access the instructions provided for buyers* (nie mógł uzyskać dostępu do instrukcji dostarczonych kupującym).\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji Speaker 3\n\n> \"The last time I made a purchase via the Internet, the monitor was 'dead on arrival'. I called the company's customer support number and got through to their employee **who directed me to the monitor manual on the CD provided with the computer**. **I wondered if he understood the irony of putting the monitor troubleshooting guide on a CD. It seemed obvious that since the monitor didn't work, you'd have no way of reading the guide.** After 20 minutes of being on hold while he talked to a supervisor, he said that as I didn't want to get a refund, they'd have to deliver a new monitor. It was the very suggestion I'd made at the beginning of the call. I wish they'd been more attentive to my needs.\"\n\nKluczowe sygnały:\n1. **\"Monitor was 'dead on arrival'\"** = MONITOR NIE DZIAŁA\n2. **\"Directed me to the monitor manual on the CD\"** = instrukcja na CD\n3. **\"Since the monitor didn't work, you'd have no way of reading the guide\"** = JEŚLI monitor nie działa, NIE MOŻNA przeczytać instrukcji\n\nParadoks: instrukcja jest na CD wymagającym DZIAŁAJĄCEGO monitora, ale właśnie MONITOR jest zepsuty. Speaker NIE MOŻE uzyskać dostępu do instrukcji.\n\n**Wniosek:** Speaker 3 nie mógł uzyskać dostępu do instrukcji → **C**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (unsatisfactory recited instructions):**\n- Speaker NIE OTRZYMAŁ recytowanych instrukcji\n- Został skierowany do CD (a nie usłyszał porad)\n\n**Opcja B (impossible to get refund):**\n- Speaker NIE PROSIŁ o refund (\"as I didn't want to get a refund\")\n- Chciał wymiany monitora, nie zwrotu pieniędzy\n\n**Opcja C (could not access instructions):** ✓\n- POPRAWNA: instrukcja na CD wymagającym monitora - paradoks!\n- \"No way of reading the guide\" = brak dostępu\n\n**Opcja D (abusive remarks by representative):**\n- BŁĄD: pracownik nie był obraźliwy, tylko niedoinformowany\n- \"More attentive to my needs\" = bardziej uważny, nie obraźliwy\n\n**Opcja E (no reply within time frame):**\n- BŁĄD: pracownik ODPOWIEDZIAŁ (przez 20 minut)\n- Problem nie w czasie odpowiedzi\n\n## Reference gramatyczny - \"could not\" + irony + wish\n\n> 📖 **\"Could not (couldn't) + V\":**\n> Form: `S + couldn't/could not + V`\n> Sens: nie mógł (past inability)\n> Negacja: cannot, can't (present)\n\n> 📖 **\"You'd have no way of V-ing\":**\n> Form: `S + would have + no way + of + V-ing`\n> Sens: nie miałbyś sposobu zrobić X\n> Implikuje: niemożliwość fizyczna\n\n> 📖 **\"I wish + Past Perfect\":**\n> Form: `I wish + S + had + V3`\n> Sens: żałuję, że nie zrobili (past regret)\n> Tu: \"I wish they'd been more attentive\" = żałuję, że nie byli bardziej uważni\n\n> 📖 **\"Dead on arrival\" (idiom):**\n> Sens: martwy/niedziałający od chwili dostarczenia\n> Tech context: urządzenie nie działa od momentu zakupu\n> Synonyms: defective from the start, broken from the box\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 2.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** \"monitor manual on the CD\" + \"monitor didn't work\" + \"no way of reading the guide\" = brak dostępu do instrukcji.\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Paradoks Speaker 3: instrukcja MONITORA jest NA CD wymagającym MONITORA. Klasyczny IRONIA testowana w CKE.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka B: Speaker WPROST mówi \"as I didn't want to get a refund\" - eliminuje opcję refund.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Could not access\"** = nie mógł uzyskać dostępu. Klucz: brak DOSTĘPU różni się od brak JAKOŚCI (opcja A) - uważaj na rozróżnienie.\n\n**2.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *was informed that it was impossible for him/her to get a refund* (został/-a poinformowany/-a, że niemożliwe jest dla niego/niej uzyskanie zwrotu).\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji Speaker 4\n\n> \"I paid $20 extra to have a package delivered by Christmas. It was dispatched on the 22nd of December and arrived on the 27th. I spoke with three customer service representatives. One of them actually said they weren't responsible for 'acts of God'. **Generally, they said that the unexpected spell of bad weather was not their fault, so I couldn't get any money back.** But if they had told me when I was about to pay the extra charge that delivery before Christmas depended on the weather, I wouldn't have ordered from them. The rep pointed out everything was listed in the terms they posted on the Internet, and it was my responsibility to familiarise myself with them.\"\n\nKluczowe sygnały:\n1. **\"I couldn't get any money back\"** = NIE MOGŁEM ODZYSKAĆ pieniędzy\n2. **\"They said not their fault\"** = oni powiedzieli, że to nie ich wina\n3. **\"$20 extra\"** = za dostawę przed świętami - chciał REFUND tej kwoty\n\nSpeaker 4 chciał refund $20 za nieudaną dostawę, ale został POINFORMOWANY, że to niemożliwe (\"not their fault\", \"acts of God\", terms in internet).\n\n**Wniosek:** Speaker 4 nie może dostać refund → **B**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (unsatisfactory recited instructions):**\n- BŁĄD: brak wzmianki o recytowanych instrukcjach\n- Speaker rozmawiał z 3 osobami, dyskusja o REFUND, nie o instrukcjach\n\n**Opcja B (impossible to get refund):** ✓\n- POPRAWNA: \"I couldn't get any money back\"\n- Powód odmowy: \"not their fault\" (acts of God, weather)\n\n**Opcja C (could not access instructions):**\n- BŁĄD: terms są DOSTĘPNE w Internecie\n- \"It was my responsibility to familiarise myself with them\"\n- Dostęp BYŁ, ale Speaker go nie wykorzystał\n\n**Opcja D (abusive remarks by representative):**\n- BŁĄD: pracownicy nie byli obraźliwi\n- \"Acts of God\" to legalny termin, nie obelga\n\n**Opcja E (no reply within time frame):**\n- BŁĄD: pracownicy ODPOWIEDZIELI (3 representatives)\n- Problem to ODMOWA, nie brak odpowiedzi\n\n## Reference gramatyczny - modal \"couldn't\" + 3rd conditional\n\n> 📖 **\"Couldn't get money back\":**\n> Form: `S + couldn't + V + Object`\n> Sens: nie mógł odzyskać\n> Tu: \"couldn't get any money back\" = nie mógł odzyskać żadnych pieniędzy\n\n> 📖 **3rd Conditional:**\n> Form: `If + Past Perfect, would have + V3`\n> Sens: nierealne w przeszłości\n> Tu: \"if they had told me I wouldn't have ordered\" = gdyby mi powiedzieli, nie zamówiłbym\n> Implikuje: niespełnione życzenie / hipoteza\n\n> 📖 **\"Acts of God\" (legal term):**\n> Sens: siła wyższa (katastrofy naturalne, pogoda)\n> Funkcja: zwolnienie z odpowiedzialności w umowach\n> Pułapka: NIE dosłowne \"akty boga\" - to termin prawniczy\n\n> 📖 **\"To get a refund\":**\n> Form: `get/receive/obtain + a refund`\n> Sens: dostać zwrot pieniędzy\n> Synonyms: get one's money back, receive a reimbursement\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 2.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** \"I couldn't get any money back\" + \"not their fault, acts of God\" = niemożliwość uzyskania refund.\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Acts of God\"** = siła wyższa (prawniczy termin). Firma używa tego, by ZWOLNIĆ SIĘ z odpowiedzialności za pogodę.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka C: terms BYŁY DOSTĘPNE w Internecie. Speaker miał DOSTĘP, ale nie sprawdził. To NIE \"could not access\".\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"To get a refund\"** = dostać refund. \"To get money back\" = synonim. Klucz CKE akceptuje oba sformułowania.","image":"img/jezyk-angielski-2016-maj-matura-rozszerzona/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2016-maj-matura-rozszerzona/zad/3","paper_id":"jezyk-angielski-2016-maj-matura-rozszerzona","number":"3","points":5,"ptype":"closed","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3. (0-5)\nUsłyszysz dwukrotnie wywiad z producentem programów kulinarnych. Z podanych\nodpowiedzi wybierz właściwą, zgodną z treścią nagrania. Zakreśl literę A, B, C albo D.\n3.1. Geoffrey became convinced he wanted to work with Julia Child after\nA. trying one of her dishes in a New York restaurant.\nB. watching a TV programme she was hosting.\nC. seeing her run a cookery class.\nD. attending a lecture about her.\n3.2. After Julia agreed to work with Geoffrey on the series Cooking with Master Chefs,\nshe\nA. showed more involvement in the project than he expected.\nB. made it clear she intended to travel as little as possible.\nC. realised her age was going to be a disadvantage.\nD. insisted on choosing the menus herself.\n3.3. Geoffrey recalls that in one of her programmes Julia\nA. got angry because her dish did not meet someone’s expectations.\nB. pretended she liked something which tasted awful.\nC. made her dish look less attractive on purpose.\nD. had a violent argument with another chef.\n3.4. When working on the programme, Julia\nA. prepared the dishes herself from start to finish.\nB. read a detailed script before the actual filming.\nC. filmed the staff in a basement kitchen.\nD. enjoyed improvising on the set.\n3.5. When answering the last question, Geoffrey\nA. outlines Julia’s culinary dreams and ambitions.\nB. emphasizes Julia’s contribution to the culinary world.\nC. explains why the profession of a chef is so challenging.\nD. draws attention to the importance of homemade meals.\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA ZADAŃ OD 1. DO 3. NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJA-1R","answer":null,"answer_text":"3.\ndrugi\nelement\ntematu","solution":"**3.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *seeing her run a cookery class* (widząc jak prowadziła kurs gotowania).\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\n> \"Geoffrey: In the late 1980s, I produced a TV series called New York's Master Chefs. The idea was to let people take a look in the kitchens of restaurants where everybody had begun to flock at the time. We needed a host for another series we were going to make and somebody recommended Julia. I wasn't convinced so I decided to talk to her. **I got invited to the culinary course she was conducting and one day I popped in for an hour. I was mesmerized because all her charisma I saw on TV came across 10 times more when I saw her live. I knew she was the person I was looking for.**\"\n\nKluczowe sygnały:\n1. **\"I got invited to the culinary course she was conducting\"** = został zaproszony na kurs gotowania, który ona prowadziła\n2. **\"I popped in for an hour\"** = wpadł na godzinę\n3. **\"I was mesmerized\"** = był zachwycony\n4. **\"I knew she was the person I was looking for\"** = wtedy podjął decyzję\n\n**Culinary course = cookery class** (synonim).\n\n**Wniosek:** Geoffrey przekonał się WIDZĄC Julia prowadzącą kurs kulinarny → **C**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (trying one of her dishes in a New York restaurant):**\n- BŁĄD: kontekst New York restaurants był w INNEJ serii (Master Chefs)\n- Geoffrey poznał Julię osobno, NIE w restauracji\n- Pułapka: \"New York\" pojawia się, ale w innym kontekście\n\n**Opcja B (watching a TV programme she was hosting):**\n- BŁĄD: Geoffrey widział Julię w TV (\"all her charisma I saw on TV\"), ale to NIE PRZEKONAŁO go\n- \"I wasn't convinced\" - TV nie wystarczył\n- Decyzję podjął po SPOTKANIU LIVE\n\n**Opcja C (seeing her run a cookery class):** ✓\n- POPRAWNA: \"culinary course she was conducting\" = cookery class\n- \"I knew she was the person I was looking for\" PO kursie\n- LIVE charisma > TV charisma\n\n**Opcja D (attending a lecture about her):**\n- BŁĄD: NIE byłem na wykładzie O Julii\n- Byłem na kursie PROWADZONYM przez Julię\n- \"Run a cookery class\" ≠ \"lecture about her\"\n\n## Reference gramatyczny - \"see sb V\" + \"run a class\"\n\n> 📖 **\"See/Watch sb + V (bare infinitive)\":**\n> Form: `see/watch + Object + V (without to)`\n> Sens: widzieć/oglądać kogoś robiącego coś\n> Tu: \"seeing her RUN a cookery class\" = widząc, jak prowadzi kurs\n> Pułapka: po see/watch BEZ \"to\" - bare infinitive lub V-ing\n\n> 📖 **\"Run a class/course/business\":**\n> Form: `run + Object`\n> Sens: prowadzić (zarządzać)\n> Synonyms: conduct, lead, manage\n> Tu: \"culinary course she was conducting\" = \"cookery class she was running\"\n\n> 📖 **Past Continuous \"was conducting\":**\n> Form: `was/were + V-ing`\n> Sens: trwająca czynność w przeszłości\n> Tu: kurs trwał równolegle z odwiedzinami Geoffreya\n\n> 📖 **\"Pop in\" (phrasal verb):**\n> Form: `pop + in`\n> Sens: wpaść (na krótko)\n> Synonym: drop by, stop by\n> Informal: szybka wizyta bez umawiania\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** \"I got invited to the culinary course she was conducting I was mesmerized I knew she was the person\" = decyzja po WIDZENIU live cookery class.\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **Culinary course = cookery class** (synonim). Klucz CKE akceptuje synonimy w pytaniach, jeśli oddają to samo znaczenie.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka B: TV charisma POJAWIA SIĘ w tekście, ale Geoffrey \"WASN'T convinced\" przez TV. Decyzję podjął dopiero LIVE.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"See sb V\"** = widzieć kogoś robiącego coś. Po see/watch/hear → bare infinitive lub V-ing, NIE \"to V\".\n\n**3.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *showed more involvement in the project than he expected* (wykazała większe zaangażowanie w projekt niż się spodziewał).\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\n> \"Geoffrey: Well, first I told her about my idea for the show. I thought I would travel around the country to see all these chefs, and then Julia would go through the material and make an introduction and some segments. **But she made it quite clear that she was going to be a big part of the project, that she would travel and do everything.** **It surprised me that despite her age - she was in her late 80s then - she insisted on being a full participant.** Anything that involved her, she wanted to have a say in it. We immediately started planning the series and the menus.\"\n\nKluczowe sygnały:\n1. **\"I thought I would travel Julia would go through material and make introduction\"** = ORYGINALNY plan: ograniczona rola Julii\n2. **\"She made it quite clear that she was going to be a big part\"** = ZMIENIŁA plan - chciała więcej\n3. **\"She would travel and do everything\"** = chciała robić wszystko sama\n4. **\"IT SURPRISED ME\"** = ZASKOCZYŁO mnie\n5. **\"She insisted on being a full participant\"** = nalegała na pełen udział\n\nGeoffrey ZAPLANOWAŁ ograniczone zaangażowanie Julii, ale ona NALEGAŁA na większe - przekroczyła jego oczekiwania.\n\n**Wniosek:** Julia wykazała większe zaangażowanie niż Geoffrey się spodziewał → **A**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (more involvement than expected):** ✓\n- POPRAWNA: \"It surprised me\" + \"she insisted on being a full participant\"\n- Geoffrey miał inny plan, Julia chciała więcej\n\n**Opcja B (intended to travel as little as possible):**\n- BŁĄD ODWRÓCONY: Julia chciała PODRÓŻOWAĆ wszędzie\n- \"She would travel and do everything\"\n- Opcja B = przeciwieństwo rzeczywistości\n\n**Opcja C (age was disadvantage):**\n- BŁĄD: Julia DESPITE age = MIMO wieku, chciała pełnego udziału\n- Age nie był wadą, BYŁ ZASKOCZENIEM\n- Geoffrey BYŁ ZASKOCZONY jej energią DESPITE wieku\n\n**Opcja D (insisted on choosing menus herself):**\n- BŁĄD: tekst mówi \"started planning the series AND the menus\" - RAZEM, nie sama\n- Julia chciała udziału w planowaniu, ale nie konkretnie wybierała menus sama\n\n## Reference gramatyczny - \"despite + Noun\" + \"insist on V-ing\"\n\n> 📖 **\"Despite + Noun/V-ing\":**\n> Form: `despite + Noun/V-ing`\n> Sens: mimo, pomimo\n> Synonyms: in spite of, regardless of\n> NIE: \"despite of\" (błąd)\n> Tu: \"despite her age\" = mimo jej wieku\n\n> 📖 **\"Insist on + V-ing\":**\n> Form: `insist + on + V-ing/Noun`\n> Sens: nalegać na\n> Tu: \"she insisted on being a full participant\" = nalegała, by być pełnym uczestnikiem\n> NIE: \"insist to V\" (błąd)\n\n> 📖 **\"It surprised me that + clause\":**\n> Form: `It + surprised + me + that + clause`\n> Sens: zaskoczyło mnie, że\n> Synonyms: I was surprised that, To my surprise\n\n> 📖 **\"To have a say in sth\":**\n> Form: `have + a say + in + Object`\n> Sens: mieć wpływ na coś, mieć głos w sprawie\n> Synonyms: have a voice, have influence over\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** \"she made it quite clear that she was going to be a big part It surprised me she insisted on being a full participant\" = większe zaangażowanie niż spodziewane.\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"It surprised me that \"** = sygnał, że ZACHOWANIE Julii PRZEKROCZYŁO oczekiwania. Klucz dla opcji A.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka B: Julia chciała JEŹDZIĆ WSZĘDZIE. Opcja B \"travel as LITTLE as possible\" = ODWROTNIE.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka C: \"DESPITE her age\" = MIMO wieku, NIE z powodu wieku. Age nie był wadą - wiek był ZASKAKUJĄCY w pozytywnym sensie.\n\n**3.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *made her dish look less attractive on purpose* (specjalnie sprawiła, że jej potrawa wyglądała mniej atrakcyjnie).\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\n> \"Geoffrey: She made some of them with a famous chef, Jacques Pépin. One time they were making mushrooms stuffed with spinach. She tasted them and said, 'Jacques, this spinach tastes a little tough.' 'Well, it doesn't taste tough to me,' he replied, and she just said, 'I guess you must have sharper teeth.' I also remember when we were at Martha Stewart's house and they were making a cake. **Martha's was geometric perfection, and Julia made one which looked like the Leaning Tower of Pisa. I was surprised, but it wasn't an accidental flaw. After the programme, Julia told me that she'd wanted to show Martha and the audience that food doesn't have to look perfect and can still be delicious.**\"\n\nKluczowe sygnały:\n1. **\"Martha's was geometric perfection\"** = ciasto Marthy idealne wizualnie\n2. **\"Julia made one which looked like the Leaning Tower of Pisa\"** = ciasto Julii NIEFOREMNE (krzywe)\n3. **\"It WASN'T an accidental flaw\"** = TO NIE BYŁ PRZYPADEK\n4. **\"She'd wanted to show food doesn't have to look perfect\"** = chciała pokazać CELOWO\n\nJulia CELOWO upiekła krzywe ciasto, by pokazać, że jedzenie nie musi wyglądać idealnie. To była ŚWIADOMA decyzja, nie błąd.\n\n**Wniosek:** Julia celowo sprawiła, że jej ciasto wyglądało mniej atrakcyjnie → **C**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (got angry because dish did not meet expectations):**\n- BŁĄD: Julia NIE złościła się\n- Spinach commentary z Jacquesem była z humorem (\"sharper teeth\")\n- Brak elementu \"angry\"\n\n**Opcja B (pretended she liked something tasting awful):**\n- BŁĄD: Julia uznała spinach za \"tough\" (twarde) - wyraziła SWOJE zdanie\n- NIE udawała, że lubi\n- Mówiła wprost, że spinach jest tough\n\n**Opcja C (made dish look less attractive on purpose):** ✓\n- POPRAWNA: krzywe ciasto, \"not accidental flaw\", \"wanted to show\"\n- \"On purpose\" = celowo\n\n**Opcja D (violent argument with another chef):**\n- BŁĄD: rozmowa z Jacquesem była PRZYJAZNA z humorem\n- \"You must have sharper teeth\" = żart, nie kłótnia\n- Brak \"violent argument\"\n\n## Reference gramatyczny - \"on purpose\" + \"make sth + Adj\"\n\n> 📖 **\"On purpose\" (idiom):**\n> Form: `on + purpose`\n> Sens: celowo, świadomie\n> Synonyms: deliberately, intentionally, by design\n> Antonyms: by accident, accidentally\n\n> 📖 **\"Make + Object + Adj/V (causative)\":**\n> Form: `make + Object + Adj` lub `make + Object + V (bare infinitive)`\n> Sens: sprawić, by coś było/zrobiło\n> Tu: \"made her dish LOOK less attractive\" = sprawiła, że jej potrawa wyglądała mniej atrakcyjnie\n> NIE: \"made her dish to look\" (błąd)\n\n> 📖 **Past Perfect \"she'd wanted\":**\n> Form: `S + had + V3` (skrót: 'd + V3)\n> Sens: wcześniejsza czynność\n> Tu: \"she'd wanted to show\" = chciała pokazać (decyzja PRZED programem)\n> 'd = had (NIE \"would\")\n\n> 📖 **\"Leaning Tower of Pisa\" (cultural reference):**\n> Sens: krzywa wieża w Pizie (symbol krzywego)\n> Idiom: \"to look like the Leaning Tower\" = wyglądać krzywo/niestabilnie\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** \"it wasn't an accidental flaw she'd wanted to show food doesn't have to look perfect\" = celowy, mniej atrakcyjny wygląd.\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"It wasn't an accidental flaw\"** = TO NIE BYŁ PRZYPADKOWY błąd. Klucz dla opcji C - celowy zamiar.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka D: rozmowa z Jacquesem była ŻARTOBLIWA (\"sharper teeth\"). \"Violent argument\" = brutalna kłótnia - nie pasuje.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"She'd wanted\"** = past perfect (had + wanted), NIE conditional (would + want). Klucz: 'd po imionie/zaimku = had.\n\n**3.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D** - *enjoyed improvising on the set* (cieszyła się improwizacją na planie).\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\n> \"Geoffrey: Before shooting we would plan the framework of each episode, that is the stages of making each dish and the time breaks. We organised a kitchen in the basement, where some food was prepared, and Julia would go downstairs during the breaks in filming and check everything. **And yet preparing a detailed script was out of the question because she delighted in the unexpected. She loved telling jokes or stories spontaneously so you'd never know what she was going to do or say next. That was the fun of it for her.**\"\n\nKluczowe sygnały:\n1. **\"Preparing a detailed script was out of the question\"** = SZCZEGÓŁOWY scenariusz nieMOŻLIWY\n2. **\"She delighted in the unexpected\"** = uwielbiała niespodziewane\n3. **\"She loved telling jokes or stories spontaneously\"** = uwielbiała SPONTANICZNE żarty\n4. **\"You'd never know what she was going to do or say next\"** = nigdy nie było wiadomo, co zrobi\n5. **\"That was the fun of it for her\"** = to było dla niej zabawne\n\nSpontaniczność = improwizacja. Julia cieszyła się improwizowaniem na planie.\n\n**Wniosek:** Julia uwielbiała improwizować → **D**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (prepared dishes herself from start to finish):**\n- BŁĄD: część jedzenia była przygotowywana w kuchni w piwnicy\n- \"Some food was prepared\" (passive - przez staff)\n- Julia DOGLĄDAŁA, ale nie wszystko przygotowywała sama\n\n**Opcja B (read detailed script before filming):**\n- BŁĄD ODWRÓCONY: \"detailed script was OUT OF THE QUESTION\"\n- NIE było szczegółowego scenariusza\n- Tylko \"framework of each episode\" (ramy ogólne)\n\n**Opcja C (filmed staff in basement kitchen):**\n- BŁĄD: kuchnia w piwnicy była DO PRZYGOTOWANIA jedzenia\n- Julia tam SCHODZIŁA podczas przerw, nie tam FILMOWAŁA\n- Misinterpretacja roli kuchni piwnicznej\n\n**Opcja D (enjoyed improvising on the set):** ✓\n- POPRAWNA: \"delighted in the unexpected\", \"loved telling jokes spontaneously\"\n- \"Improvising\" = spontaniczność\n- \"That was the fun of it\" = cieszyła się\n\n## Reference gramatyczny - \"out of the question\" + \"delight in\"\n\n> 📖 **\"Out of the question\" (idiom):**\n> Sens: nie ma mowy, niemożliwe\n> Synonyms: impossible, unthinkable, no way\n> Tu: \"preparing a detailed script was out of the question\" = szczegółowy scenariusz był niemożliwy\n\n> 📖 **\"Delight in + V-ing/Noun\":**\n> Form: `delight + in + V-ing/Noun`\n> Sens: cieszyć się, lubować się\n> Synonyms: enjoy, take pleasure in, relish\n> Tu: \"she delighted in the unexpected\" = lubowała się w niespodzianym\n\n> 📖 **\"Improvise on the set\" (collocation):**\n> Form: `improvise + on the set`\n> Sens: improwizować na planie (filmowym)\n> \"Set\" = plan filmowy/scenografia\n\n> 📖 **Past Habitual \"would go\":**\n> Form: `would + V` (bare infinitive)\n> Sens: zwykle robiła (przeszłe nawyki)\n> Tu: \"Julia would go downstairs\" = Julia zwykle schodziła w dół\n> Synonym: used to\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **D**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** \"she delighted in the unexpected\" + \"loved telling jokes spontaneously\" + \"that was the fun of it\" = uwielbiała improwizować.\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Out of the question\"** = niemożliwe (idiom). NIE \"poza pytaniem\". Klucz: idiom oznacza absolutną niemożliwość.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka B: \"framework\" (ogólne ramy) ≠ \"detailed script\" (szczegółowy scenariusz). Klucz: szczegółowości nie było.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Delight in\"** + V-ing/Noun (NIE \"delight to V\"). Klasyczna kolokacja: cieszyć się czymś.\n\n**3.5.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *emphasizes Julia's contribution to the culinary world* (podkreśla wkład Julii w świat kulinarny).\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\n> \"Interviewer: And the last question. How would you describe Julia's legacy?\n> Geoffrey: **I think she brought respectability to homemade meals in America.** For many people it was almost as if Julia had given them permission to pursue their dreams and ambitions in the food industry. **One of Julia's biggest achievements was the change in the status of a chef from a manual worker to a skilled professional.**\"\n\nKluczowe sygnały WKŁADU Julii:\n1. **\"She brought respectability to homemade meals in America\"** = wniosła szacunek do domowego gotowania\n2. **\"Julia had given them permission to pursue their dreams\"** = dała ludziom zezwolenie na realizację marzeń kulinarnych\n3. **\"One of Julia's biggest achievements was the change in the status of a chef\"** = JEDNO Z NAJWIĘKSZYCH OSIĄGNIĘĆ - zmiana statusu kucharza\n4. **\"From a manual worker to a skilled professional\"** = od fizycznego pracownika do wykwalifikowanego profesjonalisty\n\n**Pytanie:** \"Julia's legacy\" = jej dziedzictwo / wkład.\n**Odpowiedź:** Geoffrey wymienia 3 wkłady kulinarne Julii.\n\n**Wniosek:** Geoffrey podkreśla wkład Julii w świat kulinarny → **B**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (outlines Julia's culinary dreams and ambitions):**\n- BŁĄD: Geoffrey mówi o tym, co Julia DAŁA INNYM, nie o jej marzeniach\n- \"Permission to pursue THEIR dreams\" = INNI mogli realizować swoje marzenia\n- Mylące: \"dreams\" pojawia się, ale w odniesieniu do INNYCH\n\n**Opcja B (emphasizes Julia's contribution to culinary world):** ✓\n- POPRAWNA: trzy konkretne wkłady (respectability + permission + status change)\n- \"Legacy\" = wkład\n- \"Biggest achievements\" = osiągnięcia\n\n**Opcja C (explains why chef's profession is challenging):**\n- BŁĄD: Geoffrey nie tłumaczy DLACZEGO zawód jest trudny\n- Mówi o ZMIANIE statusu z manual na skilled professional\n- Brak elementu \"challenging\"\n\n**Opcja D (draws attention to importance of homemade meals):**\n- Częściowo prawdziwe (\"respectability to homemade meals\")\n- ALE głównym punktem jest WKŁAD Julii, nie tylko homemade meals\n- Opcja B jest SZERSZA i bardziej trafna\n\n## Reference gramatyczny - \"bring respectability\" + Past Perfect speculation\n\n> 📖 **\"Bring respectability to + Object\":**\n> Form: `bring + respectability + to + Object`\n> Sens: wnosić szacunek/godność do czegoś\n> Tu: \"she brought respectability to homemade meals\" = wniosła szacunek do domowego gotowania\n\n> 📖 **\"As if + Past Perfect\":**\n> Form: `as if + Past Perfect`\n> Sens: jakby (hipoteza w przeszłości)\n> Tu: \"it was almost as if Julia HAD GIVEN them permission\" = jakby dała im pozwolenie\n> Implikuje: subiektywne odczucie ludzi\n\n> 📖 **\"Legacy\" (vocabulary):**\n> Sens: dziedzictwo, spuścizna\n> Synonyms: contribution, heritage, lasting impact\n> Pytanie \"describe legacy\" = opisać wkład / dziedzictwo\n\n> 📖 **\"From X to Y\" (status change):**\n> Form: `from + Old status + to + New status`\n> Sens: zmiana z X na Y\n> Tu: \"from a manual worker to a skilled professional\" = z fizycznego pracownika na wykwalifikowanego profesjonalistę\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.5, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.2) Zdający określa główną myśl poszczególnych części tekstu.\n> - **Uzasadnienie:** \"she brought respectability\" + \"biggest achievements\" + \"change in status of a chef\" = wkład w świat kulinarny.\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Legacy\"** = dziedzictwo / wkład. Pytanie pyta o WKŁAD Julii, więc opcja \"contribution\" pasuje idealnie.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka A: \"dreams\" pojawia się, ale odnosi się do INNYCH (\"their dreams\"), nie do Julii. Klucz: \"permission to pursue THEIR dreams\".\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka D: \"homemade meals\" pojawia się jako JEDEN z elementów wkładu, ale \"contribution to culinary world\" jest SZERSZE - obejmuje WSZYSTKIE 3 wkłady wymienione przez Geoffreya.","image":"img/jezyk-angielski-2016-maj-matura-rozszerzona/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2016-maj-matura-rozszerzona/zad/4","paper_id":"jezyk-angielski-2016-maj-matura-rozszerzona","number":"4","points":4,"ptype":"closed","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4. (0-4)\nPrzeczytaj tekst, który został podzielony na trzy części (A-C) oraz pytania go dotyczące\n(4.1.-4.4.). Do każdego pytania dopasuj właściwą część tekstu. Wpisz rozwiązania\ndo tabeli.\nUwaga: jedna część tekstu pasuje do dwóch pytań.\nIn which paragraph does the author\n4.1.\npoint to the measures taken to keep the surroundings unspoilt?\n4.2.\nrefer to the effort put into constructing the underwater room?\n4.3.\nmention some benefits of observing marine life?\n4.4.\npredict the gradual transformation of the structure?\nUNDERWATER HOTEL ROOM\nA. For those who haven’t heard, there is such a thing as aquarium therapy. Research findings\nsuggest that watching fish may reduce muscle tension, pulse rate and other symptoms of\nstress. So you can imagine that guests who stay at the Manta Resort feel like a million\ndollars after soaking up the panoramic views of exotic sea life. This is made possible by\nthe resort’s newly built underwater room costing $1,500 per night. Visitors can sunbathe\non the upper-level sky deck, relax in the lounge at the water level or go down\nto the submerged chamber to fall asleep surrounded by the nightlight glow of jellyfish and\nother extraordinary creatures that swim by.\nB. The hotel complex is situated on Pemba Island’s westerly coastline, facing toward\nthe serene stretch of ocean that separates the island from the mainland. Anchored to the sea\nfloor about 820 feet offshore, where a large number of densely inhabited coral reefs\nsurround the floating structure, the resort’s underwater room is as secluded as a vacation\ngetaway can possibly be. The task of putting up the structure turned out to be physically\nand logistically demanding. The workers had to ship in all the various materials from\nSweden, assemble the parts on the island and then tow the room to the site.\nC. The constructors’ aim was to build the hotel room in such a way that the endeavour would\nnot have any negative impact on the ecosystem. Hence, solar panels supplying 100 per cent\nof the power needed were installed atop the roof deck of the room. In addition, the only\npeople allowed inside are guests and assigned resort employees. It may seem unbelievable,\nbut the hotel room will eventually turn into a coral reef itself. This makes it one of the few\ndevelopment projects beneficial to the marine environment.\nadapted from http://blogs.smithsonianmag.com\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJA-1R","answer":"4.1 = C; 4.2 = B; 4.3 = A; 4.4 = C","answer_text":"4.\npodsumowa-\nnie: właściwe\ni adekwatne\ndo tematu\nzakończenie\nwypowiedzi\nR\nA\nL\nzakończenie zgodne\nz tematem oraz treścią\nwypowiedzi; jeżeli zdający\npowtarza wstęp - czyni to\ninnymi słowami\nzakończenie nie jest w pełni\npoprawne, np. jest zgodne\nz tematem ALBO treścią\nwypowiedzi; odbiega trochę\nod tematu LUB treści\nwypowiedzi; zdający stosuje\nzakończenie schematyczne\n(sztampowe) LUB powtarza\nwstęp praktycznie tymi\nsamymi słowami\nbrak zakończenia LUB\nzakończenie nie jest\nkomunikatywne LUB\nzakończenie jest jedynie luźno\nzwiązane z tematem oraz\ntreścią wypowiedzi\n(też jeśli nie jest zgodne)","solution":"**4.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - paragraf C.\n\n## Sposób 1 - analiza paragrafu C (środowisko)\n\n> Paragraf C: \"**The constructors' aim was to build the hotel room in such a way that the endeavour would not have any negative impact on the ecosystem. Hence, solar panels supplying 100 per cent of the power needed were installed atop the roof deck of the room. In addition, the only people allowed inside are guests and assigned resort employees.** It may seem unbelievable, but the hotel room will eventually turn into a coral reef itself. This makes it one of the few development projects beneficial to the marine environment.\"\n\nPytanie: \"measures taken to keep the surroundings UNSPOILT\" = działania, by otoczenie pozostało nieskażone.\n\nKonkretne MEASURES w paragrafie C:\n1. **\"Constructors' aim was to build no negative impact on the ecosystem\"** = cel: brak negatywnego wpływu\n2. **\"Solar panels supplying 100% of power\"** = panele słoneczne (100% energii)\n3. **\"Only people allowed inside are guests and resort employees\"** = ograniczony dostęp\n\nWszystko to są MEASURES (środki ostrożności) chroniące środowisko.\n\n**Wniosek:** Paragraf C wymienia działania ochronne → **C**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja innych paragrafów\n\n**Paragraf A:** opisuje LUKSUS underwater room (aquarium therapy, $1,500 per night, view of sea life). Brak elementów ochrony środowiska.\n\n**Paragraf B:** opisuje LOKALIZACJĘ i BUDOWĘ struktury (ship materials from Sweden, assemble, tow to site). Brak elementów ochrony środowiska - opisuje WYZWANIA budowy.\n\n**Paragraf C:** ✓ konkretne działania ochronne (solar panels, restricted access, coral reef transformation).\n\n## Reference gramatyczny - \"in such a way that\" + passive\n\n> 📖 **\"In such a way that + clause\":**\n> Form: `in + such + a + way + that + clause`\n> Sens: w taki sposób, że\n> Funkcja: opisuje sposób wykonania czynności\n> Tu: \"build the hotel room in such a way that the endeavour would not have negative impact\"\n\n> 📖 **Passive voice w opisie środków:**\n> Form: `be + V3`\n> Sens: zostały zainstalowane (pasywne podejście)\n> Tu: \"solar panels were installed\" = panele zostały zainstalowane\n> \"Only people allowed inside\" = tylko osoby dozwolone\n\n> 📖 **Vocabulary environmental protection:**\n> - `unspoilt surroundings` = nieskażone otoczenie\n> - `ecosystem` = ekosystem\n> - `negative impact` = negatywny wpływ\n> - `solar panels` = panele słoneczne\n> - `restricted access` = ograniczony dostęp\n> - `marine environment` = środowisko morskie\n\n> 📖 **\"Hence\" (formal linking word):**\n> Sens: stąd, dlatego\n> Synonyms: therefore, consequently, as a result\n> Formalny styl - wniosek z poprzedniej informacji\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** Paragraf C wymienia 3 measures: solar panels, restricted access, transformation into coral reef - wszystkie chronią środowisko.\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Measures taken\"** = środki podjęte. Klucz: konkretne DZIAŁANIA (solar panels, restricted access), nie tylko OPIS efektów.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Unspoilt\"** = nieskażony, naturalny. Wymagane DZIAŁANIA ochronne, nie tylko WYMIENIENIE zalet środowiska.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka B: paragraf B mówi o BUDOWIE (z trudnościami), nie o OCHRONIE. Klucz: czytaj uważnie cel paragrafu.\n\n**4.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - paragraf B.\n\n## Sposób 1 - analiza paragrafu B (wysiłek budowy)\n\n> Paragraf B: \"The hotel complex is situated on Pemba Island's westerly coastline, facing toward the serene stretch of ocean that separates the island from the mainland. Anchored to the sea floor about 820 feet offshore, where a large number of densely inhabited coral reefs surround the floating structure, the resort's underwater room is as secluded as a vacation getaway can possibly be. **The task of putting up the structure turned out to be physically and logistically demanding. The workers had to ship in all the various materials from Sweden, assemble the parts on the island and then tow the room to the site.**\"\n\nPytanie: \"effort put into constructing the underwater room\" = wysiłek włożony w budowę.\n\nKonkretne WYSIŁKI w paragrafie B:\n1. **\"Physically and logistically demanding\"** = fizycznie i logistycznie wymagające\n2. **\"Ship in materials from Sweden\"** = transportowali materiały ze Szwecji\n3. **\"Assemble the parts on the island\"** = montowali części na wyspie\n4. **\"Tow the room to the site\"** = holowali pokój do miejsca\n\nWszystko to są ETAPY trudnej budowy - wymagały dużego wysiłku.\n\n**Wniosek:** Paragraf B opisuje wysiłek konstrukcji → **B**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja innych paragrafów\n\n**Paragraf A:** opisuje DOŚWIADCZENIE gości (aquarium therapy, panoramic views, nightlight glow). Brak wzmianki o trudnościach budowy.\n\n**Paragraf B:** ✓ konkretne ETAPY budowy (Sweden → island → tow to site) + ocena \"demanding\".\n\n**Paragraf C:** opisuje ŚRODOWISKOWE działania (solar panels, restricted access). Brak elementów BUDOWY.\n\n## Reference gramatyczny - \"turn out to be + Adj\" + Past Modals\n\n> 📖 **\"Turn out to be + Adj/Noun\":**\n> Form: `turn out + to be + Adj/Noun`\n> Sens: okazać się\n> Synonyms: prove to be, end up being\n> Tu: \"task turned out to be demanding\" = zadanie okazało się wymagające\n\n> 📖 **\"Had to + V\" (past obligation):**\n> Form: `S + had + to + V`\n> Sens: musiał (przeszły obowiązek)\n> Synonym: was obliged to V\n> Tu: \"workers had to ship materials\" = pracownicy musieli przetransportować\n\n> 📖 **\"Ship in + Object\":**\n> Form: `ship + in + Object`\n> Sens: importować (transportem)\n> Synonyms: import, transport in\n> Tu: \"ship in materials from Sweden\" = przetransportować materiały ze Szwecji\n\n> 📖 **Vocabulary construction effort:**\n> - `physically demanding` = fizycznie wymagający\n> - `logistically demanding` = logistycznie wymagający\n> - `to assemble parts` = montować części\n> - `to tow to the site` = holować na miejsce\n> - `to put up a structure` = wznosić strukturę\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** Paragraf B: \"physically and logistically demanding\" + 3 etapy (ship, assemble, tow) = wysiłek konstrukcji.\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Effort put into\"** = wysiłek włożony. Klucz: konkretne TRUDNOŚCI i ETAPY budowy, nie tylko OPIS lokalizacji.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Paragraf B zaczyna od OPISU lokalizacji (pierwsze zdanie), ale PYTANIE dotyczy DRUGIEJ części paragrafu (trudności budowy). Czytaj cały paragraf.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Ship in\"** vs **\"ship out\"** - \"ship in\" = importować, \"ship out\" = eksportować. Klucz: \"in\" oznacza przyjście do nas.\n\n**4.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - paragraf A.\n\n## Sposób 1 - analiza paragrafu A (terapia akwariowa)\n\n> Paragraf A: \"**For those who haven't heard, there is such a thing as aquarium therapy. Research findings suggest that watching fish may reduce muscle tension, pulse rate and other symptoms of stress.** So you can imagine that guests who stay at the Manta Resort feel like a million dollars after soaking up the panoramic views of exotic sea life. This is made possible by the resort's newly built underwater room costing $1,500 per night.\"\n\nPytanie: \"benefits of observing marine life\" = korzyści z obserwowania życia morskiego.\n\nKonkretne BENEFITS w paragrafie A:\n1. **\"Aquarium therapy\"** = terapia akwariowa (medyczna)\n2. **\"Watching fish may reduce muscle tension\"** = zmniejsza napięcie mięśniowe\n3. **\"Reduce pulse rate\"** = zmniejsza tętno\n4. **\"Reduce other symptoms of stress\"** = łagodzi inne objawy stresu\n5. **\"Guests feel like a million dollars\"** = goście czują się świetnie\n\n\"Marine life\" = sea life = ryby + inne stworzenia morskie. Obserwowanie tego ma korzyści zdrowotne.\n\n**Wniosek:** Paragraf A opisuje korzyści zdrowotne obserwowania ryb → **A**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja innych paragrafów\n\n**Paragraf A:** ✓ aquarium therapy, redukcja stresu, pulse rate, muscle tension.\n\n**Paragraf B:** opisuje LOKALIZACJĘ i BUDOWĘ. Wzmianka o \"densely inhabited coral reefs\" - ale o sąsiedztwie, nie o KORZYŚCIACH obserwowania.\n\n**Paragraf C:** opisuje DZIAŁANIA ŚRODOWISKOWE. Wzmianka o \"coral reef\" jako efekt KOŃCOWY budowli, nie korzyści obserwowania.\n\n## Reference gramatyczny - \"there is such a thing as\" + modal \"may\"\n\n> 📖 **\"There is such a thing as + Noun\":**\n> Form: `there + be + such + a thing + as + Noun`\n> Sens: istnieje coś takiego jak\n> Funkcja: wprowadzenie nieznajomemu nowego pojęcia\n> Tu: \"there is such a thing as aquarium therapy\" = istnieje coś takiego jak terapia akwariowa\n\n> 📖 **\"May + V\" (possibility):**\n> Form: `S + may + V`\n> Sens: może (możliwość)\n> Tu: \"watching fish may reduce muscle tension\" = oglądanie ryb MOŻE zmniejszać napięcie\n> Mniejszy stopień pewności niż \"will\"\n\n> 📖 **Vocabulary aquarium therapy:**\n> - `aquarium therapy` = terapia akwariowa\n> - `muscle tension` = napięcie mięśniowe\n> - `pulse rate` = tętno\n> - `symptoms of stress` = objawy stresu\n> - `marine life / sea life` = życie morskie\n> - `to soak up the views` = chłonąć widoki\n\n> 📖 **\"Feel like a million dollars\" (idiom):**\n> Sens: czuć się świetnie (wartościowo, jak ktoś bogaty/szczęśliwy)\n> Synonyms: feel great, feel on top of the world\n> Tu: \"guests feel like a million dollars\" = goście są zachwyceni\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** Paragraf A: aquarium therapy + redukcja muscle tension, pulse rate, stress = korzyści obserwowania marine life.\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Benefits of observing\"** = korzyści z obserwowania. Klucz: konkretne EFEKTY POZYTYWNE (redukcja stresu), nie tylko WIZUALNE doświadczenie.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Marine life\"** = \"sea life\" (synonimy). Klucz: paragraf A używa \"watching fish\" i \"exotic sea life\" - oba pasują do marine life.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka C: paragraf C mówi o coral reef, ale jako EFEKT TRANSFORMACJI budynku, nie jako korzyść obserwowania.\n\n**4.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - paragraf C.\n\n## Sposób 1 - analiza paragrafu C (transformacja struktury)\n\n> Paragraf C: \"The constructors' aim was to build the hotel room in such a way that the endeavour would not have any negative impact on the ecosystem. Hence, solar panels supplying 100 per cent of the power needed were installed atop the roof deck of the room. In addition, the only people allowed inside are guests and assigned resort employees. **It may seem unbelievable, but the hotel room will eventually turn into a coral reef itself. This makes it one of the few development projects beneficial to the marine environment.**\"\n\nPytanie: \"gradual transformation of the structure\" = stopniowa transformacja struktury.\n\nKluczowy fragment:\n1. **\"It may seem unbelievable, but the hotel room WILL EVENTUALLY TURN INTO A CORAL REEF itself\"** = pokój hotelowy STOPNIOWO PRZEKSZTAŁCI SIĘ w rafę koralową\n2. **\"Eventually\"** = w końcu, z czasem (gradual = stopniowy)\n3. **\"Beneficial to the marine environment\"** = korzystne dla środowiska morskiego\n\n**Eventually** = z czasem, stopniowo. **Turn into** = przekształcić się w. Razem: przewidywanie stopniowej transformacji.\n\n**Wniosek:** Paragraf C przewiduje stopniową transformację pokoju w rafę → **C**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja innych paragrafów\n\n**Paragraf A:** opisuje DOŚWIADCZENIE gości (terapia, widoki). Brak transformacji struktury.\n\n**Paragraf B:** opisuje BUDOWĘ (effort, materials, towing). Transformacja JUŻ ZAKOŃCZONA (\"resort's underwater room IS as secluded\"). Brak przewidywania ZMIAN.\n\n**Paragraf C:** ✓ przewiduje \"will eventually turn into a coral reef\" - STOPNIOWA TRANSFORMACJA.\n\n## Reference gramatyczny - Future Simple \"will\" + adverb \"eventually\"\n\n> 📖 **Future Simple \"will + V\" (prediction):**\n> Form: `S + will + V`\n> Sens: przewidywanie\n> Tu: \"the hotel room will eventually turn into a coral reef\" = ostatecznie zamieni się\n\n> 📖 **\"Eventually\" (adverb):**\n> Sens: ostatecznie, w końcu, z czasem\n> Synonyms: in the end, ultimately, finally (Brytyjskie \"in time\")\n> Funkcja: stopniowy proces zakończony w przyszłości\n> Pułapka: NIE \"ewentualnie\" (false friend!) - to ZAWSZE \"ostatecznie\"\n\n> 📖 **\"Turn into + Object\":**\n> Form: `turn + into + Object`\n> Sens: zamienić się w, przekształcić w\n> Synonyms: become, transform into, evolve into\n> Tu: \"will turn into a coral reef\" = zamieni się w rafę\n\n> 📖 **Reflexive emphasis \"itself\":**\n> Form: `Noun + itself`\n> Sens: sam (emfatyczne)\n> Tu: \"a coral reef itself\" = sama rafa koralowa (podkreślenie)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** Paragraf C: \"the hotel room will eventually turn into a coral reef itself\" = stopniowa transformacja struktury.\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Eventually\"** = ostatecznie / z czasem (NIE \"ewentualnie\" jak po polsku). To FAŁSZYWY PRZYJACIEL. Pamiętaj!\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Gradual transformation\"** = stopniowa transformacja. Sygnały: eventually, gradually, over time, in time, slowly.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka B: paragraf B mówi o BUDOWIE (transformation BEFORE), nie o PRZYSZŁEJ transformacji. Klucz: \"will\" + \"eventually\" = przyszłość.","image":"img/jezyk-angielski-2016-maj-matura-rozszerzona/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2016-maj-matura-rozszerzona/zad/5","paper_id":"jezyk-angielski-2016-maj-matura-rozszerzona","number":"5","points":4,"ptype":"closed","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5. (0-4)\nPrzeczytaj tekst, z którego usunięto cztery fragmenty. Wpisz w luki 5.1.-5.4. litery,\nktórymi oznaczono brakujące fragmenty (A-E), tak aby otrzymać logiczny i spójny\ntekst.\nUwaga: jeden fragment został podany dodatkowo i nie pasuje do żadnej luki.\nWEARABLE TECH DEVICES\nThe approximately 15 million smart glasses, fitness bands and watches sold proves that public\ninterest in wearable technology has rocketed recently. 5.1. Just like PCs and\nsmartphones, wearable devices create a ‘data exhaust’, a stream of quite easily accessible\ninformation that is extremely attractive to cybercriminals.\nOne of the most apparently innocent forms of wearable technology is the smart fitness band,\nwhich measures a range of activities: from steps walked to hours slept. 5.2. Having\nacquired such data, they are able to work out where the target of their attack lives, works,\nand stops for coffee. The hacker could then use this information. Data extracted from\na smartwatch can show chronic high blood pressure which could be used to prove that\na person is unfit for work. A cybercriminal could use such information to blackmail their\ntargets, or even to publicly discredit them. 5.3. If a cybercriminal snapped images from\nit, they could build up a complex picture of where the target is, what they are doing and who\nthey are meeting. The wearable devices could also act as gateways to other devices or data\nstored in the cloud. If the smartwatch or eyewear is unprotected, it becomes the weak point\nin the chain, giving hackers a backdoor to confidential data.\nUnfortunately, many cybersecurity experts acknowledge that there is very little consumers\ncan do to protect themselves from these risks. 5.4. However, it should not be\nup to users, but to the wearable technology manufacturers themselves to install security into\ntheir devices.\nadapted from www.telegraph.co.uk\nA. For most of us such detailed information on other people’s lives seems irrelevant.\nHowever, it might prove invaluable for hackers and cybercriminals.\nB. One of the precautions they can take is to choose strong passwords or turn their fitness\ntrackers on at the end of the street or round the corner, not outside their front door.\nC. But experts are warning that such an explosive growth in the demand for these gadgets\ncould soon lead to a security nightmare.\nD. In some cases wearable technology gadgets may improve consumer security by being\nused, for example, as authentication devices which enable recognition.\nE. Another threat to the users of some devices is the built-in camera which may contain a lot\nof personally sensitive information.\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJA-1R","answer":null,"answer_text":"5.\nfragmenty\nodbiegające\nod tematu\ni/lub nie na\ntemat\nR\nA\nL\nwypowiedź nie zawiera\nfragmentów odbiegających\nod tematu i/lub nie na temat\nwypowiedź zawiera dłuższy\nfragment / nieliczne krótkie\nfragmenty odbiegające od\ntematu i/lub nie na temat\nwypowiedź nie spełnia\nwarunków określonych\ndla poziomu 1.\nTabela B. Zgodność z poleceniem: elementy formy\nElementy formy\nForma\n1\n0\n1.\nelementy\ncharakterystyczne\ndla formy\nR\nteza jest poprawnie umiejscowiona w wypowiedzi\nwypowiedź nie spełnia\nwarunków określonych\ndla poziomu 1.\nA\nwypowiedź jest zatytułowana\nL\nwypowiedź zawiera odpowiedni zwrot rozpoczynający\ni kończący\n2.\nkompozycja\nR\nA\nL\nwypowiedź cechuje widoczny zamysł kompozycyjny\nwyrażający się w funkcjonalnie uzasadnionych proporcjach\nwstępu, rozwinięcia i zakończenia\nwypowiedź nie spełnia\nwarunków określonych\ndla poziomu 1.\n3.\nsegmentacja\nR\nA\nL\ntekst jest uporządkowany; układ graficzny pracy (podział na\nakapity) jest konsekwentny\nwypowiedź nie spełnia\nwarunków określonych\ndla poziomu 1.\n4.\ndługość pracy\nR\nA\nL\ndługość pracy mieści się w granicach 180-280 słów\nwypowiedź nie spełnia\nwarunków określonych\ndla poziomu 1.\nUwaga: jedna usterka jest wystarczająca, żeby zakwalifikować pracę na 0 w danym\npodkryterium.\nOstateczną liczbę punktów za zgodność z poleceniem ustala się na podstawie oceny\nelementów treści i elementów formy, zgodnie z Tabelą C.\nTabela C\nElementy\ntreści\nElementy formy\n4-3\n2-1\n0\n10-9\n5 p.\n4 p.\n3 p.\n8-7\n4 p.\n3 p.\n2 p.\n6-5\n3 p.\n2 p.\n1 p.\n4-3\n2 p.\n1 p.\n0 p.\n2-1\n1 p.\n0 p.\n0 p.\n0\n0 p.\n0 p.\n0 p.\nNa przykład za wypowiedź, w której elementy treści oceniono na 5, a elementy formy\noceniono na 2, za zgodność z poleceniem przyznaje się 2 punkty.\nDodatkowe uwagi dotyczące oceny elementów treści\nROZPRAWKA\nTemat\nWładze wielu miast sponsorują koncerty gwiazd na świeżym powietrzu w noc sylwestrową.\nNapisz rozprawkę, w której przedstawisz dobre i złe strony organizacji takich imprez na\npowitanie Nowego Roku.\nRozprawka to wypowiedź, w której zdający rozważa zagadnienie podane w poleceniu,\nprzedstawiając argumenty, wspierając je dodatkowymi wyjaśnieniami oraz/lub przykładami.\nAutor rozprawki „za i przeciw” powinien przedstawić argumenty za i przeciw, odpowiednio\nsygnalizując przyjęty schemat w tezie wspartej adekwatnymi argumentami i właściwym\nzakończeniem.\nDobrze napisana rozprawka:\n omawia zagadnienie w sposób przejrzysty i logiczny; wszystkie jej części (wstęp,\nrozwinięcie, zakończenie) są podporządkowane jednej myśli głównej\n zawiera jasno sformułowaną tezę, odpowiednią do formy rozprawki\n charakteryzuje się stylem formalnym.\nTeza\n1. Aby teza rozprawki była uznana za zgodną z tematem, wymagane jest odniesienie się do\norganizowania w miastach koncertów/imprez muzycznych na świeżym powietrzu na\npowitanie Nowego Roku oraz zaznaczenie, że w pracy będą rozpatrywane dobre i złe\nstrony (wymaga tego ten typ rozprawki), np. Many city councils decide to organise\noutdoor concerts on New Year’s Eve / to welcome New Year. It has many advantages for\nresidents but there are also some problems connected with it.\n2. Opisanie problemu, który jest tematem rozprawki, np. stwierdzenie, że w wielu miastach\nkoncerty gwiazd na świeżym powietrzu są organizowane w noc sylwestrową, nie jest tezą.\n3. Teza musi zapowiadać oczekiwaną strukturę rozprawki, wskazywać, że prezentowane\nbędą wady i zalety. Na przykład: …są plusy i minusy takiej decyzji…; …ma wiele zalet,\nale spowoduje też wiele problemów.\n4. Jeśli teza jest pytaniem, które nie zapowiada struktury rozprawki, np. Czy to dobry\npomysł?, uznaje się ją za odbiegającą od tematu.\n5. Użycie zwrotów typu: Moim zdaniem, Według mnie nie wpływa na obniżenie jakości tezy\nw rozprawce „za i przeciw”, jeśli zdający wskazuje w tezie na wady i zalety danego\nzjawiska.","solution":"**5.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *But experts are warning that such an explosive growth in the demand for these gadgets could soon lead to a security nightmare.*\n\n## Sposób 1 - analiza luki 5.1 i kontekstu\n\n> Kontekst luki 5.1:\n> \"The approximately 15 million smart glasses, fitness bands and watches sold proves that public interest in wearable technology has rocketed recently. **5.1. ** Just like PCs and smartphones, wearable devices create a 'data exhaust', a stream of quite easily accessible information that is extremely attractive to cybercriminals.\"\n\nLogika:\n- **PRZED luką:** wzrost POPULARNOŚCI (15 million sold, rocketed)\n- **PO luce:** dane → cybercriminals (przejście do ZAGROŻEŃ)\n- **Luka 5.1** musi POŁĄCZYĆ popularność z zagrożeniami\n\n**Opcja C** zaczyna od **\"BUT experts are warning\"** = ALE eksperci ostrzegają - idealny pomost między POPULARNOŚCIĄ a NIEBEZPIECZEŃSTWEM.\n\n**Opcja C wprowadza:**\n- \"explosive growth in demand\" = nawiązuje do wzrostu popularności (PRZED)\n- \"security nightmare\" = wprowadza temat zagrożeń (PO)\n\n**Wniosek:** Opcja C tworzy logiczny most między popularność a zagrożeniami → **C**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja innych opcji\n\n**Opcja A** (\"detailed information irrelevant\"):\n- Mówi o szczegółowych informacjach jako materiale dla hackerów\n- Pasuje raczej do luki 5.2 (po opisie fitness band)\n\n**Opcja B** (\"precautions consumers can take\"):\n- Mówi o ŚRODKACH OSTROŻNOŚCI\n- Pasuje raczej do luki 5.4 (po wzmiance, że konsumenci niewiele mogą zrobić)\n\n**Opcja C** (\"experts warning security nightmare\"): ✓\n- POPRAWNA: \"BUT\" + \"explosive growth\" + \"security nightmare\"\n\n**Opcja D** (\"wearable tech may improve security\"):\n- POZYTYWNE stwierdzenie o bezpieczeństwie\n- Sprzeczne z głównym tematem (zagrożenia)\n- Prawdopodobnie OPCJA DODATKOWA (extra)\n\n**Opcja E** (\"built-in camera as threat\"):\n- Wprowadza KOLEJNY THREAT (kamera)\n- Pasuje raczej do luki 5.3 (po smartfit band)\n\n## Reference gramatyczny - \"such an explosive growth\" + \"could lead to\"\n\n> 📖 **\"Such + a/an + Adj + Noun\":**\n> Form: `such + a/an + Adj + Noun`\n> Sens: taki [Adj] [Noun]\n> Funkcja: emfatyczne podkreślenie\n> Tu: \"such an explosive growth\" = taki gwałtowny wzrost\n\n> 📖 **\"Could lead to + Object\":**\n> Form: `could + lead + to + Object`\n> Sens: może prowadzić do\n> Modal: mniejszy stopień pewności niż \"will lead\"\n> Tu: \"could soon lead to a security nightmare\" = może wkrótce prowadzić do bezpieczeństwowej koszmaru\n\n> 📖 **Linking word \"But\":**\n> Funkcja: kontrast, zmiana kierunku\n> Tu: \"But experts are warning\" = ALE eksperci ostrzegają\n> Sygnalizuje: po pozytywnym (popularność) → negatywne (zagrożenia)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.6) Zdający rozpoznaje związki pomiędzy poszczególnymi częściami tekstu.\n> - **Uzasadnienie:** Opcja C łączy popularność (\"explosive growth\") z zagrożeniami (\"security nightmare\") - pomost logiczny.\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach gap-fill SZUKAJ ŁĄCZNIKÓW: BUT (kontrast), HOWEVER (przeciwieństwo), MOREOVER (dodanie), THEREFORE (skutek). Opcja C zaczyna od \"But\" - to KLUCZ.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Security nightmare\"** = koszmar bezpieczeństwa. Łączy się z \"data exhaust\" + \"cybercriminals\" w następnym zdaniu.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Sprawdź LOGICZNĄ KONTYNUACJĘ - opcja C wprowadza ostrzeżenie ekspertów, a następne zdanie konkretyzuje (\"Just like PCs data exhaust\").\n\n**5.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *For most of us such detailed information on other people's lives seems irrelevant. However, it might prove invaluable for hackers and cybercriminals.*\n\n## Sposób 1 - analiza luki 5.2 i kontekstu\n\n> Kontekst luki 5.2:\n> \"One of the most apparently innocent forms of wearable technology is the smart fitness band, which measures a range of activities: from steps walked to hours slept. **5.2. ** Having acquired such data, they are able to work out where the target of their attack lives, works, and stops for coffee.\"\n\nLogika:\n- **PRZED luką:** opis SMART FITNESS BAND (mierzy kroki, sen - szczegółowe dane)\n- **PO luce:** \"Having acquired such data, THEY are able to work out where target lives\"\n- **\"They\"** musi mieć ANTECEDENT w luce - musi być wprowadzony PODMIOT (hackers/cybercriminals)\n\n**Opcja A** zawiera:\n- \"such detailed information on other people's lives\" = nawiązanie do danych z fitness band\n- \"hackers and cybercriminals\" = ANTECEDENT dla \"they\" w następnym zdaniu\n- \"might prove invaluable\" = uzasadnia, dlaczego dane są ważne dla hackerów\n\n**Wniosek:** Opcja A wprowadza pojęcie \"hackers and cybercriminals\" jako PODMIOT \"they\" → **A**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja innych opcji\n\n**Opcja A** (\"detailed information invaluable for hackers\"): ✓\n- POPRAWNA: kontrast \"irrelevant for us / invaluable for hackers\"\n- Wprowadza \"hackers\" jako antecedent dla \"they\"\n\n**Opcja B** (\"precautions\"):\n- Pasuje do luki 5.4 (środki ostrożności)\n\n**Opcja C** (\"experts warning\"):\n- Pasuje do luki 5.1 (popularność → zagrożenia)\n- JUŻ UŻYTA dla 5.1\n\n**Opcja D** (\"wearable tech may improve security\"):\n- POZYTYWNE - sprzeczne z negatywnym tonem\n- Prawdopodobnie EXTRA OPTION (dodatkowa, niewykorzystana)\n\n**Opcja E** (\"built-in camera threat\"):\n- Wprowadza KAMERĘ jako kolejne zagrożenie\n- Pasuje do luki 5.3 (po fitness band → camera)\n\n## Reference gramatyczny - \"however\" + \"prove + Adj\"\n\n> 📖 **\"However\" (contrast):**\n> Funkcja: kontrast (formalniej niż \"but\")\n> Pozycja: początek zdania + przecinek\n> Tu: \"However, it might prove invaluable\" = jednak okaże się nieocenione\n\n> 📖 **\"Prove + Adj\":**\n> Form: `S + prove + Adj`\n> Sens: okazać się\n> Synonyms: turn out to be, end up being\n> Tu: \"might prove invaluable\" = może okazać się nieocenione\n\n> 📖 **\"Invaluable\" (vocabulary):**\n> Sens: nieoceniony, bezcenny\n> POZYTYWNE znaczenie - w PR często mylone z \"valueless\"!\n> Synonyms: priceless, precious, extremely valuable\n> Antonyms: worthless, valueless\n\n> 📖 **Pułapka - \"invaluable\" vs \"valueless\":**\n> - **invaluable** = nieoceniony (BARDZO wartościowy)\n> - **valueless** = bezwartościowy (NIC nie wart)\n> Klasyczna pułapka maturalna!\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.6) Zdający rozpoznaje związki pomiędzy poszczególnymi częściami tekstu.\n> - **Uzasadnienie:** Opcja A wprowadza \"hackers and cybercriminals\" jako antecedent dla \"they\" w następnym zdaniu.\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: szukaj ZAIMKÓW (they, it, this) w sąsiednich zdaniach i ich ANTECEDENTÓW w luce. \"They\" po luce → \"hackers\" w luce.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Invaluable\"** = nieoceniony (POZYTYWNE - bardzo wartościowe). NIE myl z \"valueless\". Klasyczna pułapka leksykalna.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Opcja A tworzy KONTRAST \"irrelevant for us / invaluable for hackers\" - to klasyczna struktura argumentacji \"perspektywa A vs perspektywa B\".\n\n**5.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**E** - *Another threat to the users of some devices is the built-in camera which may contain a lot of personally sensitive information.*\n\n## Sposób 1 - analiza luki 5.3 i kontekstu\n\n> Kontekst luki 5.3:\n> \" Data extracted from a smartwatch can show chronic high blood pressure which could be used to prove that a person is unfit for work. A cybercriminal could use such information to blackmail their targets, or even to publicly discredit them. **5.3. ** If a cybercriminal snapped images from it, they could build up a complex picture of where the target is, what they are doing and who they are meeting.\"\n\nLogika:\n- **PRZED luką:** smartwatch threats (blood pressure, blackmail)\n- **PO luce:** \"if a cybercriminal snapped images from IT\" - \"IT\" = singular noun (kamera?)\n- Następne zdanie mówi o \"snapped images\" - KAMERA!\n\n**Opcja E** zawiera:\n- \"Another threat\" = wskazuje na DODATKOWE zagrożenie (po smartwatch)\n- \"Built-in camera\" = wprowadza KAMERĘ jako temat\n- \"It\" w następnym zdaniu odnosi się do KAMERY z opcji E\n\n**Wniosek:** Opcja E wprowadza kamerę jako antecedent dla \"it\" w następnym zdaniu → **E**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja innych opcji\n\n**Opcja A** (\"detailed information invaluable for hackers\"):\n- JUŻ UŻYTA dla 5.2\n\n**Opcja B** (\"precautions\"):\n- Pasuje do luki 5.4 (środki ostrożności)\n\n**Opcja C** (\"experts warning\"):\n- JUŻ UŻYTA dla 5.1\n\n**Opcja D** (\"wearable tech may improve security\"):\n- POZYTYWNE - sprzeczne z negatywnym tonem akapitu\n- EXTRA OPTION\n\n**Opcja E** (\"built-in camera threat\"): ✓\n- POPRAWNA: \"Another threat\" + \"built-in camera\"\n- Wprowadza kamerę jako antecedent \"it\" w następnym zdaniu\n\n## Reference gramatyczny - \"Another threat\" + relative clause + Conditional\n\n> 📖 **\"Another + Noun\" (sequence/addition):**\n> Form: `another + singular Noun`\n> Sens: jeszcze jeden, kolejny\n> Funkcja: wprowadzenie KOLEJNEGO elementu w liście\n> Tu: \"Another threat\" = kolejne zagrożenie (po smartwatch)\n\n> 📖 **Relative clause \"which may contain\":**\n> Form: `Noun + which + V`\n> Sens: który (defining relative clause)\n> Tu: \"camera WHICH may contain information\" = kamera, która może zawierać informacje\n\n> 📖 **\"Built-in\" (compound adjective):**\n> Form: `built + in`\n> Sens: wbudowany\n> Synonyms: in-built, integrated, embedded\n> Tu: \"built-in camera\" = wbudowana kamera\n\n> 📖 **2nd Conditional \"If + Past Simple, could/would + V\":**\n> Form: `if + S + V (Past Simple), could/would + V`\n> Sens: hipotetyczne (mało prawdopodobne)\n> Tu: \"If a cybercriminal SNAPPED images, they COULD build up \" = gdyby hacker zrobił zdjęcia, mógłby zbudować obraz\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **E**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.6) Zdający rozpoznaje związki pomiędzy poszczególnymi częściami tekstu.\n> - **Uzasadnienie:** Opcja E wprowadza \"camera\" jako antecedent dla \"it\" w następnym zdaniu (\"snapped images from it\").\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz dla gap-fill: znajdź ZAIMKI (\"it\", \"they\", \"this\") po luce i upewnij się, że opcja wprowadza ANTECEDENT. \"It\" w 5.3 → potrzebujemy noun singular (camera).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Another threat\"** = sygnał DODATKOWEGO elementu po wcześniejszych zagrożeniach. Klasyczna struktura PR.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pamiętaj - opcja D jest DODATKOWA (extra, niewykorzystana). To NORMALNE w gap-fill: 5 opcji, 4 luki, 1 zostaje.\n\n**5.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *One of the precautions they can take is to choose strong passwords or turn their fitness trackers on at the end of the street or round the corner, not outside their front door.*\n\n## Sposób 1 - analiza luki 5.4 i kontekstu\n\n> Kontekst luki 5.4:\n> \"Unfortunately, many cybersecurity experts acknowledge that **there is very little consumers can do** to protect themselves from these risks. **5.4. ** However, it should not be up to users, but to the wearable technology manufacturers themselves to install security into their devices.\"\n\nLogika:\n- **PRZED luką:** \"very little consumers CAN DO to protect themselves\" (konsumenci niewiele mogą zrobić)\n- **PO luce:** \"However, it should not be up to users, but to manufacturers\" (jednak to producenci powinni instalować zabezpieczenia)\n- **Luka 5.4** musi pokazać CO konsumenci JEDNAK mogą zrobić - pomost między \"very little\" a \"however manufacturers should \"\n\n**Opcja B** zawiera:\n- \"One of the precautions THEY can take\" = jeden ze środków ostrożności (KONSUMENCI = \"they\")\n- Konkretne PORADY: strong passwords + włączanie trackera nie pod drzwiami\n- Następne \"However\" ma sens - jednak to nie powinno spoczywać na użytkownikach\n\n**Wniosek:** Opcja B podaje przykład środków ostrożności, które user może podjąć → **B**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja innych opcji\n\n**Opcja A** (\"detailed information invaluable for hackers\"):\n- JUŻ UŻYTA dla 5.2\n\n**Opcja B** (\"precautions they can take\"): ✓\n- POPRAWNA: konkretne porady ochronne dla konsumentów\n- \"They\" = consumers z poprzedniego zdania\n\n**Opcja C** (\"experts warning\"):\n- JUŻ UŻYTA dla 5.1\n\n**Opcja D** (\"wearable tech may improve security\"):\n- POZYTYWNE stwierdzenie\n- Sprzeczne z negatywnym tonem akapitu (\"unfortunately\")\n- EXTRA OPTION (niewykorzystana)\n\n**Opcja E** (\"built-in camera threat\"):\n- JUŻ UŻYTA dla 5.3\n\n## Reference gramatyczny - \"one of the + plural\" + \"it should not be up to + N\"\n\n> 📖 **\"One of the + plural Noun\":**\n> Form: `one of the + plural Noun + singular Verb`\n> Sens: jeden z\n> Tu: \"One of the precautions IS to choose\" (singular verb, bo podmiot to \"one\")\n> Pułapka: NIE \"one of the precautions ARE\" - zawsze singular verb\n\n> 📖 **\"It should not be up to + N\":**\n> Form: `it + should (not) be + up to + Noun`\n> Sens: nie powinno spoczywać na\n> Synonyms: it's not the responsibility of, it shouldn't fall to\n> Tu: \"it should not be up to users, but to manufacturers\" = nie konsumenci, lecz producenci powinni\n\n> 📖 **\"Precaution\" (vocabulary):**\n> Sens: środek ostrożności, zapobieganie\n> Kolokacje: take precautions, as a precaution, safety precautions\n> Tu: \"precautions they can take\" = środki ostrożności jakie mogą podjąć\n\n> 📖 **Linking \"However\":**\n> Funkcja: kontrast, zmiana kierunku\n> Pozycja: początek zdania + przecinek\n> Tu: \"However, it should not be up to users\" = jednak (mimo środków ostrożności) odpowiedzialność powinna być na producentach\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.6) Zdający rozpoznaje związki pomiędzy poszczególnymi częściami tekstu.\n> - **Uzasadnienie:** Opcja B podaje konkretne środki ostrożności (\"precautions they can take\") po wzmiance, że konsumenci mają niewiele opcji.\n> - **0 pkt** - A/C/E (już użyte), D (sprzeczne z tonem akapitu).\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Detailed info invaluable | Użyta w 5.2 | Uczeń nie sprawdza wcześniejszych luk |\n| **B** | **Precautions they can take** | **POPRAWNA - środki ostrożności** | - |\n| C | Experts warning | Użyta w 5.1 | - |\n| D | Wearable may improve security | Pozytywne - sprzeczne | EXTRA, niewykorzystana |\n| E | Built-in camera threat | Użyta w 5.3 | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W gap-fill PR z 5 opcjami i 4 lukami JEDNA opcja zostaje. Zwykle to opcja sprzeczna z tonem lub niepasująca tematycznie. Tu opcja D (pozytywne stwierdzenie o bezpieczeństwie).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Precautions\"** kolokuje z \"take\" (take precautions) i \"against\" (precautions against). Pamiętaj te kolokacje.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pomost logiczny: konsumenci niewiele MOGĄ - JEDNAK są środki - JEDNAK to producenci powinni instalować zabezpieczenia. Klasyczna struktura argumentacyjna PR.","image":"img/jezyk-angielski-2016-maj-matura-rozszerzona/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2016-maj-matura-rozszerzona/zad/6","paper_id":"jezyk-angielski-2016-maj-matura-rozszerzona","number":"6","points":5,"ptype":"closed","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6. (0-5)\nPrzeczytaj dwa teksty na temat oczekiwania. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą,\nzgodną z treścią tekstu. Zakreśl literę A, B, C albo D.\nTekst 1.\nTHE AIR OF ANTICIPATION\nThe black sign painted in white letters that hangs upon the gates reads:\nOpens at Nightfall\nCloses at Dawn\n“What kind of circus is only open at night?” people ask. No one has a proper answer,\nyet as dusk approaches, there is quite a crowd of spectators gathering outside the gates.\nYou are amongst them, of course. You stand in the fading light, a scarf around your neck\npulled up against the chilly evening breeze, waiting to see what kind of circus only opens\nonce the sun sets.\nThe ticket booth, clearly visible behind the gates, is sealed and barred. The tents seem\nmotionless, their flaps wrinkling gently in the wind. The only movement within the circus\nis the clock that ticks by the passing minutes. The circus, usually bustling with life, now looks\ncompletely still, as if even ghosts have abandoned it.\nThe sun disappears beyond the horizon and the remaining light smoothly transforms dusk into\ntwilight. The people around are growing restless from waiting, a sea of shuffling feet,\nmurmuring about finding someplace warmer to pass the evening. You yourself are debating\nwhether to depart when things start happening. First, there is a popping sound, hardly heard\nover the conversation. A soft noise like a kettle about to boil for tea. Then comes the light.\nAll over the tents, small lights begin to flicker, as if the entire circus was covered in\nparticularly bright fireflies. The waiting crowd quietens as it watches this display\nof illumination. Someone near you gasps. A small child claps his hands with joy at the sight.\nWhen the tents are all aglow, sparkling against the night sky, the noise stops and the sign\nappears.\nThe letters, which are stretched across the top of the gates and hidden in curls of iron, are now\nslowly surfacing. They pop as they brighten, some accompanied by a shower of glowing\nwhite sparks and a bit of smoke. Trying to avoid being burnt by the sparks flying all around,\nthe people nearest to the gates take a few steps back apprehensively.\nAt first, it is only a random pattern of lights. But soon it becomes clear that they are aligned\nin scripted letters. First a C is distinguishable, followed by more letters, a q and several e’s.\nWhen the final bulb pops alight, the sign is finally legible, extremely bright and impressive.\nLe Cirque des Ręves\nSome in the crowd smile knowingly, while others look questioningly at their neighbours.\nA child near you tugs on her mother’s sleeve, begging to know what it says.\n“The Circus of Dreams,” comes the reply.\nadapted from The Night Circus by Erin Morgenstern\nMJA-ąR\n6.1. When the crowd gathered outside the gates,\nA. a clock striking the hour could be heard.\nB. a very strong wind was blowing.\nC. the ticket office was opened.\nD. the circus appeared deserted.\n6.2. At twilight, some people\nA. got annoyed at the delay and began complaining loudly.\nB. were getting impatient and considered going away.\nC. began wondering about the origin of the name of the circus.\nD. started to stamp their feet to express their irritation.\n6.3. The moment the sign above the gates started to appear,\nA. only a few letters of the sign lit up due to an electrical fault.\nB. strange sounds coming from behind the iron gates intensified.\nC. one of the circus tents got brightly illuminated by fireflies.\nD. some people moved away in fear of being hurt.\nMJA-ąR\nTekst 2.\nWHY WAITING IS TORTURE\nSome years ago, executives at Houston airport faced a troubling customer-relations issue.\nPassengers complained about the long waits at baggage reclaim. In response, the executives\nincreased the number of baggage handlers working that shift. The plan worked: the average\nwait fell to eight minutes. But the complaints persisted.\nPuzzled, the airport executives undertook a more careful, on-site analysis. They found out that\nit took passengers a minute to walk from their arrival gates to baggage reclaim and seven\nmore minutes to get their bags. So the airport decided on a new approach: instead of reducing\nwait times, it moved the arrival gates away from the main terminal and routed bags\nto the outermost carousel. Passengers now had to walk six times longer to get their bags.\nComplaints dropped to near zero.\nThis story hints at a general principle: the experience of waiting is defined only partly\nby the objective length of the wait. Research on queuing has shown that people overestimate\nhow long they’ve waited in a line by about 36 percent. It’s been reported that one of the main\nfactors determining how we feel about lines is our expectations. Uncertainty magnifies\nthe stress of waiting, while feedback in the form of expected wait times and forecasts of\ndelays eases the experience. And beating expectations lifts our mood. All else being equal,\npeople who wait less than they anticipated leave happier than those who wait longer than\nexpected. Professors Carmon and Kahneman have found that we are more concerned about\nhow long a line is than how fast it’s moving. Given a choice between a slow-moving short\nline and a fast-moving long one, people opted for the former, even if the waits were identical.\nAmericans spend roughly 37 billion hours a year waiting in lines and complain a lot about it.\nI often wonder why queuing is so irritating. I’m inclined to think that in this era of constant\nrush, the dominant cost of waiting must be an emotional one: the nagging feeling of guilt that\nyou are wasting your time, when you could be getting on with your business or be engaged in\nsome creative endeavor.\nWe’ll never eliminate lines altogether but for me when all else fails, a gripping book is a way\nout.\nadapted from www.nytimes.com\n6.4. By quoting the case at Houston airport the writer presents\nA. a procedure introduced to increase the number of baggage handlers.\nB. an innovative way to entertain passengers waiting for their baggage.\nC. a trick that has made passengers more satisfied with baggage reclaim.\nD. a surprisingly efficient method of delivering passengers’ baggage.\n6.5. Which of the following is stated in the article as an opinion, and not a fact?\nA. People can tolerate long waits if they are given an explanation.\nB. People tend to exaggerate when asked how long they have waited.\nC. People choose shorter lines regardless of the speed at which they move.\nD. People who wait in lines blame themselves for doing a purposeless activity.\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJA-ąR","answer":null,"answer_text":"6. Rozpatrując zgodność tezy z treścią pracy bierze się pod uwagę jej zgodność\nz rozwinięciem wypracowania.","solution":"**6.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D** - *the circus appeared deserted* (cyrk wydawał się opuszczony).\n\n## Sposób 1 - analiza reading passage\n\n> Cytat z tekstu *The Night Circus*:\n> \"**The ticket booth, clearly visible behind the gates, is sealed and barred. The tents seem motionless, their flaps wrinkling gently in the wind. The only movement within the circus is the clock that ticks by the passing minutes. The circus, usually bustling with life, now looks completely still, as if even ghosts have abandoned it.**\"\n\nKluczowe sygnały OPUSZCZENIA:\n1. **\"Ticket booth sealed and barred\"** = kasa biletowa ZAMKNIĘTA i ZARYGLOWANA\n2. **\"Tents seem motionless\"** = namioty wydają się BEZ RUCHU\n3. **\"Looks completely still\"** = wygląda zupełnie nieruchomo\n4. **\"As if even ghosts have abandoned it\"** = jakby nawet duchy go opuściły\n\nWszystkie sygnały wskazują na PUSTKĘ, OPUSZCZENIE, BRAK ŻYCIA. To dokładny synonim \"deserted\".\n\n**Wniosek:** Cyrk wygląda na OPUSZCZONY → **D**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A** (clock striking the hour):\n- BŁĄD: w tekście \"clock that TICKS by the passing minutes\" - TYKA, nie BIJE GODZINY\n- \"Striking the hour\" = wybijanie godziny, brzęczenie - niezgodne z tekstem\n\n**Opcja B** (strong wind blowing):\n- BŁĄD: tekst mówi o \"chilly evening breeze\" (zimnej wieczornej BRYZIE) i \"flaps wrinkling GENTLY in the wind\"\n- Wiatr DELIKATNY, NIE silny\n\n**Opcja C** (ticket office was opened):\n- BŁĄD: \"sealed and barred\" = ZAMKNIĘTE i zaryglowane\n- Odwrócenie sensu\n\n**Opcja D** (circus appeared deserted): ✓\n- POPRAWNA: \"completely still\" + \"ghosts have abandoned it\" = opuszczony\n\n## Reference gramatyczny - \"as if + Past Perfect\" + \"appear/seem + Adj\"\n\n> 📖 **\"As if\" (hipotetyczne porównanie):**\n> Form: `as if + S + Past Simple/Past Perfect`\n> Sens: jak gdyby (z dystansem hipotetycznym)\n> Tu: \"as if even ghosts HAD abandoned it\" (Past Perfect, choć tekst używa Pres. Perfect - \"have abandoned\" - w sensie dramatycznym)\n\n> 📖 **\"Appear/Seem + Adj/to V\":**\n> Form: `S + appear/seem + Adj` lub `S + appear/seem + to + V`\n> Sens: wydawać się\n> Tu: \"tents seem motionless\" / \"circus appeared deserted\"\n> Pułapka: NIE \"seem to be motionless\" (redundancja)\n\n> 📖 **Slownictwo opisu opuszczenia:**\n> - deserted = opuszczony, pusty\n> - abandoned = porzucony\n> - sealed = zapieczętowany, zamknięty na klucz\n> - barred = zaryglowany\n> - motionless = nieruchomy\n> - still = nieruchomy, cichy\n\n> 📖 **\"Bustling with life\" (kolokacja):**\n> Sens: tętniący życiem\n> Antonim: deserted, still, lifeless\n> Tu: \"usually bustling with life, now looks completely still\" - kontrast\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **D**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** \"Ticket booth sealed and barred\" + \"motionless\" + \"completely still\" + \"ghosts have abandoned it\" = deserted.\n> - **0 pkt** - A (clock tykała, nie biła), B (delikatny wiatr), C (kasa zamknięta).\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Clock striking the hour | Tekst: \"ticks by\" - TYKA, nie BIJE | Uczeń myli \"tick\" i \"strike\" |\n| B | Strong wind blowing | Tekst: \"gently in the wind\" - DELIKATNY | Uczeń łapie się słowa \"wind\" |\n| C | Ticket office opened | Tekst: \"sealed and barred\" - ZAMKNIĘTE | Odwrócenie sensu |\n| **D** | **Circus appeared deserted** | **POPRAWNA - completely still, ghosts abandoned** | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Tick\" vs \"strike\": **tick** = tykać (każda sekunda), **strike** = wybijać (godziny). Tekst używa \"ticks\" → nie godziny.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Deserted\"** w reading PR często sygnalizowane przez: \"motionless\", \"still\", \"empty\", \"no one\", \"abandoned\".\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Sprawdzaj DOKŁADNĄ formę przymiotnika w tekście - \"gently\" (delikatnie) ≠ \"strongly\" (silnie). Drobne różnice eliminują dystraktory.\n\n**6.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *were getting impatient and considered going away* (stawali się niecierpliwi i rozważali odejście).\n\n## Sposób 1 - analiza reading passage\n\n> Cytat z tekstu:\n> \"The sun disappears beyond the horizon and the remaining light smoothly transforms dusk into twilight. **The people around are growing restless from waiting, a sea of shuffling feet, murmuring about finding someplace warmer to pass the evening. You yourself are debating whether to depart** when things start happening.\"\n\nKluczowe sygnały NIECIERPLIWOŚCI i ROZWAŻANIA WYJŚCIA:\n1. **\"Growing restless from waiting\"** = STAJĄ SIĘ NIECIERPLIWI od oczekiwania (restless = niespokojny, niecierpliwy)\n2. **\"Sea of shuffling feet\"** = morze szurających stóp (fizyczny niepokój)\n3. **\"Murmuring about finding someplace warmer\"** = mruczą o znalezieniu cieplejszego miejsca\n4. **\"You yourself are debating whether to depart\"** = TY SAM ROZWAŻASZ czy odejść\n\n**Synonimy w opcji B:**\n- \"growing restless\" = \"getting impatient\" (niecierpliwy)\n- \"debating whether to depart\" = \"considered going away\" (rozważał odejście)\n\n**Wniosek:** Ludzie stawali się niecierpliwi i rozważali odejście → **B**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A** (got annoyed and complained LOUDLY):\n- BŁĄD: tekst mówi \"MURMURING\" (mruczeli) - to CICHO, nie głośno\n- Brak elementu \"complaining loudly\"\n\n**Opcja B** (getting impatient, considered going away): ✓\n- POPRAWNA: \"restless\" + \"debating whether to depart\"\n- Dokładny synonim\n\n**Opcja C** (wondering about origin of the name):\n- BŁĄD: nazwa cyrku pojawia się DOPIERO PO zapaleniu liter\n- Tu (at twilight) nikt jeszcze nie wie nazwy\n\n**Opcja D** (started to stamp feet to express irritation):\n- BŁĄD: tekst mówi \"shuffling feet\" (szuranie nogami, nie tupanie)\n- Brak intencji wyrażania irytacji\n\n## Reference gramatyczny - \"grow + Adj\" + \"debate whether to\"\n\n> 📖 **\"Grow + Adj\" (gradual change):**\n> Form: `S + grow + Adj`\n> Sens: stawać się (stopniowo)\n> Synonyms: become, get, turn\n> Tu: \"are growing RESTLESS\" = stają się niecierpliwi\n> Klasyczne: grow tired, grow cold, grow impatient\n\n> 📖 **\"Debate whether + to V\":**\n> Form: `S + debate + whether + to + V`\n> Sens: rozważać, czy (zrobić)\n> Tu: \"debating whether to depart\" = rozważający, czy odejść\n> Synonyms: consider, think about, wonder if\n\n> 📖 **Vocabulary - \"restless\" vs \"impatient\":**\n> - **restless** = niespokojny (fizycznie/emocjonalnie)\n> - **impatient** = niecierpliwy (chcący szybciej)\n> - SYNONIMY w kontekście czekania\n\n> 📖 **\"Murmur\" vs \"complain\":**\n> - **murmur** = mruczeć (cicho, prywatnie)\n> - **complain** = narzekać (głośno, otwarcie)\n> Tu: \"murmuring\" = cichy, prywatny niepokój\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** \"Growing restless\" = getting impatient; \"debating whether to depart\" = considered going away.\n> - **0 pkt** - A (cicho mruczeli, nie głośno), C (nazwa nieznana), D (szurali, nie tupali).\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Annoyed, complained LOUDLY | Tekst: \"murmuring\" - CICHO | Uczeń ignoruje przysłówek |\n| **B** | **Getting impatient, considered going away** | **POPRAWNA - restless + debating depart** | - |\n| C | Wondered about origin of name | Nazwa jeszcze nieznana | Uczeń wybiera wcześniej |\n| D | Stamped feet to express irritation | Tekst: \"shuffling feet\" - SZURALI | Uczeń myli czasowniki |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **Shuffling feet** (szurać) ≠ **stamping feet** (tupać). Klasyczna pułapka leksykalna PR.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Restless\"** = niespokojny, niecierpliwy (emocja). Synonim \"impatient\" w kontekście czekania.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W reading PR sprawdzaj DOKŁADNY sposób wyrażania emocji: cicho (murmuring) vs głośno (complaining loudly). Drobiazgi decydują o odpowiedzi.\n\n**6.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D** - *some people moved away in fear of being hurt* (niektórzy ludzie odsunęli się w obawie przed obrażeniami).\n\n## Sposób 1 - analiza reading passage\n\n> Cytat z tekstu:\n> \"The letters, which are stretched across the top of the gates and hidden in curls of iron, are now slowly surfacing. They pop as they brighten, **some accompanied by a shower of glowing white sparks and a bit of smoke. Trying to avoid being burnt by the sparks flying all around, the people nearest to the gates take a few steps back apprehensively.**\"\n\nKluczowe sygnały OBAWY i ODSUNIĘCIA:\n1. **\"Shower of glowing white sparks\"** = deszcz świecących iskier\n2. **\"Trying to avoid being burnt\"** = STARAJĄC SIĘ UNIKNĄĆ POPARZENIA\n3. **\"People nearest to the gates take a few steps back\"** = ludzie najbliżej bram cofają się\n4. **\"Apprehensively\"** = z obawą, lękliwie\n\n**Tłumaczenie kluczowych fraz na opcję D:**\n- \"trying to avoid being burnt\" = \"in fear of being hurt\"\n- \"take a few steps back\" = \"moved away\"\n\n**Wniosek:** Niektórzy ludzie cofnęli się w obawie przed iskrami → **D**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A** (only a few letters lit up due to electrical fault):\n- BŁĄD: tekst opisuje WSZYSTKIE litery pojawiające się, ze sparks\n- Brak wzmianki o \"electrical fault\"\n- Iskry to ELEMENT MAGICZNY, nie usterka\n\n**Opcja B** (strange sounds intensified):\n- BŁĄD: dźwięki BYŁY (popping), ale tekst nie mówi o ich INTENSYFIKACJI\n- \"They POP as they brighten\" = pojawiały się pojedyncze \"pop\"\n\n**Opcja C** (tent illuminated by fireflies):\n- BŁĄD: fireflies to META4 z WCZEŚNIEJSZEGO akapitu (\"as if covered in fireflies\")\n- Tutaj mowa o SPARKS od liter, nie fireflies\n- Pomylenie fragmentów tekstu\n\n**Opcja D** (people moved away in fear of being hurt): ✓\n- POPRAWNA: \"avoid being burnt\" + \"take steps back\" + \"apprehensively\"\n\n## Reference gramatyczny - \"avoid + V-ing\" + \"in fear of\"\n\n> 📖 **\"Avoid + V-ing\" (gerund):**\n> Form: `S + avoid + V-ing`\n> Sens: unikać (robienia)\n> Tu: \"avoid being burnt\" = unikać poparzenia (passive gerund)\n> Pułapka: NIE \"avoid to be burnt\" - zawsze V-ing\n\n> 📖 **\"In fear of + N/V-ing\":**\n> Form: `in fear of + Noun/Gerund`\n> Sens: w obawie przed\n> Synonyms: fearing, afraid of, in dread of\n> Tu: \"in fear of being hurt\" = w obawie przed zranieniem\n\n> 📖 **\"Apprehensively\" (adverb):**\n> Sens: z obawą, lękliwie, niepewnie\n> Synonimy: anxiously, fearfully, warily\n> Bazowe: apprehensive (Adj) = pełen obawy\n\n> 📖 **Passive gerund \"being + V3\":**\n> Form: `being + V3`\n> Sens: bycie [zrobionym]\n> Tu: \"being burnt\" = bycie poparzonym; \"being hurt\" = bycie zranionym\n> Klasyczna struktura strony biernej w gerundach\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **D**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** \"Trying to avoid being burnt by sparks\" + \"take steps back apprehensively\" = moved away in fear.\n> - **0 pkt** - A (brak \"electrical fault\"), B (brak intensyfikacji), C (fireflies w innym fragmencie).\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Few letters lit, electrical fault | Wszystkie litery, brak usterki | Uczeń źle interpretuje sparks |\n| B | Strange sounds intensified | Pop pojedyncze, nie intensyfikacja | Uczeń uogólnia |\n| C | Tent illuminated by fireflies | Fireflies w wcześniejszym akapicie | Pomylenie fragmentów |\n| **D** | **People moved away in fear** | **POPRAWNA - sparks → people step back** | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Avoid + V-ing\"** - KLUCZ: avoid zawsze z gerundem (V-ing), nie z infinitive. Pamiętaj: enjoy, avoid, finish, deny, suggest, recommend → wszystkie z V-ing.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Apprehensively\" = jeden z PR-owych słów na obawę. Pamiętaj synonimy: anxiously, warily, hesitantly.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka C: fireflies pojawiają się WCZEŚNIEJ w tekście (jako metafora świateł na namiotach). Tu mowa o ISKRACH od liter - nie miesz fragmentów.\n\n**6.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *a trick that has made passengers more satisfied with baggage reclaim* (trik, który sprawił że pasażerowie są bardziej zadowoleni z odbioru bagażu).\n\n## Sposób 1 - analiza reading passage\n\n> Cytat z tekstu *Why Waiting Is Torture*:\n> \"Some years ago, executives at Houston airport faced a troubling customer-relations issue. Passengers complained about the long waits at baggage reclaim. In response, the executives increased the number of baggage handlers working that shift. The plan worked: the average wait fell to eight minutes. **But the complaints persisted.**\n>\n> Puzzled, the airport executives undertook a more careful, on-site analysis. They found out that it took passengers a minute to walk from their arrival gates to baggage reclaim and seven more minutes to get their bags. **So the airport decided on a new approach: instead of reducing wait times, it moved the arrival gates away from the main terminal and routed bags to the outermost carousel. Passengers now had to walk six times longer to get their bags. Complaints dropped to near zero.**\"\n\nKluczowe sygnały TRIKU PSYCHOLOGICZNEGO:\n1. **Faza 1 (NIE zadziałało):** \"increased number of baggage handlers\" → \"complaints persisted\"\n2. **Faza 2 (ZADZIAŁAŁO):** \"moved arrival gates away\" + \"routed bags to outermost carousel\" → \"complaints dropped to near zero\"\n3. **Mechanizm:** pasażerowie WIĘCEJ chodzili = MNIEJ stali = MNIEJ czuli oczekiwanie\n4. **Efekt:** bardziej zadowoleni MIMO że dłuższa droga\n\nTo PSYCHOLOGICZNY TRIK - nie skraca czas, ale zmienia PERCEPCJĘ.\n\n**Wniosek:** Trik zwiększający satysfakcję pasażerów z baggage reclaim → **C**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A** (procedure to increase baggage handlers):\n- BŁĄD: to było PIERWSZE rozwiązanie, które NIE ZADZIAŁAŁO\n- Autor PRZYTACZA NOWE rozwiązanie (drugie podejście)\n- Pasażerowie skarżyli się MIMO większej liczby pracowników\n\n**Opcja B** (innovative way to ENTERTAIN passengers):\n- BŁĄD: nie ma mowy o ROZRYWCE\n- Chodzi o przesunięcie bramek, nie o zabawianie\n\n**Opcja C** (trick that made passengers more satisfied): ✓\n- POPRAWNA: psychologiczny trik (dłuższa droga, mniej czekania) → mniej skarg\n\n**Opcja D** (efficient method of delivering baggage):\n- BŁĄD: bagaż jest dostarczany TAK SAMO szybko\n- Trik nie SKRACA dostarczania, tylko zmienia OBIORĘ\n\n## Reference gramatyczny - \"instead of + V-ing\" + Past Simple narrative\n\n> 📖 **\"Instead of + V-ing/N\":**\n> Form: `instead of + V-ing/Noun`\n> Sens: zamiast\n> Tu: \"instead of REDUCING wait times\" = zamiast SKRACAĆ czas oczekiwania\n> Pułapka: NIE \"instead of to reduce\" - zawsze V-ing\n\n> 📖 **Past Simple w narracji:**\n> Form: V-ed / nieregularne\n> Tu: faced, complained, increased, decided, moved, routed, dropped\n> Sygnał: \"Some years ago\" = w przeszłości\n\n> 📖 **Phrasal \"drop to\" (vocabulary):**\n> Sens: spaść do (poziomu)\n> Synonimy: fall to, decrease to, decline to\n> Tu: \"complaints DROPPED to near zero\" = skargi spadły do prawie zera\n\n> 📖 **\"Six times longer\" (comparative degree):**\n> Form: `X times + comparative + than`\n> Tu: \"six times longer\" = sześciokrotnie dłużej\n> Klucz: \"times\" zamiast \"as long as\" w PR\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.2) Zdający określa główną myśl poszczególnych części tekstu.\n> - **Uzasadnienie:** Przeniesienie bramek + bagażu na dalszy karuzel = psychologiczny trik (\"complaints dropped to near zero\").\n> - **0 pkt** - A (więcej pracowników NIE pomogło), B (nie rozrywka), D (bagaż dostarczany tak samo).\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | More baggage handlers | NIE ZADZIAŁAŁO - skargi trwały | Uczeń wybiera pierwsze rozwiązanie |\n| B | Entertain passengers | Brak rozrywki w tekście | Uczeń zgaduje |\n| **C** | **Trick - more satisfied** | **POPRAWNA - psychologiczne mniej oczekiwania** | - |\n| D | Efficient baggage delivery | Bagaż TAK SAMO szybko | Uczeń myli mechanizm |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: w PR \"the writer presents\" pyta o GŁÓWNĄ MYŚL fragmentu. Tu główny punkt = TRIK PSYCHOLOGICZNY (zmiana percepcji, nie obiektywnego czasu).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka A: uczeń wybiera PIERWSZE rozwiązanie (handlers), ale tekst sygnalizuje \"BUT complaints persisted\" - to nie było rozwiązanie. PRAWDZIWE rozwiązanie to drugie podejście.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"By quoting the case, the writer presents \" - autor PRZYTACZA przypadek żeby zilustrować TEZĘ. Tu teza: subjektywne odczucie czekania > obiektywny czas.\n\n**6.5.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D** - *People who wait in lines blame themselves for doing a purposeless activity* (Ludzie czekający w kolejce obwiniają się za bezcelową czynność).\n\n## Sposób 1 - analiza reading passage (fakt vs opinia)\n\n> Cytat z tekstu - analiza KAŻDEJ opcji:\n\n**Opcja A:** \"It's been reported that one of the main factors determining how we feel about lines is our expectations.\" → **FAKT** (\"it's been reported\" = badanie/raport)\n\n**Opcja B:** \"Research on queuing has shown that people overestimate how long they've waited in a line by about 36 percent.\" → **FAKT** (\"research has shown\" + konkretne 36%)\n\n**Opcja C:** \"Professors Carmon and Kahneman have found that we are more concerned about how long a line is than how fast it's moving. Given a choice between a slow-moving short line and a fast-moving long one, people opted for the former.\" → **FAKT** (\"professors have found\" = wynik badania naukowego)\n\n**Opcja D:** \"**I often wonder why queuing is so irritating. I'm inclined to think that** in this era of constant rush, the dominant cost of waiting must be an emotional one: the nagging feeling of guilt that you are wasting your time, when you could be getting on with your business or be engaged in some creative endeavor.\" → **OPINIA** (\"I'm INCLINED TO THINK\" = SKŁANIAM SIĘ MYŚLEĆ - markery opinii)\n\n**Wniosek:** Opcja D oparta na \"I'm inclined to think \" = OPINIA → **D**.\n\n## Sposób 2 - markery faktu vs opinii\n\n**Markery FAKTU:**\n- \"Research has shown\"\n- \"Studies indicate\"\n- \"It's been reported\"\n- \"Professors X and Y have found\"\n- Konkretne liczby/statystyki (36 percent)\n\n**Markery OPINII:**\n- \"I think / I believe\"\n- \"I'm inclined to think\"\n- \"In my opinion\"\n- \"I wonder\"\n- \"It seems to me\"\n- \"I would say\"\n- Modalne \"must be\" (osąd autora)\n\nW tekście:\n- A, B, C → wsparte BADANIAMI = fakty\n- D → autor SAM się zastanawia (\"I often wonder\" + \"I'm inclined to think\") = opinia\n\n## Reference gramatyczny - \"I'm inclined to think\" + \"must be\" (deduction)\n\n> 📖 **\"I'm inclined to + V\" (opinion marker):**\n> Form: `S + be + inclined + to + V`\n> Sens: skłaniam się do (myślenia, twierdzenia)\n> Funkcja: GRZECZNA opinia, niepewność\n> Synonyms: I tend to think, I'm of the opinion that\n> Tu: \"I'm inclined to think the dominant cost is emotional\" = opinia autora\n\n> 📖 **\"Must be\" (logical deduction):**\n> Form: `S + must + be + Adj/N`\n> Sens: musi być (logiczny wniosek)\n> Funkcja: OPINIA o pewności na podstawie rozumowania\n> Tu: \"the dominant cost MUST be an emotional one\" = wnioskuję, że musi być emocjonalny (opinia)\n\n> 📖 **Markery faktu - passive forms:**\n> - \"It is said that \"\n> - \"It has been reported that \"\n> - \"It is widely accepted that \"\n> - \"Research has shown\"\n> - \"Studies indicate\"\n\n> 📖 **Markery opinii - first person + modal:**\n> - \"I think / I believe / I feel\"\n> - \"In my opinion / from my perspective\"\n> - \"I'm inclined to think\"\n> - \"It seems to me\"\n> - \"I would argue\"\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.5, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **D**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.1 R) Zdający oddziela fakty od opinii.\n> - **Uzasadnienie:** \"I'm inclined to think \" = MARKER OPINII (subiektywny osąd autora). Opcje A, B, C poparte badaniami = fakty.\n> - **0 pkt** - A/B/C (wsparte badaniami i raportami).\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna (= fakt) | Marker |\n| A | Tolerate long waits with explanation | \"It's been reported\" | Raport/fakt |\n| B | Exaggerate how long waited | \"Research has shown\" + 36% | Badanie/fakt |\n| C | Choose shorter lines | \"Professors have found\" | Badanie naukowe/fakt |\n| **D** | **Blame themselves** | **POPRAWNA = OPINIA - \"I'm inclined to think\"** | Marker opinii |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"I'm inclined to think\"** = KLASYCZNY marker opinii w PR matura. Pamiętaj - pierwsza osoba + modalne think/believe/feel = opinia.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Must be\"** w kontekście wniosków logicznych = OPINIA. Tu: autor wnioskuje (\"the cost MUST be emotional\") - to NIE fakt, tylko jego deduction.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Strategia: szukaj passive forms (\"it's been reported\") = fakty vs. first person (\"I think\") = opinie. Klucz dla zadania 3.1 R.","image":"img/jezyk-angielski-2016-maj-matura-rozszerzona/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2016-maj-matura-rozszerzona/zad/7","paper_id":"jezyk-angielski-2016-maj-matura-rozszerzona","number":"7","points":4,"ptype":"closed","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7. (0-4)\nPrzeczytaj tekst. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą, tak aby otrzymać logiczny\ni gramatycznie poprawny tekst. Zakreśl literę A, B, C albo D.\nCHEERLEADING\nThe New York Times states that cheerleading is the fastest growing girls’ sport, yet more than\nhalf of Americans do not believe it is a sport. In addition, they 7.1. to distinguish\nbetween sideline cheerleaders and competitive ones. Sideline cheerleading shouldn’t be\nconsidered a sport because the main 7.2. of the team is to entertain the crowd and lead\nthem in team cheers. However, competitive cheerleading demands lots of physical activity.\nLike gymnasts, competitors must learn to tumble. They often perform lifts and tosses.\nThe “fliers”, held by “bases” in different positions, 7.3. in the air. This requires\nstrength and cooperation with other teammates. Just as basketball and football have guidelines\nfor competitive play, so 7.4. competitive cheerleading. The whole routine has to be\ncompleted in less than three minutes and fifteen seconds and the cheerleaders are required to\nstay within a certain area.\nadapted from www.teenink.com\n7.1.\nA. fail\nB. regret\nC. deny\nD. reject\n7.2.\nA. support\nB. goal\nC. condition\nD. objection\n7.3.\nA. have thrown\nB. throw\nC. are thrown\nD. are throwing\n7.4.\nA. is\nB. does\nC. needs\nD. seems\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJA-1R","answer":null,"answer_text":"7. Jeśli zdający nadaje tytuł rozprawce, nie bierze się go pod uwagę, oceniając pracę.\nThe city authorities organize New Year’s Eve concerts\nmore and more often. They pay stars a lot of money for\ntheir performances. Such events are a good way of\nentertaining people. However, it also has some\ndisadvantages.\nTeza\nzgodna\nz\ntematem,\nzapowiada oczekiwaną strukturę\nrozprawki.\nI’m writing to show you my idea about a New Year’s\nevent. This type of event has pluses and minuses.\nTeza odbiegająca od tematu (brak\ninformacji\no\norganizacji\nkoncertów w miastach).\nOrganising musical shows in cities is becoming\nfashionable. Mayors of cities invite a lot of artists. I\nthink it’s a good idea.\nTeza odbiegająca od tematu (nie\nzapowiada oczekiwanej struktury\nrozprawki)\nIn my opinion celebrating New Year is a great\ntradition. That is why many cities organize such\nfestivities in fresh air.\nBrak tezy.\nNew Year celebrations are a popular tradition. There\nare pros and cons of having parties on New Year’s Eve.\nTeza niezgodna z tematem.\nThere are many different events organised by city\nauthorities on New Year’s Eve, for instance open air\nconcerts. What are the advantages and disadvantages of\nsuch events?\nTeza\nzgodna\nz\ntematem,\nzapowiada oczekiwaną strukturę\nrozprawki.\nElementy tematu\n1. Elementami są: (1) dobre i (2) złe strony organizacji przez miasta koncertów gwiazd na\nświeżym powietrzu na powitanie Nowego Roku.\n2. Jeśli argument przedstawiony przez zdającego (wada lub zaleta) jest sprzeczny z tematem,\nczyli organizowaniem przez miasta sylwestrowych koncertów gwiazd na świeżym\npowietrzu, nie bierze się tego argumentu pod uwagę, oceniając dany element.\nnp. When people go to concerts and are squeezed like sardines in a building which is too\nsmall, a tragedy can happen. (argument nie odnosi się do koncertów organizowanych na\nświeżym powietrzu).\n3. Jeśli zdający konsekwentnie używa niewłaściwego słowa, które jest kluczowe dla pracy\n(np. Sylvester Night zamiast New Year’s Eve), ale argumenty pasują do tematu, taka\nrealizacja danej części pracy jest kwalifikowana na poziom niższy (maksymalnie poziom\n1).\n4. Korzyści i problemy wynikające z organizowania tego typu imprez mogą być\nprzedstawione zarówno z punktu widzenia władz miasta, jak i uczestników takich imprez.\ngg\nfragmenty nie na\ntemat\nfragmenty odbiegające od tematu\nZgodność z tematem\nWładze wielu miast sponsorują koncerty gwiazd na świeżym powietrzu w noc sylwestrową.\nNapisz rozprawkę, w której przedstawisz dobre i złe strony organizacji takich imprez na\npowitanie Nowego Roku.\n1. Fragmenty wypracowania zgodne z tematem:\n ściśle związane z „główką” i elementami tematu (A, B)\n ściśle związane z „główką”, ale niezwiązane z elementami tematu (C, D), np.\n powody organizacji takich koncertów przez miasta (jeśli nie wskazują na ich zalety),\nnp. konkurencja między miastami\n opis miejsc, w których takie koncerty są organizowane.\nFragmenty C, D nie są uznawane za realizację pierwszego i drugiego elementu tematu.\n2. Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu:\n luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane z elementami\ntematu (X, Y), np.\n relacja z występu obejrzanego w czasie takiej imprezy\n opis tradycji noworocznych w różnych krajach.\nTakie fragmenty są zaznaczone w pracy zdającego nawiasami kwadratowymi. Jeśli\nwystępują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5.\nw Tabeli A.\n3. Fragmenty wypracowania nie na temat:\n w żaden sposób nienawiązujące do „główki” tematu, np.\n opis imprezy na świeżym powietrzu, która nie jest świętowaniem Nowego Roku, np.\nrekonstrukcji Bitwy pod Grunwaldem.\nTakie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana\nna poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. Fragmenty te nie są uwzględniane\nw liczbie słów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności środków językowych.\n„główka”\nelementy tematu\nC\nD\nX\nY\nA\nB\n4. Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1-2 zdania), który mógłby zostać uznany\nza odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego łącznika,\nuznaje się go za fragment zgodny z tematem (C, D).\n5. Jeśli zdający realizuje jeden z elementów tematu we wstępie lub zakończeniu, to dany\nfragment pracy uznaje się za część rozwinięcia albo część wstępu/zakończenia. Ten sam\nfragment pracy nie może być realizacją elementu tematu oraz częścią wstępu/zakończenia.\n6. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest wydzielenie wstępu/zakończenia\nz dłuższego fragmentu i uznanie tego za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentacja\noceniana jest na 0.\nPodsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi\n1. Rozpatrując zgodność zakończenia z treścią pracy, bierze się pod uwagę zgodność tej\nczęści pracy z rozwinięciem wypracowania.\n2. Jeśli w rozwinięciu zdający podaje wady i zalety, a w podsumowaniu pisze, zgodnie\nz przedstawioną argumentacją, że jest więcej zalet/wad, to takie zakończenie jest\nakceptowane jako zgodne z treścią i tematem.\nPrzykłady schematycznego zakończenia\nrozprawki\nPrzykłady zakończenia luźno związanego\nz tematem\nAs you can see there are advantages and\ndisadvantages of this decision.\nIt is important to keep our traditions alive\nand welcome New Year with your family\nand friends.\nTo sum up there are good and bad sides.\nEvery country celebrates New Year in a\ndifferent way and it’s good to travel and see\nwhat it is like in other places.\nARTYKUŁ PUBLICYSTYCZNY\nTemat\nOglądałeś(-aś) ostatnio mecz, podczas którego jeden z zawodników złamał zasady fair play.\nNapisz artykuł, w którym opiszesz tę sytuację, i uzasadnisz, dlaczego zwalczanie\nnieuczciwego zachowania sportowców jest niezbędne.\nW artykule publicystycznym zdający wyraża swoje stanowisko wobec problemu/zjawiska\nspołecznego wskazanego w poleceniu. Celem artykułu jest rzeczowe przedstawienie\nomawianej kwestii. Artykuł może zawierać elementy opisu, sprawozdania, recenzji,\nkomentarze odautorskie, ocenę faktów, elementy opinii oraz może również podejmować\npróbę kształtowania opinii czytelników.\nDobrze napisany artykuł:\n ma tytuł przyciągający uwagę czytelnika\n zawiera wstęp, w którym autor stara się zachęcić czytelnika do przeczytania tekstu,\nnp. przywołując fakt lub anegdotę, sygnalizując temat artykułu w formie pytania, używając\nbarwnego języka\n może zawierać pytania zachęcające czytelnika do dalszych rozważań na temat poruszany\nw tekście.\nWstęp\n1. Aby wstęp był uznany za zgodny z tematem, zdający powinien odnieść się do obejrzanego\nmeczu / problemu przestrzegania zasad fair play w sporcie / swojego zainteresowania\ntematem sportu w sposób zachęcający do dalszej lektury.\n2. Zdający nie musi odnosić się we wstępie do zaobserwowanej sytuacji związanej ze\nzłamaniem zasad fair play oraz do problemu nieuczciwości w sporcie.\nPrzykłady wstępów zgodnych z tematem\ni ciekawych\nPrzykłady wstępów schematycznych\nI have discovered recently that in the sport’s\nworld there is a lot of cheating. Do all\nsportsmen cheat? What do they think about\nfair play? And the most important question:\nshould we accept such corruptive methods\nof winning?\nI went to see a match yesterday. A very\nunpleasant situation took place there.\nAs George Orwell once said, football has\nnothing to do with fair play, it is filled with\nhatred and jealousy. In other words it is war\nminus the shooting. How far can we agree\nwith his words?\nI think sport is not fair. I will write about it\nin my article. Like many people I am\ninterested in sport so it is an interesting topic\nfor me.\nElementy tematu\nElementami są: (1) opis sytuacji, która miała miejsce podczas meczu i dotyczyła złamania\nzasad fair play przez zawodnika lub drużyny, której jest członkiem (wystarczy złamanie\njednej zasady); (2) uzasadnienie, dlaczego zwalczanie nieuczciwości sportowców jest\nkonieczne.\n(1) opis sytuacji\nPrzez przestrzeganie zasad fair play rozumie się uczciwe i godne zachowanie sportowców, np.\n szacunek dla przeciwników\n przestrzeganie przepisów gry danej dyscypliny sportu\n dążenie do zwycięstwa bez uciekania się do różnego rodzaju oszustw\n odrzucenie korzyści wynikających z błędów sędziego lub stosowania środków\ndopingujących.\nWymagane jest zrelacjonowanie wydarzenia, które miało miejsce podczas meczu, było\nzłamaniem zasad fair play, i w które zaangażowany był jeden z zawodników. Może to być np.\nprzedstawienie sytuacji zaobserwowanej w czasie meczu (np. faul na zawodniku drużyny\nprzeciwnej), lub odkrytej po jego zakończeniu (np. informacja o tym, że zawodnik w czasie\nmeczu był pod wpływem środków dopingujących).\nJeśli sytuacja ma miejsce podczas zawodów sportowych, które nie są meczem (np. maraton,\nwyścig kolarski), ale sytuacja jest związana ze złamaniem zasad fair play przez zawodnika,\ntaka realizacja tego elementu jest kwalifikowana na poziom niższy.\nJeżeli zdający opisuje okoliczności, w których doszło do złamania zasad fair play lub\nprzedstawia przebieg imprezy sportowej, w trakcie której doszło do złamania tych zasad, ale\nnie opisuje samego wydarzenia, które było złamaniem zasad fair play, taka realizacja tego\nelementu jest kwalifikowana maksymalnie na poziom 1.\nNie jest realizacją tego elementu opisanie wydarzenia, które było złamaniem zasad fair play\nprzez inną osobę niż zawodnik, np. przez trenera lub sędziego. Opisanie zachowania trenera\nlub sędziego może być uzupełnieniem opisu złamania zasad fair play przez zawodnika.\n(2) uzasadnienie konieczności zwalczania nieuczciwego zachowania sportowców\nWymagane są wypowiedzi, w których zdający uznaje, że konieczne jest zwalczanie\nnieuczciwego zachowania sportowców i uzasadnia tę opinię.\nJeśli zdający uznaje, że konieczne jest zwalczanie nieuczciwego zachowania sportowców, ale\nnie podaje żadnego uzasadnienia, realizacja drugiego elementu tematu jest kwalifikowana na\npoziom 0.\nAkceptowane są wypowiedzi, w których zdający uzasadnia, dlaczego należy być uczciwym w\nsporcie / dlaczego uczciwość jest ważna w sporcie.\nZgodność z tematem\nOglądałeś(-aś) ostatnio mecz, podczas którego jeden z zawodników złamał zasady fair play.\nNapisz artykuł, w którym.\nopiszesz tę sytuację,\ni uzasadnisz, dlaczego zwalczanie nieuczciwego zachowania sportowców jest niezbędne.\n1. Fragmenty wypracowania zgodne z tematem:\n ściśle związane z „główką” i elementami tematu (A, B)\n ściśle związane z „główką”, ale niezwiązane z elementami tematu (C, D), np.\n wyjaśnienie dlaczego zwalczanie nieuczciwości wśród sportowców jest trudne\n opis konsekwencji, jakie powinny spotkać zawodnika, który nie przestrzegał zasad\nfair play zamiast uzasadnienia, dlaczego zwalczanie takiego zachowania w sporcie\njest konieczne.\nFragmenty C, D nie są uznawane za realizację pierwszego i drugiego elementu tematu.\n2. Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu:\n luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane z elementami\ntematu (X, Y), np.\n zakwestionowanie konieczności zwalczania nieuczciwości wśród sportowców\n opis nieuczciwości działaczy, korupcji wśród działaczy sportowych\n opis przebiegu meczu, podczas którego nie doszło do żadnego incydentu.\nTakie fragmenty są zaznaczone w pracy zdającego nawiasami kwadratowymi. Jeśli\nwystępują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5.\nw Tabeli A.\n3. Fragmenty wypracowania nie na temat:\n w żaden sposób nienawiązujące do „główki” tematu, np.\n opis sytuacji, która jest zakłóceniem meczu, ale nie dotyczy złamania zasad fair play\n(np. wandalizm wśród kibiców, przerwanie meczu w związku z wtargnięciem kibica\nna boisko).\nTakie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana\nna poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. Fragmenty te nie są uwzględniane\nw liczbie słów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności środków językowych.\n4. Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1-2 zdania), który mógłby zostać uznany\nza odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego łącznika,\nuznaje się go za fragment zgodny z tematem (C, D).\n5. Jeśli zdający realizuje jeden z elementów tematu we wstępie lub zakończeniu, to dany\nfragment pracy uznaje się za część rozwinięcia albo część wstępu/zakończenia. Ten sam\nfragment pracy nie może być realizacją elementu tematu oraz częścią wstępu/zakończenia.\n6. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest też wydzielenie wstępu/zakończenia\nz dłuższego fragmentu i uznanie tego za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentację\noceniamy na 0.\n„główka”\nelement 1.\nelement 2.\nPodsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi\nRozpatrując zgodność zakończenia z treścią pracy bierze się pod uwagę zgodność tej części\npracy z rozwinięciem wypracowania.\nPrzykłady schematycznego zakończenia\nartykułu\nPrzykład zakończenia luźno związanego\nz tematem\nAs you can see this problem is very serious.\nSport is an important element of our daily\nlife and everybody should care about it.\nI hope something will be done about it.\nElementy charakterystyczne dla formy\nNie są akceptowane jako tytuł typowe zwroty rozpoczynające listy, np. Dear Readers / Hello /\nHi.\nSpójność i logika wypowiedzi\n2 p.\nwypowiedź zawiera najwyżej 2 usterki w spójności ORAZ/LUB logice na poziomie\nzdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu\n1 p.\nwypowiedź zawiera od 3 do 5 usterek w spójności ORAZ/LUB logice na poziomie\nzdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu\n0 p.\nwypowiedź zawiera 6 lub więcej usterek w spójności ORAZ/LUB logice na\npoziomie zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu\nJeśli w pracy występuje dłuższy niekomunikatywny fragment (np. dłuższe zdanie lub\n2-3 krótkie zdania), przyznaje się 1 punkt; jeśli takich fragmentów jest więcej, przyznaje się\n0 punktów.\nW ocenie spójności bierze się pod uwagę, czy i w jakim stopniu tekst funkcjonuje jako całość\ndzięki jasnym powiązaniom (np. leksykalnym, gramatycznym) wewnątrz zdań oraz między\nzdaniami/akapitami tekstu.\nW ocenie logiki wypowiedzi bierze się pod uwagę, czy i w jakim stopniu wypowiedź jest\nklarowna (np. czy nie jest jedynie zbiorem przypadkowo zebranych myśli, czy wnioski\nwynikają logicznie z przesłanek).\nDodatkowe uwagi dotyczące spójności\n1. Zaburzenie spójności i/lub logiki może wynikać na przykład z:\n braku połączenia między częściami tekstu; odwoływanie się do czegoś, co nie jest\nwcześniej wspomniane\n nieuzasadnionego\nużycia\nczasowników\nw\nróżnych\nczasach\ngramatycznych\n(„przeskakiwania” z jednego czasu gramatycznego na inny)\n błędów językowych i/lub ortograficznych, które powodują, że odbiorca gubi się,\nczytając tekst\n poważnych zakłóceń komunikacji w tekście w wyniku błędów językowych\n braku logiki w tekście, np. przytoczenia argumentu, który jest sprzeczny z ogólnie\nprzyjętymi zasadami rozumowania. (jeśli nie ma w pracy żadnego uzasadnienia/\nkontekstu, który tłumaczyłby taką właśnie realizację polecenia).\n2. Brak podziału na akapity nie prowadzi automatycznie do obniżenia punktacji za spójność\ni logikę wypowiedzi.\n3. Jeżeli w pracy nie są zaznaczone żadne błędy w spójności/logice, należy przyznać\n2 punkty w tym kryterium.\n4. Jako usterki w spójności/logice egzaminator oznacza te fragmenty, w których gubi się,\nczytając tekst. Błędy językowe i ortograficzne mogą powodować zaburzenie spójności\ni logiki, ale wiele zależy od kontekstu wypowiedzi. Ten sam błąd może w mniejszym lub\nwiększym stopniu zaburzać zrozumienie tekstu.\n5. Błędy logiczne mogą często wynikać z niewystarczającego kontekstu w treści pracy,\nbraku kluczowego elementu do uzasadnienia stwierdzenia, które samo w sobie jest\nsprzeczne z zasadami logiki.\n6. Słowa napisane po polsku lub w języku innym niż język egzaminu egzaminator zaznacza\njako błędy w spójności, jeśli w znacznym stopniu utrudniają zrozumienie komunikatu.\nJeśli komunikacja nie jest zaburzona, podkreśla je jedynie jako błędy językowe.\n7. Jeśli praca (lub jej obszerne fragmenty) jest w znacznej większości niespójna/\nniekomunikatywna/niezrozumiała dla odbiorcy, egzaminator może zaznaczyć całość pracy\n(lub dany fragment) „pionową falą” na marginesie i nie podkreślać poszczególnych\nzaburzeń. Jednocześnie w takiej pracy oznacza się błędy.\nZakres środków językowych\nW ocenie zakresu środków językowych bierze się pod uwagę zróżnicowanie i precyzję\nśrodków leksykalno-gramatycznych użytych w wypowiedzi.\n3 p.\n szeroki zakres środków językowych\n w pracy występują dość liczne fragmenty charakteryzujące się naturalnością\ni różnorodnością frazeologiczną oraz precyzją użytych środków językowych\n2 p.\n zadowalający zakres środków językowych\n w pracy występuje kilka fragmentów charakteryzujących się naturalnością\ni różnorodnością frazeologiczną oraz precyzją użytych środków językowych,\njednak w większości użyte są struktury o wysokim stopniu pospolitości\n1 p.\n ograniczony zakres środków językowych\n w pracy użyte są głównie struktury o wysokim stopniu pospolitości\n0 p.\n bardzo ograniczony zakres środków językowych\n w pracy użyte są wyłącznie struktury o wysokim stopniu pospolitości\nJeżeli w wypowiedzi występują rażące/liczne uchybienia w stosowności i/lub jednolitości\nstylu, wówczas liczbę punktów przyznanych za zakres środków językowych można obniżyć\no 1 punkt (maksymalnie do zera).\nPrzez „naturalność” rozumie się charakterystyczny dla danego języka sposób wyrażania\nznaczeń, natomiast przez „precyzyjne sformułowania” rozumie się wyrażanie myśli\nz wykorzystaniem słownictwa swoistego dla tematu i unikanie słów oraz struktur o wysokim\nstopniu pospolitości, takich jak miły, interesujący, fajny.\nPrzez „stosowność” stylu rozumie się dostosowanie przez zdającego środków językowych\ndo wybranej formy wypowiedzi, celowość zastosowanych konstrukcji składniowych\ni jednostek leksykalnych. Styl niestosowny to np. styl zbyt metaforyczny lub zbyt bliski\nstylowi potocznemu w odmianie mówionej. Przez „jednolitość” stylu rozumie się\nkonsekwentne posługiwanie się jednym, wybranym stylem. Mieszanie różnych stylów\nwypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne (tzn. czemuś służy). Styl uznaje\nsię za niejednolity, jeżeli zdający miesza bez uzasadnienia różne style wypowiedzi, np.\nw tekście rozprawki występują fragmenty nazbyt potoczne, z wtrętami ze stylu urzędowego.\nZa zbyt nieformalny język i/lub personalne rozważanie problemu w rozprawce, zwłaszcza\ntypu „za i przeciw”, egzaminator odejmuje punkty w zakresie środków językowych\n(uchybienia w stylu).\nPoprawność środków językowych\nW ocenie poprawności środków językowych bierze się pod uwagę błędy gramatyczne,\nleksykalne, ortograficzne i interpunkcyjne. Punkty przyznaje się zgodnie z poniższą tabelą.\nPoprawność językowa\n(leksykalno-gramatyczna)\nPoprawność zapisu (ortograficzna, interpunkcyjna)\nnieliczne błędy zapisu\nliczne LUB bardzo liczne\nbłędy zapisu\nnieliczne błędy językowe\n3 p.\n2 p.\nliczne błędy językowe\n2 p.\n1 p.\nbardzo liczne błędy językowe\n1 p.\n0 p.\n1. W przypadku wątpliwości w sytuacjach granicznych o zakwalifikowaniu pracy do niższej\nlub wyższej kategorii punktowej decyduje „waga” błędów oraz ich wpływ na\nkomunikację.\n2. Błędy interpunkcyjne traktowane są jako mniej istotne niż błędy ortograficzne.\n3. W wypowiedziach zdających ze stwierdzoną dysleksją w przypadku bardzo licznych\nbłędów językowych, które nie zakłócają komunikacji lub sporadycznie zakłócają\nkomunikację, przyznaje się 1 punkt. Jeżeli błędy językowe są bardzo liczne i często\nzakłócają komunikację, przyznaje się 0 punktów.\nKwalifikowanie i oznaczanie błędów\nrodzaj błędu\nsposób oznaczenia\nprzykład\nbłąd językowy (leksykalny,\ngramatyczny)\npodkreślenie linią prostą\nMarek lubić czekoladę.\nbłąd językowy spowodowany\nbrakiem wyrazu\nznak √ w miejscu brakującego\nwyrazu\nMarek √ czekoladę.\nbłąd ortograficzny\notoczenie słowa kołem\nSłońce gżeje.\nbłąd językowy i ortograficzny\nw jednym słowie\npodkreślenie linią prostą\ni otoczenie kołem\nSłońce gżać w lecie.\nbłędy w spójności / logice\npodkreślenie linią falistą\nZałożyłem kurtkę bo było\ngorąco.\nfragment odbiegający od tematu otaczamy nawiasami\nkwadratowymi\nFragment odbiegający od\ntematu\nfragment niezgodny z tematem\notaczamy chmurką\nFragment niezgodny\nz tematem\nbłędy interpunkcyjne\notoczenie zbędnego znaku\nkółkiem\nznak √ w kółku w miejscu\nbrakującego znaku\nByło ciepło , i deszczowo.\nZrobiłem to √ ponieważ…\nBłędy ortograficzne zmieniające znaczenie wyrazu są traktowane jako błędy językowe\ni oznaczane poprzez podkreślenie wyrazu linią prostą.\nUsterki w spójności i logice występujące pomiędzy akapitami mogą być zaznaczane\n„pionową falą” na marginesie.\nUwagi dodatkowe\n1. Wypowiedź jest oceniana na 0 punktów we wszystkich kryteriach, jeżeli jest\n w całości nieczytelna (pod pracą zapisuje się „praca w całości nieczytelna”, a na karcie\nodpowiedzi zaznacza się 0 punktów w każdym kryterium) LUB\n całkowicie niezgodna z poleceniem (pod pracą zapisuje się „praca całkowicie\nniezgodna z poleceniem”, a na karcie odpowiedzi zaznacza się 0 punktów w każdym\nkryterium) LUB\n niekomunikatywna dla odbiorcy, np. w całości napisana fonetycznie (pod pracą\nzapisuje się „praca całkowicie niekomunikatywna”, a na karcie odpowiedzi zaznacza\nsię 0 punktów w każdym kryterium).\n2. Praca, która zawiera fragmenty odtworzone z podręcznika, zadania zawartego w arkuszu\negzaminacyjnym lub innego źródła, w tym internetowego, lub przepisane od innego\nzdającego, jest uznawana za niesamodzielną.\n3. Jeżeli praca zawiera fragmenty na zupełnie inny temat, wyuczone na pamięć lub\ncałkowicie nienawiązujące do polecenia, a jednocześnie zaburzające spójność i logikę\ntekstu, są one otaczane kołem i nie są brane pod uwagę przy liczeniu wyrazów i ocenie\nzakresu środków językowych i poprawności środków językowych.\n4. Jeżeli wypowiedź zawiera mniej niż 160 słów, przyznaje się 0 punktów za zakres\ni poprawność środków językowych. W takich pracach nie oznacza się błędów.\n5. Jeżeli za wypowiedź przyznano 0 punktów w kryterium zgodności z poleceniem,\nwe wszystkich pozostałych kryteriach przyznaje się 0 punktów.\n6. Jeżeli wypowiedź nie zawiera w ogóle rozwinięcia (np. zdający napisał tylko wstęp),\nprzyznaje się 0 punktów w każdym kryterium.\n7. Jeżeli za wypowiedź przyznano 1 punkt w kryterium zgodności z poleceniem,\nwe wszystkich pozostałych kryteriach można również przyznać maksymalnie po\n1 punkcie.","solution":"**7.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *fail* (fail to distinguish = nie potrafią rozróżnić).\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu i kolokacji\n\n> Kontekst z tekstu *Cheerleading*:\n> \"The New York Times states that cheerleading is the fastest growing girls' sport, yet **more than half of Americans do not believe it is a sport. In addition, they 7.1. to distinguish between sideline cheerleaders and competitive ones.**\"\n\nLogika:\n- **PRZED luką:** \"do not believe it is a sport\" (nie uznają za sport)\n- **W luce:** czasownik + **\"to distinguish\"** (rozróżnić)\n- **\"In addition\"** = ponadto (dodanie)\n\nPotrzebujemy czasownika, który:\n1. ŁĄCZY SIĘ Z infinitive \"to V\"\n2. Sens: NIE POTRAFIĄ rozróżnić (kontynuacja niewiedzy)\n\n**Opcja A: fail to + V** = nie udaje się, nie potrafi\n- \"They FAIL to distinguish\" = nie potrafią rozróżnić ✓\n- Naturalna kolokacja\n\n**Wniosek:** Fail to + infinitive = nie udaje się zrobić → **A**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów (kolokacje z infinitive)\n\n**Opcja A: fail** ✓\n- KOLOKACJA: `fail to + V` = nie udaje się\n- Przykład: \"He failed to answer the question.\" = nie zdołał odpowiedzieć\n- Pasuje: \"fail to distinguish\" = nie potrafią rozróżnić\n\n**Opcja B: regret**\n- KOLOKACJA: `regret + V-ing` LUB `regret to + V`\n- Sens: \"regret to distinguish\" = z żalem rozróżniają - BEZSENS\n- BŁĄD znaczenia\n\n**Opcja C: deny**\n- KOLOKACJA: `deny + V-ing` (NIE z infinitive!)\n- Forma: \"deny distinguishing\" - niezgodne z konstrukcją w zdaniu\n- GRAMATYCZNY BŁĄD\n\n**Opcja D: reject**\n- KOLOKACJA: `reject + N/V-ing`\n- Forma: \"reject distinguishing\" - niezgodne z infinitive\n- BŁĄD gramatyczny i znaczenia\n\n## Reference gramatyczny - \"fail to + V\" + verb+infinitive vs verb+gerund\n\n> 📖 **\"Fail + to V\" (infinitive):**\n> Form: `S + fail + to + V`\n> Sens: nie udaje się, nie potrafić\n> Synonyms: be unable to, not manage to\n> Przykład: `She failed to convince him.` = nie zdołała go przekonać\n> Negacja: \"failed to\" już zawiera sens negatywny\n\n> 📖 **Verbs + infinitive (TO + V):**\n> fail, want, plan, decide, hope, refuse, promise, offer, agree, manage, afford, expect, learn, mean, choose\n> Tu: \"fail to distinguish\" = nie potrafią rozróżnić\n\n> 📖 **Verbs + gerund (V-ing):**\n> enjoy, avoid, finish, **deny**, mind, suggest, recommend, miss, postpone, practise, consider, admit, give up, keep on\n> Pułapka: \"deny\" wymaga V-ing, NIE \"to V\"\n> Tu: opcja C błędna gramatycznie\n\n> 📖 **\"Reject + N/V-ing\":**\n> Sens: odrzucić\n> Tu: \"reject distinguishing\" - bezsens (odrzucać rozróżnianie?)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 7.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A** (fail)\n> - **Wymaganie szczegółowe:** Use of English - kolokacja czasownik + infinitive.\n> - **Uzasadnienie:** \"Fail to + V\" = nie udaje się. Tu: nie potrafią rozróżnić sideline vs competitive cheerleaders.\n> - **0 pkt** - B (regret - bezsens), C (deny + V-ing nie infinitive), D (reject - błąd gram.).\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **A** | **fail** | **POPRAWNA - fail to + V** | - |\n| B | regret | Bezsens znaczeniowy | Uczeń bierze \"sorry\" sens |\n| C | deny | Wymaga V-ing nie to + V | Uczeń ignoruje konstrukcję |\n| D | reject | Wymaga N/V-ing | Uczeń myli z \"refuse to\" |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **DENY + V-ing** (NIE \"deny to V\"). Pamiętaj: deny smoking, deny stealing, deny knowing. To klasyczna pułapka.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **FAIL + TO V** = nie udaje się. Natural kolokacja w PR. Synonim: \"be unable to\".\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Sprawdzaj zawsze KONSTRUKCJĘ czasownika z opcji - czy łączy się z to+V czy V-ing czy N. To eliminuje wiele dystraktorów.\n\n**7.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *goal* (main goal = główny cel).\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu i kolokacji\n\n> Kontekst z tekstu *Cheerleading*:\n> \"Sideline cheerleading shouldn't be considered a sport **because the main 7.2. of the team is to entertain the crowd and lead them in team cheers.**\"\n\nLogika:\n- **PRZED luką:** \"the MAIN \" (główny )\n- **PO luce:** \"of the team IS TO ENTERTAIN\" ( zespołu jest zabawiać)\n- Brakuje rzeczownika oznaczającego CEL/ZADANIE\n\nKonstrukcja: \"the main + Noun + of + N + is + to + V\" = głównym [N] [kogoś] jest [robić X]\n\n**Opcja B: goal** = cel\n- \"The MAIN GOAL of the team is to entertain\" = głównym celem zespołu jest zabawiać ✓\n- Naturalna kolokacja\n\n**Wniosek:** Main goal = główny cel → **B**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A: support**\n- Sens: wsparcie, pomoc\n- \"The main SUPPORT of the team is to entertain\" = głównym wsparciem bezsens kontekstowy\n- Wsparcie ≠ cel/zadanie\n\n**Opcja B: goal** ✓\n- POPRAWNA: main goal = główny cel\n- Klasyczna kolokacja: \"main goal\", \"primary goal\", \"ultimate goal\"\n- Pasuje do \"is TO entertain\" (infinitive of purpose)\n\n**Opcja C: condition**\n- Sens: warunek, stan\n- \"The main CONDITION of the team is to entertain\" = głównym warunkiem niezgrabne semantycznie\n- Condition raczej z \"is that \" lub \"of doing X\"\n\n**Opcja D: objection**\n- Sens: sprzeciw, zastrzeżenie\n- \"The main OBJECTION of the team is to entertain\" = bezsens (zastrzeżenie nie jest zabawianiem)\n- Sprzeczne logicznie\n\n## Reference gramatyczny - \"main goal\" + infinitive of purpose\n\n> 📖 **\"Main goal / aim / objective\" (kolokacje):**\n> - **main goal** = główny cel (cel ogólny)\n> - **main aim** = główny zamiar (cel konkretny)\n> - **main objective** = główny cel (formalny)\n> - **main purpose** = główny cel (powód istnienia)\n> Tu: \"the main goal of the team\" = główny cel zespołu\n\n> 📖 **\"The + Noun + is + to + V\" (purpose definition):**\n> Form: `The + Noun + is + to + V`\n> Sens: [Noun] (cel/zadanie) jest [zrobić X]\n> Tu: \"The main goal is to entertain\" = głównym celem jest zabawiać\n> Infinitive of purpose: \"to entertain\" = aby zabawiać\n\n> 📖 **Vocabulary - synonyms of \"goal\":**\n> - goal = cel (szerokie)\n> - aim = zamiar (konkretny)\n> - objective = cel (formalny)\n> - target = cel (mierzalny)\n> - purpose = cel (powód)\n> - mission = misja (organizacyjny)\n\n> 📖 **\"Support\" vs \"Goal\":**\n> - support = wsparcie, podpora\n> - goal = cel (do osiągnięcia)\n> Te słowa NIE są synonimami\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 7.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B** (goal)\n> - **Wymaganie szczegółowe:** Use of English - kolokacja rzeczownik.\n> - **Uzasadnienie:** \"Main goal of the team is to entertain\" - klasyczna kolokacja \"main + goal\" + infinitive of purpose.\n> - **0 pkt** - A (support - bezsens), C (condition - niezgrabne), D (objection - sprzeczne).\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | support | Wsparcie ≠ cel | Uczeń myli sens |\n| **B** | **goal** | **POPRAWNA - main goal** | - |\n| C | condition | Wymaga \"is that \" | Uczeń ignoruje kolokację |\n| D | objection | Sprzeciw - sprzeczne logicznie | Uczeń bierze podobne słowo |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Main + goal/aim/objective\"** - klasyczne kolokacje PR. Pamiętaj synonimy w hierarchii: aim (konkretny) → goal (ogólny) → objective (formalny).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **Infinitive of purpose** \"to V\" oznacza CEL. Tu: \"to entertain\" = aby zabawiać. Pasuje do \"goal\" (cel).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Objection\"** = sprzeciw (jak w sądzie). NIE myl z \"objective\" (cel). Klasyczna pułapka leksykalna PR.\n\n**7.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *are thrown* (są rzucani - strona bierna Present Simple).\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu (strona bierna)\n\n> Kontekst z tekstu *Cheerleading*:\n> \"They often perform lifts and tosses. **The \"fliers\", held by \"bases\" in different positions, 7.3. in the air.** This requires strength and cooperation with other teammates.\"\n\nLogika:\n- **Podmiot:** \"the fliers\" (osoby rzucane w górę) - pasywni odbiorcy akcji\n- **Modyfikator:** \"held by 'bases'\" (trzymani przez bazowych) - passive participle\n- **W luce:** czasownik opisujący CO SIĘ Z NIMI DZIEJE w powietrzu\n- Fliers SĄ RZUCANI (przez bases), NIE rzucają sami\n\nWymagana **strona bierna Present Simple**: be + V3 → ARE THROWN\n\n**Wniosek:** Are thrown = są rzucani (strona bierna) → **C**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów (formy gramatyczne)\n\n**Opcja A: have thrown** (Present Perfect, active)\n- BŁĄD: aktywna forma - \"fliers HAVE THROWN something\" = oni rzucili\n- W kontekście fliers SĄ rzucani, nie rzucają\n- Pomylenie strony czynnej i biernej\n\n**Opcja B: throw** (Present Simple, active)\n- BŁĄD: aktywna forma - \"fliers throw\" = rzucają\n- Niezgodne z kontekstem (fliers to obiekt akcji)\n\n**Opcja C: are thrown** (Present Simple Passive) ✓\n- POPRAWNA: be + V3 = passive\n- \"Fliers ARE THROWN in the air\" = fliers są rzucani w powietrze\n- Zgodne z poprzednim \"held by 'bases'\" (też passive participle)\n\n**Opcja D: are throwing** (Present Continuous, active)\n- BŁĄD: aktywna forma - \"fliers are throwing\" = oni właśnie rzucają\n- Niezgodne z kontekstem\n\n## Reference gramatyczny - Present Simple Passive + parallel construction\n\n> 📖 **Present Simple Passive:**\n> Form: `S + am/is/are + V3`\n> Sens: ktoś/coś jest [robiony] (regularnie, ogólnie)\n> Tu: \"Fliers are thrown in the air\" = fliers są rzucani\n> Klucz: be + Past Participle (V3)\n\n> 📖 **Passive structures w opisach procesów:**\n> Cheerleading: \"Fliers are HELD, are THROWN, are LIFTED\"\n> Wszystkie akcje wykonywane PRZEZ bases na fliers - passive natural\n> Typowe w opisach instrukcji, procesów technicznych\n\n> 📖 **Parallel structures w zdaniu:**\n> \"The fliers, **HELD by bases** (passive participle), **ARE THROWN in the air** (Present Passive)\"\n> Obie konstrukcje BIERNE - zachowanie paralelizmu\n> Pułapka: jeśli pierwszy element passive, dalszy też passive\n\n> 📖 **Active vs Passive - szybki test:**\n> - PYTANIE: kto wykonuje akcję?\n> - Fliers są CIAŁEM, które jest rzucane (przez bases)\n> - WYKONAWCA: bases\n> - ODBIORCA: fliers → passive: \"Fliers are thrown (by bases)\"\n\n> 📖 **\"Held by\" struktura:**\n> Form: `Noun + held + by + Agent`\n> Reduced passive participle (= \"who are held\")\n> Tu: \"The fliers, held by bases\" = fliers (którzy są trzymani przez bases)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 7.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C** (are thrown)\n> - **Wymaganie szczegółowe:** Use of English - strona bierna Present Simple.\n> - **Uzasadnienie:** Fliers są pasywnymi odbiorcami akcji (rzucani przez bases). Parallel z \"held by bases\" (też passive). Forma: be + V3.\n> - **0 pkt** - A (Present Perfect active), B (Present Simple active), D (Present Continuous active).\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Forma gramatyczna | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Present Perfect active | Aktywna - fliers nie wykonują | Uczeń ignoruje passive |\n| B | Present Simple active | Aktywna - niezgodne | Uczeń bierze najprostszą |\n| **C** | **Present Simple Passive** | **POPRAWNA - be + V3** | - |\n| D | Present Continuous active | Aktywna + niezgodny aspekt | Uczeń ignoruje passive |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **Strona bierna Present Simple:** `am/is/are + V3` (przeszły imiesłów). Nie myl z Present Perfect (have/has + V3 - active).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz parallel: jeśli w zdaniu jest \"held BY\" (passive), kolejny czasownik też zwykle passive - zachowanie struktury.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Test: KTO WYKONUJE akcję? Jeśli wykonawca jest INNYM niż podmiot, używaj passive. Fliers nie rzucają siebie - są rzucani przez bases.\n\n**7.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *does* (so does X = inwersja po \"so\").\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu (inwersja po \"so\")\n\n> Kontekst z tekstu *Cheerleading*:\n> \"Just as basketball and football **have guidelines** for competitive play, **so 7.4. competitive cheerleading.** The whole routine has to be completed in less than three minutes and fifteen seconds \"\n\nLogika:\n- **Pierwsza część:** \"basketball and football HAVE guidelines\" (czasownik: HAVE)\n- **Druga część po \"so\":** \" competitive cheerleading\" (też ma guidelines)\n- Konstrukcja paralelna: \"As X have, so DOES Y\" (= podobnie Y ma)\n- Czasownik HAVE → operator pomocniczy = DOES (Present Simple, singular)\n\n**Reguła inwersji po \"so\":**\n`So + auxiliary + Subject` = również, podobnie\n\nDlaczego DOES, nie HAVE:\n- Pierwsze zdanie: \"basketball and football HAVE guidelines\" (Present Simple, czasownik główny = have)\n- W inwersji używamy **operatora pomocniczego Present Simple = DO/DOES**\n- \"Competitive cheerleading\" (singular) → DOES\n\n**Wniosek:** \"So does competitive cheerleading\" = podobnie cheerleading ma guidelines → **B**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A: is** (be)\n- BŁĄD: pierwsze zdanie używa HAVE (lexical verb)\n- \"So is competitive cheerleading\" = \"competitive cheerleading IS guidelines\" - bezsens\n- Nie pasuje do paralelizmu\n\n**Opcja B: does** ✓\n- POPRAWNA: \"have\" jako lexical verb → operator do/does\n- \"As X have, so does Y\" = jak X mają, tak Y ma\n- Singular subject (cheerleading) → DOES\n\n**Opcja C: needs**\n- BŁĄD: \"needs\" nie pasuje do paralelizmu \"have\"\n- \"As basketball HAVES, so NEEDS cheerleading\" - bezsens\n- Nie jest operator pomocniczy\n\n**Opcja D: seems**\n- BŁĄD: \"seems\" nie pasuje strukturalnie\n- Niezgodne z \"have\" (lexical verb)\n\n## Reference gramatyczny - inwersja po \"so\" + operatory pomocnicze\n\n> 📖 **Inwersja po \"so\" (parallel agreement):**\n> Form: `So + auxiliary + Subject`\n> Sens: również, podobnie\n> Tu: \"As basketball and football have guidelines, SO DOES competitive cheerleading\" = również ma\n> Klucz: operator pomocniczy DOPASOWANY do czasownika oryginalnego\n\n> 📖 **Wybór operatora w inwersji:**\n> | Original tense | Auxiliary po \"so\" |\n> |----------------|-------------------|\n> | Present Simple (lexical V) | do/does |\n> | Present Simple (be) | am/is/are |\n> | Past Simple (lexical V) | did |\n> | Past Simple (be) | was/were |\n> | Present Perfect | have/has |\n> | will + V | will |\n> | Modal | modal (can, must) |\n\n> 📖 **Przykłady inwersji po \"so\":**\n> - \"John works hard, so DOES Mary.\" (Present Simple, lexical V)\n> - \"He is tired, so AM I.\" (be)\n> - \"They went home, so DID we.\" (Past Simple, lexical V)\n> - \"She has finished, so HAVE I.\" (Present Perfect)\n> - \"Tom will come, so WILL Jane.\" (modal)\n\n> 📖 **\"Just as X, so Y\" (parallel construction):**\n> Form: `Just as + Sentence 1, so + Sentence 2`\n> Sens: tak samo jak X, tak Y\n> Tu: \"Just as basketball and football have guidelines, so does cheerleading\" = tak samo jak basketball\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 7.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B** (does)\n> - **Wymaganie szczegółowe:** Use of English - inwersja po \"so\" + operator pomocniczy.\n> - **Uzasadnienie:** Pierwsza część zdania: \"have guidelines\" (Present Simple, lexical V) → operator pomocniczy DOES (singular subject cheerleading).\n> - **0 pkt** - A (is - błędny operator dla \"have\"), C (needs - nie operator), D (seems - nie operator).\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Forma | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | is | Operator dla \"be\", nie \"have\" | Uczeń bierze najprostszy operator |\n| **B** | **does** | **POPRAWNA - operator dla Present Simple lexical V** | - |\n| C | needs | Nie jest operatorem | Uczeń ignoruje funkcję |\n| D | seems | Nie jest operatorem | Uczeń próbuje pełny verb |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **Inwersja po \"so\"** wymaga operatora pomocniczego DOPASOWANEGO do czasownika z poprzedniego zdania. \"Have\" (lexical) → DO/DOES.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pamiętaj różnicę: **HAVE** jako auxiliary (Present Perfect: \"have eaten\") vs **HAVE** jako lexical V (Present Simple: \"have a car\"). Tu lexical → DO/DOES.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Subject-verb agreement: \"cheerleading\" (singular, uncountable as activity) → DOES, nie DO.","image":"img/jezyk-angielski-2016-maj-matura-rozszerzona/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2016-maj-matura-rozszerzona/zad/8","paper_id":"jezyk-angielski-2016-maj-matura-rozszerzona","number":"8","points":4,"ptype":"open","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8. (0-4)\nPrzeczytaj tekst. Uzupełnij każdą lukę (8.1.-8.4.), przekształcając jeden z wyrazów\nz ramki w taki sposób, aby powstał spójny i logiczny tekst. Wymagana jest pełna\npoprawność gramatyczna i ortograficzna wpisywanych wyrazów.\nUwaga: dwa wyrazy zostały podane dodatkowo i nie pasują do żadnej luki.\nfar\nknow\nleave\nnear\nprofession\nstay\nDOGGIE DAYCARE\nIreland is a nation of dog-lovers, with over 600,000 dog owners. But as working lives get\nincreasingly busy, thousands of pet owners wonder how to keep their dogs happy during\na long day at work. Most dogs hate being 8.1. alone for long,\nand they often show it by chewing the furniture or howling the house down. That’s why many\n8.2. who work till late simply can’t commit to a pet. However, there\nis a new generation of daycare facilities which offer a workable solution to pet-care needs.\nThanks to them, owners have the chance to drop off their pet for the working day\n8.3. that the animal will get all the company it needs. Creedon’s\nDoggie Daycare in Cork has been running for 8.4. five years and is\nthe longest established service of this kind in Ireland.\nadapted from www.independent.ie\nMJA-1R","answer":null,"answer_text":"8. Słowa zapisane przy użyciu skrótów, np. 4U, bfr sql, należy oznaczyć jako błędy\nortograficzne.","solution":"**8.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**left** (V3 od \"leave\" - w stronie biernej: \"being left alone\" = zostawiani sami).\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu (word formation)\n\n> Kontekst z tekstu *Doggie Daycare*:\n> \"Most dogs hate **being 8.1. alone for long**, and they often show it by chewing the furniture or howling the house down.\"\n\nLogika:\n- **W luce:** po \"BEING\" - passive gerund\n- **Słowo z ramki:** **leave** (z ramki: far, know, leave, near, profession, stay)\n- Wymagana forma: V3 (past participle) dla strony biernej\n- **Konstrukcja:** \"being LEFT alone\" = bycie zostawionym samym\n\n**Słowo bazowe:** LEAVE (regularna formy: leave, leaves, leaving, **LEFT** (Past Simple), **LEFT** (V3))\n- Past Simple: left\n- Past Participle (V3): left\n- -ing form: leaving\n\n**Konstrukcja:** \"hate + being + V3 + Adv\" = nienawidzić bycia [zrobionym] [jak]\n- \"Hate being left alone\" = nienawidzić bycia zostawianym samym ✓\n\n**Wniosek:** Forma V3 od \"leave\" = **left**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja innych słów z ramki\n\nZ ramki: **far, know, leave, near, profession, stay**\n\n**Far** - przymiotnik/przysłówek (daleki/daleko); nie pasuje do \"being alone\"\n**Know** - czasownik (wiedzieć); \"being known alone\" - niegramatyczne\n**Leave** ✓ - V3 = **left** = \"being left alone\" ✓\n**Near** - przymiotnik/przysłówek; nie pasuje\n**Profession** - rzeczownik; nie pasuje\n**Stay** - czasownik (pozostać); ale \"being stayed alone\" - nieliteracki, dziwna struktura\n\n**Pułapka:** Niektórzy uczniowie wybierają STAY, ale \"stay\" w stronie biernej brzmi nienaturalnie. Naturalnie: \"being LEFT alone\" (klasyczna kolokacja).\n\n## Reference gramatyczny - passive gerund + irregular verbs\n\n> 📖 **Passive gerund \"being + V3\":**\n> Form: `being + V3`\n> Sens: bycie [zrobionym]\n> Tu: \"being LEFT\" = bycie zostawionym\n> Klasyczne: being told, being given, being shown\n\n> 📖 **\"Hate + V-ing/gerund\":**\n> Form: `S + hate + V-ing`\n> Sens: nienawidzić robić X\n> Tu: \"hate BEING left\" = nienawidzić bycia zostawianym\n> Pułapka: NIE \"hate to be left\" (chociaż akceptowane, lepiej V-ing)\n\n> 📖 **Czasownik \"leave\" - nieregularny:**\n> - Infinitive: leave\n> - Past Simple: **left**\n> - Past Participle (V3): **left**\n> - -ing: leaving\n> - 3rd singular: leaves\n\n> 📖 **\"Leave + Object + alone\" (kolokacja):**\n> Sens: zostawić [kogoś] samego\n> Tu (passive): \"be left alone\" = być zostawionym samym\n> Klucz: dla psów to negatywne (separation anxiety)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **left**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** Use of English - word formation (V3 w passive gerund).\n> - **Uzasadnienie:** \"Being left alone\" = bycie zostawianym samym (klasyczna kolokacja).\n> - **0 pkt** - inne formy: \"leaving\" (active), \"leave\" (infinitive), \"leaved\" (błąd - leave jest nieregularne!).\n> - **Spelling:** \"left\" (NIE \"leaved\" - to KLASYCZNY błąd).\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **LEAVE → LEFT** - nieregularny czasownik. KLASYCZNY BŁĄD: \"leaved\" (NIEPOPRAWNE). Pamiętaj: leave/left/left.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **Being + V3** = passive gerund. Tu: \"being left alone\" (bycie zostawianym). Pamiętaj: \"hate being [V3]\" to bardzo PR konstrukcja.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Z ramki tylko **leave** pasuje semantycznie - \"be left alone\" to klasyczna kolokacja dotycząca samotności. \"Stay alone\" brzmi inaczej (= przebywać samemu, czasem z wyboru).\n\n**8.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**professionals** (akceptowane: *professionals*, *professionalists*, *professors* - liczba mnoga osób wykonujących zawód).\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu (word formation)\n\n> Kontekst z tekstu *Doggie Daycare*:\n> \"That's why many **8.2. who work till late simply can't commit to a pet.** However, there is a new generation of daycare facilities \"\n\nLogika:\n- **PRZED luką:** \"many\" (wymaga liczby mnogiej)\n- **W luce:** rzeczownik OSOBOWY (kto pracuje do późna)\n- **PO luce:** \"who work till late\" (relative clause określająca OSOBY)\n- **Słowo z ramki:** **profession** (zawód)\n- Wymagana forma: **professionals** (rzeczownik osobowy w liczbie mnogiej)\n\n**Słowo bazowe:** PROFESSION (= zawód)\n- profession (N) → professional (Adj/N) → professionals (N pl)\n- Sufix **-al** zmienia rzeczownik abstrakcyjny w osobę wykonującą zawód\n- Pluralizacja: + s = professionals\n\n**Konstrukcja:** \"many professionals who work\" = wielu profesjonalistów, którzy pracują ✓\n\n**Wniosek:** Forma plural rzeczownika osobowego = **professionals**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja innych słów z ramki\n\nZ ramki: **far, know, leave, near, profession, stay**\n\n**Far** - Adj/Adv; nie pasuje (potrzebny rzeczownik osobowy)\n**Know** - czasownik; nie pasuje\n**Leave** - JUŻ UŻYTE w 8.1\n**Near** - Adj/Adv; nie pasuje\n**Profession** ✓ - wymaga przekształcenia w **professionals** (rzeczownik osobowy pl)\n**Stay** - czasownik; nie pasuje (nie tworzy rzeczownika osobowego)\n\n**Pułapka - \"profession\" vs \"professional\":**\n- **profession** = zawód (abstrakcja)\n- **professional** = profesjonalista (osoba wykonująca zawód)\n- Tu wymagana OSOBA, nie zawód → professional + -s = professionals\n\n## Reference gramatyczny - word formation: N → N (osoba)\n\n> 📖 **\"Profession → Professional\" (suffix -al):**\n> Form: `N (abstrakcja) + -al → N (osoba)`\n> Sens: osoba wykonująca zawód\n> Tu: profession (zawód) → professional (osoba zawodowa)\n> Klucz: -al jako sufix tworzący osobę\n\n> 📖 **Klasy rzeczowników osobowych:**\n> | Bazowe | Sufix | Osoba |\n> |--------|-------|-------|\n> | profession | -al | professional |\n> | music | -ian | musician |\n> | art | -ist | artist |\n> | history | -ian | historian |\n> | teach (V) | -er | teacher |\n> | act (V) | -or | actor |\n\n> 📖 **\"Many + Noun plural\":**\n> Form: `many + Noun (countable plural)`\n> Sens: wielu, dużo\n> Tu: \"many professionals\" = wielu profesjonalistów\n> Pułapka: po \"many\" zawsze plural countable; po \"much\" - uncountable\n\n> 📖 **Verb agreement po pluralized noun:**\n> Form: `Plural Noun + Plural Verb`\n> Tu: \"professionals WHO WORK\" (work - plural verb)\n> NIE: \"professional who works\" (singular) - niezgodne z \"many\"\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **professionals**\n> - **Akceptowane warianty:** professionals, professionalists, professors\n> - **Wymaganie szczegółowe:** Use of English - word formation (N abstract → N person, plural).\n> - **Uzasadnienie:** \"Many\" wymaga plural; \"profession\" → \"professional\" (osoba zawodowa) + -s = professionals.\n> - **WYKLUCZONE:** \"profession\" (abstrakcja, nie osoba), \"professional\" (singular - niezgodne z \"many\"), \"professionalss\" (literówka).\n> - **Spelling:** \"professionals\" - dwa s na początku, jedno s na końcu.\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Profession\" vs \"Professional\":** profession = ZAWÓD (rzeczownik abstrakcyjny); professional = PROFESJONALISTA (osoba). Sprawdzaj, czy wymagany jest człowiek czy abstrakcja.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **Many + plural** - pamiętaj o końcówce -s. \"Many professional\" = NIEPOPRAWNIE. Musi być plural.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **Spelling \"professional\"** - częsta literówka: \"profesional\" (1 s), \"proffesional\" (2 f). Poprawnie: 1 f + 2 s (profesSional? NIE - proFEssional).\n\n**8.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**knowing** (forma -ing od \"know\" - present participle, wprowadza przyczynę/towarzyszącą wiedzę).\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu (word formation)\n\n> Kontekst z tekstu *Doggie Daycare*:\n> \"Thanks to them, owners have the chance to drop off their pet for the working day **8.3. that the animal will get all the company it needs.**\"\n\nLogika:\n- **PRZED luką:** \"drop off their pet for the working day\"\n- **W luce:** rozpoczęcie clause uzasadniającej/towarzyszącej\n- **PO luce:** \"that the animal will get all the company it needs\"\n- **Słowo z ramki:** **know** (wiedzieć)\n- Wymagana forma: **knowing** (-ing, present participle)\n\n**Konstrukcja:** \"V + Object + KNOWING + that-clause\"\n- \"drop off their pet for the working day, knowing that \" = zostawiają, WIEDZĄC ŻE\n- Present participle wprowadza JEDNOCZESNĄ wiedzę/myśl podczas akcji\n\n**Słowo bazowe:** KNOW (= wiedzieć)\n- Infinitive: know\n- Past Simple: knew\n- Past Participle (V3): known\n- **-ing form: knowing** ✓\n- 3rd singular: knows\n\n**Wniosek:** Forma -ing od \"know\" = **knowing**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja innych słów z ramki\n\nZ ramki: **far, know, leave, near, profession, stay**\n\n**Far** - Adj/Adv; nie pasuje strukturalnie\n**Know** ✓ - wymagana forma -ing = **knowing**\n**Leave** - JUŻ UŻYTE w 8.1\n**Near** - Adj/Adv; nie pasuje (jeszcze nie użyte!)\n**Profession** - JUŻ UŻYTE w 8.2\n**Stay** - czasownik; \"staying that \" niegramatyczne (stay nie łączy się z that-clause)\n\n**Pułapka - \"know vs stay\":** Niektórzy mylą - sprawdź, jakie słowo pasuje do that-clause. KNOW łączy się z that-clause (know that X) - STAY nie.\n\n## Reference gramatyczny - present participle (-ing) jako przyczyna/okoliczność\n\n> 📖 **Present participle (-ing) jako reduced clause:**\n> Form: `Main clause, + V-ing + `\n> Sens: wprowadza JEDNOCZESNĄ przyczynę/towarzyszącą okoliczność\n> Tu: \"drop off their pet, KNOWING that \" = zostawiają, wiedząc że\n> = bo wiedzą, że (przyczyna)\n\n> 📖 **\"Knowing that \" (klasyczna konstrukcja):**\n> Sens: będąc świadomym, że / wiedząc, że\n> Synonyms: aware that, conscious of, being sure that\n> Tu: właściciel ZNAJDUJE SPOKÓJ wiedząc, że pies będzie dobrze\n\n> 📖 **State verbs i forma -ing:**\n> KNOW jest state verb (NIE w Continuous: \"I am knowing\" - błąd!)\n> ALE forma -ing jako PARTICIPLE jest OK\n> Klucz: \"knowing\" jako participle (nie continuous tense) ✓\n\n> 📖 **Konstrukcja \"V + Obj + V-ing\":**\n> Form: główne zdanie, V-ing + dopełnienie\n> Tu: \"have the chance to drop off, knowing that \"\n> Funkcja: wyjaśnia spokój/pewność właścicieli\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **knowing**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** Use of English - word formation (V → V-ing as participle).\n> - **Uzasadnienie:** \"Knowing that \" wprowadza JEDNOCZESNĄ wiedzę/uzasadnienie spokoju właścicieli.\n> - **0 pkt** - \"know\" (infinitive, niezgodne), \"known\" (V3, nieadekwatne), \"to know\" (infinitive).\n> - **Spelling:** \"knowing\" (e jest WYRZUCONE z \"know\" - bo know kończy się na \"w\" + silent e? NIE - know nie kończy się na e, więc tylko + ing).\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **KNOW + ING = KNOWING** (zwykłe dodanie -ing). Wzór: znajdź czasownik z ramki pasujący do struktury i dodaj odpowiednią końcówkę.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **Present participle (-ing)** może wyrażać PRZYCZYNĘ: \"Knowing X, I did Y\" = wiedząc X, zrobiłem Y. To NIE Present Continuous, tylko reduced clause.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** State verbs (know, want, like, believe, understand) NIE w Continuous tense, ALE OK jako present participle. \"I am knowing\" = błąd; \"knowing that \" = OK.\n\n**8.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**nearly** (przysłówek od \"near\" - \"running for nearly five years\" = działa od prawie pięciu lat).\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu (word formation)\n\n> Kontekst z tekstu *Doggie Daycare*:\n> \"Creedon's Doggie Daycare in Cork **has been running for 8.4. five years** and is the longest established service of this kind in Ireland.\"\n\nLogika:\n- **PRZED luką:** \"running for\" (Present Perfect Continuous - od jak dawna)\n- **W luce:** modyfikator liczby \"five years\"\n- **PO luce:** \"five years\"\n- **Słowo z ramki:** **near** (bliski/blisko)\n- Wymagana forma: **nearly** (przysłówek modyfikujący liczbę)\n\n**Konstrukcja:** \"for + Adv + Number + N\" = od [prawie/około/zaledwie] [liczba] [czasu]\n- \"for NEARLY five years\" = od prawie pięciu lat ✓\n\n**Słowo bazowe:** NEAR (= bliski/blisko)\n- near (Adj/Adv/Prep) = blisko, w pobliżu\n- nearly (Adv) = prawie, niemal\n- nearby (Adj/Adv) = w pobliżu (przestrzennie)\n\n**Różnica NEAR vs NEARLY:**\n- **near** = blisko (przestrzennie/czasowo: near the station, near Christmas)\n- **nearly** = prawie (intensyfikator: nearly 5 years, nearly finished)\n\nTu wymagany **intensyfikator** = NEARLY ✓\n\n**Wniosek:** Przysłówek modyfikujący liczbę = **nearly**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja innych słów z ramki\n\nZ ramki: **far, know, leave, near, profession, stay**\n\n**Far** - Adj/Adv (daleki/daleko); \"for far five years\" - bezsens\n**Know** - JUŻ UŻYTE w 8.3\n**Leave** - JUŻ UŻYTE w 8.1\n**Near** ✓ - wymaga przekształcenia w **nearly** (Adv intensyfikator)\n**Profession** - JUŻ UŻYTE w 8.2\n**Stay** - czasownik; nie pasuje strukturalnie\n\nPozostały: **near** i **stay** (dwie opcje DODATKOWE w zadaniu, ale stay tu nie pasuje semantycznie/syntaktycznie).\n\n**Pułapka - \"near\" vs \"nearly\":**\n- Forma BAZOWA \"near\" NIE pasuje (\"for near five years\" - niegramatyczne)\n- Wymagana FORMA POCHODNA \"nearly\" (+ sufix -ly)\n\n## Reference gramatyczny - word formation: Adj → Adv (-ly)\n\n> 📖 **Suffix -ly (Adj → Adv):**\n> Form: `Adj + -ly → Adv`\n> Sens: tworzenie przysłówków od przymiotników\n> Tu: near (Adj) + -ly → nearly (Adv) = prawie\n> Klasyczne: quick → quickly, happy → happily\n\n> 📖 **\"Nearly\" vs \"Almost\" (synonimy):**\n> - **nearly** = prawie (z liczbą, czasem): nearly 5 years, nearly finished\n> - **almost** = prawie (szerszy sens): almost there, almost done\n> Synonimy w wielu kontekstach, ale \"nearly\" precyzyjniejsze dla liczb\n\n> 📖 **\"Near\" - różne funkcje:**\n> - **Adj:** \"the near future\" (bliska przyszłość)\n> - **Adv:** \"come near\" (zbliż się)\n> - **Prep:** \"near the station\" (blisko stacji)\n> - Z sufix -ly → **nearly** (prawie) - INTENSYFIKATOR\n\n> 📖 **Present Perfect Continuous + duration:**\n> Form: `S + have/has + been + V-ing + for + Period`\n> Sens: czynność trwająca do teraz\n> Tu: \"has been running for nearly five years\" = działa od prawie 5 lat\n> Klucz: \"for\" + czas trwania (precyzyjny lub przybliżony)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **nearly**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** Use of English - word formation (Adj → Adv + intensyfikator liczby).\n> - **Uzasadnienie:** \"For nearly five years\" = od prawie 5 lat (przybliżenie liczby). \"Near\" + -ly = nearly.\n> - **0 pkt** - \"near\" (forma bazowa, nie pasuje), \"nearby\" (przestrzennie, nie czasowo).\n> - **Spelling:** \"nearly\" - końcówka -ly (NIE -ley, NIE -li).\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Near\" vs \"Nearly\":** near (blisko) vs nearly (prawie). Jako intensyfikator liczby ZAWSZE \"nearly\".\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Nearby\" vs \"Nearly\":** nearby = w pobliżu (przestrzennie), nearly = prawie (ilościowo/jakościowo). Nie myl!\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **Przysłówki -ly** mogą tworzyć INTENSYFIKATORY: nearly, almost, hardly, barely. Klucz: poszerzanie/zawężanie sensu liczby/przymiotnika.","image":"img/jezyk-angielski-2016-maj-matura-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2016-maj-matura-rozszerzona/zad/9","paper_id":"jezyk-angielski-2016-maj-matura-rozszerzona","number":"9","points":4,"ptype":"open","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9. (0-4)\nWykorzystując wyrazy podane drukowanymi literami, uzupełnij każde zdanie z luką,\ntak aby zachować sens zdania wyjściowego (9.1.-9.4.). W każdą lukę można wpisać\nmaksymalnie pięć wyrazów, wliczając wyraz już podany. Wymagana jest pełna\npoprawność ortograficzna i gramatyczna wpisywanych fragmentów zdań.\nUwaga: nie zmieniaj formy podanych wyrazów.\n9.1. He worked as a travel guide and so he visited all the European countries in one year.\nVISITED\nIf he hadn’t worked as a travel guide, he\nall the European countries in one year.\n9.2. The number of modern vehicles on our roads has risen since last year.\nRISE\nThere the number of modern vehicles\non our roads since last year.\n9.3. They asked him if he had seen anything unusual, but he said he hadn’t.\nDENIED\nHe anything unusual when they asked him\nabout it.\n9.4. John didn’t enjoy the film as much as he had expected.\nLIVE\nThe film didn’t John’s expectations.\nMJA-1R","answer":null,"answer_text":"9. W ocenie poprawności środków językowych w wypowiedziach zdających ze stwierdzoną\ndysleksją nie bierze się pod uwagę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych. Błąd\nortograficzny zmieniający znaczenie wyrazu w pracy zdającego z opinią o dysleksji to\nbłąd językowy. Jest on brany pod uwagę w ocenie poprawności językowej.\nZasady te obowiązują również w ocenie prac zdających z dysgrafią, dysortografią, afazją,\nz zaburzeniami komunikacji językowej, mózgowym porażeniem dziecięcym, a także prac\nzdających, którzy korzystali z pomocy nauczyciela wspomagającego oraz prac pisanych\nna komputerze.","solution":"**9.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**wouldn't have visited** (akceptowane: *would/could/might/may not have visited*, *would/could/might/may never have visited*, *never would/could/might/may have visited*).\n\n## Sposób 1 - analiza transformacji (Conditional III)\n\n> Zdanie wyjściowe: \"He worked as a travel guide and so he visited all the European countries in one year.\"\n> Zdanie docelowe: \"If he hadn't worked as a travel guide, he all the European countries in one year.\"\n> Key word: **VISITED**\n\nLogika:\n- **Zdanie wyjściowe (FAKT przeszły):** PRACOWAŁ jako przewodnik → ODWIEDZIŁ kraje\n- **Zdanie docelowe (HIPOTEZA o przeszłości):** GDYBY NIE pracował NIE odwiedziłby\n- **Konstrukcja:** Conditional III (nierealne w przeszłości)\n\n**Conditional III:**\n`If + Past Perfect, would have + V3`\n\nW zdaniu wyjściowym warunek już dany:\n- \"If he HADN'T worked\" = Past Perfect (negacja)\n- Wynik: \"he WOULD NOT HAVE VISITED\" = nie odwiedziłby\n\n**Wynik:** wouldn't have visited (3 słowa: wouldn't + have + visited) ✓\n\n## Sposób 2 - wymiana modalnych w Conditional III\n\nCKE akceptuje WARIANTY modalnych w głównym zdaniu:\n\n**Z negacją w modalu:**\n- **would not have visited / wouldn't have visited** ✓\n- could not have visited / couldn't have visited\n- might not have visited / mightn't have visited\n- may not have visited\n\n**Z \"never\" zamiast \"not\":**\n- would never have visited\n- could never have visited\n- might never have visited\n- may never have visited\n\n**Z inwersją:**\n- never would have visited\n- never could have visited\n- never might have visited\n- never may have visited\n\nWszystkie z TYM SAMYM sensem: nie odwiedziłby (gdyby nie pracował).\n\n## Reference gramatyczny - Conditional III (Third Conditional)\n\n> 📖 **Conditional III (nierealne w przeszłości):**\n> Form: `If + S + Past Perfect, S + would/could/might/may + have + V3`\n> Sens: gdyby [stało się X w przeszłości], to [stało by się Y]\n> Tu: \"If he HADN'T worked, he WOULDN'T HAVE VISITED\" = gdyby nie pracował, nie odwiedziłby\n> Klucz: TYLKO o przeszłości - efekt teraz LUB w przeszłości\n\n> 📖 **Modale w Conditional III (różnice znaczeniowe):**\n> - **would have** = bezpieczne stwierdzenie (logiczny wynik)\n> - **could have** = byłoby możliwe\n> - **might have** = byłoby możliwe (mniej pewne)\n> - **may have** = byłoby możliwe (rzadziej w Cond III)\n\n> 📖 **Negacja w Conditional III:**\n> Position 1: \"would NOT have\" (negacja modalu)\n> Position 2: \"would have NEVER + V3\" (lub: NEVER would have + V3)\n> Oba sposoby AKCEPTOWANE w kluczach CKE\n\n> 📖 **Zachowanie key word \"VISITED\":**\n> Klucz: forma \"VISITED\" w zdaniu wyjściowym to **V3** (past participle)\n> Wynik: \"have VISITED\" (Present Perfect/Conditional III)\n> NIE zmieniaj formy słowa kluczowego!\n\n> 📖 **Liczba słów (max 5 wliczając word):**\n> \"wouldn't have visited\" = 3 słowa (wouldn't, have, visited) ✓\n> Z dodaniem never: \"would never have visited\" = 4 słowa ✓\n> Pułapka: NIE wpisuj > 5 słów\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **wouldn't have visited**\n> - **Akceptowane warianty:**\n> - would/could/might/may **not** have visited\n> - would/could/might/may **never** have visited\n> - **never** would/could/might/may have visited\n> - **Wymaganie szczegółowe:** Use of English - Conditional III transformation.\n> - **0 pkt:** brak negacji (\"would have visited\" - odwrócenie sensu); zła forma czasownika (\"would visit\" - Conditional II zamiast III); przekroczenie 5 słów.\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **Conditional III ≠ Conditional II.** Cond II: \"If I HAD a car, I WOULD drive\" (teraz hipotetyczne). Cond III: \"If I HAD HAD a car, I WOULD HAVE DRIVEN\" (przeszłość hipotetyczna).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **Negacja w Cond III** - zachowaj sens. Zdanie wyjściowe: \"worked → visited\" (POZYTYWNE). Zdanie docelowe: \"hadn't worked → wouldn't have visited\" (oba NEGATYWNE = zachowany sens).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **Forma key word** musi pozostać. \"VISITED\" jako V3 → w wyniku \"have VISITED\". NIE zmieniaj na \"visit\" lub \"visiting\".\n\n**9.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**has been a rise in** (Present Perfect z rzeczownikiem \"rise\" + preposition \"in\").\n\n## Sposób 1 - analiza transformacji (V → N)\n\n> Zdanie wyjściowe: \"The number of modern vehicles on our roads has risen since last year.\"\n> Zdanie docelowe: \"There the number of modern vehicles on our roads since last year.\"\n> Key word: **RISE**\n\nLogika:\n- **Zdanie wyjściowe (czasownik):** \"has risen\" (Present Perfect od \"rise\") - liczba wzrosła\n- **Zdanie docelowe (rzeczownik):** \"There the number\" - wymagana konstrukcja \"there be\" + N\n- **Key word \"RISE\":** musi pozostać formą BAZOWĄ (V infinitive/N)\n- Transformacja: czasownik \"rise\" → rzeczownik \"rise\" (taka sama forma!)\n\n**Konstrukcja:** \"There has been + a + N + in + Object\"\n- \"There HAS BEEN A RISE IN the number\" = nastąpił wzrost w liczbie ✓\n\n**Słowo bazowe:** RISE\n- Jako V: rise → rose → risen → rising (nieregularny)\n- Jako N: rise / a rise / the rise (countable noun)\n\n**Wynik:** \"has been a rise in\" (4 słowa: has, been, a, rise) - wliczając \"rise\" key word = OK ✓\n\n## Sposób 2 - analiza struktury \"there has been\"\n\n**Klasyczna konstrukcja: There + be + N**\n- Present Simple: there IS / there ARE\n- Past Simple: there WAS / there WERE\n- Present Perfect: there HAS BEEN / there HAVE BEEN\n- Past Perfect: there HAD BEEN\n\nTu: \"since last year\" = sygnał Present Perfect → there HAS BEEN\n\n**Dlaczego \"a rise\" (z rodzajnikiem):**\n- \"rise\" to countable noun\n- Pierwsza wzmianka → rodzajnik nieokreślony \"a\"\n- \"a rise\" = wzrost (jeden, nieokreślony)\n\n**Dlaczego \"in\" przed obiektem:**\n- Kolokacja: \"rise IN + Noun\" = wzrost w/czym\n- Klasyczne: a rise in prices, a rise in temperature, a rise in numbers\n- NIE: \"rise OF the number\" (błąd)\n\n## Reference gramatyczny - \"there has been + N\" + V→N transformation\n\n> 📖 **\"There has been / there have been\" (Present Perfect existential):**\n> Form: `There + has/have + been + N`\n> Sens: nastąpił/istniał/było\n> Tu: \"There has been a rise\" = nastąpił wzrost\n> Singular N → has been; Plural N → have been\n\n> 📖 **V → N transformation (zachowanie sensu):**\n> | Czasownik | Rzeczownik | Preposition |\n> |-----------|-----------|-------------|\n> | rise (rosnąć) | a rise (wzrost) | in |\n> | fall (spadać) | a fall (spadek) | in |\n> | increase (zwiększać) | an increase | in |\n> | decrease (zmniejszać) | a decrease | in |\n> | improve (poprawiać) | an improvement | in |\n> | grow (rosnąć) | growth (uncountable) | in |\n\n> 📖 **Sygnały Present Perfect:**\n> - since + punkt: since last year, since 2020\n> - for + okres: for 5 years\n> - already, just, yet, ever, never\n> - recently, lately\n> Tu: \"since last year\" → MUSI BYĆ Present Perfect\n\n> 📖 **\"Rise\" - nieregularny V:**\n> - Infinitive: rise\n> - Past Simple: rose\n> - Past Participle: risen\n> - -ing: rising\n> - 3rd singular: rises\n> Pułapka: NIE myl z \"raise\" (raise/raised/raised - regularny, transitive)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **has been a rise in**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** Use of English - V→N transformation + Present Perfect existential.\n> - **Uzasadnienie:** \"There has been + a rise + in\" = wzrost (z czasu \"has risen\") + Present Perfect (since last year).\n> - **0 pkt:** brak \"in\" (\"has been a rise\" - niezupełne); zły artykuł (\"has been the rise\"); zły aspekt (\"is a rise\" - Present Simple, nie pasuje do \"since\").\n> - **Liczba słów:** \"has been a rise in\" = 4 słowa wliczając \"rise\" - w limicie ≤5.\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Rise\" vs \"Raise\":** rise (intransitive, no object) = rosnąć (sun rises); raise (transitive, with object) = podnosić (raise your hand). Tu: \"rise\" jako rzeczownik.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **Preposition \"in\" with rise/increase/decrease**: zawsze \"a rise IN X\", NIE \"of X\". Klasyczna kolokacja PR.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **Since last year** sygnalizuje Present Perfect - sprawdzaj sygnały czasowe w zdaniu wyjściowym (\"has risen\" → Present Perfect).\n\n**9.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**denied seeing** (akceptowane: *denied seeing*, *denied having seen*, *denied (that) he had seen*, *denied (that) he saw*, *denied noticing*, *denied being a witness of*, *denied having noticed*).\n\n## Sposób 1 - analiza transformacji (reported speech + deny + V-ing)\n\n> Zdanie wyjściowe: \"They asked him if he had seen anything unusual, but he said he hadn't.\"\n> Zdanie docelowe: \"He anything unusual when they asked him about it.\"\n> Key word: **DENIED**\n\nLogika:\n- **Zdanie wyjściowe:** pytanie + odpowiedź \"hadn't seen\" (zaprzeczenie)\n- **Zdanie docelowe:** \"He DENIED anything unusual\" - wymagana konstrukcja \"deny + V-ing\"\n- **Key word \"DENIED\":** musi pozostać w formie Past Simple\n- **Sens:** zaprzeczył, że widział\n\n**Konstrukcje akceptowane (deny):**\n1. **deny + V-ing** → \"denied seeing\" ✓ (klasyczna)\n2. **deny + having + V3** → \"denied having seen\" (Past Perfect gerund)\n3. **deny + that-clause** → \"denied (that) he had seen\" / \"denied (that) he saw\"\n\n**Wynik (najprostszy):** denied seeing (2 słowa wliczając DENIED + seeing) ✓\n\n## Sposób 2 - analiza \"deny + gerund\"\n\n**Reguła:** Czasownik DENY zawsze łączy się z **gerundem (V-ing)**, NIE z infinitive.\n\n**Forma podstawowa:** deny + V-ing\n- denied seeing = zaprzeczył (że) widział\n- denied stealing = zaprzeczył (że) ukradł\n- denied knowing = zaprzeczył (że) wiedział\n\n**Forma rozszerzona (perfect gerund):** deny + having + V3\n- Sens: zaprzeczyć W PRZESZŁOŚCI że robiło się\n- denied having seen = zaprzeczył (że) widział wcześniej\n- Klasyczne, gdy chcemy podkreślić wcześniejszość\n\n**Forma z that-clause (akceptowana, ale rzadsza):**\n- denied (that) he had seen - Reported Speech (Past Perfect)\n- denied (that) he saw - Reported Speech (Past Simple)\n\n**Synonimy \"see\" w klucz:**\n- denied seeing\n- denied noticing\n- denied being a witness of (mniej idiomatyczne, ale akceptowane)\n- denied having noticed (perfect gerund)\n\n## Reference gramatyczny - verbs + gerund + reported speech\n\n> 📖 **\"Deny + V-ing\" (verb + gerund):**\n> Form: `S + deny + V-ing`\n> Sens: zaprzeczyć (że robił)\n> Pułapka: NIE \"deny to V\" - ZAWSZE V-ing\n> Klasyczne: denied stealing, denied knowing, denied seeing\n\n> 📖 **Czasowniki z V-ing (klasyczne):**\n> admit, avoid, **deny**, enjoy, finish, miss, suggest, recommend, postpone, practise, consider, give up, keep on, mind\n> Pamiętaj: po nich ZAWSZE gerund, NIE infinitive\n\n> 📖 **Perfect gerund \"having + V3\":**\n> Form: `having + V3`\n> Sens: zrobienie czegoś WCZEŚNIEJ (przed głównym czasem)\n> Tu: \"denied having seen\" = zaprzeczył, że widział (wcześniej, przed pytaniem)\n> Synonim: that-clause z Past Perfect (\"denied that he had seen\")\n\n> 📖 **Reported speech \"deny\":**\n> Direct: \"I didn't see anything.\" → Reported: \"He denied seeing anything.\" / \"He denied having seen anything.\"\n> Direct: \"I haven't seen X.\" → Reported: \"He denied having seen X.\"\n> Klucz: deny ZAPRZECZA przeszłej akcji\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **denied seeing** lub **denied having seen**\n> - **Akceptowane warianty:**\n> - denied seeing / denied having seen\n> - denied (that) he had seen / denied (that) he saw\n> - denied noticing / denied having noticed\n> - denied being a witness of\n> - **Wymaganie szczegółowe:** Use of English - deny + V-ing / having + V3.\n> - **0 pkt:** \"denied to see\" (deny + infinitive - BŁĄD), \"denied see\" (brak końcówki), \"deny seeing\" (forma bazowa, nie Past).\n> - **Liczba słów:** \"denied seeing\" = 2 słowa, w limicie.\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **DENY + V-ING** (NIGDY \"deny to V\"). Klasyczna pułapka PR - uczeń bierze infinitive z analogii do innych czasowników.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **Perfect gerund \"having + V3\"** dla wcześniejszych akcji: \"denied HAVING seen\" = zaprzeczył wcześniejszemu zobaczeniu. Eleganckie w PR.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz CKE akceptuje wiele wariantów - pamiętaj że MUSI być Past Simple denied (key word), ale forma po deny może być różna (V-ing, having + V3, that-clause).\n\n**9.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**live up to** (phrasal verb: \"live up to expectations\" = spełnić oczekiwania).\n\n## Sposób 1 - analiza transformacji (phrasal verb)\n\n> Zdanie wyjściowe: \"John didn't enjoy the film as much as he had expected.\"\n> Zdanie docelowe: \"The film didn't John's expectations.\"\n> Key word: **LIVE**\n\nLogika:\n- **Zdanie wyjściowe:** John NIE CIESZYŁ SIĘ filmem AŻ TAK BARDZO jak OCZEKIWAŁ\n- **Zdanie docelowe:** \"The film didn't John's expectations\" - film NIE SPEŁNIŁ jego oczekiwań\n- **Key word \"LIVE\":** musi pozostać w formie bezokolicznika\n- **Wymagany phrasal verb:** live up to (= spełnić)\n\n**Phrasal verb:** LIVE UP TO + Object\n- Sens: spełnić (oczekiwania, standardy, reputację)\n- Klasyczne: live up to expectations, live up to one's reputation, live up to standards\n\n**Konstrukcja po \"didn't\":**\n- \"didn't\" już zawiera czas Past Simple → po nim INFINITIVE bez \"to\"\n- \"didn't live up to\" = nie spełnił\n- Forma: did not + V (base form) + complement\n\n**Wynik:** live up to (3 słowa: live, up, to) ✓\n\n## Sposób 2 - analiza phrasal verb \"live up to\"\n\n**Phrasal verb \"live up to\":**\n- Składa się z 3 elementów: **live** (V) + **up** (Adv) + **to** (Prep)\n- Sens: spełnić oczekiwania, dorównać standardom\n- Transitive: wymaga obiektu (live up to + N)\n\n**Klasyczne kolokacje z \"live up to\":**\n- live up to expectations = spełnić oczekiwania\n- live up to one's name = dorównać nazwie/reputacji\n- live up to the hype = sprostać szumowi\n- live up to standards = sprostać standardom\n- live up to potential = wykorzystać potencjał\n\n**Synonimy phrasal:**\n- meet expectations\n- fulfill expectations\n- match expectations\n\n**Pułapka - pokrewne phrasal:**\n- live up to = spełnić ✓ (POPRAWNE)\n- live on = utrzymywać się\n- live by = żyć według (zasad)\n- live with = znosić\n- live for = żyć dla\n\n## Reference gramatyczny - phrasal verbs (3-word) + transformations\n\n> 📖 **\"Live up to\" (3-word phrasal verb):**\n> Form: `live + up + to + Object`\n> Sens: spełnić, dorównać\n> Synonyms: meet, fulfill, match, satisfy\n> Pułapka: nie można rozdzielić elementów\n\n> 📖 **3-word phrasal verbs (kluczowe w PR):**\n> | Phrasal | Sens | Przykład |\n> |---------|------|----------|\n> | live up to | spełnić | live up to expectations |\n> | put up with | znosić | put up with noise |\n> | look forward to | czekać niecierpliwie | look forward to seeing |\n> | come up with | wymyślić | come up with idea |\n> | get on with | dogadywać się | get on with neighbours |\n> | run out of | skończyć się | run out of milk |\n> | look down on | patrzeć z góry | look down on others |\n\n> 📖 **\"Didn't + V (base)\":**\n> Form: `S + did + not + V (infinitive without \"to\")`\n> Sens: Past Simple negation\n> Tu: \"didn't LIVE up to\" = nie spełnił (\"live\" jako base form, NIE \"lived\")\n> Pułapka: NIE \"didn't lived\" - po did/didn't ZAWSZE base form\n\n> 📖 **Word count z key word:**\n> Limit: max 5 słów wliczając key word\n> Tu: \"live up to\" = 3 słowa wliczając \"live\" ✓\n> Pułapka: NIE dodawaj zbędnych słów (\"to live up to\", \"do live up to\") - przekroczenie limitu\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **live up to**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** Use of English - phrasal verb transformation.\n> - **Uzasadnienie:** \"Live up to expectations\" = spełnić oczekiwania. Po \"didn't\" forma bazowa V (live, NIE lived).\n> - **0 pkt:** \"lived up to\" (zła forma po didn't), \"live up\" (brak \"to\"), \"come up to\" (inny phrasal - błędne znaczenie), \"meet\" (akceptowane synonim ALE niezgodne z key word \"LIVE\").\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **Po \"didn't\" zawsze base form** czasownika (V infinitive bez \"to\"). \"didn't LIVED\" = BŁĄD. Pamiętaj: did(n't) + V base.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Live up to\"** = phrasal verb 3-elementowy. Nie można pominąć \"up\" ani \"to\". \"Live the expectations\" = bezsens.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **Phrasal \"live up to\" vs \"meet\":** Oba znaczą \"spełnić\". ALE klucz CKE wymaga key word LIVE → musisz użyć \"live up to\", a nie \"meet\".","image":"img/jezyk-angielski-2016-maj-matura-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2016-maj-matura-rozszerzona/zad/10","paper_id":"jezyk-angielski-2016-maj-matura-rozszerzona","number":"10","points":13,"ptype":"open","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10. (0-13)\nWypowiedz się na jeden z poniższych tematów. Wypowiedź powinna zawierać od 200\ndo 250 słów i spełniać wszystkie wymogi typowe dla formy wskazanej w poleceniu.\nZaznacz temat, który wybrałeś(-aś), zakreślając jego numer.\n1. Władze wielu miast sponsorują koncerty gwiazd na świeżym powietrzu w noc\nsylwestrową. Napisz rozprawkę, w której przedstawisz dobre i złe strony organizacji\ntakich imprez na powitanie Nowego Roku.\n2. Oglądałeś(-aś) ostatnio mecz, podczas którego jeden z zawodników złamał zasady fair\nplay. Napisz artykuł, w którym opiszesz tę sytuację, i uzasadnisz, dlaczego zwalczanie\nnieuczciwego zachowania sportowców jest niezbędne.\nCZYSTOPIS\nMJA-1R\nMJA-1R\nZgodność z poleceniem\nSpójność\ni logika\nZakres\nśrodków\njęzykowych\nPoprawność\nśrodków\njęzykowych\nRAZEM\n0-1-2-3-4-5\n0-1-2\n0-1-2-3\n0-1-2-3\nElementy treści (0-1-2)\nElementy formy (0-1)\n1\n2\n3\n4\n5\n1\n2\n3\n4\nMJA-1R\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)","answer":null,"answer_text":"10. W przypadku obniżenia punktacji w zakresie środków językowych za usterki stylistyczne,\npod pracą zapisuje się „rażące uchybienia w stylu” i wskazuje rodzaj usterki. Samo\nużycie form skróconych nie jest traktowane jako rażące uchybienie.","solution":"**10.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**Rozprawka (opinion essay) - dobre i złe strony koncertów sylwestrowych sponsorowanych przez miasto, 200-250 słów.** Tekst poniżej (ok. 240 słów) zawiera: wprowadzenie + tezę, akapit z argumentami PRO, akapit z argumentami CONTRA, zakończenie z opinią.\n\n## Sposób 1 - analiza polecenia\n\n**Wymagania CKE:**\n1. Forma: ROZPRAWKA (argumentative essay)\n2. Tematyka: koncerty gwiazd na świeżym powietrzu sylwestra sponsorowane przez miasto\n3. Treść: DOBRE i ZŁE strony\n4. Długość: 200-250 słów (akceptowane 180-280)\n5. Styl: FORMALNY\n\n**Struktura rozprawki PR:**\n1. **Wprowadzenie** (~40 słów): kontekst + teza\n2. **Body 1 - PRO** (~70 słów): argument za + uzasadnienie + przykład\n3. **Body 2 - CONTRA** (~70 słów): argument przeciw + uzasadnienie + przykład\n4. **Zakończenie** (~30 słów): własna opinia + zakres wniosku\n\n## Sposób 2 - wzorcowa rozprawka (240 słów)\n\n**OPEN-AIR NEW YEAR'S EVE CONCERTS: A CITY TRADITION OR A WASTE OF PUBLIC MONEY?**\n\nIn recent years, local authorities in many cities have organised free outdoor concerts featuring popular stars to celebrate the arrival of the New Year. While these events attract enormous crowds, opinions remain divided about whether public funds should be spent on such entertainment. This essay will examine both the advantages and disadvantages of this practice.\n\nOn the one hand, sponsored New Year's Eve concerts offer several significant benefits. Firstly, they create a sense of community and provide affordable entertainment for families who cannot afford expensive private parties. For instance, the famous concert in Times Square attracts millions and unites people from various backgrounds. Moreover, such events boost local businesses - hotels, restaurants and shops experience increased revenue, which supports the local economy.\n\nOn the other hand, there are valid arguments against city-funded concerts. The most obvious drawback is the enormous cost, which often comes from taxpayers' money. Furthermore, large outdoor events generate noise pollution, traffic congestion and significant amounts of waste. In addition, residents living near concert venues frequently complain about disturbance and lack of sleep, which raises serious questions about whether the benefits truly outweigh the inconvenience caused to local communities.\n\nIn conclusion, while open-air New Year's Eve concerts undoubtedly create memorable experiences and boost tourism, they also place a substantial burden on public budgets and residents. In my view, such events should continue but with stricter cost controls and consideration for local inhabitants.\n\n## Sposób 3 - analiza środków językowych\n\n**Linking words używane:**\n- **Addition:** \"Firstly\", \"Moreover\", \"Furthermore\", \"In addition\"\n- **Contrast:** \"On the one hand On the other hand\", \"While\"\n- **Examples:** \"For instance\"\n- **Conclusion:** \"In conclusion\", \"In my view\"\n\n**Zakres językowy (PR):**\n- **Passive:** \"are organised\", \"have been organised\"\n- **Modals:** \"should continue\", \"truly outweigh\"\n- **Advanced vocab:** taxpayers' money, drawback, congestion, inhabitants, generate, undoubtedly\n- **Inversion / formal:** \"While these events attract \"\n\n**Struktury zaawansowane:**\n- Subordinate clauses (which, that, where)\n- Comparative structures (more/less than)\n- Reduced clauses (\"residents living near \")\n\n## Schemat oceniania CKE (Writing PR - 13 pkt)\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 10.1, max 13 pkt):**\n>\n> **1. Zgodność z poleceniem (0-5 pkt):**\n> - 5 pkt: pełne wykorzystanie wszystkich elementów (dobre + złe strony + opinia)\n> - 4 pkt: 1 element niedopracowany\n> - 3 pkt: 2 elementy częściowe\n> - 2 pkt: 1 element pominięty\n> - 1 pkt: 2+ elementów pominiętych\n> - 0 pkt: praca nie spełnia polecenia\n>\n> **2. Spójność i logika (0-2 pkt):**\n> - 2 pkt: jasna struktura, logiczne przejścia, linking words\n> - 1 pkt: częściowo logiczne\n> - 0 pkt: brak logiki\n>\n> **3. Zakres środków językowych (0-3 pkt):**\n> - 3 pkt: szeroki zakres, varied vocabulary, structures\n> - 2 pkt: ograniczony zakres\n> - 1 pkt: bardzo ubogi\n> - 0 pkt: minimalna leksyka\n>\n> **4. Poprawność (0-3 pkt):**\n> - 3 pkt: brak/sporadyczne błędy\n> - 2 pkt: kilka błędów nieutrudniających zrozumienia\n> - 1 pkt: liczne błędy\n> - 0 pkt: błędy uniemożliwiają zrozumienie\n\n## Reference gramatyczny - rozprawka PR struktury\n\n> 📖 **Rozprawka (opinion essay) - struktura:**\n> 1. Introduction: kontekst + teza\n> 2. Body 1: PRO + uzasadnienie + przykład\n> 3. Body 2: CONTRA + uzasadnienie + przykład\n> 4. Conclusion: opinia + podsumowanie\n\n> 📖 **Linking words - rozprawka:**\n> - Addition: Firstly, Secondly, Moreover, Furthermore, What's more, In addition\n> - Contrast: However, On the other hand, Although, Despite, Whereas, Nevertheless\n> - Cause: Because of, Due to, Owing to\n> - Result: Therefore, Consequently, As a result\n> - Examples: For instance, For example, Such as\n> - Conclusion: In conclusion, To sum up, All in all, In my view\n\n> 📖 **Środki językowe na ocenę 3/3:**\n> - Strona bierna (\"are organised\", \"can be argued\")\n> - Modale (should, could, must)\n> - Conditionals (jeśli zaistnieje okazja)\n> - Comparatives (\"more affordable\", \"less disruptive\")\n> - Relative clauses (which, that, where)\n> - Advanced vocab (taxpayers, drawback, congestion, inhabitants)\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **Limit słów 180-280.** Tekst poniżej 180 słów = utrata punktów; powyżej 280 = nie czytane przez ekspertów po limicie. Optymalne: 220-250.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **Brak własnej opinii** = utrata pkt w \"zgodność z poleceniem\". Rozprawka MUSI zawierać tezę autora + opinię w conclusion.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **Formalny styl** - unikaj skrótów (don't → do not), slangu, pierwszej osoby w body (lepiej \"It can be argued\"). Pierwsza osoba OK w introduction/conclusion (\"In my view\").\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **Linking words** - używaj różnorodnych! Powtarzanie \"and\", \"but\", \"so\" obniża ocenę zakresu. Pamiętaj: Moreover, Furthermore, However, Nevertheless, Consequently.\n\n**10.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**Artykuł - relacja z meczu, w którym zawodnik złamał fair play + uzasadnienie potrzeby zwalczania nieuczciwości, 200-250 słów.** Tekst poniżej (ok. 245 słów) zawiera: chwytliwy tytuł, ciekawe wprowadzenie, relację z wydarzenia, argumenty + opinia.\n\n## Sposób 1 - analiza polecenia\n\n**Wymagania CKE:**\n1. Forma: ARTYKUŁ (article)\n2. Tematyka: mecz + złamanie fair play\n3. Treść: OPIS sytuacji + UZASADNIENIE potrzeby zwalczania nieuczciwości\n4. Długość: 200-250 słów (akceptowane 180-280)\n5. Styl: półformalny, atrakcyjny dla czytelnika\n\n**Struktura artykułu PR:**\n1. **Title** - chwytliwy, krótki\n2. **Intro** - zaczep czytelnika (pytanie retoryczne, anegdota)\n3. **Body 1** - opis konkretnego wydarzenia (storytelling)\n4. **Body 2** - argumenty + opinia o nieuczciwości w sporcie\n5. **Conclusion** - mocny zwrot / wniosek\n\n## Sposób 2 - wzorcowy artykuł (245 słów)\n\n**WHEN HEROES BECOME VILLAINS: THE SHOCKING TRUTH ABOUT MODERN SPORT**\n\nHave you ever watched a match and felt utterly betrayed by your favourite player? Last Saturday, during the Champions League quarter-final, I experienced exactly that. What was supposed to be a celebration of skill turned into a painful lesson about cheating in modern sport.\n\nWith only minutes remaining and the score tied at 1-1, our team's star striker fell dramatically in the penalty area. Slow-motion replays clearly revealed that no defender had touched him - he had simply thrown himself to the ground. Despite protests from the opposing team, the referee awarded a penalty, which sealed our team's victory. Although fans celebrated wildly, I felt deeply uncomfortable. The player had not only deceived the referee but had also damaged the integrity of the entire game.\n\nThis incident illustrates why combating dishonest behaviour in sport is absolutely essential. Firstly, professional athletes are role models for millions of young people who watch their every move. If children see their idols cheating without consequences, they learn that winning matters more than playing fairly. Moreover, unfair practices destroy the very essence of competition. Sport should celebrate human talent and effort, not the ability to deceive officials.\n\nIn my opinion, stricter penalties - including longer suspensions and substantial fines - must be introduced. Without firm action, we risk losing what makes sport truly meaningful. After all, a victory built on dishonesty is no victory at all - it is merely an embarrassing performance.\n\n## Sposób 3 - analiza środków językowych\n\n**Hook techniques:**\n- **Pytanie retoryczne:** \"Have you ever watched a match and felt utterly betrayed by your favourite player?\"\n- **Anegdota:** \"Last Saturday, during the Champions League quarter-final, I experienced exactly that.\"\n\n**Linking words:**\n- **Sequence:** \"What was supposed to be \", \"With only minutes remaining\"\n- **Contrast:** \"Despite\", \"Although\"\n- **Addition:** \"Firstly\", \"Moreover\"\n- **Result:** \"After all\"\n- **Opinion:** \"In my opinion\"\n\n**Zakres językowy (PR):**\n- **Inversion / dramatic:** \"With only minutes remaining\"\n- **Modal perfect:** \"had touched\", \"had not only deceived\"\n- **Passive:** \"was supposed to be\", \"must be introduced\"\n- **Conditional:** \"If children see they learn\"\n- **Advanced vocab:** betrayed, integrity, deceived, combating, dishonest, suspensions, embarrassing\n\n**Struktury zaawansowane:**\n- Past Perfect (\"had touched him\", \"had thrown himself\")\n- Reduced clauses (\"With only minutes remaining\")\n- Emphatic structures (\"not only but also\")\n\n## Schemat oceniania CKE (Writing PR - 13 pkt)\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 10.2, max 13 pkt):**\n>\n> **1. Zgodność z poleceniem (0-5 pkt):**\n> - 5 pkt: tytuł + intro + opis wydarzenia + argumenty/opinia\n> - 4 pkt: 1 element niedopracowany\n> - 0 pkt: brak konkretnego wydarzenia LUB brak argumentów\n>\n> **2. Spójność i logika (0-2 pkt):** linking words, struktura akapitów\n>\n> **3. Zakres środków językowych (0-3 pkt):** varied vocab, zaawansowane struktury\n>\n> **4. Poprawność (0-3 pkt):** gramatyka, ortografia, interpunkcja\n\n## Reference gramatyczny - artykuł PR struktury\n\n> 📖 **Artykuł (article) - kluczowe elementy:**\n> 1. **Tytuł** - chwytliwy, intrygujący (NIE zwykłe \"My Article\")\n> 2. **Intro** - pytanie retoryczne / anegdota / kontrowersyjne stwierdzenie\n> 3. **Body** - storytelling (Past Simple/Past Perfect) + argumentacja\n> 4. **Conclusion** - mocny zwrot, refleksja\n\n> 📖 **Past Perfect w narracji:**\n> Form: had + V3\n> Tu: \"no defender HAD TOUCHED him\" (wcześniej, przed upadkiem)\n> Tu: \"had simply THROWN himself\" (akcja wcześniejsza)\n> Klucz: pokazuje SEKWENCJĘ wydarzeń w przeszłości\n\n> 📖 **\"Not only but also\" (inwersja emfatyczna):**\n> Form: `not only + Aux + S + V, but also + V`\n> Sens: nie tylko ale również\n> Tu: \"The player had NOT ONLY deceived BUT had ALSO damaged\"\n> Funkcja: emfaza, eleganckie wyliczenie\n\n> 📖 **Linking words - artykuł:**\n> - Storytelling: First, Then, Suddenly, Soon, Eventually\n> - Argumentation: Firstly, Moreover, Furthermore, On the other hand\n> - Opinion: In my opinion, From my perspective, I firmly believe\n> - Conclusion: After all, Ultimately, To sum up\n\n> 📖 **Pytania retoryczne w intro:**\n> - \"Have you ever ?\"\n> - \"What would you do if ?\"\n> - \"Imagine \"\n> - \"Did you know that ?\"\n> Funkcja: zaczep czytelnika, sygnalizuje konkretne tematyczne nawiązanie\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **Tytuł MUSI być chwytliwy** - NIE \"An article about football\" (NUDNE). Lepsze: pytanie, paradoks, dramatyczna wypowiedź (\"When Heroes Become Villains\").\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **Konkretne wydarzenie** - opisz JEDNĄ scenę z detalami (czas, miejsce, zawodnicy, akcja). Bez konkretu = utrata pkt w \"zgodność z poleceniem\".\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **Past Perfect** w retrospektywie: \"had touched\", \"had thrown\". Pokazuje sekwencję wydarzeń przed głównym czasem (Past Simple). Sygnał poziomu PR.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **Storytelling + argumentacja** - łącz NARRACJĘ (opis) z REFLEKSJĄ (uzasadnienie). To kluczowy klucz artykułu PR. NIE samej narracji, NIE samej argumentacji.","image":"img/jezyk-angielski-2016-maj-matura-rozszerzona/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"}]}