{"paper":{"id":"jezyk-angielski-2017-maj-matura-rozszerzona","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","variant":null,"exam_pdf":"jezyk-angielski-2017-maj-matura-rozszerzona/jezyk-angielski-2017-maj-matura-rozszerzona.pdf","key_pdf":"jezyk-angielski-2017-maj-matura-rozszerzona-odpowiedzi/jezyk-angielski-2017-maj-matura-rozszerzona-odpowiedzi.pdf","question_count":10,"source_label":"Język angielski · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"jezyk-angielski-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/1","paper_id":"jezyk-angielski-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"1","points":3,"ptype":"closed","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1. (0-3)\nUsłyszysz dwukrotnie trzy teksty. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą, zgodną\nz treścią nagrania. Zakreśl literę A, B albo C.\nTekst 1.\n1.1. The news item is about\nA. a tourist’s injury on an observation deck.\nB. a seemingly hazardous incident.\nC. a delay in maintenance work.\nTekst 2.\n1.2. The woman is talking to\nA. a prospective tenant.\nB. a property owner.\nC. a security guard.\nTekst 3.\n1.3. Which of the following is stated in the text as a fact, not an opinion?\nA. On the night of April 25th Londoners suffered from sleep disorders.\nB. There is a direct relationship between body temperature and sleep.\nC. By decreasing body temperature, an organism saves energy.","answer":null,"answer_text":"1. Odpowiedź uznaje się za poprawną tylko wtedy, gdy wpisywane wyrazy lub fragmenty\nzdań są w pełni poprawne gramatycznie i ortograficznie.\nNie bierze się pod uwagę zapisu wielką/małą literą oraz powtórzenia wyrazu podanego\nprzed luką/po luce. Wyjątkiem są słowa, które muszą być pisane po angielsku wielką literą\nnp. Monday, July. W takiej sytuacji brak wielkiej litery jest traktowany jako błąd\nortograficzny.","solution":"**1.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *a seemingly hazardous incident* (pozornie niebezpieczny incydent).\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\n> \"And now a news story from Chicago. The Willis Tower boasts an observation deck that is situated on the 103rd floor. If that's not scary enough, the deck is made of glass and protrudes from the building. **Now imagine this glass deck cracking while there are tourists on it.** This is exactly what happened last week to three tourists observing the panorama of the city. They were terrified when they saw a web of cracks underfoot and hurried back into the building. **However, a Willis Tower spokesperson said at a press conference yesterday that there's no reason to be alarmed. The glass structure is sound, and what cracked was the protective coating designed to keep the deck from getting scratched.** The deck remains closed while crews are carrying out repairs on the protective coating.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"terrified web of cracks underfoot\"** → pozornie zagrożenie (turyści byli przerażeni)\n2. **\"However\"** → kontrast - RZECZYWISTOŚĆ była inna\n3. **\"there's no reason to be alarmed\"** → bez powodu do alarmu\n4. **\"The glass structure is sound\"** → szkło jest CAŁE\n5. **\"what cracked was the protective coating\"** → pękła tylko warstwa ochronna\n\n**Wniosek:** Incydent WYGLĄDAŁ groźnie, ale nim NIE BYŁ → **B (seemingly hazardous)**.\n\n## Sposób 2 - analiza kluczowego adverbu \"seemingly\"\n\n**\"Seemingly\"** = pozornie, na pozór.\n\nTekst pokazuje DWIE warstwy:\n\n| Pozór (seeming) | Rzeczywistość |\n| \"web of cracks underfoot\" | \"protective coating\" cracked (nie struktura) |\n| \"terrified tourists\" | \"no reason to be alarmed\" |\n| \"hurried back into the building\" | \"glass structure is sound\" |\n\nKontrast pozór vs. rzeczywistość = **seemingly hazardous**.\n\n## Sposób 3 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (a tourist's injury):**\n- Brak wzmianki o jakimkolwiek wypadku/urazie\n- Turyści byli \"terrified\" (przerażeni), ale nie ranni\n\n**Opcja B (seemingly hazardous incident):** ✓\n- Bezpośrednio pasuje: pozornie groźny, w rzeczywistości tylko coating\n\n**Opcja C (delay in maintenance work):**\n- Tekst nie mówi o OPÓŹNIENIU, tylko że \"deck remains closed while crews are carrying out repairs\"\n- Naprawa idzie zgodnie z planem, brak wzmianki o opóźnieniu\n\n## Reference gramatyczny - adverb \"seemingly\" + adjective\n\n> 📖 **\"Seemingly + Adj\":**\n> `seemingly hazardous` = pozornie niebezpieczny\n> Form: `seemingly + Adj`\n> Sens: rzecz wygląda na coś, ale takie naprawdę nie jest\n\n> 📖 **Kontrast \"However\":**\n> `However` = jednak (formalniej niż \"but\")\n> Pozycja: początek zdania + przecinek\n> Sygnalizuje kontrast z poprzednią informacją\n\n> 📖 **\"There's no reason to + V\":**\n> `There's no reason to be alarmed` = nie ma powodu do paniki\n> Form: `There + is + no reason + to + V`\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 1.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.1) Zdający określa główną myśl tekstu.\n> - **Uzasadnienie:** \"glass structure is sound\" + \"what cracked was the protective coating\" = seemingly hazardous (pozornie groźne, faktycznie bezpieczne).\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Tourist's injury | Nikt nie został ranny | Uczeń łączy \"terrified\" z urazem |\n| **B** | **Seemingly hazardous** | **POPRAWNA - pozór vs rzeczywistość** | - |\n| C | Delay in maintenance | Brak wzmianki o opóźnieniu | Uczeń łączy \"closed\" z opóźnieniem |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: słówko **\"seemingly\"** = pozornie. Tekst kontrastuje POZÓR (terror) z RZECZYWISTOŚCIĄ (tylko coating).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka: turyści byli \"terrified\" - uczeń może błędnie pomyśleć, że doszło do tragedii. Ale strach to subiektywne odczucie, nie rzeczywiste zagrożenie.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Sound\" = solidny, w dobrym stanie (NIE \"dźwięk\"!). Wieloznaczność angielska.\n\n**1.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *a security guard* (strażnik / ochroniarz).\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\n> \"Woman: Hello. I saw the advertisement outside. Do you happen to know if the vacancy is still available?\n> Man: As far as I know it is.\n> Woman: Are you by any chance familiar with the terms of the tenancy agreement?\n> Man: The rent is £900 a month and a 12-month lease is required. The owner pays for the gas, but the tenant pays for all other utilities. To move in, you have to pay a deposit.\n> Woman: Is it a safe neighbourhood?\n> Man: Absolutely. **I patrol the property every hour, we have surveillance cameras** and all tenants know one another.\n> Woman: Would it be possible for me to see the flat?\n> Man: I'm afraid **I can't leave my post** and **I'm not allowed to show you round the property** but **I'll call the landlord**. Please, take a seat for a moment.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"I patrol the property every hour\"** → patroluje co godzinę = obowiązki ochrony\n2. **\"surveillance cameras\"** → kamery monitorujące\n3. **\"I can't leave my post\"** → posterunek (security)\n4. **\"I'm not allowed to show you round\"** → nie jest uprawniony do oprowadzania\n5. **\"I'll call the landlord\"** → ZADZWONI do właściciela - więc on sam NIM NIE JEST\n\n**Wniosek:** Mężczyzna patroluje, ma posterunek, nie jest właścicielem → **C (security guard)**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (a prospective tenant):**\n- Kobieta JEST potencjalnym lokatorem (pyta o vacancy, terms, deposit)\n- Mężczyzna ZNAJ szczegóły umowy najmu (rent, lease, utilities)\n- Mężczyzna NIE pyta - ODPOWIADA. NIE jest tenant.\n\n**Opcja B (a property owner):**\n- \"I'll call the LANDLORD\" - on sam ZADZWONI do właściciela\n- Gdyby był właścicielem, sam pokazałby mieszkanie\n- \"I'm not allowed to show you round\" - brak uprawnień, bo nie jest właścicielem\n\n**Opcja C (a security guard):** ✓\n- \"patrol the property\" + \"surveillance cameras\" + \"I can't leave my post\" = strażnik\n\n## Reference gramatyczny - modale uprawnień + present\n\n> 📖 **\"Be allowed to V\" (permission):**\n> `I'm not allowed to show you round` = nie wolno mi oprowadzać\n> Form: `be + allowed/permitted + to + V`\n> Synonim: `I'm not permitted to V`\n\n> 📖 **\"Can't + V\" (inability/restriction):**\n> `I can't leave my post` = nie mogę opuścić posterunku\n> Form: `can + bare V` (ability/possibility)\n> Negacja: `can't + V`\n\n> 📖 **Future Simple \"will\" dla oferty:**\n> `I'll call the landlord` = zadzwonię do właściciela (spontaneous offer)\n\n> 📖 **Kolokacje security:**\n> - `patrol the property` = patrolować teren\n> - `surveillance cameras` = kamery monitorujące\n> - `leave one's post` = opuścić posterunek\n> - `show sb round` = oprowadzić kogoś\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 1.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.5) Zdający określa kontekst wypowiedzi.\n> - **Uzasadnienie:** \"patrol property\" + \"surveillance cameras\" + \"can't leave my post\" + \"I'll call the landlord\" = security guard.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Prospective tenant | KOBIETA jest tenant, mężczyzna - strażnik | Uczeń myli role |\n| B | Property owner | Mężczyzna ZADZWONI do landlord, więc NIM NIE JEST | Uczeń łączy znajomość szczegółów z własnością |\n| **C** | **Security guard** | **POPRAWNA - patrol + cameras + post** | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: \"I'll call the landlord\" = on sam nie jest landlordem. To eliminuje opcję B.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Mężczyzna ZNA szczegóły umowy najmu (rent, lease, deposit), ale to nie znaczy, że jest właścicielem - strażnicy często znają takie info.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowa kluczowe: **\"patrol\"**, **\"surveillance cameras\"**, **\"post\"** - to leksyka security. Bez nich łatwo pomylić.\n\n**1.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *There is a direct relationship between body temperature and sleep* (istnieje bezpośredni związek między temperaturą ciała a snem).\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji (FAKT vs OPINIA)\n\n> \"April 25th was the hottest April day on record, with temperatures hitting 29 degrees. And the following night **might have been** a sleepless one for many Londoners. Have you ever wondered why it's hard to fall asleep on a hot night? **Studies show that it is body temperature that determines how well one sleeps.** Generally, when we fall asleep, our body temperature naturally decreases by 1 to 2 degrees compared to the temperature during wakefulness. **It is believed that** this way our organism conserves energy for other functions. However, on either hot or cold nights your body struggles to reach the optimal body temperature and this leads to sleep disorders.\"\n\nAnaliza zdań pod kątem FAKT/OPINIA:\n\n| Zdanie | Marker | Typ |\n| \"the night MIGHT HAVE BEEN sleepless\" | might have been | **opinia/przypuszczenie** |\n| \"STUDIES SHOW that body temperature determines\" | studies show | **fakt** ✓ |\n| \"body temperature decreases by 1-2 degrees\" | (no marker) | fakt naukowy |\n| \"IT IS BELIEVED that this conserves energy\" | it is believed | **opinia** |\n\n**Wniosek:** Tylko opcja B opiera się na badaniach (\"Studies show\") = FAKT → odpowiedź **B**.\n\n## Sposób 2 - markery faktów vs opinii\n\n**MARKERY FAKTÓW:**\n- \"Studies show that \"\n- \"Research has proven \"\n- \"It is a fact that \"\n- \"Statistics indicate \"\n- \"According to research \"\n\n**MARKERY OPINII:**\n- \"It is believed that \"\n- \"It is thought that \"\n- \"People say \"\n- \"In my opinion \"\n- \"It might be \"\n- \"Allegedly \"\n- \"Probably \"\n\n**\"Studies show\"** (opcja B) = silny marker FAKTU.\n**\"It is believed\"** (opcja C) = silny marker OPINII.\n**\"Might have been\"** (opcja A) = subiektywne przypuszczenie.\n\n## Sposób 3 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (Londoners suffered from sleep disorders):**\n- Tekst: \"the night **might have been** a sleepless one\"\n- **\"Might have been\"** = przypuszczenie, NIE pewność\n- Brak potwierdzenia, że RZECZYWIŚCIE cierpieli\n\n**Opcja B (direct relationship between body temp and sleep):** ✓\n- Tekst: \"**Studies show that** it is body temperature that determines how well one sleeps\"\n- Modal \"determines\" = wpływa bezpośrednio = direct relationship\n- Marker faktu: \"Studies show\"\n\n**Opcja C (organism saves energy):**\n- Tekst: \"**It is believed that** this way our organism conserves energy\"\n- Marker opinii: \"It is believed\"\n- Brak potwierdzenia naukowego, że TAKI jest powód\n\n## Reference gramatyczny - markery faktów/opinii\n\n> 📖 **Cleft sentence \"it is X that\":**\n> `it is body temperature that determines` = to właśnie temperatura ciała determinuje\n> Form: `It + be + emphasized element + that + rest of sentence`\n> Funkcja: uwypukla element\n\n> 📖 **Markery opinii (passive impersonal):**\n> - `It is believed that ` = uważa się, że\n> - `It is thought that ` = myśli się, że\n> - `It is said that ` = mówi się, że\n> Form: `It + is + V3 + that-clause`\n\n> 📖 **\"Might have been\" (past speculation):**\n> `might have been sleepless` = mogła być nieprzespana\n> Form: `might + have + V3` (deduction o przeszłości)\n> Sens: prawdopodobieństwo, nie pewność\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 1.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.1 R) Zdający oddziela fakty od opinii.\n> - **Uzasadnienie:** \"Studies show that \" = fakt (badania). Inne opcje to opinie/przypuszczenia.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Londoners suffered | \"might have been\" = przypuszczenie, nie fakt | Uczeń ignoruje modal \"might\" |\n| **B** | **Direct relationship** | **POPRAWNA - \"Studies show\" = fakt** | - |\n| C | Saves energy | \"It is believed\" = opinia | Uczeń ignoruje passive impersonal |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** KRYTYCZNE w R: rozróżnić **\"studies show\"** (fakt) od **\"it is believed\"** (opinia). Pierwszy oparty na badaniach, drugi to social belief.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Modal **\"might have been\"** sygnalizuje PRZYPUSZCZENIE, nie potwierdzony fakt. Wskazówka: każdy modal deduction = opinia.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz w PR często testuje rozróżnienie fakt/opinia (wymaganie 2.1 R) - uczyć się markerów.","image":"img/jezyk-angielski-2017-maj-matura-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/2","paper_id":"jezyk-angielski-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"2","points":4,"ptype":"closed","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2. (0-4)\nUsłyszysz dwukrotnie cztery wypowiedzi na temat billboardów przy drogach. Do każdej\nwypowiedzi (2.1.-2.4.) dopasuj odpowiadające jej zdanie (A-E). Wpisz rozwiązania\ndo tabeli.\nUwaga: jedno zdanie zostało podane dodatkowo i nie pasuje do żadnej wypowiedzi.\nThis speaker mentions\nA. an unauthorized practice adopted by billboard owners.\nB. legislation implemented to follow a foreign example.\nC. a change in his/her habits triggered by a billboard.\nD. people who benefited financially from the removal of billboards.\nE. an eye-catching billboard leading to a serious accident.\n2.1.\n2.2.\n2.3.\n2.4.\nMJA-1R","answer":"2.1 = D; 2.2 = C; 2.3 = E; 2.4 = A","answer_text":"2. Akceptowane są również inne odpowiedzi, jeżeli są merytorycznie poprawne i spełniają\nwszystkie warunki zadania.\nSchemat punktowania w zadaniach od 1. do 9.\n1 p. - poprawna odpowiedź.","solution":"**2.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D** - *people who benefited financially from the removal of billboards* (ludzie, którzy finansowo skorzystali na usunięciu billboardów).\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji Speaker 1\n\n> \"Speaker 1: It's obvious that advertisers want to rent land to put up billboards in close proximity to public roads. Drivers can read them and get influenced by the images and slogans, which, in turn, make them buy the advertised goods. But, in my opinion, strange things can happen, all within the law, when the government needs the land for a public purpose. **For instance, the replacement of the Lafayette Bridge in St. Paul, Minnesota, required a number of billboards to be taken down. The state authorities settled with the billboard owners and paid them substantial damages from public funds.** It's not right, in my opinion.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"a number of billboards to be taken down\"** → usunięcie billboardów (removal)\n2. **\"settled with the billboard owners\"** → ugoda z właścicielami\n3. **\"paid them substantial damages\"** → wypłacili znaczne odszkodowania (FINANSOWA korzyść)\n4. **\"from public funds\"** → z funduszy publicznych (pieniądze podatników)\n\n**Wniosek:** Właściciele billboardów dostali pieniądze ZA usunięcie ich billboardów = benefited financially from removal → **D**.\n\n## Sposób 2 - analiza kluczowych pojęć\n\n**\"benefited financially\"** = uzyskali korzyść finansową\n- Cytat: \"paid them **substantial damages**\" = znaczne odszkodowania\n\n**\"from the removal of billboards\"** = z usunięcia billboardów\n- Cytat: \"billboards **to be taken down**\" = billboardy do usunięcia\n\n**\"people\"** = właściciele\n- Cytat: \"the **billboard owners**\" = właściciele billboardów\n\nWszystkie 3 elementy klucza pokrywają się z transkrypcją.\n\n## Sposób 3 - eliminacja innych opcji\n\n**Opcja A (unauthorized practice):** - nie pasuje, brak praktyki nielegalnej u Speaker 1\n**Opcja B (legislation foreign example):** - brak wzmianki o ustawie naśladującej zagranicę\n**Opcja C (change in habits):** - Speaker 1 nie zmienia nawyków\n**Opcja D (financial benefit from removal):** ✓ - paid substantial damages = financial benefit\n**Opcja E (eye-catching billboard → accident):** - brak wypadku u Speaker 1\n\n## Reference gramatyczny - passive infinitive + collocations\n\n> 📖 **Passive infinitive \"to be + V3\":**\n> `required a number of billboards TO BE TAKEN DOWN` = wymagało, aby billboardy zostały usunięte\n> Form: `required + N + to be + V3`\n\n> 📖 **\"Settle with sb\":**\n> `settled with the billboard owners` = doszli do ugody z właścicielami\n> Form: `settle + with + sb` (legal/financial agreement)\n\n> 📖 **\"Substantial damages\":**\n> Kolokacja: `substantial = znaczne` + `damages = odszkodowania`\n> Synonimy: significant compensation, considerable payout\n\n> 📖 **\"Take down\" (phrasal verb):**\n> `take down billboards` = usunąć/zdjąć billboardy\n> Form: `take + N + down` lub `take + down + N`\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 2.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **D**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** \"paid them substantial damages from public funds\" = finansowa korzyść z usunięcia billboardów.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| A | Unauthorized practice | Brak nielegalności u Speaker 1 |\n| B | Foreign legislation | Brak wzmianki o ustawie inspirowanej zagranicą |\n| C | Change in habits | Speaker 1 nie zmienia nawyków |\n| **D** | **Financial benefit from removal** | **POPRAWNA - \"paid substantial damages\"** |\n| E | Accident from billboard | Brak wypadku |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: dopasować 4 wypowiedzi do 5 opcji - JEDNA zostaje. Ważne, by trafnie dopasować wszystkie inne.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Substantial damages\" = znaczne odszkodowania (legal term). Nie \"szkody\" (damage), tylko \"odszkodowania\" (damages).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"From public funds\" = z funduszy publicznych. To wzmocnienie krytyki Speakera 1 (\"It's not right\").\n\n**2.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *a change in his/her habits triggered by a billboard* (zmiana nawyków pod wpływem billboardu).\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji Speaker 2\n\n> \"Speaker 2: I consider billboards very useful. I get stuck in traffic jams for about an hour on my way to work and back home. Billboards help me overcome boredom and their illumination keeps me awake behind the wheel after dark. It's true that some of them show things I'm not interested in at all, but they also present important issues that can raise our awareness. **The message on one billboard stuck in my mind so powerfully that I switched to LED lighting and stopped leaving the bulbs turned on in an empty room.**\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"The message on one billboard\"** → billboard jako BODZIEC (trigger)\n2. **\"stuck in my mind so powerfully\"** → silnie wpłynął\n3. **\"I switched to LED lighting\"** → ZMIANA nawyku (instalacja LED)\n4. **\"stopped leaving the bulbs turned on\"** → ZMIANA nawyku (gaszenie światła)\n\n**Wniosek:** Speaker 2 zmienił nawyki POD WPŁYWEM billboardu (oszczędzanie energii) → **C**.\n\n## Sposób 2 - analiza pojęć klucza\n\n**\"change in habits\"** = zmiana nawyków\n- Cytat: \"I **switched** to LED lighting\" (nowy nawyk) + \"**stopped** leaving the bulbs turned on\" (zaprzestanie starego nawyku)\n\n**\"triggered by a billboard\"** = wywołane billboardem\n- Cytat: \"The **message on one billboard** stuck in my mind so powerfully **that** I switched \"\n- Konstrukcja `so that` = przyczyna → skutek\n\n## Sposób 3 - eliminacja innych opcji\n\n**Opcja A (unauthorized practice):** - brak nielegalności u Speakera 2\n**Opcja B (foreign legislation):** - brak wzmianki o ustawach\n**Opcja C (change in habits):** ✓ - switched to LED + stopped leaving bulbs\n**Opcja D (financial benefit):** - brak korzyści finansowej\n**Opcja E (accident):** - brak wypadku\n\n## Reference gramatyczny - \"so that\" + phrasal verbs\n\n> 📖 **Konstrukcja \"so that\" (cause and effect):**\n> `stuck in my mind so powerfully that I switched` = utkwił mi w głowie tak mocno, że przerzuciłem się\n> Form: `S + V + so + Adj/Adv + that + result`\n> Funkcja: wyraża intensywność przyczyny prowadzącej do skutku\n\n> 📖 **Phrasal verbs zmiany nawyków:**\n> - `switch to X` = przerzucić się na X\n> - `stop V-ing` = przestać coś robić\n> - `pick up a habit` = nabyć nawyk\n> - `give up X` = porzucić X\n> - `cut down on X` = ograniczyć X\n\n> 📖 **Past Simple dla zmiany jednorazowej:**\n> `I switched / I stopped` = zmieniłem / przestałem (pojedyncze, zakończone wydarzenia)\n\n> 📖 **Gerund po \"stop\":**\n> `stopped LEAVING the bulbs on` = przestałem zostawiać włączone żarówki\n> UWAGA: `stop + V-ing` = przestać robić X; `stop + to V` = zatrzymać się ŻEBY zrobić X (różne znaczenia!)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 2.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** \"switched to LED\" + \"stopped leaving bulbs on\" = change in habits triggered by billboard message.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| A | Unauthorized practice | Brak nielegalności |\n| B | Foreign legislation | Brak ustawy |\n| **C** | **Change in habits** | **POPRAWNA - \"switched to LED\" + \"stopped leaving bulbs on\"** |\n| D | Financial benefit | Speaker 2 mówi o energii, nie finansach |\n| E | Accident | Brak wypadku |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka: \"switched to LED\" może sugerować korzyść finansową (LED tańsze). Ale Speaker 2 mówi o NAWYKU oszczędzania energii, nie pieniędzy.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Konstrukcja \"so that\" jest standardowym sygnałem cause-effect - billboard jest TRIGGEREM zmian.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Stopped leaving the bulbs turned on\" = NIE WYŁĄCZAŁ żarówek (raczej KIEDYŚ zostawiał włączone, TERAZ wyłącza). Subtelność angielska.\n\n**2.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**E** - *an eye-catching billboard leading to a serious accident* (przyciągający uwagę billboard prowadzący do poważnego wypadku).\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji Speaker 3\n\n> \"Speaker 3: Last week I experienced something I had read about in a study done by a Swedish research team. They found that billboards took drivers' eyes off the motorways for significant periods of time, posing a potential threat for everyone on the road. **I myself got distracted by flashy lights on a billboard inviting people to Las Vegas hotels and smashed my classy Cadillac to pieces.** What happened in Sweden is that the government ordered an opinion poll among its citizens, and as a result, they took the decision to remove all adverts along the roads. I wonder whether anybody cares about the impact of billboards on drivers in our country.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"flashy lights on a billboard\"** → eye-catching billboard (przyciągający uwagę)\n2. **\"got distracted\"** → rozproszył uwagę\n3. **\"smashed my classy Cadillac to pieces\"** → poważny wypadek (auto rozbite w drobny mak)\n4. **\"inviting people to Las Vegas hotels\"** → konkretny billboard\n\n**Wniosek:** Speaker 3 sam doświadczył wypadku spowodowanego przez billboard → **E**.\n\n## Sposób 2 - analiza pojęć klucza\n\n**\"eye-catching\"** = przyciągający uwagę\n- Cytat: \"**flashy lights** on a billboard\"\n- Synonimy: dazzling, striking, attention-grabbing\n\n**\"leading to a serious accident\"** = prowadzący do poważnego wypadku\n- Cytat: \"got distracted and **smashed my classy Cadillac to pieces**\"\n- Smashed to pieces = rozbity w drobny mak = serious accident\n\n## Sposób 3 - eliminacja innych opcji\n\n**Opcja A (unauthorized practice):** - Speaker 3 nie mówi o nielegalności\n**Opcja B (foreign legislation):** - Wzmianka o Szwecji DOTYCZY USUNIĘCIA reklam, ale to KONTEKST, NIE główny temat Speakera 3 (głównym tematem jest jego wypadek)\n**Opcja C (change in habits):** - Speaker 3 nie zmienia nawyków\n**Opcja D (financial benefit):** - brak korzyści finansowych\n**Opcja E (accident from billboard):** ✓ - bezpośrednio opisany wypadek\n\n## Reference gramatyczny - emphatic pronoun + phrasal verbs\n\n> 📖 **Emphatic pronoun \"I myself\":**\n> `I myself got distracted` = ja sam się rozproszyłem\n> Form: `S + reflexive pronoun + V` (emfaza)\n> Funkcja: podkreśla osobiste doświadczenie\n\n> 📖 **\"Get distracted\" (passive of state):**\n> `got distracted` = rozproszył się\n> Form: `get + V3` (zmiana stanu)\n> Synonim: `became distracted`\n\n> 📖 **\"Smash to pieces\":**\n> Kolokacja: `smash + N + to pieces` = rozbić coś w drobny mak\n> Synonim: `wreck, total, write off (car)`\n\n> 📖 **\"Inviting\" (Present Participle as Adj):**\n> `billboard INVITING people to Las Vegas` = billboard zapraszający ludzi do Las Vegas\n> Form: present participle jako reduced relative clause (which was inviting)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 2.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **E**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** \"flashy lights\" (eye-catching) + \"smashed Cadillac to pieces\" (serious accident).\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| A | Unauthorized practice | Brak nielegalności |\n| B | Foreign legislation | Szwecja jest WSPOMNIANA, ale to nie GŁÓWNY temat Speakera 3 - głównym jest jego wypadek |\n| C | Change in habits | Brak zmiany nawyków |\n| D | Financial benefit | Brak korzyści |\n| **E** | **Accident from billboard** | **POPRAWNA - \"smashed Cadillac to pieces\"** |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka: Speaker 3 wspomina o szwedzkich badaniach i decyzji rządu o usunięciu billboardów. Ale to TŁO informacyjne - GŁÓWNYM PUNKTEM jest JEGO PRZYPADEK (wypadek samochodowy).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Flashy lights\" = eye-catching. To synonim z klucza CKE.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Smashed to pieces\" jest silnym idiomem - \"rozbity w drobny mak\" = serious accident.\n\n**2.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *an unauthorized practice adopted by billboard owners* (nieautoryzowana praktyka stosowana przez właścicieli billboardów).\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji Speaker 4\n\n> \"Speaker 4: I'm a professional driver so I'm exposed to billboards day and night. Some can even have an educational impact, like those pointing to the consequences of reckless driving. However, there is one thing that irritates me. **I read that there are almost 700,000 billboards on federal roads and the number is growing. But only 450,000 of them are permitted to be there. It has become a habit to put up billboards illegally**, which means substantial loss of income from property tax for local authorities.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"700,000 billboards\"** vs **\"only 450,000 permitted\"** → różnica: 250,000 nielegalnych\n2. **\"It has become a habit to put up billboards illegally\"** → praktyka NIELEGALNEGO stawiania\n3. **\"unauthorized practice\"** = nieautoryzowana praktyka = ILLEGAL practice\n4. **\"billboard owners\"** → właściciele billboardów (oni je stawiają)\n\n**Wniosek:** Mówca opisuje praktykę NIELEGALNEGO stawiania billboardów przez właścicieli → **A**.\n\n## Sposób 2 - analiza kluczowych pojęć\n\n**\"unauthorized practice\"** = nieautoryzowana praktyka\n- Cytat: \"put up billboards **illegally**\"\n- Synonim: illegal = unauthorized\n\n**\"adopted by billboard owners\"** = przyjęta przez właścicieli\n- Cytat: \"**It has become a habit** to put up billboards illegally\"\n- \"Habit\" = nawyk = przyjęta praktyka\n\n**Liczby kontrastowe:**\n- 700,000 total - 450,000 permitted = 250,000 NIELEGALNYCH\n- To dowód powszechności praktyki\n\n## Sposób 3 - eliminacja innych opcji\n\n**Opcja A (unauthorized practice):** ✓ - \"put up billboards illegally\" = unauthorized\n**Opcja B (foreign legislation):** - brak ustawy z zagranicy\n**Opcja C (change in habits):** - \"habit\" w transkrypcji DOTYCZY właścicieli, NIE mówcy\n**Opcja D (financial benefit):** - opisana STRATA dla samorządów, nie KORZYŚĆ\n**Opcja E (accident):** - brak wypadku\n\n## Reference gramatyczny - Present Perfect + passive infinitive\n\n> 📖 **Present Perfect \"has become\":**\n> `It has become a habit` = stało się zwyczajem\n> Form: `have/has + V3` (rezultat w teraźniejszości)\n\n> 📖 **\"put up\" (phrasal verb):**\n> `put up billboards` = postawić billboardy\n> Form: `put + N + up` lub `put + up + N`\n> Inne znaczenia: put up sb (przenocować), put up with (znosić)\n\n> 📖 **Passive infinitive po \"permitted\":**\n> `are permitted to be there` = mają pozwolenie na obecność tam\n> Form: `be + V3 + to be + V3` (double passive)\n\n> 📖 **\"It has become + N\":**\n> Idiom: stało się czymś\n> Compare: `It has become a fashion` / `It has become a tradition`\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 2.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** \"put up billboards illegally\" + liczby 700K total vs 450K permitted = unauthorized practice.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| **A** | **Unauthorized practice** | **POPRAWNA - \"illegally\" + \"habit\"** |\n| B | Foreign legislation | Brak ustawy z zagranicy |\n| C | Change in habits | \"Habit\" dot. WŁAŚCICIELI billboardów (stawiają nielegalnie), nie zmiany nawyków mówcy |\n| D | Financial benefit | STRATA dla samorządów, nie korzyść |\n| E | Accident | Brak wypadku |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: dopasowano A, C, D, E do Speakerów 4, 2, 1, 3. Opcja **B (foreign legislation)** zostaje jako DODATKOWA (nie pasuje do żadnego).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka: w transkrypcji jest słowo **\"habit\"** - uczeń może pochopnie wybrać C (change in habits). Ale \"habit\" tutaj DOTYCZY właścicieli, NIE Speakera.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"illegally\" = unauthorized - bezpośredni synonim. Klucz w wymaganiu 2.3 to ZNAJDOWANIE konkretnych informacji.","image":"img/jezyk-angielski-2017-maj-matura-rozszerzona/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/3","paper_id":"jezyk-angielski-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"3","points":5,"ptype":"closed","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3. (0-5)\nUsłyszysz dwukrotnie wywiad z kobietą, która zmieniła swój styl życia. Z podanych\nodpowiedzi wybierz właściwą, zgodną z treścią nagrania. Zakreśl literę A, B, C albo D.\n3.1. Why did Noelle decide to change her life?\nA. She couldn’t stand the neighbourhood she lived in.\nB. She was unable to find another job in New York.\nC. She realized she felt miserable living in New York.\nD. She encountered problems with having her book published.\n3.2. What does Noelle say about her New York friends?\nA. They neglected her because of college duties.\nB. They frequently competed with her.\nC. They had little time for socializing.\nD. They refused to contact her online.\n3.3. Which is TRUE about life on the island?\nA. Rainwater is used for everyday purposes.\nB. The main town has an extensive road network.\nC. There are no Internet services available there.\nD. Its inhabitants mainly use public transport to move around.\n3.4. Which of the following does Noelle mention as an option for the future?\nA. changing her place of residence\nB. settling down on a nearby island\nC. setting up a business of her own\nD. searching for permanent employment\n3.5. Answering the last question, Noelle encourages listeners to\nA. save enough money to have a carefree future.\nB. reflect on their real needs.\nC. plan their life strategy well in advance.\nD. prepare well for their vacation.\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA ZADAŃ OD 1. DO 3. NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJA-1R","answer":null,"answer_text":"3.\ndrugi\nelement\ntematu","solution":"**3.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *She realized she felt miserable living in New York* (zdała sobie sprawę, że jest nieszczęśliwa w Nowym Jorku).\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\n> \"Noelle: It all began four years ago after I finished writing my book. I was a 31-year-old journalist living in Manhattan in a lovely neighbourhood with every imaginable convenience and form of entertainment. **Still, I was beginning to feel more and more disheartened and lonely. It was getting me down.** When the book was published, I got an attractive job offer, and although it was very tempting, I chose adventure and packed my bags.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"disheartened\"** = przygnębiona\n2. **\"lonely\"** = samotna\n3. **\"It was getting me down\"** = przygnębiało mnie to\n\nWszystkie 3 = synonim **miserable** (nieszczęśliwa).\n\n4. **\"Still\"** (jednak) → kontrast: mimo lovely neighbourhood, Noelle czuła się źle\n5. **\"living in Manhattan\"** = w Nowym Jorku\n\n**Wniosek:** Mimo komfortu, Noelle była nieszczęśliwa w Nowym Jorku → **C**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (couldn't stand the neighbourhood):**\n- Wprost odrzucone: \"in a **LOVELY neighbourhood**\"\n- Lovely = przyjemna, nie do zniesienia\n\n**Opcja B (unable to find another job):**\n- Wprost odrzucone: \"I got an **attractive job offer**\"\n- DOSTAŁA ofertę, ale ODMÓWIŁA (chose adventure)\n\n**Opcja C (felt miserable in NY):** ✓\n- \"disheartened\" + \"lonely\" + \"getting me down\" = miserable\n\n**Opcja D (problems with publishing):**\n- Wprost odrzucone: \"When the book **was published**\"\n- Książka została WYDANA\n\n## Reference gramatyczny - Past Continuous + adjectives of emotion\n\n> 📖 **Past Continuous \"was beginning\":**\n> `I was beginning to feel ` = zaczynałam czuć\n> Form: `was/were + V-ing`\n> Funkcja: trwająca czynność emocjonalna w przeszłości\n\n> 📖 **\"Disheartened\" + \"lonely\" (Adj of emotion):**\n> - `disheartened` = przygnębiony (V3 od \"dishearten\")\n> - `lonely` = samotny\n> - Synonimy: depressed, miserable, downhearted, blue\n\n> 📖 **\"Get sb down\" (phrasal verb):**\n> `It was getting me down` = to mnie przygnębiało\n> Form: `S + get + sb + down`\n> Sens: depresyjnie wpływać\n\n> 📖 **Comparative \"more and more\":**\n> `more and more disheartened` = coraz bardziej przygnębiona\n> Form: `more and more + Adj` (progresja)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** \"disheartened and lonely\" + \"getting me down\" = miserable.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| A | Couldn't stand neighbourhood | \"lovely neighbourhood\" - przyjemna |\n| B | Couldn't find job | DOSTAŁA atrakcyjną ofertę |\n| **C** | **Felt miserable in NY** | **POPRAWNA - \"disheartened + lonely + getting me down\"** |\n| D | Publishing problems | Książka ZOSTAŁA WYDANA |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: kontrast **\"lovely neighbourhood + every imaginable convenience\"** vs **\"still disheartened and lonely\"**. To MIMO komfortu była nieszczęśliwa.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Still\"** = jednak (kontrast). To kluczowy spójnik wskazujący na sprzeczność.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Disheartened\", \"lonely\", \"getting down\" = wszystkie synonimy \"miserable\". Trzeba znać wiele słów na nieszczęście.\n\n**3.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *They had little time for socializing* (mieli mało czasu na towarzyskie spotkania).\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\n> \"Noelle: New York is a competitive city - you have to spend most of your time working to afford to live there. And a downside of living among **so many ambitious people is they're often overscheduled. Sometimes I didn't see my closest friends for months. Trying to negotiate a time to meet a friend for a chat was harder than getting into college.** I know it's ironic to feel lonely in such a big city, but it seemed I spent my life staring at screens: laptop, phone, iPad. I was just fed up with that.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"overscheduled\"** → mieli przeładowane terminarze\n2. **\"didn't see my closest friends for months\"** → nie widziała przyjaciół miesiącami\n3. **\"negotiate a time to meet was harder than getting into college\"** → trudność umówienia się\n4. **\"ambitious people\"** → ambitni ludzie (pracoholicy)\n\n**Wniosek:** Przyjaciele byli zbyt zajęci żeby się spotykać → **C (little time for socializing)**.\n\n## Sposób 2 - analiza pojęć klucza\n\n**\"had little time for socializing\"** = mieli mało czasu na towarzyskie spotkania\n\nPokrycie w transkrypcji:\n| Cytat | Pasuje do klucza |\n| \"overscheduled\" | mało czasu (przepełnione harmonogramy) |\n| \"didn't see my closest friends for months\" | mało spotkań (= mało czasu) |\n| \"harder than getting into college\" | trudność umówienia się = mało wolnego czasu |\n\n## Sposób 3 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (neglected because of college duties):**\n- \"College\" w transkrypcji jest tylko w PORÓWNANIU (\"harder than getting into college\")\n- Przyjaciele NIE byli zajęci STUDIAMI, lecz PRACĄ (ambitious + overscheduled)\n\n**Opcja B (frequently competed with her):**\n- Wzmianka o \"competitive city\" - ale to o MIEŚCIE, nie BEZPOŚREDNIEJ konkurencji z Noelle\n- Brak wzmianki, że przyjaciele konkurowali Z NOELLE\n\n**Opcja C (had little time for socializing):** ✓\n- \"overscheduled\" + \"didn't see for months\" + \"harder than getting into college\" = brak czasu\n\n**Opcja D (refused to contact her online):**\n- Wzmianka o \"laptop, phone, iPad\" - ale to o NOELLE wpatrującej się w ekrany, nie o odmowie kontaktu\n\n## Reference gramatyczny - comparative + Past Simple\n\n> 📖 **Comparative \"harder than\":**\n> `harder than getting into college` = trudniejsze niż dostanie się na studia\n> Form: `Adj-er + than + N/V-ing`\n\n> 📖 **Past Simple negative \"didn't see\":**\n> `Sometimes I didn't see my closest friends for months` = czasami nie widziałam przyjaciół miesiącami\n> Form: `didn't + V`\n> Sygnał: `for months` = przez miesiące (trwanie braku spotkań)\n\n> 📖 **Phrase \"negotiate a time\":**\n> Kolokacja: `negotiate a time to V` = umówić termin czegoś\n> Synonim: arrange a time, set up a meeting\n\n> 📖 **\"Overscheduled\" (adjective):**\n> `overscheduled` = zbyt zajęty (over- = za bardzo)\n> Prefix `over-` = nadmiernie\n> Compare: overworked, overbooked, overloaded\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** \"overscheduled\" + \"didn't see for months\" + \"harder than getting into college\" = little time for socializing.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| A | College duties | College w transkrypcji to PORÓWNANIE, nie powód |\n| B | Competed with her | \"Competitive city\" o MIEŚCIE, nie bezpośrednia konkurencja |\n| **C** | **Little time for socializing** | **POPRAWNA - \"overscheduled\"** |\n| D | Refused online contact | Brak wzmianki o odmowie kontaktu |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka: w transkrypcji pojawia się słowo **\"college\"** - uczeń pochopnie wybiera A. Ale to tylko PORÓWNANIE trudności (harder than getting into college).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Overscheduled\" to słowo-klucz = przeładowany terminarz = brak czasu. Bez tego słowa nie da się trafić w C.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Competitive city\" ≠ przyjaciele konkurowali z Noelle. To opis NY jako miasta, gdzie ludzie się ścigają o sukces.\n\n**3.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *Rainwater is used for everyday purposes* (woda deszczowa jest używana do codziennych czynności).\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\n> \"Noelle: It's really small. The island's main town, Cruz Bay, has **just a few winding roads** and a handful of open-air bars and restaurants. There are no traffic lights, no chain stores and **access to Wi-Fi is limited**. Shoes are optional. **We get everywhere on foot or by car, mainly in beaten-up Jeeps because no one cares what kind of car you drive.** **We shower and wash our stuff in filtered rainwater collected in cisterns attached to the house.** I have plenty of time to see my friends and on my days off, I hike, dive, or go boating to the nearby islands.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"shower\"** + **\"wash our stuff\"** → codzienne czynności (kąpiel + pranie)\n2. **\"filtered rainwater\"** → woda deszczowa\n3. **\"collected in cisterns\"** → zbierana w cysternach\n\n**Wniosek:** Woda deszczowa jest używana do codziennych czynności (kąpiel + pranie) → **A**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (rainwater for everyday purposes):** ✓\n- \"shower\" + \"wash\" = codzienne czynności\n- \"filtered rainwater\" = woda deszczowa\n\n**Opcja B (extensive road network):**\n- Wprost odrzucone: \"just a few winding roads\"\n- \"Just a few\" = TYLKO KILKA = NIE extensive\n\n**Opcja C (no Internet services):**\n- Wprost odrzucone: \"access to Wi-Fi is **LIMITED**\"\n- \"Limited\" = ograniczony, ALE JEST\n- \"No Internet\" oznaczałoby BRAK Internetu - nieprawda\n\n**Opcja D (public transport):**\n- Wprost odrzucone: \"We get everywhere **on foot or by car**\"\n- Foot + car = pieszo lub własnym autem, NIE public transport\n\n## Reference gramatyczny - passive + past participles as adjectives\n\n> 📖 **Passive \"is used\":**\n> `Rainwater is used` = woda jest używana\n> Form: `is/are + V3` (passive)\n> Tutaj implicytne - Noelle mówi aktywnie \"we shower in rainwater\" = passive equivalent \"rainwater is used\"\n\n> 📖 **Past participles as adjectives:**\n> - `filtered rainwater` = filtrowana woda deszczowa\n> - `beaten-up Jeeps` = wyeksploatowane jeepy\n> - `collected in cisterns` = zbierana w cysternach\n> Form: V3 jako przymiotnik\n\n> 📖 **\"Get everywhere\" (informal):**\n> `We get everywhere on foot or by car` = wszędzie docieramy pieszo lub autem\n> Form: `get + everywhere/somewhere + by + transport`\n\n> 📖 **Środki transportu:**\n> - `on foot` = pieszo\n> - `by car/bus/train/plane` = samochodem/autobusem/pociągiem/samolotem\n> - `by public transport` = komunikacją miejską\n> UWAGA: `by foot` jest niepoprawne - zawsze `on foot`!\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** \"shower and wash our stuff in filtered rainwater\" = rainwater for everyday purposes.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| **A** | **Rainwater everyday** | **POPRAWNA - \"shower + wash in rainwater\"** |\n| B | Extensive roads | \"just a few winding roads\" |\n| C | No Internet | \"access to Wi-Fi is LIMITED\" (jest, ale ograniczony) |\n| D | Public transport | \"on foot or by car\" (osobisty transport) |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: rozróżnić **\"limited\"** (ograniczony, ALE jest) od **\"no\"** (brak). Opcja C myli te dwa pojęcia.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"On foot\" (NIE \"by foot\") - to standardowa konstrukcja angielska.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Cisterns attached to the house\" = cysterny przyczepione do domu (do zbierania deszczówki) - typowe rozwiązanie na wyspach.\n\n**3.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *changing her place of residence* (zmiana miejsca zamieszkania).\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\n> \"Interviewer: And where do you see yourself in the future?\n> Noelle: That question reminds me of my job interviews. I was often asked, 'Where do you see yourself in five years?' It always seemed a depressing notion to know what you'd be doing five years in the future. **Lately I've been thinking of moving somewhere entirely different. Europe, perhaps?** There are so many places to go! Who knows where I'll end up? Living abroad has exposed me to a different approach to life, one in which you're not expected to settle down or tie yourself to a place by running a business or having a long-term contract.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"thinking of moving somewhere entirely different\"** → myśli o przeniesieniu się\n2. **\"Europe, perhaps?\"** → konkretny pomysł kierunku\n3. **\"so many places to go\"** → wiele możliwości migracji\n4. **\"Where I'll end up?\"** → gdzie skończę?\n\n**Wniosek:** Noelle myśli o ZMIANIE miejsca zamieszkania → **A**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (changing place of residence):** ✓\n- \"moving somewhere entirely different\" = zmiana miejsca zamieszkania\n- Europe = inny kontynent\n\n**Opcja B (nearby island):**\n- Noelle myśli o EUROPIE, nie pobliskiej wyspie\n- \"entirely different\" = ZUPEŁNIE inne (nie podobne miejsce)\n\n**Opcja C (set up business):**\n- Wprost odrzucone: \"NOT expected to **settle down** or tie yourself to a place by **RUNNING A BUSINESS**\"\n- Noelle NIE CHCE zakładać biznesu\n\n**Opcja D (permanent employment):**\n- Wprost odrzucone: \"NOT expected to settle down or tie yourself to a place **HAVING A LONG-TERM CONTRACT**\"\n- Noelle NIE CHCE stałego zatrudnienia\n\n## Reference gramatyczny - Present Perfect Continuous + gerund\n\n> 📖 **Present Perfect Continuous \"I've been thinking\":**\n> `Lately I've been thinking of moving` = ostatnio myślę o przeprowadzce\n> Form: `have/has + been + V-ing`\n> Sygnał: `lately` = ostatnio\n> Sens: ciągły proces myślowy do teraz\n\n> 📖 **Gerund po przyimku \"of\":**\n> `thinking of MOVING` (NIE \"to move\")\n> Po `of, on, about, in` zawsze GERUND\n\n> 📖 **\"Settle down\" (phrasal verb):**\n> `settle down` = osiedlić się, ustatkować\n> Sens: stałe miejsce + stała praca + rodzina\n> Przeciwieństwo: `wander around`\n\n> 📖 **\"Tie sb to a place\":**\n> `tie yourself to a place` = przywiązać się do miejsca\n> Sens: ograniczyć mobilność (zobowiązaniami)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** \"moving somewhere entirely different. Europe, perhaps?\" = changing place of residence.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| **A** | **Change residence** | **POPRAWNA - \"moving somewhere different. Europe\"** |\n| B | Nearby island | Europa, nie wyspa pobliżu |\n| C | Set up business | \"NOT running a business\" |\n| D | Permanent employment | \"NOT long-term contract\" |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: opcje C i D są EXPLICITE odrzucone w transkrypcji przez \"NOT expected to settle down or tie yourself\".\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Entirely different\" = ZUPEŁNIE inne. Pobliska wyspa NIE byłaby \"entirely different\".\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Present Perfect Continuous \"I've been thinking\" wskazuje na aktualny, trwający proces decyzyjny - Noelle planuje migrację.\n\n**3.5.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *reflect on their real needs* (zastanowić się nad prawdziwymi potrzebami).\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\n> \"Interviewer: And the last question. What message would you like to pass on to our listeners?\n> Noelle: Well, many people aren't living in the moment; they're waiting for some indeterminate time in the future when they've saved up enough vacation days and money to take a trip somewhere. **But if you're constantly longing for a vacation, maybe what you really want is a new life. You should seriously take this option into consideration.**\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"if you're constantly longing for a vacation\"** → jeśli ciągle tęsknisz za wakacjami\n2. **\"maybe what you really want is a new life\"** → MOŻE chcesz NAPRAWDĘ NOWEGO życia\n3. **\"take this option into consideration\"** → przemyśl to\n\n**Wniosek:** Noelle nakłania do refleksji nad PRAWDZIWYMI potrzebami (nowe życie vs wakacje) → **B**.\n\n## Sposób 2 - analiza intencji mówcy\n\nMessage Noelle:\n\n| Co mówi | Cel |\n| \"many people aren't living in the moment\" | Diagnoza problemu |\n| \"waiting for saved up enough vacation days\" | Krytyka odkładania życia |\n| \"if you're constantly longing for a vacation\" | Wskazanie symptomu |\n| \"maybe what you really want is a new life\" | Sugestia REFLEKSJI |\n| \"take this option into consideration\" | Wezwanie do PRZEMYŚLENIA |\n\nCała wypowiedź = zachęta do REFLEKSJI nad REAL needs.\n\n## Sposób 3 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (save money for carefree future):**\n- Wprost odrzucone: Noelle KRYTYKUJE oszczędzanie (\"waiting for saved up enough money\")\n- ODWROTNY przekaz\n\n**Opcja B (reflect on real needs):** ✓\n- \"maybe what you REALLY want\" + \"take into consideration\" = refleksja\n\n**Opcja C (plan life strategy in advance):**\n- Wprost odrzucone: Noelle uważa pytanie o 5 lat za \"depressing notion\"\n- NIE chce planowania długoterminowego\n\n**Opcja D (prepare well for vacation):**\n- Wprost odrzucone: Noelle SUGERUJE, że wakacji NIE jest tym, czego chcesz\n- ODWROTNY przekaz\n\n## Reference gramatyczny - first conditional + modal advice\n\n> 📖 **First Conditional + modal advice:**\n> `If you're constantly longing for a vacation, maybe what you really want is a new life. You should `\n> Form: `If + Present Continuous, modal/main clause`\n> Funkcja: sugestia oparta na warunkach\n\n> 📖 **\"Take X into consideration\":**\n> `take this option into consideration` = wziąć tę opcję pod uwagę\n> Form: `take + N + into + consideration`\n> Synonim: `consider X seriously`\n\n> 📖 **\"Long for\":**\n> `longing for a vacation` = tęskniący za wakacjami\n> Form: `long + for + N` (intense desire)\n> Synonim: yearning for, craving\n\n> 📖 **\"What you really want\":**\n> Cleft sentence z what\n> Form: `What + S + V + is/are + N`\n> Funkcja: emfaza prawdziwej potrzeby\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.5, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.2) Zdający określa główną myśl części tekstu.\n> - **Uzasadnienie:** \"maybe what you really want is a new life\" + \"take into consideration\" = refleksja nad prawdziwymi potrzebami.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| A | Save money | Noelle KRYTYKUJE oszczędzanie |\n| **B** | **Reflect on real needs** | **POPRAWNA - \"what you really want\"** |\n| C | Plan strategy | \"Depressing notion\" o 5-letnim planie |\n| D | Prepare for vacation | Wakacje NIE są celem - \"new life\" |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: główny przekaz Noelle to KRYTYKA odkładania życia - sugeruje, że tęsknota za wakacjami może być symptomem chęci ZMIANY ŻYCIA.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Take into consideration\" = wzięcie pod uwagę = REFLEKSJA. Bezpośredni synonim z opcją B.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Opcje A, C, D są ODWROTNE do przekazu Noelle (oszczędzanie, planowanie, wakacje). Tylko B oddaje istotę.","image":"img/jezyk-angielski-2017-maj-matura-rozszerzona/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/4","paper_id":"jezyk-angielski-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"4","points":4,"ptype":"closed","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4. (0-4)\nPrzeczytaj teksty o trzech miastach dbających o ekologię (A-C) oraz zdania ich dotyczące\n(4.1.-4.4.). Do każdego zdania dopasuj właściwy tekst. Wpisz rozwiązania do tabeli.\nUwaga: jeden tekst pasuje do dwóch zdań.\n4.1. This city rewards eco-friendly behaviour with fresh produce.\n4.2. In this city, street lamps adjust their brightness to road conditions.\n4.3. This city has implemented eco-friendly building standards for new housing\nprojects.\n4.4. Public transport in this city was an inspiring example for others.\nTOP THREE MOST SUSTAINABLE CITIES IN THE WORLD\nA. Vancouver, Canada\nRegularly performing well in worldwide “livable city” rankings, Vancouver has a new\nambitious goal of becoming “the greenest city in the world” by 2020. Now, the city leads\nthe world in hydroelectric power and regularly uses wind, solar and wave power. Thanks to\nnumerous bike lanes, public transport services relying largely on electric trolley buses,\nand the widespread use of LED for street lighting, Vancouver has the lowest carbon\nemissions on the continent, outracing other major cities which failed to introduce equally\neffective solutions. It has also introduced a strict green code that all current residential\nconstruction developments must conform to.\nB. Oslo, Norway\nWith more than two-thirds of its municipality covered in forest, waterways and agricultural\nland, Oslo is one of Europe’s leading sustainable cities. Examples of pioneering practices\ninclude: intelligent lighting that dims when the weather and flow rate of vehicles permit,\nand eco-certification of work places involving 43,000 employees in companies, schools and\nkindergartens. Another green idea is the use of municipal waste to recover energy to heat\noffices and residential buildings. In fact, the city’s heating system is powered mainly by\nrenewable energy, which annually saves carbon emissions equivalent to 60,000 vehicles.\nC. Curitiba, Brazil\nNamed the “Best Place to Live in Brazil,” Curitiba is regularly praised for its sustainability\nand conservation efforts. There are more than 52 square metres of green space per person,\nwhich means 1.5 million trees and a network of 28 parks. Some 2.3 million people a day use\nCuritiba’s fast transit service based on buses - a model of efficiency eagerly adopted by\nmany other cities including Los Angeles. Ninety percent of residents recycle their garbage\nand the city officials have come up with an innovative program that allows each citizen to\nexchange trash for fruit and vegetables from the local farmers’ market. This has greatly\nminimized litter and waste especially in the poor sections of Curitiba.\nadapted from http://tietkiemnangluong.com\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJA-1R","answer":"4.1 = C; 4.2 = B; 4.3 = A; 4.4 = C","answer_text":"4.\npodsumowa-\nnie: właściwe\ni adekwatne\ndo tematu\nzakończenie\nwypowiedzi\nR\nA\nL\nzakończenie zgodne\nz tematem oraz treścią\nwypowiedzi; jeżeli zdający\npowtarza wstęp - czyni to\ninnymi słowami\nzakończenie nie jest w pełni\npoprawne, np. jest zgodne\nz tematem ALBO treścią\nwypowiedzi; odbiega trochę\nod tematu LUB treści\nwypowiedzi; zdający stosuje\nzakończenie schematyczne\n(sztampowe) LUB powtarza\nwstęp praktycznie tymi\nsamymi słowami\nbrak zakończenia LUB\nzakończenie nie jest\nkomunikatywne LUB\nzakończenie jest jedynie luźno\nzwiązane z tematem oraz\ntreścią wypowiedzi\n(też jeśli nie jest zgodne)","solution":"**4.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - Curitiba (Brazylia).\n\nZdanie: *\"This city rewards eco-friendly behaviour with fresh produce\"* (to miasto nagradza ekologiczne zachowania świeżą żywnością).\n\n## Sposób 1 - analiza reading passage Curitiba\n\n> \"C. Curitiba, Brazil\n> Named the 'Best Place to Live in Brazil,' Curitiba is regularly praised for its sustainability and conservation efforts. There are more than 52 square metres of green space per person, which means 1.5 million trees and a network of 28 parks. Some 2.3 million people a day use Curitiba's fast transit service based on buses - a model of efficiency eagerly adopted by many other cities including Los Angeles. Ninety percent of residents recycle their garbage and **the city officials have come up with an innovative program that allows each citizen to exchange trash for fruit and vegetables from the local farmers' market.** This has greatly minimized litter and waste especially in the poor sections of Curitiba.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"exchange trash for fruit and vegetables\"** → wymiana śmieci na żywność\n2. **\"fresh produce\"** = świeże produkty rolne (owoce + warzywa)\n3. **\"local farmers' market\"** → lokalne targowisko\n4. **\"eco-friendly behaviour\"** = recyklingowanie odpadów = oddawanie śmieci do wymiany\n\n**Wniosek:** Curitiba nagradza recykling świeżą żywnością → **C**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja innych miast\n\n**A (Vancouver, Canada):**\n- Hydroelektrownia, transport elektryczny, LED, green code\n- Brak wzmianki o nagrodach żywnościowych\n\n**B (Oslo, Norway):**\n- Intelligent lighting, eco-certification, municipal waste → heating\n- Brak wymiany śmieci za jedzenie\n\n**C (Curitiba, Brazil):** ✓\n- \"exchange trash for fruit and vegetables\" = bezpośrednio z klucza\n- \"local farmers' market\" = fresh produce\n\n## Reference gramatyczny - \"exchange X for Y\" + synonyms\n\n> 📖 **\"Exchange X for Y\":**\n> `exchange trash for fruit and vegetables` = wymienić śmieci na owoce i warzywa\n> Form: `exchange + N + for + N`\n> Synonim: `swap X for Y`, `trade X for Y`\n\n> 📖 **\"Fresh produce\":**\n> `fresh produce` = świeże produkty rolne (owoce + warzywa)\n> Uncountable noun: \"produce\" (= produkty rolne)\n> NIE pomylić z \"products\" (produkty ogólne)\n\n> 📖 **\"Eco-friendly behaviour\":**\n> Kolokacja: `eco-friendly + N` = przyjazny środowisku\n> Synonim: `environmentally friendly, green`\n\n> 📖 **\"Come up with\" (phrasal verb):**\n> `come up with an innovative program` = wymyślić innowacyjny program\n> Form: `come + up + with + N`\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** \"exchange trash for fruit and vegetables\" = rewards eco-friendly behaviour with fresh produce.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Miasto | Dlaczego błędna |\n| A | Vancouver | Bez wzmianki o żywności |\n| B | Oslo | Bez wzmianki o żywności |\n| **C** | **Curitiba** | **POPRAWNA - \"exchange trash for fruit and vegetables\"** |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Fresh produce\" = świeże produkty rolne (NIE \"świeże produkty\" w ogóle). Brytyjski termin = brytyjski rynek farmera.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz testuje znalezienie KONKRETNEJ informacji (3.3). Bezpośredni cytat = potwierdzenie.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Trash\" (US) = \"rubbish\" (UK) = śmieci. Tu używane jest US English.\n\n**4.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - Oslo (Norwegia).\n\nZdanie: *\"In this city, street lamps adjust their brightness to road conditions\"* (w tym mieście lampy uliczne dostosowują jasność do warunków drogowych).\n\n## Sposób 1 - analiza reading passage Oslo\n\n> \"B. Oslo, Norway\n> With more than two-thirds of its municipality covered in forest, waterways and agricultural land, Oslo is one of Europe's leading sustainable cities. Examples of pioneering practices include: **intelligent lighting that dims when the weather and flow rate of vehicles permit**, and eco-certification of work places involving 43,000 employees in companies, schools and kindergartens. Another green idea is the use of municipal waste to recover energy to heat offices and residential buildings.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"intelligent lighting\"** → inteligentne oświetlenie\n2. **\"dims\"** → ściemnia się (adjust brightness)\n3. **\"when the weather and flow rate of vehicles permit\"** → gdy warunki drogowe pozwalają\n\n**Mapowanie pojęć z klucza:**\n- \"street lamps\" = intelligent lighting\n- \"adjust their brightness\" = dims (zmniejsza jasność)\n- \"to road conditions\" = weather + flow rate of vehicles\n\n**Wniosek:** Oslo ma inteligentne oświetlenie reagujące na warunki → **B**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja innych miast\n\n**A (Vancouver):**\n- LED street lighting → wzmianka o LED, ale BEZ wzmianki o regulacji jasności\n- LED to typ żarówki, nie inteligentny system\n\n**B (Oslo):** ✓\n- \"intelligent lighting that dims\" = adjusting brightness\n\n**C (Curitiba):**\n- Brak wzmianki o oświetleniu\n\n## Reference gramatyczny - relative clauses + present participles\n\n> 📖 **Relative clause z \"that\":**\n> `intelligent lighting THAT dims when ` = inteligentne oświetlenie, które ściemnia się gdy\n> Form: `N + that + V`\n> Synonim: `which + V`\n\n> 📖 **\"Dim\" (verb):**\n> `lighting dims` = oświetlenie ściemnia się\n> Form: `S + dim` (intransitive) lub `S + dim + N` (transitive: dim the lights)\n> Synonim: lower, reduce brightness\n\n> 📖 **\"Permit\" (verb):**\n> `when the weather permits` = gdy pogoda pozwala\n> Form: `S + permit + (object/infinitive)`\n> Compare: `permit sb to V` (zezwolić komuś)\n\n> 📖 **\"Flow rate\":**\n> `flow rate of vehicles` = natężenie ruchu pojazdów\n> Compound noun (rzeczownik złożony)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** \"intelligent lighting that dims when the weather and flow rate of vehicles permit\" = street lamps adjust brightness to road conditions.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Miasto | Dlaczego błędna |\n| A | Vancouver | LED, ale BEZ regulacji jasności |\n| **B** | **Oslo** | **POPRAWNA - \"intelligent lighting that dims\"** |\n| C | Curitiba | Brak wzmianki o oświetleniu |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka A: Vancouver ma \"LED street lighting\" - LED to OSZCZĘDNE, ale nie INTELIGENTNE (nie reaguje na warunki).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Dim\" = ściemniać się/przyciemniać. To synonim \"adjust brightness\" (dostosować jasność).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Road conditions\" = \"weather + flow rate of vehicles\" (pogoda + ruch). Klucz CKE jest semantycznie szerszy.\n\n**4.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - Vancouver (Kanada).\n\nZdanie: *\"This city has implemented eco-friendly building standards for new housing projects\"* (to miasto wprowadziło ekologiczne standardy budowlane dla nowych projektów mieszkaniowych).\n\n## Sposób 1 - analiza reading passage Vancouver\n\n> \"A. Vancouver, Canada\n> Regularly performing well in worldwide 'livable city' rankings, Vancouver has a new ambitious goal of becoming 'the greenest city in the world' by 2020. Now, the city leads the world in hydroelectric power and regularly uses wind, solar and wave power. Thanks to numerous bike lanes, public transport services relying largely on electric trolley buses, and the widespread use of LED for street lighting, Vancouver has the lowest carbon emissions on the continent, outracing other major cities which failed to introduce equally effective solutions. **It has also introduced a strict green code that all current residential construction developments must conform to.**\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"strict green code\"** → restrykcyjny kod ekologiczny = eco-friendly standards\n2. **\"current residential construction developments\"** → aktualne projekty mieszkaniowe = new housing projects\n3. **\"must conform to\"** → muszą się stosować = implemented standards\n\n**Mapowanie pojęć z klucza:**\n- \"eco-friendly building standards\" = strict green code\n- \"new housing projects\" = current residential construction developments\n- \"implemented\" = introduced + must conform to\n\n**Wniosek:** Vancouver wprowadził kod ekologiczny dla nowych projektów mieszkaniowych → **A**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja innych miast\n\n**A (Vancouver):** ✓\n- \"strict green code\" + \"residential construction developments\" + \"must conform to\"\n\n**B (Oslo):**\n- Wzmianka o \"eco-certification of work places\" - ale to MIEJSCA PRACY, nie BUDOWNICTWO\n- \"43,000 employees in companies, schools and kindergartens\" = istniejące miejsca, nie nowe budowle\n\n**C (Curitiba):**\n- Brak wzmianki o kodzie budowlanym\n\n## Reference gramatyczny - Present Perfect + must + conform to\n\n> 📖 **Present Perfect \"has introduced\":**\n> `It has also introduced a strict green code` = (miasto) wprowadziło kod\n> Form: `have/has + V3`\n> Sens: czynność z efektem do teraz\n\n> 📖 **\"Must conform to\":**\n> `developments must conform to the code` = projekty muszą się stosować do kodu\n> Form: `must + V` (obligation)\n> Synonim: comply with, adhere to\n\n> 📖 **Relative clause z \"that\":**\n> `a strict green code that all current must conform to` = kod, do którego wszystkie projekty muszą się stosować\n> Form: `N + that + S + V`\n\n> 📖 **\"Residential\":**\n> `residential construction` = budownictwo mieszkaniowe\n> Compare: commercial (handlowe), industrial (przemysłowe), residential (mieszkaniowe)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** \"strict green code that all current residential construction developments must conform to\" = eco-friendly building standards for new housing projects.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Miasto | Dlaczego błędna |\n| **A** | **Vancouver** | **POPRAWNA - \"strict green code\" dla \"residential construction\"** |\n| B | Oslo | \"Eco-certification of WORK PLACES\" - istniejące miejsca, nie BUDOWLE |\n| C | Curitiba | Brak wzmianki o kodzie budowlanym |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka B: w Oslo jest \"eco-certification\" - ale to CERTYFIKACJA miejsc pracy (już istniejących), NIE STANDARDÓW BUDOWLANYCH.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Residential construction developments\" = projekty deweloperskie mieszkaniowe. \"Developments\" = projekty (deweloperskie), nie \"rozwój\".\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Green code\" = kod budowlany przyjazny środowisku. Synonim: ecological building code, sustainable building standards.\n\n**4.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - Curitiba (Brazylia).\n\nZdanie: *\"Public transport in this city was an inspiring example for others\"* (transport publiczny w tym mieście był inspirującym przykładem dla innych).\n\n## Sposób 1 - analiza reading passage Curitiba\n\n> \"C. Curitiba, Brazil\n> Named the 'Best Place to Live in Brazil,' Curitiba is regularly praised for its sustainability and conservation efforts. There are more than 52 square metres of green space per person, which means 1.5 million trees and a network of 28 parks. **Some 2.3 million people a day use Curitiba's fast transit service based on buses - a model of efficiency eagerly adopted by many other cities including Los Angeles.**\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"fast transit service\"** → szybki transport publiczny\n2. **\"based on buses\"** → oparty na autobusach\n3. **\"a model of efficiency\"** → model wydajności\n4. **\"eagerly adopted by many other cities\"** → chętnie przyjęty przez inne miasta\n5. **\"including Los Angeles\"** → m.in. Los Angeles\n\n**Mapowanie pojęć z klucza:**\n- \"public transport\" = fast transit service\n- \"inspiring example\" = model of efficiency adopted by others\n- \"for others\" = many other cities (including LA)\n\n**Wniosek:** Curitiba ma transport publiczny będący wzorem dla innych miast → **C**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja innych miast\n\n**A (Vancouver):**\n- Wzmianka o \"electric trolley buses\" - ALE BEZ wzmianki, że inne miasta naśladują Vancouver\n- Vancouver porównuje SIEBIE do innych (\"outracing other major cities\"), a nie inne do siebie\n\n**B (Oslo):**\n- Brak wzmianki o transporcie inspirującym innych\n\n**C (Curitiba):** ✓\n- \"a model of efficiency eagerly adopted by many other cities\"\n\n## Reference gramatyczny - past participle + adverb\n\n> 📖 **\"Adopted by\":**\n> `a model adopted by many cities` = model przyjęty przez wiele miast\n> Form: `N + V3 + by + agent` (past participle as adj)\n> Synonim: copied by, replicated by\n\n> 📖 **\"Eagerly\" (adverb):**\n> `eagerly adopted` = chętnie przyjęty\n> Form: adverb + V3 (or main verb)\n> Sens: z entuzjazmem\n\n> 📖 **\"A model of X\":**\n> `a model of efficiency` = wzór wydajności\n> Form: `a model + of + N` (idealny przykład)\n\n> 📖 **\"Including\":**\n> `cities including Los Angeles` = miasta, w tym Los Angeles\n> Form: `N + including + N` (przykład z listy)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** \"fast transit service - a model of efficiency eagerly adopted by many other cities including Los Angeles\" = inspiring example for others.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Miasto | Dlaczego błędna |\n| A | Vancouver | Vancouver NIE jest naśladowane; sam wyprzedza innych |\n| B | Oslo | Brak wzmianki o inspirowaniu innych |\n| **C** | **Curitiba** | **POPRAWNA - \"adopted by many cities including LA\"** |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: w tym zadaniu JEDEN tekst pasuje do DWÓCH zdań - Curitiba użyta w 4.1 (fresh produce) i 4.4 (inspiring example).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Vancouver \"outraces other cities\" - to PORÓWNANIE, nie inspiracja. Inni nie naśladują Vancouver w tej kwestii.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Model of efficiency adopted by\" = wzorzec wydajności przyjęty przez = bezpośredni synonim \"inspiring example for\".","image":"img/jezyk-angielski-2017-maj-matura-rozszerzona/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/5","paper_id":"jezyk-angielski-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"5","points":4,"ptype":"closed","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5. (0-4)\nPrzeczytaj tekst, z którego usunięto cztery zdania. Wpisz w luki 5.1.-5.4. litery, którymi\noznaczono brakujące zdania (A-E), tak aby otrzymać logiczny i spójny tekst.\nUwaga: jedno zdanie zostało podane dodatkowo i nie pasuje do żadnej luki.\nA MAMMOTH CLONED?\nThe remains of a woolly mammoth recently discovered in Siberia could be the best hope yet\nfor scientists aiming to clone the massive, long-extinct beast.\nIn May 2013, scientists from the Siberian Northeastern Federal University reached a small\nisland in the far north of Siberia, as there were rumours that a mammoth was lying under\nthe ice there. 5.1. But when the researchers dug further, they found an almost complete\nmammoth, with three legs, most of the body, part of the head and the trunk still intact. During\nthe excavations, they saw dark red smudges on the animal’s skin, which they thought might be\nmammoth blood.\nThe researchers then took the body to Yakutsk in Russia, where a group of experts had only\nthree days to thoroughly examine the specimen before it was refrozen to prevent rotting.\n5.2. Further tests conducted on the mammoth’s teeth revealed it was likely to have been\nin its mid-50s. While scientists were examining the elbow of the mammoth, blood samples were\ncollected. Unlike humans and other mammals, mammoths evolved a cold-resistant form of\nhemoglobin, which enabled them to survive in the near-freezing temperatures during the Ice\nAge.\nThe discovery of the mammoth might be the key element enabling scientists to clone that extinct\nspecies. But whether or not Buttercup can be brought back to life is another matter. 5.3.\nPreviously found mammoths looked exceptionally well-preserved but have yielded only a few\ndried specks of blood, and none of them had enough intact DNA for a cloning experiment.\nSo far, the team hasn’t found a complete copy of the mammoth’s genome. But Buttercup’s\ntissue has revealed some very long fragments of DNA that could potentially be pieced together\nto recreate the genome. 5.4. For example, George Churchen from Harvard University\nhopes that combining DNA from Buttercup with DNA from modern-day elephants will allow\nfor that. However, the experiments have not produced any decisive results yet.\nadapted from www.foxnews.com\nA. The team used carbon dating and determined that the mammoth, nicknamed Buttercup, lived\nabout 40,000 years ago.\nB. To make this bold dream a reality, a complete copy of DNA is essential.\nC. Based on their condition, scientists determined that Buttercup was probably not in the best\nof health when she died but a more detailed genetic analysis is necessary.\nD. And even if a complete sample of undamaged DNA can’t be found, there may be other ways\nto clone a mammoth.\nE. At first, they saw only parts of two giant tusks sticking out of the ground.\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJA-1R","answer":null,"answer_text":"5.\nfragmenty\nodbiegające\nod tematu\ni/lub nie na\ntemat\nR\nA\nL\nwypowiedź nie zawiera\nfragmentów odbiegających\nod tematu i/lub nie na temat\nwypowiedź zawiera dłuższy\nfragment / nieliczne krótkie\nfragmenty odbiegające od\ntematu i/lub nie na temat\nwypowiedź nie spełnia\nwarunków określonych\ndla poziomu 1.\n* R - rozprawka; A - artykuł; L - list formalny\nTabela B. Zgodność z poleceniem: elementy formy\nElementy formy\nForma\n1\n0\n1.\nelementy\ncharakterystyczne\ndla formy\nR\nteza jest poprawnie umiejscowiona w wypowiedzi\nwypowiedź nie spełnia\nwarunków określonych\ndla poziomu 1.\nA\nwypowiedź jest zatytułowana\nL\nwypowiedź zawiera odpowiedni zwrot rozpoczynający\ni kończący\n2.\nkompozycja\nR\nA\nL\nwypowiedź cechuje widoczny zamysł kompozycyjny\nwyrażający się w funkcjonalnie uzasadnionych\nproporcjach wstępu, rozwinięcia i zakończenia\nwypowiedź nie spełnia\nwarunków określonych\ndla poziomu 1.\n3.\nsegmentacja\nR\nA\nL\ntekst jest uporządkowany; układ graficzny pracy (podział\nna akapity) jest konsekwentny\nwypowiedź nie spełnia\nwarunków określonych\ndla poziomu 1.\n4.\ndługość pracy\nR\nA\nL\ndługość pracy mieści się w granicach 180-280 słów\nwypowiedź nie spełnia\nwarunków określonych\ndla poziomu 1.\nUwaga: jedna usterka jest wystarczająca, żeby zakwalifikować pracę na 0 w danym\npodkryterium.\nOstateczną liczbę punktów za zgodność z poleceniem ustala się na podstawie oceny elementów\ntreści i elementów formy, zgodnie z Tabelą C.\nTabela C\nElementy\ntreści\nElementy formy\n4-3\n2-1\n0\n10-9\n5 p.\n4 p.\n3 p.\n8-7\n4 p.\n3 p.\n2 p.\n6-5\n3 p.\n2 p.\n1 p.\n4-3\n2 p.\n1 p.\n0 p.\n2-1\n1 p.\n0 p.\n0 p.\n0\n0 p.\n0 p.\n0 p.\nNa przykład za wypowiedź, w której elementy treści oceniono na 5, a elementy formy oceniono\nna 2, za zgodność z poleceniem przyznaje się 2 punkty.\nDodatkowe uwagi dotyczące oceny elementów treści\nROZPRAWKA\nTemat\nNapisz rozprawkę, w której przedstawisz dobre i złe strony występowania dzieci\nw programach telewizyjnych typu talent show.\nRozprawka to wypowiedź, w której zdający rozważa zagadnienie podane w poleceniu,\nprzedstawiając argumenty, wspierając je dodatkowymi wyjaśnieniami oraz/lub przykładami.\nAutor rozprawki „za i przeciw” powinien przedstawić argumenty za i przeciw, odpowiednio\nsygnalizując przyjęty schemat w tezie wspartej adekwatnymi argumentami i właściwym\nzakończeniem.\nDobrze napisana rozprawka:\n• omawia zagadnienie w sposób przejrzysty i logiczny; wszystkie jej części (wstęp,\nrozwinięcie, zakończenie) są podporządkowane jednej myśli głównej\n• zawiera jasno sformułowaną tezę, odpowiednią do formy rozprawki\n• charakteryzuje się stylem formalnym.\nTeza\n1. Aby teza rozprawki była uznana za zgodną z tematem, wymagane jest odniesienie się do\nwystępowania dzieci w programach typu talent show oraz zaznaczenie, że w pracy będą\nrozpatrywane dobre i złe strony tego zjawiska (wymaga tego ten typ rozprawki), np. More\nand more children take part in talent shows. It has good and bad sides.\nWymagane jest, aby we wstępie zdający odniósł się do występów dzieci / młodych ludzi,\nnp. children, kids, youngsters, teens, young people. Jeśli tego elementu nie ma, teza jest\ntraktowana jako odbiegająca od tematu.\nNie jest akceptowane jako zgodne z tematem odniesienie się do udziału dzieci w tego typu\nprogramach w charakterze widza / osoby na widowni.\n2. Opisanie problemu, który jest tematem rozprawki, np. stwierdzenie, że dzieci często\nwystępują w programach telewizyjnych typu talent show, nie jest tezą.\n3. Teza musi zapowiadać oczekiwaną strukturę rozprawki, wskazywać, że prezentowane będą\nwady i zalety. Na przykład: …są plusy i minusy takiej decyzji…; …ma wiele zalet, ale\nspowoduje też wiele problemów.\n4. Jeśli teza jest pytaniem, które nie zapowiada struktury rozprawki, np. Czy to dobry pomysł?,\nuznaje się ją za odbiegającą od tematu.\n5. Fakt, że teza nie zapowiada oczekiwanej struktury rozprawki jest poważną usterką\nw zakresie zgodności z tematem. Jeśli teza nie zapowiada oczekiwanej struktury rozprawki\nORAZ jest niezgodna z treścią rozwinięcia, jest kwalifikowana na poziom 0. (np. rozprawka\nza i przeciw z jednostronną tezą oraz dwustronną argumentacją)","solution":"**5.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**E** - *At first, they saw only parts of two giant tusks sticking out of the ground.*\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu luki 5.1\n\nFragment przed luką:\n> \"In May 2013, scientists from the Siberian Northeastern Federal University reached a small island in the far north of Siberia, as there were rumours that a mammoth was lying under the ice there.\"\n\nFragment po luce:\n> \"**But when the researchers dug further, they found an almost complete mammoth, with three legs, most of the body, part of the head and the trunk still intact.**\"\n\nKluczowe wskazówki połączenia:\n1. **Przed luką:** naukowcy dotarli na wyspę, plotki o mamucie\n2. **Po luce:** zaczyna się od **\"But\"** = kontrast\n3. **Po luce:** \"dug further\" = kopali dalej (sygnał: PIERWSZY etap był inny)\n4. **Po luce:** \"almost complete mammoth\" = niemal kompletny → KONTRAST do czegoś częściowego\n\nZdanie E **\"At first, they saw only parts of two giant tusks sticking out of the ground\"**:\n- **\"At first\"** = na początku (sygnał pierwszego etapu)\n- **\"only parts of two giant tusks\"** = tylko części dwóch ciosów (CZĘŚCIOWE)\n- Łączy się z **\"But\" + \"dug further\" + \"almost complete\"** = KONTRAST częściowe → kompletne\n\n**Wniosek:** Lukę wypełnia zdanie **E**.\n\n## Sposób 2 - analiza spójników logicznych\n\nŁańcuch narracji:\n1. **Dotarli na wyspę** (kontekst)\n2. **At first only parts of tusks** (E - pierwszy widok)\n3. **But when they dug further complete mammoth** (kontrast)\n\nSygnały spójności:\n- **At first** ↔ **But further** = pierwsza obserwacja ↔ rozszerzony obraz\n- **Only parts** ↔ **almost complete** = częściowe ↔ kompletne\n- **Tusks** ↔ **legs, body, head** = element ↔ całość\n\n## Sposób 3 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (carbon dating + Buttercup + 40,000 years ago):**\n- Nazwa **\"Buttercup\"** wprowadzona po raz pierwszy - pasuje do LUKI 5.2 gdzie potem używane\n- W tej luce za wcześnie na nazwę\n\n**Opcja B (complete DNA needed):**\n- Mowa o DNA - pasuje do akapitu o klonowaniu (5.3)\n\n**Opcja C (genetic analysis necessary):**\n- O analizach DNA - wykluczone z 5.1\n\n**Opcja D (other ways to clone):**\n- O metodach klonowania - wykluczone z 5.1\n\n**Opcja E (parts of tusks):** ✓\n- Pierwszy widok → kontrast z \"complete mammoth\"\n\n## Reference gramatyczny - \"at first\" + Past Continuous as adj\n\n> 📖 **\"At first\":**\n> `At first, they saw only parts ` = początkowo widzieli tylko części\n> Form: `At first, S + V` (początek narracji)\n> Synonim: initially, in the beginning\n\n> 📖 **Past Simple narracja:**\n> `they saw / they dug / they found` = sekwencja zakończonych wydarzeń\n\n> 📖 **Present Participle as Adj:**\n> `tusks STICKING OUT of the ground` = ciosy wystające z ziemi\n> Form: V-ing jako reduced relative clause (which were sticking out)\n\n> 📖 **\"Dug\" - past of \"dig\":**\n> dig → dug → dug (irregular)\n> `dug further` = kopali dalej (głębiej)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **E**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.6) Zdający rozpoznaje związki pomiędzy poszczególnymi częściami tekstu.\n> - **Uzasadnienie:** \"At first only parts of tusks\" + następnie \"BUT when they dug further complete mammoth\" = kontrast etapów odkrycia.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Dlaczego błędna |\n| A | Wprowadza nazwę \"Buttercup\" - za wcześnie |\n| B | O DNA, nie o odkryciu |\n| C | Analiza genetyczna nie pasuje |\n| D | Metody klonowania |\n| **E** | **POPRAWNA - \"only parts of tusks\" + kontrast z \"complete mammoth\"** |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: **\"BUT\"** w następnym zdaniu sygnalizuje kontrast - luka MUSI zawierać element kontrastowy do \"complete mammoth\".\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"At first\" + \"only parts\" = sygnał chronologiczny pierwszego etapu odkrycia.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz w PR: zdanie 5.1 wprowadza odkrycie, 5.2 wprowadza nazwę (Buttercup), 5.3 wprowadza DNA, 5.4 - inne metody klonowania.\n\n**5.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *The team used carbon dating and determined that the mammoth, nicknamed Buttercup, lived about 40,000 years ago.*\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu luki 5.2\n\nFragment przed luką:\n> \"The researchers then took the body to Yakutsk in Russia, where a group of experts had only three days to thoroughly examine the specimen before it was refrozen to prevent rotting.\"\n\nFragment po luce:\n> \"**Further tests conducted on the mammoth's teeth revealed it was likely to have been in its mid-50s. While scientists were examining the elbow of the mammoth, blood samples were collected.** Unlike humans and other mammals, mammoths evolved a cold-resistant form of hemoglobin, which enabled them to survive in the near-freezing temperatures during the Ice Age.\"\n\nKluczowe wskazówki połączenia:\n1. **Przed luką:** \"three days to thoroughly examine\" → INTENSYWNE badania\n2. **Po luce:** \"Further tests\" → DALSZE testy (sygnał: były WCZEŚNIEJSZE testy)\n3. **Po luce:** \"the mammoth\" → już znany podmiot (potrzeba antecedenta + nazwy)\n\nZdanie A **\"The team used carbon dating and determined that the mammoth, nicknamed Buttercup, lived about 40,000 years ago\"**:\n- **\"carbon dating\"** = pierwsze testy (pasuje do \"thoroughly examine\")\n- **\"nicknamed Buttercup\"** = WPROWADZENIE NAZWY (potem używana w \"Buttercup's tissue\")\n- **\"40,000 years ago\"** = datowanie\n- **\"Further tests\"** w następnym zdaniu = NATURALNA kontynuacja\n\n**Wniosek:** Lukę wypełnia zdanie **A**.\n\n## Sposób 2 - analiza spójności tekstowej\n\nŁańcuch narracji w 5.2:\n1. **3 days to examine** (przed luką - badania)\n2. **Carbon dating + nicknamed Buttercup + 40K years ago** (A - pierwsze testy + nazwa)\n3. **Further tests on teeth → 50s age** (kontynuacja testów)\n4. **Blood samples collected** (kolejne testy)\n\nSygnały spójności:\n- **\"thoroughly examine\"** + **\"Further tests\"** = badania w fazach\n- **\"the mammoth\"** w następnym akapicie → potrzebuje wcześniejszego wprowadzenia\n- **Buttercup** używana DALEJ w tekście (5.4: \"Buttercup's tissue\")\n\n## Sposób 3 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (carbon dating + Buttercup):** ✓\n- Wprowadza nazwę + datowanie + pasuje do \"further tests\"\n\n**Opcja B (complete DNA needed):**\n- Mówi o DNA - to akapit 4 (luka 5.3), nie 5.2\n\n**Opcja C (Buttercup not in best health):**\n- Pułapka: też używa nazwy Buttercup\n- ALE: zaczyna od \"Based on their condition\" - wymaga wcześniejszego wprowadzenia warunków\n- W luce 5.2 nie ma jeszcze WARUNKÓW - pasuje raczej do dyskusji nad zdrowiem\n\n**Opcja D (other ways to clone):**\n- Mówi o KLONOWANIU - to luka 5.4\n\n**Opcja E (parts of tusks):**\n- Już użyte w 5.1\n\n## Reference gramatyczny - past participle \"nicknamed\" + Past Simple\n\n> 📖 **Past participle \"nicknamed\":**\n> `the mammoth, nicknamed Buttercup, lived 40,000 years ago` = mamut, nazwany Buttercup, żył 40 tys. lat temu\n> Form: `N, + V3 + N, + main clause` (reduced relative clause)\n> Funkcja: wprowadzenie nazwy\n\n> 📖 **\"Carbon dating\":**\n> Method scientific: `carbon dating` = datowanie radiowęglowe\n> Form: noun (technique)\n\n> 📖 **Past Simple narracyjny:**\n> `used + determined + lived` = sekwencja zakończonych wydarzeń badawczych\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.6) Zdający rozpoznaje związki pomiędzy poszczególnymi częściami tekstu.\n> - **Uzasadnienie:** Zdanie A wprowadza nazwę \"Buttercup\" (używaną dalej) + datowanie + naturalnie prowadzi do \"Further tests\".\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Dlaczego błędna |\n| **A** | **POPRAWNA - wprowadza Buttercup + carbon dating + 40K** |\n| B | DNA - to akapit 4 |\n| C | \"Based on their condition\" wymaga wcześniejszych warunków |\n| D | Klonowanie - akapit dalszy |\n| E | Już użyte w 5.1 |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka: opcje A i C obie używają nazwy \"Buttercup\". Kluczowe: w 5.2 trzeba WPROWADZIĆ nazwę po raz pierwszy. \"Nicknamed Buttercup\" = pierwsze użycie.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Further tests\" w następnym zdaniu sygnalizuje, że w luce musi być MOWA o PIERWSZYCH testach. Carbon dating = pierwsza technika.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Spójność narracji w PR często polega na ciągłości chronologicznej działań (dating → further tests → blood samples).\n\n**5.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *To make this bold dream a reality, a complete copy of DNA is essential.*\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu luki 5.3\n\nFragment przed luką:\n> \"The discovery of the mammoth might be the key element enabling scientists to clone that extinct species. But whether or not Buttercup can be brought back to life is another matter.\"\n\nFragment po luce:\n> \"**Previously found mammoths looked exceptionally well-preserved but have yielded only a few dried specks of blood, and none of them had enough intact DNA for a cloning experiment.**\"\n\nKluczowe wskazówki połączenia:\n1. **Przed luką:** \"clone\" + \"bring back to life\" + \"another matter\" → sygnał TRUDNOŚCI klonowania\n2. **Po luce:** \"none of them had enough intact DNA\" → PROBLEM z DNA\n3. **Po luce:** \"Previously found mammoths\" → wcześniejsze próby\n\nZdanie B **\"To make this bold dream a reality, a complete copy of DNA is essential\"**:\n- **\"this bold dream\"** = odniesienie do KLONOWANIA (z poprzedniego zdania)\n- **\"a complete copy of DNA is essential\"** = wprowadza znaczenie DNA → łączy się z \"intact DNA for cloning\"\n- **\"essential\"** = niezbędne → wyjaśnia, DLACZEGO problem z DNA jest tak ważny\n\n**Wniosek:** Lukę wypełnia zdanie **B**.\n\n## Sposób 2 - analiza spójności tekstowej\n\nŁańcuch logiczny:\n1. **Discovery might enable cloning** (przed luką)\n2. **But bringing Buttercup back is another matter** (sygnał problemu)\n3. **Complete DNA copy is essential** (B - wprowadzenie DNA jako wymaganie)\n4. **Previously mammoths had only specks of blood, not enough DNA** (problem z poprzednimi mamutami)\n\nSygnały spójności:\n- **\"bold dream\"** ↔ **\"clone\"** = synonimy (klonowanie = śmiały sen)\n- **\"complete copy of DNA\"** ↔ **\"enough intact DNA\"** = potrzeba DNA\n- **\"essential\"** ↔ **\"none had enough\"** = wymóg vs niespełnienie wymogu\n\n## Sposób 3 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (Buttercup + 40K):** - użyte w 5.2\n\n**Opcja B (complete DNA essential):** ✓\n- \"bold dream\" → kontynuuje temat klonowania\n- \"DNA essential\" → wprowadza temat DNA\n\n**Opcja C (Buttercup not in best health):**\n- Mówi o ZDROWIU mamuta, nie DNA\n- Nie pasuje do dyskusji o klonowaniu\n\n**Opcja D (other ways to clone):**\n- Bezpośredni temat 5.4 (alternatywne metody)\n- Za wcześnie w 5.3\n\n**Opcja E (parts of tusks):** - użyte w 5.1\n\n## Reference gramatyczny - infinitive of purpose + abstract noun\n\n> 📖 **Infinitive of purpose \"To V\":**\n> `To make this bold dream a reality ` = aby zrealizować ten śmiały sen\n> Form: `To + V + main clause`\n> Funkcja: cel działania\n\n> 📖 **\"Make X a reality\":**\n> `make this dream a reality` = zrealizować ten sen\n> Form: `make + N + N` (causative)\n> Synonim: realize, achieve, fulfill\n\n> 📖 **\"X is essential\":**\n> `a complete copy of DNA is essential` = pełna kopia DNA jest niezbędna\n> Form: `S + is + essential`\n> Synonim: necessary, crucial, vital\n\n> 📖 **\"Bold dream\":**\n> Kolokacja: `bold + dream` = śmiały sen/ambicja\n> Synonim: ambitious dream, grand vision\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.6) Zdający rozpoznaje związki pomiędzy poszczególnymi częściami tekstu.\n> - **Uzasadnienie:** \"bold dream a reality\" + \"complete DNA essential\" łączy klonowanie z problemem niewystarczającej ilości DNA u poprzednich mamutów.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Dlaczego błędna |\n| A | Użyte w 5.2 |\n| **B** | **POPRAWNA - \"bold dream\" + \"DNA essential\"** |\n| C | O zdrowiu mamuta, nie DNA |\n| D | Tematycznie 5.4 |\n| E | Użyte w 5.1 |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: zdanie B wprowadza KLUCZOWE POJĘCIE (DNA) - następne zdanie wyjaśnia, dlaczego JEST to problem.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Bold dream\" = klonowanie. Bez tej synonimii trudno powiązać.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Zdanie po luce kontrastuje z B: \"essential\" (potrzebne) vs \"none had enough\" (nikt nie miał wystarczająco).\n\n**5.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D** - *And even if a complete sample of undamaged DNA can't be found, there may be other ways to clone a mammoth.*\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu luki 5.4\n\nFragment przed luką:\n> \"So far, the team hasn't found a complete copy of the mammoth's genome. But Buttercup's tissue has revealed some very long fragments of DNA that could potentially be pieced together to recreate the genome.\"\n\nFragment po luce:\n> \"**For example, George Churchen from Harvard University hopes that combining DNA from Buttercup with DNA from modern-day elephants will allow for that.** However, the experiments have not produced any decisive results yet.\"\n\nKluczowe wskazówki połączenia:\n1. **Przed luką:** \"team hasn't found a complete copy\" → BRAK pełnego DNA\n2. **Przed luką:** \"long fragments could be pieced together\" → częściowa nadzieja\n3. **Po luce:** \"For example, George Churchen combining DNA from Buttercup with DNA from modern-day elephants\" → ALTERNATYWNA metoda klonowania\n\nZdanie D **\"And even if a complete sample of undamaged DNA can't be found, there may be other ways to clone a mammoth\"**:\n- **\"even if a complete sample can't be found\"** = nawet jeśli brak pełnego DNA (łączy z \"hasn't found complete copy\")\n- **\"other ways to clone\"** = inne metody → wprowadza alternatywy\n- **\"For example, Churchen \"** = bezpośredni przykład \"other ways\"\n\n**Wniosek:** Lukę wypełnia zdanie **D**.\n\n## Sposób 2 - analiza spójności tekstowej\n\nŁańcuch logiczny:\n1. **Hasn't found complete copy** (przed luką - problem)\n2. **Long fragments could be pieced together** (częściowa nadzieja)\n3. **Even if complete DNA not found, other ways exist** (D - wprowadza alternatywy)\n4. **For example, Churchen combines DNA** (przykład other way)\n\nSygnały spójności:\n- **\"complete sample can't be found\"** ↔ **\"hasn't found complete copy\"** = ten sam problem\n- **\"other ways\"** ↔ **\"For example, Churchen \"** = teza → przykład\n- **\"combining DNA from Buttercup with elephants\"** = KONKRETNY przykład alternatywy\n\n## Sposób 3 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (Buttercup + 40K):** - już w 5.2\n\n**Opcja B (complete DNA essential):** - już w 5.3\n\n**Opcja C (Buttercup not in best health):**\n- Mówi o ZDROWIU mamuta (Buttercup not in best health)\n- W luce 5.4 chodzi o ALTERNATYWY metod klonowania, nie o zdrowie\n- Mogłoby być dodatkowe (extra) - nie pasuje nigdzie\n\n**Opcja D (other ways to clone):** ✓\n- Łączy brak DNA z alternatywami\n- Przykład Churchena = \"other way\"\n\n**Opcja E (parts of tusks):** - już w 5.1\n\n## Reference gramatyczny - even if + may + passive\n\n> 📖 **\"Even if\" (concession):**\n> `even if a complete sample can't be found` = nawet jeśli nie da się znaleźć pełnej próbki\n> Form: `even if + clause, main clause`\n> Funkcja: ustępstwo/warunek hipotetyczny\n\n> 📖 **Modal \"may\" (possibility):**\n> `there may be other ways` = mogą istnieć inne sposoby\n> Form: `may + bare V`\n> Sens: prawdopodobieństwo\n\n> 📖 **Passive in \"can be + V3\":**\n> `complete sample can't be found` = pełnej próbki nie da się znaleźć\n> Form: `can + be + V3` (passive ability)\n\n> 📖 **\"Other ways to V\":**\n> `other ways to clone a mammoth` = inne sposoby klonowania mamuta\n> Form: `N + to + V` (infinitive of purpose as adj)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **D**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.6) Zdający rozpoznaje związki pomiędzy poszczególnymi częściami tekstu.\n> - **Uzasadnienie:** \"even if complete DNA can't be found, other ways to clone\" → bezpośrednio prowadzi do przykładu Churchena \"For example \".\n> - **Uwaga:** Opcja **C (Buttercup not in best health)** to ZDANIE DODATKOWE - nie pasuje do żadnej z 4 luk.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Dlaczego błędna |\n| A | Użyte w 5.2 |\n| B | Użyte w 5.3 |\n| C | O ZDROWIU mamuta - zdanie dodatkowe |\n| **D** | **POPRAWNA - \"other ways\" wprowadza przykład Churchena** |\n| E | Użyte w 5.1 |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: **\"For example\"** w następnym zdaniu sygnalizuje, że luka MUSI być TEZĄ wymagającą przykładu. \"Other ways\" + \"For example, Churchen\" = teza + przykład.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Po wpisaniu 4 zdań (E, A, B, D), pozostaje **C** jako zdanie DODATKOWE.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Even if\" + \"can't be found\" + \"there may be\" = klasyczna konstrukcja ustępstwa-alternatywy.","image":"img/jezyk-angielski-2017-maj-matura-rozszerzona/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/6","paper_id":"jezyk-angielski-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"6","points":5,"ptype":"closed","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6. (0-5)\nPrzeczytaj dwa teksty związane z diamentami. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą,\nzgodną z treścią tekstu. Zakreśl literę A, B, C albo D.\nTekst 1.\nTHE MINE\nMr F. led me across the long stretch of jungle and deserted hilly terrain. The earth trembled\nevery few minutes, with me on its surface. “You can see now why Krakatoa was always\nconsidered unfit to live on. That’s the peculiar thing about nature,” explained Mr F.\n“It guards its rarest treasures with the greatest care. This noisy and fearful volcano has a mine\nat its feet. I am now leading you there.” With considerable difficulty we reached the foot of\nthe volcano. We were suddenly standing on a piece of ground which didn’t move. At last!\nFeeling dizzy and weary, I was grateful to Mr F. for bringing me to a bench on this motionless\npiece of earth. I sat down and took a deep breath. The tension disappeared. Mr F. sat beside me\nfor a while and then suggested that we get going. It took us about ten minutes to get to\nan entrance in the wall of the mountain, the entrance covered up by an old wooden door from\na ship. Mr F. took out two pairs of glasses with dark lenses. “You’ll need these,” he explained,\n“and whatever you do, do not remove them while in the mines.”\nAs soon as I entered the mine, I understood why the ground above it was such a peaceful retreat\nin this rumbling landscape. The walls, the floor, the ceiling were hewn out of the hardest of all\nminerals: pure, dazzling diamond. I walked up to my ankles in diamond pebbles. The floor was\ncovered with diamonds as big as cobblestones, diamonds in their cleanest state, ready to be cut.\nIf the famous Jonkers’ diamond, one of the largest ever found, had been tossed on the brilliant\nfloor of the Krakatoa mine, it would have been as impossible to find as a grain of salt in a bag\nof sugar.\nI was naturally astounded. I had seen pictures of the famous salt mines of Poland and the crystal\ncaves of Bermuda. Here was a sight a thousand times more blinding, more awe-inspiring;\na sight to make reality of the most imaginative fairy tale.\nI greedily picked up some of the jewels letting the smaller ones slip through my fingers.\nI couldn’t resist taking the biggest diamond in my hands. It was the size of a baseball. I suddenly\nfelt like a small child let loose in a candy shop. I put the diamond away reluctantly.\n“May I have a handful of these?” I asked pointing to the diamond pebbles at my feet. My voice\nwas trembling.\n“Sure,” he said, “fill your pockets with them if you wish.”\nadapted from The Twenty-One Balloons by William Pène du Bois\nMJA-1R\n6.1. In the first paragraph, we learn that the narrator\nA. found Krakatoa more densely populated than he had expected.\nB. felt relieved after an exhausting trek in an unstable area.\nC. got sick because the bench he sat on was moving.\nD. took a rest by the door leading to the mine.\n6.2. Looking at the diamonds in the mine, the narrator\nA. imagined himself putting the biggest diamond in his pocket.\nB. remembered equally impressive mines he had been to.\nC. felt overwhelmed by their quality and quantity.\nD. hesitated whether or not he could touch them.\nMJA-1R\nTekst 2.\nARE DIAMONDS FOREVER?\nEverybody knows the slogan “A Diamond Is Forever”, but have you ever wondered about its\norigin? Here is the story.\nUntil the late nineteenth century, diamonds were found only in India and Brazil, and the entire\nworld production of gem diamonds amounted to a few pounds a year. In 1870, however, huge\ndiamond deposits were discovered in South Africa, where diamonds were soon being scooped\nout by the ton. The British financiers who had founded the South African mines quickly realized\nthat their investment was endangered. They knew that diamond prices depended almost entirely\non their scarcity so they feared that diamonds might become at best only semiprecious gems.\nThey needed something which would boost the demand for the stone. Help came in 1938\nfrom a leading diamond merchandiser who launched well-orchestrated advertising and\npublic-relations campaigns which aimed at creating emotional and romantic feelings towards\ndiamonds. The skilful marketing enhanced the notion that diamonds were a gift of love:\nthe larger and finer the diamond, the greater the love expressed. In three years diamond sales\nwere up by 50%, but the merchandiser still needed a slogan that would express both the theme\nof romance and legitimacy. In 1947 the now classic slogan “A Diamond Is Forever” was coined.\nThis immediately spurred even more sales. The implied durability of a diamond conveyed\nthe meaning that marriage is forever.\nThe expression “a diamond is forever” is, however, more than just a catchy marketing slogan.\nDiamonds undoubtedly are the hardest of all gemstones. They have incredibly strong atom\nbonds because they are made up of carbon. Being the smallest of the atoms that can be bonded,\ncarbon atoms fit together more tightly than atoms of any other element. Once these atoms have\nbeen compressed at high enough temperatures to form a diamond, they are literally bound\nforever, like marriage should be.\nadapted from www.thediamondauthority.org\nMJA-1R\n6.3. Which of the following sentences is TRUE?\nA. The promotional campaign managed to boost diamond sales effectively.\nB. The idea that diamonds are tokens of affection originated in the 19th century.\nC. British financiers took over the South African mines to limit the diamond supply.\nD. The discovery of diamond deposits in South Africa resulted in diamonds being\ndowngraded to semiprecious stones.\n6.4. The writer’s intention in the last paragraph is\nA. to outline scientific studies concerning the diamond market.\nB. to prove that there is a scientific explanation behind a popular phrase.\nC. to point to the difference between the hardness of carbon and a diamond.\nD. to question the similarity between diamond structure and bonds in marriage.\n6.5. Both texts\nA. explain why diamonds are so expensive.\nB. describe the diamond mines the authors have visited.\nC. trace the history of diamond mining.\nD. refer to human fascination with diamonds.\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJA-1R","answer":null,"answer_text":"6. Użycie zwrotów typu: Moim zdaniem, Według mnie nie wpływa na obniżenie jakości tezy\nw rozprawce „za i przeciw”, jeśli zdający wskazuje w tezie na wady i zalety danego\nzjawiska.","solution":"**6.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *felt relieved after an exhausting trek in an unstable area* (poczuł ulgę po wyczerpującym marszu po niestabilnym terenie).\n\n## Sposób 1 - analiza reading passage akapit 1\n\n> \"Mr F. led me across the long stretch of jungle and deserted hilly terrain. **The earth trembled every few minutes**, with me on its surface. 'You can see now why Krakatoa was always considered unfit to live on. That's the peculiar thing about nature,' explained Mr F. 'It guards its rarest treasures with the greatest care. This noisy and fearful volcano has a mine at its feet. I am now leading you there.' **With considerable difficulty we reached the foot of the volcano.** **We were suddenly standing on a piece of ground which didn't move. At last! Feeling dizzy and weary, I was grateful to Mr F. for bringing me to a bench on this motionless piece of earth. I sat down and took a deep breath. The tension disappeared.**\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"The earth trembled every few minutes\"** → niestabilny teren (unstable area)\n2. **\"With considerable difficulty we reached\"** → wyczerpujący marsz (exhausting trek)\n3. **\"At last!\"** → wykrzyknik ulgi\n4. **\"Feeling dizzy and weary\"** → zmęczony (zawroty głowy, znużenie)\n5. **\"The tension disappeared\"** → ulga (relief)\n\n**Wniosek:** Narrator odczuł ulgę po trudnym marszu po niestabilnym terenie → **B**.\n\n## Sposób 2 - analiza synonimów klucza\n\n**\"felt relieved\"** = poczuł ulgę\n- Cytaty: \"At last!\", \"The tension disappeared\", \"took a deep breath\"\n\n**\"exhausting trek\"** = wyczerpujący marsz\n- Cytaty: \"considerable difficulty we reached\", \"Feeling dizzy and weary\"\n\n**\"unstable area\"** = niestabilny obszar\n- Cytat: \"The earth trembled every few minutes\"\n- Synonim: shaking, trembling, unsteady\n\n## Sposób 3 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (Krakatoa more populated):**\n- Wprost odrzucone: \"unfit to live on\" = nie nadające się do zamieszkania\n- Brak ludzi, BRAK populacji\n\n**Opcja B (felt relieved after exhausting trek):** ✓\n- Wszystkie 3 elementy klucza obecne\n\n**Opcja C (sick because bench was moving):**\n- Wprost odrzucone: \"bench on this MOTIONLESS piece of earth\"\n- Ławka NIE poruszała się\n\n**Opcja D (rest by door of mine):**\n- Wprost odrzucone: \"It took us about ten minutes to get to an entrance\"\n- Ławka była 10 MIN PRZED wejściem, NIE przy drzwiach\n\n## Reference gramatyczny - Present Participle + past tense narrative\n\n> 📖 **Present Participle \"Feeling dizzy\":**\n> `Feeling dizzy and weary, I was grateful ` = czując zawroty i znużenie, byłem wdzięczny\n> Form: `V-ing + main clause` (participle clause)\n> Synonim: While I was feeling dizzy, I was grateful\n\n> 📖 **Past Continuous \"earth trembled every few minutes\":**\n> Past Simple z \"every few minutes\" = częsta powtarzalność w przeszłości\n\n> 📖 **\"At last!\":**\n> Exclamation: `At last!` = wreszcie!\n> Funkcja: wyraz ulgi po długim oczekiwaniu\n\n> 📖 **\"With considerable difficulty\":**\n> Prep phrase: `with + (Adv) + difficulty` = z (znaczną) trudnością\n> Synonim: with great effort\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** \"earth trembled\" (unstable) + \"considerable difficulty\" (exhausting trek) + \"At last\" + \"tension disappeared\" (relief).\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| A | Densely populated | \"unfit to live on\" |\n| **B** | **Felt relieved after trek** | **POPRAWNA - \"trembled\" + \"At last\" + \"tension disappeared\"** |\n| C | Bench moving | \"MOTIONLESS piece of earth\" |\n| D | Rest by mine door | 10 MIN przed drzwiami |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: 3 elementy odpowiedzi (relieved + exhausting + unstable) muszą WSZYSTKIE być potwierdzone w tekście. To krytyczne dla R.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Motionless piece of earth\" wprost wyklucza opcję C (ławka MOVING).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"10 minutes to get to an entrance\" wprost wyklucza opcję D - ławka NIE jest przy drzwiach.\n\n**6.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *felt overwhelmed by their quality and quantity* (poczuł się przytłoczony jakością i ilością).\n\n## Sposób 1 - analiza reading passage akapit 2\n\n> \"As soon as I entered the mine, I understood why the ground above it was such a peaceful retreat in this rumbling landscape. The walls, the floor, the ceiling were hewn out of the hardest of all minerals: **pure, dazzling diamond**. **I walked up to my ankles in diamond pebbles. The floor was covered with diamonds as big as cobblestones, diamonds in their cleanest state**, ready to be cut. If the famous Jonkers' diamond, one of the largest ever found, had been tossed on the brilliant floor of the Krakatoa mine, it would have been as impossible to find as a grain of salt in a bag of sugar.\n>\n> I was naturally astounded. I had seen pictures of the famous salt mines of Poland and the crystal caves of Bermuda. **Here was a sight a thousand times more blinding, more awe-inspiring; a sight to make reality of the most imaginative fairy tale.**\"\n\nKluczowe wskazówki:\n\n**ILOŚĆ (quantity):**\n1. **\"up to my ankles in diamond pebbles\"** → diamenty po kostki = ogromna ilość\n2. **\"floor covered with diamonds\"** → cała podłoga\n3. **\"diamonds as big as cobblestones\"** → wielkość kostki brukowej (mnóstwo dużych)\n\n**JAKOŚĆ (quality):**\n4. **\"pure, dazzling diamond\"** → czyste, oślepiające diamenty\n5. **\"in their cleanest state\"** → najczystsze\n6. **\"a thousand times more blinding\"** → tysiąckrotnie bardziej olśniewające\n7. **\"more awe-inspiring\"** → bardziej zachwycające\n\n**PRZYTŁOCZENIE (overwhelmed):**\n8. **\"I was naturally astounded\"** → byłem oszołomiony\n9. **\"make reality of the most imaginative fairy tale\"** → urzeczywistnić bajkę\n\n**Wniosek:** Narrator przytłoczony jakością i ilością diamentów → **C**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (imagined putting in pocket):**\n- Narrator NIE wyobrażał sobie wkładania do kieszeni\n- Następnie wprost prosi: \"May I have a handful of these?\"\n- I bezpośrednio podnosi diamenty\n\n**Opcja B (remembered impressive mines):**\n- Wzmianka o \"salt mines of Poland\" i \"crystal caves of Bermuda\"\n- ALE: porównanie pokazuje, że KRAKATOA jest \"a thousand times more blinding\"\n- NIE są \"equally impressive\" - Krakatoa jest BARDZIEJ\n\n**Opcja C (overwhelmed by quality and quantity):** ✓\n- \"astounded\" + \"awe-inspiring\" + \"thousand times more\" + diamenty po kostki = przytłoczenie\n\n**Opcja D (hesitated whether to touch):**\n- Wprost odrzucone: \"I greedily picked up some of the jewels\"\n- NIE wahał się, bezpośrednio podniósł\n\n## Reference gramatyczny - comparative + Past Perfect\n\n> 📖 **Comparative \"a thousand times more X\":**\n> `a thousand times more blinding` = tysiąckrotnie bardziej olśniewający\n> Form: `[number] times + more + Adj`\n> Wzmocniony comparative\n\n> 📖 **\"Up to my ankles\":**\n> Idiom: `up to my ankles in X` = po kostki w X\n> Sens: ogromna ilość rozsypanego materiału\n> Compare: up to my knees, up to my neck (jeszcze więcej)\n\n> 📖 **\"As Adj as N\":**\n> `diamonds as big as cobblestones` = diamenty wielkości kostki brukowej\n> Form: `as + Adj + as + N` (porównanie)\n\n> 📖 **Past Perfect \"had seen\":**\n> `I had seen pictures of the famous salt mines` = wcześniej widziałem zdjęcia\n> Form: `had + V3` (wcześniejsza czynność wobec narracji)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** \"up to my ankles in diamond pebbles\" (ilość) + \"pure, dazzling, cleanest state\" (jakość) + \"astounded, awe-inspiring\" (overwhelmed).\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| A | Imagined pocket | Nie wyobrażał, dosłownie podniósł |\n| B | Equally impressive | Krakatoa \"thousand times more\" - bardziej, nie tak samo |\n| **C** | **Overwhelmed by quality and quantity** | **POPRAWNA - \"astounded\" + ilość + jakość** |\n| D | Hesitated | \"Greedily picked up\" - bez wahania |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz wymaga DWÓCH elementów (quality + quantity) - oba muszą być potwierdzone.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Awe-inspiring\" = wzbudzający trwogę/zachwyt = overwhelmed.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"A thousand times more\" - to silne wzmocnienie comparative, wskazujące przytłoczenie.\n\n**6.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *The promotional campaign managed to boost diamond sales effectively* (kampania promocyjna skutecznie zwiększyła sprzedaż diamentów).\n\n## Sposób 1 - analiza reading passage Tekst 2 (akapit 3)\n\n> \"They needed something which would boost the demand for the stone. Help came in 1938 from a leading diamond merchandiser who launched well-orchestrated advertising and public-relations campaigns which aimed at creating emotional and romantic feelings towards diamonds. The skilful marketing enhanced the notion that diamonds were a gift of love: the larger and finer the diamond, the greater the love expressed. **In three years diamond sales were up by 50%**, but the merchandiser still needed a slogan that would express both the theme of romance and legitimacy.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"In three years diamond sales were up by 50%\"** → 50% wzrost w 3 lata = SKUTECZNOŚĆ\n2. **\"skilful marketing enhanced the notion\"** → umiejętny marketing umocnił przekonanie\n3. **\"well-orchestrated advertising\"** → dobrze zorganizowana reklama\n\n**Wniosek:** Kampania PROMOCYJNA SKUTECZNIE zwiększyła sprzedaż → **A**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (promotional campaign boosted sales):** ✓\n- \"sales were up by 50%\" = boost\n- \"skilful marketing\" = effective\n\n**Opcja B (diamonds as tokens of affection - 19th century):**\n- Pomysł powstał w **1938 roku**, slogan w **1947 roku** = 20. wiek\n- 19th century = XIX wiek (lata 1800-1899) - niezgodne\n- Dodatkowo: \"Until the late nineteenth century, diamonds were found only in India and Brazil\" = XIX wiek to początek odkryć, NIE marketingu\n\n**Opcja C (British took over South African mines to limit supply):**\n- Wprost odrzucone: \"British financiers who had **FOUNDED** the South African mines\" = ZAŁOŻYLI, nie przejęli\n- Cel: bali się o cenę z powodu nadprodukcji, NIE LIMIT supply\n\n**Opcja D (South African discovery downgraded diamonds):**\n- Wprost odrzucone: BALI SIĘ tego, ALE kampania marketingowa ZAPOBIEGŁA tej sytuacji\n- \"feared that diamonds might become at best only semiprecious gems\" = obawa, ale NIE rzeczywistość\n\n## Reference gramatyczny - Past Simple + measurement\n\n> 📖 **\"Sales were up by X%\":**\n> `In three years sales were up by 50%` = w 3 lata sprzedaż wzrosła o 50%\n> Form: `sales were up + by + %` (idiom finansowy)\n\n> 📖 **\"Manage to V\":**\n> `managed to boost sales` = zdołał zwiększyć sprzedaż\n> Form: `manage + to + V`\n> Sens: osiągnąć cel mimo trudności\n\n> 📖 **\"Boost\" (verb):**\n> `boost sales` = zwiększyć sprzedaż\n> Synonimy: increase, raise, drive up\n\n> 📖 **Past Perfect \"had founded\":**\n> `British financiers who HAD FOUNDED the mines` = brytyjscy finansiści, którzy ZAŁOŻYLI kopalnie\n> Form: `had + V3` (wcześniejsza czynność)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** \"sales were up by 50% in three years\" = promotional campaign boosted sales effectively.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| **A** | **Campaign boosted sales** | **POPRAWNA - \"sales up by 50%\"** |\n| B | 19th century affection | Marketing 1938-1947 = XX wiek |\n| C | Took over mines | \"FOUNDED\" - założyli, NIE przejęli |\n| D | Downgraded to semiprecious | BALI SIĘ, ale TO SIĘ NIE STAŁO |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka D: opcja mówi o tym, czego BAŁY SIĘ brytyjscy finansiści. Ale to były OBAWY, nie RZECZYWISTOŚĆ - kampania zapobiegła.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Daty: 19th century = 1800-1899; 20th century = 1900-1999. Wszystko po 1900 to XX wiek.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Found\" (znaleźć) vs \"Founded\" (założyć - past of \"to found\") - pułapka leksykalna. British FOUNDED (założyli) mines.\n\n**6.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *to prove that there is a scientific explanation behind a popular phrase* (udowodnić, że za popularnym powiedzeniem stoi naukowe wyjaśnienie).\n\n## Sposób 1 - analiza reading passage ostatni akapit\n\n> \"The expression 'a diamond is forever' is, however, **more than just a catchy marketing slogan**. **Diamonds undoubtedly are the hardest of all gemstones. They have incredibly strong atom bonds because they are made up of carbon. Being the smallest of the atoms that can be bonded, carbon atoms fit together more tightly than atoms of any other element. Once these atoms have been compressed at high enough temperatures to form a diamond, they are literally bound forever**, like marriage should be.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"more than just a catchy marketing slogan\"** → marketing PLUS coś więcej\n2. **\"undoubtedly the hardest of all gemstones\"** → naukowy fakt\n3. **\"incredibly strong atom bonds\"** → silne wiązania atomowe\n4. **\"made up of carbon\"** → struktura węglowa\n5. **\"compressed at high temperatures\"** → fizyka\n6. **\"literally bound forever\"** → naukowo TRWAŁE wiązania\n7. **\"like marriage should be\"** → łączy naukę z marketingowym sloganem\n\n**Wniosek:** Autor udowadnia, że slogan \"a diamond is forever\" ma podstawę naukową → **B**.\n\n## Sposób 2 - analiza intencji autora\n\nStruktura ostatniego akapitu:\n\n1. **Teza:** slogan ma głębsze znaczenie niż marketing\n2. **Argumenty naukowe:**\n- hardest of gemstones\n- strong atom bonds\n- smallest carbon atoms\n- tight bonds at high temp\n3. **Konkluzja:** \"literally bound forever, like marriage should be\"\n\nAutor PROVOKUJE: slogan = nie tylko reklama, ale NAUKOWY fakt. To **proves scientific explanation behind a popular phrase**.\n\n## Sposób 3 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (scientific studies on diamond market):**\n- Tekst omawia FIZYKĘ diamentów, NIE rynek\n- Brak studiów rynkowych\n\n**Opcja B (scientific explanation behind popular phrase):** ✓\n- Slogan \"diamond is forever\" = popular phrase\n- Wiązania atomowe = scientific explanation\n\n**Opcja C (difference between carbon and diamond hardness):**\n- Wprost odrzucone: \"They have incredibly strong atom bonds because **they are made up of carbon**\"\n- Diament JEST z WĘGLA - nie ma różnicy\n- Diament to ZORGANIZOWANA forma węgla\n\n**Opcja D (question similarity between diamond and marriage):**\n- Wprost odrzucone: \"literally bound forever, like marriage **SHOULD BE**\"\n- Autor POTWIERDZA podobieństwo, NIE kwestionuje\n\n## Reference gramatyczny - \"more than just\" + impersonal passive\n\n> 📖 **\"More than just X\":**\n> `more than just a catchy slogan` = coś więcej niż tylko chwytliwy slogan\n> Form: `more + than + just + N`\n> Funkcja: podkreślenie głębi znaczenia\n\n> 📖 **Passive \"are bonded / been compressed\":**\n> `atoms that can be bonded` = atomy, które mogą się łączyć\n> `atoms have been compressed` = atomy zostały sprężone\n\n> 📖 **\"Being\" + V3 (reduced relative clause):**\n> `Being the smallest of the atoms that can be bonded, carbon atoms fit together ` = Będąc najmniejszymi z atomów, jakie się łączą, atomy węgla pasują do siebie\n> Form: `Being + N + main clause`\n\n> 📖 **\"Literally\":**\n> Adverb: `literally bound forever` = dosłownie związane na zawsze\n> Funkcja: emfaza realności (nie metafora)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.4) Zdający określa intencję autora.\n> - **Uzasadnienie:** \"more than just a catchy slogan\" + szczegóły o wiązaniach atomowych + \"literally bound forever\" = scientific explanation behind \"a diamond is forever\".\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| A | Market studies | Brak studiów rynkowych |\n| **B** | **Scientific explanation** | **POPRAWNA - slogan + wiązania atomowe** |\n| C | Difference carbon/diamond | Diament JEST z węgla - brak różnicy |\n| D | Question similarity | Autor POTWIERDZA, nie kwestionuje |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: wymaganie 3.4 (intencja autora) - trzeba zrozumieć CEL akapitu, nie tylko jego treść.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"More than just a catchy slogan\" = teza akapitu. To CEL: pokazać, że slogan ma podstawę naukową.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Like marriage should be\" = porównanie POTWIERDZAJĄCE, nie kwestionujące. To metafora podsumowująca naukową prawdę.\n\n**6.5.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D** - *refer to human fascination with diamonds* (odnoszą się do ludzkiej fascynacji diamentami).\n\n## Sposób 1 - analiza obu tekstów\n\n**Tekst 1 (THE MINE):**\n- Narrator zachwycony diamentami: \"awe-inspiring\", \"thousand times more blinding\"\n- Porównanie: \"like a small child let loose in a candy shop\"\n- Fizyczne reakcje: \"my voice was trembling\", \"I couldn't resist taking the biggest diamond\"\n- = **OSOBISTA fascynacja**\n\n**Tekst 2 (ARE DIAMONDS FOREVER?):**\n- Kampania marketingowa: \"emotional and romantic feelings towards diamonds\"\n- Slogan: \"A Diamond Is Forever\"\n- Sprzedaż wzrosła o 50%\n- = **SPOŁECZNA fascynacja** (zbudowana marketingowo)\n\nWspólny wątek: **HUMAN FASCINATION** z diamentami - osobista (Tekst 1) i społeczna (Tekst 2).\n\n**Wniosek:** Oba teksty odnoszą się do ludzkiej fascynacji diamentami → **D**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (explain why diamonds are expensive):**\n- Tekst 1: nie wyjaśnia cen - to fikcyjne opowiadanie\n- Tekst 2: wyjaśnia marketing, ale nie ekonomię cen\n- NIE pasuje do OBU tekstów\n\n**Opcja B (describe mines authors visited):**\n- Tekst 1: TAK - narrator opisuje wizytę w kopalni Krakatoa (ale to FIKCJA z powieści)\n- Tekst 2: NIE - autor opisuje rynek diamentów, nie wizytuje kopalni\n- NIE pasuje do OBU\n\n**Opcja C (trace history of diamond mining):**\n- Tekst 1: TO JEST FIKCJA z powieści \"The Twenty-One Balloons\" - nie historia\n- Tekst 2: krótko historia odkryć w XIX wieku, ale GŁÓWNIE marketing XX wieku\n- NIE pasuje do OBU\n\n**Opcja D (human fascination with diamonds):** ✓\n- Tekst 1: osobiste oszołomienie\n- Tekst 2: marketing wykorzystujący emocje\n\n## Reference gramatyczny - fascination + diamonds collocations\n\n> 📖 **\"Fascination with X\":**\n> `fascination with diamonds` = fascynacja diamentami\n> Form: `fascination + with + N`\n> Synonim: obsession with, captivation by\n\n> 📖 **\"Refer to\":**\n> `Both texts refer to human fascination` = oba teksty odnoszą się do fascynacji\n> Form: `refer + to + N`\n> Synonim: deal with, discuss, address\n\n> 📖 **\"Diamonds in their cleanest state\":**\n> Kolokacja: `in their X state` = w X stanie\n> Compare: in their natural state, in their pure form\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.5, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **D**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.1) Zdający określa główną myśl tekstu (oba teksty).\n> - **Uzasadnienie:** Tekst 1: osobista fascynacja (\"awe-inspiring\", \"candy shop\"). Tekst 2: marketing budujący fascynację (\"emotional and romantic feelings\").\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| A | Why expensive | Brak wyjaśnienia cen |\n| B | Mines visited | Tylko Tekst 1 (FIKCJA) |\n| C | History of mining | Brak pełnej historii w obu |\n| **D** | **Human fascination** | **POPRAWNA - oba teksty o fascynacji** |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pytania o OBA TEKSTY (Both texts) wymagają wspólnego mianownika. Trzeba znaleźć temat, który pasuje do KAŻDEGO tekstu.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Tekst 1 = FIKCJA literacka (powieść Pène du Bois). Tekst 2 = artykuł informacyjny. Ich łączy nie historia, lecz EMOCJONALNY stosunek ludzi do diamentów.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz pyta o INTENCJĘ POSZCZEGÓLNYCH tekstów (Tekst 1 wzbudza fascynację u czytelnika; Tekst 2 analizuje społeczną fascynację).","image":"img/jezyk-angielski-2017-maj-matura-rozszerzona/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/7","paper_id":"jezyk-angielski-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"7","points":4,"ptype":"closed","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7. (0-4)\nPrzeczytaj tekst. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą, tak aby otrzymać logiczny\ni gramatycznie poprawny tekst. Zakreśl literę A, B, C albo D.\nSOLD WITH THE HOUSE\nWould you give up your beloved family pet 7.1. to get a better deal when selling your\nhome? An Australian family managed to add an extra $140,000 to the asking price for their\nhouse by including their cat in the deal. When Michael and Fran Perceval’s home failed\n7.2. at an auction, they were worried. However, once the auction came to an end, an offer\nof $2.2 million was received, insisting the Percevals’ cat, Tiffany, came with the house.\nThe owners admitted that all the people visiting the property loved her. The couple even joked\nwith the agent that the cat could be treated as an add-on, not expecting at all that the animal\nmight be a decisive 7.3. The extra money clinched the deal and the five-bedroom house\nwas sold with the cat. Reports say that the Percevals describe themselves as animal lovers,\nbut it would be interesting to know 7.4. Tiffany feels the same.\nadapted from www.newsinlevels.com\n7.1.\nA. not only\nB. even though\nC. as if\nD. so as\n7.2.\nA. to sell\nB. selling\nC. to be selling\nD. being sold\n7.3.\nA. objective\nB. factor\nC. step\nD. effect\n7.4.\nA. unless\nB. how\nC. whether\nD. in case\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJA-1R","answer":null,"answer_text":"7. Rozpatrując zgodność tezy z treścią pracy bierze się pod uwagę jej zgodność z rozwinięciem\nwypracowania.","solution":"**7.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D** - *so as*\n\nKomplet zdania: *\"Would you give up your beloved family pet **so as** to get a better deal when selling your home?\"*\n\n## Sposób 1 - analiza konstrukcji \"so as to V\"\n\nFragment tekstu:\n> \"Would you give up your beloved family pet 7.1. to get a better deal when selling your home?\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **Po luce:** \"to get a better deal\" → infinitive\n2. **Cel:** dać zwierzaka, ABY uzyskać lepszą cenę\n3. **Logika:** infinitive of purpose (cel)\n\n**\"So as to + V\"** = aby (cel, formalniej niż samo \"to V\").\n\n**Wniosek:** Konstrukcja celu → **D (so as)**.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna opcji\n\n**Opcja A (not only):**\n- \"Not only\" wymaga inwersji: \"Not only would you give up \"\n- W zdaniu nie ma inwersji\n- Dodatkowo: brak \"but also\" (typowa kontynuacja \"not only\")\n\n**Opcja B (even though):**\n- \"Even though\" = chociaż (kontrast/koncesja)\n- Wymaga zdania (clause), nie infinitive: \"even though YOU GET a better deal\"\n- Niezgodne gramatycznie\n\n**Opcja C (as if):**\n- \"As if\" = jakby (porównanie nierealne)\n- Wymaga zdania, nie infinitive: \"as if YOU GET\"\n- Niezgodne semantycznie (nie ma porównania)\n\n**Opcja D (so as):** ✓\n- \"So as + to + V\" = aby + V (cel)\n- Pasuje semantycznie: dać zwierzaka aby zarobić\n- Forma: `so as + to + V` (infinitive of purpose)\n\n## Reference gramatyczny - infinitive of purpose\n\n> 📖 **Konstrukcje wyrażające cel:**\n> 1. `to + V` = aby (najczęściej): `I went to buy bread.`\n> 2. `in order to + V` = aby (formalniej): `I went in order to buy bread.`\n> 3. `so as to + V` = aby (formalnie): `I went so as to buy bread.`\n> 4. `for + V-ing` = w celu (rzadziej w zdaniach z czasownikami głównymi): `for shopping`\n\n> 📖 **Negacja \"so as not to V\":**\n> `I left early so as not to be late.` = wyszedłem wcześniej, aby się NIE spóźnić\n> Form: `so as + not + to + V`\n\n> 📖 **\"Not only but also \":**\n> Inwersja: `Not only DID I work, but I also studied.`\n> Form: `Not only + AUX + S + V, but + S + also + V`\n\n> 📖 **\"Even though\":**\n> Form: `Even though + clause`\n> Sens: chociaż, mimo że\n> Compare: \"Even though I was tired, I worked.\"\n\n> 📖 **\"As if\" + Past Simple/Past Perfect:**\n> Form: `as if + clause` (often with backshifted tense)\n> Sens: jakby (nierealne porównanie)\n> Compare: \"He acts as if HE OWNED the place.\"\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 7.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **D (so as)**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** I. Konstrukcja \"so as to + V\" = aby (cel).\n> - **Uzasadnienie:** Infinitive of purpose pasuje do logiki celu (give up pet aby get better deal).\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| A | not only | Wymaga inwersji + \"but also\" |\n| B | even though | Wymaga clause, nie infinitive |\n| C | as if | Wymaga clause + nierealne porównanie |\n| **D** | **so as** | **POPRAWNA - \"so as to V\" = cel** |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Po luce jest **\"to get\"** (infinitive) - wymaga konstrukcji łączącej się z bezokolicznikiem. Tylko **so as** + to V działa.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"So as to V\" jest formalniejsze niż samo \"to V\". W mowie potocznej preferuje się \"to V\".\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Konstrukcje celu: `to V` / `in order to V` / `so as to V` - wszystkie synonimiczne, różnica formalności.\n\n**7.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *to sell*\n\nKomplet zdania: *\"When Michael and Fran Perceval's home failed **to sell** at an auction, they were worried.\"*\n\n## Sposób 1 - analiza konstrukcji \"fail to V\"\n\nFragment tekstu:\n> \"When Michael and Fran Perceval's home failed 7.2. at an auction, they were worried.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"failed\"** → nie udało się\n2. **Po \"fail\"** zawsze GO BARE INFINITIVE z \"to\" (to V)\n\n**\"Fail to V\"** = nie udać się (zrobić czegoś).\n\n**Wniosek:** Standardowa konstrukcja → **A (to sell)**.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna opcji\n\n**Opcja A (to sell):** ✓\n- `fail + to + V` = standardowa konstrukcja\n- Sens: dom NIE SPRZEDAŁ SIĘ na aukcji\n- Active infinitive (the home is the subject doing the selling - informally, in real estate usage)\n\n**Opcja B (selling):**\n- `fail + V-ing` NIE ISTNIEJE w angielskim\n- Czasownik `fail` wymaga `to + V`, nigdy gerund\n- Niezgramatyczne\n\n**Opcja C (to be selling):**\n- `to be + V-ing` = continuous infinitive\n- Niezgodne z momentalnym charakterem czynności\n- \"home failed to be selling\" = nieidiomatyczne\n\n**Opcja D (being sold):**\n- `being + V3` = passive gerund\n- Niezgodne z konstrukcją po \"fail\"\n- \"failed being sold\" = niegramatyczne\n\n## Sposób 3 - czasowniki + infinitive (lista)\n\nLista czasowników wymagających **to + V** (infinitive):\n\n| Czasownik | Przykład |\n| **fail** | He failed to come. |\n| want | I want to go. |\n| hope | I hope to succeed. |\n| decide | We decided to leave. |\n| plan | They plan to travel. |\n| refuse | She refused to help. |\n| agree | He agreed to do it. |\n| manage | I managed to finish. |\n| afford | We can afford to buy it. |\n| expect | I expect to win. |\n\nWszystkie wymagają `to + V`, nie gerund.\n\n## Reference gramatyczny - verb + infinitive\n\n> 📖 **\"Fail to V\":**\n> `fail to V` = nie udać się + V\n> Form: `fail + to + V`\n> Przeciwieństwo: `manage to V` = udać się\n\n> 📖 **\"Fail in V-ing\" (rzadziej):**\n> `fail in doing sth` = nie powieść się w robieniu czegoś (formal/rare)\n> Compare: `failed to sell` (standard) vs `failed in selling` (formal/rare)\n\n> 📖 **Active vs Passive infinitive:**\n> - Active: `to V` (np. `to sell`)\n> - Passive: `to be + V3` (np. `to be sold`)\n> Tu: \"home failed TO SELL\" = active (dom się nie sprzedał)\n> Alternatywa: \"home failed TO BE SOLD\" = passive (też możliwe), ale active jest częstsze w real estate\n\n> 📖 **Verb + V-ing (gerund):**\n> Verbs po których zawsze gerund: enjoy, avoid, finish, deny, mind, suggest, consider, admit\n> UWAGA: `fail` NIE jest w tej grupie!\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 7.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A (to sell)**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** I. Konstrukcja \"fail TO + V\" = nie udać się.\n> - **Uzasadnienie:** Czasownik `fail` wymaga active infinitive `to + V`.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| **A** | **to sell** | **POPRAWNA - fail + to + V** |\n| B | selling | fail + gerund nie istnieje |\n| C | to be selling | continuous infinitive niezgodne |\n| D | being sold | passive gerund niezgodne |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Czasowniki + infinitive vs gerund - uczyć się grupami. **Fail, want, hope, decide** → infinitive. **Enjoy, finish, suggest** → gerund.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W real estate \"home failed to sell\" jest naturalniejsze niż \"home failed to be sold\" - czynność mówi o domie samym (samosprzedaż), nie o akcie kupna.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Continuous infinitive `to be V-ing` używa się TYLKO gdy mowa o trwającej czynności (np. \"He seems to be working hard\"). Nie pasuje do momentalnego \"failed\".\n\n**7.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *factor*\n\nKomplet zdania: *\"The couple even joked with the agent that the cat could be treated as an add-on, not expecting at all that the animal might be a decisive **factor**.\"*\n\n## Sposób 1 - analiza kolokacji \"decisive factor\"\n\nFragment tekstu:\n> \"The couple even joked with the agent that the cat could be treated as an add-on, not expecting at all that the animal might be a decisive 7.3. \"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"decisive\"** = decydujący (Adj)\n2. Po przymiotniku potrzebny RZECZOWNIK\n3. Standardowa kolokacja: **\"decisive factor\"** = czynnik decydujący\n\n**Wniosek:** Kolokacja → **B (factor)**.\n\n## Sposób 2 - analiza kolokacji z \"decisive\"\n\n**\"Decisive\" + N - najczęstsze kolokacje:**\n\n| Kolokacja | Znaczenie |\n| **decisive factor** | czynnik decydujący ✓ |\n| decisive moment | decydujący moment |\n| decisive victory | decydujące zwycięstwo |\n| decisive battle | decydująca bitwa |\n| decisive role | decydująca rola |\n| decisive action | zdecydowane działanie |\n\n**Słabe/niepoprawne kolokacje:**\n- ❌ decisive objective (objective = cel; decisive nie pasuje)\n- ❌ decisive step (decisive ≈ \"final\" - \"decisive step\" możliwe, ale słabsze)\n- ❌ decisive effect (effect = skutek; decisive effect możliwe, ale słabsze)\n\n## Sposób 3 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (objective):**\n- \"Objective\" = cel\n- \"Decisive objective\" = niegramatyczna kolokacja (cel nie jest \"decydujący\")\n- Cele mogą być \"clear\", \"specific\", \"important\" - ale nie \"decisive\"\n\n**Opcja B (factor):** ✓\n- \"Decisive factor\" = standardowa silna kolokacja\n- Sens: ZWIERZĘ jako CZYNNIK przy decyzji o zakupie\n\n**Opcja C (step):**\n- \"Step\" = krok\n- \"Decisive step\" możliwe (\"a decisive step forward\"), ale słabsza kolokacja\n- Sens: krok nie pasuje do zwierzęcia jako PRZESZKODY/WPŁYWU\n\n**Opcja D (effect):**\n- \"Effect\" = skutek\n- \"Decisive effect\" = możliwe, ale słabsze\n- Sens: zwierzę nie ma \"effect\", lecz JEST elementem decyzyjnym\n\n## Reference gramatyczny - collocations + Adj+N\n\n> 📖 **\"Decisive\":**\n> `decisive` = decydujący, zdecydowany\n> Form: Adj\n> Synonim: critical, crucial, vital, key\n\n> 📖 **\"Factor\":**\n> `factor` = czynnik\n> Form: N (countable)\n> Common collocations: deciding factor, key factor, decisive factor, important factor\n\n> 📖 **Kolokacje przymiotnik + rzeczownik:**\n> - Strong: have STRONG opinions, STRONG coffee\n> - Heavy: HEAVY rain, HEAVY traffic\n> - High: HIGH expectations, HIGH probability\n> - Decisive: DECISIVE factor, DECISIVE moment, DECISIVE victory\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 7.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B (factor)**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** I. Kolokacja \"decisive factor\".\n> - **Uzasadnienie:** \"Decisive factor\" to standardowa, silna kolokacja angielska.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| A | objective | \"Decisive objective\" - słaba/niepoprawna kolokacja |\n| **B** | **factor** | **POPRAWNA - \"decisive factor\" silna kolokacja** |\n| C | step | \"Decisive step\" możliwe, ale słabsze; sens niewłaściwy |\n| D | effect | \"Decisive effect\" możliwe, ale słabsze |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Kolokacje trzeba znać na pamięć - nie da się ich wydedukować logicznie. \"Decisive factor\" to FIXED collocation.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka opcji D: \"effect\" wydaje się sensowne (zwierzę miało \"efekt\" na transakcję). Ale \"decisive effect\" jest słabszą kolokacją niż \"decisive factor\".\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Decisive factor to typ \"factor\" w decyzji o zakupie - naturalnie pasuje do kontekstu (zwierzę wpłynęło na decyzję).\n\n**7.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *whether*\n\nKomplet zdania: *\"Reports say the Percevals describe themselves as animal lovers, but it would be interesting to know **whether** Tiffany feels the same.\"*\n\n## Sposób 1 - analiza zdania podrzędnego\n\nFragment tekstu:\n> \"Reports say the Percevals describe themselves as animal lovers, but it would be interesting to know 7.4. Tiffany feels the same.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"interesting to know\"** → ciekawe by wiedzieć\n2. **Po \"know\"** zdanie podrzędne (subordinate clause)\n3. **\"feels the same\"** → odczuwa to samo (Yes/No)\n4. **Pytanie:** CZY Tiffany czuje to samo?\n\n**\"Whether\"** = czy (w zdaniu podrzędnym typu yes/no).\n\n**Wniosek:** Konstrukcja zdania podrzędnego z wątpliwością → **C (whether)**.\n\n## Sposób 2 - analiza spójników\n\n**Opcja A (unless):**\n- \"Unless\" = chyba że (zaprzeczenie warunku)\n- \"to know unless Tiffany feels the same\" = wiedzieć chyba że Tiffany czuje to samo - NIESENS\n- Nie pasuje semantycznie\n\n**Opcja B (how):**\n- \"How\" = jak (wprowadza opis sposobu)\n- \"to know how Tiffany feels the same\" = nieidiomatyczne (\"the same\" jako Adv nie pasuje z \"how\")\n- Możliwe: \"how Tiffany feels\" (jak się czuje), ale nie \"how Tiffany feels the same\"\n\n**Opcja C (whether):** ✓\n- \"Whether\" = czy (yes/no question w reported speech)\n- \"to know whether Tiffany feels the same\" = wiedzieć, czy Tiffany czuje to samo\n- Idiomatyczne\n\n**Opcja D (in case):**\n- \"In case\" = na wypadek\n- \"to know in case Tiffany feels the same\" = niesens semantyczny\n- Nie pasuje\n\n## Sposób 3 - analiza \"whether\" vs \"if\"\n\nW reported questions yes/no:\n- **whether** = czy (formalniej, można też z \"or not\")\n- **if** = czy (potocznie)\n\nObie konstrukcje równoważne w prostych zdaniach:\n- \"I want to know **whether** he came.\"\n- \"I want to know **if** he came.\"\n\nALE **whether** preferowane:\n- Po przyimku: \"discuss about whether\" (NIE \"about if\")\n- Z infinitive: \"whether to go\" (NIE \"if to go\")\n- Z \"or not\": \"whether or not\" (NIE \"if or not\")\n\n## Reference gramatyczny - reported yes/no questions\n\n> 📖 **Reported yes/no questions z \"whether\":**\n> Direct: \"Does she feel the same?\"\n> Reported: `know whether she feels the same`\n> Form: `whether + S + V` (kolejność jak w zdaniu twierdzącym)\n\n> 📖 **\"Whether or not\":**\n> `whether she feels the same or not` = czy czuje to samo, czy nie\n> Form: `whether + clause + or not`\n\n> 📖 **\"In case\":**\n> Form: `in case + clause`\n> Sens: na wypadek + zdanie\n> Compare: \"Take an umbrella IN CASE it rains.\" = weź parasol NA WYPADEK, gdyby padało.\n\n> 📖 **\"Unless\":**\n> Form: `unless + clause` = if not\n> Sens: chyba że\n> Compare: \"I'll go UNLESS it rains.\" = pójdę, CHYBA ŻE będzie padać.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 7.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C (whether)**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** I. Konstrukcja \"know whether\" = reported yes/no question.\n> - **Uzasadnienie:** \"To know whether Tiffany feels the same\" = wiedzieć, czy Tiffany czuje to samo.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| A | unless | \"unless\" = chyba że - niesens |\n| B | how | \"how + the same\" - niegramatyczne |\n| **C** | **whether** | **POPRAWNA - reported yes/no question** |\n| D | in case | \"in case\" = na wypadek - niesens |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Whether\" vs \"if\"** - oba znaczą \"czy\", ale **whether** jest preferowane w formalnym angielskim i po przyimkach.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowo \"the same\" w zdaniu podrzędnym wskazuje na pytanie YES/NO (czy odczuwa TO SAMO), nie HOW (jak odczuwa).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Reported yes/no questions: kolejność słów to NORMALNA kolejność (S + V), nie pytająca.","image":"img/jezyk-angielski-2017-maj-matura-rozszerzona/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/8","paper_id":"jezyk-angielski-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"8","points":4,"ptype":"open","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8. (0-4)\nPrzeczytaj tekst. Uzupełnij każdą lukę (8.1.-8.4.) jednym wyrazem, tak aby powstał\nspójny i logiczny tekst. Wymagana jest pełna poprawność gramatyczna i ortograficzna\nwpisywanych wyrazów.\nMAKE A WISH\nThe Make-A-Wish charity is celebrating another anniversary this month. 8.1.\nit began in 1980, it has granted 250,000 wishes in the US. The wish-granting movement\nstarted in Arizona when two law enforcement agents learned about Chris, a seriously ill\nseven-year-old boy who yearned to be a police officer. They took the boy to their headquarters,\nwhere he was given a badge, a uniform specially made 8.2. fit his size,\nand was solemnly sworn in as the department’s honorary officer.\nThe charity has spread to every state and around the globe. More than 334,000 wishes have\n8.3. granted worldwide so far, funded entirely through private donations and\ncorporate sponsors. The charity also boasts the support of many celebrities, including Beyoncé,\nMeryl Streep and John Grisham, 8.4. help has been invaluable for making\nchildren’s dreams come true.\nadapted from www.goodnewsnetwork.org\nMJA-1R","answer":null,"answer_text":"8. Jeśli zdający nadaje tytuł rozprawce, nie bierze się go pod uwagę, oceniając pracę.\nThere are more and more talents shows with kids as\nparticipants. This situation has benefits and drawbacks.\nTeza\nzgodna\nz\ntematem,\nzapowiada oczekiwaną strukturę\nrozprawki.\nI’m writing to present good and bad sides of taking part\nin talent shows.\nTeza odbiegająca od tematu (brak\ninformacji o występach dzieci).\nMany kids take part in talent shows on our TV. I don’t\nthink it is the right moment to think about a career.\nTeza odbiegająca od tematu (nie\nzapowiada oczekiwanej struktury\nrozprawki)\nKids more and more often perform in front of the\naudience in talent shows.\nBrak tezy.\nKids watch a lot of TV programmes. There are some\nadvantages and disadvantages of such a situation.\nTeza niezgodna z tematem.\nThe subject matter of this essay is complicated. There\nare advantages and disadvantages of it.\nTeza niejasna.\nIt’s surprising that more and more participants of talent\nshows are kids. What are the advantages and\ndisadvantages of that?\nTeza\nzgodna\nz\ntematem,\nzapowiada oczekiwaną strukturę\nrozprawki.\nIs it good or bad that children take part in talent shows? Teza odbiegająca od tematu (nie\nzapowiada oczekiwanej struktury\nrozprawki)\nElementy tematu\n1. Elementami są: (1) dobre i (2) złe strony występowania dzieci w programach typu talent\nshow.\n2. Jeśli argument przedstawiony przez zdającego (wada lub zaleta) jest sprzeczny z tematem,\nczyli występowaniem dzieci w programach typu talent show, nie bierze się tego argumentu\npod uwagę, oceniając dany element.\nnp. Talent shows are expensive to make because producers have to pay stars who are jurors.\n(argument nie odnosi się do występów dzieci).\n3. Jeśli zdający we wstępie wprowadza temat występowania dzieci w programach typu talent\nshow, a w argumentacji nie wspomina dzieci, ale argumenty zdającego mogą pasować do\nwystępowania dzieci w programach talent show, taka realizacja poszczególnych elementów\njest akceptowana.\n4. Jeśli zdający w całej pracy nie wspomina o występach dzieci, ale przedstawia argumenty,\nktóre mogą pasować do występowania dzieci w programach talent show, realizacja\nposzczególnych elementów tematu jest kwalifikowana na poziom niższy.\n5. Korzyści i problemy wynikające z występowania dzieci w programach typu talent show\nmogą być przedstawione z punktu widzenia dzieci / rodziców / organizatorów, itp.\ngg\nfragmenty nie na\ntemat\nfragmenty odbiegające od tematu\nZgodność z tematem\nNapisz rozprawkę, w której przedstawisz dobre i złe strony występowania dzieci\nw programach telewizyjnych typu talent show.\n1. Fragmenty wypracowania zgodne z tematem:\n• ściśle związane z „główką” i elementami tematu (A, B)\n• ściśle związane z „główką”, ale niezwiązane z elementami tematu (C, D), np.\n- opis występu dziecka w programie typu talent show\n- omówienie typowych rodzajów występów dzieci w tego typu programach.\nFragmenty C, D nie są uznawane za realizację pierwszego i drugiego elementu tematu.\n2. Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu:\n• luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane z elementami\ntematu (X, Y), np.\n- recenzja programu typu talent show\n- wyrażenie własnej opinii na temat programów typu talent show, bez odniesienia do\nwystępów dzieci\n- argumentacja związana z udziałem dzieci w programach typu talent show w\ncharakterze widza.\nTakie fragmenty są zaznaczone w pracy zdającego nawiasami kwadratowymi. Jeśli\nwystępują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5.\nw Tabeli A.\n3. Fragmenty wypracowania nie na temat:\n• w żaden sposób nienawiązujące do „główki” tematu, np.\n- opis programu telewizyjnego, który nie jest programem typu talent show\n- prezentacja zwycięzcy programu telewizyjnego\n- opis kariery osoby znanej z telewizji.\nTakie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana\nna poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. Fragmenty te nie są uwzględniane\nw liczbie słów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności środków językowych.\n„główka”\nelementy tematu\nC\nD\nX\nY\nA\nB\n4. Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1-2 zdania), który mógłby zostać uznany\nza odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego łącznika,\nuznaje się go za fragment zgodny z tematem (C, D).\n5. Jeśli zdający konsekwentnie używa niewłaściwego słowa, które jest kluczowe dla pracy, ale\nargumenty pasują do tematu, taka realizacja danej części pracy jest kwalifikowana na\npoziom niższy (maksymalnie poziom 1).\n6. Jeśli zdający realizuje jeden z elementów tematu we wstępie lub zakończeniu, to dany\nfragment pracy uznaje się za część rozwinięcia albo część wstępu/zakończenia. Ten sam\nfragment pracy nie może być realizacją elementu tematu oraz częścią wstępu/zakończenia.\n7. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest wydzielenie wstępu/zakończenia\nz dłuższego fragmentu i uznanie tego za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentacja\noceniana jest na 0.\nPodsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi\n1. Rozpatrując zgodność zakończenia z treścią pracy, bierze się pod uwagę zgodność tej części\npracy z rozwinięciem wypracowania.\n2. Jeśli w rozwinięciu zdający podaje wady i zalety, a w podsumowaniu pisze, zgodnie\nz przedstawioną argumentacją, że jest więcej zalet/wad, to takie zakończenie jest\nakceptowane jako zgodne z treścią i tematem.\nPrzykłady schematycznego zakończenia\nrozprawki\nPrzykłady zakończenia luźno związanego\nz tematem\nAs you can see there are advantages and\ndisadvantages of this decision.\nTelevision\nprogrammes\nare\na\ngreat\nentertainment for everybody.\nTo sum up there are good and bad sides.\nChildren like watching talent shows so why\nshould we not allow it?\nARTYKUŁ PUBLICYSTYCZNY\nTemat\nWiele osób nie przestrzega podstawowych zasad bezpieczeństwa podczas górskich\nwycieczek. Napisz artykuł, w którym zrelacjonujesz niebezpieczną sytuację, która wynikła\nz lekkomyślnego zachowania turystów, i przedstawisz swój pomysł kampanii promującej\nodpowiedzialne zachowanie w górach.\nW artykule publicystycznym zdający wyraża swoje stanowisko wobec problemu/zjawiska\nspołecznego wskazanego w poleceniu. Celem artykułu jest rzeczowe przedstawienie\nomawianej kwestii. Artykuł może zawierać elementy opisu, sprawozdania, recenzji,\nkomentarze odautorskie, ocenę faktów, elementy opinii oraz może również podejmować próbę\nkształtowania opinii czytelników.\nDobrze napisany artykuł:\n• ma tytuł przyciągający uwagę czytelnika\n• zawiera wstęp, w którym autor stara się zachęcić czytelnika do przeczytania tekstu,\nnp. przywołując fakt lub anegdotę, sygnalizując temat artykułu w formie pytania, używając\nbarwnego języka\n• może zawierać pytania zachęcające czytelnika do dalszych rozważań na temat poruszany w\ntekście.\nWstęp\n1. Aby wstęp był uznany za zgodny z tematem, zdający powinien odnieść się np. do zagrożeń\nzwiązanych z wycieczkami górskimi / łamania zasad bezpieczeństwa przez turystów w\ngórach / uświadamiania ludziom niebezpieczeństw podczas pobytu w górach, w sposób\nzachęcający do dalszej lektury.\n2. Zdający nie musi odnosić się we wstępie do lekkomyślnego zachowania turystów oraz do\npropozycji kampanii promującej bezpieczeństwo w górach.\nPrzykłady wstępów zgodnych z tematem\ni ciekawych\nPrzykłady wstępów schematycznych\nDo you sometimes hear the quiet voice in\nyour head warning you to be careful when\nyou were in the mountains? Do you always\nfollow this voice?\nI was in the mountains last week. Many\npeople are irresponsible.\nEvery year, especially in high mountains,\nhuge numbers of people need help because of\ntheir stupidity. By calling someone stupid, I\nmean people who ignore laws and safety\nrules. Should such irresponsible tourists be\nallowed to hike in the mountains?\nIn my article I will tell you about wrong\nbehavior in the mountains.\nElementy tematu\nElementami są: (1) zrelacjonowanie niebezpiecznej sytuacji, która miała miejsce w górach\ni wynikła z lekkomyślnego zachowania turystów (2) przedstawienie swojego pomysłu\nkampanii promującej odpowiedzialne zachowanie w górach.\n(1) zrelacjonowanie sytuacji\nPoprzez lekkomyślne zachowanie turystów rozumiemy każde działanie, które może prowadzić\ndo niebezpieczeństwa, np. nieodpowiednie obuwie, schodzenie ze szlaku, zaplanowanie zbyt\ndługiej wyprawy, brak wody lub jedzenia na drogę, podchodzenie do zwierząt, zbliżanie się do\nurwiska.\nWymagane jest zrelacjonowanie wydarzenia, które miało miejsce w górach i było\nspowodowane przez turystów, którzy zachowali się nieodpowiedzialnie. Zagrożenie może\ndotyczyć np. ich samych, innych osób, środowiska.\nJeśli niebezpieczna sytuacja spowodowana lekkomyślnym zachowaniem miała miejsce\nw czasie wyjazdu o charakterze turystycznym, ale nie była to wycieczka górska, taka realizacja\ntego elementu jest kwalifikowana na poziom niższy.\nJeżeli zdający podaje kilka przykładów lekkomyślnego zachowania turystów w górach, ale\nżaden z nich nie jest zrelacjonowaniem wydarzenia, taka realizacja tego elementu polecenia\njest kwalifikowana maksymalnie na poziom 1.\nJeżeli zdający opisuje okoliczności, w których miał miejsce niebezpieczny wypadek w górach,\nale wypadek ten nie był spowodowany przez lekkomyślne zachowanie turystów, taka realizacja\ntego elementu jest kwalifikowana maksymalnie na poziom 1.\n(2) propozycja kampanii promującej odpowiedzialne zachowanie w górach\nWymagane są wypowiedzi, w których zdający przedstawia własną propozycję/pomysł\nkampanii promującej bezpieczne zachowanie w górach.\nAkceptowane są wypowiedzi, w których zdający proponuje kampanię pokazującą różne\nniebezpieczeństwa typowe dla wycieczek górskich.\nJeśli zdający uznaje, że konieczne jest promowanie bezpiecznego zachowania w górach /\nuświadamianie turystom niebezpieczeństw, ale nie przedstawia żadnej propozycji kampanii,\ntaka realizacja drugiego elementu tematu jest kwalifikowana na poziom 0.\nJeśli zdający opisuje ciekawą kampanię promującą bezpieczeństwo w górach, ale nie\nprzedstawia jej jako swojej propozycji (np. kampania, którą widział w telewizji lub kampania\nzorganizowana przez jakąś instytucję), taka realizacja drugiego elementu tematu jest\nkwalifikowana na poziom niższy.\nZgodność z tematem\nWiele osób nie przestrzega podstawowych zasad bezpieczeństwa podczas górskich wycieczek.\nNapisz artykuł, w którym\nzrelacjonujesz niebezpieczną sytuację, która wynikła z lekkomyślnego zachowania turystów,\ni\nprzedstawisz swój pomysł kampanii promującej odpowiedzialne zachowanie w górach.\n1. Fragmenty wypracowania zgodne z tematem:\n• ściśle związane z „główką” i elementami tematu (A, B)\n• ściśle związane z „główką”, ale niezwiązane z elementami tematu (C, D), np.\n- uzasadnienie, dlaczego kampania promująca bezpieczeństwo w górach jest potrzebna\n(bez propozycji kampanii)\n- informuje o różnych przypadkach lekkomyślnego zachowania w górach, używając\nczasu teraźniejszego (nie jest to relacja).\nFragmenty C, D nie są uznawane za realizację pierwszego i drugiego elementu tematu.\n2. Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu:\n• luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane z elementami\ntematu (X, Y), np.\n- opis kar, które powinny być wprowadzone dla turystów łamiących przepisy / zasady\nbezpieczeństwa.\nTakie fragmenty są zaznaczone w pracy zdającego nawiasami kwadratowymi. Jeśli\nwystępują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5.\nw Tabeli A.\n3. Fragmenty wypracowania nie na temat:\n• w żaden sposób nienawiązujące do „główki” tematu, np.\n- opis wycieczki w góry bez niebezpieczeństwa / lekkomyślnego zachowania turystów\n- opis niebezpiecznej sytuacji, która nie miała miejsca w trakcie wyjazdu\nturystycznego.\nTakie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana\nna poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. Fragmenty te nie są uwzględniane\nw liczbie słów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności środków językowych.\n4. Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1-2 zdania), który mógłby zostać uznany\nza odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego łącznika,\nuznaje się go za fragment zgodny z tematem (C, D).\n5. Jeśli zdający konsekwentnie używa niewłaściwego słowa, które jest kluczowe dla pracy, ale\nargumenty pasują do tematu, taka realizacja danej części pracy jest kwalifikowana na\npoziom niższy (maksymalnie poziom 1).\n6. Jeśli zdający realizuje jeden z elementów tematu we wstępie lub zakończeniu, to dany\nfragment pracy uznaje się za część rozwinięcia albo część wstępu/zakończenia. Ten sam\nfragment pracy nie może być realizacją elementu tematu oraz częścią wstępu/zakończenia.\n„główka”\nelement 1.\nelement 2.\n7. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest też wydzielenie wstępu/zakończenia\nz dłuższego fragmentu i uznanie tego za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentację\noceniamy na 0.\nPodsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi\nRozpatrując zgodność zakończenia z treścią pracy bierze się pod uwagę zgodność tej części\npracy z rozwinięciem wypracowania.\nPrzykłady schematycznego zakończenia\nartykułu\nPrzykład zakończenia luźno związanego\nz tematem\nAs you can see this problem is very serious.\nDanger is part of our everyday life and we\nhave to live with that.\nI hope something will be done about it.\nElementy charakterystyczne dla formy\nNie są akceptowane jako tytuł typowe zwroty rozpoczynające listy, np. Dear Readers / Hello /\nHi.\nSpójność i logika wypowiedzi\n2 p.\nwypowiedź zawiera najwyżej 2 usterki w spójności ORAZ/LUB logice na poziomie\nzdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu\n1 p.\nwypowiedź zawiera od 3 do 5 usterek w spójności ORAZ/LUB logice na poziomie\nzdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu\n0 p.\nwypowiedź zawiera 6 lub więcej usterek w spójności ORAZ/LUB logice na poziomie\nzdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu\nJeśli w pracy występuje dłuższy niekomunikatywny fragment (np. dłuższe zdanie lub\n2-3 krótkie zdania), przyznaje się 1 punkt; jeśli takich fragmentów jest więcej, przyznaje się\n0 punktów.\nW ocenie spójności bierze się pod uwagę, czy i w jakim stopniu tekst funkcjonuje jako całość\ndzięki jasnym powiązaniom (np. leksykalnym, gramatycznym) wewnątrz zdań oraz między\nzdaniami/akapitami tekstu.\nW ocenie logiki wypowiedzi bierze się pod uwagę, czy i w jakim stopniu wypowiedź jest\nklarowna (np. czy nie jest jedynie zbiorem przypadkowo zebranych myśli, czy wnioski\nwynikają logicznie z przesłanek).\nDodatkowe uwagi dotyczące spójności\n1. Zaburzenie spójności i/lub logiki może wynikać na przykład z:\n• braku połączenia między częściami tekstu; odwoływanie się do czegoś, co nie jest\nwcześniej wspomniane\n• nieuzasadnionego\nużycia\nczasowników\nw\nróżnych\nczasach\ngramatycznych\n(„przeskakiwania” z jednego czasu gramatycznego na inny)\n• błędów językowych i/lub ortograficznych, które powodują, że odbiorca gubi się, czytając\ntekst\n• poważnych zakłóceń komunikacji w tekście w wyniku błędów językowych\n• braku logiki w tekście, np. przytoczenia argumentu, który jest sprzeczny z ogólnie\nprzyjętymi zasadami rozumowania. (jeśli nie ma w pracy żadnego uzasadnienia/\nkontekstu, który tłumaczyłby taką właśnie realizację polecenia).\n2. Brak podziału na akapity nie prowadzi automatycznie do obniżenia punktacji za spójność\ni logikę wypowiedzi.\n3. Jeżeli w pracy nie są zaznaczone żadne błędy w spójności/logice, należy przyznać\n2 punkty w tym kryterium.\n4. Jako usterki w spójności/logice egzaminator oznacza te fragmenty, w których gubi się,\nczytając tekst. Błędy językowe i ortograficzne mogą powodować zaburzenie spójności\ni logiki, ale wiele zależy od kontekstu wypowiedzi. Ten sam błąd może w mniejszym lub\nwiększym stopniu zaburzać zrozumienie tekstu.\n5. Błędy logiczne mogą często wynikać z niewystarczającego kontekstu w treści pracy, braku\nkluczowego elementu do uzasadnienia stwierdzenia, które samo w sobie jest sprzeczne\nz zasadami logiki.\n6. Słowa napisane po polsku lub w języku innym niż język egzaminu egzaminator zaznacza\njako błędy w spójności, jeśli w znacznym stopniu utrudniają zrozumienie komunikatu. Jeśli\nkomunikacja nie jest zaburzona, podkreśla je jedynie jako błędy językowe.\n7. Jeśli praca (lub jej obszerne fragmenty) jest w znacznej większości niespójna/\nniekomunikatywna/niezrozumiała dla odbiorcy, egzaminator może zaznaczyć całość pracy\n(lub dany fragment) „pionową falą” na marginesie i nie podkreślać poszczególnych\nzaburzeń. Jednocześnie w takiej pracy oznacza się błędy.\nZakres środków językowych\nW ocenie zakresu środków językowych bierze się pod uwagę zróżnicowanie i precyzję środków\nleksykalno-gramatycznych użytych w wypowiedzi.\n3 p.\n• szeroki zakres środków językowych\n• w pracy występują dość liczne fragmenty charakteryzujące się naturalnością\ni różnorodnością frazeologiczną oraz precyzją użytych środków językowych\n2 p.\n• zadowalający zakres środków językowych\n• w pracy występuje kilka fragmentów charakteryzujących się naturalnością\ni różnorodnością frazeologiczną oraz precyzją użytych środków językowych,\njednak w większości użyte są struktury o wysokim stopniu pospolitości\n1 p.\n• ograniczony zakres środków językowych\n• w pracy użyte są głównie struktury o wysokim stopniu pospolitości\n0 p.\n• bardzo ograniczony zakres środków językowych\n• w pracy użyte są wyłącznie struktury o wysokim stopniu pospolitości\nJeżeli w wypowiedzi występują rażące/liczne uchybienia w stosowności i/lub jednolitości\nstylu, wówczas liczbę punktów przyznanych za zakres środków językowych można obniżyć\no 1 punkt (maksymalnie do zera).\nPrzez „naturalność” rozumie się charakterystyczny dla danego języka sposób wyrażania\nznaczeń, natomiast przez „precyzyjne sformułowania” rozumie się wyrażanie myśli\nz wykorzystaniem słownictwa swoistego dla tematu i unikanie słów oraz struktur o wysokim\nstopniu pospolitości, takich jak miły, interesujący, fajny.\nPrzez „stosowność” stylu rozumie się dostosowanie przez zdającego środków językowych\ndo wybranej formy wypowiedzi, celowość zastosowanych konstrukcji składniowych\ni jednostek leksykalnych. Styl niestosowny to np. styl zbyt metaforyczny lub zbyt bliski stylowi\npotocznemu w odmianie mówionej. Przez „jednolitość” stylu rozumie się konsekwentne\nposługiwanie się jednym, wybranym stylem. Mieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się\nza uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne (tzn. czemuś służy). Styl uznaje się za niejednolity, jeżeli\nzdający miesza bez uzasadnienia różne style wypowiedzi, np. w tekście rozprawki występują\nfragmenty nazbyt potoczne, z wtrętami ze stylu urzędowego.\nZa zbyt nieformalny język i/lub personalne rozważanie problemu w rozprawce, zwłaszcza typu\n„za i przeciw”, egzaminator odejmuje punkty w zakresie środków językowych (uchybienia w\nstylu).\nPoprawność środków językowych\nW ocenie poprawności środków językowych bierze się pod uwagę błędy gramatyczne,\nleksykalne, ortograficzne i interpunkcyjne. Punkty przyznaje się zgodnie z poniższą tabelą.\nPoprawność językowa\n(leksykalno-gramatyczna)\nPoprawność zapisu (ortograficzna, interpunkcyjna)\nnieliczne błędy zapisu\nliczne LUB bardzo liczne\nbłędy zapisu\nnieliczne błędy językowe\n3 p.\n2 p.\nliczne błędy językowe\n2 p.\n1 p.\nbardzo liczne błędy językowe\n1 p.\n0 p.\n1. W przypadku wątpliwości w sytuacjach granicznych o zakwalifikowaniu pracy do niższej\nlub wyższej kategorii punktowej decyduje „waga” błędów oraz ich wpływ na komunikację.\n2. Błędy interpunkcyjne traktowane są jako mniej istotne niż błędy ortograficzne.\n3. W wypowiedziach zdających ze stwierdzoną dysleksją w przypadku bardzo licznych\nbłędów językowych, które nie zakłócają komunikacji lub sporadycznie zakłócają\nkomunikację, przyznaje się 1 punkt. Jeżeli błędy językowe są bardzo liczne i często\nzakłócają komunikację, przyznaje się 0 punktów.\nKwalifikowanie i oznaczanie błędów\nrodzaj błędu\nsposób oznaczenia\nprzykład\nbłąd językowy (leksykalny,\ngramatyczny)\npodkreślenie linią prostą\nMarek lubić czekoladę.\nbłąd językowy spowodowany\nbrakiem wyrazu\nznak √ w miejscu brakującego\nwyrazu\nMarek √ czekoladę.\nbłąd ortograficzny\notoczenie słowa kołem\nSłońce gżeje.\nbłąd językowy i ortograficzny\nw jednym słowie\npodkreślenie linią prostą\ni otoczenie kołem\nSłońce gżać w lecie.\nbłędy w spójności / logice\npodkreślenie linią falistą\nZałożyłem kurtkę bo było\ngorąco.\nfragment odbiegający od tematu otaczamy nawiasami\nkwadratowymi\nFragment odbiegający od\ntematu\nfragment niezgodny z tematem\notaczamy chmurką\nFragment niezgodny\nz tematem\nbłędy interpunkcyjne\notoczenie zbędnego znaku\nkółkiem\nznak √ w kółku w miejscu\nbrakującego znaku\nByło ciepło , i deszczowo.\nZrobiłem to √ ponieważ…\nBłędy ortograficzne zmieniające znaczenie wyrazu są traktowane jako błędy językowe\ni oznaczane poprzez podkreślenie wyrazu linią prostą.\nUsterki w spójności i logice występujące pomiędzy akapitami mogą być zaznaczane „pionową\nfalą” na marginesie.\nUwagi dodatkowe\n1. Wypowiedź jest oceniana na 0 punktów we wszystkich kryteriach, jeżeli jest\n• w całości nieczytelna (pod pracą zapisuje się „praca w całości nieczytelna”, a na karcie\nodpowiedzi zaznacza się 0 punktów w każdym kryterium) LUB\n• całkowicie niezgodna z poleceniem (pod pracą zapisuje się „praca całkowicie niezgodna\nz poleceniem”, a na karcie odpowiedzi zaznacza się 0 punktów w każdym kryterium)\nLUB\n• niekomunikatywna dla odbiorcy, np. w całości napisana fonetycznie (pod pracą zapisuje\nsię „praca całkowicie niekomunikatywna”, a na karcie odpowiedzi zaznacza się\n0 punktów w każdym kryterium).\n2. Praca, która zawiera fragmenty odtworzone z podręcznika, zadania zawartego w arkuszu\negzaminacyjnym lub innego źródła, w tym internetowego, lub przepisane od innego\nzdającego, jest uznawana za niesamodzielną.\n3. Jeżeli praca zawiera fragmenty na zupełnie inny temat, wyuczone na pamięć lub całkowicie\nnienawiązujące do polecenia, a jednocześnie zaburzające spójność i logikę tekstu, są one\notaczane kołem i nie są brane pod uwagę przy liczeniu wyrazów i ocenie zakresu środków\njęzykowych i poprawności środków językowych.\n4. Jeżeli wypowiedź zawiera mniej niż 160 słów, przyznaje się 0 punktów za zakres\ni poprawność środków językowych. W takich pracach nie oznacza się błędów.\n5. Jeżeli za wypowiedź przyznano 0 punktów w kryterium zgodności z poleceniem,\nwe wszystkich pozostałych kryteriach przyznaje się 0 punktów.\n6. Jeżeli wypowiedź nie zawiera w ogóle rozwinięcia (np. zdający napisał tylko wstęp),\nprzyznaje się 0 punktów w każdym kryterium.\n7. Jeżeli za wypowiedź przyznano 1 punkt w kryterium zgodności z poleceniem,\nwe wszystkich pozostałych kryteriach można również przyznać maksymalnie po\n1 punkcie.\n8. Słowa zapisane przy użyciu skrótów, np. 4U, bfr sql, należy oznaczyć jako błędy\nortograficzne.","solution":"**8.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**Since** (główna odpowiedź).\n\nAkceptowane warianty: **After / Although / Though / As**.\n\nKomplet zdania: *\"**Since** it began in 1980, it has granted 250,000 wishes in the US.\"*\n\n## Sposób 1 - analiza konstrukcji Present Perfect + \"since\"\n\nFragment tekstu:\n> \"The *Make-A-Wish* charity is celebrating another anniversary this month. 8.1. it began in 1980, **it has granted 250,000 wishes** in the US.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"it began in 1980\"** → punkt początkowy\n2. **\"has granted\"** → Present Perfect = czynność trwająca od przeszłości do teraz\n3. Sygnał: Present Perfect + punkt początkowy = **\"since\"**\n\n**\"Since + clause\"** = od kiedy (temporal connector).\n\n**Wniosek:** Naturalna konstrukcja → **Since**.\n\n## Sposób 2 - analiza akceptowanych wariantów\n\n**Since** (najlepszy):\n- Temporal: od kiedy zaczęła (1980) do teraz\n- Pasuje do Present Perfect (`has granted`)\n- Form: `Since + clause + Present Perfect`\n\n**After** (akceptowane):\n- Temporal: po tym jak zaczęła\n- Niekoniecznie wymaga Present Perfect, ale działa logicznie\n- Form: `After + clause + main`\n\n**Although / Though** (akceptowane):\n- Concessive: chociaż zaczęła w 1980 (mało lat), zdziałała 250K życzeń\n- Kontrast: stara fundacja vs imponująca liczba\n- Form: `Although + clause + main`\n\n**As** (akceptowane):\n- Temporal/causal: od kiedy / ponieważ\n- Pasuje do Present Perfect (temporal)\n- Form: `As + clause + main`\n\n## Sposób 3 - wyjaśnienie konstrukcji\n\nW języku angielskim Present Perfect (`has granted`) wskazuje na:\n- Czynność rozpoczętą W PRZESZŁOŚCI i TRWAJĄCĄ do teraz\n- Sygnały: `since` (od kiedy), `for` (od jak długo), `recently`, `already`, `just`\n\n**Since + punkt początkowy:**\n- `since 1980` (since + date)\n- `since it began` (since + clause z czasownikiem)\n\n## Reference gramatyczny - Present Perfect + temporal connectors\n\n> 📖 **Present Perfect (has + V3):**\n> `it has granted 250,000 wishes` = zrealizowała 250 tys. życzeń (z efektem do teraz)\n> Sygnały: since, for, recently, just, already, yet, ever, never\n\n> 📖 **\"Since\" jako temporal connector:**\n> `Since it began in 1980, it has granted ` = od kiedy zaczęła w 1980, zrealizowała\n> Form: `Since + clause + Present Perfect`\n\n> 📖 **\"Since\" + N (point in time):**\n> `Since 1980` = od 1980\n> Form: `Since + date/event`\n\n> 📖 **\"For\" + duration:**\n> `For 40 years` = przez 40 lat\n> Form: `For + duration`\n> UWAGA: `since` vs `for` - since = punkt początkowy, for = długość\n\n> 📖 **Concessive connectors:**\n> - `Although + clause` = chociaż\n> - `Though + clause` = chociaż (informal)\n> - `Despite + N/V-ing` = pomimo (forma)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **Since** (główna)\n> - **Akceptowane warianty:** After, Although, Though, As\n> - **0 pkt** - inna odpowiedź lub literówka\n> - **Wymaganie szczegółowe:** I. Konstrukcja Present Perfect + temporal/concessive connector.\n> - **Uzasadnienie:** \"Since 1980 → has granted\" = naturalna konstrukcja Present Perfect z punktem początkowym.\n\n## Pułapki - co NIE jest akceptowane\n\n| Słowo | Dlaczego błędne |\n| **Because** | Wymagałby Present Perfect i innej logiki (przyczyna, nie czas) |\n| **When** | Wymagałby Past Simple (\"When it began, it granted\") |\n| **Until** | \"Until it began\" = niesens (do momentu początku?) |\n| **Before** | \"Before it began\" = przed założeniem - niesens |\n| **For** | \"For it began\" = niegramatyczne (for + clause = niewłaściwe) |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Wymóg ortografii: **Since** (z wielkiej, bo początek zdania). Każdy wariant musi być POPRAWNIE napisany.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **Present Perfect + Since** to klasyczny tandem. Sygnał \"has granted\" + punkt początkowy = since.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach 8.x klucz CKE wymaga PEŁNEJ POPRAWNOŚCI ortograficznej i gramatycznej. Drobny błąd = 0 pkt.\n\n**8.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**to**\n\nKomplet zdania: *\"They took the boy to their headquarters, where he was given a badge, a uniform specially made **to** fit his size, and was solemnly sworn in as the department's honorary officer.\"*\n\n## Sposób 1 - analiza konstrukcji \"infinitive of purpose\"\n\nFragment tekstu:\n> \" a uniform specially made 8.2. fit his size \"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"specially made\"** → specjalnie wykonany\n2. **CEL produkcji:** aby PASOWAŁ na jego rozmiar\n3. **\"fit\"** to czasownik (V) → wymaga przed nim **\"to\"**\n\n**\"To + V\"** = aby + V (infinitive of purpose).\n\n**Wniosek:** Konstrukcja celu → **to**.\n\n## Sposób 2 - analiza alternatyw (i dlaczego nie pasują)\n\n**Możliwe próby uczniów:**\n\n**\"for fitting\":**\n- \"For + V-ing\" możliwe w niektórych konstrukcjach, ALE:\n- \"made for fitting\" = nieidiomatyczne w tym kontekście\n- Preferowane: \"made to fit\" (cel) lub \"used for fitting\" (cel ogólny)\n\n**\"so that\":**\n- \"So that + clause\" wymagałby PEŁNEGO zdania: \"made so that IT WOULD fit\"\n- Pojedyncze słowo \"so\" niewystarczające\n\n**\"and\":**\n- \"made and fit\" = niezgodne z logiką (nie 2 niezależne akcje)\n\n**Klucz CKE jest BARDZO ŚCISŁY:** akceptowane TYLKO \"to\" (1 słowo).\n\n## Sposób 3 - porównanie konstrukcji celu\n\n**Infinitive of purpose:**\n- `to + V` (najczęściej): \"made TO fit\"\n- `in order to + V` (formalniej): \"made IN ORDER TO fit\"\n- `so as to + V` (formalniej): \"made SO AS TO fit\"\n\n**W luce 8.2 - JEDNO słowo:**\n- `to` = naturalna, najprostsza opcja\n- Alternatywy (in order to, so as to) wymagają >1 słowa - nie pasują do luki na 1 wyraz\n\n## Reference gramatyczny - infinitive of purpose\n\n> 📖 **\"To V\" (infinitive of purpose):**\n> `made to fit` = wykonany, aby pasował\n> Form: `V + to + bare V`\n> Sens: cel czynności\n\n> 📖 **Past participle as Adj + infinitive of purpose:**\n> `uniform (which was) specially made to fit his size` = mundur (który był) specjalnie wykonany aby pasować na jego rozmiar\n> Reduced relative clause: `N + V3 + to + V`\n\n> 📖 **\"Fit\":**\n> - `to fit` = pasować (dopasowywać się rozmiarem)\n> - Past Simple: fit / fitted (czasem oba akceptowane)\n> - Compare: `to fit the size` (dopasować się do rozmiaru)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **to** (TYLKO!)\n> - **0 pkt** - inna odpowiedź lub literówka\n> - **Wymaganie szczegółowe:** I. Konstrukcja infinitive of purpose.\n> - **Uzasadnienie:** \"made TO fit\" = wykonany, aby pasował (cel).\n\n## Dlaczego inne słowa są błędne\n\n| Słowo | Dlaczego błędne |\n| **to** | **POPRAWNA - infinitive of purpose** |\n| for | \"For + V-ing\" niegramatyczne tu |\n| and | Nie cel, lecz koordynacja |\n| in | \"In fit\" - niegramatyczne |\n| so | Wymagałoby \"so that\" + clause (≥2 słów) |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz CKE w zadaniach 8.x AKCEPTUJE TYLKO PODANE SŁOWA - bez wariantów. **Tylko \"to\"** = 1 pkt.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Infinitive of purpose\" to klasyczna konstrukcja PR: `V + to + V` = cel działania.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Made to fit\" = idiom: zrobione na miarę / wykonane aby pasowało. Bezpośrednio = wzorzec po-V3 + to + V.\n\n**8.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**been** (główna odpowiedź).\n\nAkceptowane warianty: **got / gotten** (AmE).\n\nKomplet zdania: *\"More than 334,000 wishes have **been** granted worldwide so far \"*\n\n## Sposób 1 - analiza konstrukcji Present Perfect Passive\n\nFragment tekstu:\n> \"More than 334,000 wishes have 8.3. granted worldwide so far, funded entirely through private donations and corporate sponsors.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"have\"** → auxiliary Present Perfect\n2. **\"granted\"** → V3 (past participle)\n3. **\"wishes\"** → podmiot bierny (życzenia ZOSTAŁY spełnione)\n4. Konstrukcja: `S + have + ??? + V3` = Present Perfect Passive\n\n**Present Perfect Passive:** `have + been + V3`\n\n**Wniosek:** Konstrukcja PP Passive → **been**.\n\n## Sposób 2 - analiza Passive Voice\n\nPrzekształcenie active → passive:\n\n**Active:** \"They have granted 334,000 wishes.\"\n- They (S) + have granted (V) + wishes (O)\n\n**Passive:** \"334,000 wishes have BEEN GRANTED.\"\n- Wishes (was O, now S) + have been granted (passive V) + (no agent or by-phrase)\n\nKonstrukcja: `S + have/has + BEEN + V3`\n\nW luce: `have + ??? + granted` → **been** (between have and V3).\n\n## Sposób 3 - analiza wariantów (got / gotten)\n\n**Standard British English:**\n- `have been granted` (passive) ✓\n\n**American English (alternatywy):**\n- `have got granted` (get-passive, AmE) - akceptowane jako wariant\n- `have gotten granted` (AmE past participle) - akceptowane jako wariant\n\nGet-passive jest informalniejszą formą passive, akceptowaną w niektórych dialektach.\n\n**Klucz CKE akceptuje:** **been** (główna) + **got / gotten** (warianty).\n\n## Reference gramatyczny - Present Perfect Passive\n\n> 📖 **Present Perfect Passive:**\n> Form: `have/has + been + V3`\n> Active: `has granted wishes`\n> Passive: `wishes have been granted`\n> Sens: czynność zakończona w przeszłości z efektem do teraz, strona bierna\n\n> 📖 **Get-passive (informal):**\n> Form: `have got + V3` (BrE) / `have gotten + V3` (AmE)\n> Sens: stać się objektem czynności\n> Compare: `He got hired.` (informal) = `He was hired.` (standard)\n\n> 📖 **Tense table for Passive:**\n> - Present Simple Passive: `is/are + V3`\n> - Past Simple Passive: `was/were + V3`\n> - **Present Perfect Passive: `have/has + been + V3`**\n> - Past Perfect Passive: `had + been + V3`\n> - Future Simple Passive: `will + be + V3`\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **been** (główna)\n> - **Akceptowane warianty:** got, gotten\n> - **0 pkt** - inna odpowiedź lub literówka\n> - **Wymaganie szczegółowe:** I. Konstrukcja Present Perfect Passive.\n> - **Uzasadnienie:** `have + been + granted` = standardowa Present Perfect Passive.\n\n## Dlaczego inne słowa są błędne\n\n| Słowo | Dlaczego błędne |\n| **been** | **POPRAWNA - Present Perfect Passive** |\n| got | Akceptowane (get-passive) |\n| gotten | Akceptowane (AmE) |\n| being | `have being granted` = niegramatyczne |\n| be | `have be granted` = niegramatyczne (musi być V3) |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka: \"being\" wydaje się logiczne (Present Continuous?), ALE Present Perfect Passive wymaga **\"been\"** (V3 od \"be\"), nie gerund.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz CKE akceptuje 3 warianty: **been** (standard), **got** / **gotten** (informal/AmE). Wszystkie 3 = 1 pkt.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Spelling: **been** (2 \"e\") - częsta literówka \"ben\" lub \"bein\".\n\n**8.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**whose**\n\nKomplet zdania: *\"The charity also boasts the support of many celebrities, including Beyoncé, Meryl Streep and John Grisham, **whose** help has been invaluable for making children's dreams come true.\"*\n\n## Sposób 1 - analiza zaimka względnego dzierżawczego\n\nFragment tekstu:\n> \" the support of many celebrities, including Beyoncé, Meryl Streep and John Grisham, 8.4. help has been invaluable for making children's dreams come true.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **Przed luką:** nazwiska celebrytów (Beyoncé, Meryl Streep, John Grisham)\n2. **Po luce:** \"help has been invaluable\" → \"help\" należy DO celebrytów\n3. Relacja: ICH pomoc (POSIADANIE)\n\n**\"Whose\"** = którego/której/których (zaimek względny dzierżawczy).\n\n**Wniosek:** Posiadanie + relative clause → **whose**.\n\n## Sposób 2 - analiza zaimków względnych\n\n| Zaimek | Użycie | Przykład |\n| **who** | osoby (jako podmiot) | The man WHO came is my uncle. |\n| **whom** | osoby (jako dopełnienie, formalne) | The man WHOM I saw is my uncle. |\n| **whose** | POSIADANIE (osoby i rzeczy) | The man WHOSE car is red. |\n| **which** | rzeczy / zwierzęta | The book WHICH I read is good. |\n| **that** | osoby i rzeczy | The man THAT came is my uncle. |\n| **where** | miejsca | The city WHERE I live is small. |\n| **when** | czas | The day WHEN I was born. |\n\nW luce: **whose** = której/których pomoc (posiadanie).\n\n## Sposób 3 - porównanie konstrukcji\n\n**Zdanie z luką:**\n> \"celebrities, , **whose** help has been invaluable\"\n\n**Alternatywa (bez relative):**\n> \"celebrities; **their** help has been invaluable\"\n\nObie konstrukcje wyrażają to samo: pomoc CELEBRYTÓW (ich pomoc).\n\nW relative clause: **whose** = `their` jako zaimek względny.\n\n## Reference gramatyczny - relative pronouns\n\n> 📖 **\"Whose\" (relative possessive pronoun):**\n> `celebrities WHOSE help has been invaluable` = celebryci, których pomoc była bezcenna\n> Form: `N + whose + N + V`\n> Sens: posiadanie (= their + N)\n\n> 📖 **Defining vs Non-defining relative clauses:**\n> - **Defining** (bez przecinków): identyfikuje N\n> `The celebrity whose help is invaluable ` (który konkretnie?)\n> - **Non-defining** (z przecinkami): dodaje info o znanym N\n> `Beyoncé, whose help is invaluable ` (już wiemy, kim jest)\n> Tu: non-defining (z przecinkami)\n\n> 📖 **\"Whose\" z rzeczami (nie tylko osobami):**\n> `the building whose roof is leaking` = budynek, którego dach przecieka\n> Whose działa dla osób I rzeczy (UWAGA: \"of which\" formalniej, ale rzadziej)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **whose** (TYLKO!)\n> - **0 pkt** - inna odpowiedź lub literówka\n> - **Wymaganie szczegółowe:** I. Relative possessive pronoun.\n> - **Uzasadnienie:** \"celebrities WHOSE help\" = relative possessive (ich pomoc).\n\n## Dlaczego inne słowa są błędne\n\n| Słowo | Dlaczego błędne |\n| **whose** | **POPRAWNA - relative possessive** |\n| who | \"who help\" = niegramatyczne (potrzebny rzeczownik) |\n| which | Dotyczy rzeczy, nie osób; też nie wyraża posiadania |\n| their | Wymaga osobnego zdania, nie relative clause |\n| that | Defining clause, ale brak posiadania w samym \"that\" |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Whose\"** to JEDYNY zaimek względny dzierżawczy w angielskim. Wyraża POSIADANIE w relative clause.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Spelling: **whose** (NIE \"who's\" - to skrót od \"who is/has\"). Częsty błąd ortograficzny.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Whose\" działa dla OSÓB i RZECZY. Dla rzeczy formalniej \"of which\", ale \"whose\" akceptowane.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz CKE w 8.x akceptuje TYLKO jedno słowo: **whose**. Brak akceptowanych wariantów.","image":"img/jezyk-angielski-2017-maj-matura-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/9","paper_id":"jezyk-angielski-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"9","points":4,"ptype":"open","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9. (0-4)\nWykorzystując wyrazy podane drukowanymi literami, uzupełnij każde zdanie z luką, tak\naby zachować sens zdania wyjściowego (9.1.-9.4.). W każdą lukę można wpisać\nmaksymalnie pięć wyrazów, wliczając wyraz już podany. Wymagana jest pełna\npoprawność ortograficzna i gramatyczna wpisywanych fragmentów zdań.\nUwaga: nie zmieniaj formy podanych wyrazów.\n9.1. I can’t wait to see my boyfriend again.\nLOOKING\nI my boyfriend again.\n9.2. Could you watch over my backpack while I’m swimming in the lake?\nEYE\nCould you my backpack while\nI’m swimming in the lake?\n9.3. I regret not seeing the Great Wall of China on my last business trip.\nWISH\nI the Great Wall of China on my last business trip.\n9.4. The actress didn’t want anybody to recognize her, so she decided to wear a wig.\nAVOID\nThe actress decided to wear a wig to\nMJA-1R","answer":null,"answer_text":"9. W ocenie poprawności środków językowych w wypowiedziach zdających ze stwierdzoną\ndysleksją nie bierze się pod uwagę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych. Błąd\nortograficzny zmieniający znaczenie wyrazu w pracy zdającego z opinią o dysleksji to błąd\njęzykowy. Jest on brany pod uwagę w ocenie poprawności językowej.\nZasady te obowiązują również w ocenie prac zdających z dysgrafią, dysortografią, afazją,\nz zaburzeniami komunikacji językowej, mózgowym porażeniem dziecięcym, a także prac\nzdających, którzy korzystali z pomocy nauczyciela wspomagającego oraz prac pisanych na\nkomputerze.","solution":"**9.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**am looking forward to seeing**\n\nWynikowe zdanie: *\"I **am looking forward to seeing** my boyfriend again.\"*\n\nAkceptowane warianty: **'m looking forward to seeing / am looking forward to meeting**\n\nKlucz słówkowy: **LOOKING**\n\n## Sposób 1 - analiza transformacji\n\nZdanie wyjściowe: *\"I can't wait to see my boyfriend again.\"*\n\nKluczowe pojęcia:\n1. **\"can't wait to V\"** = nie mogę się doczekać\n2. **\"LOOKING\"** w kluczu → wskazuje na **\"looking forward to\"**\n3. Synonim: **\"look forward to + V-ing\"** = oczekiwać z niecierpliwością\n\nTransformacja: `can't wait to see` → `am looking forward to seeing`\n\n## Sposób 2 - analiza konstrukcji \"look forward to + V-ing\"\n\n**Konstrukcja:** `S + look forward to + V-ing`\n\n**Klucz LOOKING** wymusza formę Present Continuous: `am looking`\n\nKolejne elementy:\n- **am** (be auxiliary, 1st person)\n- **looking** (klucz V-ing)\n- **forward** (preposition)\n- **to** (preposition - NIE bare infinitive!)\n- **seeing** (gerund - bo po \"to\" jako przyimek)\n\n**Łącznie:** 5 słów (am + looking + forward + to + seeing) = w limicie.\n\n## Sposób 3 - KRYTYCZNA pułapka: \"to\" jako przyimek, nie infinitive\n\nWAŻNE: w konstrukcji **\"look forward to\"** słówko **\"to\"** to PRZYIMEK, nie część infinitive.\n\nDlatego po \"to\" idzie **GERUND (V-ing)**, NIE bare infinitive:\n- ✓ `looking forward TO SEEING` (gerund)\n- ✗ `looking forward TO SEE` (infinitive - BŁĄD!)\n\nTo bardzo częsty błąd uczniów!\n\n## Reference gramatyczny - \"look forward to\" + Present Continuous\n\n> 📖 **\"Look forward to + V-ing\":**\n> Form: `S + look forward to + V-ing`\n> Sens: oczekiwać czegoś z niecierpliwością\n> Synonimy: can't wait to V, am excited about, am eagerly anticipating\n\n> 📖 **Present Continuous \"am looking\":**\n> Form: `S + am/is/are + V-ing`\n> Użycie tu: aktualne, trwające uczucie oczekiwania\n> Synonim: `look forward to` (formalniej) = `am looking forward to` (osobiste)\n\n> 📖 **Gerund po przyimku \"to\":**\n> W idiomie \"look forward TO\" - \"to\" to przyimek (NIE infinitive marker)\n> Dlatego po nim GERUND (V-ing), nie bare V\n> Inne podobne: `be used to V-ing`, `get used to V-ing`, `object to V-ing`\n\n> 📖 **Warianty akceptowane:**\n> - `am looking forward to seeing` (full form)\n> - `'m looking forward to seeing` (contracted form)\n> - `am looking forward to meeting` (meeting jako synonim seeing)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **am looking forward to seeing** (lub warianty)\n> - **Akceptowane:** `am/'m looking forward to seeing/meeting`\n> - **0 pkt** - `am looking forward to SEE` (błąd: infinitive zamiast gerund)\n> - **Max 5 wyrazów** (limit z arkusza)\n> - **Wymaganie szczegółowe:** I. Idiom \"look forward to + V-ing\".\n\n## Częste BŁĘDY uczniów\n\n| Błędna odpowiedź | Dlaczego błędna |\n| am looking forward to SEE | Po \"to\" GERUND, nie infinitive |\n| was looking forward to seeing | Past Continuous - zmienione znaczenie czasowe |\n| have looked forward to seeing | Present Perfect - niezgodne z \"can't wait\" |\n| looking forward to seeing | Brak \"am\" - niepełna struktura |\n| am looking forward seeing | Brak \"to\" - niegramatyczne |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **KRYTYCZNA pułapka:** po \"look forward TO\" idzie **GERUND (V-ing)**, NIE bare infinitive. To najczęstszy błąd maturalny.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Limit 5 słów: `am + looking + forward + to + seeing` = dokładnie 5. Nie można dodać nic.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz **LOOKING** wymusza V-ing form (Present Continuous), nie Present Simple. \"I look forward to seeing\" byłoby też poprawne semantycznie, ale klucz wymaga \"looking\".\n\n**9.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**keep an eye on**\n\nWynikowe zdanie: *\"Could you **keep an eye on** my backpack while I'm swimming in the lake?\"*\n\nAkceptowane warianty: **keep your eye on**\n\nKlucz słówkowy: **EYE**\n\n## Sposób 1 - analiza transformacji\n\nZdanie wyjściowe: *\"Could you **watch over** my backpack while I'm swimming in the lake?\"*\n\nKluczowe pojęcia:\n1. **\"watch over\"** = pilnować, opiekować się\n2. **\"EYE\"** w kluczu → wskazuje idiom z \"eye\"\n3. Synonim: **\"keep an eye on\"** = mieć na oku, pilnować\n\nTransformacja: `watch over` → `keep an eye on`\n\n## Sposób 2 - analiza idiomu \"keep an eye on\"\n\n**Idiom:** `keep an eye on + N` = pilnować, mieć na oku\n\nElementy:\n- **keep** (verb)\n- **an** (article)\n- **eye** (noun - klucz!)\n- **on** (preposition)\n\n**Łącznie:** 4 słowa (keep + an + eye + on) = w limicie ≤5.\n\nKolejne pojęcia w zdaniu wynikowym:\n- `Could you` (zachowane z wyjściowego)\n- `keep an eye on` (transformacja)\n- `my backpack` (zachowane)\n- `while I'm swimming ` (zachowane)\n\n## Sposób 3 - analiza idiomów z \"eye\"\n\n**Najczęstsze idiomy z \"eye\":**\n\n| Idiom | Znaczenie |\n| **keep an eye on** | mieć na oku, pilnować ✓ |\n| catch sb's eye | przyciągnąć uwagę |\n| in the public eye | w centrum uwagi |\n| see eye to eye | zgadzać się |\n| an eye for an eye | oko za oko |\n| have an eye for | mieć dobre oko do |\n| out of the corner of one's eye | kątem oka |\n\nW kontekście **pilnowania** idiom \"keep an eye on\" jest standardowy.\n\n## Reference gramatyczny - idioms + modal questions\n\n> 📖 **\"Keep an eye on + N\":**\n> Idiom: `keep an eye on + sb/sth`\n> Sens: pilnować, mieć na oku\n> Synonim: watch over, look after, supervise\n> Compare: `keep an eye out FOR + N` = wypatrywać\n\n> 📖 **\"Could you\" (polite request):**\n> Form: `Could + you + V?`\n> Sens: czy mógłbyś ?\n> Compare: `Can you V?` (mniej grzeczne)\n\n> 📖 **Indefinite article \"an\":**\n> `keep AN eye on` (NIE \"the eye\" lub bez article)\n> \"An\" przed samogłoską (E w eye)\n> Wariant: `keep YOUR eye on` (zastępując \"an\" przez \"your\")\n\n> 📖 **Akceptowane formy:**\n> - `keep an eye on` (najczęściej)\n> - `keep your eye on` (mniej idiomatyczne, ale akceptowane)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **keep an eye on**\n> - **Akceptowane:** `keep your eye on`\n> - **0 pkt** - `keep eye on` (brak article), `watch on` (zła konstrukcja)\n> - **Max 5 wyrazów**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** I. Idiom \"keep an eye on\".\n\n## Częste BŁĘDY uczniów\n\n| Błędna odpowiedź | Dlaczego błędna |\n| keep eye on | Brak article (must be \"an\") |\n| watch with eye | Nieidiomatyczne |\n| have eye on | \"Have an eye for\" = mieć oko do (czego), nie pilnować |\n| eye | Pojedyncze słowo bez konstrukcji |\n| keep an eye | Brak \"on\" - niegramatyczne |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **Idiomy MUSZĄ być zapisane DOKŁADNIE** - \"keep AN eye on\" (z \"an\"), nie \"keep eye on\" (bez article).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz **EYE** wskazuje, że TO słowo musi być w odpowiedzi. Inne idiomy z \"watch\" (np. \"watch out\") nie pasują.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Idiomatyczne \"keep an eye on\" = pilnować = synonim \"watch over\". Bezpośrednia transformacja.\n\n**9.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**wish I had seen**\n\nWynikowe zdanie: *\"I **wish I had seen** the Great Wall of China on my last business trip.\"*\n\nAkceptowane warianty: **wish that I had seen / wish I could have seen / wish I had been to**\n\nKlucz słówkowy: **WISH**\n\n## Sposób 1 - analiza transformacji\n\nZdanie wyjściowe: *\"I regret not seeing the Great Wall of China on my last business trip.\"*\n\nKluczowe pojęcia:\n1. **\"regret not V-ing\"** = żałować, że się nie\n2. **\"WISH\"** w kluczu → wskazuje konstrukcję \"I wish\"\n3. Synonim: **\"I wish I had + V3\"** = chciałbym żebym był (żal o przeszłość)\n\nTransformacja: `regret not seeing` → `wish I had seen`\n\n## Sposób 2 - analiza konstrukcji \"I wish + Past Perfect\"\n\n**Konstrukcja \"I wish\" - 3 typy:**\n\n| Typ | Forma | Sens |\n| 1. Wish + Past Simple | I wish I had a car | życzenie teraz nierealne |\n| 2. **Wish + Past Perfect** | **I wish I had gone** | **żal o przeszłość** ✓ |\n| 3. Wish + would | I wish you would stop | życzenie zmiany zachowania |\n\nTu: **regret o PRZESZŁOŚCI** → **Wish + Past Perfect** (`had + V3`).\n\n**Konstrukcja:** `wish + S + had + V3`\n\n## Sposób 3 - analiza składowych\n\n**Pełna struktura:**\n- I (already given in stem: \"I \")\n- **wish** (klucz WISH)\n- **I** (subject of subordinate)\n- **had** (auxiliary of Past Perfect)\n- **seen** (V3 of \"see\")\n\n**Łącznie:** 4 słowa (wish + I + had + seen) = w limicie ≤5.\n\n## Reference gramatyczny - wish + Past Perfect\n\n> 📖 **\"I wish + Past Perfect\" (regret about past):**\n> `I wish I had seen` = chciałbym, żebym widział = żałuję, że nie widziałem\n> Form: `wish + S + had + V3`\n> Sens: żal o przeszłość (czego się nie zrobiło / co się zrobiło)\n\n> 📖 **Compare wish patterns:**\n> - `I wish I had a car.` (Past Simple) = teraz nie mam (chciałbym mieć)\n> - `I wish I had had a car.` (Past Perfect) = wtedy nie miałem (chciałbym, żebym miał)\n> - `I wish you would stop.` (would) = chciałbym, żebyś przestał (zmiana zachowania)\n\n> 📖 **\"Regret + V-ing\":**\n> `regret + V-ing` = żałować zrobienia czegoś\n> `regret NOT + V-ing` = żałować NIErobienia czegoś\n> Transformation: `regret not V-ing` → `wish + Past Perfect`\n\n> 📖 **Akceptowane warianty:**\n> - `wish I had seen` (najczęstsze)\n> - `wish that I had seen` (z \"that\" jako relative)\n> - `wish I could have seen` (z modal could have)\n> - `wish I had been to` (z \"been to\" = byłem tam)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **wish I had seen** (główna)\n> - **Akceptowane:** `wish that I had seen`, `wish I could have seen`, `wish I had been to`\n> - **0 pkt** - `wish I see/saw` (zły czas), `wish to have seen` (zła struktura)\n> - **Max 5 wyrazów**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** I. Konstrukcja \"wish + Past Perfect\" (regret o przeszłości).\n\n## Częste BŁĘDY uczniów\n\n| Błędna odpowiedź | Dlaczego błędna |\n| wish I saw | Past Simple - teraźniejszość, nie przeszłość |\n| wish I have seen | Present Perfect po wish niegramatyczne |\n| wish to see | Infinitive po wish - inna konstrukcja |\n| wish I see | Bare V po wish - niegramatyczne |\n| wish I would see | \"Would\" dla zmiany zachowania, nie regret |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Po **\"wish\"** dla regret o przeszłości MUSI być **Past Perfect** (`had + V3`). To często popełniany błąd.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz **WISH** wskazuje, że to ma być pierwsze słowo (po \"I\" w stem). \"I wish\" + subordinate clause.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Regret not seeing\" → \"wish I had seen\" - transformacja regret na wish wymaga ZAMIANY negacji. \"Not seeing\" = nie widziałem → \"had seen\" = widziałem (wish = chciałbym mieć).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Past participle of \"see\" = **seen** (NIE \"saw\" - to Past Simple). Czasowniki: see-saw-seen.\n\n**9.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**avoid being recognized** (główna)\n\nWynikowe zdanie: *\"The actress decided to wear a wig to **avoid being recognized**.\"*\n\nAkceptowane warianty: **avoid being recognized by anyone/anybody/others/someone/people / avoid getting recognized / avoid recognition / avoid anyone recognizing her / avoid being recognizable / avoid revealing her identity** (i inne - patrz klucz CKE)\n\nKlucz słówkowy: **AVOID**\n\n## Sposób 1 - analiza transformacji\n\nZdanie wyjściowe: *\"The actress didn't want anybody to recognize her, so she decided to wear a wig.\"*\n\nKluczowe pojęcia:\n1. **\"didn't want anybody to recognize her\"** = nie chciała, żeby ktokolwiek ją rozpoznał\n2. **\"AVOID\"** w kluczu → wskazuje czasownik \"avoid\"\n3. **\"to V\"** w stem (\"to \") → infinitive of purpose\n4. Transformacja: cel założenia peruki = uniknąć rozpoznania\n\nTransformacja: `didn't want to be recognized` → `avoid being recognized`\n\n## Sposób 2 - analiza konstrukcji \"avoid + gerund + passive\"\n\n**Konstrukcja:** `avoid + V-ing` (avoid ZAWSZE z gerund!)\n\n**Passive gerund:** `being + V3` = bycie + V3\n\n**Łącznie:** `avoid + being + recognized`\n- **avoid** (V - klucz AVOID)\n- **being** (passive gerund auxiliary)\n- **recognized** (V3)\n\n**Łącznie:** 3 słowa (avoid + being + recognized) = w limicie ≤5.\n\nMożna dodać agent (\"by anyone\"): `avoid being recognized by anyone` = 5 słów.\n\n## Sposób 3 - czemu PASSIVE\n\nW zdaniu wyjściowym aktorka NIE CHCE, żeby ktoś ją rozpoznał. Z perspektywy aktorki:\n\n**Active:** \"avoid that anyone recognizes her\" (niegramatyczne - \"avoid that\" nie działa)\n\n**Passive:** \"avoid being recognized\" = unikać bycia rozpoznawaną (aktorka jest OBJEKTEM rozpoznania)\n\n**Alternative active form (gerund):** \"avoid anyone recognizing her\" = unikać tego, żeby ktokolwiek ją rozpoznał - TEŻ AKCEPTOWANE.\n\n## Reference gramatyczny - verb + gerund (avoid)\n\n> 📖 **\"Avoid + V-ing\":**\n> `avoid + V-ing` = unikać + V (zawsze gerund po avoid!)\n> Form: `avoid + V-ing`\n> Przeciwieństwo: `to V` (NIE pasuje po avoid)\n\n> 📖 **Passive gerund:**\n> Form: `being + V3`\n> Sens: bycie + V3 (strona bierna gerund)\n> Compare:\n> - Active gerund: `recognizing` (rozpoznawanie)\n> - Passive gerund: `being recognized` (bycie rozpoznanym)\n\n> 📖 **Akceptowane warianty:**\n> - Passive: `avoid being recognized` (najczęstsze)\n> - With agent: `avoid being recognized by anyone/anybody/others/someone/people`\n> - Get-passive: `avoid getting recognized`\n> - Active gerund with object: `avoid anyone/people recognizing her`\n> - Reflexive: `avoid revealing herself to others`\n> - Noun phrase: `avoid recognition`\n> - Adjective: `avoid being recognizable`\n> - Phrase: `avoid revealing her (true) identity`\n> - With anyone + Bare V: `avoid having anyone recognize her`\n\n> 📖 **Spelling \"recognized\" (US) vs \"recognised\" (UK):**\n> Both accepted in matura: -ize (US) and -ise (UK)\n> Czasownik: recognize/recognise (oba poprawne)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **avoid being recognized** (lub warianty)\n> - **Akceptowane (długa lista):** wszystkie warianty z idiomami \"avoid + gerund\"\n> - **0 pkt** - `avoid to be recognized` (infinitive - błąd!), `avoid recognize` (bare V)\n> - **Max 5 wyrazów** (limit)\n> - **Wymaganie szczegółowe:** I. Konstrukcja \"avoid + gerund\" (passive).\n> - **Akceptowana pisownia:** -ize (US) i -ise (UK)\n\n## Częste BŁĘDY uczniów\n\n| Błędna odpowiedź | Dlaczego błędna |\n| avoid to be recognized | \"avoid + infinitive\" NIE ISTNIEJE |\n| avoid recognize | Bare V po \"avoid\" niegramatyczne |\n| avoid being recognize | Brak V3 (\"recognize\" zamiast \"recognized\") |\n| avoid she be recognized | Niezgodność osoby + zła konstrukcja |\n| avoiding being recognized | Klucz to AVOID, nie AVOIDING |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Avoid\" + GERUND** - to absolutnie zasadnicze. Po \"avoid\" NIGDY infinitive (\"avoid to V\" jest NIEGRAMATYCZNE).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Passive gerund: `being + V3`. Aktorka jest OBJEKTEM rozpoznania (ktoś ją rozpoznaje), więc passive.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pisownia: **recognized** (US) lub **recognised** (UK) - obie akceptowane.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz CKE w 9.x ma DŁUGĄ LISTĘ akceptowanych wariantów - uczeń ma swobodę w wyborze. Najprostszy: **avoid being recognized**.","image":"img/jezyk-angielski-2017-maj-matura-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/10","paper_id":"jezyk-angielski-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"10","points":13,"ptype":"open","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10. (0-13)\nWypowiedz się na jeden z poniższych tematów. Wypowiedź powinna zawierać od 200\ndo 250 słów i spełniać wszystkie wymogi typowe dla formy wskazanej w poleceniu.\nZaznacz temat, który wybrałeś(-aś), zakreślając jego numer.\n1. Napisz rozprawkę, w której przedstawisz dobre i złe strony występowania dzieci\nw programach telewizyjnych typu talent show.\n2. Wiele osób nie przestrzega podstawowych zasad bezpieczeństwa podczas górskich\nwycieczek. Napisz artykuł, w którym zrelacjonujesz niebezpieczną sytuację, która wynikła\nz lekkomyślnego zachowania turystów, i przedstawisz swój pomysł kampanii promującej\nodpowiedzialne zachowanie w górach.\nCZYSTOPIS\nMJA-1R\nMJA-1R\nZgodność z poleceniem\nSpójność\ni logika\nZakres\nśrodków\njęzykowych\nPoprawność\nśrodków\njęzykowych\nRAZEM\n0-1-2-3-4-5\n0-1-2\n0-1-2-3\n0-1-2-3\nElementy treści (0-1-2)\nElementy formy (0-1)\n1\n2\n3\n4\n5\n1\n2\n3\n4\nMJA-1R\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)","answer":null,"answer_text":"10. W przypadku obniżenia punktacji w zakresie środków językowych za usterki stylistyczne,\npod pracą zapisuje się „rażące uchybienia w stylu” i wskazuje rodzaj usterki. Samo użycie\nform skróconych nie jest traktowane jako rażące uchybienie.","solution":"**10.1.** ## Poprawna odpowiedź - wzorcowa rozprawka (~230 słów)\n\nIn recent years, television talent shows featuring children have gained\nenormous popularity worldwide. Programmes such as \"Britain's Got Talent\"\nor \"The Voice Kids\" regularly attract millions of viewers. However, the\nparticipation of young people in such competitions has both advantages\nand disadvantages.\n\nOn the one hand, talent shows offer children a unique opportunity to\ndevelop their abilities. Performing in front of professional judges and\na live audience helps them build self-confidence and overcome stage\nfright. Moreover, the winners often receive valuable prizes, including\nrecording contracts or scholarships, which can launch a successful career.\nFor instance, several global stars, like Justin Bieber, started their\nadventure with music through similar contests.\n\nOn the other hand, taking part in talent shows can be extremely stressful\nfor a child. The pressure of constant evaluation, the fear of public\nrejection, and the criticism from harsh judges may negatively affect\ntheir mental health. What is more, young participants often miss out on\na normal childhood, spending hours on rehearsals instead of playing with\npeers. The intense media attention may also lead to early burnout or\nemotional problems in adulthood.\n\nIn conclusion, although television talent shows can help talented\nchildren start a promising career, they also expose them to serious\nrisks. In my opinion, the participation of young people in such\nprogrammes should be carefully supervised by parents and psychologists\nto ensure their well-being.\n\nLiczba słów: ~230 (w zakresie 180-280).\n\n## Sposób 1 - analiza wymagań CKE\n\nRozprawka musi zawierać 4 ELEMENTY:\n\n1. **Wstęp z tezą** zapowiadającą za i przeciw występowaniu dzieci w talent shows\n- Cytat: \"talent shows gained enormous popularity\" + \"participation of young people has both advantages and disadvantages\" ✓\n\n2. **Dobre strony** (advantages):\n- Rozwój umiejętności (\"develop their abilities\")\n- Self-confidence + overcome stage fright\n- Nagrody (\"recording contracts, scholarships\")\n- Przykład: Justin Bieber ✓\n\n3. **Złe strony** (disadvantages):\n- Stres (\"extremely stressful\")\n- Presja, krytyka, mental health\n- Brak normalnego dzieciństwa (\"miss out on a normal childhood\")\n- Early burnout, emotional problems ✓\n\n4. **Podsumowanie** zgodne z tezą:\n- \"In conclusion, although they also expose them to serious risks\"\n- Własna opinia + zalecenie ✓\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna kluczowych konstrukcji\n\n**Present Perfect dla rosnącej popularności:**\n> \"talent shows HAVE GAINED enormous popularity\"\n- Form: `have/has + V3`\n- Sens: trwająca tendencja do teraz\n\n**Gerund po przyimku:**\n> \"Performing in front of judges helps them build \"\n> \"taking part in talent shows can be stressful\"\n- Form: V-ing po przyimku/po niektórych czasownikach\n\n**Modale dla możliwości/zagrożeń:**\n> \"the pressure MAY negatively affect\"\n> \"the media attention MAY lead to burnout\"\n- Form: `may + V` (możliwość)\n\n**Subjunctive w conclusion:**\n> \"participation of young people SHOULD BE carefully supervised\"\n- Form: `should + be + V3` (suggestion + passive)\n\n**Linking words:**\n- Addition: moreover, what is more\n- Contrast: on the one hand, on the other hand, however, although\n- Example: for instance\n- Conclusion: in conclusion, in my opinion\n\n## Sposób 3 - struktura rozprawki (PR, 200-250 słów)\n\n**Introduction (~50 słów):**\n- Tło/kontekst (popularność talent shows)\n- Przykłady programów (BGT, The Voice Kids)\n- TEZA zapowiadająca pro/contra\n\n**Body 1 - Advantages (~60 słów):**\n- \"On the one hand\" + argument PRO 1 (development abilities)\n- Argument PRO 2 (self-confidence, prizes)\n- Przykład (Justin Bieber)\n\n**Body 2 - Disadvantages (~70 słów):**\n- \"On the other hand\" + argument CON 1 (stress)\n- Argument CON 2 (no normal childhood)\n- Argument CON 3 (burnout)\n\n**Conclusion (~40 słów):**\n- \"In conclusion\" + powtórzenie tezy\n- Własna opinia + zalecenie\n\n## Reference gramatyczny - strukturyzowane essay\n\n> 📖 **Linking words for argumentative essay:**\n> - Introduction: In recent years, Nowadays, Recently\n> - Stating pro: Firstly, To begin with, On the one hand\n> - Stating con: On the other hand, However, In contrast\n> - Adding: Moreover, Furthermore, What is more, In addition\n> - Examples: For instance, For example, Such as\n> - Cause-effect: Therefore, Consequently, As a result\n> - Conclusion: In conclusion, To sum up, All in all\n\n> 📖 **Modal verbs dla opinii:**\n> - `should + V` = powinien (sugestia)\n> - `may/might + V` = może (możliwość)\n> - `can + V` = może (capability)\n> - `would + V` = condicional\n\n> 📖 **Passive voice for formal style:**\n> - `should be supervised` = powinno być nadzorowane\n> - `is/are expected to V` = oczekuje się\n> - `is regarded as` = jest uważany za\n\n## Schemat oceniania CKE (max 13 pkt)\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 10.1 Temat 1 Rozprawka, max 13 pkt):**\n>\n> **ZGODNOŚĆ Z POLECENIEM (max 5 pkt):**\n> - **Elementy treści (5 pkt):**\n> 1. Wstęp z tezą zapowiadającą za i przeciw\n> 2. Dobre strony (przynajmniej 1)\n> 3. Złe strony (przynajmniej 1)\n> 4. Podsumowanie zgodne z tezą\n> 5. Brak fragmentów odbiegających\n> - **Wymagane:** odniesienie do występów DZIECI/MŁODYCH LUDZI (kids, children, youngsters, teens, young people)\n> - **NIE akceptowane:** odniesienie do udziału dzieci jako WIDZÓW\n>\n> **Elementy formy (max 4 pkt):**\n> 1. Teza poprawnie umiejscowiona (we wstępie)\n> 2. Zamysł kompozycyjny (3-4 akapity z funkcjami)\n> 3. Segmentacja (akapity wyraźne)\n> 4. Długość 180-280 słów\n>\n> **SPÓJNOŚĆ I LOGIKA (0-2 pkt):** linking words, logiczne przejścia\n>\n> **ZAKRES ŚRODKÓW JĘZYKOWYCH (0-3 pkt):** zaawansowana leksyka, różne struktury\n>\n> **POPRAWNOŚĆ ŚRODKÓW JĘZYKOWYCH (0-3 pkt):** gramatyka, spelling, interpunkcja\n>\n> **RAZEM max 13 pkt.**\n>\n> **Przykład tezy zgodnej:** \"There are more and more talent shows with kids as participants. This situation has benefits and drawbacks.\"\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **NIE akceptowane:** odniesienie do dzieci jako WIDZÓW talent shows. MUSI być o WYSTĘPACH dzieci jako uczestników.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Długość 200-250 słów. Min 180, max 280 - poza zakresem -1 pkt formy. CALCULATE words.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Rozprawka WYMAGA \"za i przeciw\" - NIE może być jednostronna (tylko za lub tylko przeciw).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Linking words: minimum 5-7 różnych w całej rozprawce. Bez nich SPÓJNOŚĆ = 0.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Konkluzja MUSI być zgodna z tezą - nie wprowadzaj nowych argumentów na końcu.\n\n**10.2.** ## Poprawna odpowiedź - wzorcowy artykuł (~225 słów)\n\nMOUNTAIN ESCAPADES: A DANGEROUS DREAM?\n\nEvery year, thousands of tourists head to the mountains, dreaming of\nbreathtaking views and unforgettable adventures. Unfortunately, many of\nthem ignore the basic safety rules, putting their lives at serious risk.\nLast summer, I witnessed a shocking situation that I will never forget.\n\nDuring a family trip in the Tatras, I noticed a group of young tourists\nwearing flip-flops and shorts, climbing a steep, rocky trail towards\nRysy. The weather had been beautiful in the morning, but dark clouds\nwere gathering rapidly. Despite warnings from experienced hikers, they\nrefused to turn back. Within an hour, a violent thunderstorm broke out.\nOne of them slipped on a wet rock and broke his leg. Mountain rescuers\nspent hours pulling the injured man to safety, risking their own lives\nin extreme conditions.\n\nThis experience inspired me to design a campaign called \"Respect the\nMountains, Save Your Life\". The initiative would consist of colourful\nposters at trail entrances, short educational videos shared on social\nmedia, and free safety workshops held in schools. Volunteers from\nmountain rescue services could speak about real accidents and demonstrate\nproper equipment.\n\nUltimately, mountains are not amusement parks. By promoting responsible\nbehaviour and basic preparation, we can prevent tragedies and ensure\nthat every mountain trip ends with a smile, not an ambulance.\n\nLiczba słów: ~225 (w zakresie 180-280).\n\n## Sposób 1 - analiza wymagań CKE\n\nArtykuł musi zawierać 5 elementów:\n\n1. **Tytuł** chwytliwy:\n- \"MOUNTAIN ESCAPADES: A DANGEROUS DREAM?\" ✓\n- Pytanie retoryczne przyciąga uwagę\n\n2. **Wstęp zachęcający:**\n- Statystyki turystów + ignorowanie zasad + zapowiedź relacji ✓\n\n3. **Relacja niebezpiecznej sytuacji** (czas przeszły):\n- Tatry, młodzi turyści w klapkach\n- Niebezpieczne zachowanie (lekceważenie ostrzeżeń)\n- Burza + złamana noga ✓\n\n4. **Pomysł kampanii**:\n- Nazwa: \"Respect the Mountains, Save Your Life\"\n- Plakaty, filmy w social media, warsztaty w szkołach\n- Wolontariusze z górskiego ratownictwa ✓\n\n5. **Zakończenie**:\n- \"Ultimately, mountains are not amusement parks\"\n- Apel: \"prevent tragedies\" ✓\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna kluczowych konstrukcji\n\n**Past Simple narracji (wymóg 5.4):**\n> \"I witnessed a shocking situation\"\n> \"I noticed a group \"\n> \"slipped on a wet rock and broke his leg\"\n- Wymóg CKE: czas PRZESZŁY dla relacji wydarzeń\n\n**Past Continuous + Past Perfect (tło narracji):**\n> \"dark clouds were gathering\" (Past Continuous = tło)\n> \"The weather had been beautiful in the morning\" (Past Perfect = wcześniejszy stan)\n\n**Conditional/modal dla kampanii (wymóg 7.4 - propozycja):**\n> \"The initiative WOULD consist of \"\n> \"Volunteers COULD speak about \"\n- Modale dla zaproponowanej akcji\n\n**Present Simple dla wniosku:**\n> \"mountains are not amusement parks\"\n> \"we can prevent tragedies\"\n- Fakty / prawdy ogólne w wniosku\n\n**Linking words:**\n- Time: every year, last summer, during, within an hour\n- Contrast: unfortunately, despite\n- Addition: and, also\n- Conclusion: ultimately, by promoting\n\n## Sposób 3 - struktura artykułu (PR, 200-250 słów)\n\n**Title (chwytliwy):**\n- Krótki, intrygujący, często z pytaniem\n\n**Intro (~50 słów):**\n- Zaczep czytelnika (statystyki/anegdota)\n- Wprowadzenie do tematu\n- Zapowiedź relacji\n\n**Body 1 - Relation of dangerous situation (~80 słów):**\n- Past Simple narracja\n- Konkretne detale (miejsce, czas, ludzie)\n- Konsekwencje (uraz, ratownictwo)\n\n**Body 2 - Campaign idea (~60 słów):**\n- Nazwa kampanii\n- Konkretne narzędzia (plakaty, filmy, warsztaty)\n- Wykonawcy (volunteers)\n\n**Conclusion (~30 słów):**\n- Mocna myśl końcowa\n- Apel do czytelnika\n- Pytanie retoryczne lub stwierdzenie\n\n## Reference gramatyczny - narrative + proposal\n\n> 📖 **Past Simple narracja (wymóg 5.4):**\n> Form: `S + V2/V-ed`\n> Użycie: sekwencja zakończonych wydarzeń\n> Sygnały: yesterday, last summer, ago, when, suddenly\n\n> 📖 **Past Continuous (tło):**\n> Form: `S + was/were + V-ing`\n> Użycie: trwająca czynność w tle\n> Sygnały: while, as, when (background)\n\n> 📖 **Past Perfect (wcześniejsza czynność):**\n> Form: `S + had + V3`\n> Użycie: czynność wcześniejsza wobec innej przeszłej\n\n> 📖 **Modal proposal (wymóg 7.4):**\n> Form: `would + V` (proposal)\n> Form: `could + V` (suggestion)\n> Sens: hipotetyczna propozycja\n\n> 📖 **Vocabulary mountain/safety:**\n> - Mountain rescue services = ratownictwo górskie\n> - Trail = szlak\n> - Hike/hiker = wędrówka/wędrowiec\n> - Steep, rocky = stromy, skalisty\n> - Thunderstorm = burza\n> - Slip on wet rock = poślizgnąć się na mokrej skale\n> - Break a leg = złamać nogę\n\n## Schemat oceniania CKE (max 13 pkt)\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 10.2 Temat 2 Artykuł, max 13 pkt):**\n>\n> **ZGODNOŚĆ Z POLECENIEM (max 5 pkt):**\n> - **Elementy treści (5 pkt):**\n> 1. Wstęp zachęcający\n> 2. Relacja niebezpiecznej sytuacji wynikłej z lekkomyślnego zachowania turystów\n> 3. Pomysł kampanii promującej odpowiedzialne zachowanie w górach\n> 4. Zakończenie\n> 5. Brak fragmentów odbiegających\n>\n> **Elementy formy (max 4 pkt):**\n> 1. Tytuł\n> 2. Zamysł kompozycyjny (wstęp + 2 body + zakończenie)\n> 3. Segmentacja (akapity)\n> 4. Długość 180-280 słów\n>\n> **SPÓJNOŚĆ I LOGIKA (0-2 pkt):** linking words, logiczne przejścia\n>\n> **ZAKRES ŚRODKÓW JĘZYKOWYCH (0-3 pkt):** różnorodna leksyka, zaawansowane struktury\n>\n> **POPRAWNOŚĆ ŚRODKÓW JĘZYKOWYCH (0-3 pkt):** gramatyka, spelling, interpunkcja\n>\n> **RAZEM max 13 pkt.**\n>\n> **Wymagania szczegółowe:**\n> - 5.4 (relacja wydarzeń z przeszłości - czas PRZESZŁY!)\n> - 5.9 (opis doświadczeń)\n> - 7.4 (propozycja kampanii)\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **Tytuł jest WYMAGANY** dla artykułu. Bez tytułu - minus 1 pkt formy.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Relacja sytuacji MUSI być w CZASIE PRZESZŁYM (wymóg 5.4). Niedopuszczalne Present Simple/Continuous w opisie wydarzenia.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Sytuacja MUSI być spowodowana LEKKOMYŚLNYM zachowaniem turystów (nie naturalnym wypadkiem). Klucz: poślizgnięcie się na mokrej skale BO byli w klapkach = lekkomyślność.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Kampania MUSI mieć konkretne narzędzia (plakaty, social media, szkolenia, oznakowanie) + propozycję wykonawców.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Długość 200-250 słów (180-280 z tolerancją). Tytuł wlicza się w słowa.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Artykuł = INFORMACYJNY, ale z osobistym tonem. Forma chwytliwa (tytuł + zaczep), ale rzeczowa.","image":"img/jezyk-angielski-2017-maj-matura-rozszerzona/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"}]}