{"paper":{"id":"jezyk-angielski-2018-maj-matura-rozszerzona","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"rozszerzona","variant":null,"exam_pdf":"jezyk-angielski-2018-maj-matura-rozszerzona/jezyk-angielski-2018-maj-matura-rozszerzona.pdf","key_pdf":"jezyk-angielski-2018-maj-matura-rozszerzona-odpowiedzi/jezyk-angielski-2018-maj-matura-rozszerzona-odpowiedzi.pdf","question_count":10,"source_label":"Język angielski · Matura · maj 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"jezyk-angielski-2018-maj-matura-rozszerzona/zad/1","paper_id":"jezyk-angielski-2018-maj-matura-rozszerzona","number":"1","points":3,"ptype":"closed","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1. (0-3)\nUsłyszysz dwukrotnie trzy teksty. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą, zgodną\nz treścią nagrania. Zakreśl jedną z liter: A, B albo C.\nTekst 1.\n1.1. The man is calling\nA. a travel agent’s.\nB. a website administrator’s office.\nC. a radio station.\nTekst 2.\n1.2. Which of the following is stated in the text as an opinion, not a fact?\nA. The consumption of potatoes has gone down due to changing diets.\nB. Changing the way potatoes are advertised will influence buyers’ choices.\nC. The majority of consumers are unaware they eat fewer potatoes.\nTekst 3.\n1.3. Which is the best headline for the story?\nA. DISHONEST PRACTICE OF A COMPANY\nB. BORING TEXT WORTH READING\nC. MISTAKE THAT COST $1000","answer":null,"answer_text":"1. Odpowiedź uznaje się za poprawną tylko wtedy, gdy wpisywane wyrazy lub fragmenty\nzdań są w pełni poprawne gramatycznie i ortograficznie.\nNie bierze się pod uwagę zapisu wielką/małą literą oraz powtórzenia wyrazu podanego\nprzed luką/po luce. Wyjątkiem są słowa, które muszą być pisane po angielsku wielką\nliterą np. Monday, July. W takiej sytuacji brak wielkiej litery jest traktowany jako błąd\nortograficzny.","solution":"**1.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *a radio station* (stacja radiowa).\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\n> \"Hi! I'm calling to tell you about some holiday arrangements I tried to make I know that you've got a **large audience** and I wonder if anybody else has had a similar problem Can you **talk about the problem on air**? I think it's important.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"large audience\"** → szeroka publiczność (typowe dla mediów)\n2. **\"talk about the problem on air\"** → mówić o problemie na antenie (radio/TV)\n3. **\"I'm calling\"** → telefon - typowy format radia (call-in show)\n4. Mężczyzna opowiada o swoim DOŚWIADCZENIU i prosi o nagłośnienie\n\n**Wniosek:** \"On air\" = na antenie + \"large audience\" + telefon → **C (radio station)**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (travel agent):**\n- Mężczyzna ma już problem z rezerwacją - nie szuka rezerwacji\n- Nie pyta o oferty wakacji\n- Travel agent nie ma \"audience\" ani nie nadaje \"on air\"\n\n**Opcja B (website administrator):**\n- Mężczyzna mówi o problemie ZE STRONĄ Holiday Home - gdyby dzwonił do administratora, prosiłby o naprawienie konta\n- Administrator nie ma \"large audience\"\n- \"On air\" - to wyklucza administratora\n\n**Opcja C (radio station):** ✓\n- \"large audience\" + \"on air\" = radio\n\n## Reference gramatyczny - kluczowe idiomy\n\n> 📖 **\"On air\":**\n> `talk about X on air` = mówić o czymś na antenie\n> Pochodne: `live on air` (na żywo), `go on air` (zacząć nadawać), `off air` (poza anteną)\n> Wyłącznie media broadcast (radio/TV)\n\n> 📖 **\"Large audience\":**\n> Kolokacja: large/wide/huge audience = szeroka publiczność\n> Synonimy: listenership (radio), viewership (TV), readership (gazety)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 1.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.5) Zdający określa kontekst wypowiedzi.\n> - **Uzasadnienie:** \"large audience\" + \"on air\" = stacja radiowa.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Travel agent | Mężczyzna ma problem, NIE szuka oferty | Uczeń łączy z tematem wakacji |\n| B | Website admin | Admin nie ma audience ani \"on air\" | Uczeń łączy z problemem na stronie |\n| **C** | **Radio station** | **POPRAWNA - \"on air\" + audience** | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: idiom **\"on air\"** - bezpośrednio wskazuje na medium broadcast. Bez tego idiomu uczeń może wybrać A lub B.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Tematyka wakacji to TYLKO pretext - celem rozmowy jest nagłośnienie problemu, nie wakacje.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** PR często testuje umiejętność identyfikacji KONTEKSTU rozmowy. Słów-kluczy szukać po stronie nadawcy (\"I'm calling\") i odbiorcy (\"audience, on air\").\n\n**1.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *Changing the way potatoes are advertised will influence buyers' choices* (zmiana sposobu reklamy ziemniaków wpłynie na wybory kupujących).\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji (FAKT vs OPINIA)\n\n> \"Sales of potatoes have decreased by more than 8% during the past year. Caroline Evans, the president of the Potato Council, says retailers should take urgent steps to stop this drop and take a new approach to advertising. **She believes that when consumers are shown more options for potato-based products, sales will go up.** According to data from Worldpanel, 90% of consumers who were buying fewer potatoes didn't realize they'd reduced their consumption.\"\n\nAnaliza zdań:\n\n| Stwierdzenie | Marker | Typ |\n| \"Sales decreased by 8%\" | (dane statystyczne) | **fakt** |\n| \"She BELIEVES that sales WILL go up\" | she believes | **opinia** ✓ |\n| \"According to data from Worldpanel, 90% \" | data | **fakt** |\n\n**Wniosek:** Opcja B opiera się na osobistej OPINII Caroline Evans (\"she believes\") → **B**.\n\n## Sposób 2 - markery faktów vs opinii\n\n**MARKERY FAKTÓW (w tekście):**\n- \"new figures have revealed this trend\" - fakt\n- \"Sales of potatoes have decreased by 8%\" - statystyka\n- \"According to data from Worldpanel\" - odwołanie do danych\n\n**MARKERY OPINII (w tekście):**\n- \"She BELIEVES that \" - opinia C. Evans\n- \" should take urgent steps\" - modal `should` = rekomendacja/opinia\n\n**Opcja B = przewidywanie SUBIEKTYWNE** (\"will influence\" = ona to przewiduje, ale to nie potwierdzony fakt).\n\n## Sposób 3 - eliminacja innych opcji\n\n**Opcja A (consumption gone down due to changing diets):**\n- Tekst: \"Sales decreased by 8%\" + \"increasing taste for rice and pasta\" = FAKT (statystyka + dane)\n- To NIE jest opinia, więc nie pasuje do pytania (\"opinion, not a fact\")\n\n**Opcja B (advertising will influence choices):** ✓\n- Marker: \"She BELIEVES\"\n- Modal `will go up` = przewidywanie subiektywne\n\n**Opcja C (consumers unaware they eat fewer):**\n- Tekst: \"According to data from Worldpanel, 90% \" = FAKT (dane statystyczne)\n- To NIE jest opinia\n\n## Reference gramatyczny - fakty/opinie + modal `will`\n\n> 📖 **Markery opinii:**\n> - `S + believes/thinks/feels that ` = ktoś uważa, że\n> - `S + claims that ` = twierdzi (subiektywne)\n> - `In my opinion / I reckon` = moim zdaniem\n> - `should + V` (rekomendacja, opinia)\n\n> 📖 **Markery faktów:**\n> - `According to data/research/statistics` = według danych\n> - `Studies show that `\n> - `It is a fact that `\n> - Liczby konkretne: `8%`, `90%`\n\n> 📖 **Modal `will` jako przewidywanie:**\n> `sales will go up` = sprzedaż wzrośnie (subiektywne)\n> Form: `will + V` (future simple)\n> Pamiętaj: `will` może wyrażać OPINIĘ o przyszłości, nie obowiązkowo fakt.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 1.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.1 R) Zdający oddziela fakty od opinii.\n> - **Uzasadnienie:** Opcja B oparta na \"She believes\" - opinia Caroline Evans.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| A | Consumption went down due to diets | FAKT - dane (8% spadek) |\n| **B** | **Advertising influences choices** | **POPRAWNA - \"She believes\" = opinia** |\n| C | Consumers unaware | FAKT - \"According to data from Worldpanel\" |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** KRYTYCZNE: pytanie brzmi **\"stated as an OPINION, NOT a fact\"** - uczeń musi znaleźć OPINIĘ wśród faktów (odwrotnie niż zwykle).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Marker **\"she believes that\"** to silny sygnał opinii - nawet jeśli treść brzmi rozsądnie, to wciąż subiektywne przekonanie.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"According to data\" + procenty = zawsze FAKT (statystyka). To wyklucza A i C.\n\n**1.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *BORING TEXT WORTH READING* (nudny tekst wart przeczytania).\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\n> \"You know they're those **walls of text** you have to click under to instal any software on your computer. **Hardly anyone bothers to read these monotonous lines of terms and conditions.** What a mistake! To prove this, one software company **included a clause in its licence agreement that promised a financial bonus to anyone who read it.** All they had to do was send a note to an e-mail address given there. Four months and 3,000 downloads later, one person finally wrote in and **got a check for $1000 proving that it really DOES pay to read the licence agreements**! So, let's start reading them.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"monotonous lines\"** + **\"walls of text\"** → NUDNY tekst (boring)\n2. **\"got a check for $1000\"** → opłacało się przeczytać (worth reading)\n3. **\"it really DOES pay to read\"** → emfaza: DEFINITYWNIE warto\n4. **\"let's start reading them\"** → rekomendacja autora\n\n**Wniosek:** Tekst opisuje NUDNE umowy licencyjne (boring), ale WARTE PRZECZYTANIA (got $1000) → **B**.\n\n## Sposób 2 - analiza pojęć klucza\n\n**\"BORING TEXT\"** = nudny tekst\n- \"monotonous lines of terms and conditions\"\n- \"walls of text\"\n- \"hardly anyone bothers to read\"\n\n**\"WORTH READING\"** = warte przeczytania\n- \"$1000 check\" - finansowa nagroda\n- \"it really DOES pay to read\"\n- \"let's start reading them\"\n\nDokładnie odpowiada nagłówkowi B: \"BORING TEXT WORTH READING\".\n\n## Sposób 3 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (DISHONEST PRACTICE OF A COMPANY):**\n- Firma BYŁA UCZCIWA - obiecała bonus i go ZAPŁACIŁA\n- Nie ma żadnej nieuczciwej praktyki\n- Klauzula została JAWNIE umieszczona w umowie\n\n**Opcja B (BORING TEXT WORTH READING):** ✓\n- Monotonous + $1000 = nudny ale opłacalny\n\n**Opcja C (MISTAKE THAT COST $1000):**\n- $1000 to NAGRODA, nie koszt\n- Brak jakiegokolwiek BŁĘDU prowadzącego do straty\n- Tekst: \"What a mistake!\" odnosi się do NIECZYTANIA umów, nie do firmy\n\n## Reference gramatyczny - emphatic \"do\" + collocations\n\n> 📖 **Emphatic \"do/does\":**\n> `it really DOES pay to read` = naprawdę OPŁACA SIĘ czytać\n> Form: `do/does/did + bare V` (emfaza)\n> Funkcja: silne potwierdzenie, kontra ewentualnym wątpliwościom\n\n> 📖 **\"It pays to + V\":**\n> Idiom: `it pays to do X` = opłaca się robić X\n> Synonim: `it is worth + V-ing`\n> Przykład: `It pays to be honest.` = uczciwość się opłaca.\n\n> 📖 **\"Hardly anyone\":**\n> `hardly anyone bothers` = prawie nikt sobie nie zadaje trudu\n> Form: `hardly + anyone/anybody` = mało kto\n> Note: `hardly` to ALMOST NEGATIVE - zachowuje się jak negacja\n\n> 📖 **\"Wall of text\":**\n> Idiom: blok ciągłego tekstu bez podziałów (męczący do czytania)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 1.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.1) Zdający określa główną myśl tekstu.\n> - **Uzasadnienie:** Nagłówek musi oddawać GŁÓWNĄ MYŚL - kontrast: nudne, ale opłacalne.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Dishonest practice | Firma zapłaciła obiecaną nagrodę - to UCZCIWE | Uczeń łączy \"clause\" z manipulacją |\n| **B** | **Boring text worth reading** | **POPRAWNA - monotonous + $1000** | - |\n| C | Mistake that cost $1000 | $1000 to NAGRODA, nie koszt; brak błędu prowadzącego do straty | Uczeń myli \"check FOR\" z \"check costing\" |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: kontrast \"boring\" + \"worth reading\" - nagłówek MUSI oddawać oba aspekty jednocześnie.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka w C: \"$1000\" - niektórzy pomyślą, że to koszt. Ale w tekście to NAGRODA (\"got a check for $1000\").\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"What a mistake!\" w tekście DOTYCZY NIECZYTANIA - nie tego, że firma zrobiła błąd. Subtelność interpretacji.","image":"img/jezyk-angielski-2018-maj-matura-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2018-maj-matura-rozszerzona/zad/2","paper_id":"jezyk-angielski-2018-maj-matura-rozszerzona","number":"2","points":4,"ptype":"closed","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2. (0-4)\nUsłyszysz dwukrotnie cztery wypowiedzi uczestników akcji ekologicznych. Do każdej\nwypowiedzi (2.1.-2.4.) dopasuj odpowiadające jej zdanie (A-E). Wpisz rozwiązania\ndo tabeli.\nUwaga: jedno zdanie zostało podane dodatkowo i nie pasuje do żadnej wypowiedzi.\nThis speaker\nA. thinks that he/she convinced people that being eco-friendly saves money.\nB. explains why wasting water is harmful to the environment.\nC. alerted the authorities to a possible environmental threat.\nD. quotes a figure which shows how effective his/her information campaign was.\nE. recommends keeping a record of your eco-friendly activities.\n2.1.\n2.2.\n2.3.\n2.4.\nMJA-1R","answer":"2.1 = E; 2.2 = A; 2.3 = C; 2.4 = D","answer_text":"2. Akceptowane są również inne odpowiedzi, jeżeli są merytorycznie poprawne\ni spełniają wszystkie warunki zadania.\nSchemat punktowania w zadaniach od 1. do 9.\n1 p. - poprawna odpowiedź.","solution":"**2.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**E** - *recommends keeping a record of your eco-friendly activities* (rekomenduje prowadzenie zapisu eko-aktywności).\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji Speaker 1\n\n> \"Every year we celebrate Earth Day at my school. This time, though, instead of going out to plant trees or pick up litter, we stayed in and had a visitor from the local authorities. He asked everyone to put down their environmental pledges for the next month on the whiteboard. Most of us declared that we would make small changes like 'I won't let water run while I brush my teeth,' or 'I will turn off the lights when I leave a room.' **Now they are all on the wall of our classroom. Once a week everyone ticks the promises that they have managed to keep.** I think it's a great way of motivating yourself to stick to what you have pledged. **Why don't you try it?**\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"put down their environmental pledges on the whiteboard\"** → zapisywanie zobowiązań\n2. **\"on the wall of our classroom\"** → publicznie wystawione\n3. **\"Once a week everyone ticks the promises\"** → śledzenie postępów\n4. **\"Why don't you try it?\"** → REKOMENDACJA dla słuchaczy\n\n**Wniosek:** Speaker 1 rekomenduje SYSTEM TRACKINGOWY eko-aktywności + bezpośrednio zachęca: \"Why don't you try it?\" → **E**.\n\n## Sposób 2 - analiza pojęć klucza\n\n**\"keeping a record\"** = prowadzenie zapisu\n- Cytat: \"pledges on the whiteboard\" + \"ticks the promises\"\n- Synonim: track, log, document\n\n**\"recommends\"** = rekomenduje\n- Cytat: **\"Why don't you try it?\"** + \"a great way of motivating yourself\"\n- Konstrukcja: `Why don't you ?` = sugestia\n\n## Sposób 3 - eliminacja innych opcji\n\n**Opcja A (eco-friendly saves money):** - Speaker 1 nie wspomina o pieniądzach\n**Opcja B (water wasting harmful):** - wzmianka o wodzie tylko jako PRZYKŁAD (brush teeth), nie wyjaśnienie\n**Opcja C (alerted authorities to threat):** - Speaker 1 nie zaalarmował władz, ODWROTNIE - władze przyszły do szkoły\n**Opcja D (figure showing effectiveness):** - brak konkretnej liczby pokazującej efekt\n**Opcja E (recommends keeping record):** ✓ - \"ticking promises kept\" + \"Why don't you try it?\"\n\n## Reference gramatyczny - \"Why don't you\" + phrasal verbs\n\n> 📖 **\"Why don't you + V?\":**\n> `Why don't you try it?` = dlaczego byś nie spróbował?\n> Form: `Why don't + S + V?` (suggestion)\n> Funkcja: grzeczna rekomendacja\n> Alternatywy: `How about ?`, `What about ?`, `You should `\n\n> 📖 **\"Stick to\":**\n> `stick to what you have pledged` = trzymać się zobowiązań\n> Form: `stick + to + N/V-ing` (phrasal verb)\n> Synonim: `keep to, adhere to, hold to`\n\n> 📖 **\"Put down\":**\n> `put down their pledges` = zapisać zobowiązania\n> Form: `put + N + down` lub `put + down + N`\n> Synonim: `write down, jot down`\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 2.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **E**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** \"ticks the promises\" + \"Why don't you try it?\" = recommendation to keep a record.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| A | Saves money | Speaker 1 nie wspomina o pieniądzach |\n| B | Water wasting harmful | Tylko przykład, nie wyjaśnienie |\n| C | Alerted authorities | Odwrotnie - władze przyszły do szkoły |\n| D | Figure of effectiveness | Brak konkretnych liczb |\n| **E** | **Recommends keeping record** | **POPRAWNA - ticking + try it** |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: 4 wypowiedzi vs 5 opcji - **JEDNA opcja zostaje** jako dodatkowa. W tym arkuszu zostaje B (water wasting harmful).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Why don't you try it?\" = silny marker REKOMENDACJI. Bez tego można pomylić z opisem.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Speaker 1 NIE zmienia osobistych nawyków - opisuje SZKOLNĄ inicjatywę. To eliminuje opcje fokusowane na indywidualnej zmianie.\n\n**2.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *thinks that he/she convinced people that being eco-friendly saves money* (uważa, że przekonał ludzi, że bycie eko = oszczędność).\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji Speaker 2\n\n> \"I was shocked when I read the statistics in a local government bulletin showing that in my town there are thousands of dripping taps that people don't bother to fix. I made some calculations and the next day, after school, I went around my neighbourhood asking people to check their kitchen and bathroom taps. Many of them were indeed leaking! **In order to motivate their owners to replace the faulty taps immediately, I provided them with my figures showing how much they could cut their bills annually by stopping water from dripping down the drain. Judging by their reactions, my campaign met with general approval and will bring results soon!**\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"how much they could cut their bills annually\"** → oszczędność (saves money)\n2. **\"by stopping water from dripping\"** → eco-friendly action\n3. **\"met with general approval\"** → przekonał ich (convinced)\n4. **\"will bring results soon\"** → wierzy w skuteczność\n\n**Wniosek:** Speaker 2 użył argumentu OSZCZĘDNOŚCIOWEGO (rachunki niższe), aby przekonać ludzi do bycia eko (naprawa kranów) → **A**.\n\n## Sposób 2 - analiza pojęć klucza\n\n**\"convinced people\"** = przekonał ludzi\n- Cytat: \"my campaign **met with general approval**\"\n- Synonim: persuade, sway, win over\n\n**\"eco-friendly saves money\"** = bycie eko = oszczędność\n- Cytat: \"cut their bills annually\" + naprawa kranów (eco action)\n- Logika: stop dripping = save water = save money\n\n**\"thinks that\"** = uważa, że\n- Cytat: \"Judging by their reactions, my campaign met with general approval\"\n- Subiektywna ocena Speakera 2\n\n## Sposób 3 - eliminacja innych opcji\n\n**Opcja A (convinced eco-friendly saves money):** ✓ - cut their bills annually + general approval\n**Opcja B (water wasting harmful):** - Speaker 2 mówi o pieniądzach, NIE o szkodach dla środowiska\n**Opcja C (alerted authorities):** - Speaker 2 szedł do mieszkańców, NIE władz\n**Opcja D (figure of effectiveness):** - Speaker 2 podał figury PRZED akcją (motywacja), nie pokazał wyniku liczbowego\n**Opcja E (recommends keeping record):** - brak rekomendacji śledzenia\n\n## Reference gramatyczny - \"in order to\" + phrasal verbs\n\n> 📖 **\"In order to + V\":**\n> `In order to motivate their owners` = aby zmotywować właścicieli\n> Form: `in order + to + V` (cel)\n> Alternatywy: `so as to V`, `to V`\n> Negatywny cel: `in order not to V` / `so as not to V`\n\n> 📖 **\"Cut bills\":**\n> Kolokacja: `cut bills` = obniżyć rachunki\n> Synonimy: `reduce costs, lower expenses, slash bills`\n\n> 📖 **\"Meet with + N\":**\n> `met with general approval` = spotkała się z aprobatą\n> Form: `meet + with + reaction` (passive-like)\n> Inne: `met with success/failure/criticism`\n\n> 📖 **\"By + V-ing\" (means):**\n> `cut bills by stopping water from dripping` = obniżyć rachunki PRZEZ powstrzymanie kapania\n> Form: `by + V-ing` (środek/sposób)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 2.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** \"cut their bills\" (saves money) + \"general approval\" (convinced) = A.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| **A** | **Convinced eco = saves money** | **POPRAWNA - bills + approval** |\n| B | Water wasting harmful | Speaker 2 mówi o $$, nie o szkodach |\n| C | Alerted authorities | Speaker 2 szedł do mieszkańców |\n| D | Figure of effectiveness | Liczby PRZED akcją (motywacja), nie wynik |\n| E | Recommends keeping record | Brak rekomendacji śledzenia |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka D: Speaker 2 podaje LICZBY, ale to motywacja PRZED akcją, NIE wynik kampanii. Klucz: cytat \"figures showing how much they could cut\" - przyszłość/potencjał, nie efekt.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Met with approval\" = standardowy idiom angielski (collocations) = spotkała się z aprobatą.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Speaker 2 łączy DWA aspekty: eko (naprawa kranów) + finanse (rachunki). Klucz w pytaniu: \"eco-friendly saves money\" = oba elementy.\n\n**2.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *alerted the authorities to a possible environmental threat* (zaalarmował władze o możliwym zagrożeniu ekologicznym).\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji Speaker 3\n\n> \"Last summer my friend and I worked as assistants at a day camp for little children. Once we took our group on a hike to see an abandoned mining site. I'd never been there before and when we got to the place, I got scared. **I saw an ecological bomb - a big pool of dirty, greasy water with a rusty lamp post sticking out of it. I called the District Council the same day. It turned out that they had no idea that the place existed. I sent them a few pictures asking for immediate action.** They answered that they needed to find $1000 to test the water for dangerous chemicals but promised to fence the pool off straightaway.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"ecological bomb\"** → zagrożenie ekologiczne (environmental threat)\n2. **\"dirty, greasy water\"** → konkretne zagrożenie\n3. **\"called the District Council\"** → kontakt z WŁADZAMI\n4. **\"asking for immediate action\"** → alarm\n5. **\"they had no idea\"** → władze nie wiedziały - alarm był potrzebny\n\n**Wniosek:** Speaker 3 zadzwonił do władz lokalnych (District Council) o zagrożeniu (ecological bomb) → **C**.\n\n## Sposób 2 - analiza pojęć klucza\n\n**\"alerted the authorities\"** = zaalarmował władze\n- Cytat: \"I **called** the District Council the same day\"\n- Cytat: \"I sent them a few pictures **asking for immediate action**\"\n\n**\"possible environmental threat\"** = możliwe zagrożenie ekologiczne\n- Cytat: \"an **ecological bomb**\"\n- Cytat: \"big pool of dirty, greasy water\"\n- Cytat: \"test the water for **dangerous chemicals**\"\n\n## Sposób 3 - eliminacja innych opcji\n\n**Opcja A (saves money):** - Speaker 3 nie mówi o pieniądzach (oprócz wzmianki o $1000 z budżetu władz)\n**Opcja B (water wasting harmful):** - to NIE jest woda \"marnowana\" - to woda ZANIECZYSZCZONA\n**Opcja C (alerted authorities):** ✓ - \"called the District Council\" + \"asking for immediate action\"\n**Opcja D (figure of effectiveness):** - $1000 to KOSZT testów, nie figura efektywności kampanii\n**Opcja E (keeping record):** - Speaker 3 nie rekomenduje śledzenia\n\n## Reference gramatyczny - Past Perfect + reporting verbs\n\n> 📖 **Past Perfect \"had no idea\":**\n> `they had no idea that the place existed` = nie mieli pojęcia\n> Form: `had + V3` (czas wcześniejszy niż główna narracja)\n> Funkcja: pokazuje IGNORANCJĘ władz PRZED zgłoszeniem Speakera\n\n> 📖 **\"Fence off\":**\n> `fence the pool off straightaway` = ogrodzić basen natychmiast\n> Form: `fence + N + off` lub `fence + off + N`\n> Synonim: `enclose, cordon off, seal off`\n\n> 📖 **\"Asking for + N\" (participle):**\n> `sent them pictures asking for immediate action` = wysłał zdjęcia, prosząc o natychmiastowe działanie\n> Form: present participle modyfikuje sposób działania\n\n> 📖 **\"Turn out that\":**\n> `it turned out that they had no idea` = okazało się, że nie mieli pojęcia\n> Form: `It turn(s/ed) out + that-clause`\n> Synonim: `it transpired, it became apparent`\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 2.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** \"called the District Council\" + \"ecological bomb\" = alerted authorities to environmental threat.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| A | Saves money | Speaker 3 nie mówi o oszczędzaniu |\n| B | Water wasting harmful | To woda ZANIECZYSZCZONA, nie marnowana |\n| **C** | **Alerted authorities** | **POPRAWNA - called District Council** |\n| D | Figure of effectiveness | $1000 to koszt testów, nie efektywność |\n| E | Keeping record | Brak rekomendacji śledzenia |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka B: \"water\" jest wspomniane, ale to ZANIECZYSZCZONA woda, NIE marnowana. Klucz: \"dirty, greasy water\" - zanieczyszczenie, nie marnotrawstwo.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka D: liczba $1000 jest w transkrypcji, ale to KOSZT testów władz, NIE wynik kampanii Speakera 3.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"District Council\" = lokalne władze samorządowe - bezpośredni synonim \"the authorities\".\n\n**2.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D** - *quotes a figure which shows how effective his/her information campaign was* (podaje liczbę pokazującą efektywność kampanii informacyjnej).\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji Speaker 4\n\n> \"I'm a member of an ecology club and I've always been active in recycling. I'm angry that people keep getting new plastic bags instead of reusing the ones they already have at home. So I came up with a project that we carried out last Saturday. **We stood outside a supermarket, and before customers went in, we talked to them about the environmental threats caused by plastic bags. The following week we learned from the shop manager that even though they recorded a higher-than-average turnover on Saturday, the number of plastic bags handed to customers in fact dropped by 35%.** As you can see, it takes very little to raise people's awareness and encourage them to make choices that are better for the environment.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"information campaign\"** → \"talked to them about environmental threats\"\n2. **\"effective\"** → \"in fact dropped by 35%\"\n3. **\"figure\"** → 35% (konkretna liczba)\n4. **\"higher-than-average turnover\"** vs **\"dropped 35% plastic bags\"** → kontrast (więcej klientów, mniej toreb)\n\n**Wniosek:** Speaker 4 podaje LICZBĘ 35% (figure) jako dowód skuteczności (effective) kampanii informacyjnej (talked about threats) → **D**.\n\n## Sposób 2 - analiza pojęć klucza\n\n**\"quotes a figure\"** = podaje liczbę\n- Cytat: \"dropped by **35%**\"\n\n**\"information campaign\"** = kampania informacyjna\n- Cytat: \"**talked to them about** the environmental threats\"\n\n**\"how effective\"** = jak efektywna\n- Liczba 35% spadku PRZY wzroście klientów = potężna efektywność\n- Cytat: \"as you can see, it takes very little to raise people's awareness\"\n\n## Sposób 3 - eliminacja innych opcji\n\n**Opcja A (saves money):** - Speaker 4 mówi o środowisku, nie pieniądzach\n**Opcja B (water wasting):** - temat to PLASTIK, nie woda\n**Opcja C (alerted authorities):** - Speaker 4 nie zwracał się do władz\n**Opcja D (figure showing effectiveness):** ✓ - 35% spadek = efektywność\n**Opcja E (keeping record):** - brak rekomendacji śledzenia\n\n## Reference gramatyczny - \"even though\" + \"in fact\"\n\n> 📖 **\"Even though\" (concession):**\n> `even though they recorded higher turnover, the number dropped` = mimo że odnotowano wyższy obrót, liczba spadła\n> Form: `even though + clause + main clause` (silniejsze niż `although`)\n> Funkcja: niezgodność oczekiwań z faktami\n\n> 📖 **\"In fact\":**\n> `in fact dropped by 35%` = faktycznie spadła o 35%\n> Funkcja: emfaza, potwierdzenie\n> Pozycja: średnia (po podmiocie) lub początek zdania\n\n> 📖 **\"Drop by X%\":**\n> Kolokacja: `drop by 35%` = spaść o 35%\n> Synonimy: `decrease by, fall by, decline by`\n> Vs `drop to X%`: `dropped to 35%` = spadła DO 35% (nie o)\n\n> 📖 **\"Hand to sb\":**\n> `bags handed to customers` = torby wręczone klientom\n> Form: `hand + N + to + sb` lub `hand sb + N`\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 2.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **D**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** 35% (figure) + \"talked about threats\" (campaign) + spadek (effective).\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| A | Saves money | Temat = środowisko, nie pieniądze |\n| B | Water wasting | Temat = plastik, nie woda |\n| C | Alerted authorities | Speaker 4 nie zwracał się do władz |\n| **D** | **Figure of effectiveness** | **POPRAWNA - 35% + campaign** |\n| E | Keeping record | Brak rekomendacji śledzenia |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz całego zadania 2: 4 mówcy → 5 opcji → JEDNA zostaje. W tym arkuszu zostaje **B (water wasting harmful)**. Speaker 1 = E, Speaker 2 = A, Speaker 3 = C, Speaker 4 = D.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"In fact\" + kontrast \"higher turnover\" vs \"dropped 35%\" - silny dowód efektywności. Mimo większego ruchu, mniej toreb = świadomość wzrosła.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"It takes very little to raise awareness\" - Speaker 4 podkreśla, że MAŁY wysiłek przyniósł DUŻY efekt. Klucz: 35% spadek = efekt.","image":"img/jezyk-angielski-2018-maj-matura-rozszerzona/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2018-maj-matura-rozszerzona/zad/3","paper_id":"jezyk-angielski-2018-maj-matura-rozszerzona","number":"3","points":5,"ptype":"closed","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3. (0-5)\nUsłyszysz dwukrotnie wywiad na temat High Line, jednego z parków w Nowym Jorku.\nZ podanych odpowiedzi wybierz właściwą, zgodną z treścią nagrania. Zakreśl jedną\nz liter: A, B, C albo D.\n3.1. The High Line is different from the other parks in New York because\nA. it runs above street level.\nB. it has a great variety of rare bushes.\nC. it was constructed along a straight horizontal line.\nD. it was built along a railroad track that had been demolished.\n3.2. The High Line was created thanks to\nA. people protesting against closing a railway station.\nB. a campaign launched by the railroad track owners.\nC. a charity event organized by celebrities.\nD. the determination of the local residents.\n3.3. The main objective for the architects was to\nA. provide the area with appropriate soil.\nB. select plants that create a mysterious atmosphere.\nC. design a safe space for visitors.\nD. ensure a sufficient amount of light for the plants.\n3.4. The High Line can be considered environmentally friendly because\nA. no paving has been laid out.\nB. rainwater is used in an efficient way.\nC. a significant carbon reduction has been noted there.\nD. around 85% of construction materials have been recycled.\n3.5. In the interview, James talks about\nA. various architectural trends in designing parks.\nB. the future of post-industrial sites turned into parks.\nC. the means to encourage architects to create original parks.\nD. the origins of the park and the challenges in making it a reality.\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA ZADAŃ OD 1. DO 3. NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJA-1R","answer":null,"answer_text":"3.\ndrugi\nelement\ntematu","solution":"**3.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *it runs above street level* (biegnie ponad poziomem ulicy).\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\n> \"Interviewer: Today we're talking to one of the architects involved in designing the High Line, an extremely popular park in New York. James, what makes the park unique?\n> James: The main difference from the other parks in New York is that **it is an elevated structure which you can reach using steps, platforms and elevators.** With its unexpected twists and turns, it looks very much like a ribbon that winds among high-rise buildings, stretching for more than a mile. The park was created on a former railroad track, which went out of use in 1982, and over the years fell into neglect and became overgrown with weeds and bushes.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"elevated structure\"** → konstrukcja wzniesiona ponad ziemią (above street level)\n2. **\"steps, platforms and elevators\"** → trzeba wejść w górę\n3. **\"a ribbon that winds among high-rise buildings\"** → biegnie WŚRÓD wieżowców (na wysokości)\n4. **\"former railroad track\"** → na byłym torze kolejowym (też wzniesionym)\n\n**Wniosek:** Główna RÓŻNICA od innych parków: konstrukcja WZNIESIONA → biegnie nad ulicami → **A (above street level)**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (runs above street level):** ✓\n- \"elevated structure\" = wzniesiona = above street level\n- \"reach using elevators\" = wjazd windą = ponad poziomem\n\n**Opcja B (great variety of rare bushes):**\n- Tekst wspomina o roślinach, ale jako WYZWANIU (\"hardy and resistant plants\"), nie RZADKICH\n- \"became overgrown with weeds and bushes\" - to opis PRZED renowacją\n- Nie jest to GŁÓWNA RÓŻNICA\n\n**Opcja C (straight horizontal line):**\n- Tekst: \"unexpected twists and turns\" + \"a ribbon that winds\"\n- WRĘCZ PRZECIWNIE - kręty, nie prosty\n\n**Opcja D (along railroad track that had been demolished):**\n- Tor NIE został zburzony - został PRZEROBIONY na park\n- Tekst: \"changing this elevated railroad into a park\" = adaptacja, nie demolacja\n- \"Many people wanted it demolished, but \" - chcieli zburzyć, ale ZACHOWANO\n\n## Reference gramatyczny - \"elevated\" + relative clauses\n\n> 📖 **\"Elevated structure\":**\n> `elevated` = wzniesiony, podniesiony\n> Synonim: `raised, lifted, above ground level`\n> Vs `subterranean`/`underground`\n\n> 📖 **Defining relative clause z \"which\":**\n> `an elevated structure which you can reach using steps` = wzniesiona konstrukcja, do której wchodzi się po schodach\n> Form: `N + which + clause` (essential info, no comma)\n> Note: `that` zamienialne z `which` w defining clauses\n\n> 📖 **\"Fall into neglect\":**\n> `fell into neglect` = popadł w zaniedbanie\n> Form: `fall + into + state (Noun)`\n> Inne: `fall into disrepair, fall into ruin, fall into despair`\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** \"elevated structure\" + \"steps, platforms, elevators\" = above street level.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **A** | **Above street level** | **POPRAWNA - elevated structure** | - |\n| B | Rare bushes | Tekst o trudnych warunkach roślin, nie rzadkich | Uczeń łączy z \"weeds and bushes\" |\n| C | Straight horizontal line | Park ma \"twists and turns\" - kręty | Uczeń ignoruje \"ribbon winds\" |\n| D | Demolished railroad | Tor NIE został zburzony, ZAADAPTOWANY | Uczeń łączy \"demolished\" z planami |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: \"elevated\" = wzniesiony. Bezpośredni synonim \"above street level\". Bez znajomości tego słowa łatwo pomylić.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka D: \"Many people wanted it demolished, but \" - to były PLANY, których NIE zrealizowano. Tor zachowano i przerobiono.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka C: \"ribbon that winds among\" = wstążka kręcąca się - to opis krzywej linii, NIE prostej.\n\n**3.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D** - *the determination of the local residents* (determinacja lokalnych mieszkańców).\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\n> \"Interviewer: How did the idea of transforming this neglected space into a park originate?\n> James: Well, when the railroad track fell into ruin, there were plans to pull it down and make room for new offices and residential buildings. **But in 1999, two local people, Joshua David and Robert Hammond, came up with an idea for revitalizing the area. They set up the Friends of the High Line organization and started to campaign for the creation of the park. Many people living in this neighbourhood joined in.** What followed was a series of disputes and negotiations with sceptical property owners and the city authorities. Friends of the High Line also gained the support of many celebrities, who signed their petition. The organization managed to raise funds, and finally in 2006 the decision was taken by the city mayor.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"two local people\"** → lokalni mieszkańcy (residents)\n2. **\"came up with an idea\"** → wymyślili pomysł (inicjatywa)\n3. **\"set up the Friends of the High Line organization\"** → założyli organizację\n4. **\"started to campaign\"** → kampania (determinacja)\n5. **\"Many people joined in\"** → wsparcie lokalnej społeczności\n6. **\"managed to raise funds\"** → udało im się zebrać fundusze (determinacja)\n\n**Wniosek:** Park powstał dzięki LOKALNYM mieszkańcom (Joshua i Robert + sąsiedzi), którzy nie ustąpili → **D (determination of local residents)**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (people protesting against closing a railway station):**\n- Tekst nie o STACJI, tylko o torze (railroad track)\n- Tor nie zamykano - fell into ruin (sam popadł w ruinę)\n- Brak protestów PRZECIW zamknięciu\n\n**Opcja B (campaign launched by railroad track owners):**\n- Inicjatorzy to LOKALNI MIESZKAŃCY (Joshua, Robert), NIE właściciele toru\n- \"property owners\" są wspomniani jako \"sceptical\" - sprzeciwiali się\n\n**Opcja C (charity event organized by celebrities):**\n- Celebryci podpisali PETYCJĘ jako WSPARCIE, NIE zorganizowali event\n- \"gained the support of celebrities, who signed their petition\" - dodatkowe wsparcie\n\n**Opcja D (determination of local residents):** ✓\n- 2 lokalnych → organizacja → kampania → fundusze → sukces = determinacja\n\n## Reference gramatyczny - phrasal verbs + Present Perfect\n\n> 📖 **\"Come up with\":**\n> `came up with an idea` = wymyślili pomysł\n> Form: `come + up + with + N`\n> Synonimy: `think of, devise, conceive`\n\n> 📖 **\"Set up\":**\n> `set up an organization` = założyli organizację\n> Form: `set + N + up` lub `set + up + N`\n> Synonimy: `establish, found, create`\n\n> 📖 **\"Join in\":**\n> `Many people joined in` = wielu się przyłączyło\n> Form: `join + in (+ N)` lub absolute\n> Synonim: `take part, get involved, participate`\n\n> 📖 **\"Manage to + V\":**\n> `managed to raise funds` = udało im się zebrać fundusze\n> Form: `manage + to + V` (succeed despite difficulty)\n> Note: silniejsze niż samo `succeed in` - sugeruje wysiłek\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **D**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** \"two local people\" + \"campaign\" + \"managed to raise funds\" = determinacja lokalnych.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| A | Protesting against closing station | Tor (NIE stacja); brak protestów PRZECIW zamknięciu |\n| B | Railroad track owners | Inicjatorzy = lokalni mieszkańcy, NIE właściciele |\n| C | Charity event by celebrities | Celebryci PODPISALI petycję, NIE zorganizowali event |\n| **D** | **Determination of locals** | **POPRAWNA - 2 lokalnych + organizacja + sukces** |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka C: celebryci są wspomniani, ale ICH ROLA = wsparcie petycji, nie INICJATYWA. Klucz: \"gained the support of\" = otrzymali wsparcie.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka B: właściciele nieruchomości występują w tekście, ale jako SCEPTYCY (przeszkoda), NIE inicjatorzy.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Local people\" = lokalni mieszkańcy = local residents. Bezpośredni synonim.\n\n**3.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *design a safe space for visitors* (zaprojektować bezpieczną przestrzeń dla zwiedzających).\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\n> \"Interviewer: What were the most important aspects for architects to consider while working on this ambitious project?\n> James: There were lots of them. Preserving a slightly old-fashioned quality in an ever-evolving and modernizing city was a challenge we couldn't miss. Obviously, we wanted to give visitors the feeling that they have come across a unique place, a kind of a magic garden. **But our primary goal was to ensure safety. We wanted every detail, from the paths and benches to lighting and water features, to make people feel secure and comfortable in this place.** Another important task was choosing plants that can survive in this difficult environment \"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"primary goal\"** → GŁÓWNY CEL (main objective)\n2. **\"to ensure safety\"** → zapewnić bezpieczeństwo\n3. **\"every detail to make people feel secure\"** → bezpieczeństwo we WSZYSTKICH detalach\n4. **\"primary\"** = pierwszy, najważniejszy\n\n**Wniosek:** James DOSŁOWNIE mówi \"our PRIMARY goal was to ensure safety\" → **C (safe space)**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (provide appropriate soil):**\n- Tekst wspomina o glebie: \"We have very thin soil which gets very hot\"\n- Ale to WYZWANIE z roślinami, NIE główny cel\n- Architekci nie \"provided soil\" - wybrali odporne rośliny\n\n**Opcja B (select plants creating mysterious atmosphere):**\n- \"a kind of a magic garden\" - wspomniany, ale jako EFEKT, nie cel\n- \"choosing plants that can survive\" - cel praktyczny, nie atmosfera\n- Main goal = safety, NOT atmosphere\n\n**Opcja C (design safe space for visitors):** ✓\n- Bezpośredni cytat: \"our **primary goal** was to **ensure safety**\"\n- \"every detail to make people feel **secure**\"\n\n**Opcja D (ensure sufficient light for plants):**\n- Brak wzmianki o ŚWIETLE dla roślin\n- Problem to gleba + temperatura, nie światło\n- \"lighting\" w tekście dotyczy LAMP dla ludzi, nie dla roślin\n\n## Reference gramatyczny - \"primary\" + infinitive of purpose\n\n> 📖 **\"Primary goal/aim\":**\n> `our primary goal was to ensure safety` = naszym głównym celem było\n> Form: `primary + goal/aim/objective` = pierwszorzędny, najważniejszy\n> Synonimy: `main, principal, chief, foremost`\n\n> 📖 **Infinitive of purpose \"to + V\":**\n> `to ensure safety` = aby zapewnić bezpieczeństwo\n> Form: `(in order) to + V` (cel)\n> Note: można pominąć \"in order\" - czyste \"to + V\" wystarczy\n\n> 📖 **\"Make + sb + V\" (causative):**\n> `make people feel secure` = sprawić, aby ludzie czuli się bezpiecznie\n> Form: `make + sb + bare V` (BEZ \"to\")\n> Note: UWAGA - passive ma \"to\": `people were made TO feel `\n\n> 📖 **\"Ensure\" vs \"insure\" vs \"assure\":**\n> - `ensure` = zapewnić (że coś się stanie)\n> - `insure` = ubezpieczyć (financial)\n> - `assure` = zapewnić kogoś (powiedzieć z pewnością)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** \"primary goal\" + \"ensure safety\" = main objective = safe space.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Appropriate soil | Soil to wyzwanie, nie cel | Uczeń łączy z \"very thin soil\" |\n| B | Mysterious atmosphere | Magic garden to efekt, nie główny cel | Uczeń łączy z \"magic garden\" |\n| **C** | **Safe space** | **POPRAWNA - primary goal = ensure safety** | - |\n| D | Light for plants | Brak wzmianki o świetle dla roślin | Uczeń łączy \"lighting\" z roślinami |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: bezpośrednie słowo **\"primary\"** = main objective. To kluczowy marker.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka D: \"lighting\" w tekście dotyczy oświetlenia DLA LUDZI (path lighting), NIE dla roślin. Klucz: kontekst.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Bezpieczeństwo dotyczy WSZYSTKICH detali (paths, benches, lighting, water features) - to nie 1 rzecz, to kompleksowe planowanie.\n\n**3.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *rainwater is used in an efficient way* (woda deszczowa jest wykorzystywana w efektywny sposób).\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\n> \"Interviewer: Is there something you are particularly proud of?\n> James: There are several things. One of the greatest features is the **paving which has open joints, so when it rains the water falls through them and is collected, stored and then absorbed into the flower beds. We can demonstrate that about 85% of all the water that falls on the High Line stays on the High Line.** We also hope that with all this greenery there will be some carbon reduction. There's certainly a cooling effect with the shade the plants provide. All the materials are recyclable or come from sustainable sources.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"paving with open joints\"** → wycieki przez bruk\n2. **\"water is collected, stored and absorbed\"** → ZBIERANA + PRZECHOWYWANA + WCHŁANIANA\n3. **\"85% of all the water stays on the High Line\"** → efektywność: 85% retencji\n4. **\"flower beds\"** → woda idzie do roślin (efektywne wykorzystanie)\n\n**Wniosek:** Woda deszczowa wykorzystywana EFEKTYWNIE (85% retencji + nawodnienie roślin) → **B**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (no paving has been laid out):**\n- Bruk JEST - \"paving which has open joints\"\n- Tylko ma SPECJALNE złącza\n- Tekst NIE mówi, że nie ma bruku\n\n**Opcja B (rainwater is used in an efficient way):** ✓\n- 85% wody pozostaje\n- Zbierana, przechowywana, wchłaniana → efektywne\n\n**Opcja C (significant carbon reduction):**\n- Tekst: \"we **hope** that there will be some carbon reduction\"\n- **\"hope\"** + **\"some\"** = niepewne, NIEPOTWIERDZONE\n- NIE jest \"significant\" (znacząca redukcja)\n\n**Opcja D (around 85% of construction materials recycled):**\n- 85% odnosi się do WODY, NIE do materiałów\n- Materiały: \"recyclable or come from sustainable sources\" - ale BEZ procentu\n- POMYŁKA: uczeń łączy 85% z materiałami\n\n## Reference gramatyczny - passive voice + present\n\n> 📖 **Passive voice (3x):**\n> `is collected, stored and then absorbed` = jest zbierana, magazynowana i wchłaniana\n> Form: `is/are + V3` (każde z 3 czasowników w Past Participle)\n> Funkcja: koncentracja na PROCESIE, nie na agencie\n\n> 📖 **\"That falls on\":**\n> `water that falls on the High Line` = woda, która spada na High Line\n> Form: `N + that + V` (defining relative clause)\n\n> 📖 **\"Stay on\":**\n> `water stays on the High Line` = woda pozostaje na High Line\n> Form: `stay + on + N`\n> Synonim: `remain on, be retained`\n\n> 📖 **\"Open joint\" (kolokacja):**\n> `paving with open joints` = bruk z otwartymi spoinami/szczelinami\n> Note: \"joint\" w architekturze = spoina/szczelina (nie staw!)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** \"85% of water stays\" + zbieranie + nawadnianie = rainwater used efficiently.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | No paving | Bruk JEST, tylko z otwartymi spoinami | Uczeń źle interpretuje \"open joints\" |\n| **B** | **Efficient rainwater use** | **POPRAWNA - 85% + collected/stored/absorbed** | - |\n| C | Significant carbon reduction | Tekst: \"hope\" + \"some\" = niepewne | Uczeń ignoruje hedging |\n| D | 85% materials recycled | 85% to WODA, NIE materiały | Uczeń przyporządkowuje 85% do złego N |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Krytyczna pułapka D: 85% odnosi się do WODY (\"water that stays\"), NIE materiałów. Klucz: PRZECZYTAJ co dokładnie odnosi się do 85%.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Materiały są opisane jako \"recyclable\" (mogą być przetworzone), ale NIE 85% - to inna informacja.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"hope that there WILL BE some carbon reduction\" - modal `will` + `hope` + `some` = NIEPEWNOŚĆ. To eliminuje opcję C jako \"significant\".\n\n**3.5.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D** - *the origins of the park and the challenges in making it a reality* (pochodzenie parku i wyzwania w jego realizacji).\n\n## Sposób 1 - analiza całego wywiadu\n\nWywiad obejmuje:\n\n**ORIGINS (pochodzenie):**\n> \"created on a former railroad track, which went out of use in 1982\"\n> \"in 1999, two local people came up with an idea\"\n> \"set up the Friends of the High Line organization\"\n> \"in 2006 the decision was taken by the city mayor\"\n\n**CHALLENGES (wyzwania):**\n> \"a series of disputes and negotiations with sceptical property owners\"\n> \"primary goal was to ensure safety\"\n> \"choosing plants that can survive in this difficult environment\"\n> \"very thin soil hot in summer freezing cold in winter\"\n\nObie sekcje są KLUCZOWE w wywiadzie → **D**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (various architectural trends in designing parks):**\n- Brak omówienia trendów ARCHITEKTONICZNYCH\n- James mówi o JEDNYM parku (High Line), nie o trendach\n- Nie porównuje stylów\n\n**Opcja B (future of post-industrial sites turned into parks):**\n- Brak rozważań o PRZYSZŁOŚCI postindustrialnych terenów\n- James mówi tylko o High Line, NIE generalizuje\n\n**Opcja C (means to encourage architects to create original parks):**\n- Brak instrukcji/rekomendacji dla innych architektów\n- Wywiad nie jest rad dla architektów\n\n**Opcja D (origins and challenges):** ✓\n- POCHODZENIE: railroad → idea → organization → fundusze → decyzja\n- WYZWANIA: scep. owners, safety, plants, climate\n\n## Sposób 3 - analiza struktury wywiadu\n\nPytania interviewera:\n1. \"What makes the park unique?\" → architecture\n2. \"How did the idea originate?\" → **ORIGINS**\n3. \"What were the most important aspects to consider?\" → **CHALLENGES**\n4. \"Is there something you are proud of?\" → results\n\nStruktura wywiadu = pytania 2 i 3 SĄ głównym tematem (origins + challenges) = **D**.\n\n## Reference gramatyczny - main idea identification\n\n> 📖 **Markery \"origins\":**\n> - `originated from/in `\n> - `dates back to `\n> - `came up with the idea`\n> - `set up the organization`\n\n> 📖 **Markery \"challenges\":**\n> - `difficult environment`\n> - `disputes and negotiations`\n> - `sceptical property owners`\n> - `another important task was`\n\n> 📖 **\"Make it a reality\":**\n> Idiom: `make X a reality` = sprawić, że X stanie się rzeczywistością\n> Synonim: `bring X to life, realize X`\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.5, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **D**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.1) Zdający określa główną myśl tekstu.\n> - **Uzasadnienie:** Wywiad obejmuje POCHODZENIE (railroad → 2006) + WYZWANIA (sceptyk, safety, plants).\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| A | Architectural trends | Brak trendów; tylko 1 park, nie porównanie |\n| B | Future of post-industrial sites | Brak refleksji o przyszłości innych terenów |\n| C | Encourage architects | Brak rad dla innych architektów |\n| **D** | **Origins + challenges** | **POPRAWNA - railroad→park + difficulties** |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pytanie typowe dla 3.5 (R) - main idea CAŁEGO wywiadu. Trzeba SCALIĆ informacje z różnych odpowiedzi.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Origins\" = początki, pochodzenie. NIE \"źródła\" (sources). Bezpośredni synonim w transkrypcji: \"originate\".\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka C: wywiad MOŻE inspirować architektów, ale to NIE GŁÓWNY CEL - to skutek uboczny. Klucz: główny TEMAT, nie skutek.","image":"img/jezyk-angielski-2018-maj-matura-rozszerzona/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2018-maj-matura-rozszerzona/zad/4","paper_id":"jezyk-angielski-2018-maj-matura-rozszerzona","number":"4","points":4,"ptype":"closed","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4. (0-4)\nPrzeczytaj tekst, który został podzielony na trzy części (A-C) oraz pytania go dotyczące\n(4.1.-4.4.). Do każdego pytania dopasuj właściwą część tekstu. Wpisz rozwiązania\ndo tabeli.\nUwaga: jedna część tekstu pasuje do dwóch pytań.\nIn which paragraph does the author\n4.1. provide an explanation of a term essential for understanding how the game\nworks?\n4.2. mention ideas for making use of the game in real life?\n4.3. explain how the game adjusts to the players’ reactions?\n4.4. refer to a device necessary to monitor the player’s anxiety?\nA SCARY GAME\nA. In the depths of a haunted house, something is following you. It’s getting closer, you can\nsense it creeping up behind you. Luckily, you can make the ghosts recede. All you have to\ndo is take control of your emotions. You’re in Nevermind, an unusual video game developed\nby Erin Reynolds. To complete each level, the players have to overcome their fear. If they\nlet stress get the better of them, the screen will get shakier and the feeling of imminent danger\nwill intensify. If they manage to calm down, for instance, by slowing down their breathing,\nthe game will ease up.\nB. Reynolds started working on Nevermind when she was in an interactive media master’s\nprogram at the University of Southern California in 2009. She was fascinated by\nbiofeedback, which is a process based on technology that reads the player’s heartbeat, facial\nexpressions or eye movement, and decided to apply it in the game she was developing for\nher thesis. In order for the game to read physiological responses, the player has to wear\na heart rate sensor, which detects the fear or tension that one is feeling at any given moment.\nIn the case of games like this, where emotions come into play, the outcomes are less obvious\nthan in the case of conventional games.\nC. There has been a lot of talk in the video game industry about playing games for more than\njust entertainment. While most horror video games seek to provide just an exciting thrill,\nNevermind has greater ambitions. Reynolds and her team are hoping it can be developed as\na tool to teach people how to manage anxiety and improve their state of mind. The aim, says\nErin, is for players to practise being mindful of their stress level and learn how to stop their\nfears from taking control in nerve-wracking situations.\nadapted from http://blogs.smithsonianmag.com\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJA-1R","answer":"4.1 = B; 4.2 = C; 4.3 = A; 4.4 = B","answer_text":"4.\npodsumowa-\nnie: właściwe\ni adekwatne\ndo tematu\nzakończenie\nwypowiedzi\nR\nA\nL\nzakończenie zgodne\nz tematem oraz treścią\nwypowiedzi; jeżeli zdający\npowtarza wstęp - czyni to\ninnymi słowami\nzakończenie nie jest w pełni\npoprawne, np. jest zgodne\nz tematem ALBO treścią\nwypowiedzi; odbiega trochę\nod tematu LUB treści\nwypowiedzi; zdający stosuje\nzakończenie schematyczne\n(sztampowe) LUB powtarza\nwstęp praktycznie tymi\nsamymi słowami\nbrak zakończenia LUB\nzakończenie nie jest\nkomunikatywne LUB\nzakończenie jest jedynie luźno\nzwiązane z tematem oraz\ntreścią wypowiedzi\n(też jeśli nie jest zgodne)","solution":"**4.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - paragraf B zawiera definicję terminu \"biofeedback\".\n\n## Sposób 1 - analiza paragrafu B\n\n> \"B. Reynolds started working on Nevermind when she was in an interactive media master's program at the University of Southern California in 2009. She was fascinated by **biofeedback, which is a process based on technology that reads the player's heartbeat, facial expressions or eye movement**, and decided to apply it in the game she was developing for her thesis.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"biofeedback\"** → wprowadzenie KONKRETNEGO terminu\n2. **\"which is a process based on technology \"** → DEFINICJA (relative clause)\n3. **\"reads heartbeat, facial expressions, eye movement\"** → szczegóły definicji\n4. **\"decided to apply it in the game\"** → ESSENTIAL dla gry\n\n**Wniosek:** Paragraf B DEFINIUJE biofeedback - KLUCZOWY termin dla zrozumienia działania gry → **B**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja innych paragrafów\n\n**Paragraf A:**\n> \"In the depths of a haunted house, something is following you You're in Nevermind, an unusual video game developed by Erin Reynolds.\"\n- OPISUJE doświadczenie gracza\n- Wprowadza grę, NIE definiuje terminu\n- Brak słowa wymagającego objaśnienia\n\n**Paragraf B:** ✓\n- DEFINIUJE \"biofeedback\" przez `which is `\n- Termin ESSENTIAL: \"in order for the game to read physiological responses\"\n\n**Paragraf C:**\n> \"There has been a lot of talk in the video game industry about playing games for more than just entertainment.\"\n- O AMBICJACH gry, nie definicji terminu\n- Brak nowego terminu wymagającego objaśnienia\n\n## Sposób 3 - markery definicji\n\n**MARKERY DEFINICJI W TEKSTACH:**\n- `X, which is ` - relative clause definition\n- `X, defined as ` - explicit definition\n- `X means ` - meaning definition\n- `X refers to ` - reference definition\n- `In other words, X is ` - paraphrase\n\nW paragrafie B: **\"biofeedback, which is a process \"** = klasyczna definicja przez non-defining relative clause.\n\n## Reference gramatyczny - non-defining relative clause\n\n> 📖 **Non-defining relative clause (definicja):**\n> `biofeedback, which is a process based on technology` = biofeedback, czyli proces oparty na technologii\n> Form: `N, which + V + extra info, rest of sentence`\n> Note: PRZECINEK przed `which` - informacja dodatkowa, definiująca\n\n> 📖 **Defining vs non-defining:**\n> - Defining: `the process that reads heartbeat` (bez przecinka, essential info)\n> - Non-defining: `biofeedback, which is ` (z przecinkiem, dodatkowa definicja)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** B zawiera definicję \"biofeedback\" - kluczowego terminu dla gry.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Paragraf | Treść | Dlaczego błędny |\n| A | Opis gameplay | Brak definicji terminu |\n| **B** | **Definicja biofeedback** | **POPRAWNA - \"which is a process \"** |\n| C | Ambicje gry | Brak definicji terminu |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: pytanie zawiera frazę \"a term essential for understanding\" - to silny marker DEFINICJI specjalistycznego pojęcia.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"biofeedback\" to termin TECHNICZNY - bez niego nie zrozumiesz, jak gra działa (czyta puls, mimikę).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pamiętaj: zadanie 4 = matching 4 pytań do 3 paragrafów, JEDEN paragraf pasuje do 2 pytań.\n\n**4.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - paragraf C wspomina o pomysłach wykorzystania gry w rzeczywistym życiu.\n\n## Sposób 1 - analiza paragrafu C\n\n> \"C. There has been a lot of talk in the video game industry about playing games for more than just entertainment. While most horror video games seek to provide just an exciting thrill, Nevermind has greater ambitions. **Reynolds and her team are hoping it can be developed as a tool to teach people how to manage anxiety and improve their state of mind.** The aim, says Erin, is for players to **practise being mindful of their stress level and learn how to stop their fears from taking control in nerve-wracking situations.**\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"tool to teach people\"** → narzędzie EDUKACYJNE (real life application)\n2. **\"manage anxiety\"** → zarządzanie lękiem (real-life skill)\n3. **\"improve their state of mind\"** → poprawa stanu psychicznego\n4. **\"practise being mindful\"** → trening uważności\n5. **\"stop their fears from taking control\"** → kontrola w SYTUACJACH STRESOWYCH\n\n**Wniosek:** Paragraf C bezpośrednio mówi o WYKORZYSTANIU gry W REALNYM ŻYCIU (zarządzanie stresem, lękiem) → **C**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja innych paragrafów\n\n**Paragraf A:**\n- Opisuje DOŚWIADCZENIE W GRZE (gameplay)\n- \"haunted house, ghosts recede\" - fikcja, nie life application\n\n**Paragraf B:**\n- O DEVELOPMENCIE gry, nie zastosowaniu\n- \"thesis project\" - kontekst studencki\n- Brak wzmianki o realnym zastosowaniu\n\n**Paragraf C:** ✓\n- \"tool to teach people\" + \"manage anxiety\"\n- \"nerve-wracking situations\" = sytuacje życiowe\n\n## Sposób 3 - analiza fraz \"in real life\"\n\n**MARKERY \"making use in real life\":**\n- `tool to teach people how to ` ✓\n- `manage anxiety` ✓\n- `practise being mindful` ✓\n- `nerve-wracking situations` ✓ (real life stressors)\n- `developed as a tool` ✓ (development for practical use)\n\nWszystkie markery skoncentrowane w paragrafie C.\n\n## Reference gramatyczny - gerunds + practical applications\n\n> 📖 **\"Manage + N\":**\n> `manage anxiety` = zarządzać lękiem\n> Form: `manage + N` (countable/uncountable)\n> Synonim: `cope with, deal with, handle`\n\n> 📖 **\"Mindful of + N\":**\n> `mindful of their stress level` = uważny na poziom stresu\n> Form: `be mindful of + N/V-ing`\n> Idiom: świadomy, uważający\n\n> 📖 **\"Stop X from V-ing\":**\n> `stop their fears from taking control` = powstrzymać strachy przed przejęciem kontroli\n> Form: `stop + N + from + V-ing`\n> Synonim: `prevent X from V-ing`\n\n> 📖 **\"Nerve-wracking\":**\n> Adj: nerwujący, denerwujący\n> Note: pisownia `nerve-wracking` LUB `nerve-racking` - obie akceptowane\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** \"tool to teach\" + \"manage anxiety\" + \"nerve-wracking situations\" = real life application.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Paragraf | Treść | Dlaczego błędny |\n| A | Gameplay description | Fikcja w grze, nie real life |\n| B | Game development | Studencki kontekst, nie zastosowanie |\n| **C** | **Real life application** | **POPRAWNA - tool to teach + manage anxiety** |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: pytanie zawiera \"making use of the game IN REAL LIFE\" - szukaj zwrotów o ZASTOSOWANIU PRAKTYCZNYM, nie o samej grze.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Paragraf C wspomina \"greater ambitions\" - to znak, że gra ma SZERSZY CEL niż rozrywka.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Tool\" = narzędzie. To metafora dla \"użyteczna w życiu\". Bez metafory można pomylić paragraf.\n\n**4.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - paragraf A wyjaśnia, jak gra dostosowuje się do reakcji graczy.\n\n## Sposób 1 - analiza paragrafu A\n\n> \"A. In the depths of a haunted house, something is following you. It's getting closer, you can sense it creeping up behind you. Luckily, you can make the ghosts recede. All you have to do is take control of your emotions. You're in Nevermind, an unusual video game developed by Erin Reynolds. To complete each level, the players have to overcome their fear. **If they let stress get the better of them, the screen will get shakier and the feeling of imminent danger will intensify. If they manage to calm down, for instance, by slowing down their breathing, the game will ease up.**\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"If they let stress get the better of them\"** → reakcja stresowa gracza\n2. **\"screen will get shakier\"** → gra REAGUJE - staje się trudniejsza\n3. **\"if they manage to calm down\"** → uspokojenie gracza\n4. **\"the game will ease up\"** → gra REAGUJE - łagodnieje\n5. **\"by slowing down their breathing\"** → konkretna metoda redukcji stresu\n\n**Wniosek:** Paragraf A pokazuje DWA TRYBY dostosowania gry (stres → trudniej, spokój → łatwiej) → **A**.\n\n## Sposób 2 - analiza struktury cause-effect\n\n**STRUKTURA CONDITIONAL (1st conditional):**\n\n| Warunek (gracz) | Skutek (gra) |\n| If stress gets the better of them | screen gets shakier + danger intensifies |\n| If they manage to calm down | game eases up |\n\nObie struktury = `If + Present Simple, will + V` (1st conditional) → opisują JAK GRA SIĘ DOSTOSOWUJE.\n\n## Sposób 3 - eliminacja innych paragrafów\n\n**Paragraf A:** ✓ - DWA scenariusze + reakcja gry (shakier vs ease up)\n\n**Paragraf B:**\n- Opisuje MECHANIZM (biofeedback, heart rate sensor)\n- ALE: nie pokazuje JAK gra zmienia się w odpowiedzi\n- Mówi co czyta, NIE jak reaguje\n\n**Paragraf C:**\n- O AMBICJACH gry (manage anxiety)\n- NIE o dostosowaniu gry do reakcji w czasie rzeczywistym\n\n## Reference gramatyczny - 1st conditional + idioms\n\n> 📖 **1st conditional:**\n> `If they let stress get the better of them, the screen will get shakier.`\n> Form: `If + Present Simple, will + V`\n> Funkcja: probable future result\n\n> 📖 **\"Get the better of sb\":**\n> Idiom: `let X get the better of you` = pozwolić, żeby X cię opanowało\n> Synonim: `overwhelm, dominate, defeat`\n\n> 📖 **\"Ease up\":**\n> Phrasal verb: `ease up` = łagodnieć, zmniejszyć intensywność\n> Synonim: `lessen, slacken, calm down`\n> Note: `ease up` może też znaczyć \"odpuścić, dać spokój\"\n\n> 📖 **\"Manage to + V\":**\n> `manage to calm down` = udać się uspokoić\n> Form: `manage + to + V` (sukces mimo trudności)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** Dwa scenariusze: stress → shakier, calm → ease up = adjustment to reactions.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Paragraf | Treść | Dlaczego błędny |\n| **A** | **Adjustment to reactions** | **POPRAWNA - shakier vs ease up** |\n| B | Mechanism (biofeedback) | JAK gra MIERZY, nie REAGUJE |\n| C | Ambitions of game | Cel ogólny, nie real-time adjustment |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: pytanie zawiera \"how the game ADJUSTS to the players' REACTIONS\" - szukaj DYNAMIKI gracz↔gra.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka B: paragraf B opisuje SENSOR (biofeedback), ale to NARZĘDZIE pomiaru, nie ADJUSTMENT. Klucz: różnica między \"reads\" i \"reacts\".\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Ease up\" + \"get shakier\" = pary opozycyjne pokazujące DOSTOSOWANIE w obu kierunkach.\n\n**4.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - paragraf B odnosi się do urządzenia potrzebnego do monitorowania niepokoju gracza.\n\n## Sposób 1 - analiza paragrafu B\n\n> \"B. Reynolds started working on Nevermind when she was in an interactive media master's program at the University of Southern California in 2009. She was fascinated by biofeedback, which is a process based on technology that reads the player's heartbeat, facial expressions or eye movement, and decided to apply it in the game she was developing for her thesis. **In order for the game to read physiological responses, the player has to wear a heart rate sensor, which detects the fear or tension that one is feeling at any given moment.** In the case of games like this, where emotions come into play, the outcomes are less obvious than in the case of conventional games.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"the player has to wear a heart rate sensor\"** → URZĄDZENIE (device)\n2. **\"which detects the fear or tension\"** → monitoring niepokoju\n3. **\"at any given moment\"** → ciągły monitoring\n4. **\"in order for the game to read physiological responses\"** → cel urządzenia\n\n**Wniosek:** Paragraf B opisuje konkretne URZĄDZENIE (heart rate sensor) potrzebne do monitorowania STRACHU/NAPIĘCIA (anxiety) → **B**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja innych paragrafów\n\n**Paragraf A:**\n- Opisuje DOŚWIADCZENIE gameplay\n- \"slowing down their breathing\" - to AKCJA gracza, nie URZĄDZENIE\n- Brak wzmianki o sensor/device\n\n**Paragraf B:** ✓\n- \"heart rate sensor\" = konkretne urządzenie\n- \"detects fear or tension\" = monitoring anxiety\n\n**Paragraf C:**\n- O AMBICJACH gry, nie urządzeniach\n- Brak technical details\n\n## Sposób 3 - analiza pojęć klucza\n\n**\"device\"** = urządzenie\n- Cytat: **\"heart rate sensor\"**\n- Synonim: gadget, equipment, tool, apparatus\n\n**\"monitor\"** = monitorować\n- Cytat: \"**detects** the fear or tension\"\n- Synonim: track, measure, check\n\n**\"player's anxiety\"** = niepokój gracza\n- Cytat: \"the **fear or tension** that one is feeling\"\n- Synonim: stress, worry, nervousness\n\n## Reference gramatyczny - \"in order for\" + relative clause\n\n> 📖 **\"In order for X to Y\":**\n> `In order for the game to read physiological responses` = aby gra mogła odczytywać\n> Form: `in order + for + N + to + V` (cel z różnymi podmiotami)\n> Note: różny podmiot zdania głównego i celu\n\n> 📖 **Defining relative clause z \"which\":**\n> `a heart rate sensor, which detects the fear` = pulsometr, który wykrywa strach\n> Note: PRZECINEK przed \"which\" = non-defining (definicja dodatkowa)\n\n> 📖 **\"At any given moment\":**\n> Idiom: `at any given moment` = w dowolnym momencie\n> Synonim: at any time, at any point\n\n> 📖 **Reading vs detecting:**\n> - `read` = odczytywać (generalne)\n> - `detect` = wykrywać (specyficzne)\n> Note: oba używane w context urządzeń biometrycznych\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** \"heart rate sensor\" + \"detects fear or tension\" = device to monitor anxiety.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Paragraf | Treść | Dlaczego błędny |\n| A | Gameplay opisy | Brak konkretnego urządzenia |\n| **B** | **Heart rate sensor** | **POPRAWNA - wymaga noszenia + detects fear** |\n| C | Game ambitions | Cel, nie urządzenie |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: ZADANIE 4 = matching 4 pytań do 3 paragrafów. JEDEN paragraf pasuje do 2 pytań. W tym zadaniu **B = 4.1 + 4.4** (biofeedback definicja + heart rate sensor).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Heart rate sensor\" = pulsometr/sensor tętna. To URZĄDZENIE noszone na ciele.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Fear or tension\" = bezpośredni synonim \"anxiety\" w pytaniu. Klucz: rozpoznać synonimy.","image":"img/jezyk-angielski-2018-maj-matura-rozszerzona/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2018-maj-matura-rozszerzona/zad/5","paper_id":"jezyk-angielski-2018-maj-matura-rozszerzona","number":"5","points":4,"ptype":"closed","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5. (0-4)\nPrzeczytaj tekst, z którego usunięto cztery zdania. Wpisz w każdą lukę (5.1.-5.4.) literę,\nktórą oznaczono brakujące zdanie (A-E), tak aby otrzymać spójny i logiczny tekst.\nUwaga: jedno zdanie zostało podane dodatkowo i nie pasuje do żadnej luki.\nENSURING SAFE OPERATION OF DRONES\nThe airspace over London is among the most crowded in the world and the soaring popularity\nof small unmanned drones has added to the congestion. 5.1. If we want to prevent such\nincidents in the future, stricter enforcement of regulations and better technology are required.\nThe scale of the problem is unknown. Sales of drones in Britain and many other countries are\nnot counted but we know the trend is increasing. America’s Federal Aviation Administration\nreckons consumer sales could grow from 1.9 million in 2016 to as many as 4.3 million by 2020.\nClose encounters are also on the rise and many of them can potentially be hazardous. Britain’s\nAirprox Board, which is responsible for collecting reports, found 23 near-misses between\ndrones and aircraft between April and November last year. Today no one is sure how much\ndamage a drone could do to a jet airliner. 5.2. What’s more, many of them have metal\ncomponents, including lithium-ion batteries, which can explode if damaged.\nRules for operating drones are meant to ensure that collisions do not happen. 5.3. Not\ncomplying with these regulations is a criminal offence. However, rules alone will not stop\naccidents. Stricter control is necessary. In America, recreational users are required to register\ntheir drones online and are given an identification number for their craft. Failure to register\ncould mean a fine of up to $250,000. Schemes to help identify drone operators are also planned\nin Europe.\nTechnology can also help keep drones out of trouble. 5.4. Another method is a “virtual\ntether”, which in effect puts a drone on an invisible leash to prevent it from flying too far from\nits operator.\nadapted from www.economist.com\nA. In Britain and America drones are not supposed to go higher than 150 metres and should be\nkept in sight by their operators at all times.\nB. Those the size of a large insect are probably nothing to worry about, but there are some\nwhich can weigh 20 kilos.\nC. But neither various rules nor the most modern technology will stop those intent on\ndeliberately causing harm.\nD. Some drone-makers are restricting the speed drones can reach, as well as installing software\nwhich programs a drone’s GPS to prevent flights near airports or nuclear power stations.\nE. As a result, there have been many close encounters between drones and planes and one\nminor collision, thankfully with negligible damage.\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJA-1R","answer":null,"answer_text":"5.\nfragmenty\nodbiegające\nod tematu\ni/lub nie na\ntemat\nR\nA\nL\nwypowiedź nie zawiera\nfragmentów odbiegających\nod tematu i/lub nie na temat\nwypowiedź zawiera dłuższy\nfragment / nieliczne krótkie\nfragmenty odbiegające od\ntematu i/lub nie na temat\nwypowiedź nie spełnia\nwarunków określonych\ndla poziomu 1.\n* R - rozprawka; A - artykuł; L - list formalny\nTabela B. Zgodność z poleceniem: elementy formy\nElementy formy\nForma\n1\n0\n1.\nelementy\ncharakterystyczne\ndla formy\nR\nteza jest poprawnie umiejscowiona w wypowiedzi\nwypowiedź nie spełnia\nwarunków określonych\ndla poziomu 1.\nA\nwypowiedź jest zatytułowana\nL\nwypowiedź zawiera odpowiedni zwrot rozpoczynający\ni kończący\n2.\nkompozycja\nR\nA\nL\nwypowiedź cechuje widoczny zamysł kompozycyjny\nwyrażający się w funkcjonalnie uzasadnionych\nproporcjach wstępu, rozwinięcia i zakończenia\nwypowiedź nie spełnia\nwarunków określonych\ndla poziomu 1.\n3.\nsegmentacja\nR\nA\nL\ntekst jest uporządkowany; układ graficzny pracy (podział\nna akapity) jest konsekwentny\nwypowiedź nie spełnia\nwarunków określonych\ndla poziomu 1.\n4.\ndługość pracy\nR\nA\nL\ndługość pracy mieści się w granicach 180-280 słów\nwypowiedź nie spełnia\nwarunków określonych\ndla poziomu 1.\nUwaga: jedna usterka jest wystarczająca, żeby zakwalifikować pracę na 0 w danym\npodkryterium.\nOstateczną liczbę punktów za zgodność z poleceniem ustala się na podstawie oceny elementów\ntreści i elementów formy, zgodnie z Tabelą C.\nTabela C\nElementy\ntreści\nElementy formy\n4-3\n2-1\n0\n10-9\n5 p.\n4 p.\n3 p.\n8-7\n4 p.\n3 p.\n2 p.\n6-5\n3 p.\n2 p.\n1 p.\n4-3\n2 p.\n1 p.\n0 p.\n2-1\n1 p.\n0 p.\n0 p.\n0\n0 p.\n0 p.\n0 p.\nNa przykład za wypowiedź, w której elementy treści oceniono na 5, a elementy formy oceniono\nna 2, za zgodność z poleceniem przyznaje się 2 punkty.\nDodatkowe uwagi dotyczące oceny elementów treści\nROZPRAWKA\nTemat\nCoraz częściej pojawiają się propozycje wprowadzenia zakazu wjazdu samochodów do\ncentrów miast. Napisz rozprawkę, w której przedstawisz dobre i złe strony wprowadzenia\ntakiego zakazu.\nRozprawka to wypowiedź, w której zdający rozważa zagadnienie podane w poleceniu,\nprzedstawiając argumenty, wspierając je dodatkowymi wyjaśnieniami oraz/lub przykładami.\nAutor rozprawki „za i przeciw” powinien przedstawić argumenty za i przeciw, odpowiednio\nsygnalizując przyjęty schemat w tezie wspartej adekwatnymi argumentami i właściwym\nzakończeniem.\nDobrze napisana rozprawka:\n• omawia zagadnienie w sposób przejrzysty i logiczny; wszystkie jej części (wstęp,\nrozwinięcie, zakończenie) są podporządkowane jednej myśli głównej\n• zawiera jasno sformułowaną tezę, odpowiednią do formy rozprawki\n• charakteryzuje się stylem formalnym.\nTeza\n1. Aby teza rozprawki była uznana za zgodną z tematem, wymagane jest odniesienie się do\npomysłu wprowadzenia zakazu wjazdu samochodów do centrów miast oraz zaznaczenie, że\nw pracy będą rozpatrywane dobre i złe strony takiego rozwiązania (wymaga tego ten typ\nrozprawki), np. More and more cities consider banning cars from their centres. Such\na decision would have some good and bad sides.\nJeśli teza dotyczy wjazdu samochodów do miast i zapowiada oczekiwaną strukturę\nrozprawki, ale zdający nie precyzuje, że chodzi o wprowadzenie zakazu i wjazd do centrów,\nuznaje ją się za odbiegającą od tematu, np. More and more cities opt for banning cars from\ncities. It has good and bad sides.\nOdniesienie się do wad i zalet poruszania się samochodów w centrach miast / wjeżdżania\nsamochodów do centrów miast lub wyrażenie opinii na temat poruszania się samochodów\npo centrach miast jest tezą odbiegającą od tematu, np. There are good and bad sides of cars\ndriving into city centres; Cars should not be able to ride in city centres;\nJeśli teza dotyczy wjazdu samochodów do miast, ale zdający nie precyzuje, że chodzi\no wprowadzenie zakazu i wjazd do centrów, a jednocześnie teza nie zapowiada oczekiwanej\nstruktury rozprawki, uznaje się ją za niezgodną z tematem, np. Cars should not drive in\ncities.\nPomysł wprowadzenia zakazu wjazdu samochodów do centrum może być wyrażony\nw różny sposób, np. Cities are going to ban/prohibit/forbid cars from the centre; In many\ncities laws closing city centers to cars are introduced; Authorities want to stop cars from\nentering city center; Residents want regulations which will stop cars from driving into city\ncentres; People want to stop cars from entering city centres; People are against allowing\ncars into the city centres.\n2. Opisanie problemu, który jest tematem rozprawki, np. stwierdzenie, że w wielu miastach\nplanowane jest wprowadzenie takiego zakazu, nie jest tezą.\n3. Teza musi zapowiadać oczekiwaną strukturę rozprawki, wskazywać, że prezentowane będą\nwady i zalety. Na przykład: …są plusy i minusy takiej decyzji…; …ma wiele zalet, ale\nspowoduje też wiele problemów.\n4. Jeśli teza jest pytaniem, które nie zapowiada struktury rozprawki, np. Czy to dobry pomysł?,\nuznaje się ją za odbiegającą od tematu.\n5. Fakt, że teza nie zapowiada oczekiwanej struktury rozprawki, jest poważną usterką\nw zakresie zgodności z tematem. Jeśli teza nie zapowiada oczekiwanej struktury rozprawki\nORAZ jest niezgodna z treścią rozwinięcia, jest kwalifikowana na poziom 0. (np. rozprawka\nza i przeciw z jednostronną tezą oraz dwustronną argumentacją).","solution":"**5.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**E** - *As a result, there have been many close encounters between drones and planes and one minor collision, thankfully with negligible damage.*\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu luki\n\n**PRZED luką:**\n> \"The airspace over London is among the most crowded in the world and the soaring popularity of small unmanned drones has added to the congestion.\"\n\n**LUKA 5.1.**\n\n**PO luce:**\n> \"If we want to prevent **such incidents** in the future, stricter enforcement of regulations and better technology are required.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"soaring popularity\"** → wzrost dronów (congestion)\n2. **\"such incidents\"** w zdaniu PO luce → MUSI być wcześniej INCIDENTS\n3. Cause-effect: crowded airspace + drones → close encounters\n\n**Wniosek:** Brakuje wprowadzenia INCIDENTS - opcja E zawiera \"close encounters\" + \"collision\" + \"As a result\" (skutek congestion) → **E**.\n\n## Sposób 2 - analiza spójników i referencji\n\n**\"As a result\"** (opcja E) → bezpośrednio łączy się z PRZED luką:\n- Cause: \"airspace crowded + drones added to congestion\"\n- Effect (E): \"many close encounters + one minor collision\"\n\n**\"such incidents\"** (po luce) → odnosi się DO incydentów wymienionych w luce:\n- \"close encounters\" = incydenty\n- \"minor collision\" = incydent\n- Bez wzmianki o incydentach w luce, \"such incidents\" nie miałoby antecedentu\n\n## Sposób 3 - eliminacja innych opcji\n\n**Opcja A** (rules: 150 metres, in sight) - to ZASADY, nie skutki congestion. Pasuje do 5.3.\n**Opcja B** (size of insect vs 20 kilos) - to OPIS DRONÓW, nie konsekwencje. Pasuje do 5.2.\n**Opcja C** (rules vs deliberate harm) - to ALTERNATYWA do reguł. Nie pasuje na początek.\n**Opcja D** (drone makers restricting speed) - to TECHNOLOGIA. Pasuje do 5.4.\n**Opcja E** (As a result, close encounters + collision) ✓ - odpowiada congestion + wprowadza incidents\n\n## Reference gramatyczny - discourse markers + Present Perfect\n\n> 📖 **\"As a result\":**\n> Discourse marker: konsekwencja, skutek\n> Form: `as a result, + clause` (na początku zdania)\n> Synonimy: `consequently, therefore, thus, hence`\n\n> 📖 **Present Perfect \"there have been\":**\n> `there have been many close encounters` = doszło do wielu spotkań\n> Form: `there + has/have + been + N` (existential)\n> Funkcja: stwierdzenie istnienia faktów do teraz\n\n> 📖 **\"Close encounter\":**\n> Idiom: bliskie spotkanie (zwykle niebezpieczne)\n> Synonim: near-miss, brush\n> Pochodzenie: \"Close Encounters of the Third Kind\" (film SF)\n\n> 📖 **\"Negligible\":**\n> Adj: znikomy, nieznaczny\n> Synonim: trivial, minor, insignificant\n> Note: hedge word - łagodzi treść (\"thankfully with negligible damage\")\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **E**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.6) Zdający rozpoznaje związki między częściami tekstu.\n> - **Uzasadnienie:** E zawiera \"As a result\" (efekt crowded airspace) + \"close encounters\" (incidents).\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| A | 150 metres rules | Zasady, nie skutki - pasuje do 5.3 |\n| B | Insect vs 20 kilos | Opis dronów, nie konsekwencje - pasuje do 5.2 |\n| C | Neither rules nor tech | Alternatywa, nie pierwszy fakt |\n| D | Drone makers restricting | Technologia - pasuje do 5.4 |\n| **E** | **As a result + close encounters** | **POPRAWNA - efekt + incidents** |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: \"such incidents\" (po luce) wymaga INCIDENTS WCZEŚNIEJ. Bez E nie ma incydentów do których można się odnieść.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"As a result\" silnie wskazuje na CAUSE-EFFECT relationship. To pierwszy logiczny krok po opisie congestion.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pamiętaj: zadanie 5 = matching 4 luk do 5 opcji, JEDNA opcja zostaje (w tym arkuszu opcja C).\n\n**5.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *Those the size of a large insect are probably nothing to worry about, but there are some which can weigh 20 kilos.*\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu luki\n\n**PRZED luką:**\n> \"Today no one is sure how much damage a drone could do to a jet airliner.\"\n\n**LUKA 5.2.**\n\n**PO luce:**\n> \"What's more, many of them have metal components, including lithium-ion batteries, which can explode if damaged.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"how much damage a drone could do\"** → pytanie o SKALĘ szkód\n2. **\"What's more\"** (po luce) → dodawanie POWODÓW dlaczego szkody mogą być duże\n3. Luka MUSI odpowiadać na PYTANIE o szkody - RÓŻNE ROZMIARY dronów = różny potencjał szkód\n\n**Wniosek:** Opcja B mówi o RÓŻNYCH ROZMIARACH dronów (insect-sized vs 20 kg) - pokazuje, że niektóre MOGĄ wyrządzić duże szkody → **B**.\n\n## Sposób 2 - analiza powiązań logicznych\n\n**Cause-effect chain:**\n1. PRZED: \"how much damage could a drone do?\"\n2. **B**: \"insect-sized OK, but 20 kilos are big!\" (skala szkód zależy od rozmiaru)\n3. PO: \"What's more, metal + batteries\" (DODATKOWE powody szkód)\n\n**\"What's more\"** = ADDITIONAL information → kontynuuje wątek o szkodach.\n\n## Sposób 3 - eliminacja innych opcji\n\n**Opcja A** (rules: 150 metres, in sight) - nie pasuje do dyskusji o szkodach\n**Opcja B** (insect vs 20 kilos) ✓ - bezpośrednio o ROZMIARACH = szkodach\n**Opcja C** (rules vs deliberate harm) - nie kontekstu o szkodach\n**Opcja D** (drone makers restricting) - to TECHNOLOGIA pasuje do 5.4\n**Opcja E** (close encounters) - pasuje do 5.1\n\n## Reference gramatyczny - determiners + relative clauses\n\n> 📖 **\"Those (= drones)\":**\n> `Those the size of a large insect` = te (drony) o rozmiarze dużego owada\n> Form: `those + N + reduced relative clause`\n> Note: anaphoric reference do \"drones\" w poprzednim zdaniu\n\n> 📖 **\"Nothing to worry about\":**\n> Idiom: `(be) nothing to worry about` = nie ma się czym martwić\n> Form: `be + nothing + to + V`\n\n> 📖 **\"Some which can weigh\":**\n> `some which can weigh 20 kilos` = niektóre, które mogą ważyć 20 kg\n> Form: `some + which/that + can + V`\n> Note: defining relative clause\n\n> 📖 **Modal \"can\":**\n> `can weigh 20 kilos` = mogą ważyć\n> Form: `can + bare V` (possibility/ability)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.6) Zdający rozpoznaje związki między częściami tekstu.\n> - **Uzasadnienie:** B opisuje SKALĘ dronów (insect vs 20 kg) jako odpowiedź na pytanie o szkody.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| A | 150 metres rules | Zasady, nie skala szkód - pasuje do 5.3 |\n| **B** | **Insect vs 20 kilos** | **POPRAWNA - opisuje skalę szkód** |\n| C | Neither rules nor tech | Filozoficzna obserwacja, nie kontynuacja |\n| D | Drone makers restricting | Technologia - pasuje do 5.4 |\n| E | Close encounters | Pasuje do 5.1 |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: **\"What's more\"** (po luce) sygnalizuje DODAWANIE informacji o SZKODACH. Bez B nie ma logicznego \"more\" do dodania.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Kontrast insect vs 20 kilos = dramatyczna różnica w potencjale szkód. To odpowiada PYTANIU \"how much damage\".\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Those\" w opcji B = anafora do \"drones\" w poprzednim akapicie. Bez tej referencji opcja nie pasuje.\n\n**5.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *In Britain and America drones are not supposed to go higher than 150 metres and should be kept in sight by their operators at all times.*\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu luki\n\n**PRZED luką:**\n> \"Rules for operating drones are meant to ensure that collisions do not happen.\"\n\n**LUKA 5.3.**\n\n**PO luce:**\n> \"Not complying with these regulations is a criminal offence. However, rules alone will not stop accidents.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"Rules for operating drones\"** (przed) → wprowadzenie tematu zasad\n2. **\"these regulations\"** (po) → odnosi się do KONKRETNYCH zasad - MUSZĄ być wymienione wcześniej\n3. **\"Not complying\"** → SUGERUJE, że zasady są PRZED tym zdaniem\n\n**Wniosek:** Luka MUSI zawierać KONKRETNE zasady → opcja A wymienia konkrety (150 metres, in sight, at all times) → **A**.\n\n## Sposób 2 - analiza referencji \"these regulations\"\n\n**\"these regulations\"** = anaphora - wymaga antecedentu (wymienionych zasad).\n\nA podaje DWIE konkretne zasady:\n1. \"not supposed to go higher than 150 metres\" - limit wysokości\n2. \"should be kept in sight by their operators at all times\" - ciągła widoczność\n\nTo TE zasady, które \"are a criminal offence\" jeśli się ich nie przestrzega.\n\n## Sposób 3 - eliminacja innych opcji\n\n**Opcja A** (150 metres, in sight) ✓ - KONKRETNE zasady - pasuje\n**Opcja B** (insect vs 20 kilos) - opis dronów, nie zasady - pasuje do 5.2\n**Opcja C** (neither rules nor tech) - generalne stwierdzenie, NIE konkretne zasady\n**Opcja D** (drone makers restricting) - TECHNOLOGIA, nie zasady - pasuje do 5.4\n**Opcja E** (close encounters) - pasuje do 5.1\n\n## Reference gramatyczny - \"be supposed to\" + modal verbs\n\n> 📖 **\"Be supposed to + V\":**\n> `drones are not supposed to go higher than 150 metres` = drony nie powinny lecieć wyżej\n> Form: `be + supposed + to + V` (oczekiwanie/obowiązek)\n> Note: WAŻNE - \"are not supposed to\" = obowiązek negatywny\n\n> 📖 **Passive voice z modal:**\n> `should be kept in sight` = powinny być utrzymywane w polu widzenia\n> Form: `modal + be + V3` (passive modal)\n\n> 📖 **\"At all times\":**\n> Idiom: zawsze, przez cały czas\n> Synonim: always, constantly, continuously\n> Note: formalniej niż \"always\"\n\n> 📖 **\"Comply with + N\":**\n> `not complying with these regulations` = nieprzestrzeganie tych przepisów\n> Form: `comply + with + N`\n> Synonim: adhere to, abide by, follow\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.6) Zdający rozpoznaje związki między częściami tekstu.\n> - **Uzasadnienie:** A podaje konkretne zasady (150m, in sight), do których odnosi się \"these regulations\".\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| **A** | **150 metres + in sight** | **POPRAWNA - konkretne zasady** |\n| B | Insect vs 20 kilos | Opis dronów - pasuje do 5.2 |\n| C | Neither rules nor tech | Nie wymienia zasad |\n| D | Drone makers restricting | Technologia - pasuje do 5.4 |\n| E | Close encounters | Pasuje do 5.1 |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: anaphora **\"these regulations\"** (po luce) wymaga ANTECEDENTU. Bez konkretów w luce, \"these\" odnosi się do niczego.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Konkrety w opcji A (150 m, in sight) = KLASYCZNE zasady dronowe. Klucz: rozpoznać typowe regulacje.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Not supposed to\" + \"should\" = modale OBOWIĄZKU. Klucz: rozumieć modal verbs.\n\n**5.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D** - *Some drone-makers are restricting the speed drones can reach, as well as installing software which programs a drone's GPS to prevent flights near airports or nuclear power stations.*\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu luki\n\n**PRZED luką:**\n> \"Technology can also help keep drones out of trouble.\"\n\n**LUKA 5.4.**\n\n**PO luce:**\n> \"Another method is a 'virtual tether', which in effect puts a drone on an invisible leash to prevent it from flying too far from its operator.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"Technology can also help\"** (przed) → wprowadzenie TECHNOLOGII\n2. **\"Another method\"** (po) → DRUGA metoda - musi być pierwsza\n3. Luka MUSI zawierać PIERWSZĄ konkretną metodę technologiczną\n\n**Wniosek:** D opisuje DWA konkretne narzędzia (speed restriction + GPS software) → odpowiada wymaganiu \"first method\" → **D**.\n\n## Sposób 2 - analiza struktury logicznej\n\n**Structure pattern:**\n1. Topic sentence: \"Technology can also help\"\n2. **Pierwsza metoda (LUKA 5.4 = D)**: speed restriction + GPS software\n3. \"Another method\" (po luce): virtual tether\n\nStruktura: lista 2 technologii. Bez pierwszej (D), \"another\" nie ma sensu.\n\n## Sposób 3 - eliminacja innych opcji\n\n**Opcja A** (150 metres, in sight) - to ZASADY, nie technologia - pasuje do 5.3\n**Opcja B** (insect vs 20 kilos) - opis dronów - pasuje do 5.2\n**Opcja C** (neither rules nor tech) - to STWIERDZENIE OGRANICZEŃ, mogłoby być końcowe; nie pasuje na początek wymieniania technologii\n**Opcja D** (drone makers + GPS) ✓ - KONKRETNE technologie\n**Opcja E** (close encounters) - pasuje do 5.1\n\n## Reference gramatyczny - Present Continuous + relative clauses\n\n> 📖 **Present Continuous (proces w toku):**\n> `Some drone-makers are restricting the speed` = niektórzy producenci ograniczają prędkość\n> Form: `is/are + V-ing`\n> Funkcja: bieżący proces, trend\n\n> 📖 **\"As well as\":**\n> Spójnik dodający: `restricting speed, as well as installing software`\n> Form: `as well as + V-ing` (gdy łączy z V-ing) lub `+ N`\n> Synonim: in addition to, along with\n\n> 📖 **Defining relative clause z \"which\":**\n> `software which programs a drone's GPS` = oprogramowanie, które programuje GPS\n> Form: `N + which + V`\n\n> 📖 **\"Prevent X from V-ing\":**\n> `prevent flights near airports` = zapobiegać lotom\n> Note: tutaj reduced: `to prevent flights` (= to prevent flights from occurring)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **D**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.6) Zdający rozpoznaje związki między częściami tekstu.\n> - **Uzasadnienie:** D opisuje konkretną PIERWSZĄ technologię (speed restriction + GPS); \"Another method\" wymaga pierwszej.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| A | 150 metres + in sight | Zasady - pasuje do 5.3 |\n| B | Insect vs 20 kilos | Opis dronów - pasuje do 5.2 |\n| C | Neither rules nor tech | Niewłaściwa pozycja - to stwierdzenie końcowe |\n| **D** | **Speed restriction + GPS** | **POPRAWNA - pierwsza technologia** |\n| E | Close encounters | Pasuje do 5.1 |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: \"Another method\" (po luce) silnie sygnalizuje, że PIERWSZA metoda musi być wymieniona w luce. Bez D, \"another\" nie ma sensu.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pamiętaj - opcja C (neither rules nor tech) ZOSTAJE jako dodatkowa w tym arkuszu. To opcja Outsidera, mogłaby zamykać tekst, ale nie pasuje do żadnej luki.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** D wymienia DWIE technologie (speed + GPS), więc to bogata informacja - pasuje do roli \"first method\".\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz całego zad. 5: 5.1=E, 5.2=B, 5.3=A, 5.4=D. Zostaje C.","image":"img/jezyk-angielski-2018-maj-matura-rozszerzona/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2018-maj-matura-rozszerzona/zad/6","paper_id":"jezyk-angielski-2018-maj-matura-rozszerzona","number":"6","points":5,"ptype":"closed","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6. (0-5)\nPrzeczytaj dwa teksty na temat podejmowania pracy. Z podanych odpowiedzi wybierz\nwłaściwą, zgodną z treścią tekstu. Zakreśl jedną z liter: A, B, C albo D.\nTekst 1.\nTHE JOB\nWar was declared at eleven-fifteen and Mary North signed up at noon. She did it hurriedly at\nlunch, before telegrams came, in case her mother said no. When she reached London, she went\nstraight to the War Office. The ink was still fresh on the map they issued her. She rushed across\ntown to her post, desperate not to miss a minute of the war. Any moment now it would start -\nthis dreaded and wonderful thing - and it could never be won without her. The morning rush\nmatched her mood. In London, thousands of young women were hurrying to their new\npositions, on orders from Whitehall, and Mary joined gladly the great flow of the willing.\nThe War Office had given no further details, and that was a good sign. They might make her\nan attaché to a general’s staff. It was even rumoured that they needed spies, which was most\nappealing.\nMary stopped a cab and showed her map to the driver. He held it at arm’s length and looked at\nthe red cross that marked where she was to report.\n“This big building, in Hawley Street?”\n“Yes,” said Mary.\n“It’s Hawley Street School, isn’t it?”\n“I shouldn’t think so. I’m to report for war work, you see.”\n“Oh. Only I don’t know what else it could be around there but the school. The rest is just\nhouses.”\nMary opened her mouth to argue, then stopped. Because, of course, they didn’t have a glittering\ntower labelled MINISTRY OF WILD INTRIGUE. Naturally they would have her report\nsomewhere insignificant. How silly of me to chatter on like this, she thought.\n“Right then,” she said. “I expect I am to be made a schoolmistress.”\nThe man nodded. “Makes sense, doesn’t it? Half the schoolmasters in London must be joining\nup for the war.”\n“Then, let’s hope the cane proves effective against the enemy’s tanks.”\nArriving at the school, Mary felt observed. She was careful to adopt the expression of\nan ordinary young woman for whom the prospect of work as a schoolteacher would be thrilling.\nThis was her first test, after all.\nShe found the headmistress’s office and introduced herself. Miss Vine nodded but wouldn’t\nlook up from her desk.\n“North,” said Mary again.\n“Yes, I heard you quite well. You are to take Kestrel Class. Begin with the register. Read it and\nlearn the students’ names.”\n“Very good,” said Mary.\nMJA-1R\n“Have you taught before?”\n“No,” said Mary, “but I can’t imagine there’s much to it.”\n“Your imagination is not on the syllabus. Be firm, organized, give no liberties, and do not\nunderestimate the importance of the child forming letters properly. As the hand, the mind.”\nMary felt that the “headmistress” was overdoing it and decided to mention it to the woman’s\nsuperior, once she discovered who it was. Although in mitigation, the woman’s attention to\ndetail was impressive. Here were pots of sharpened pencils, tins of drawing pins and a tidy\nstack of hymnbooks standing neatly on her desk.\nadapted from Everyone Brave is Forgiven by Chris Cleave\n6.1. After her visit to the War Office, Mary\nA. lost her way in the rushing crowds.\nB. got scared of the responsibility her assignment demanded.\nC. headed for the place which had been indicated to her.\nD. still felt annoyed by her mother’s reaction to her decision.\n6.2. During the taxi ride, Mary\nA. insisted the driver should change the route.\nB. realized she had better not discuss her assignment.\nC. wondered why the driver was so inquisitive about her work.\nD. expressed her anxiety about the job interview she was about to attend.\n6.3. Miss Vine advised Mary\nA. to keep discipline in the classroom.\nB. to develop the imagination of her students.\nC. to neatly arrange her belongings on the desk.\nD. to write the students’ names clearly in the register.\nMJA-1R\nTekst 2.\nTO INTERVIEW OR NOT TO INTERVIEW?\nA friend of mine once had a curious experience at a job interview. Excited about the possible\nposition, she arrived five minutes early and was immediately ushered into the interview room\nby the receptionist. Following an amicable discussion with a panel of interviewers, she was\noffered the job. Afterwards, one of the interviewers remarked how impressed she was that my\nfriend could be so composed after showing up 25 minutes late for the interview. As it turned\nout, my friend had been told the wrong start time by half an hour. She remained composed\nbecause she didn’t know she was late. My friend isn’t the type of person who would have\nremained cool if she had known she was late, but the interviewers reached the opposite\nconclusion. Of course, they could have also concluded that her calmness showed disrespect.\nEither way, they would have been wrong to draw conclusions about her future performance in\nher work based on her behaviour at the interview. In this case, the outcome of the interview was\nbeneficial for the applicant. But it doesn’t have to end that way.\nThis is a widespread problem. Employers like to use free-form, unstructured interviews to “get\nto know” a job candidate. Such interviews are also increasingly popular with admissions\nofficers at universities. But, as in my friend’s case, interviewers typically form strong but\nunwarranted impressions.\nOne way to change this is to develop an interview protocol based on a careful analysis of what\nis being looked for in the candidate. Interviews should be structured so that all candidates\nreceive the same questions, a procedure which makes interviews more reliable and more\npredictive of job success. The employer should also make sure to include a number of questions\nwhich test job-related skills.\nadapted from www.nytimes.com; www.theguardian.com\n6.4. The author mentions his friend’s interview experience to\nA. show that a successful interview is linked to future performance in the job.\nB. suggest that an interview may give a misleading image of a candidate.\nC. compare different factors which influence a candidate’s performance at an interview.\nD. prove that each interviewer assesses the same candidate differently.\n6.5. In the last paragraph, we learn\nA. in what way candidates’ behaviour changes when the job interview is structured.\nB. why structured interviews are not recommended for testing some skills.\nC. what alternative recruitment procedures should replace interviews.\nD. what improvements could be made to job interviews.\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJA-1R","answer":null,"answer_text":"6. Użycie zwrotów typu: Moim zdaniem, Według mnie nie wpływa na obniżenie jakości tezy\nw rozprawce „za i przeciw”, jeśli zdający wskazuje w tezie na wady i zalety danego\nzjawiska.","solution":"**6.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *headed for the place which had been indicated to her* (skierowała się do miejsca, które jej wskazano).\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\n> \"War was declared at eleven-fifteen and Mary North signed up at noon. She did it hurriedly at lunch, before telegrams came, in case her mother said no. When she reached London, **she went straight to the War Office. The ink was still fresh on the map they issued her. She rushed across town to her post**, desperate not to miss a minute of the war.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"map they issued her\"** → mapa od WAR OFFICE - wskazówka\n2. **\"rushed across town to her post\"** → pospieszyła do POSTERUNKU (wskazanego miejsca)\n3. **\"ink was still fresh\"** → mapa świeżo wystawiona = oficjalne instrukcje\n\nKolejne potwierdzenie:\n> \"Mary stopped a cab and showed her map to the driver. He held it at arm's length and looked at the red cross that marked where she was to report.\"\n\n4. **\"showed her map to the driver\"** → mapa = wskazówka\n5. **\"red cross that marked where she was to report\"** → konkretne wskazanie miejsca\n\n**Wniosek:** Mary podążyła do MIEJSCA WSKAZANEGO przez War Office (mapa z czerwonym krzyżykiem) → **C**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (lost her way in the rushing crowds):**\n- Mary się NIE zgubiła - miała mapę\n- Wzięła taksówkę zamiast szukać\n- Tekst: \"showed her map to the driver\" = wiedziała dokąd\n\n**Opcja B (got scared of the responsibility):**\n- Mary była PODEKSCYTOWANA, NIE przestraszona\n- \"desperate not to miss a minute\" = entuzjazm\n- Brak markerów strachu\n\n**Opcja C (headed for the place indicated):** ✓\n- Map + red cross + rushed to her post = podążyła do wskazanego miejsca\n\n**Opcja D (annoyed by mother's reaction):**\n- Mary uciekła PRZED telegramami matki - nie ma o niej później\n- Tekst NIE pokazuje irytacji w taksówce\n- \"in case her mother said no\" - tylko zapobiegawcze działanie\n\n## Reference gramatyczny - Past Perfect Passive + relative clause\n\n> 📖 **Past Perfect Passive \"which had been indicated\":**\n> `the place which had been indicated to her` = miejsce, które jej wskazano\n> Form: `had + been + V3`\n> Funkcja: czynność WCZEŚNIEJSZA wobec głównej narracji\n\n> 📖 **\"Head for + N\":**\n> `headed for the place` = skierowała się do miejsca\n> Form: `head + for + N`\n> Synonim: go to, make for, set off for\n\n> 📖 **\"Issue + sb + N\":**\n> `they issued her a map` = wystawili jej mapę\n> Form: `issue + sb + N` lub `issue + N + to + sb`\n> Note: official document/equipment\n\n> 📖 **\"Be + to + V\" (formal/military):**\n> `where she was to report` = gdzie miała się zgłosić\n> Form: `be + to + V` (instrukcja, polecenie)\n> Bardzo formalne - typowe dla wojska/policji\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** \"map issued by War Office\" + \"red cross marked where to report\" = headed for indicated place.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Lost way in crowds | Miała mapę, nie zgubiła się | Uczeń łączy \"rushing crowds\" z błąkaniem |\n| B | Got scared | Była ENTUZJASTYCZNA, nie przestraszona | Uczeń łączy wojnę z lękiem |\n| **C** | **Headed for indicated place** | **POPRAWNA - mapa + red cross + post** | - |\n| D | Annoyed by mother | Brak wzmianki o irytacji matką w czasie taksówki | Uczeń łączy zdanie wcześniejsze |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: pytanie \"AFTER her visit to the War Office\" - szukaj w narracji PO wzmiance o War Office, NIE wcześniej.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"The morning rush matched her mood\" (excitement) - Mary jest podekscytowana, nie przestraszona.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Be to V\" w wojskowym kontekście - to bardzo formalna konstrukcja. Mary \"was to report\" = miała się stawić.\n\n**6.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *realized she had better not discuss her assignment* (uświadomiła sobie, że lepiej nie dyskutować o swoim zadaniu).\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\n> \"'Oh. Only I don't know what else it could be around there but the school. The rest is just houses.'\n> **Mary opened her mouth to argue, then stopped. Because, of course, they didn't have a glittering tower labelled MINISTRY OF WILD INTRIGUE. Naturally they would have her report somewhere insignificant. How silly of me to chatter on like this, she thought.**\n> 'Right then,' she said. 'I expect I am to be made a schoolmistress.'\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"opened her mouth to argue, then stopped\"** → CHCIAŁA, ale ZATRZYMAŁA się\n2. **\"How silly of me to chatter on like this\"** → samokrytyka - paplam za dużo\n3. **\"of course, they didn't have a glittering tower\"** → uświadomiła sobie, że spy work = sekret\n4. **\"Naturally they would have her report somewhere insignificant\"** → cover story\n\n**Wniosek:** Mary uświadomiła sobie, że NIE POWINNA dyskutować o swoim zadaniu (bo to misja tajna) → **B**.\n\n## Sposób 2 - analiza zmiany w zachowaniu Mary\n\n**PRZED uświadomieniem:**\n- \"opened her mouth to argue\" → chciała oponować\n- \"I'm to report for war work\" → już ujawniła misję\n\n**MOMENT UŚWIADOMIENIA:**\n- \"then stopped\" → przerwała się\n- \"How silly of me to chatter on like this\" → samokrytyka\n\n**PO uświadomieniu:**\n- \"I expect I am to be made a schoolmistress\" → COVER STORY (udaje, że to praca nauczycielki)\n\nZmiana zachowania = momentum realizacji.\n\n## Sposób 3 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (insisted driver should change route):**\n- Mary NIE prosi o zmianę trasy - pyta tylko o adres\n- Po pierwszej reakcji \"opened her mouth to argue\" - argumentuje, ale potem nic nie mówi\n\n**Opcja B (realized she'd better not discuss):** ✓\n- \"opened mouth then stopped\" + \"How silly to chatter\" = świadomość milczenia\n\n**Opcja C (wondered why driver was inquisitive):**\n- KIEROWCA nie pyta - Mary pokazała mapę PIERWSZA\n- Kierowca tylko COMMENTS, nie pyta natarczywie\n\n**Opcja D (anxiety about job interview):**\n- Mary nie idzie na ROZMOWĘ - idzie do PRACY\n- Brak markerów lęku w taksówce\n- Tekst: \"desperate not to miss a minute of the war\" - entuzjazm\n\n## Reference gramatyczny - phrasal verbs + idioms\n\n> 📖 **\"Chatter on\":**\n> Phrasal verb: `chatter on` = paplać, gadać bez sensu\n> Form: `chatter + on (+ about + N)`\n> Synonim: rattle on, ramble on, prattle on\n\n> 📖 **\"How silly of me\":**\n> Pattern: `How + Adj + of + sb + to + V`\n> Funkcja: ocena własnego zachowania\n> Inne przykłady: \"How nice of you to come!\", \"How kind of him to help\"\n\n> 📖 **\"Open one's mouth to V\":**\n> Idiom: `opened her mouth to argue` = miała coś powiedzieć\n> Synonim: was about to speak, was on the point of saying\n\n> 📖 **\"Be made + N\" (passive of make):**\n> `I am to be made a schoolmistress` = mam zostać nauczycielką\n> Form: `be + to + be + made + N` (passive of be made = zostać czymś)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** \"opened her mouth then stopped\" + \"How silly of me to chatter\" = realized she'd better not discuss.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Insist change route | Mary nie zmienia trasy | Uczeń łączy \"argue\" z \"change route\" |\n| **B** | **Don't discuss assignment** | **POPRAWNA - silly to chatter** | - |\n| C | Driver inquisitive | Mary pokazała mapę pierwsza | Uczeń łączy z \"questions\" |\n| D | Anxiety about interview | Brak markerów lęku, brak interview | Uczeń łączy z \"war work\" |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: subtelny moment psychologiczny - Mary zmienia ZACHOWANIE w środku rozmowy. Bez tego momentu odpowiedź B się nie ujawnia.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"How silly of me to chatter\" = samoocena = świadomość że za dużo mówi. To bezpośredni marker odpowiedzi B.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka A: \"argue\" w \"opened her mouth to argue\" = oponować, NIE zmieniać trasy. Klucz: \"argue\" + brak akcji = wewnętrzny konflikt.\n\n**6.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *to keep discipline in the classroom* (utrzymywać dyscyplinę w klasie).\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\n> \"'Have you taught before?'\n> 'No,' said Mary, 'but I can't imagine there's much to it.'\n> 'Your imagination is not on the syllabus. **Be firm, organized, give no liberties, and do not underestimate the importance of the child forming letters properly. As the hand, the mind.**'\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"Be firm\"** → bądź stanowcza (dyscyplina)\n2. **\"organized\"** → zorganizowana (porządek w klasie)\n3. **\"give no liberties\"** → nie pobłażaj (KLUCZ - dyscyplina)\n4. **\"do not underestimate forming letters\"** → uwaga na detale (poboczne wskazanie)\n\n**Wniosek:** \"Be firm + give no liberties\" = DYSCYPLINA → **A**.\n\n## Sposób 2 - analiza pojęć klucza\n\n**\"keep discipline\"** = utrzymywać dyscyplinę\n- \"Be firm\" - stanowczość\n- \"give no liberties\" - brak swobody dla uczniów\n- Synonimy: maintain order, enforce rules, be strict\n\n**\"in the classroom\"** = w klasie\n- Kontekst: rozmowa z headmistress o byciu nauczycielką\n\n## Sposób 3 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (keep discipline):** ✓\n- \"Be firm, give no liberties\" = dyscyplina\n\n**Opcja B (develop imagination):**\n- Miss Vine MÓWI: \"Your imagination is NOT on the syllabus\"\n- TO ODWROTNIE - nie chce wyobraźni\n- Pułapka: Mary mówi o wyobraźni, ale Miss Vine ją odrzuca\n\n**Opcja C (neatly arrange belongings):**\n- Tekst opisuje rzeczy Miss Vine: \"pots of sharpened pencils, tins of drawing pins, tidy stack of hymnbooks\"\n- Ale to OPIS Miss Vine, NIE jej rada dla Mary\n- Mary nie dostaje porady o swoich rzeczach\n\n**Opcja D (write students' names clearly in register):**\n- \"Begin with the register. Read it and learn the students' names\" - to instrukcja CZYTANIA\n- NIE pisanie\n- Pułapka: Mary ma CZYTAĆ rejestr, NIE pisać w nim\n\n## Reference gramatyczny - imperative + idioms\n\n> 📖 **Imperative (tryb rozkazujący):**\n> `Be firm. Be organized. Give no liberties.`\n> Form: `bare V` (bez podmiotu)\n> Funkcja: instrukcja, rozkaz\n\n> 📖 **\"Give no liberties\":**\n> Idiom: `give no liberties` = nie pobłażaj, nie dawaj swobody\n> Synonim: be strict, don't be lenient, keep tight rein\n> Note: \"liberties\" tutaj = excessive freedom, lack of respect\n\n> 📖 **\"Not underestimate the importance of\":**\n> `do not underestimate the importance of forming letters` = nie lekceważ wagi formowania liter\n> Form: `not underestimate + N (or V-ing)`\n> Note: podwójna negacja w sensie = STRONG ASSERTION\n\n> 📖 **\"Be firm\":**\n> `Be firm` = bądź stanowcza\n> Form: `be + Adj` (imperative + Adj)\n> Synonim: be strict, be tough, be assertive\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** \"Be firm + give no liberties\" = dyscyplina w klasie.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **A** | **Keep discipline** | **POPRAWNA - Be firm + give no liberties** | - |\n| B | Develop imagination | Miss Vine ODRZUCA wyobraźnię | Uczeń łączy z Mary's words |\n| C | Arrange belongings | To opis Miss Vine, NIE rada | Uczeń łączy z opisem otoczenia |\n| D | Write names clearly | Mary CZYTA rejestr, nie pisze | Uczeń łączy z \"forming letters\" - to o uczniach |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: \"forming letters properly\" odnosi się do UCZNIÓW (\"the child forming letters\"), NIE Mary. Mary ma kontrolować ich pisanie.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka B: \"imagination\" jest w tekście, ale ODRZUCONE przez Miss Vine. Klucz: rozumieć negację.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Be firm\" + \"give no liberties\" = klasyczna fraza dyscypliny w wiktoriańskiej szkole.\n\n**6.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *suggest that an interview may give a misleading image of a candidate* (sugerować, że rozmowa kwalifikacyjna może dawać mylne wrażenie o kandydacie).\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\n> \"A friend of mine once had a curious experience at a job interview. Excited about the possible position, she arrived five minutes early and was immediately ushered into the interview room by the receptionist. Following an amicable discussion with a panel of interviewers, she was offered the job. **Afterwards, one of the interviewers remarked how impressed she was that my friend could be so composed after showing up 25 minutes late for the interview.** As it turned out, my friend had been told the wrong start time by half an hour. **She remained composed because she didn't know she was late. My friend isn't the type of person who would have remained cool if she had known she was late, but the interviewers reached the opposite conclusion.** Of course, they could have also concluded that her calmness showed disrespect. **Either way, they would have been wrong to draw conclusions about her future performance in her work based on her behaviour at the interview.**\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"interviewers reached the opposite conclusion\"** → mylne wnioski\n2. **\"they would have been wrong to draw conclusions\"** → autor krytykuje\n3. **\"misleading\"** → tekst pokazuje, jak rozmowa wprowadza w błąd\n\n**Wniosek:** Autor wyraźnie pokazuje, że INTERVIEW DAJE MYLNE WRAŻENIE → **B**.\n\n## Sposób 2 - analiza intencji autora\n\n**Co autor pokazuje:**\n1. Przyjaciółka WYDAŁA SIĘ opanowana (composed)\n2. RZECZYWISTOŚĆ: nie wiedziała, że jest spóźniona\n3. Interviewerzy WYCIĄGNĘLI BŁĘDNY wniosek o jej osobowości\n4. To nie był jej PRAWDZIWY charakter\n\n**Intencja autora:** krytyka subiektywności interview → **misleading image**.\n\n## Sposób 3 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (successful interview linked to future performance):**\n- WRĘCZ ODWROTNIE - autor mówi, że \"would have been WRONG to draw conclusions about future performance\"\n- Autor podważa link między interview a performance\n\n**Opcja B (interview gives misleading image):** ✓\n- \"reached the opposite conclusion\" + \"would have been wrong\"\n\n**Opcja C (compare factors influencing performance at interview):**\n- Autor nie porównuje czynników\n- Daje jeden anegdotyczny przykład\n\n**Opcja D (each interviewer assesses differently):**\n- W tekście jeden PANEL, jedna decyzja\n- Brak porównań różnych interviewerów\n\n## Reference gramatyczny - third conditional + reporting verbs\n\n> 📖 **Third conditional (hipotetyczne w przeszłości):**\n> `My friend isn't the type who would have remained cool if she had known she was late`\n> Form: `if + Past Perfect, would have + V3`\n> Funkcja: nierealne w przeszłości\n\n> 📖 **\"Either way\":**\n> Discourse marker: w obu przypadkach\n> Form: `either way + clause`\n> Synonim: in any case, regardless, whichever way\n\n> 📖 **\"Reach a conclusion\":**\n> Kolokacja: `reach a conclusion` = wyciągnąć wniosek\n> Form: `reach + N` (conclusion, decision, agreement)\n> Synonim: come to, arrive at\n\n> 📖 **\"Draw conclusions\":**\n> Idiom: `draw conclusions about X` = wyciągać wnioski na temat X\n> Form: `draw + conclusions + about/from`\n> Synonim: infer, deduce, conclude\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.4) Zdający określa intencje nadawcy/autora tekstu.\n> - **Uzasadnienie:** \"reached the opposite conclusion\" + \"would have been wrong\" = misleading interview.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Interview ↔ future performance | Autor PODWAŻA ten link | Uczeń łączy z \"she was offered the job\" |\n| **B** | **Misleading image** | **POPRAWNA - opposite conclusion** | - |\n| C | Compare factors | Brak porównania, tylko 1 anegdota | Uczeń łączy z \"composed\" vs \"late\" |\n| D | Different assessments | Jeden panel, NIE różni interviewerzy | Uczeń łączy z \"could have concluded\" |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: pytanie o INTENCJĘ autora (3.4 R). Szukaj wypowiedzi META - jak autor OCENIA opisaną sytuację.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"They would have been WRONG to draw conclusions\" = mocna krytyka. To bezpośredni marker intencji autora.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Anegdota o przyjaciółce to NIE cel sam w sobie - to ILUSTRACJA większego argumentu. Klucz: pytanie \"in order to\" = funkcja anegdoty.\n\n**6.5.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D** - *what improvements could be made to job interviews* (jakie ulepszenia można wprowadzić do rozmów kwalifikacyjnych).\n\n## Sposób 1 - analiza ostatniego paragrafu\n\n> \"**One way to change this is to develop an interview protocol based on a careful analysis of what is being looked for in the candidate. Interviews should be structured so that all candidates receive the same questions, a procedure which makes interviews more reliable and more predictive of job success. The employer should also make sure to include a number of questions which test job-related skills.**\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"One way to change this\"** → SUGESTIA ulepszenia\n2. **\"develop an interview protocol\"** → opracować PROTOKÓŁ\n3. **\"Interviews should be structured\"** → modal SHOULD = rekomendacja\n4. **\"same questions\"** → standardyzacja\n5. **\"include questions which test job-related skills\"** → konkretne ulepszenie\n\n**Wniosek:** Cały ostatni paragraf to PROPOZYCJE ULEPSZEŃ → **D**.\n\n## Sposób 2 - analiza pojęć klucza\n\n**\"improvements could be made\"** = jakie można wprowadzić ulepszenia\n- Cytat: \"One way to **change this**\" - zmiana = ulepszenie\n- Cytat: \"makes interviews **more reliable and more predictive**\"\n\n**\"to job interviews\"** = do rozmów kwalifikacyjnych\n- Cały paragraf o KONKRETNYCH ulepszeniach interview\n\n## Sposób 3 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (how candidates' behaviour changes when structured):**\n- Brak wzmianki o ZMIANIE zachowania kandydatów\n- Paragraf o WYBORZE PYTAŃ przez pracodawców\n\n**Opcja B (why structured interviews not recommended):**\n- WRĘCZ ODWROTNIE - autor REKOMENDUJE structured interviews\n- \"Interviews should be structured\" = positive recommendation\n\n**Opcja C (alternative recruitment procedures replace interviews):**\n- Autor NIE zastępuje interview - ulepsza je\n- \"One way to **change**\" = zmiana, nie zastąpienie\n\n**Opcja D (improvements to job interviews):** ✓\n- \"protocol\" + \"structured\" + \"job-related skills\" = ulepszenia\n\n## Reference gramatyczny - modal \"should\" + passive voice\n\n> 📖 **\"Interview protocol\":**\n> Kolokacja: `develop an interview protocol` = opracować protokół rozmów\n> Synonim: framework, procedure, standard\n\n> 📖 **\"Should be structured\":**\n> Modal recommendation in passive: `interviews should be structured`\n> Form: `should + be + V3`\n> Funkcja: rekomendacja w passive voice\n\n> 📖 **Comparative adjectives:**\n> `more reliable and more predictive` = bardziej wiarygodne i przewidujące\n> Form: `more + Adj` (dla wielosylabowych)\n\n> 📖 **\"Job-related\":**\n> Compound adjective: `job-related skills` = umiejętności związane z pracą\n> Pattern: `N-related Adj`\n> Inne: `work-related, school-related, family-related`\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.5, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **D**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.2) Zdający określa intencję autora.\n> - **Uzasadnienie:** \"protocol\" + \"structured\" + \"job-related skills\" = improvements to interviews.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| A | How behaviour changes | Brak wzmianki o zmianie kandydatów |\n| B | Why structured NOT recommended | Autor REKOMENDUJE structured |\n| C | Replace interviews | Autor ULEPSZA, nie zastępuje |\n| **D** | **Improvements to interviews** | **POPRAWNA - protocol + structured + skills** |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pytanie 6.5 dotyczy OSTATNIEGO paragrafu - szukaj informacji TYLKO tam.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Should\" = recommendation marker. Klucz: rozróżnić zalecenia (should) od krytyki (shouldn't).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka B: \"structured interviews\" jest WSPOMINANE pozytywnie. Klucz: rozumieć POSITIVE vs NEGATIVE recommendation.","image":"img/jezyk-angielski-2018-maj-matura-rozszerzona/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2018-maj-matura-rozszerzona/zad/7","paper_id":"jezyk-angielski-2018-maj-matura-rozszerzona","number":"7","points":4,"ptype":"closed","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7. (0-4)\nPrzeczytaj tekst. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą, tak aby otrzymać logiczny\ni gramatycznie poprawny tekst. Zakreśl jedną z liter: A, B, C albo D.\nYOU CAN’T REALLY CRY IN SPACE\nYou can do some cool things in space. Like sleep in zero gravity, for example. Or eat in zero\ngravity. But there are plenty of things astronauts can’t do because of this weightless\nenvironment. One of them is crying. When astronauts are sad or happy, they will never\n7.1. by shedding a tear, simply because it is impossible.\nThe astronaut Chris Hadfield explains that tears can 7.2. in space, but it isn’t a pleasant\nexperience. A ball of liquid accumulates in the eye, but without gravity, it can’t flow downwards\nlike it would on Earth. According to Hadfield, space tears sting.\nSad as it would be to 7.3. in space without the ability to cry, we’d miss showering even\nmore. 7.4. a traditional showerhead doesn’t work in a weightless environment,\nthe International Space Station has no shower. The poor astronauts just have a spray nozzle and\nwashcloths to clean up with.\nadapted from www.tested.com\n7.1.\nA. make it through\nB. leave it alone\nC. give it a go\nD. let it show\n7.2.\nA. produce\nB. be produced\nC. be producing\nD. have produced\n7.3.\nA. float\nB. raise\nC. drop\nD. lift\n7.4.\nA. Whether\nB. Although\nC. Since\nD. Meanwhile\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJA-1R","answer":null,"answer_text":"7. Rozpatrując zgodność tezy z treścią pracy, bierze się pod uwagę jej zgodność\nz rozwinięciem wypracowania.","solution":"**7.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D** - *let it show* (uzewnętrznić to).\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu luki\n\n> \"When astronauts are sad or happy, they will never **7.1. ** by shedding a tear, simply because it is impossible.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"sad or happy\"** → emocje\n2. **\"by shedding a tear\"** → przez ronienie łez (sposób pokazania emocji)\n3. **\"impossible\"** → nie da się TEGO (= uzewnętrznić emocji)\n4. Luka MUSI być czasownikiem do połączenia z \"by shedding tears\"\n\n**Wniosek:** \"Let it show\" = \"pokazać to\" (emocje) → idiom: ujawnić, uzewnętrznić emocje → **D**.\n\n## Sposób 2 - analiza pojęć każdej opcji\n\n**Opcja A (make it through):**\n- Phrasal verb: `make it through` = przetrwać, przebrnąć\n- Sense: \"They will never SURVIVE by shedding a tear\" - bez sensu logicznego\n- Astronauts nie \"przetrwają\" emocji przez płacz\n\n**Opcja B (leave it alone):**\n- Phrasal verb: `leave X alone` = zostaw to w spokoju\n- Sense: \"never leave it alone by shedding a tear\" - bez sensu\n\n**Opcja C (give it a go):**\n- Idiom: `give X a go` = spróbować czegoś\n- Sense: \"never try it by shedding a tear\" - bez sensu (próba czego?)\n\n**Opcja D (let it show):** ✓\n- Idiom: `let it show` = uzewnętrznić to (emocje)\n- Sense: \"never SHOW their emotions by shedding tears\" - sensowne\n- Klasyczny idiom o emocjach\n\n## Sposób 3 - odwołanie do reference idiomu\n\n> 📖 **\"Let it show\":**\n> Idiom: pokazać/uzewnętrznić uczucie\n> Form: `let + N/Pronoun + show`\n> Synonimy: display, reveal, express, manifest\n> Note: Pop reference - piosenka Sting/Madonna \"Let it show\"\n\nMożliwa konstrukcja zdania:\n- \"Don't let your anger SHOW\" = nie pokazuj złości\n- \"Their disappointment was clear; they couldn't hide it - they let it show\"\n\n## Reference gramatyczny - \"let + sb + V\"\n\n> 📖 **\"Let + sb/sth + V\":**\n> `let it show` = pozwolić to pokazać\n> Form: `let + N/Pronoun + bare V` (BEZ \"to\")\n> Note: `let` to causative - łączy się z bezokolicznikiem bez \"to\"\n> Inne: let me know, let it be, let it go\n\n> 📖 **\"Shed a tear\":**\n> Kolokacja: `shed a tear/tears` = ronić łzy\n> Form: `shed + N` (cast off, drop)\n> Synonim: weep, cry, mourn\n\n> 📖 **Modal \"will\" (predykcja):**\n> `they will never let it show` = nigdy tego nie pokażą\n> Form: `will + V` (future prediction)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 7.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **D**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 1.3, 5.4) Zdający stosuje zasoby leksykalne.\n> - **Uzasadnienie:** \"let it show\" = uzewnętrznić emocje. Inne opcje nie pasują semantycznie.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Make it through | \"Przetrwać przez łzy\" = bez sensu | Uczeń łączy z \"go through emotions\" |\n| B | Leave it alone | \"Zostaw w spokoju przez łzy\" = bez sensu | Uczeń łączy z \"leave emotions\" |\n| C | Give it a go | \"Spróbować przez łzy\" = bez sensu | Uczeń łączy z \"try\" |\n| **D** | **Let it show** | **POPRAWNA - pokazać/uzewnętrznić emocje** | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: kontekst \"emocje + łzy\" wskazuje na IDIOMATIC expression dla uzewnętrzniania uczuć. \"Let it show\" to klasyczna konstrukcja.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka A: \"make it through\" znaczy survive - ale astronauts NIE muszą przetrwać emocji, oni je MAJĄ.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Idiom \"let it show\" = bezpośrednia kolokacja z emocjami. Klucz: znajomość idiomów w kontekście emocji.\n\n**7.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *be produced* (być wytworzone).\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu luki\n\n> \"The astronaut Chris Hadfield explains that tears can **7.2. ** in space, but it isn't a pleasant experience. A ball of liquid accumulates in the eye, but without gravity, it can't flow downwards like it would on Earth.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"tears can\"** → modal \"can\" + V\n2. **\"in space\"** → kontekst kosmosu\n3. **\"isn't a pleasant experience\"** → produkcja JEST możliwa, ale niekomfortowa\n4. **\"ball of liquid accumulates\"** → tears DO powstają\n\n**Wniosek:** Łzy MOGĄ być wytworzone (passive) w kosmosie → \"can be produced\" → **B**.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna każdej opcji\n\n**Opcja A (produce):**\n- Active voice: `can produce` = \"łzy mogą produkować\"\n- BŁĄD: łzy są produkowane, NIE produkują\n- Sense: \"tears can produce\" - co? Łzy nie są agentami\n\n**Opcja B (be produced):** ✓\n- Passive voice: `can be produced` = mogą być produkowane\n- Form: `modal + be + V3`\n- Sense: \"tears can be produced in space\" = łzy mogą powstawać w kosmosie\n\n**Opcja C (be producing):**\n- Passive continuous: `can be producing` - niegramatyczne tu\n- W passive nie używamy `be + V-ing` z modal w ten sposób\n- Sense: brak\n\n**Opcja D (have produced):**\n- Perfect modal active: `can have produced` = mogły wyprodukować (przeszłość, deduction)\n- BŁĄD: zdanie o teraźniejszości\n- Sense: \"łzy mogły coś produkować\" - niewłaściwy czas\n\n## Sposób 3 - reguła pasywu z modalami\n\n**Konstrukcja: modal + be + V3 (passive of modal):**\n- Active: They can produce tears.\n- Passive: Tears **can be produced** (by them).\n\nInne przykłady:\n- can be done - może być zrobione\n- should be tested - powinno być przetestowane\n- must be checked - musi być sprawdzone\n- will be sent - zostanie wysłane\n\n## Reference gramatyczny - passive with modals\n\n> 📖 **Passive z modalami:**\n> Active: `S + modal + V + N`\n> Passive: `N + modal + be + V3 (+ by S)`\n>\n> Przykład:\n> - Active: \"They can produce tears.\"\n> - Passive: \"Tears can be produced.\"\n\n> 📖 **Modal \"can\" (possibility):**\n> `tears can be produced` = łzy mogą być wytworzone\n> Funkcja: physical possibility\n> Note: bez `by + agent` gdy agent nieznany lub nieistotny\n\n> 📖 **\"Produce\" (verb):**\n> `produce tears` = wytwarzać łzy\n> Form: regularny czasownik (produce-produced-produced)\n> Synonim: generate, create, form\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 7.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 1.3) Zdający stosuje zasoby gramatyczne.\n> - **Uzasadnienie:** Passive of modal `can`: `can be produced`. Łzy są podmiotem (recipient).\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | produce | Active - łzy NIE są agentami | Uczeń ignoruje voice |\n| **B** | **be produced** | **POPRAWNA - passive modal** | - |\n| C | be producing | Niegramatyczne - passive nie z V-ing | Uczeń myli continuous |\n| D | have produced | Perfect modal - niewłaściwy czas | Uczeń ignoruje kontekst czasowy |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: PODMIOT \"tears\" = recipient akcji, nie agent. Klucz: rozpoznać kto wykonuje akcję.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Reguła `modal + be + V3` to STANDARD passive z modalami. Bez tej znajomości łatwo wybrać A.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka D: \"can have produced\" istnieje (modal perfect), ale wymaga PRZESZŁOŚCI w kontekście. Tutaj kontekst jest GENERAL/PRESENT.\n\n**7.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *float* (unosić się).\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu luki\n\n> \"Sad as it would be to **7.3. ** in space without the ability to cry, we'd miss showering even more.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"in space\"** → kontekst kosmosu (weightless environment)\n2. **\"without the ability to cry\"** → bycie w kosmosie\n3. **\"we'd miss showering even more\"** → kontrast: w kosmosie\n4. Luka MUSI być czasownikiem opisującym BYCIE w kosmosie\n\n**Wniosek:** \"Float in space\" = unosić się w kosmosie (klasyczne wyrażenie) → **A**.\n\n## Sposób 2 - analiza znaczenia każdej opcji\n\n**Opcja A (float):** ✓\n- `float in space` = unosić się w kosmosie\n- Pasuje semantycznie: w nieważkości się unosi\n- Klasyczne wyrażenie astronautów\n\n**Opcja B (raise):**\n- `raise` = podnosić (z dopełnieniem!)\n- BŁĄD: `raise` to przechodni (raise sth) - wymaga dopełnienia\n- Sense: \"raise in space\" - gramatycznie błędne\n- Note: NIE mylić z `rise` (intransitive)\n\n**Opcja C (drop):**\n- `drop in space` = upaść/spadać w kosmosie\n- BŁĄD: w nieważkości nic NIE SPADA\n- Sense: contradicts physics - bez sensu\n\n**Opcja D (lift):**\n- `lift` = unieść (z dopełnieniem)\n- BŁĄD: też przechodni, wymaga dopełnienia\n- Sense: \"lift in space\" - niewłaściwe użycie\n\n## Sposób 3 - kontrast \"sad to float\" vs \"missing showering\"\n\nStruktura zdania:\n- \"Sad as it would be to **float** \" = nawet jeśli smutne unosić się\n- \"we'd miss showering **even more**\" = ale brak prysznica byłby gorszy\n\nKontrast: floating w kosmosie (główny stan) vs missing showering (gorsza utrata).\n\n## Reference gramatyczny - verbs of motion + inversion\n\n> 📖 **\"Float\" (intransitive):**\n> `float in space` = unosić się w kosmosie\n> Form: `float (+ in/on/around)` (bez dopełnienia)\n> Synonim: drift, hover, suspend\n> Note: bezpośrednie wyrażenie dla astronautów\n\n> 📖 **\"Raise vs rise\":**\n> - **raise** (transitive): `raise your hand` = podnieś rękę\n> - **rise** (intransitive): `the sun rises` = słońce wschodzi\n> Note: \"rise in space\" mogłoby być, ale tutaj kontekst nieważkości → float\n\n> 📖 **\"Sad as it would be\" (inversion):**\n> Form: `Adj + as + Subject + would be`\n> Funkcja: koncesja (admitting)\n> Synonim: although it would be sad, even though it would be sad\n\n> 📖 **\"Drop\" (intrans./trans.):**\n> - intransitive: `prices drop` = ceny spadają\n> - transitive: `drop the ball` = upuść piłkę\n> Note: w nieważkości NIC NIE SPADA (no gravity = no drop)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 7.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 1.3) Zdający stosuje zasoby leksykalne.\n> - **Uzasadnienie:** \"float in space\" = klasyczne wyrażenie unoszenia się w nieważkości.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **A** | **float** | **POPRAWNA - unosić się w nieważkości** | - |\n| B | raise | Przechodni - wymaga dopełnienia | Uczeń myli raise/rise |\n| C | drop | W nieważkości nic NIE spada | Uczeń ignoruje fizykę |\n| D | lift | Przechodni - wymaga dopełnienia | Uczeń myli lift/levitate |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: \"float\" = klasyczne wyrażenie astronautów. \"Floating in space\" to standardowa fraza dla nieważkości.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka B i D: `raise` i `lift` to czasowniki PRZECHODNIE - wymagają dopełnienia. Sam \"raise in space\" jest niegramatyczne.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka C: \"drop\" sugeruje GRAVITY - ale w kosmosie brak grawitacji. Klucz: zrozumieć fizykę kosmosu.\n\n**7.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *Since* (ponieważ).\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu luki\n\n> \"**7.4. ** a traditional showerhead doesn't work in a weightless environment, the International Space Station has no shower.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"a traditional showerhead doesn't work\"** → PRZYCZYNA\n2. **\"weightless environment\"** → kosmos\n3. **\"has no shower\"** → SKUTEK\n4. Spójnik musi łączyć PRZYCZYNĘ ze SKUTKIEM\n\nLogika zdania: PONIEWAŻ tradycyjne prysznice nie działają w nieważkości, STACJA NIE MA prysznica → **C (Since)**.\n\n## Sposób 2 - analiza znaczenia każdej opcji\n\n**Opcja A (Whether):**\n- `whether` = czy (alternative)\n- BŁĄD: nie pasuje semantycznie\n- Sense: \"Czy showerhead działa, stacja nie ma prysznica\" - bez sensu\n\n**Opcja B (Although):**\n- `although` = chociaż (kontrast)\n- BŁĄD: zdanie pokazuje przyczynę-skutek, NIE kontrast\n- Sense: \"Chociaż prysznic nie działa, stacja nie ma prysznica\" - paradoks\n\n**Opcja C (Since):** ✓\n- `since` = ponieważ (cause)\n- Pasuje semantycznie: cause-effect\n- Sense: \"Ponieważ prysznic nie działa, stacja go nie ma\"\n\n**Opcja D (Meanwhile):**\n- `meanwhile` = tymczasem (czas, kontrast czasowy)\n- BŁĄD: brak kontekstu czasowego\n- Sense: \"Tymczasem prysznic nie działa, stacja nie ma prysznica\" - bez sensu\n\n## Sposób 3 - \"Since\" - dwa znaczenia\n\n**\"Since\" ma DWA główne znaczenia:**\n\n1. **Spójnik PRZYCZYNY (= because, as):**\n- `Since you're tired, go to bed.` = Ponieważ jesteś zmęczony\n- **Tutaj: Since showerhead doesn't work, station has no shower.**\n\n2. **Spójnik CZASU (= from a point in time):**\n- `I've lived here since 2020.` = Od 2020 roku\n- Tutaj BY NIE PASOWAŁO (no time reference)\n\nW luce 7.4 = znaczenie 1 (cause).\n\n## Reference gramatyczny - discourse markers + cause\n\n> 📖 **\"Since\" jako spójnik przyczyny:**\n> `Since X, Y` = Ponieważ X, Y\n> Form: `Since + clause, + main clause`\n> Synonim: because, as, given that\n> Note: \"Since\" w sensie cause częściej na POCZĄTKU zdania\n\n> 📖 **\"Although vs Since\":**\n> - **Although** = chociaż (kontrast): `Although it's raining, I'll go out.`\n> - **Since** = ponieważ (przyczyna): `Since it's raining, I'll stay in.`\n\n> 📖 **\"Whether vs If\":**\n> - **Whether** = czy (alternatywa, formalniej): `I don't know whether to go or stay.`\n> - **If** = czy (informalniej): `I don't know if I should go.`\n\n> 📖 **\"Meanwhile\":**\n> Adverb: tymczasem, w tym samym czasie\n> Form: `Meanwhile, + clause`\n> Synonim: in the meantime, at the same time\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 7.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 1.3) Zdający stosuje zasoby gramatyczne.\n> - **Uzasadnienie:** Spójnik przyczyny: showerhead doesn't work → station has no shower.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| A | Whether | Alternatywa, nie cause |\n| B | Although | Kontrast, nie cause |\n| **C** | **Since** | **POPRAWNA - cause/effect** |\n| D | Meanwhile | Czas, nie cause |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Since\" ma DWA znaczenia (cause + time). W luce 7.4 = cause. Klucz: rozróżnić sensowo.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Logika zdania: jeśli A nie działa, to B nie istnieje = klasyczne CAUSE-EFFECT.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka B: \"although\" sugerowałby PARADOKS - ale tu nie ma kontrastu, tylko logiczny wniosek.","image":"img/jezyk-angielski-2018-maj-matura-rozszerzona/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2018-maj-matura-rozszerzona/zad/8","paper_id":"jezyk-angielski-2018-maj-matura-rozszerzona","number":"8","points":4,"ptype":"open","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8. (0-4)\nPrzeczytaj tekst. Uzupełnij każdą lukę (8.1.-8.4.) jednym wyrazem, tak aby powstał\nspójny i logiczny tekst. Wymagana jest pełna poprawność gramatyczna i ortograficzna\nwpisywanych wyrazów.\nTHE FEARFUL OSTRICH - OR SO THE LEGEND GOES\nPliny the Elder, an ancient Roman philosopher, once wrote that the ostrich, being profoundly\nstupid, sticks its head into the sand at the first sign of danger and considers 8.1.\ninvisible. Here’s the truth about this magnificent, yet infamously ridiculed bird. Ostriches do\nnot bury their heads when faced with danger. Any species that did so would\n8.2. have been able to survive for more than 120 million years. They do,\nhowever, stretch their long necks flat on the ground in the hope that potential predators won’t\nspot them. In this position, they can blend in with the terrain. From a 8.3. ,\ntheir heads look as if they were buried in the sand. Ostriches have many natural defences,\nincluding their super speed. Endurance isn’t an issue for these birds, either. They can sprint at\na brisk 30 miles per hour for a full 10 miles straight, if needed. It is surprising that we think of\nthem 8.4. timid or fearful.\nadapted from http://animals.howstuffworks.com\nMJA-1R","answer":null,"answer_text":"8. Jeśli zdający nadaje tytuł rozprawce, nie bierze się go pod uwagę, oceniając pracę.\nBan on allowing cars in city centres is a regulation\nconsidered in many countries. The idea has many\nsupporters and opponents.\nTeza zgodna z tematem, zapowiada\noczekiwaną strukturę rozprawki.\nI’m writing to present good and bad sides of cars\nmoving in cities.\nTeza odbiegająca od tematu (brak\nodniesienia do centrów miast oraz\nwprowadzenia zakazu wjazdu).\nMany drivers might soon face a situation when they\nare not allowed to drive in city centres. It is a very\ngood idea.\nTeza odbiegająca od tematu (nie\nzapowiada oczekiwanej struktury\nrozprawki)\nMany city councils want to ban cars from the centres. Brak tezy.\nAlmost everybody drives a car in our times. So many\ncars on the roads are a real problem for our country.\nThere are good and bad sides of it.\nTeza niezgodna z tematem.\nThe subject matter of this essay is complicated. There\nare advantages and disadvantages of it.\nTeza niejasna.\nMore and more often we hear about regulations which\ncould ban cars from city centres. What are the\nadvantages and disadvantages of that?\nTeza zgodna z tematem, zapowiada\noczekiwaną strukturę rozprawki.\nIs it good or bad that there is a plan to create car-free\nzones in many city centres?\nTeza odbiegająca od tematu (nie\nzapowiada oczekiwanej struktury\nrozprawki)\nElementy tematu\n1. Elementami są: (1) dobre i (2) złe strony wprowadzenia zakazu wjazdu samochodów do\ncentrów miast.\n2. Wprowadzenie zakazu może wynikać z woli władz miasta, mieszkańców, organizacji\nekologicznych, itp.\n3. Korzyści i problemy wynikające z wprowadzenia takiego zakazu mogą dotyczyć pieszych,\nkierowców, mieszkańców, itp.\n4. Jeśli argument przedstawiony przez zdającego (wada lub zaleta) jest sprzeczny z tematem,\nczyli wprowadzeniem zakazu wjazdu samochodów do centrów miast, nie bierze się tego\nargumentu pod uwagę, oceniając dany element.\nnp. New cars are very expensive and many people can’t afford them. (argument nie odnosi\nsię do zakazu wjazdu samochodów do centrów miast).\n„główka”\nelementy tematu\ngg\nfragmenty nie na temat\nfragmenty odbiegające od tematu\n5. Jeśli zdający we wstępie wprowadza temat zakazu wjazdu samochodów do centrów miast,\na w argumentacji pisze o zakazie wjazdu do miast a nie ich centrów, taka realizacja\nposzczególnych elementów jest akceptowana.\n6. Jeśli zdający w całej pracy odnosi się do zakazu poruszania się samochodów w miastach\n(a nie ich centrach), taka realizacja poszczególnych elementów tematu jest kwalifikowana\nna poziom niższy.\n7. Jeśli zdający omawia w pracy inne zagadnienie związane z poruszaniem się samochodów\npo centrach miast, np. zakaz parkowania w centrach miast, taka realizacja odbiega od tematu\ni jest kwalifikowana na poziom niższy.\n8. Jeśli praca dotyczy zakazu, który został już wprowadzony, taka realizacja tego tematu jest\nakceptowana.\nZgodność z tematem\nCoraz częściej pojawiają się propozycje wprowadzenia zakazu wjazdu samochodów do\ncentrów miast. Napisz rozprawkę, w której przedstawisz dobre i złe strony wprowadzenia\ntakiego zakazu.\n1. Fragmenty wypracowania zgodne z tematem:\n• ściśle związane z „główką” i elementami tematu (A, B)\n• ściśle związane z „główką”, ale niezwiązane z elementami tematu (C, D), np.\n- apel do mieszkańców o wsparcie wprowadzenia takiego zakazu\n- opisanie procesu wprowadzenia takiego zakazu.\nFragmenty C, D nie są uznawane za realizację pierwszego i drugiego elementu tematu.\n2. Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu:\n• luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane z elementami\ntematu (X, Y), np.\n- omówienie kosztów użytkowania samochodu w mieście.\nC\nD\nX\nY\nA\nB\nTakie fragmenty są zaznaczone w pracy zdającego nawiasami kwadratowymi. Jeśli\nwystępują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5.\nw Tabeli A.\n3. Fragmenty wypracowania nie na temat:\n• w żaden sposób nienawiązujące do „główki” tematu, np.\n- opis wad i zalet posiadania samochodu (bez związku z wjazdem samochodów do\nmiast)\n- prezentacja różnych rozwiązań ekologicznych wprowadzanych w miastach (nie\ndotyczących zakazu wjazdu samochodów do miast).\nTakie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana\nna poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. Fragmenty te nie są uwzględniane\nw liczbie słów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności środków językowych.\n4. Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1-2 zdania), który mógłby zostać uznany\nza odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego łącznika,\nuznaje się go za fragment zgodny z tematem (C, D).\n5. Jeśli zdający konsekwentnie używa niewłaściwego słowa, które jest kluczowe dla pracy, ale\nargumenty pasują do tematu, taka realizacja danej części pracy jest kwalifikowana na\npoziom niższy (maksymalnie poziom 1).\n6. Jeśli zdający realizuje jeden z elementów tematu we wstępie lub zakończeniu, to dany\nfragment pracy uznaje się za część rozwinięcia albo część wstępu/zakończenia. Ten sam\nfragment pracy nie może być realizacją elementu tematu oraz częścią wstępu/zakończenia.\n7. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest wydzielenie wstępu/zakończenia\nz dłuższego fragmentu i uznanie tego za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentacja\noceniana jest na 0.\nPodsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi\n1. Rozpatrując zgodność zakończenia z treścią pracy, bierze się pod uwagę zgodność tej części\npracy z rozwinięciem wypracowania.\n2. Jeśli w rozwinięciu zdający podaje wady i zalety, a w podsumowaniu pisze, zgodnie\nz przedstawioną argumentacją, że jest więcej zalet/wad, to takie zakończenie jest\nakceptowane jako zgodne z treścią i tematem.\nPrzykłady schematycznego zakończenia\nrozprawki\nPrzykłady zakończenia luźno związanego\nz tematem\nAs you can see there are advantages and\ndisadvantages of this regulation.\nIt is difficult to satisfy wishes of all city\nresidents.\nTo sum up there are good and bad sides.\nIt’s obvious that driving in cities is a real\nchallenge.\nARTYKUŁ PUBLICYSTYCZNY\nTemat\nBieganie stało się bardzo popularne wśród osób dbających o swoją kondycję. Napisz artykuł,\nw\nktórym\nomówisz\nprzyczyny\npopularności\ntej\nformy\naktywności\nfizycznej\ni zrelacjonujesz ciekawą imprezę dla biegaczy, w której brałeś(-aś) udział.\nW artykule publicystycznym zdający wyraża swoje stanowisko wobec problemu/zjawiska\nspołecznego wskazanego w poleceniu. Celem artykułu jest rzeczowe przedstawienie\nomawianej kwestii. Artykuł może zawierać elementy opisu, sprawozdania, recenzji,\nkomentarze odautorskie, ocenę faktów, elementy opinii oraz może również podejmować próbę\nkształtowania opinii czytelników.\nDobrze napisany artykuł:\n• ma tytuł przyciągający uwagę czytelnika\n• zawiera wstęp, w którym autor stara się zachęcić czytelnika do przeczytania tekstu,\nnp. przywołując fakt lub anegdotę, sygnalizując temat artykułu w formie pytania, używając\nbarwnego języka\n• może zawierać pytania zachęcające czytelnika do dalszych rozważań na temat poruszany\nw tekście.\nWstęp\n1. Aby wstęp był uznany za zgodny z tematem, zdający powinien odnieść się np. do\npopularności biegania / potrzeby poprawy kondycji fizycznej / uprawiania sportu jako\nelementu zdrowego stylu życia w sposób zachęcający do dalszej lektury.\n2. Zdający nie musi odnosić się we wstępie do przyczyn popularności biegania oraz swojego\nudziału w imprezie dla biegaczy.\nPrzykłady wstępów zgodnych z tematem\ni ciekawych\nPrzykłady wstępów schematycznych\nEvery morning when I look out of the\nwindow, I see people jogging in the park. I\nhaven’t joined them yet but who knows…\nMaybe someday I will. But first I decided to\nresearch what makes them get out of bed so\nearly and why they are all attracted to this\nparticular activity.\nI like running/jogging. It makes me feel better\nand healthier.\nIn my article I will tell you about the\npopularity of running in our society.\nElementy tematu\nElementami są: (1) omówienie przyczyn popularności biegania jako formy dbania o kondycję\nfizyczną, (2) opis imprezy dla biegaczy, w której piszący brał udział.\n(1) omówienie przyczyn popularności biegania\nWymagane jest omówienie przyczyn popularności biegania (jako metody dbania o kondycję\nfizyczną). Akceptowane są różne formy biegania: jogging, udział w maratonach lub innego\nrodzaju biegach lub wyścigach.\n„główka”\nelement 1.\nelement 2.\nJeżeli zdający przedstawia skalę popularności biegania lub przedstawia swoją opinię na temat\npopularyzacji biegania, ale nie uwzględnia w swojej wypowiedzi żadnych powodów tego\nzjawiska, taka realizacja pierwszego elementu tematu jest kwalifikowana na poziom 0.\n(2) zrelacjonowanie imprezy dla biegaczy, w której osoba pisząca artykuł brała udział\nWymagane są wypowiedzi, w których zdający relacjonuje imprezę dla biegaczy, w której brał\nudział. Dopuszczalne jest, że brał udział w imprezie dla biegaczy jako kibic (na żywo).\nJeśli zdający relacjonuje imprezę dla biegaczy, w której nie brał udziału lub opisuje imprezę\ncykliczną w czasie teraźniejszym (np. poleca imprezę dla biegaczy, o której słyszał lub oglądał\nw telewizji), taka realizacja tego podpunktu polecenia jest kwalifikowana maksymalnie na\npoziom 1.\nOpis imprezy, w której osoba pisząca brała udział, może stanowić rozwinięcie tego elementu\ntematu. (także w czasie teraźniejszym)\nJeśli zdający relacjonuje imprezę dla biegaczy, w której zamierza wziąć udział, taka realizacja\ntego podpunktu polecenia jest kwalifikowana maksymalnie na poziom 1.\nJeśli zdający uzasadnia, dlaczego warto wziąć udział w jakiejś imprezie dla biegaczy, w której\nuczestniczył, ale ta rekomendacja nie uwzględnia żadnych elementów relacji z imprezy / opisu\nimprezy, taka realizacja tego podpunktu polecenia jest kwalifikowana na poziom 0.\nAkceptowana jest sytuacja, w której zdający opisuje imprezę dla biegaczy, ale nie jest to sam\nbieg, np. spotkanie uczestników przed lub po biegu.\nZgodność z tematem\nBieganie stało się bardzo popularne wśród osób dbających o swoją kondycję. Napisz artykuł,\nw którym\nomówisz przyczyny popularności tej formy aktywności fizycznej,\nzrelacjonujesz ciekawą imprezę dla biegaczy, w której brałeś(-aś) udział.\n1. Fragmenty wypracowania zgodne z tematem:\n• ściśle związane z „główką” i elementami tematu (A, B)\n• ściśle związane z „główką”, ale niezwiązane z elementami tematu (C, D), np.\n- przedstawienie faktów dotyczących popularności biegania\n- opinia piszącego na temat popularności biegania, bez wskazania powodów\n- opisanie sposobów przygotowania się do imprez biegowych\n- przedstawienie szerokiej oferty imprez dla biegaczy, bez opisu żadnej z nich.\nFragmenty C, D nie są uznawane za realizację pierwszego i drugiego elementu tematu.\n2. Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu:\n• luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane z elementami\ntematu (X, Y), np.\n- problemy zdrowotne wynikające z biegania\n- rady dotyczące zakupu właściwych butów do biegania.\nTakie fragmenty są zaznaczone w pracy zdającego nawiasami kwadratowymi. Jeśli\nwystępują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5.\nw Tabeli A.\n3. Fragmenty wypracowania nie na temat:\n• w żaden sposób nienawiązujące do „główki” tematu, np.\n- biografia znanego sportowca/biegacza\n- opis różnych sposobów dbania o zdrowie, kondycję (bez związku z bieganiem), np.\nomówienie wpływu właściwej diety na zdrowie\nTakie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana\nna poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. Fragmenty te nie są uwzględniane\nw liczbie słów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności środków językowych.\n4. Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1-2 zdania), który mógłby zostać uznany\nza odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego łącznika,\nuznaje się go za fragment zgodny z tematem (C, D).\n5. Jeśli zdający konsekwentnie używa niewłaściwego słowa, które jest kluczowe dla pracy, ale\nargumenty pasują do tematu, taka realizacja danej części pracy jest kwalifikowana na\npoziom niższy (maksymalnie poziom 1).\n6. Jeśli zdający realizuje jeden z elementów tematu we wstępie lub zakończeniu, to dany\nfragment pracy uznaje się za część rozwinięcia albo część wstępu/zakończenia. Ten sam\nfragment pracy nie może być realizacją elementu tematu oraz częścią wstępu/zakończenia.\n7. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest też wydzielenie wstępu/zakończenia\nz dłuższego fragmentu i uznanie tego za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentację\noceniamy na 0.\nPodsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi\nRozpatrując zgodność zakończenia z treścią pracy, bierze się pod uwagę zgodność tej części\npracy z rozwinięciem wypracowania.\nPrzykłady schematycznego zakończenia\nartykułu\nAs you can see running is very popular.\nI hope more and more people will start\nrunning.\nElementy charakterystyczne dla formy\nNie są akceptowane jako tytuł typowe zwroty rozpoczynające listy, np. Dear Readers / Hello /\nHi.\nSpójność i logika wypowiedzi\n2 p.\nwypowiedź zawiera najwyżej 2 usterki w spójności ORAZ/LUB logice na poziomie\nzdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu\n1 p.\nwypowiedź zawiera od 3 do 5 usterek w spójności ORAZ/LUB logice na poziomie\nzdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu\n0 p.\nwypowiedź zawiera 6 lub więcej usterek w spójności ORAZ/LUB logice na poziomie\nzdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu\nJeśli w pracy występuje dłuższy niekomunikatywny fragment (np. dłuższe zdanie lub\n2-3 krótkie zdania), przyznaje się 1 punkt; jeśli takich fragmentów jest więcej, przyznaje się\n0 punktów.\nW ocenie spójności bierze się pod uwagę, czy i w jakim stopniu tekst funkcjonuje jako całość\ndzięki jasnym powiązaniom (np. leksykalnym, gramatycznym) wewnątrz zdań oraz między\nzdaniami/akapitami tekstu.\nW ocenie logiki wypowiedzi bierze się pod uwagę, czy i w jakim stopniu wypowiedź jest\nklarowna (np. czy nie jest jedynie zbiorem przypadkowo zebranych myśli, czy wnioski\nwynikają logicznie z przesłanek).\nDodatkowe uwagi dotyczące spójności\n1. Zaburzenie spójności i/lub logiki może wynikać na przykład z:\n• braku połączenia między częściami tekstu; odwoływanie się do czegoś, co nie jest\nwcześniej wspomniane\n• nieuzasadnionego\nużycia\nczasowników\nw\nróżnych\nczasach\ngramatycznych\n(„przeskakiwania” z jednego czasu gramatycznego na inny)\n• błędów językowych i/lub ortograficznych, które powodują, że odbiorca gubi się, czytając\ntekst\n• poważnych zakłóceń komunikacji w tekście w wyniku błędów językowych\n• braku logiki w tekście, np. przytoczenia argumentu, który jest sprzeczny z ogólnie\nprzyjętymi zasadami rozumowania. (jeśli nie ma w pracy żadnego uzasadnienia/\nkontekstu, który tłumaczyłby taką właśnie realizację polecenia).\n2. Brak podziału na akapity nie prowadzi automatycznie do obniżenia punktacji za spójność\ni logikę wypowiedzi.\n3. Jeżeli w pracy nie są zaznaczone żadne błędy w spójności/logice, należy przyznać\n2 punkty w tym kryterium.\n4. Jako usterki w spójności/logice egzaminator oznacza te fragmenty, w których gubi się,\nczytając tekst. Błędy językowe i ortograficzne mogą powodować zaburzenie spójności\ni logiki, ale wiele zależy od kontekstu wypowiedzi. Ten sam błąd może w mniejszym lub\nwiększym stopniu zaburzać zrozumienie tekstu.\n5. Błędy logiczne mogą często wynikać z niewystarczającego kontekstu w treści pracy, braku\nkluczowego elementu do uzasadnienia stwierdzenia, które samo w sobie jest sprzeczne\nz zasadami logiki.\n6. Słowa napisane po polsku lub w języku innym niż język egzaminu egzaminator zaznacza\njako błędy w spójności, jeśli w znacznym stopniu utrudniają zrozumienie komunikatu. Jeśli\nkomunikacja nie jest zaburzona, podkreśla je jedynie jako błędy językowe.\n7. Jeśli praca (lub jej obszerne fragmenty) jest w znacznej większości niespójna/\nniekomunikatywna/niezrozumiała dla odbiorcy, egzaminator może zaznaczyć całość pracy\n(lub dany fragment) „pionową falą” na marginesie i nie podkreślać poszczególnych\nzaburzeń. Jednocześnie w takiej pracy oznacza się błędy.\nZakres środków językowych\nW ocenie zakresu środków językowych bierze się pod uwagę zróżnicowanie i precyzję środków\nleksykalno-gramatycznych użytych w wypowiedzi.\n3 p.\n• szeroki zakres środków językowych\n• w pracy występują dość liczne fragmenty charakteryzujące się naturalnością\ni różnorodnością frazeologiczną oraz precyzją użytych środków językowych\n2 p.\n• zadowalający zakres środków językowych\n• w pracy występuje kilka fragmentów charakteryzujących się naturalnością\ni różnorodnością frazeologiczną oraz precyzją użytych środków językowych,\njednak w większości użyte są struktury o wysokim stopniu pospolitości\n1 p.\n• ograniczony zakres środków językowych\n• w pracy użyte są głównie struktury o wysokim stopniu pospolitości\n0 p.\n• bardzo ograniczony zakres środków językowych\n• w pracy użyte są wyłącznie struktury o wysokim stopniu pospolitości\nJeżeli w wypowiedzi występują rażące/liczne uchybienia w stosowności i/lub jednolitości\nstylu, wówczas liczbę punktów przyznanych za zakres środków językowych można obniżyć\no 1 punkt (maksymalnie do zera).\nPrzez „naturalność” rozumie się charakterystyczny dla danego języka sposób wyrażania\nznaczeń, natomiast przez „precyzyjne sformułowania” rozumie się wyrażanie myśli\nz wykorzystaniem słownictwa swoistego dla tematu i unikanie słów oraz struktur o wysokim\nstopniu pospolitości, takich jak miły, interesujący, fajny.\nPrzez „stosowność” stylu rozumie się dostosowanie przez zdającego środków językowych\ndo wybranej formy wypowiedzi, celowość zastosowanych konstrukcji składniowych\ni jednostek leksykalnych. Styl niestosowny to np. styl zbyt metaforyczny lub zbyt bliski stylowi\npotocznemu w odmianie mówionej. Przez „jednolitość” stylu rozumie się konsekwentne\nposługiwanie się jednym, wybranym stylem. Mieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się\nza uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne (tzn. czemuś służy). Styl uznaje się za niejednolity, jeżeli\nzdający miesza bez uzasadnienia różne style wypowiedzi, np. w tekście rozprawki występują\nfragmenty nazbyt potoczne, z wtrętami ze stylu urzędowego.\nZa zbyt nieformalny język i/lub personalne rozważanie problemu w rozprawce, zwłaszcza typu\n„za i przeciw”, egzaminator odejmuje punkty w zakresie środków językowych (uchybienia\nw stylu).\nPoprawność środków językowych\nW ocenie poprawności środków językowych bierze się pod uwagę błędy gramatyczne,\nleksykalne, ortograficzne i interpunkcyjne. Punkty przyznaje się zgodnie z poniższą tabelą.\nPoprawność językowa\n(leksykalno-gramatyczna)\nPoprawność zapisu (ortograficzna, interpunkcyjna)\nnieliczne błędy zapisu\nliczne LUB bardzo liczne\nbłędy zapisu\nnieliczne błędy językowe\n3 p.\n2 p.\nliczne błędy językowe\n2 p.\n1 p.\nbardzo liczne błędy językowe\n1 p.\n0 p.\n1. W przypadku wątpliwości w sytuacjach granicznych o zakwalifikowaniu pracy do niższej\nlub wyższej kategorii punktowej decyduje „waga” błędów oraz ich wpływ na komunikację.\n2. Błędy interpunkcyjne traktowane są jako mniej istotne niż błędy ortograficzne.\n3. W wypowiedziach zdających ze stwierdzoną dysleksją w przypadku bardzo licznych\nbłędów językowych, które nie zakłócają komunikacji lub sporadycznie zakłócają\nkomunikację, przyznaje się 1 punkt. Jeżeli błędy językowe są bardzo liczne i często\nzakłócają komunikację, przyznaje się 0 punktów.\nKwalifikowanie i oznaczanie błędów\nrodzaj błędu\nsposób oznaczenia\nprzykład\nbłąd językowy (leksykalny,\ngramatyczny)\npodkreślenie linią prostą\nMarek lubić czekoladę.\nbłąd językowy spowodowany\nbrakiem wyrazu\nznak √ w miejscu brakującego\nwyrazu\nMarek √ czekoladę.\nbłąd ortograficzny\notoczenie słowa kołem\nSłońce gżeje.\nbłąd językowy i ortograficzny\nw jednym słowie\npodkreślenie linią prostą\ni otoczenie kołem\nSłońce gżać w lecie.\nbłędy w spójności / logice\npodkreślenie linią falistą\nZałożyłem kurtkę bo było\ngorąco.\nfragment odbiegający od tematu otaczamy nawiasami\nkwadratowymi\nFragment odbiegający od\ntematu\nfragment niezgodny z tematem\notaczamy chmurką\nFragment niezgodny\nz tematem\nbłędy interpunkcyjne\notoczenie zbędnego znaku\nkółkiem\nznak √ w kółku w miejscu\nbrakującego znaku\nByło ciepło , i deszczowo.\nZrobiłem to √ ponieważ…\nBłędy ortograficzne zmieniające znaczenie wyrazu są traktowane jako błędy językowe\ni oznaczane poprzez podkreślenie wyrazu linią prostą.\nUsterki w spójności i logice występujące pomiędzy akapitami mogą być zaznaczane „pionową\nfalą” na marginesie.\nUwagi dodatkowe\n1. Wypowiedź jest oceniana na 0 punktów we wszystkich kryteriach, jeżeli jest\n• w całości nieczytelna (pod pracą zapisuje się „praca w całości nieczytelna”, a na karcie\nodpowiedzi zaznacza się 0 punktów w każdym kryterium) LUB\n• całkowicie niezgodna z poleceniem (pod pracą zapisuje się „praca całkowicie niezgodna\nz poleceniem”, a na karcie odpowiedzi zaznacza się 0 punktów w każdym kryterium)\nLUB\n• niekomunikatywna dla odbiorcy, np. w całości napisana fonetycznie (pod pracą zapisuje\nsię „praca całkowicie niekomunikatywna”, a na karcie odpowiedzi zaznacza się\n0 punktów w każdym kryterium).\n2. Praca, która zawiera fragmenty odtworzone z podręcznika, zadania zawartego w arkuszu\negzaminacyjnym lub innego źródła, w tym internetowego, lub przepisane od innego\nzdającego, jest uznawana za niesamodzielną.\n3. Jeżeli praca zawiera fragmenty na zupełnie inny temat, wyuczone na pamięć lub całkowicie\nnienawiązujące do polecenia, a jednocześnie zaburzające spójność i logikę tekstu, są one\notaczane kołem i nie są brane pod uwagę przy liczeniu wyrazów i ocenie zakresu środków\njęzykowych i poprawności środków językowych.\n4. Jeżeli wypowiedź zawiera mniej niż 160 słów, przyznaje się 0 punktów za zakres\ni poprawność środków językowych. W takich pracach nie oznacza się błędów.\n5. Jeżeli za wypowiedź przyznano 0 punktów w kryterium zgodności z poleceniem,\nwe wszystkich pozostałych kryteriach przyznaje się 0 punktów.\n6. Jeżeli wypowiedź nie zawiera w ogóle rozwinięcia (np. zdający napisał tylko wstęp),\nprzyznaje się 0 punktów w każdym kryterium.\n7. Jeżeli za wypowiedź przyznano 1 punkt w kryterium zgodności z poleceniem,\nwe wszystkich pozostałych kryteriach można również przyznać maksymalnie po\n1 punkcie.\n8. Słowa zapisane przy użyciu skrótów, np. 4U, bfr sql, należy oznaczyć jako błędy\nortograficzne.","solution":"**8.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**itself** - zaimek zwrotny.\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu luki\n\n> \"Pliny the Elder, an ancient Roman philosopher, once wrote that the ostrich, being profoundly stupid, sticks its head into the sand at the first sign of danger and considers **8.1. ** invisible.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"the ostrich\"** → podmiot zdania (struś)\n2. **\"sticks its head\"** → struś wykonuje akcję\n3. **\"considers invisible\"** → uważa SIEBIE za niewidzialnego (refleksja)\n4. Podmiot i obiekt = TA SAMA OSOBA → zaimek zwrotny\n\n**Wniosek:** Struś uważa SIEBIE (refleksywnie) za niewidzialnego → **itself**.\n\n## Sposób 2 - reguła zaimków zwrotnych\n\n**Reflexive pronouns:**\n| Subject | Reflexive |\n| I | myself |\n| you | yourself / yourselves |\n| he | himself |\n| she | herself |\n| **it** | **itself** |\n| we | ourselves |\n| they | themselves |\n\nKonstrukcja: gdy PODMIOT i OBIEKT to to samo:\n- \"He hurt himself.\" = On się zranił.\n- \"The ostrich considers ITSELF invisible.\" = Struś uważa SIEBIE za niewidzialnego.\n\n## Sposób 3 - czemu nie inny zaimek\n\n**Inne opcje (NIEAKCEPTOWANE):**\n- \"considers it invisible\" - uważa to (coś innego) za niewidzialne (BŁĄD - brak referenta)\n- \"considers himself invisible\" - błędny rodzaj (struś = it, nie he)\n- \"considers him invisible\" - uważa go (kogoś innego) za niewidzialnego (BŁĄD)\n- \"considers themselves invisible\" - błędny numer (struś = singular)\n\nKlucz: PODMIOT singular neutral → **itself** (jedyna poprawna forma).\n\n## Reference gramatyczny - reflexive pronouns\n\n> 📖 **Reflexive pronouns:**\n> Form: `myself, yourself, himself, herself, itself, ourselves, yourselves, themselves`\n> Funkcja: gdy podmiot = obiekt\n> Note: `it → itself` (singular neutral)\n\n> 📖 **\"Consider X + Adj/N\":**\n> `consider it invisible` = uważać coś za niewidzialne\n> Form: `consider + N/Pronoun + Adj/N` (object complement)\n> Synonim: regard as, view as, think of as\n\n> 📖 **\"Consider oneself X\":**\n> `consider oneself invisible` = uważać siebie za niewidzialnego\n> Form: `consider + reflexive + Adj/N`\n> Klasyczna konstrukcja: \"He considers himself an expert.\"\n\n> 📖 **\"Profoundly\":**\n> Adverb: głęboko, dogłębnie\n> Form: `profoundly + Adj` (intensifier)\n> Synonim: deeply, intensely, extremely\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **itself**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 1.3) Zdający stosuje zasoby gramatyczne.\n> - **Uzasadnienie:** Reflexive pronoun po \"the ostrich\" (it) = itself.\n> - **Spelling:** musi być POPRAWNY - **itself** (NIE \"it self\" ani \"its self\").\n> - **WYKLUCZONE:** himself, herself, themselves (błędny rodzaj/numer).\n\n## Reference gramatyczny - czego MASZ użyć\n\n> 📖 **Reference - Reflexive Pronouns (z `wzory_reference_angielski.py`):**\n> Singular: myself, yourself, himself, herself, **itself**\n> Plural: ourselves, yourselves, themselves\n> Pułapka: \"itself\" - JEDNO słowo, nie \"it self\"\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: \"the ostrich\" → he/she/it? Animal = IT (chyba że zwierzę domowe z imieniem). Czyli reflexive = **itself**.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Spelling: \"itself\" to JEDNO słowo. Pułapka: \"it self\" lub \"its self\" = błąd.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Reflexive vs personal: \"considers it\" = uważa to (coś innego); \"considers itself\" = uważa SIEBIE.\n\n**8.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**not** (akceptowane warianty: *never*, *hardly*).\n\nPełne zdanie: *Any species that did so would not have been able to survive for more than 120 million years.*\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu luki\n\n> \"Ostriches do not bury their heads when faced with danger. Any species that did so would **8.2. ** have been able to survive for more than 120 million years.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"Ostriches do not bury their heads\"** → fakt: NIE zakopują głów\n2. **\"Any species that did so\"** → gdyby jednak zakopywały (hipotetyczne)\n3. **\"would have been able to survive 120 million years\"** → kontekst sugeruje NIEMOŻLIWOŚĆ przetrwania\n4. Logika: gdyby były tak głupie, NIE przetrwałyby tak długo → potrzebny operator NEGACJI\n\n**Wniosek:** Przeczenie w Conditional III: **would NOT have been able** → **not** (lub *never*).\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna (Conditional III)\n\nCała konstrukcja zdania to **Third Conditional** (irrealny warunek o przeszłości):\n\n> *Any species that did so (Past Simple → If clause) would not have been able to survive (would + V3 → main clause).*\n\nForma: **If + Past Simple, would + V** lub **Past Perfect, would have + V3**.\nW tym zdaniu mamy hipotetyczne \"that did so\" → potrzebujemy **would (not) have V3** = \"nie mogłoby przetrwać\".\n\n**\"not\"** wpasowuje się idealnie:\n- *would NOT have been able to survive* = nie byłoby w stanie przetrwać\n\n## Sposób 3 - akceptowane warianty (klucz CKE)\n\n**Główna odpowiedź: not**\n\n**Akceptowane warianty:**\n- *never*: *would NEVER have been able to survive* = nigdy by nie były w stanie\n- *hardly*: *would HARDLY have been able to survive* = ledwie by były w stanie (= praktycznie nie)\n\nWszystkie trzy zachowują sens \"praktycznie nie przetrwałyby 120 mln lat\".\n\n## Reference gramatyczny - czego MASZ użyć\n\n> Reference - Third Conditional (negacja):\n> Form: `would + NOT/never/hardly + have + V3`\n> Sens: hipotetyczna niemożliwość w przeszłości\n> Przykład: *If they had done X, they would not have survived* = gdyby zrobili X, nie przetrwaliby\n\n> Reference - \"would not have been able to V\":\n> *would have been able to* = byłby w stanie (przeszły hipotetyczny)\n> *would NOT have been able to* = nie byłby w stanie\n> Synonim: *could not have V3*: *could not have survived*\n\n> Reference - Negative adverbs:\n> - *not* - najprostsza negacja\n> - *never* - w żadnym czasie (silne)\n> - *hardly* - ledwie / prawie nie\n> Wszystkie współpracują z modalami: would never have, would hardly have\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.2, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **not** (lub *never*, *hardly*)\n> - **WYKLUCZONE:** *no* (nie modyfikuje czasownika), *isn't*, *don't* (zła forma w tym układzie), brak\n> - **Spelling:** musi być POPRAWNY\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 1.3) Zdający stosuje zasoby gramatyczne.\n\n## Reference - Conditional III w narracji naukowej\n\n> Reference - użycie Third Conditional w popularnonaukowych tekstach:\n> Często służy do podkreślenia ABSURDU pewnej hipotezy:\n> *If dinosaurs had had wings, they would have survived.* (gdyby miały skrzydła, przetrwałyby)\n> *Any species that buried its head would not have lasted 120 million years.* (każdy gatunek, który zakopałby głowę, nie przetrwałby)\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> Uwaga: PUŁAPKA - uczeń może wpisać \"no\" zamiast \"not\". *no* jest determinerem przed rzeczownikiem (no time), a *not* modyfikuje czasowniki/modalne.\n\n> Uwaga: Negacja w Conditional III: idzie PO modalnym \"would\", PRZED \"have\": *would NOT have been able*.\n\n> Uwaga: Akceptowane warianty - pisownia poprawna: *never* (NIE *nver*), *hardly* (NIE *hardley*).\n\n**8.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**distance** (akceptowane: *height*).\n\nPełne zdanie: *From a distance, their heads look as if they were buried in the sand.*\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu luki\n\n> \"They do, however, stretch their long necks flat on the ground in the hope that potential predators won't spot them. In this position, they can blend in with the terrain. **From a 8.3. **, their heads look as if they were buried in the sand.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"stretch their long necks flat on the ground\"** → opuszczają szyję na ziemię\n2. **\"blend in with the terrain\"** → wtapiają się w teren\n3. **\"their heads look as if they were buried\"** → głowy WYDAJĄ SIĘ zakopane\n4. **\"From a \"** → potrzebny rzeczownik wskazujący perspektywę widzenia\n5. Logika: z daleka wygląda jak zakopana głowa → **distance** (oddalenie)\n\n**Wniosek:** Idiom **\"from a distance\"** = z oddali → **distance**.\n\n## Sposób 2 - analiza idiomatyczna\n\n**\"From a distance\"** to ustalone wyrażenie (collocation):\n- Sens: z oddali, z daleka\n- Funkcja: pokazuje, że perceptyjny efekt zależy od oddalenia obserwatora\n- Synonim: *from afar* (literackie)\n\nSpójrz na strukturę: `from + a + N` - gdzie N to rzeczownik niepoliczalny lub abstrakcyjny określający punkt obserwacji.\n\n**Akceptowane: *height*** = *from a height* (z wysokości - gdyby patrzono z góry).\n\n## Sposób 3 - eliminacja innych słów\n\n**Inne kandydaci (NIEAKCEPTOWANE):**\n- *far* - gramatycznie błędny (po *a* nie pasuje przysłówek)\n- *side* - *from a side* nie tworzy idiomu\n- *afar* - wymagałoby *from afar* (bez *a*)\n- *close* - *from a close* nie ma sensu (close to = blisko)\n\nKlucz: idiomatyczne **\"from a distance\"** = z oddali.\n\n## Reference gramatyczny - collocation \"from a + N\"\n\n> Reference - Idiomy z \"from a\":\n> - *from a distance* = z oddali (najczęstsze)\n> - *from a height* = z wysokości\n> - *from a (safe) distance* = z bezpiecznej odległości\n>\n> Konstrukcja: `from + a + abstract N`\n\n> Reference - \"look as if + Past Simple\" (zniekształcona percepcja):\n> Form: `look + as if + S + V (Past Simple - hypothetical)`\n> *Their heads LOOK AS IF they WERE buried* = ich głowy wyglądają, jakby były zakopane\n> Klucz: użycie \"were\" (nie \"are\") - czas hipotetyczny (subjunctive)\n\n> Reference - \"From a/the\" w opisie perspektywy:\n> - *from the top* (z góry konkretnie)\n> - *from above* (z góry ogólnie)\n> - *from a distance* (z oddali, niesprecyzowane)\n> - *from a bird's-eye view* (z lotu ptaka)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.3, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **distance** (lub *height*)\n> - **Akceptowane warianty:** *distance*, *height* (z wysokości)\n> - **WYKLUCZONE:** *far*, *afar*, *side* (zła kolokacja), brak\n> - **Spelling:** musi być POPRAWNY - *distance* (d-i-s-t-a-n-c-e, NIE *distence*)\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 1.3) Zdający stosuje zasoby gramatyczne.\n\n## Reference - najczęstsze błędy ortograficzne\n\n> Reference - pisownia \"distance\":\n> - POPRAWNIE: distance (dis-tance)\n> - BŁĘDNIE: distence, distnce, distance (dwa razy a - distance? nie)\n> - Pamiętaj: di-STAN-ce\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> Uwaga: ZAPAMIĘTAJ idiomatyczne **\"from a distance\"** = z oddali. To kolokacja, nie analizuj jej dosłownie.\n\n> Uwaga: Częsta literówka: *distence* zamiast *distance*. Klucz CKE odejmie pkt za błąd ortograficzny.\n\n> Uwaga: Konstrukcja \"look as if they WERE buried\" - *were* nie *are* (subjunctive hypothetical).\n\n**8.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**as**.\n\nPełne zdanie: *It is surprising that we think of them as timid or fearful.*\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu luki\n\n> \"Ostriches have many natural defences, including their super speed. Endurance isn't an issue for these birds, either. They can sprint at a brisk 30 miles per hour for a full 10 miles straight, if needed. It is surprising that we think of them **8.4. ** timid or fearful.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"think of them timid or fearful\"** → potrzebny łącznik między obiektem a opisem\n2. **\"timid or fearful\"** → przymiotniki opisujące jak postrzegamy strusie\n3. Konstrukcja: **think of X AS Y** = uważać X za Y\n\n**Wniosek:** Klasyczna kolokacja **\"think of sb/sth AS adjective/noun\"** → **as**.\n\n## Sposób 2 - analiza idiomatyczna \"think of X as Y\"\n\nWzór: **\"think of + N/Pronoun + AS + Adj/N\"**\n- *I think of him AS a friend.* = uważam go za przyjaciela\n- *We think of them AS heroes.* = uważamy ich za bohaterów\n- *Don't think of failure AS the end.* = nie myśl o porażce jako o końcu\n\nW tym tekście: *we think of them AS timid or fearful* = uważamy je za nieśmiałe lub bojaźliwe.\n\n## Sposób 3 - eliminacja innych słów\n\n**Inne kandydaci (NIEAKCEPTOWANE):**\n- *like*: *think of them LIKE* - niepoprawna składnia (like wymaga porównania, nie identyfikacji)\n- *to be*: *think of them to be* - niepoprawne (think of NIE bierze infinitive)\n- *for*: *think of them FOR* - niepoprawne (for ma inne znaczenie)\n- *being*: gramatycznie OK (*think of them being*) ale klucz CKE wymaga **as**\n\nKlucz: idiomatyczna kolokacja **\"think of X AS Y\"** → **as**.\n\n## Reference gramatyczny - \"think of X as Y\"\n\n> Reference - \"AS\" w klasyfikacji/percepcji:\n> Form: `V + N/Pronoun + AS + Adj/N`\n> - *think of X as Y* = uważać X za Y\n> - *regard X as Y* = uznawać X za Y\n> - *view X as Y* = postrzegać X jako Y\n> - *see X as Y* = widzieć X jako Y\n> - *consider X (as) Y* = uważać X za Y (with AS - \"as\" opcjonalne)\n> - *describe X as Y* = opisać X jako Y\n> - *recognize X as Y* = rozpoznać X jako Y\n\n> Reference - różnica \"as\" vs \"like\":\n> - **AS** + N → funkcja, rola, identyfikacja: *He works AS a teacher* (jest nauczycielem)\n> - **LIKE** + N → podobieństwo: *He works LIKE a slave* (jak niewolnik, nim nie jest)\n>\n> Pułapka: *think of/regard/view + as* (nigdy *like*)\n\n> Reference - przymiotniki opisujące lęk:\n> - *timid* = nieśmiały, lękliwy\n> - *fearful* = bojaźliwy, pełen lęku\n> - *cowardly* = tchórzliwy (negatywne)\n> - *shy* = nieśmiały (społecznie)\n> - *anxious* = niespokojny, zaniepokojony\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.4, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **as**\n> - **WYKLUCZONE:** *like*, *to be*, *for*, brak\n> - **Spelling:** musi być POPRAWNY - *as* (dwie litery)\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 1.3) Zdający stosuje zasoby gramatyczne.\n\n## Reference - gramatyczne \"as\" vs „as if\"\n\n> Reference - wieloznaczność \"as\":\n> - *think of X as Y* - \"jako\" (klasyfikacja)\n> - *as + S + V* - \"podczas gdy\" (concurrent): *as I was walking*\n> - *as + Adj/Adv + as* - porównanie równościowe: *as tall as*\n> - *as if + S + V (Past Simple)* - \"jak gdyby\": *as if they were buried*\n>\n> Każde \"as\" trzeba czytać z kontekstu.\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> Uwaga: ZAPAMIĘTAJ idiomatyczną kolokację **\"think of X AS Y\"**. Nie używaj *like* tutaj!\n\n> Uwaga: \"AS\" w angielskim ma WIELE znaczeń - w tym zadaniu klasyfikacja (jako).\n\n> Uwaga: Konstrukcja \"It is surprising that \" wprowadza zdanie zaskakujące - tu strusie nie SĄ nieśmiałe, a my je TAK postrzegamy.","image":"img/jezyk-angielski-2018-maj-matura-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2018-maj-matura-rozszerzona/zad/9","paper_id":"jezyk-angielski-2018-maj-matura-rozszerzona","number":"9","points":4,"ptype":"open","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9. (0-4)\nWykorzystując wyrazy podane drukowanymi literami, uzupełnij każde zdanie z luką, tak\naby zachować sens zdania wyjściowego (9.1.-9.4.). W każdą lukę można wpisać\nmaksymalnie cztery wyrazy, wliczając wyraz już podany. Wymagana jest pełna\npoprawność ortograficzna i gramatyczna wpisywanych fragmentów zdań.\nUwaga: nie zmieniaj formy podanych wyrazów.\n9.1. The demolition company has destroyed the bridge.\nPULLED\nThe bridge\nby the demolition company.\n9.2. She goes swimming every morning regardless of the weather.\nMATTER\nShe goes swimming every morning\nthe weather is like.\n9.3. I’m sure the Browns considered their decision to adopt the dog very carefully.\nMUST\nThe Browns their decision to adopt\nthe dog very carefully.\n9.4. Parting from his parents was not easy for my nephew.\nHARD\nMy nephew found from\nhis parents.\nMJA-1R","answer":null,"answer_text":"9. W ocenie poprawności środków językowych w wypowiedziach zdających ze stwierdzoną\ndysleksją nie bierze się pod uwagę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych. Błąd\nortograficzny zmieniający znaczenie wyrazu w pracy zdającego z opinią o dysleksji to błąd\njęzykowy. Jest on brany pod uwagę w ocenie poprawności językowej.\nZasady te obowiązują również w ocenie prac zdających z dysgrafią, dysortografią, afazją,\nz zaburzeniami komunikacji językowej, mózgowym porażeniem dziecięcym, a także prac\nzdających, którzy korzystali z pomocy nauczyciela wspomagającego oraz prac pisanych na\nkomputerze.","solution":"**9.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**has been pulled down** (akceptowane: *has been pulled apart*).\n\nPełne zdanie: *The bridge has been pulled down by the demolition company.*\n\n## Sposób 1 - analiza transformacji active → passive\n\n**Original (active):** *The demolition company has destroyed the bridge.*\n\n- Subject: The demolition company\n- Verb: has destroyed (Present Perfect)\n- Object: the bridge\n\n**Target (passive):** *The bridge by the demolition company.*\n\nReguła passive: **object → subject, verb → be + V3, subject → by + agent**\n\nKonwersja:\n- Object: the bridge → SUBJECT\n- Tense: Present Perfect → *has been + V3*\n- Verb: destroyed → ALE klucz wymaga **PULLED** (czasownik dany)\n- *pull down* = zburzyć (synonim *destroy*) → phrasal verb\n- Agent: by the demolition company\n\n**Wynik:** *The bridge HAS BEEN PULLED DOWN by the demolition company.*\n\n## Sposób 2 - analiza phrasal verb \"pull down\"\n\n**\"Pull down\"** = zburzyć budynek (= demolish, knock down)\n\nPhrasal verb: `pull + down` (separable)\n- *They pulled the bridge down.* (split)\n- *They pulled down the bridge.* (joined)\n- W stronie biernej: *The bridge was pulled down.* (down zostaje)\n\n**Pasywizacja:**\n- Active: has pulled down → Passive: has been pulled down\n- Pamiętaj: \"down\" zostaje, nie znika!\n\n## Sposób 3 - odliczanie słów\n\nLiczba słów w luce: **has been pulled down** = **4 słowa** (limit max 4, w tym dany \"PULLED\")\n- has\n- been\n- pulled (DANY)\n- down\n\nMieści się w limicie.\n\n**Wariant akceptowany:** *has been pulled apart* = został rozebrany (też 4 słowa).\n\n## Reference gramatyczny - passive Present Perfect\n\n> Reference - Passive Voice (Present Perfect):\n> Form: `have/has + been + V3`\n> Active: *They have destroyed the bridge.*\n> Passive: *The bridge has been destroyed (by them).*\n> Pamiętaj: zawsze `been` po `have/has` w PP passive\n\n> Reference - Phrasal verbs w passive:\n> Phrasal verb: V + particle (down, up, off, on, etc.)\n> W passive ZOSTAJE cały phrasal verb:\n> - *take off* → *be taken off*: *The plane has been taken off.*\n> - *pull down* → *be pulled down*: *The wall has been pulled down.*\n> - *knock over* → *be knocked over*: *He was knocked over by a car.*\n\n> Reference - \"pull\" + particle:\n> - *pull down* = zburzyć (building)\n> - *pull off* = zerwać / udać się (succeed)\n> - *pull out* = wycofać się / wyciągnąć\n> - *pull through* = przeżyć (chorobę)\n> - *pull up* = zatrzymać się (samochód)\n\n> Reference - synonimy \"pull down\":\n> - knock down (zburzyć)\n> - tear down (zniszczyć budynek)\n> - demolish (formalniej)\n> - destroy (ogólnie)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.1, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - **has been pulled down**\n> - **Akceptowane:** *has been pulled apart*\n> - **WYKLUCZONE:** *was pulled down* (zły czas - original jest PP), *has pulled down* (active zamiast passive), *has been pulling down* (continuous niepoprawny)\n> - **Liczba słów:** max 4 (w tym \"PULLED\") - sprawdź!\n> - **Spelling:** poprawny - *pulled* (NIE *puled*)\n\n## Reference - kontrola zachowania znaczenia\n\n> Reference - checklist transformacji:\n> 1. Czy tense ten sam? ✓ (Present Perfect → has been + V3)\n> 2. Czy strona zmieniła się zgodnie z poleceniem? ✓ (active → passive)\n> 3. Czy użyto DANEGO słowa? ✓ (PULLED zachowane)\n> 4. Czy NIE zmieniono formy danego słowa? ✓ (pulled = V3, nie pulling)\n> 5. Czy znaczenie się zachowało? ✓ (destroyed = pulled down)\n> 6. Czy liczba słów ≤ 4? ✓ (has + been + pulled + down = 4)\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> Uwaga: PHRASAL VERB w passive: \"down\" ZOSTAJE! Nie zapomnij napisać *has been pulled DOWN*.\n\n> Uwaga: Pułapka - uczeń pisze *was pulled down* (Past Simple). Original ma *has destroyed* (Present Perfect), więc passive też PP: *has been pulled down*.\n\n> Uwaga: Limit słów (max 4 wliczając DANE PULLED): *has been pulled down* = 4 słowa ✓. *has just been pulled down* = 5 słów ✗.\n\n**9.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**no matter what**.\n\nPełne zdanie: *She goes swimming every morning no matter what the weather is like.*\n\n## Sposób 1 - analiza znaczeniowa\n\n**Original:** *She goes swimming every morning regardless of the weather.*\n- *regardless of* = bez względu na\n\n**Target:** *She goes swimming every morning the weather is like.*\n- Potrzebny zwrot synonimiczny do *regardless of*\n- Po luce mamy zdanie *the weather is like* (subject + verb)\n- Sense: \"jaka by nie była pogoda\" / \"bez względu na to, jaka jest pogoda\"\n\n**Wniosek:** **\"no matter what\"** = bez względu na to, co → łączy się z pytaniem indirect (the weather is like).\n\n## Sposób 2 - analiza konstrukcji \"no matter + WH-\"\n\n**\"No matter + WH-word + clause\"** = bez względu na\n\n| Konstrukcja | Znaczenie | Przykład |\n| no matter **what** | bez względu na CO | *No matter what happens, I'll stay.* |\n| no matter **who** | bez względu na KOGO | *No matter who calls, I'm busy.* |\n| no matter **where** | bez względu na GDZIE | *No matter where you go, take me.* |\n| no matter **when** | bez względu na KIEDY | *No matter when you arrive, knock.* |\n| no matter **how** | bez względu na JAK | *No matter how hard he tried, he failed.* |\n\nW naszym zdaniu: *no matter WHAT the weather is like* = bez względu na to, JAKA jest pogoda.\n\n## Sposób 3 - odliczanie słów\n\nLuka: **no matter what** = **3 słowa** (z DANYM MATTER = w tym).\n- no\n- matter (DANE)\n- what\n\nMieści się w limicie max 4 słowa. ✓\n\n## Reference gramatyczny - \"no matter + WH-\"\n\n> Reference - \"No matter\" jako spójnik:\n> Form: `no matter + WH-word + clause`\n> Synonim: *regardless of / no matter what/how/where + clause*\n> Funkcja: wprowadza ograniczenie bez znaczenia (whatever the conditions)\n\n> Reference - alternatywne formy:\n> - *whatever* = *no matter what*: *Whatever the weather is like* (też 3 słowa, ale wymaga \"whatever\")\n> - *whoever* = *no matter who*\n> - *wherever* = *no matter where*\n> - *however* = *no matter how* (NIE pomylić z \"however\" = jednak)\n>\n> Dlaczego TU \"no matter\" a nie \"whatever\"? Klucz wymaga DANEGO słowa **MATTER**.\n\n> Reference - \"what + the weather is like\":\n> Pytanie pośrednie (indirect question)\n> Form: `what + S + V + like` (kolejność stwierdzenia, NIE pytania)\n> *What is the weather like?* (direct) → *what the weather IS like* (indirect)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.2, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - **no matter what** (3 słowa, w tym MATTER)\n> - **WYKLUCZONE:** *whatever* (brak słowa MATTER!), *despite the matter*, *no matter how* (zmiana sensu), brak\n> - **Liczba słów:** max 4 (w tym MATTER) - *no matter what* = 3 słowa ✓\n> - **Spelling:** poprawny\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 1.3) Zdający stosuje zasoby gramatyczne.\n\n## Reference - synonimy \"regardless of\"\n\n> Reference - wyrażenia oznaczające \"bez względu na\":\n> - regardless of + N\n> - irrespective of + N\n> - no matter + WH-clause\n> - whatever/wherever/whoever + clause\n> - despite + N (z naciskiem na sprzeczność)\n> - in spite of + N\n>\n> Tu klucz wymaga **MATTER** → tylko *no matter what* / *no matter how* działa.\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> Uwaga: WAŻNE - klucz wymaga użycia DANEGO słowa **MATTER**. NIE możesz użyć *whatever* (brak MATTER).\n\n> Uwaga: Konstrukcja \"what the weather is LIKE\" - pytanie o jakość: *What is X like?* (indirect: *what X is like*). NIE *what is the weather like*.\n\n> Uwaga: \"No matter what\" = 3 słowa. Pamiętaj o spacjach między słowami.\n\n**9.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**must have considered** (akceptowane warianty patrz niżej).\n\nPełne zdanie: *The Browns must have considered their decision to adopt the dog very carefully.*\n\n## Sposób 1 - analiza znaczeniowa\n\n**Original:** *I'm sure the Browns considered their decision to adopt the dog very carefully.*\n- *I'm sure + Past Simple* = pewność co do PRZESZŁOŚCI\n- Znaczenie: jestem przekonany, że Brownowie rozważyli decyzję\n\n**Target:** *The Browns their decision *\n- Potrzebny zwrot wyrażający PEWNOŚĆ o PRZESZŁOŚCI z DANYM słowem **MUST**\n- Konstrukcja: **must + have + V3** = wnioskowanie pewne o przeszłości (deduction)\n\n**Wniosek:** **must have considered** = na pewno rozważyli → **must have considered**.\n\n## Sposób 2 - analiza konstrukcji \"must have V3\" (past deduction)\n\n**Modal deduction o przeszłości:**\n\n| Modal | Pewność | Przykład |\n| **must have V3** | pewność (≈ 100%) | *He MUST HAVE forgotten.* (na pewno zapomniał) |\n| may/might have V3 | możliwość (50%) | *She MIGHT HAVE called.* (mogła zadzwonić) |\n| could have V3 | możliwość (50%) lub potencjał | *They COULD HAVE won.* (mogliby wygrać) |\n| can't have V3 | niemożliwość (≈ 0%) | *He CAN'T HAVE done it.* (nie mógł zrobić) |\n| should have V3 | wyrzut / oczekiwanie | *You SHOULD HAVE called.* (powinieneś był) |\n\nW naszym zdaniu: *I'm sure they considered* = pewność → **must have considered**.\n\n## Sposób 3 - akceptowane warianty\n\n**Poprawne (3 słowa, MUST + have + V3 - synonim \"considered\"):**\n- *must have considered* (oryginał)\n- *must have thought (about)*\n- *must have taken*\n- *must have made*\n- *must have reached*\n- *must have discussed*\n- *must have weighed up*\n- *must have analysed*\n- *must have contemplated*\n- *must have mulled over*\n\nWszystkie wariant to **must + have + V3** = pewność co do przeszłości.\n\nLiczba słów: 3 (must + have + V3) ≤ 4 ✓.\n\n## Reference gramatyczny - modal perfect (must have V3)\n\n> Reference - \"must have + V3\" (deduction past):\n> Form: `must + have + V3 (past participle)`\n> Sens: jestem PEWNY, że TO MIAŁO MIEJSCE w przeszłości\n> Synonim semantyczny: *I'm sure + Past Simple*\n> *I'm sure he left.* = *He must have left.*\n\n> Reference - modal perfect (wszystkie):\n> - **must have V3** - pewność: *He must have known* (musiał wiedzieć)\n> - **may/might have V3** - możliwość: *He may have known*\n> - **could have V3** - możliwość / potencjał: *He could have known*\n> - **can't have V3** - niemożliwość: *He can't have known*\n> - **should have V3** - wyrzut: *He should have known*\n> - **would have V3** - III Conditional: *He would have known if *\n> - **needn't have V3** - niepotrzebnie: *He needn't have come*\n\n> Reference - kolokacja \"consider a decision\":\n> - *consider + decision* = rozważać decyzję\n> - *consider + V-ing* = rozważać zrobienie\n> - *take a decision* = podjąć decyzję (BrE)\n> - *make a decision* = podjąć decyzję (AmE)\n> - *reach a decision* = dojść do decyzji\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.3, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - **must have considered** (3 słowa, w tym MUST)\n> - **Akceptowane warianty:** *must have thought about / taken / made / reached / discussed / weighed up / analysed / contemplated / thought through / mulled over / thought over* - wszystkie + must + have + V3\n> - **WYKLUCZONE:** *must consider* (brak \"have\"), *must considered* (brak \"have\"), *must to have considered* (\"to\" niepoprawne), brak\n> - **Liczba słów:** max 4 (w tym MUST) - *must have considered* = 3 słowa ✓\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 1.3) Zdający stosuje zasoby gramatyczne.\n\n## Reference - \"considered\" jako Past Participle (V3)\n\n> Reference - formy czasownika \"consider\":\n> - V1 (base): consider\n> - V2 (Past Simple): considered\n> - **V3 (Past Participle): considered** ← TA forma w \"must have V3\"\n> - V-ing: considering\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> Uwaga: ZAPAMIĘTAJ wzór: **must + have + V3** dla pewności o przeszłości. NIE *must considered* (brak \"have\"), NIE *must to consider* (brak \"have\" + niepotrzebne \"to\").\n\n> Uwaga: \"Must have V3\" tłumaczy się jako \"musiał/musieli + V (PT)\". \"They must have considered\" = \"Musieli rozważyć\".\n\n> Uwaga: Klucz CKE akceptuje WIELE synonimów *consider* - taken, made, thought, discussed. Ale ZAWSZE z konstrukcją *must + have + V3*.\n\n**9.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**it hard to part** (akceptowane: *it hard to separate*, *it hard to split*).\n\nPełne zdanie: *My nephew found it hard to part from his parents.*\n\n## Sposób 1 - analiza znaczeniowa\n\n**Original:** *Parting from his parents was not easy for my nephew.*\n- Parting (gerund) was not easy → trudne było rozstanie\n- \"not easy\" = trudne (negatywne sformułowanie)\n\n**Target:** *My nephew found from his parents.*\n- **Found** + IT + Adj + TO + V → idiomatyczna konstrukcja\n- Trzeba użyć DANEGO słowa **HARD** = trudny\n- *not easy* ↔ *hard* (synonimy)\n\n**Wniosek:** **find it hard to + V** = uważać za trudne, żeby zrobić → *find it hard to part* (rozstać się).\n\n## Sposób 2 - analiza konstrukcji \"find it + Adj + to + V\"\n\n**Wzór:** `find + it + Adj + to + V`\n- \"it\" = anticipatory it (zastępcze)\n- Adj opisuje uczucie/ocenę\n- *to + V* = czynność oceniana\n\n**Przykłady:**\n- *I find it hard to focus.* = trudno mi się skupić\n- *She finds it easy to learn languages.* = łatwo jej uczyć się języków\n- *We found it impossible to agree.* = okazało się niemożliwe się zgodzić\n\n**W naszym zdaniu:**\n- *find* (Past: found) - odpowiednio w przeszłości\n- *it* - anticipatory\n- *hard* - trudny (DANE słowo)\n- *to part* - rozstać się (V)\n- *from his parents* (już dane)\n\n## Sposób 3 - analiza \"part from sb\"\n\n**\"Part from sb\"** = rozstać się z kimś\n- *part + from + sb* - formalne, dramatyczne rozstanie\n- Synonim: *separate from sb*, *split from sb*, *say goodbye to sb*\n\nW naszym zdaniu: *part from his parents* = rozstać się z rodzicami.\n\n**Akceptowane warianty:**\n- *it hard to part* (oryginał)\n- *it hard to separate* (rozstać się - formalniej)\n- *it hard to split* (rozstać się - neutralnie)\n\n## Reference gramatyczny - \"find + obj + Adj/N\"\n\n> Reference - \"find\" jako linking verb:\n> Form 1: `find + N/Pronoun + Adj` - uznać kogoś za\n> *I find him intelligent.* = uważam go za inteligentnego\n>\n> Form 2: `find + it + Adj + to + V` - uznać za robienie czegoś\n> *I find it interesting to read.* = uważam za interesujące czytać\n> *She finds it difficult to wake up.* = uważa za trudne wstawanie\n>\n> Form 3: `find + it + Adj + that + clause` - uznać za\n> *I find it strange that he left.* = uważam za dziwne, że wyszedł\n\n> Reference - \"it\" jako anticipatory subject/object:\n> - SUBJECT: *It is hard to learn.* (it = anticipatory, prawdziwy podmiot to \"to learn\")\n> - OBJECT: *I find it hard to learn.* (it = anticipatory object)\n> - Najczęściej z: find, think, consider, make, believe\n\n> Reference - \"part from/with\":\n> - *part from sb* = rozstać się z osobą\n> - *part with sth* = rozstać się z rzeczą (oddać)\n> Pułapka: NIE pomylić!\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.4, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - **it hard to part** (4 słowa)\n> - **Akceptowane warianty:** *it hard to separate*, *it hard to split*\n> - **WYKLUCZONE:** *hard parting* (zła konstrukcja), *parting hard* (zła kolejność), *it hard parting* (gerund zamiast infinitive), brak\n> - **Liczba słów:** max 4 - *it hard to part* = 4 słowa ✓\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 1.3) Zdający stosuje zasoby gramatyczne.\n\n## Reference - kolokacje z \"find it\"\n\n> Reference - \"find it\" + popularne przymiotniki:\n> - find it hard/difficult/tough - trudne\n> - find it easy/simple - łatwe\n> - find it interesting/fascinating - interesujące\n> - find it boring/dull - nudne\n> - find it strange/odd/weird - dziwne\n> - find it surprising/shocking - zaskakujące\n> - find it impossible/possible - możliwe/niemożliwe\n>\n> Wzór: *find it + Adj + to + V*\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> Uwaga: ZAPAMIĘTAJ wzór **find + IT + Adj + TO + V**. \"It\" jest OBOWIĄZKOWE - bez niego konstrukcja błędna: NIE *I find hard to learn* - POPRAWNIE *I find it hard to learn*.\n\n> Uwaga: Po \"hard\" idzie **to + V** (infinitive), NIE *V-ing*: *hard to PART* (NIE *hard parting*).\n\n> Uwaga: \"Part FROM\" (osoba) vs \"part WITH\" (rzecz) - w naszym zdaniu *from his parents*, więc *part from*.","image":"img/jezyk-angielski-2018-maj-matura-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2018-maj-matura-rozszerzona/zad/10","paper_id":"jezyk-angielski-2018-maj-matura-rozszerzona","number":"10","points":13,"ptype":"open","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10. (0-13)\nWypowiedz się na jeden z poniższych tematów. Wypowiedź powinna zawierać od 200\ndo 250 słów i spełniać wszystkie wymogi typowe dla formy wskazanej w poleceniu.\nZaznacz temat, który wybrałeś(-aś), zakreślając jego numer.\n1. Coraz częściej pojawiają się propozycje wprowadzenia zakazu wjazdu samochodów do\ncentrów miast. Napisz rozprawkę, w której przedstawisz dobre i złe strony wprowadzenia\ntakiego zakazu.\n2. Bieganie stało się bardzo popularne wśród osób dbających o swoją kondycję. Napisz\nartykuł, w którym omówisz przyczyny popularności tej formy aktywności fizycznej\ni zrelacjonujesz ciekawą imprezę dla biegaczy, w której brałeś(-aś) udział.\nCZYSTOPIS\nMJA-1R\nMJA-1R\nZgodność z poleceniem\nSpójność\ni logika\nZakres\nśrodków\njęzykowych\nPoprawność\nśrodków\njęzykowych\nRAZEM\n0-1-2-3-4-5\n0-1-2\n0-1-2-3\n0-1-2-3\nElementy treści (0-1-2)\nElementy formy (0-1)\n1\n2\n3\n4\n5\n1\n2\n3\n4\nMJA-1R\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)","answer":null,"answer_text":"10. W przypadku obniżenia punktacji w zakresie środków językowych za usterki stylistyczne,\npod pracą zapisuje się „rażące uchybienia w stylu” i wskazuje rodzaj usterki. Samo użycie\nform skróconych nie jest traktowane jako rażące uchybienie.","solution":"**10.1.** ## Poprawna odpowiedź - wzorcowa rozprawka (~240 słów)\n\n**Banning cars from city centres: a necessary step or a controversial restriction?**\n\nIn recent years, an increasing number of European cities have introduced policies aimed at restricting car traffic in their central areas. Although such regulations spark heated debates, they bring both significant advantages and undeniable drawbacks that deserve careful consideration.\n\nOn the one hand, banning cars from city centres yields considerable environmental and health benefits. First and foremost, the reduction of exhaust emissions leads to noticeably cleaner air, which directly improves the quality of life of urban residents and lowers the incidence of respiratory diseases. Furthermore, pedestrian-friendly streets encourage walking and cycling, promoting healthier lifestyles. Cities such as Oslo and Madrid have already demonstrated that car-free zones can transform once congested streets into vibrant public spaces, attracting tourists and boosting local businesses.\n\nOn the other hand, the policy is not without serious disadvantages. To begin with, residents who depend on cars for commuting, particularly the elderly or disabled, may find their daily lives considerably more complicated. Moreover, small shop owners often complain that limited access discourages customers and reduces their turnover. In addition, public transport in many cities is not sufficiently developed to absorb the increased demand, which can result in overcrowded buses and frustration among commuters.\n\nIn conclusion, although banning cars from city centres clearly contributes to a healthier environment and more pleasant urban spaces, the inconvenience it causes to residents and local entrepreneurs cannot be ignored. In my opinion, such restrictions should be introduced gradually and supported by significant investment in efficient public transport.\n\n*(Liczba słów: ~245)*\n\n## Sposób 1 - analiza struktury rozprawki (4 paragrafy + teza)\n\n### Paragraf 1 - Introduction (~50 słów)\n- **Hook:** *In recent years, an increasing number of European cities *\n- **Background:** opis trendu, że miasta wprowadzają zakazy\n- **Thesis statement:** * bring both significant advantages and undeniable drawbacks*\n- Sygnalizuje strukturę: PRO + CON\n\n### Paragraf 2 - Body 1 PRO (~70 słów)\n- **Topic sentence:** *On the one hand, banning cars yields considerable environmental and health benefits.*\n- **Argument 1:** reduction of exhaust emissions → cleaner air → health\n- **Argument 2:** pedestrian-friendly streets → walking/cycling\n- **Example:** Oslo and Madrid (konkretne przykłady)\n\n### Paragraf 3 - Body 2 CONTRA (~70 słów)\n- **Topic sentence:** *On the other hand, the policy is not without serious disadvantages.*\n- **Argument 1:** residents dependent on cars (elderly, disabled)\n- **Argument 2:** small shop owners - reduced turnover\n- **Argument 3:** public transport insufficient\n\n### Paragraf 4 - Conclusion (~50 słów)\n- **Restated thesis:** podsumowanie obu stron\n- **Opinion:** \"In my opinion \" - gradual introduction + invest in PT\n\n## Sposób 2 - analiza linking words (DLA SPÓJNOŚCI)\n\n**Linking words użyte w rozprawce:**\n\n| Funkcja | Wyrażenia w tekście |\n| Wstęp | In recent years, Although such regulations |\n| Pro side | On the one hand, First and foremost, Furthermore |\n| Examples | such as |\n| Con side | On the other hand, To begin with, Moreover, In addition |\n| Conclusion | In conclusion, although, In my opinion |\n\n**WAŻNE:** linking words na początku zdań - w PR rozprawka WYMAGA bogatego zestawu spójników!\n\n## Sposób 3 - analiza zakresu środków językowych\n\n**Słownictwo zaawansowane:**\n- *spark heated debates* (kolokacja)\n- *exhaust emissions* (terminologia)\n- *pedestrian-friendly streets* (compound adjective)\n- *vibrant public spaces* (przymiotnik+rzeczownik)\n- *significantly contributes to* (formal verb)\n- *cannot be ignored* (passive emphasis)\n- *yield benefits* (formal collocation)\n- *boost local businesses* (idiomatic)\n\n**Struktury gramatyczne zaawansowane:**\n- Passive: *have already demonstrated that car-free zones can transform *\n- Modal: *cannot be ignored*\n- Conditional: *if introduced gradually they would be effective*\n- Inversion / participial phrases: *Cities such as Oslo and Madrid have already demonstrated *\n\n## Reference gramatyczny - struktura rozprawki PR\n\n> Reference - Opinion essay PR (200-250 słów):\n> 1. **Introduction** - tematyka + teza (50 słów)\n> 2. **Body 1 - PRO** - 2-3 argumenty + przykłady (60-70 słów)\n> 3. **Body 2 - CONTRA** - 2-3 argumenty + przykłady (60-70 słów)\n> 4. **Conclusion** - podsumowanie + opinia własna (40-50 słów)\n\n> Reference - Formalne linking words:\n> - **Addition:** Furthermore, Moreover, In addition, What is more\n> - **Contrast:** However, Nevertheless, On the other hand, In contrast\n> - **Cause/Result:** Therefore, Consequently, As a result, Hence\n> - **Examples:** For instance, Such as, To illustrate\n> - **Conclusion:** To conclude, In conclusion, All in all\n> - **Emphasis:** Indeed, In fact, Notably\n\n> Reference - formalny styl:\n> - NIE używaj kontrakcji (don't → do not, can't → cannot)\n> - NIE używaj phrasal verbs informalnych (figure out → understand)\n> - Tak - pasywizacja: *is widely believed*\n> - Tak - abstract nouns: *implementation, restriction, regulation*\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 10.1, max 13 pkt):\n>\n> **1. ZGODNOŚĆ Z POLECENIEM (0-5 pkt):**\n> - 5 pkt - pełna realizacja: teza, argumenty ZA, argumenty PRZECIW, konkluzja z opinią, forma rozprawki\n> - W naszym tekście: spełnione → **5/5**\n>\n> **2. SPÓJNOŚĆ I LOGIKA (0-2 pkt):**\n> - 2 pkt - bogate linking words, logiczna struktura paragrafów\n> - W naszym tekście: → **2/2**\n>\n> **3. ZAKRES ŚRODKÓW (0-3 pkt):**\n> - 3 pkt - bogata leksyka, varied structures (passive, modal, formal collocations)\n> - W naszym tekście: → **3/3**\n>\n> **4. POPRAWNOŚĆ (0-3 pkt):**\n> - 3 pkt - minimalne błędy, gramatyka i ortografia poprawna\n> - W naszym tekście: → **3/3**\n>\n> **ŁĄCZNIE: 13/13**\n\n## Reference - kluczowa leksyka dla tematu \"car-free zones\"\n\n> Reference - Vocabulary thematyczna:\n> - **Pro car ban:** exhaust emissions, air pollution, traffic congestion, pedestrian zone, cycling lanes, public transport, environmentally friendly, reduce carbon footprint, improve air quality, vibrant city centres\n> - **Anti car ban:** restrict accessibility, inconvenience, commuters, elderly residents, local businesses, decline in turnover, insufficient public transport, overcrowded buses, economic impact\n> - **Compromise:** gradual implementation, investment in infrastructure, alternative transport, congestion charge\n\n## Dlaczego inne podejścia byłyby gorsze\n\n| Błąd ucznia | Konsekwencja | Jak unikać |\n| Tylko PRO (brak CON) | -3 pkt z treści | ZAWSZE prezentuj OBA stanowiska |\n| Brak konkluzji z opinią | -1 pkt z treści | Conclusion ZAWSZE z \"In my opinion\" |\n| Brak linking words | -1-2 pkt spójność | Min. 5-6 spójników (Firstly, Furthermore, However ) |\n| Informalny styl (kontrakcje) | -1 pkt poprawność | NIE pisz *don't, can't, it's* - pisz *do not, cannot, it is* |\n| Brak konkretnych przykładów | -1 pkt zakres | Wymień miasta (Oslo, Madrid), badania, statystyki |\n| Pod 180 słów lub nad 280 | -1 pkt treść | Sprawdź długość |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> Uwaga: ROZPRAWKA WYMAGA OBU stron - PRO i CONTRA. Brak jednego = -3 pkt z treści.\n\n> Uwaga: KONKLUZJA musi zawierać TWOJĄ opinię (\"In my opinion \", \"I believe \"). Bez tego - niepełna teza.\n\n> Uwaga: STYL FORMALNY - NIE używaj kontrakcji (\"don't\", \"can't\"). Pisz pełne formy: \"do not\", \"cannot\".\n\n> Uwaga: Długość 200-250 słów (klucz CKE akceptuje 180-280). Licz słowa! Za mało/za dużo = -1 pkt z treści.\n\n> Uwaga: Konkretne PRZYKŁADY (miasta, badania, statystyki) wzmacniają zakres językowy - kluczowa wskazówka dla 3/3 pkt.\n\n**10.2.** ## Poprawna odpowiedź - wzorcowy artykuł (~240 słów)\n\n**Why Running Is Taking Over the World - and Why I Couldn't Wait to Join In**\n\nHave you ever noticed how many people lace up their trainers at sunrise these days? From busy city parks to remote forest trails, running has clearly become more than just a passing trend - it has turned into a global movement that attracts people of all ages and backgrounds.\n\nThere are several reasons behind this phenomenon. Firstly, running is remarkably affordable: a decent pair of trainers is virtually the only equipment one needs. Secondly, it can be done almost anywhere, requiring no gym membership or scheduled classes. Moreover, scientific research has consistently shown that regular jogging lowers stress levels, strengthens the cardiovascular system and even boosts mental wellbeing. In a world where many of us struggle with sedentary lifestyles, running offers an accessible way to reclaim our physical and mental health.\n\nLast spring, I had the chance to take part in the Glow in the Park Night Run, an event held in a forest just outside my city. Equipped with luminous bracelets and head torches, hundreds of runners set off at dusk along an illuminated five-kilometre route lined with neon arches and music stations. The atmosphere was simply electric. As I crossed the finish line, sweaty but smiling, I realised why people get hooked on these events: they combine physical effort with genuine community spirit.\n\nIf you have never tried running, I encourage you to give it a go. You might just discover, as I did, that it offers far more than fitness benefits.\n\n*(Liczba słów: ~245)*\n\n## Sposób 1 - analiza struktury artykułu\n\n### Tytuł - chwytliwy + osobisty\n> *Why Running Is Taking Over the World - and Why I Couldn't Wait to Join In*\n\n- Pytanie retoryczne w tytule = zaczep\n- Dwa elementy: ogólny + osobisty (sygnalizuje strukturę)\n\n### Paragraf 1 - Introduction (~50 słów)\n- **Hook:** *Have you ever noticed how many people lace up their trainers at sunrise these days?*\n- Pytanie retoryczne angażuje czytelnika\n- **Background:** running as a global movement\n- Sygnalizuje, że dalej będzie pojawiać się \"why\" oraz \"how\"\n\n### Paragraf 2 - Causes of popularity (~80 słów)\n- **Topic sentence:** *There are several reasons behind this phenomenon.*\n- **Argument 1:** affordable (cheap)\n- **Argument 2:** accessible (anywhere, no membership)\n- **Argument 3:** health benefits (stress, cardio, mental wellbeing)\n- Linkers: Firstly, Secondly, Moreover\n\n### Paragraf 3 - Personal experience (~80 słów)\n- **Topic sentence:** *Last spring, I had the chance to take part in the Glow in the Park Night Run *\n- KIEDY: last spring\n- GDZIE: forest outside the city\n- CO: night run with luminous bracelets, 5 km route\n- ATMOSFERA: electric, neon arches, music\n- WNIOSEK: community spirit\n\n### Paragraf 4 - Conclusion (~30 słów)\n- Direct address to reader: *If you have never tried running, I encourage you to give it a go.*\n- Personal note: *as I did*\n- Sygnał z hookem (\"discover more than fitness\")\n\n## Sposób 2 - analiza dwóch wymaganych elementów\n\nPolecenie WYMAGA dwóch elementów:\n\n### 1. Przyczyny popularności biegania\n- **Affordable** (tani sport)\n- **Accessible** (wszędzie)\n- **Health benefits** (stres, kardio, mentalny dobrostan)\n- **Sedentary lifestyle** counter\n\n### 2. Relacja z ciekawej imprezy\n- **Konkretna nazwa:** Glow in the Park Night Run\n- **Czas:** last spring\n- **Miejsce:** forest outside city\n- **Szczegóły:** luminous bracelets, head torches, 5 km, neon arches, music\n- **Doświadczenie:** sweaty, smiling, community spirit\n\nObie części POKRYTE → 5/5 z treści.\n\n## Sposób 3 - analiza zakresu językowego\n\n**Słownictwo zaawansowane:**\n- *lace up trainers* (idiomatyczne)\n- *passing trend* (kolokacja)\n- *global movement* (formalne)\n- *consistently shown* (formal adverb + V3)\n- *cardiovascular system* (medyczne)\n- *mental wellbeing* (formal noun)\n- *sedentary lifestyle* (formal compound)\n- *electric atmosphere* (metaphor)\n- *get hooked on* (informal idiom - w artykule OK)\n- *community spirit* (collocation)\n\n**Struktury gramatyczne:**\n- **Question for engagement:** *Have you ever noticed ?* (Present Perfect)\n- **Cleft sentence:** *it has turned into a global movement* (emphasis)\n- **Passive:** *an event held in a forest* (past participle)\n- **Participle clauses:** *Equipped with luminous bracelets *\n- **Conditional:** *If you have never tried running, I encourage you *\n\n## Reference gramatyczny - struktura artykułu PR\n\n> Reference - Article PR (200-250 słów):\n> 1. **Title** - chwytliwy, krótki, pytanie/gra słów\n> 2. **Introduction** - hook (pytanie retoryczne, anegdota), tło tematu (~50 słów)\n> 3. **Body 1** - pierwszy element polecenia (~80 słów)\n> 4. **Body 2** - drugi element polecenia (~80 słów)\n> 5. **Conclusion** - call to action, personal touch (~30 słów)\n\n> Reference - Cechy artykułu (vs rozprawka):\n> - **Półformalny styl** (nie tak sztywny jak rozprawka)\n> - **Direct address:** \"you\", \"have you ever\"\n> - **Personal voice:** \"I\", \"my experience\"\n> - **Pytania retoryczne** - zaangażowanie\n> - **Anegdoty, konkretne przykłady**\n> - **Lekka literacka jakość** (metafory, intensifiery)\n\n> Reference - Hook techniques:\n> - Pytanie retoryczne: *Have you ever wondered ?*\n> - Statystyka: *Did you know that 75% of Europeans ?*\n> - Anegdota: *Last summer, I found myself standing at the start line *\n> - Cytat: *As Albert Einstein once said *\n> - Provocative claim: *Running might just be the cheapest therapy in the world.*\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 10.2, max 13 pkt):\n>\n> **1. ZGODNOŚĆ Z POLECENIEM (0-5 pkt):**\n> - 5 pkt - tytuł + intro + przyczyny popularności + relacja z imprezy + konkluzja\n> - W naszym tekście: WSZYSTKIE elementy → **5/5**\n>\n> **2. SPÓJNOŚĆ I LOGIKA (0-2 pkt):**\n> - 2 pkt - logiczne paragrafy, linkers (Firstly, Secondly, Moreover, As)\n> - W naszym tekście: → **2/2**\n>\n> **3. ZAKRES ŚRODKÓW (0-3 pkt):**\n> - 3 pkt - bogata leksyka (lace up, sedentary, cardiovascular, electric), zróżnicowane struktury\n> - W naszym tekście: → **3/3**\n>\n> **4. POPRAWNOŚĆ (0-3 pkt):**\n> - 3 pkt - bez błędów / minimalne błędy\n> - W naszym tekście: → **3/3**\n>\n> **ŁĄCZNIE: 13/13**\n\n## Reference - kluczowa leksyka dla tematu \"running\"\n\n> Reference - Vocabulary tematyczna:\n> - **Sport/running:** lace up trainers, jogging, sprinting, marathon, finish line, route, pace, stride, warm up, cool down\n> - **Equipment:** trainers, running shoes, head torch, luminous bracelet, fitness tracker, sports watch\n> - **Health benefits:** boost endurance, lower stress, improve cardiovascular health, mental wellbeing, sedentary lifestyle\n> - **Events:** night run, charity run, fun run, half-marathon, ultra-marathon, color run\n> - **Atmosphere:** electric atmosphere, community spirit, vibrant crowd, infectious energy\n\n## Dlaczego inne podejścia byłyby gorsze\n\n| Błąd ucznia | Konsekwencja | Jak unikać |\n| Brak tytułu | -1 pkt treść | ZAWSZE napisz krótki, chwytliwy tytuł |\n| Brak konkretnej imprezy | -2 pkt treść | Podaj NAZWĘ, MIEJSCE, SZCZEGÓŁY |\n| Tylko przyczyny BEZ relacji | -2 pkt treść | OBA elementy w policzu |\n| Brak konkluzji z call-to-action | -1 pkt treść | Zakończ \"give it a try\", \"try it yourself\" |\n| Brak pytań retorycznych | -1 pkt zakres | Min. 1-2 pytania (Have you ever, Did you know) |\n| Zbyt formalny styl | -1 pkt zakres | Artykuł = półformalny, NIE jak rozprawka |\n| Brak słownictwa thematycznego | -1-2 pkt zakres | Użyj 5+ słów thematycznych (jogging, trainers, route) |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> Uwaga: ARTYKUŁ MUSI MIEĆ TYTUŁ. Brak tytułu = -1 pkt z treści.\n\n> Uwaga: Polecenie wymaga DWÓCH elementów: przyczyny popularności + RELACJI z konkretnej imprezy. Brak relacji = -2 pkt.\n\n> Uwaga: Relacja musi być KONKRETNA: nazwa imprezy, miejsce, szczegóły. NIE \"a running event I went to\" - TAK \"the Glow in the Park Night Run last spring\".\n\n> Uwaga: Styl ARTYKUŁU jest półformalny - możesz używać \"you\", pytań retorycznych, anegdot. NIE jak rozprawka (tam wszystko bezosobowe).\n\n> Uwaga: Długość 200-250 słów (akceptowane 180-280). Licz słowa!","image":"img/jezyk-angielski-2018-maj-matura-rozszerzona/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"}]}