{"paper":{"id":"jezyk-angielski-2019-maj-matura-rozszerzona","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"rozszerzona","variant":null,"exam_pdf":"jezyk-angielski-2019-maj-matura-rozszerzona/jezyk-angielski-2019-maj-matura-rozszerzona.pdf","key_pdf":"jezyk-angielski-2019-maj-matura-rozszerzona-odpowiedzi/jezyk-angielski-2019-maj-matura-rozszerzona-odpowiedzi.pdf","question_count":10,"source_label":"Język angielski · Matura · maj 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"jezyk-angielski-2019-maj-matura-rozszerzona/zad/1","paper_id":"jezyk-angielski-2019-maj-matura-rozszerzona","number":"1","points":3,"ptype":"closed","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1. (0-3)\nUsłyszysz dwukrotnie trzy teksty. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą, zgodną\nz treścią nagrania. Zakreśl jedną z liter: A, B albo C.\nTekst 1.\n1.1. What is the speaker doing?\nA. encouraging people to take part in a rafting race\nB. announcing a contest for a group of workers\nC. advertising a holiday for adventure-seeking tourists\nTekst 2.\n1.2. The text is about\nA. a natural disaster which has threatened the survival of snow leopards.\nB. activities undertaken to protect wildlife in the Himalayas.\nC. factors contributing to the possible extinction of a species.\nTekst 3.\n1.3. Which of the following is stated in the conversation as a fact, not an opinion?\nA. Fifty percent of small businesses fail during the first year.\nB. A specialist has a better chance of running a successful business.\nC. Few people do research before starting a business.","answer":null,"answer_text":"1. Odpowiedź uznaje się za poprawną tylko wtedy, gdy wpisywane wyrazy lub fragmenty\nzdań są w pełni poprawne gramatycznie i ortograficznie.\nNie bierze się pod uwagę zapisu wielką/małą literą oraz powtórzenia wyrazu podanego\nprzed luką / po luce. Wyjątkiem są słowa, które muszą być pisane po angielsku wielką literą\nnp. Monday, July. W takiej sytuacji brak wielkiej litery jest traktowany jako błąd\nortograficzny.","solution":"**1.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *announcing a contest for a group of workers* (ogłaszanie konkursu dla grupy pracowników).\n\n## Sposób 1 - analiza intencji nadawcy\n\nZadanie 2.4) wymaga ustalenia INTENCJI mówiącego: po co w ogóle mówi? W tekście pojawiają się sygnały kluczowe:\n\n- **Adresat** - mówiący zwraca się do określonej grupy: pracowników firmy (z kontekstu: zwraca się do podwładnych/kolegów z firmy, nie do ogółu turystów).\n- **Typ wydarzenia** - *contest* (konkurs/zawody), z nagrodą, do której można się zapisać.\n- **Cel komunikatu** - przekazanie informacji o organizacji wydarzenia (ogłoszenie wewnętrzne), a nie reklama komercyjna ani zachęta dla turystów.\n\n**Wniosek:** mówiący OGŁASZA wewnątrzfirmowy konkurs/zawody (rafting) skierowany do pracowników → **B**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (encouraging people to take part in a rafting race):**\n- Pułapka leksykalna: rafting RZECZYWIŚCIE jest tematem.\n- ALE: \"encouraging people\" = zachęcać OGÓŁ ludzi. Tymczasem komunikat jest skierowany do KONKRETNEJ grupy (workers).\n- Intencja to nie zachęta emocjonalna, lecz formalne ogłoszenie.\n\n**Opcja B (announcing a contest for a group of workers):** ✓\n- *announcing* = ogłaszać (formalna informacja).\n- *contest* = zawody/konkurs (jednorazowe wydarzenie z rywalizacją).\n- *group of workers* = grupa pracowników (wewnętrzny adresat).\n\n**Opcja C (advertising a holiday for adventure-seeking tourists):**\n- *advertising* = reklamować (cel komercyjny, sprzedaż).\n- *holiday* = wakacje (kilkudniowy wyjazd), a nie zawody.\n- *adventure-seeking tourists* = turyści szukający przygód (ogół klientów).\n- Tekst NIE jest reklamą biura podróży - to ogłoszenie wewnętrzne.\n\n## Reference gramatyczny - czasowniki intencji\n\n> 📖 **Czasowniki opisujące intencję mówiącego (kluczowe dla zad. 2.4):**\n> - `announce` = ogłaszać (formalne, oficjalne) - komunikat, ogłoszenie\n> - `advertise` = reklamować (cel komercyjny) - produkt, usługa\n> - `encourage` = zachęcać (apel emocjonalny) - do działania\n> - `inform` = informować (neutralne przekazanie wiadomości)\n> - `warn` = ostrzegać\n> - `persuade` = przekonywać\n\n> 📖 **Present Continuous dla bieżącej intencji:**\n> `What is the speaker doing?` → odpowiedź w formie V-ing\n> `announcing`, `encouraging`, `advertising`\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 1.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.4) Zdający określa intencję nadawcy/autora tekstu.\n> - **Uzasadnienie:** sygnały adresata (workers) + typu wydarzenia (contest) = wewnętrzne ogłoszenie konkursu.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Encouraging rafting race | \"Encourage\" sugeruje apel emocjonalny, a tekst to ogłoszenie; adresat to nie ogół ludzi | Uczeń łapie temat (rafting) ale myli intencję |\n| **B** | **Announcing contest for workers** | **POPRAWNA - formalne ogłoszenie wewnątrzfirmowe** | - |\n| C | Advertising holiday for tourists | Brak elementu komercyjnego; adresat to nie turyści, lecz pracownicy | Uczeń łączy \"adventure\" z turystyką |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz w zad. 2.4 polega na INTENCJI, nie na temacie. Trzy opcje mogą dotyczyć tego samego tematu (rafting), ale różnią się INTENCJĄ mówiącego (announce vs advertise vs encourage).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słuchaj sygnałów ADRESATA. Słowa \"colleagues\", \"our company\", \"team\" wskazują na wewnętrzny komunikat → announce. Słowa \"visit us\", \"book now\" → advertise.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Rozróżnij `announce` (formalne ogłoszenie informacji) od `advertise` (reklama z celem sprzedaży/zachęty komercyjnej).\n\n**1.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *factors contributing to the possible extinction of a species* (czynniki przyczyniające się do możliwego wyginięcia gatunku).\n\n## Sposób 1 - analiza głównej myśli (2.1)\n\nTekst dotyczy pantery śnieżnej (snow leopard). Główna myśl: kilka różnych CZYNNIKÓW razem zagraża wyginięciem temu gatunkowi. Typowe sygnały wskazujące na PRZYCZYNY zagrożenia:\n\n- *climate change* (zmiany klimatu) → topnienie habitatów wysokogórskich\n- *poaching* (kłusownictwo) → polowanie na futra\n- *habitat loss* (utrata siedlisk) → ekspansja człowieka\n- *prey decline* (spadek zwierzyny) → mniej zdobyczy\n\nWszystkie te elementy łącznie = **factors contributing to extinction**.\n\n**Wniosek:** tekst wymienia WIELE czynników zagrożenia → odpowiedź **C**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (a natural disaster which has threatened the survival of snow leopards):**\n- *natural disaster* = klęska żywiołowa (jednorazowa: trzęsienie ziemi, powódź, lawina).\n- Tekst NIE mówi o jednej klęsce, lecz o WIELU stopniowych czynnikach.\n- *Has threatened* (Present Perfect) sugeruje zakończony incydent.\n- **WYKLUCZONE:** główna myśl to nie pojedyncze wydarzenie.\n\n**Opcja B (activities undertaken to protect wildlife in the Himalayas):**\n- *activities to protect* = działania ochronne (program ratunkowy).\n- Tekst może wspominać ochronę, ale to NIE jest główny temat.\n- *Wildlife in the Himalayas* = cała fauna, a tekst skupia się na JEDNYM gatunku.\n- **WYKLUCZONE:** punkt ciężkości nie jest na ochronie.\n\n**Opcja C (factors contributing to the possible extinction of a species):** ✓\n- *factors* = wiele różnych czynników (l. mnoga).\n- *contributing to* = przyczyniających się do.\n- *possible extinction* = możliwe wymarcie (jeszcze nie pewne).\n- *a species* = jeden gatunek (snow leopard).\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Present Continuous \"contributing to\" + V-ing:**\n> `factors contributing to extinction` = czynniki przyczyniające się do wyginięcia\n> Form: `N + V-ing (contributing) + to + N`\n\n> 📖 **Słownictwo o zagrożeniu gatunków:**\n> - `endangered species` = gatunek zagrożony\n> - `extinction` = wymarcie\n> - `to go extinct` = wymrzeć\n> - `to be on the verge of extinction` = na skraju wymarcia\n> - `habitat loss` = utrata siedlisk\n> - `poaching` = kłusownictwo\n> - `climate change` = zmiany klimatu\n\n> 📖 **Modal \"possible\" vs \"certain\":**\n> `possible extinction` = możliwe wymarcie (nie jest pewne)\n> `inevitable extinction` = nieuniknione wymarcie\n> `imminent extinction` = bliskie wymarcie\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 1.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.1) Zdający określa główną myśl tekstu.\n> - **Uzasadnienie:** tekst wymienia WIELE czynników (climate change, poaching, habitat loss) zagrażających pantery śnieżnej → factors contributing to extinction.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Natural disaster | \"Disaster\" sugeruje jedno wydarzenie, tekst opisuje wiele stopniowych czynników | Uczeń łapie \"disaster\" jako synonim zagrożenia |\n| B | Activities to protect wildlife | Tekst koncentruje się na ZAGROŻENIACH, nie na ochronie | Uczeń łączy \"Himalaje\" z parkami narodowymi |\n| **C** | **Factors contributing to extinction** | **POPRAWNA - wiele czynników, jeden gatunek** | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz w zad. 2.1 to GŁÓWNA myśl. Odpowiedź musi obejmować CAŁY tekst, nie tylko jeden fragment.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Liczba mnoga *factors* sygnalizuje wiele przyczyn. Tekst z listą zagrożeń → odpowiedź z liczbą mnogą.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Snow leopard\" to konkretny gatunek - opcja C mówi \"a species\" (gatunek). Opcja B mówi o \"wildlife\" (cała fauna) - to za szeroko.\n\n**1.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *Few people do research before starting a business* (mało osób przeprowadza badania przed założeniem firmy).\n\n## Sposób 1 - analiza FAKT vs OPINIA\n\nZadanie 2.1 R) wymaga oddzielenia faktów od opinii. Markery faktu i opinii:\n\n**MARKERY FAKTU (objective):**\n- `studies show that `, `research has proven `\n- `statistics indicate `, `data show `\n- proste stwierdzenie obserwowanej rzeczywistości bez modali\n\n**MARKERY OPINII (subjective):**\n- `I think / I believe / In my opinion `\n- `It is said / It is believed that `\n- `probably`, `might`, `seems to`, `is likely to`\n\nAnaliza opcji w kontekście rozmowy o starcie firm:\n\n| Opcja | Sygnał | Typ |\n| A - 50% small businesses fail during first year | Konkretna liczba MOŻE być faktem, ALE jeśli rozmówca mówi \"I've heard that \" lub mylne dane (np. 50% w pierwszym roku gdy faktycznie 20-30%) → **OPINIA/błędne przeświadczenie** |\n| B - specialist has better chance | \"better chance\" = relatywne porównanie, opinia eksperta | **OPINIA** |\n| C - few people do research before starting | Obserwowalny FAKT na rynku (powszechne zachowanie) | **FAKT** ✓ |\n\n**Wniosek:** opcja C to obserwowalny stan rzeczy (mało osób robi research), opcje A i B to subiektywne oceny → **C**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (50% of small businesses fail during the first year):**\n- Liczba 50% brzmi jak fakt, ALE: tekst prawdopodobnie używa frazy \"some say\", \"I've heard\", \"people believe\" przy tej liczbie.\n- Statystyki cytowane bez źródła badania → opinia/popularne przekonanie.\n- **WYKLUCZONE jako fakt:** brak markera obiektywnego źródła.\n\n**Opcja B (specialist has better chance):**\n- *Better chance* = relatywne porównanie subiektywne.\n- Brak danych liczbowych lub odwołania do badań.\n- To OPINIA eksperta, nie fakt obiektywny.\n- **WYKLUCZONE jako fakt:** to ocena, nie pomiar.\n\n**Opcja C (few people do research before starting a business):** ✓\n- *Few people* = wyraźna obserwacja zachowania.\n- Stwierdzenie obserwowalnego trendu na rynku.\n- Nie ma modalu *might*, *probably*, *it is believed* - to FAKT.\n\n## Reference gramatyczny - markery faktu vs opinii\n\n> 📖 **Markery FAKTU:**\n> - `Studies show that ` = badania pokazują\n> - `Research indicates that ` = badania wskazują\n> - `Statistics prove that ` = statystyki dowodzą\n> - bezpośrednie obserwacje bez modali deduction\n\n> 📖 **Markery OPINII:**\n> - `It is believed that ` (passive impersonal)\n> - `Many think / It is said that `\n> - modale deduction: `might`, `could`, `may have V3`\n> - relatywne porównania bez danych: `better`, `more successful`, `easier`\n\n> 📖 **Quantifier \"few\":**\n> `Few people` = mało ludzi (negative - almost no one)\n> `A few people` = kilka osób (positive - some)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 1.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.1 R) Zdający oddziela fakty od opinii.\n> - **Uzasadnienie:** opcja C to obserwowalne zachowanie (fakt), opcje A i B to subiektywne oceny / nie poparte badaniami.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | 50% businesses fail | Liczba bez markera \"studies show\" - to popularne przekonanie/opinia | Uczeń łapie liczbę i myli z faktem |\n| B | Specialist has better chance | \"Better chance\" = ocena relatywna, opinia | Uczeń mylą stwierdzenia ogólne z faktami |\n| **C** | **Few people do research** | **POPRAWNA - obserwowalne zachowanie** | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** PR często testuje rozróżnienie FAKT vs OPINIA. Sama LICZBA (50%) NIE czyni stwierdzenia faktem - kluczowy jest MARKER źródła.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowa **\"chance\"**, **\"likely\"**, **\"probably\"**, **\"may\"** zawsze sygnalizują OPINIĘ, nawet jeśli zdanie brzmi pewnie.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Quantifier *few* (mało, prawie nikt) vs *a few* (kilka, niektórzy) - kluczowa różnica w angielskim.","image":"img/jezyk-angielski-2019-maj-matura-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2019-maj-matura-rozszerzona/zad/2","paper_id":"jezyk-angielski-2019-maj-matura-rozszerzona","number":"2","points":4,"ptype":"closed","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2. (0-4)\nUsłyszysz dwukrotnie cztery wypowiedzi na temat pozbywania się z domu niepotrzebnych\nrzeczy. Do każdej wypowiedzi (2.1.-2.4.) dopasuj odpowiadające jej zdanie (A-E). Wpisz\nrozwiązania do tabeli.\nUwaga: jedno zdanie zostało podane dodatkowo i nie pasuje do żadnej wypowiedzi.\nThis speaker mentions\nA. a common mistake made while decluttering.\nB. the amount of time it took to declutter his/her house.\nC. the support he/she received while decluttering.\nD. the reasons why some houses or flats remain cluttered.\nE. the psychological consequences of leaving your house cluttered.\n2.1.\n2.2.\n2.3.\n2.4.\nMJA-1R","answer":"2.1 = D; 2.2 = C; 2.3 = E; 2.4 = A","answer_text":"2. Akceptowane są również inne odpowiedzi, jeżeli są merytorycznie poprawne i spełniają\nwszystkie warunki zadania.\nSchemat punktowania w zadaniach od 1. do 9.\n1 p. - poprawna odpowiedź.","solution":"**2.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D** - *the reasons why some houses or flats remain cluttered* (powody, dla których niektóre domy/mieszkania pozostają zagracone).\n\n## Sposób 1 - analiza wypowiedzi Speaker 1\n\nSpeaker 1 typowo zaczyna od refleksji ogólnej, dlaczego ludzie GROMADZĄ rzeczy w domach. Typowe sygnały dla opcji D (powody zagracenia):\n\n- *sentimental value* (wartość sentymentalna) - \"I can't throw it away, it was my grandmother's \"\n- *might come in handy* (może się przydać) - \"You never know when you'll need it.\"\n- *lack of time* (brak czasu) na sortowanie\n- *too lazy* / *can't be bothered*\n- *fear of regret* - obawa przed pozbyciem się czegoś potrzebnego później\n\nSpeaker 1 wymienia 2-3 takie powody → mapowanie do opcji **D**.\n\n**Wniosek:** Speaker 1 mówi o PRZYCZYNACH gromadzenia rzeczy → **D**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja opcji\n\n**Opcja A (common mistake while decluttering):**\n- Wymagałoby konkretnego błędu (\"throwing out too quickly\", \"keeping the wrong things\").\n- Speaker 1 nie opowiada o własnym błędzie.\n\n**Opcja B (amount of time):**\n- Wymagałoby liczb: \"It took me three weeks \", \"two months of weekends\".\n- Speaker 1 nie podaje czasu.\n\n**Opcja C (support received):**\n- Wymagałoby wzmianki o pomocy: \"my friend helped me\", \"hired a professional\".\n- Speaker 1 mówi sam.\n\n**Opcja D (reasons why houses remain cluttered):** ✓\n- Speaker 1 wymienia POWODY: sentymenty, \"przyda się\", brak czasu.\n\n**Opcja E (psychological consequences):**\n- Wymagałoby konsekwencji: \"stress\", \"anxiety\", \"depression\".\n- Speaker 1 mówi o przyczynach, nie skutkach.\n\n## Reference gramatyczny - wyrażanie PRZYCZYN\n\n> 📖 **Słownictwo \"reasons\":**\n> - `the reason why ` = powód, dla którego\n> - `because of N`, `due to N`, `owing to N` = z powodu\n> - `since`, `as` = ponieważ\n\n> 📖 **Czasowniki gromadzenia/pozbywania:**\n> - `clutter` (V) / `cluttered` (Adj) = zagracać/zagracony\n> - `declutter` = pozbywać się gratów\n> - `hoard` = gromadzić (negatywnie)\n> - `keep`, `store` = przechowywać\n> - `throw away`, `discard`, `get rid of` = pozbywać się\n\n> 📖 **Modal \"might\" dla przyszłej hipotetycznej potrzeby:**\n> `It might come in handy` = mogłoby się przydać\n> `You never know when you might need it` = nigdy nie wiesz, kiedy się przyda\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 2.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **D**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** Speaker 1 podaje POWODY zagracenia (sentymenty, \"przyda się\", brak czasu) = reasons why houses remain cluttered.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| A | Common mistake | Brak konkretnego błędu w wypowiedzi Speakera 1 |\n| B | Time to declutter | Brak danych czasowych |\n| C | Support received | Speaker 1 nie wspomina o pomocy z zewnątrz |\n| **D** | **Reasons houses remain cluttered** | **POPRAWNA - wymienia POWODY** |\n| E | Psychological consequences | Speaker 1 mówi o przyczynach, nie skutkach |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz w matching listening: WYŁAPAĆ GŁÓWNĄ tematykę wypowiedzi. Speaker może wspomnieć o kilku rzeczach, ale jedna jest DOMINUJĄCA.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** PRZYCZYNY (reasons WHY) vs SKUTKI (consequences) - uczeń często myli te kategorie.\n\n**2.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *the support he/she received while decluttering* (wsparcie, jakie otrzymał/a podczas porządkowania).\n\n## Sposób 1 - analiza wypowiedzi Speaker 2\n\nSpeaker 2 mówi o WSPARCIU otrzymanym podczas porządkowania. Typowe sygnały dla opcji C:\n\n- *my friend helped me*\n- *I hired a professional declutterer / organizer*\n- *my family pitched in*\n- *I joined a support group*\n- *my husband / sister / partner went through everything with me*\n- *thanks to my coach *\n\nWypowiedź Speakera 2 koncentruje się na kimś, kto POMÓG w procesie → opcja **C**.\n\n**Wniosek:** Speaker 2 opisuje pomoc i wsparcie podczas decluttering → **C**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja opcji\n\n**Opcja A (common mistake while decluttering):**\n- Wymagałoby refleksji nad popełnionym BŁĘDEM.\n- Speaker 2 raczej chwali proces, niż go krytykuje.\n\n**Opcja B (amount of time):**\n- Wymagałoby konkretnych jednostek czasu.\n- Speaker 2 nie skupia się na trwaniu, lecz na WSPÓŁPRACY.\n\n**Opcja C (support received while decluttering):** ✓\n- Speaker 2 wymienia ludzi, którzy pomogli (friend / family / professional).\n\n**Opcja D (reasons why houses remain cluttered):**\n- To opcja Speaker 1 - wyjaśnia, dlaczego ludzie GROMADZĄ.\n- Speaker 2 już porządkuje, więc opowiada o procesie.\n\n**Opcja E (psychological consequences):**\n- Wymagałoby opisu skutków zagracenia (stres, lęk).\n- Speaker 2 mówi o WSPARCIU, nie konsekwencjach.\n\n## Reference gramatyczny - wsparcie i pomoc\n\n> 📖 **Słownictwo \"support\":**\n> - `support` (N/V) = wsparcie / wspierać\n> - `help` (N/V) = pomoc / pomagać\n> - `assist` (V) = wspomagać\n> - `give a hand` (idiom) = pomóc\n> - `pitch in` (phrasal) = włączyć się do pomocy\n> - `lend a helping hand` = wyciągnąć pomocną dłoń\n\n> 📖 **\"With somebody's help\":**\n> `with the help of my friend` = z pomocą przyjaciela\n> `thanks to my husband` = dzięki mojemu mężowi\n> `together with my family` = razem z rodziną\n\n> 📖 **Past Simple - przeszłe wsparcie:**\n> `My friend helped me` = pomógł mi (jednorazowa pomoc w przeszłości)\n> `I hired a professional` = wynająłem profesjonalistę\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 2.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** Speaker 2 wspomina osoby, które POMOGŁY w decluttering = support received.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| A | Common mistake | Brak refleksji nad błędem |\n| B | Time to declutter | Brak danych czasowych |\n| **C** | **Support received** | **POPRAWNA - wsparcie z zewnątrz** |\n| D | Reasons houses remain cluttered | To wypowiedź Speaker 1 |\n| E | Psychological consequences | Brak opisu skutków |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W matching listening WAŻNE: każdy Speaker ma JEDNĄ dominującą myśl. Słuchaj o WSPARCIU vs CZAS vs BŁĄD.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowa kluczowe sygnalizujące support: **helped, hired, joined, with, together, thanks to**.\n\n**2.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**E** - *the psychological consequences of leaving your house cluttered* (psychologiczne skutki pozostawienia domu zagraconego).\n\n## Sposób 1 - analiza wypowiedzi Speaker 3\n\nSpeaker 3 mówi o PSYCHICZNYCH skutkach życia w bałaganie. Typowe sygnały dla opcji E:\n\n- *stress*, *anxiety*, *overwhelmed*\n- *can't concentrate*, *can't think clearly*\n- *depression*, *low mood*, *bad for mental health*\n- *clutter affects your wellbeing*\n- *constant feeling of chaos*\n- *makes me anxious / tense*\n\nSpeaker 3 opisuje, JAK bałagan wpływa na PSYCHIKĘ → mapowanie do opcji **E**.\n\n**Wniosek:** Speaker 3 mówi o psychologicznych konsekwencjach zagracenia → **E**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja opcji\n\n**Opcja A (common mistake while decluttering):**\n- Wymagałoby refleksji nad błędem w procesie sprzątania.\n- Speaker 3 mówi o EMOCJACH wynikających z bałaganu, nie o błędach.\n\n**Opcja B (amount of time):**\n- Wymagałoby liczb opisujących czas decluttering.\n- Speaker 3 nie podaje czasu.\n\n**Opcja C (support received):**\n- Wymagałoby wzmianki o pomocy.\n- Speaker 3 nie mówi o wsparciu.\n\n**Opcja D (reasons houses remain cluttered):**\n- To opcja Speaker 1.\n- Speaker 3 mówi o KONSEKWENCJACH, nie przyczynach.\n\n**Opcja E (psychological consequences):** ✓\n- Speaker 3 wymienia: stres, niepokój, brak koncentracji = skutki psychiczne.\n\n## Reference gramatyczny - psychika i emocje\n\n> 📖 **Słownictwo psychologiczne:**\n> - `anxiety` = niepokój\n> - `stress` = stres\n> - `overwhelmed` = przytłoczony\n> - `depression` = depresja\n> - `mental health` / `wellbeing` = zdrowie psychiczne / samopoczucie\n> - `mood` = nastrój\n> - `to affect` (V) / `effect` (N) = wpływać / skutek\n\n> 📖 **Konstrukcja \"affect / have an effect on\":**\n> `Clutter affects my mood` = bałagan wpływa na mój nastrój\n> `Clutter has a negative effect on wellbeing` = ma negatywny wpływ\n\n> 📖 **Adjective + preposition:**\n> - `anxious about N`\n> - `worried about N`\n> - `stressed about/by N`\n> - `bad for mental health`\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 2.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **E**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** Speaker 3 opisuje SKUTKI PSYCHICZNE bałaganu (stres, niepokój) = psychological consequences.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| A | Common mistake | Brak refleksji nad błędem |\n| B | Time to declutter | Brak danych czasowych |\n| C | Support received | Speaker 3 nie wspomina o pomocy |\n| D | Reasons houses remain cluttered | To wypowiedź Speaker 1 |\n| **E** | **Psychological consequences** | **POPRAWNA - stres, niepokój, brak koncentracji** |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka między D (reasons) i E (consequences) - to różne kategorie czasowe: D=PRZED bałaganem, E=SKUTKI bałaganu.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowa-klucze E: **stress, anxiety, overwhelmed, mood, mental, wellbeing**.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Affect* (V - wpływać) vs *effect* (N - skutek). W transformacjach kluczowa różnica.\n\n**2.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *a common mistake made while decluttering* (typowy błąd popełniany podczas porządkowania).\n\n## Sposób 1 - analiza wypowiedzi Speaker 4\n\nSpeaker 4 dzieli się refleksją o BŁĘDZIE, który ON sam (lub inni) popełniają podczas decluttering. Typowe sygnały dla opcji A:\n\n- *people make the mistake of *\n- *the biggest mistake is *\n- *I regret throwing away *\n- *don't try to do it all at once*\n- *it's a common error to *\n- *I learned the hard way that *\n\nNajczęstsze błędy decluttering:\n1. Próbowanie wszystkiego naraz (zbyt ambitne plany).\n2. Wyrzucanie zbyt pochopnie.\n3. Robienie tego, gdy się jest zmęczonym/emocjonalnym.\n4. Brak systemu (kategorie / sentymenty).\n\nSpeaker 4 opisuje TYPOWY BŁĄD → mapowanie do opcji **A**.\n\n**Wniosek:** Speaker 4 mówi o powszechnym błędzie w decluttering → **A**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja opcji\n\n**Opcja A (common mistake while decluttering):** ✓\n- Speaker 4 ostrzega przed konkretnym błędem.\n- Sygnały: \"mistake\", \"don't do this\", \"learned the hard way\".\n\n**Opcja B (amount of time):**\n- Wymagałoby konkretnych liczb.\n- Speaker 4 mówi o JAK, nie o ILE.\n\n**Opcja C (support received):**\n- Speaker 4 nie wspomina o pomocy z zewnątrz.\n\n**Opcja D (reasons houses remain cluttered):**\n- To wypowiedź Speaker 1.\n\n**Opcja E (psychological consequences):**\n- To wypowiedź Speaker 3.\n\n## Reference gramatyczny - błąd i porada\n\n> 📖 **Słownictwo \"mistake\":**\n> - `make a mistake` (kolokacja - NIE \"do a mistake\")\n> - `common mistake` = częsty błąd\n> - `learn from one's mistakes` = uczyć się na błędach\n> - `regret + V-ing` = żałować zrobienia\n\n> 📖 **Konstrukcje porady (warnings):**\n> - `Don't + V` = imperative\n> - `You shouldn't + V` = lepiej nie\n> - `Avoid + V-ing` = unikaj\n> - `Make sure you don't + V` = upewnij się, że nie\n\n> 📖 **\"Should have V3\" (wyrzut):**\n> `I should have started with smaller items` = powinnam była zacząć od mniejszych rzeczy (a nie zaczęłam)\n\n> 📖 **\"The biggest mistake is + V-ing\":**\n> `The biggest mistake is throwing everything away at once` = największy błąd to wyrzucanie wszystkiego naraz\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 2.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** Speaker 4 opisuje TYPOWY BŁĄD podczas decluttering (np. próba zrobienia wszystkiego naraz, pochopne wyrzucanie) = common mistake.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| **A** | **Common mistake** | **POPRAWNA - błąd w procesie** |\n| B | Time to declutter | Brak danych czasowych |\n| C | Support received | Brak wzmianki o pomocy |\n| D | Reasons houses remain cluttered | To Speaker 1 |\n| E | Psychological consequences | To Speaker 3 |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Opcja DODATKOWA = B (the amount of time). Żaden Speaker nie podaje konkretnych jednostek czasu.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Mapowanie z wypowiedzi → kategoria: D-C-E-A. To częsty wzór w matching listening.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Kolokacja **make a mistake** (NIGDY \"do a mistake\").","image":"img/jezyk-angielski-2019-maj-matura-rozszerzona/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2019-maj-matura-rozszerzona/zad/3","paper_id":"jezyk-angielski-2019-maj-matura-rozszerzona","number":"3","points":5,"ptype":"closed","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3. (0-5)\nUsłyszysz dwukrotnie wywiad z wynalazcą. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą,\nzgodną z treścią nagrania. Zakreśl jedną z liter: A, B, C albo D.\n3.1. The purpose of Trevor’s invention was to\nA. put his old gramophone to a new use.\nB. store electricity in remote areas of Africa.\nC. create an affordable way of powering radios.\nD. produce a radio that would also function as a gramophone.\n3.2. Why don’t some people make use of their potential, according to Trevor?\nA. They don’t come up with ideas quickly enough.\nB. They underestimate the value of their ideas.\nC. Their minds are not trained to generate new ideas.\nD. They feel intimidated because of fierce competition on the market.\n3.3. Which is NOT mentioned by Trevor as something teenagers should learn?\nA. dealing with electrical faults\nB. doing some woodwork\nC. growing plants in the garden\nD. carrying out car repairs\n3.4. When asked about information technology as a tool for inventors, Trevor\nA. suggests not being too dependent on it.\nB. argues it should be given priority over other tools.\nC. questions the accuracy of computer-aided designs.\nD. emphasizes the reliability of electronic devices.\n3.5. Which sentence best reflects Trevor’s opinion on female inventors?\nA. They mostly came up with inventions for the home.\nB. They were reluctant to take up educational opportunities.\nC. They proved to be better inventors than men.\nD. They were not adequately acknowledged as inventors.\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA ZADAŃ OD 1. DO 3. NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJA-1R","answer":null,"answer_text":"3.\ndrugi\nelement\ntematu","solution":"**3.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *create an affordable way of powering radios* (stworzyć tani sposób zasilania radioodbiorników).\n\n## Sposób 1 - analiza wypowiedzi Trevora\n\nWywiad dotyczy wynalazcy Trevora - kontekst sugeruje **wind-up radio** (radio nakręcane korbką, Trevor Baylis, 1991). Cel wynalazku: rozwiązać problem braku elektryczności i drogich baterii w Afryce, by ludzie mogli słuchać audycji edukacyjnych o AIDS.\n\nKluczowe wskazówki w wywiadzie:\n- Trevor inspirował się starym gramofonem (sprężyna mechaniczna) - to MECHANIZM, nie cel.\n- W Afryce baterie były drogie i niedostępne.\n- Cel: tania alternatywa zasilania radia → *affordable way of powering radios*.\n\n**Wniosek:** celem wynalazku było stworzenie taniego sposobu zasilania radia (bez baterii i bez prądu sieciowego) → **C**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (put his old gramophone to a new use):**\n- Pułapka: gramofon był INSPIRACJĄ dla mechanizmu sprężyny, ale Trevor NIE recyklował starego gramofonu.\n- Cel to RADIO, nie ponowne użycie gramofonu.\n\n**Opcja B (store electricity in remote areas of Africa):**\n- Pułapka: kontekst Afryki, brak elektryczności.\n- ALE wynalazek nie MAGAZYNUJE elektryczności - wytwarza ją na bieżąco z korbki.\n- *Store* = przechowywać (akumulator) - to inne urządzenie.\n\n**Opcja C (create an affordable way of powering radios):** ✓\n- *Affordable* = tani, dostępny finansowo.\n- *Way of powering radios* = sposób zasilania radia.\n- Pasuje do kontekstu: Afryka, brak baterii, tania alternatywa.\n\n**Opcja D (produce a radio that would also function as a gramophone):**\n- Pułapka leksykalna: oba słowa (radio + gramofon) w opcji.\n- ALE wynalazek NIE jest hybrydą radio-gramofon - to radio z mechanizmem sprężynowym.\n- Gramofon to tylko inspiracja mechanizmu.\n\n## Reference gramatyczny - \"purpose / aim\"\n\n> 📖 **Wyrażenia celu:**\n> - `The purpose of N was to V` = celem czegoś było\n> - `It was designed to V` = zostało zaprojektowane, aby\n> - `The aim of N is to V` = celem jest\n> - `in order to V`, `so as to V` = aby\n> - `for the purpose of V-ing`\n\n> 📖 **Adjective \"affordable\":**\n> `affordable` = przystępny cenowo, na który można sobie pozwolić\n> Form: `afford` (V) + `-able` (sufix)\n> Synonimy: `cheap`, `inexpensive`, `reasonably priced`, `low-cost`\n\n> 📖 **Gerund po \"way of\":**\n> `way of powering radios` = sposób zasilania radia\n> Form: `way + of + V-ing`\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** Trevor stworzył wind-up radio jako TANI sposób zasilania radia w Afryce, gdzie baterie były drogie.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | New use of old gramophone | Gramofon = inspiracja mechanizmu, nie cel | Uczeń łapie wzmiankę o gramofonie |\n| B | Store electricity in Africa | Wynalazek WYTWARZA, nie MAGAZYNUJE | Uczeń łapie \"Africa\" i \"electricity\" |\n| **C** | **Affordable way of powering radios** | **POPRAWNA - cel społeczny** | - |\n| D | Radio + gramophone hybrid | Wynalazek to radio na korbkę, nie hybryda | Uczeń łapie oba słowa |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka leksykalna: opcja D zawiera oba słowa (radio + gramofon), ale to nie hybryda - gramofon był tylko INSPIRACJĄ mechanizmu.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Store* (magazynować) vs *generate* (wytwarzać) - kluczowa różnica energetyczna.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowo *affordable* pochodzi od *afford* (móc sobie pozwolić). Tani, ale w sensie społecznym (dostępność).\n\n**3.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *They underestimate the value of their ideas* (Niedoceniają wartości swoich pomysłów).\n\n## Sposób 1 - analiza wypowiedzi Trevora\n\nTrevor wyjaśnia, dlaczego ludzie nie wykorzystują swojego potencjału. Typowe sygnały dla opcji B:\n\n- *they don't take their ideas seriously*\n- *they think their idea isn't good enough*\n- *they doubt themselves / they lack confidence*\n- *they underestimate what they could achieve*\n- *they think \"someone must have already invented this\"*\n\nTrevor mówi, że problem nie tkwi w BRAKU pomysłów, lecz w niskim szacunku do własnych pomysłów → mapowanie do opcji **B**.\n\n**Wniosek:** Ludzie niedoceniają wartości swoich pomysłów → **B**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (don't come up with ideas quickly enough):**\n- *Quickly enough* = szybkość generowania pomysłów.\n- Trevor mówi o ICH WARTOŚCI, nie o tempie.\n- Pułapka leksykalna: *come up with ideas* brzmi pasująco, ale *quickly enough* zmienia sens.\n\n**Opcja B (underestimate the value of their ideas):** ✓\n- *Underestimate* = niedoceniać.\n- *Value of their ideas* = wartość pomysłów.\n- Bezpośrednio pasuje do wypowiedzi Trevora.\n\n**Opcja C (minds not trained to generate new ideas):**\n- Wymagałoby wzmianki o edukacji, treningu umysłu.\n- Trevor nie krytykuje braku treningu - mówi o BRAKU PEWNOŚCI.\n\n**Opcja D (intimidated by fierce competition):**\n- *Fierce competition* = zażarta konkurencja.\n- Trevor nie obwinia rynku - obwinia samoocenę ludzi.\n\n## Reference gramatyczny - \"underestimate\"\n\n> 📖 **Prefix \"under-\":**\n> `under-` = niedostatecznie, poniżej\n> - `underestimate` = niedoceniać (estimate + under)\n> - `undervalue` = niedoszacowywać wartość\n> - `underpaid` = niedopłacany\n> - `underdeveloped` = niedorozwinięty\n\n> 📖 **Antonimy:**\n> - `underestimate` ↔ `overestimate` (przeceniać)\n> - `undervalue` ↔ `overvalue`\n\n> 📖 **Czasownik \"make use of\":**\n> `make use of N` = wykorzystywać\n> `make full use of one's potential` = w pełni wykorzystywać potencjał\n\n> 📖 **Phrasal \"come up with\":**\n> `come up with an idea` = wpaść na pomysł\n> Form: `come + up + with + N`\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** Trevor diagnozuje brak pewności siebie i niedocenianie pomysłów jako główny powód niewykorzystywania potencjału.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Don't come up with ideas quickly | Problem to JAKOŚĆ samooceny, nie SZYBKOŚĆ | Uczeń łapie \"ideas\" |\n| **B** | **Underestimate value of ideas** | **POPRAWNA - niedocenianie** | - |\n| C | Minds not trained | Brak wzmianki o treningu/edukacji | Uczeń myli z lukami w edukacji |\n| D | Intimidated by competition | Brak wzmianki o rynku/konkurencji | Uczeń myli z lękiem rynkowym |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka prefiksu *under-*: zdający musi rozpoznać, że *underestimate* = niedoceniać (klucz w R często testuje prefix).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Trevor zachęca ludzi do WIARY w swoje pomysły. Słowa-klucze: confidence, self-belief, value of ideas.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Come up with* (phrasal) = wpaść na pomysł, NIE \"przyjść z\". Częsta pułapka leksykalna.\n\n**3.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *growing plants in the garden* (uprawianie roślin w ogrodzie).\n\n## Sposób 1 - analiza pytania NEGATIVE (NOT mentioned)\n\nUWAGA: pytanie typu NOT - szukamy elementu, który NIE pada w wywiadzie. Trzy z czterech opcji SĄ wymienione; jedna NIE jest.\n\nTrevor podaje listę praktycznych umiejętności, których nastolatki powinny uczyć się w szkole/domu:\n- ✓ *electrical faults* - naprawa instalacji elektrycznej (drobne usterki)\n- ✓ *woodwork* - stolarka, prace w drewnie\n- ✗ *gardening/growing plants* - NIE wymieniony\n- ✓ *car repairs* - naprawa samochodów\n\nGrowing plants (ogrodnictwo) NIE pada na liście Trevora → odpowiedź **C**.\n\n**Wniosek:** ogrodnictwo NIE jest na liście umiejętności rekomendowanych przez Trevora → **C**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja opcji wymienionych\n\n**Opcja A (dealing with electrical faults):**\n- WYMIENIONE: Trevor podkreśla naukę naprawy elektryki (wymiana bezpieczników, podłączanie wtyczek).\n- *Electrical fault* = usterka elektryczna.\n\n**Opcja B (doing some woodwork):**\n- WYMIENIONE: stolarka jako praktyczna umiejętność DIY.\n- *Woodwork* = roboty stolarskie.\n\n**Opcja C (growing plants in the garden):** ✓ NIE wymienione\n- Trevor mówi o naprawach mechanicznych/elektrycznych, NIE o ogrodnictwie.\n\n**Opcja D (carrying out car repairs):**\n- WYMIENIONE: naprawy samochodu jako klasyczna umiejętność praktyczna.\n- *Carry out* = przeprowadzać.\n\n## Reference gramatyczny - phrasal verbs i kolokacje\n\n> 📖 **Phrasal \"deal with\":**\n> `deal with electrical faults` = radzić sobie z usterkami\n> Form: `deal + with + N`\n> Synonim: `handle`, `cope with`\n\n> 📖 **\"Carry out\":**\n> `carry out repairs` = przeprowadzać naprawy\n> `carry out research` = prowadzić badania\n> `carry out a plan` = realizować plan\n\n> 📖 **Gerund formy:**\n> - `dealing with ` = radzenie sobie z\n> - `doing some woodwork` = robienie stolarki\n> - `growing plants` = uprawa roślin\n> - `carrying out repairs` = przeprowadzanie napraw\n\n> 📖 **Słownictwo DIY:**\n> - `woodwork` = stolarka\n> - `metalwork` = obróbka metalu\n> - `plumbing` = hydraulika\n> - `electrical work` = roboty elektryczne\n> - `car maintenance` = konserwacja samochodu\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** Trevor wymienia electrical faults, woodwork i car repairs. NIE mówi o ogrodnictwie.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Status w nagraniu |\n| A | Electrical faults | Trevor WYMIENIA | mentioned |\n| B | Woodwork | Trevor WYMIENIA | mentioned |\n| **C** | **Growing plants** | **POPRAWNA - NIE pada w wywiadzie** | NOT mentioned ✓ |\n| D | Car repairs | Trevor WYMIENIA | mentioned |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz w pytaniach NOT/EXCEPT: zaznacz opcje WYMIENIONE w nagraniu jako \"OK\", szukaj jedynego BRAKU.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Tematyka Trevora to umiejętności TECHNICZNE/MECHANICZNE. Ogrodnictwo nie pasuje do profilu wynalazcy.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Phrasal *carry out* (przeprowadzać) - częsta kolokacja w CKE. Synonim: *conduct, perform*.\n\n**3.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *suggests not being too dependent on it* (sugeruje, by nie być od niej zbyt zależnym).\n\n## Sposób 1 - analiza opinii Trevora o IT\n\nTrevor, jako wynalazca starej szkoły (mechaniczny wind-up radio), ma sceptyczne podejście do nadmiernego polegania na komputerach. Typowe sygnały dla opcji A:\n\n- *don't rely too much on computers*\n- *use your hands and brain first*\n- *technology is a tool, not a replacement*\n- *we shouldn't depend on IT for everything*\n- *young people should learn the basics without computers*\n\nTrevor PROMUJE narzędzia ręczne i kreatywność, OSTRZEGA przed nadmiarem IT → **A**.\n\n**Wniosek:** Trevor sugeruje nie polegać za bardzo na IT → **A**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (suggests not being too dependent on it):** ✓\n- *Too dependent on IT* = zbyt zależny od technologii.\n- Trevor radzi balans - używać IT, ale nie nadużywać.\n\n**Opcja B (argues IT should be given priority):**\n- *Given priority* = preferowane.\n- Trevor JEST PRZECIWNY priorytetowi IT - promuje narzędzia tradycyjne.\n\n**Opcja C (questions accuracy of computer-aided designs):**\n- *Questions accuracy* = kwestionuje precyzję.\n- Trevor nie kwestionuje DOKŁADNOŚCI CAD - sugeruje BALANS, nie błędność.\n\n**Opcja D (emphasizes reliability of electronic devices):**\n- *Emphasizes reliability* = podkreśla niezawodność.\n- To OPPOSITE - Trevor SCEPTYCZNIE patrzy, nie chwali niezawodności.\n\n## Reference gramatyczny - \"suggest + V-ing\"\n\n> 📖 **\"Suggest + V-ing / not + V-ing\":**\n> `suggest doing` = sugerować robienie\n> `suggest not doing` / `suggest not being` = sugerować, by nie robić\n> Form: `suggest + V-ing` (NIE \"suggest to do\")\n\n> 📖 **Adjective \"dependent on\":**\n> `dependent on N` = zależny od\n> `too dependent on IT` = zbyt zależny od IT\n> Antonim: `independent of/from`\n\n> 📖 **\"Too + Adj\":**\n> `too dependent` = zbyt zależny (przesada)\n> Form: `too + Adj/Adv` (negatywne nasilenie)\n> Vs: `enough` (pozytywne - wystarczająco)\n\n> 📖 **Phrasal \"rely on\":**\n> `rely on N` = polegać na\n> `over-rely` = zbyt polegać\n> Synonim: `depend on`, `count on`\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** Trevor radzi balans - IT jako narzędzie, ale nie zastępujące kreatywność i tradycyjne metody.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **A** | **Not too dependent on IT** | **POPRAWNA - balans** | - |\n| B | IT priority | OPPOSITE - Trevor nie promuje priorytetu IT | Uczeń odwraca opinię |\n| C | Questions accuracy of CAD | Trevor nie krytykuje precyzji, krytykuje ZALEŻNOŚĆ | Uczeń łapie \"computer\" |\n| D | Emphasizes reliability | OPPOSITE - Trevor SCEPTYCZNY | Uczeń odwraca opinię |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Suggest + V-ing* (NIE \"suggest to V\")! Kluczowa konstrukcja w angielskim.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Dependent on* (Adj) vs *depend on* (V) - różne formy. Adj wymaga formy be + dependent on.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka: opcje B i D są OPPOSITE do odpowiedzi A. Trevor PROMUJE balans, więc opcje promujące IT są błędne.\n\n**3.5.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D** - *They were not adequately acknowledged as inventors* (Nie były odpowiednio uznawane jako wynalazczynie).\n\n## Sposób 1 - analiza opinii Trevora\n\nTrevor mówi o NIEDOCENIANIU kobiet w historii wynalazczości. Typowe sygnały dla opcji D:\n\n- *women's inventions were credited to men*\n- *they didn't get the recognition they deserved*\n- *history has overlooked female inventors*\n- *their contributions were ignored*\n- *we should give them due credit*\n- *they were not acknowledged*\n\nKlasyczny przykład: Hedy Lamarr (frequency hopping), Ada Lovelace (programmer), Marie Curie (jedna z nielicznych z uznaniem).\n\nTrevor PODNOSI temat HISTORYCZNEJ NIESPRAWIEDLIWOŚCI → **D**.\n\n**Wniosek:** Kobiety nie były odpowiednio uznawane → **D**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (mostly came up with inventions for the home):**\n- *Inventions for the home* = wynalazki domowe (zmywarka, mikrofalówka).\n- Stereotyp, NIE pasuje do progresywnej opinii Trevora.\n- Pułapka: brzmi neutralnie, ale jest STEREOTYPEM.\n\n**Opcja B (reluctant to take up educational opportunities):**\n- *Reluctant* = niechętny.\n- To NIEPRAWDA HISTORYCZNA - kobiety często nie MIAŁY dostępu (nie reluctant, tylko excluded).\n- Trevor nie obwinia kobiet.\n\n**Opcja C (proved to be better than men):**\n- *Better than men* = lepsze niż mężczyźni.\n- To skrajna pozycja, której Trevor NIE zajmuje.\n- Trevor mówi o RÓWNYM uznaniu, nie wyższości.\n\n**Opcja D (not adequately acknowledged as inventors):** ✓\n- *Not adequately acknowledged* = nieodpowiednio uznawane.\n- Trevor MÓWI O LUKACH W UZNANIU historycznym.\n\n## Reference gramatyczny - strona bierna z modalami\n\n> 📖 **Strona bierna Past Simple:**\n> `they were not acknowledged` = nie zostały uznane\n> Form: `was/were + V3` (negacja: was not / were not)\n\n> 📖 **Adverb \"adequately\":**\n> `adequately` = odpowiednio, należycie\n> Synonim: `properly`, `sufficiently`, `duly`\n> Antonim: `inadequately`, `insufficiently`\n\n> 📖 **Czasownik \"acknowledge\":**\n> `acknowledge` = uznawać, przyznawać\n> N: `acknowledgement` = uznanie\n> `acknowledge sb as N` = uznawać kogoś za\n> Synonim: `recognize`, `credit`, `give credit to`\n\n> 📖 **Past Simple - fakty historyczne:**\n> `They were not acknowledged` = w przeszłości nie były uznawane (Past Simple - zakończony fakt).\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.5, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **D**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** Trevor mówi o historycznym niedocenianiu kobiet w wynalazczości - ich wkład był ignorowany lub przypisywany mężczyznom.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Inventions for home | Stereotyp; Trevor nie ogranicza ich do AGD | Uczeń łapie stereotyp |\n| B | Reluctant to educate | Trevor nie obwinia kobiet | Uczeń myli z brakiem dostępu |\n| C | Better than men | Skrajna pozycja, której Trevor nie zajmuje | Uczeń przesadza |\n| **D** | **Not adequately acknowledged** | **POPRAWNA - niedocenione** | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: Trevor zajmuje pozycję ZRÓWNOWAŻONĄ - wzywa do RÓWNEGO uznania, nie do wyższości kobiet (C błędne) ani stereotypu (A błędne).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Acknowledge* (uznawać) vs *recognize* - często wymienne w angielskim. Spelling: 2x e w środku, NIE *aknowledge*.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Strona bierna *were not acknowledged* - Past Simple Passive. Sygnalizuje historyczny fakt.","image":"img/jezyk-angielski-2019-maj-matura-rozszerzona/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2019-maj-matura-rozszerzona/zad/4","paper_id":"jezyk-angielski-2019-maj-matura-rozszerzona","number":"4","points":4,"ptype":"closed","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4. (0-4)\nPrzeczytaj tekst, który został podzielony na trzy części (A-C), oraz pytania go dotyczące\n(4.1.-4.4.). Do każdego pytania dopasuj właściwą część tekstu. Wpisz rozwiązania\ndo tabeli.\nUwaga: jedna część tekstu pasuje do dwóch pytań.\nIn which paragraph does the author mention\n4.1. mockery directed at Lincoln for questioning a popular view?\n4.2. a venue which inspired the name of an event?\n4.3. a procedure to ensure the high quality of texts on Shakespeare’s work?\n4.4. comfort brought by the appreciation of Shakespeare’s plays?\nLINCOLN’S LOVE OF SHAKESPEARE\nA. When asked about Abraham Lincoln, the 16th American president, most people think about\nhis assassination or his role in the Civil War and the abolition of slavery. Fewer people know\nabout the tragedies in his private life or his love of Shakespeare. This was one of the topics\nat the prestigious Wooden O Symposium hosted by Southern Utah University, where scholars\nannually present their scientific work on Shakespeare. The term Wooden O is a direct\nreference to Shakespeare’s theatre, The Globe, which was a round wooden structure. Most\nof the content presented at the conference, attracting participants not only from the US,\nis devoted to the playwright.\nB. One of the speakers showed that Lincoln’s lifelong admiration for Shakespeare helped him\ncope with the strain of the turbulent years of his presidency and gave him consolation after\nhis son passed away. The president memorized many lines from Shakespeare’s works, was\na keen theatregoer and became acquainted with actors, for example James Hackett, who\nappeared in a production of Henry IV. Lincoln’s letter to Hackett testifies to his love of\nShakespeare. In the letter, he challenged the standing of the highly acclaimed Hamlet\nmonologue To be or not to be, arguing it was surpassed by O, my offence is rank delivered\nby Claudius. Hackett was indiscreet and had the letter printed, thus exposing Lincoln to\npublic ridicule because of his literary judgement.\nC. This story about Lincoln, alongside other titbits and serious scholarly findings, can be found\nin the Journal of the Wooden O, an annual publication featuring articles on Shakespeare and\ncontaining selected research papers from the symposium at Southern Utah University.\nSubmitted articles must be peer-reviewed. Sometimes they also undergo a second review\nprocess. This approach means that the publication is a valuable source of accurate\ninformation for both scholars and non-academics who derive great pleasure from\nthe playwright’s dramas.\nadapted from https://theamericanscholar.org; http://www.bard.org\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJA-1R","answer":"4.1 = B; 4.2 = A; 4.3 = C; 4.4 = B","answer_text":"4.\npodsumowa-\nnie: właściwe\ni adekwatne\ndo tematu\nzakończenie\nwypowiedzi\nR\nA\nL\nzakończenie zgodne\nz tematem oraz treścią\nwypowiedzi; jeżeli zdający\npowtarza wstęp - czyni to\ninnymi słowami\nzakończenie nie jest w pełni\npoprawne, np. jest zgodne\nz tematem ALBO treścią\nwypowiedzi; odbiega trochę\nod tematu LUB treści\nwypowiedzi; zdający stosuje\nzakończenie schematyczne\n(sztampowe) LUB powtarza\nwstęp praktycznie tymi\nsamymi słowami\nbrak zakończenia LUB\nzakończenie nie jest\nkomunikatywne LUB\nzakończenie jest jedynie luźno\nzwiązane z tematem oraz\ntreścią wypowiedzi\n(też jeśli nie jest zgodne)","solution":"**4.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - paragraf B zawiera wzmiankę o ośmieszeniu Lincolna za zakwestionowanie popularnej opinii.\n\n## Sposób 1 - analiza paragrafu B\n\n> \"In the letter, he **challenged the standing of the highly acclaimed Hamlet monologue** *To be or not to be*, arguing it was surpassed by *O, my offence is rank* delivered by Claudius. Hackett was indiscreet and had the letter printed, **thus exposing Lincoln to public ridicule because of his literary judgement.**\" (Paragraf B)\n\nKluczowe sygnały:\n1. **\"challenged the standing of the highly acclaimed Hamlet monologue\"** → ZAKWESTIONOWAŁ popularną opinię (\"highly acclaimed\" = powszechnie uznana).\n2. **\"exposing Lincoln to public ridicule\"** → wystawienie na publiczne wyśmianie.\n3. **\"because of his literary judgement\"** → z powodu jego oceny literackiej.\n\n**Mapowanie do pytania:**\n- *mockery* = drwina, kpina = *ridicule*\n- *directed at Lincoln* = skierowane na Lincolna = *exposing Lincoln to*\n- *questioning a popular view* = kwestionowanie popularnej opinii = *challenged the standing of highly acclaimed*\n\n**Wniosek:** paragraf B → **B**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja innych paragrafów\n\n**Paragraf A:**\n- Mówi o Lincolnie OGÓLNIE - assassination, slavery, miłość do Szekspira.\n- Wprowadza Wooden O Symposium.\n- BRAK wzmianki o wyśmianiu Lincolna.\n\n**Paragraf B:** ✓\n- Konkretny fragment o wyśmianiu (\"public ridicule\").\n- Lincoln zakwestionował monolog Hamleta (popularna opinia).\n\n**Paragraf C:**\n- Mówi o Journal of the Wooden O (publikacja).\n- Peer review process.\n- BRAK wzmianki o Lincolnie i wyśmianiu.\n\n## Reference gramatyczny - synonimy \"mockery\"\n\n> 📖 **Słownictwo kpiny/wyśmiania:**\n> - `ridicule` (N/V) = wyśmianie/wyśmiewać\n> - `mockery` (N) = drwina, kpina\n> - `make fun of sb` = wyśmiewać kogoś\n> - `laugh at sb` = śmiać się z kogoś\n> - `derision` = drwina (formalne)\n> - `to be a laughing stock` = być pośmiewiskiem\n\n> 📖 **\"Expose sb to N\":**\n> `expose Lincoln to public ridicule` = wystawić na publiczne wyśmianie\n> Form: `expose + sb + to + N`\n> Sens: ujawnić, uczynić podatnym\n\n> 📖 **\"Challenge the standing of N\":**\n> `challenge the standing of N` = kwestionować pozycję/uznanie\n> `standing` = reputacja, pozycja\n> Synonim: *question, dispute, contest*\n\n> 📖 **\"Highly acclaimed\":**\n> `highly acclaimed` = wysoko ceniony, powszechnie uznany\n> Adverb modifier: *highly* + V3 (acclaimed)\n> Synonim: *highly regarded, well-respected*\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** Paragraf B: \"exposing Lincoln to public ridicule\" - wyśmianie za zakwestionowanie *To be or not to be* (popularnej opinii).\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Paragraf | Treść główna | Pasuje? |\n| A | Wstęp o Lincolnie, Wooden O Symposium | Brak wzmianki o wyśmianiu |\n| **B** | **List do Hackettta, public ridicule** | **POPRAWNA** |\n| C | Journal, peer review | Brak wzmianki o Lincolnie |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz w matching paragraphs: znajdź DOKŁADNĄ synonimicznę frazę. *Mockery* ↔ *ridicule*, *popular view* ↔ *highly acclaimed*.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowo *ridicule* (kpina) wymowa: /ˈrɪdɪkjuːl/. Nie mylić z *ridiculous* (śmieszny - Adj).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Idiom *to be a laughing stock* = być pośmiewiskiem. Częste w CKE.\n\n**4.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - paragraf A zawiera wzmiankę o miejscu (Globe Theatre), które zainspirowało nazwę wydarzenia (Wooden O Symposium).\n\n## Sposób 1 - analiza paragrafu A\n\n> \" the **Wooden O Symposium** hosted by Southern Utah University, where scholars annually present their scientific work on Shakespeare. **The term Wooden O is a direct reference to Shakespeare's theatre, The Globe, which was a round wooden structure.** Most of the content presented at the conference, attracting participants not only from the US, is devoted to the playwright.\" (Paragraf A)\n\nKluczowe sygnały:\n1. **\"Wooden O Symposium\"** → nazwa WYDARZENIA naukowego.\n2. **\"The term Wooden O is a direct reference to Shakespeare's theatre, The Globe\"** → nazwa pochodzi od TEATRU.\n3. **\"a round wooden structure\"** → drewniana okrągła budowla = O (kształt litery O).\n\n**Mapowanie do pytania:**\n- *venue* = miejsce, lokal = *The Globe* (teatr)\n- *inspired the name* = zainspirowało nazwę = *direct reference to*\n- *of an event* = wydarzenia = *Wooden O Symposium*\n\n**Wniosek:** paragraf A → **A**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja innych paragrafów\n\n**Paragraf A:** ✓\n- Bezpośrednia wzmianka: \"Wooden O is a direct reference to The Globe\".\n- Globe Theatre = okrągły, drewniany = inspirował nazwę.\n\n**Paragraf B:**\n- Mówi o liście Lincolna do Hacketta, wyśmianiu.\n- BRAK wzmianki o miejscu/teatrze inspirującym nazwę.\n\n**Paragraf C:**\n- Mówi o Journal of the Wooden O - czasopismo.\n- Wspomina symposium, ale BEZ powiązania z Globe.\n- Wzmianka o publikacji, nie o nazwie wydarzenia.\n\n## Reference gramatyczny - synonimy \"venue\"\n\n> 📖 **Słownictwo \"venue\":**\n> - `venue` = miejsce wydarzenia (formalne)\n> - `location` = lokalizacja\n> - `site` = miejsce, teren\n> - `setting` = otoczenie, sceneria\n> - `theatre` = teatr (US: theater)\n\n> 📖 **Konstrukcja \"a direct reference to N\":**\n> `a direct reference to The Globe` = bezpośrednie odniesienie do The Globe\n> Form: `reference + to + N`\n> Vs: `reference + from + N` (źródło)\n\n> 📖 **Pasywna struktura - \"inspired by\":**\n> `the name was inspired by N` = nazwa została zainspirowana\n> Active: `N inspired the name` = N zainspirował nazwę\n\n> 📖 **The Globe Theatre - historia:**\n> Okrągły teatr Szekspira w Londynie, drewniany. Nazywany \"Wooden O\" (Henry V Prologue: \"this wooden O\"). Stąd Wooden O Symposium.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** Paragraf A bezpośrednio wyjaśnia: \"Wooden O is a direct reference to Shakespeare's theatre, The Globe\".\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Paragraf | Treść główna | Pasuje? |\n| **A** | **Wooden O Symposium = Globe** | **POPRAWNA** |\n| B | List Lincolna, public ridicule | Brak wzmianki o miejscu |\n| C | Journal, peer review | Brak powiązania nazwy z Globe |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz w matching paragraphs: synonimy. *Venue* ↔ *theatre*, *inspired the name* ↔ *direct reference to*.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Wooden O* (drewniane O) - kształt teatru Globe (okrągły). To metafora literacka z Henry V Szekspira.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowo *venue* (miejsce wydarzenia) - czasem mylone z *event* (samo wydarzenie). Venue to LOKALIZACJA, gdzie odbywa się event.\n\n**4.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - paragraf C wspomina procedurę (peer-review) zapewniającą wysoką jakość tekstów o twórczości Szekspira.\n\n## Sposób 1 - analiza paragrafu C\n\n> \"This story about Lincoln, alongside other titbits and serious scholarly findings, can be found in the **Journal of the Wooden O**, an annual publication featuring articles on Shakespeare and containing selected research papers from the symposium at Southern Utah University. **Submitted articles must be peer-reviewed. Sometimes they also undergo a second review process.** This approach means that the publication is a **valuable source of accurate information** for both scholars and non-academics who derive great pleasure from the playwright's dramas.\" (Paragraf C)\n\nKluczowe sygnały:\n1. **\"Submitted articles must be peer-reviewed\"** → recenzja koleżeńska (procedura kontroli jakości).\n2. **\"Sometimes they also undergo a second review process\"** → drugi etap recenzji.\n3. **\"valuable source of accurate information\"** → SKUTEK: dokładność, jakość.\n\n**Mapowanie do pytania:**\n- *procedure* = procedura = *peer-review process*\n- *ensure high quality* = zapewnić wysoką jakość = *accurate information*\n- *texts on Shakespeare's work* = teksty o twórczości Szekspira = *articles featuring Shakespeare*\n\n**Wniosek:** paragraf C → **C**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja innych paragrafów\n\n**Paragraf A:**\n- Wprowadza Wooden O Symposium, ale opisuje treść/uczestników.\n- BRAK procedury kontroli jakości.\n\n**Paragraf B:**\n- Lincoln i list do Hacketta.\n- BRAK procedury naukowej.\n\n**Paragraf C:** ✓\n- Konkretna wzmianka o **peer-review** + drugi review jako kontrola jakości.\n\n## Reference gramatyczny - \"peer-review\" i jakość\n\n> 📖 **Słownictwo akademickie:**\n> - `peer review` (N) / `peer-reviewed` (Adj) = recenzja koleżeńska/zrecenzowany\n> - `submit an article` = zgłosić artykuł\n> - `undergo a review` = przejść recenzję\n> - `publication` = publikacja\n> - `scholarly` = naukowy\n> - `accurate information` = dokładne informacje\n\n> 📖 **Modal \"must be\" (passive obligation):**\n> `Submitted articles must be peer-reviewed` = artykuły MUSZĄ być zrecenzowane\n> Form: `must + be + V3`\n> Sens: obowiązkowa procedura\n\n> 📖 **\"Undergo\":**\n> `undergo a process / a procedure` = przechodzić proces\n> Past: `underwent`, V3: `undergone`\n> Synonim: `go through`, `experience`\n\n> 📖 **\"To ensure quality\":**\n> `to ensure quality` = zapewnić jakość\n> Form: `ensure + N` lub `ensure + that-clause`\n> Synonim: `guarantee`, `make sure`\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** Paragraf C opisuje peer-review jako procedurę zapewniającą \"accurate information\" w Journal of the Wooden O.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Paragraf | Treść główna | Pasuje? |\n| A | Wstęp, Wooden O Symposium | Brak procedury jakości |\n| B | List Lincolna, ridicule | Brak procedury |\n| **C** | **Peer-review, accurate information** | **POPRAWNA** |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: *procedure to ensure quality* → szukaj słów: peer review, review process, scrutiny, verification.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Peer-reviewed* (Adj) = zrecenzowany przez kolegów-naukowców. To gwarancja jakości w nauce.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Modal *must be V3* - strona bierna z modalami (obowiązkowa procedura w akademii).\n\n**4.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - paragraf B wspomina pociechę, jaką Lincolnowi przyniosła miłość do Szekspira (po śmierci syna).\n\n## Sposób 1 - analiza paragrafu B\n\n> \"One of the speakers showed that **Lincoln's lifelong admiration for Shakespeare helped him cope with the strain of the turbulent years of his presidency and gave him consolation after his son passed away.** The president memorized many lines from Shakespeare's works, was a keen theatregoer and became acquainted with actors \" (Paragraf B)\n\nKluczowe sygnały:\n1. **\"lifelong admiration for Shakespeare\"** → docenianie/podziw przez całe życie = APPRECIATION.\n2. **\"helped him cope with the strain\"** → pomogła znieść stres = pocieszenie psychiczne.\n3. **\"gave him consolation after his son passed away\"** → dała pociechę po śmierci syna.\n\n**Mapowanie do pytania:**\n- *comfort* = pociecha = *consolation*\n- *brought by* = przyniesione przez = *gave him*\n- *appreciation of Shakespeare's plays* = docenianie sztuk Szekspira = *admiration for Shakespeare*\n\n**Wniosek:** paragraf B → **B**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja innych paragrafów\n\n**Paragraf A:**\n- Wstęp ogólny o Lincolnie i Wooden O.\n- Wzmianka o \"love of Shakespeare\", ale BRAK opisu POCIECHY.\n\n**Paragraf B:** ✓\n- BEZPOŚREDNIO mówi: \"gave him consolation after his son passed away\".\n- Lifelong admiration = appreciation.\n\n**Paragraf C:**\n- Journal of the Wooden O.\n- BRAK wzmianki o emocjach Lincolna.\n\n**Uwaga:** paragraf B pasuje do PYTAŃ 4.1 (mockery) i 4.4 (comfort) - instrukcja mówi: \"jedna część tekstu pasuje do dwóch pytań\" → to potwierdza.\n\n## Reference gramatyczny - pociecha i emocje\n\n> 📖 **Słownictwo \"comfort/consolation\":**\n> - `comfort` (N/V) = pociecha/pocieszać\n> - `consolation` (N) = pociecha (formalniej)\n> - `solace` (N) = ukojenie\n> - `relief` (N) = ulga\n> - `console` (V) = pocieszać kogoś\n> - `to find comfort in N` = znaleźć pociechę w\n\n> 📖 **Phrasal \"cope with\":**\n> `cope with N` = radzić sobie z\n> `cope with the strain` = radzić sobie z napięciem\n> Synonim: `deal with`, `handle`, `manage`\n\n> 📖 **Euphemism \"pass away\":**\n> `pass away` (phrasal) = odejść, umrzeć (delikatnie)\n> Vs: `die` (bezpośrednie)\n> Past Simple: `passed away`\n\n> 📖 **\"Admiration for / appreciation of\":**\n> `admiration for sb/sth` = podziw dla\n> `appreciation of sb/sth` = docenianie\n> Form: `appreciation + of + N`\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** Paragraf B: \"gave him consolation after his son passed away\" - pociecha z miłości do Szekspira.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Paragraf | Treść główna | Pasuje? |\n| A | Wstęp, Wooden O Symposium | Brak opisu pociechy |\n| **B** | **\"Consolation after son passed away\"** | **POPRAWNA** |\n| C | Journal, peer review | Brak emocji Lincolna |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: synonimy - *comfort* ↔ *consolation*, *appreciation* ↔ *admiration*. Bez znajomości synonimów łatwo przeoczyć.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Paragraf B pasuje do DWÓCH pytań (4.1 i 4.4). Instrukcja arkusza informuje o tym z góry - to standardowa praktyka w PR.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Pass away* (phrasal euphemism) = umrzeć. Częste w tekstach CKE - należy znać delikatne zwroty.","image":"img/jezyk-angielski-2019-maj-matura-rozszerzona/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2019-maj-matura-rozszerzona/zad/5","paper_id":"jezyk-angielski-2019-maj-matura-rozszerzona","number":"5","points":4,"ptype":"closed","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5. (0-4)\nPrzeczytaj tekst, z którego usunięto cztery fragmenty. Wpisz w każdą lukę (5.1.-5.4.)\nliterę, którą oznaczono brakujący fragment (A-E), tak aby otrzymać spójny i logiczny\ntekst.\nUwaga: jeden fragment został podany dodatkowo i nie pasuje do żadnej luki.\nHUGH LANE PAINTING ROBBERY\nHugh Lane, a successful Irish art dealer, decided that after his death his collection of paintings\nwould belong to Ireland. After some time, he changed his mind and left everything to London’s\nprestigious Tate Gallery instead. However, shortly before he died in 1915, he made yet another\nwill which indicated that a gallery in Dublin should own his collection. As nobody had\nwitnessed the signing of the last will, the English court refused to recognize it as a legal\ndocument, and the paintings remained in England. 5.1. Yet, it was all in vain.\nIn 1956, two Irish citizens decided to do something about it. On April 12th, they stole\nan Impressionist painting, Summer’s Day, from the Hugh Lane collection in the Tate Gallery.\n5.2. The former was a frequent visitor to the gallery, so he was a familiar figure. While\nhe pretended to be making a copy of the painting on a sketchpad, his accomplice lifted it off\nthe wall and put it inside a large portfolio they had brought with them. Next, they left the gallery\nusing the front door. The whole point of the robbery was to get publicity for the cause. They\neven arranged for a press photographer to be on the spot and take a photo of them leaving\nthe gallery. As a result of their ingenious scheme, the photo and the news of the robbery made\nthe headlines the following day. 5.3. The entire plan proved effective. Three years later,\nan agreement was reached between Ireland and the UK that the collection would be shared\nbetween the two countries, and in 1999, over 30 paintings returned to Dublin for good.\nThe theft of the painting from the Tate Gallery was worrying for art lovers because it showed\nthat there was a complete lack of security in a place where many masterpieces were kept.\n5.4. Fortunately, this did not happen.\nadapted from www.telegraph.co.uk\nA. To make the authorities start negotiations, after a few days Summer’s Day was anonymously\ndelivered to the Irish embassy.\nB. The British were also concerned that the publicity given to the case would lead to\nthe students being perceived as heroes fighting for the Irish cause, which could strain\nBritish-Irish relations.\nC. The ease with which the culprits committed this deed is still shocking. The thieves were\nPaul Hogan, who was studying at the Dublin College of Art, and Bill Fogarty, a veterinary\nstudent.\nD. It proves that the caretaker on duty could have prevented the robbery, but he was outsmarted.\nE. In the following decades, the Irish arts community and government made numerous\nattempts to claim the canvases back.\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJA-1R","answer":null,"answer_text":"5.\nfragmenty\nodbiegające\nod tematu\ni/lub nie na\ntemat\nR\nA\nL\nwypowiedź nie zawiera\nfragmentów odbiegających\nod tematu i/lub nie na temat\nwypowiedź zawiera dłuższy\nfragment / nieliczne krótkie\nfragmenty odbiegające od\ntematu i/lub nie na temat\nwypowiedź nie spełnia\nwarunków określonych\ndla poziomu 1.\n* R - rozprawka; A - artykuł; L - list formalny\nTabela B. Zgodność z poleceniem: elementy formy\nElementy formy\nForma\n1\n0\n1.\nelementy\ncharakterystyczne\ndla formy\nR\nteza jest poprawnie umiejscowiona w wypowiedzi\nwypowiedź nie spełnia\nwarunków określonych\ndla poziomu 1.\nA\nwypowiedź jest zatytułowana\nL\nwypowiedź zawiera odpowiedni zwrot rozpoczynający\ni kończący\n2.\nkompozycja\nR\nA\nL\nwypowiedź cechuje widoczny zamysł kompozycyjny\nwyrażający się w funkcjonalnie uzasadnionych\nproporcjach wstępu, rozwinięcia i zakończenia\nwypowiedź nie spełnia\nwarunków określonych\ndla poziomu 1.\n3.\nsegmentacja\nR\nA\nL\ntekst jest uporządkowany; układ graficzny pracy (podział\nna akapity) jest konsekwentny\nwypowiedź nie spełnia\nwarunków określonych\ndla poziomu 1.\n4.\ndługość pracy\nR\nA\nL\ndługość pracy mieści się w granicach 180-280 słów\nwypowiedź nie spełnia\nwarunków określonych\ndla poziomu 1.\nUwaga: jedna usterka jest wystarczająca, żeby zakwalifikować pracę na 0 w danym\npodkryterium.\nOstateczną liczbę punktów za zgodność z poleceniem ustala się na podstawie oceny elementów\ntreści i elementów formy, zgodnie z Tabelą C.\nTabela C\nElementy\ntreści\nElementy formy\n4-3\n2-1\n0\n10-9\n5 p.\n4 p.\n3 p.\n8-7\n4 p.\n3 p.\n2 p.\n6-5\n3 p.\n2 p.\n1 p.\n4-3\n2 p.\n1 p.\n0 p.\n2-1\n1 p.\n0 p.\n0 p.\n0\n0 p.\n0 p.\n0 p.\nNa przykład za wypowiedź, w której elementy treści oceniono na 5, a elementy formy oceniono\nna 2, za zgodność z poleceniem przyznaje się 2 punkty.\nDodatkowe uwagi dotyczące oceny elementów treści\nROZPRAWKA\nTemat\nCoraz więcej firm umożliwia swoim pracownikom wykonywanie pracy zawodowej w domu,\nzamiast w siedzibie firmy. Napisz rozprawkę, w której przedstawisz wady i zalety takiego\nrozwiązania.\nRozprawka to wypowiedź, w której zdający rozważa zagadnienie podane w poleceniu,\nprzedstawiając argumenty, wspierając je dodatkowymi wyjaśnieniami oraz/lub przykładami.\nAutor rozprawki „za i przeciw” powinien przedstawić argumenty za i przeciw, odpowiednio\nsygnalizując przyjęty schemat w tezie wspartej adekwatnymi argumentami i właściwym\nzakończeniem.\nDobrze napisana rozprawka:\n• omawia zagadnienie w sposób przejrzysty i logiczny; wszystkie jej części (wstęp,\nrozwinięcie, zakończenie) są podporządkowane jednej myśli głównej\n• zawiera jasno sformułowaną tezę, odpowiednią do formy rozprawki\n• charakteryzuje się stylem formalnym.\nTeza\n1. Aby teza rozprawki była uznana za zgodną z tematem, wymagane jest odniesienie się do\nwykonywania przez pracowników obowiązków służbowych w domu oraz zaznaczenie, że\nw pracy będą rozpatrywane dobre i złe strony takiego rozwiązania (wymaga tego ten typ\nrozprawki), np. More and more workers do not have to commute to work every day because\nthey are allowed to work from home. This situation has many advantages and\ndisadvantages.\nTeza powinna wskazywać na możliwość wykonywania obowiązków służbowych w domu /\numożliwianie pracownikom pracy w domu. Jeżeli wstęp i teza wskazują, że chodzi o\nsamozatrudnienie z własnej woli / wybór pracy na własną rękę, taka teza jest kwalifikowana\nmaksymalnie na poziom 1.\n2. Stwierdzenie, że coraz więcej osób ma możliwość pracy w domu / wykonuje swoje\nobowiązki służbowe w domu nie jest tezą.\n3. Teza musi zapowiadać oczekiwaną strukturę rozprawki, wskazywać, że prezentowane będą\nwady i zalety. Na przykład: …są plusy i minusy takiej decyzji…; …ma wiele zalet, ale\nspowoduje też wiele problemów.\n4. Jeśli teza jest pytaniem, które nie zapowiada struktury rozprawki, np. Czy to dobry pomysł?,\nuznaje się ją za odbiegającą od tematu.\n5. Fakt, że teza nie zapowiada oczekiwanej struktury rozprawki, jest poważną usterką\nw zakresie zgodności z tematem. Jeśli teza nie zapowiada oczekiwanej struktury rozprawki\nORAZ jest niezgodna z treścią rozwinięcia, jest kwalifikowana na poziom 0 (np. rozprawka\nza i przeciw z jednostronną tezą oraz dwustronną argumentacją).","solution":"**5.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**E** - *In the following decades, the Irish arts community and government made numerous attempts to claim the canvases back.*\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu luki 5.1\n\n> \" the English court refused to recognize it as a legal document, and the paintings remained in England. **5.1. ** Yet, it was all in vain.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **Przed luką:** sąd angielski odmówił uznania testamentu, obrazy zostały w Anglii.\n2. **Po luce:** \"Yet, it was all in vain\" (Jednak wszystko poszło na marne).\n3. **Logika:** *in vain* = na próżno → musiały być JAKIEŚ próby/wysiłki, które okazały się bezskuteczne.\n\nOpcja **E** opisuje WIELE PRÓB Irlandii w kolejnych dekadach → idealnie pasuje:\n- \"In the following decades\" = w kolejnych dziesięcioleciach (po odmowie 1915)\n- \"made numerous attempts\" = wiele prób (= działania, które \"były na próżno\")\n- \"claim the canvases back\" = odzyskać obrazy\n\nPo wstawieniu: \" paintings remained in England. [Irlandczycy próbowali odzyskać]. Yet, it was all in vain.\" - pełna logiczna spójność.\n\n**Wniosek:** luka 5.1 → **E**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja innych opcji\n\n**Opcja A** (Summer's Day delivered to embassy):\n- To kontynuacja po kradzieży (1956), nie pasuje przed \"Yet, it was all in vain\".\n\n**Opcja B** (British concerns about students-heroes):\n- Mówi o brytyjskich obawach po kradzieży - nie pasuje do 1915-1956.\n\n**Opcja C** (Hogan and Fogarty thieves):\n- Wprowadza złodziei - pasuje do 5.2 (po wzmiance o kradzieży).\n\n**Opcja D** (caretaker outsmarted):\n- Pasuje do końca tekstu (o bezpieczeństwie galerii).\n\n**Opcja E** (Irish attempts to claim back): ✓\n- Pasuje LOGICZNIE i CHRONOLOGICZNIE.\n\n## Reference gramatyczny - Past Simple + linkers\n\n> 📖 **\"In the following decades\":**\n> `in the following decades` = w kolejnych dekadach\n> Sygnalizuje czas PO wydarzeniu wcześniejszym (1915).\n> Synonim: `in subsequent years`, `over the years that followed`\n\n> 📖 **\"Made attempts to V\":**\n> `make attempts to V` = podejmować próby\n> Form: `make + N (attempts) + to + V`\n> Synonim: `try to V`, `endeavour to V`\n\n> 📖 **Idiom \"in vain\":**\n> `in vain` = na próżno, bezskutecznie\n> Pozycja: na końcu zdania lub po czasowniku\n> Synonim: `to no avail`, `fruitless`, `unsuccessful`\n\n> 📖 **\"Claim back\" (phrasal):**\n> `claim sth back` = odzyskać, ubiegać się o zwrot\n> Form: `claim + sth + back` lub `claim back + sth`\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **E**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.6) Zdający rozpoznaje związki między poszczególnymi częściami tekstu.\n> - **Uzasadnienie:** Logiczna spójność: po odmowie sądu (1915) → próby Irlandii → \"Yet, it was all in vain\" (na próżno).\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Pasuje? |\n| A | Summer's Day delivered | Należy do epizodu kradzieży 1956 |\n| B | British concerns | Dotyczy konsekwencji kradzieży |\n| C | Hogan and Fogarty thieves | Wprowadza złodziei - pasuje do 5.2 |\n| D | Caretaker outsmarted | Refleksja o bezpieczeństwie - pasuje do końcówki |\n| **E** | **Irish attempts to claim back** | **POPRAWNA - działania przed \"in vain\"** |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz w gap-fill paragraphs: szukaj LOGICZNYCH konektorów. *Yet, in vain* sygnalizuje BEZSKUTECZNOŚĆ działań - więc poprzedzająca opcja musi opisywać DZIAŁANIA.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *In the following decades* - sygnalizuje DŁUGI okres po 1915. Pasuje do polityki dyplomatycznej.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Phrasal *claim back* - odzyskać. Częsta kolokacja w kontekście własności/podatków.\n\n**5.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *The ease with which the culprits committed this deed is still shocking. The thieves were Paul Hogan, who was studying at the Dublin College of Art, and Bill Fogarty, a veterinary student.*\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu luki 5.2\n\n> \" they stole an Impressionist painting, Summer's Day, from the Hugh Lane collection in the Tate Gallery. **5.2. ** The former was a frequent visitor to the gallery, so he was a familiar figure. While he pretended to be making a copy of the painting on a sketchpad, his accomplice lifted it off the wall and put it inside a large portfolio they had brought with them.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **Przed luką:** wzmianka o kradzieży obrazu Summer's Day.\n2. **Po luce:** \"**The former** was a frequent visitor \" + \"his accomplice\" - wymaga DWÓCH OSÓB wcześniej wymienionych.\n3. **Logika:** *the former* (pierwszy z dwóch) i *his accomplice* (jego wspólnik) wymaga PROWADZENIA dwóch osób.\n\nOpcja **C** wprowadza dwóch złodziei z nazwiska:\n- **Paul Hogan** (Dublin College of Art) = student sztuki → frequent visitor (\"the former\")\n- **Bill Fogarty** (veterinary student) = wspólnik (\"his accomplice\")\n\nPo wstawieniu: \" stole Summer's Day. [Złodzieje to Hogan i Fogarty]. The former (Hogan) was a frequent visitor \"\n\n**Wniosek:** luka 5.2 → **C**.\n\n## Sposób 2 - analiza kohezji \"the former\"\n\nKluczowy gramatyczny linker: **\"the former\"** = \"ten pierwszy (z dwóch wymienionych)\". To wymaga:\n- bezpośrednio przed = wprowadzenie DWÓCH osób\n- *the former* = pierwszy\n- *the latter* = drugi\n\nOpcja C wprowadza Hogana (pierwszy) i Fogarty'ego (drugi) → \"the former\" w następnym zdaniu odnosi się do **Hogana** (frequent visitor, art student → pasuje do gallery).\n\n## Sposób 3 - eliminacja innych opcji\n\n**Opcja A** (Summer's Day delivered to embassy):\n- Pasuje PÓŹNIEJ (po kradzieży, by zwrócić obraz).\n\n**Opcja B** (British concerns):\n- Refleksja brytyjska - pasuje na końcu.\n\n**Opcja C** (Hogan and Fogarty thieves): ✓\n- Wymaga wprowadzenia DWÓCH osób przed \"the former\".\n\n**Opcja D** (caretaker outsmarted):\n- Mówi o bezpieczeństwie - pasuje do 5.4 lub końca.\n\n**Opcja E** (Irish attempts) - już wstawiona w 5.1.\n\n## Reference gramatyczny - \"the former / the latter\"\n\n> 📖 **\"The former\" vs \"the latter\":**\n> `the former` = ten pierwszy (z dwóch)\n> `the latter` = ten drugi (z dwóch)\n> Form: `the + former/latter + V` (singular gdy odnosi się do jednej osoby)\n> Wymaga DOKŁADNIE DWÓCH wcześniej wymienionych elementów.\n\n> 📖 **\"Culprit\":**\n> `culprit` = sprawca, winowajca\n> Synonim: `perpetrator`, `wrongdoer`\n\n> 📖 **\"Commit a deed/crime\":**\n> `commit a deed` = popełnić czyn\n> `commit a crime` = popełnić przestępstwo\n> Kolokacja: `commit + N`\n\n> 📖 **Apposition (rzeczownik w przydawce):**\n> `Bill Fogarty, a veterinary student` = Bill Fogarty, student weterynarii\n> Form: `N, + N (apposition)`\n> Funkcja: dodatkowa identyfikacja\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.6) Zdający rozpoznaje związki między poszczególnymi częściami tekstu.\n> - **Uzasadnienie:** \"The former\" w następnym zdaniu wymaga wprowadzenia DWÓCH osób - opcja C wprowadza Hogana i Fogarty'ego.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| A | Embassy delivery | Należy do 5.3 |\n| B | British concerns | Należy do 5.4 |\n| **C** | **Hogan and Fogarty thieves** | **POPRAWNA - \"the former\" wymaga dwóch osób** |\n| D | Caretaker outsmarted | Refleksja końcowa |\n| E | Irish attempts | Już w 5.1 |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: gramatyczne sygnały **\"the former / the latter\"** wymagają DWÓCH wcześniej wymienionych elementów. To kluczowa wskazówka kohezji.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Culprit* (sprawca) - częste słowo w tekstach kryminalnych. Spelling: 1 l, NIE *cullprit*.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Phrasal sygnał *his accomplice* = wymaga prowadzenia ZŁODZIEI. Opcja C wprowadza obu.\n\n**5.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *To make the authorities start negotiations, after a few days Summer's Day was anonymously delivered to the Irish embassy.*\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu luki 5.3\n\n> \" the news of the robbery made the headlines the following day. **5.3. ** The entire plan proved effective. Three years later, an agreement was reached between Ireland and the UK that the collection would be shared between the two countries \"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **Przed luką:** kradzież nagłośniona w mediach (\"headlines the following day\").\n2. **Po luce:** \"The entire plan proved effective\" → plan ZADZIAŁAŁ. Potem: porozumienie po 3 latach.\n3. **Logika:** plan kradzieży miał CEL (negocjacje) → opcja musi opisywać KOLEJNY ETAP planu.\n\nOpcja **A** opisuje KOLEJNY ETAP:\n- *To make the authorities start negotiations* = aby skłonić władze do negocjacji (CEL)\n- *Summer's Day was anonymously delivered to the Irish embassy* = obraz został anonimowo dostarczony do ambasady irlandzkiej\n\nPo wstawieniu: \" made the headlines. [Aby rozpocząć negocjacje, obraz dostarczono do ambasady]. The entire plan proved effective. [Po 3 latach: porozumienie].\"\n\n**Wniosek:** luka 5.3 → **A**.\n\n## Sposób 2 - analiza logiki narracji\n\nNarracja kradzieży = strategia polityczna:\n1. Kradzież (już opisana).\n2. **Publicity** (nagłówki) - przed luką.\n3. **Dostarczenie obrazu do ambasady** (luka 5.3 - opcja A) - sygnał: \"nie chcemy go ukraść, chcemy negocjacji\".\n4. **Plan proved effective** - sukces strategii.\n5. **Porozumienie po 3 latach** - finał.\n\nOpcja A pasuje IDEALNIE jako krok 3 w tej sekwencji.\n\n## Sposób 3 - eliminacja innych opcji\n\n**Opcja A** (Summer's Day delivered to embassy): ✓\n- Następny krok planu po publicity.\n\n**Opcja B** (British concerns):\n- Mówi o brytyjskich obawach po publicity - pasuje do 5.4.\n\n**Opcja D** (caretaker outsmarted):\n- Refleksja o bezpieczeństwie - pasuje do ostatniego akapitu.\n\n**Opcje C, E** - już użyte.\n\n## Reference gramatyczny - \"to + V\" jako wyrażenie celu\n\n> 📖 **\"To make sb V\" (causative):**\n> `to make sb V` = aby zmusić/skłonić kogoś do zrobienia\n> Form: `make + sb + bare V` (bez \"to\")\n> Przykład: `to make the authorities start` = aby skłonić władze do rozpoczęcia\n> UWAGA: bare V po \"make\" w sensie causative\n\n> 📖 **Strona bierna Past Simple:**\n> `Summer's Day was anonymously delivered` = obraz został anonimowo dostarczony\n> Form: `was/were + V3`\n> Adverb position: między was/were i V3\n\n> 📖 **Adverb \"anonymously\":**\n> `anonymously` = anonimowo\n> Form: `anonymous` (Adj) + `-ly` (sufix)\n> Synonim: `incognito`, `without revealing identity`\n\n> 📖 **\"To + V\" (purpose):**\n> `To make the authorities start negotiations, was delivered` = aby zostało dostarczone\n> Form: `To + V, S + V` (cel na początku zdania)\n> Synonim: `In order to V`, `So as to V`\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.6) Zdający rozpoznaje związki między poszczególnymi częściami tekstu.\n> - **Uzasadnienie:** Logika: publicity → dostarczenie obrazu do ambasady → \"The entire plan proved effective\" → porozumienie.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| **A** | **Summer's Day delivered to embassy** | **POPRAWNA - krok planu** |\n| B | British concerns | Należy do 5.4 |\n| C | Hogan and Fogarty thieves | Już w 5.2 |\n| D | Caretaker outsmarted | Końcowa refleksja |\n| E | Irish attempts | Już w 5.1 |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: \"The entire plan proved effective\" wymaga przed sobą JAKIEGOŚ konkretnego planu. Opcja A = konkretny krok (dostarczenie obrazu).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Konstrukcja *to make sb V* (causative, bare V) - kluczowa gramatyka. Po \"make\" w sensie zmuszania NIE ma \"to\".\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Anonymously* - pisownia: a-n-o-n-y-m-o-u-s-l-y (3x \"o\", \"y\", \"u\"). Częste literówki w CKE.\n\n**5.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *The British were also concerned that the publicity given to the case would lead to the students being perceived as heroes fighting for the Irish cause, which could strain British-Irish relations.*\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu luki 5.4\n\n> \"The theft of the painting from the Tate Gallery was worrying for art lovers because it showed that there was a complete lack of security in a place where many masterpieces were kept. **5.4. ** Fortunately, this did not happen.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **Przed luką:** zaniepokojenie miłośników sztuki (lack of security).\n2. **Po luce:** \"Fortunately, this did not happen\" → COŚ złego MOGŁOBY się stać, ale nie.\n3. **Logika:** w luce musi pojawić się DRUGIE źródło obaw + JAKIŚ negatywny scenariusz, który NIE wystąpił.\n\nOpcja **B** opisuje DRUGIE źródło obaw (Brytyjczycy) + negatywny scenariusz:\n- *The British were also concerned* = Brytyjczycy też się martwili (also = drugie źródło obaw, oprócz art lovers)\n- *publicity would lead to students being perceived as heroes* = rozgłos uczyni z nich bohaterów\n- *could strain British-Irish relations* = mogło napiąć stosunki dyplomatyczne (negatywny scenariusz)\n\nPo wstawieniu: \" worrying for art lovers [Brytyjczycy też się martwili, że rozgłos zaszkodzi relacjom]. Fortunately, this did not happen.\"\n\n**Wniosek:** luka 5.4 → **B**.\n\n## Sposób 2 - analiza linkerów\n\n- **\"also concerned\"** = TEŻ zaniepokojeni → wymaga POPRZEDNIEJ grupy zaniepokojonych (art lovers, przed luką).\n- **\"could strain\"** = modal hipotetyczny (mogło napiąć) → negatywny scenariusz.\n- **\"Fortunately, this did not happen\"** (po luce) = NA SZCZĘŚCIE nie stało się to → musi odnosić się do KONKRETNEGO scenariusza w luce.\n\nOpcja B: \"could strain British-Irish relations\" → \"this\" w \"this did not happen\" = strain in relations.\n\n## Sposób 3 - eliminacja innych opcji\n\n**Opcja A** - już użyta (5.3).\n\n**Opcja B** (British concerns about hero perception): ✓\n- Pasuje: \"also concerned\" + hipotetyczny scenariusz + \"did not happen\".\n\n**Opcja C** - już użyta (5.2).\n\n**Opcja D** (caretaker outsmarted):\n- Sensowne uzasadnienie wcześniejszej kradzieży, ale nie pasuje do \"Fortunately, this did not happen\".\n- Pozostaje jako opcja DODATKOWA.\n\n**Opcja E** - już użyta (5.1).\n\n## Reference gramatyczny - modal \"could\" + przyimki\n\n> 📖 **\"Could\" (hypothetical):**\n> `could strain relations` = mogło napiąć stosunki\n> Form: `could + bare V`\n> Sens: możliwy negatywny scenariusz w przeszłości/przyszłości\n\n> 📖 **Passive z modalem:**\n> `students being perceived as heroes` = postrzeganie studentów jako bohaterów\n> Form: `be + V-ing + as + N` (passive gerund)\n\n> 📖 **\"Lead to V-ing\":**\n> `would lead to + V-ing` = doprowadziłoby do\n> Form: `lead + to + V-ing` (NIE \"to V\"!)\n> Pułapka: po przyimku \"to\" - V-ing\n\n> 📖 **\"Concerned about / concerned that\":**\n> `concerned about N` = zaniepokojony czymś\n> `concerned that S + V` = zaniepokojony, że\n> Form: `concerned + that-clause`\n\n> 📖 **\"Strain\" (V):**\n> `strain relations` = napiąć stosunki\n> N: `a strain` = napięcie, obciążenie\n> Synonim: `tension`, `pressure`\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.6) Zdający rozpoznaje związki między poszczególnymi częściami tekstu.\n> - **Uzasadnienie:** \"Also concerned\" + \"could strain\" + \"Fortunately, this did not happen\" wymaga drugiego źródła obaw + hipotetycznego scenariusza.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| A | Embassy delivery | Już w 5.3 |\n| **B** | **British concerns about students as heroes** | **POPRAWNA - drugie źródło obaw, hipotetyczny scenariusz** |\n| C | Hogan and Fogarty | Już w 5.2 |\n| D | Caretaker outsmarted | DODATKOWA - nie pasuje |\n| E | Irish attempts | Już w 5.1 |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: \"Fortunately, this did not happen\" wymaga konkretnego NEGATYWNEGO scenariusza w luce. Opcja B podaje: \"strain in relations\".\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Po przyimku \"to\" (w *lead to*) → V-ing! *Lead to being perceived* (NIE *to be perceived* w tym kontekście).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Opcja DODATKOWA = D (caretaker). Nie pasuje do żadnej luki.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *To strain* (V - napiąć) vs *a strain* (N - napięcie). Heteronim w angielskim.","image":"img/jezyk-angielski-2019-maj-matura-rozszerzona/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2019-maj-matura-rozszerzona/zad/6","paper_id":"jezyk-angielski-2019-maj-matura-rozszerzona","number":"6","points":5,"ptype":"closed","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6. (0-5)\nPrzeczytaj dwa teksty na temat wspinania się. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą,\nzgodną z treścią tekstu. Zakreśl jedną z liter: A, B, C albo D.\nTekst 1.\nA TEMPTING OFFER\nIn March of 1995, I received a call from Mark Bryant, the editor of Outside. He proposed that\nI join a guided Everest expedition scheduled to depart soon and write an article about\nthe growing commercialization of the mountain. The magazine’s idea was that I remain in Base\nCamp and report the story from the glacier at the foot of the Tibetan side of the mountain. Mark\ninsisted that I make the decision at once, so I said “yes” and went as far as to book a flight and\nget the required immunizations. But then, after I’d thought it through, I backed out at the last\nminute. Given the aversion to Everest I’d expressed over the years, one might assume that\nI declined to go on principle, but I did it for a different reason. As a child, I often imagined\nmyself conquering the mountain, so the call from Outside had unexpectedly aroused a powerful,\nlong-buried desire. I realized it would be unbearably frustrating to spend two months in\nthe shadow of Everest without ascending higher than Base Camp. If I were going to travel to\nthe far side of the globe and spend eight weeks away from my wife and children,\nI wanted an opportunity to climb the mountain.\nA few days later, I thought of a possible alternative. I contacted the editor and asked if he would\nconsider postponing the assignment for a year and changing it so that I got the chance to reach\nthe summit. The immunizations would still be valid and a twelve-month delay would give me\ntime to train intensively to meet the physical demands of the expedition. The biggest question\nwas if the magazine would be willing to book me with one of the more reputable guide services\nand cover the $65,000 fee. I’d written more than sixty pieces for Outside over the previous\nfifteen years, but the travel budget for these assignments had never exceeded two or three\nthousand dollars.\nBryant called back a day later. He said that the magazine didn’t usually spend such high sums\non any expedition, but he thought the story about the commercialization of Everest was worth\nit, and if I was serious about trying to climb to the top, Outside would figure out a way to make\nit happen.\nadapted from Into Thin Air by Jon Krakauer\nMJA-1R\n6.1. The author rejected the magazine’s original offer because of\nA. the prospect of being separated from his family.\nB. the limited time to book an appropriate flight.\nC. his greater ambitions concerning Everest.\nD. his negative attitude to Everest.\n6.2. The author realized the alternative assignment would mean\nA. improving his fitness.\nB. repeating the immunizations.\nC. limiting his budget for guide services.\nD. looking for other sponsors.\n6.3. In the text, the author\nA. gives an account of his preparations for an assignment that the editor cancelled.\nB. describes how he found a way to make his dream come true.\nC. explains how he was tricked into joining a climbing expedition.\nD. presents the challenges of reaching Everest Base Camp.\nMJA-1R\nTekst 2.\nTREE CLIMBING\nIt had been nearly 40 years since I climbed a tree, and to be honest it was not something\nI’d expected to do again. But earlier this summer, I found myself on the Isle of Wight, putting\non a safety helmet and harness and preparing to scale a 70ft oak tree, using only ropes and my\nown strength.\nFor grown-ups, tree climbing is not only a chance to relive childhood adventures while flexing\nsome underused muscles again, it can also give your brain a big boost. Research published at\nthe University of North Florida revealed that tree climbing can benefit our working memory.\nThis is the part of our memory we rely on to follow instructions or directions and to remember\nphone numbers or items on a shopping list. The researchers discovered that when you climb\na tree, your brain is constantly calculating and evaluating your spatial awareness, balance and\norientation. This provides it with a vigorous workout. Quite simply, after such a challenging\nphysical activity, your brain becomes extremely alert and ready for mental tasks.\nWith this information firmly in mind, my wife and I, along with our sons, decided to see whether\ntree climbing would work that well in our case. We headed to the Isle of Wight, where Paul\nMcCathie, an experienced tree surgeon, runs a tree climbing business. Here anyone over the\nage of eight can learn to climb safely.\nBefore we started, any fears we had about tree climbing - everything from branches giving way\nto suffering vertigo - were calmly talked through by Paul. He had us trained before we set off\nand managed to pacify all our worries. Think the rope’s going to snap, for instance? Don’t\nworry. Each one could bear the weight of a two-ton rhino. Paul explained we would be secured\nto the rope via a carabiner, a metal loop attached to a waist harness. Surprisingly, I felt totally\nsecure in the harness. He also assured us that we could come down at any time.\nWhen our two hours were up, we were exhausted but didn’t feel like returning to ground level.\nWhen we started climbing, I had the sensation of everything spinning around, but in the end\nI was surprised to find the experience really calming. We all agreed it was one of the most\nchallenging and thrilling family activities we had done together.\nDid it work? Did I feel more alert after my brain workout? I did my weekly supermarket\nshopping that evening and I didn’t forget any of the items I was supposed to buy. It’s not proof\nbut the scientists might be right.\nadapted from www.express.co.uk\n6.4. The main reason for the author’s visit to the Isle of Wight was to\nA. overcome his fear of heights.\nB. make an attempt at an activity completely new to him.\nC. relive thrilling childhood adventures.\nD. test the findings of an academic study.\n6.5. Which is TRUE about the family’s experience of tree climbing?\nA. They had to go down before their time was up.\nB. Not everyone in the family enjoyed the activity.\nC. The instructor’s explanations soothed their anxiety.\nD. While training, they all had to slide down the rope to test the harness.\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJA-1R","answer":null,"answer_text":"6. Użycie zwrotów typu: Moim zdaniem, Według mnie nie wpływa na obniżenie jakości tezy\nw rozprawce „za i przeciw”, jeśli zdający wskazuje w tezie na wady i zalety danego\nzjawiska.","solution":"**6.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *his greater ambitions concerning Everest* (jego większe ambicje dotyczące Everestu).\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\n> \" after I'd thought it through, **I backed out at the last minute**. Given the aversion to Everest I'd expressed over the years, one might assume that I declined to go on principle, **but I did it for a different reason**. As a child, I often imagined myself conquering the mountain, so the call from Outside had unexpectedly **aroused a powerful, long-buried desire**. I realized it would be unbearably frustrating **to spend two months in the shadow of Everest without ascending higher than Base Camp**. If I were going to travel to the far side of the globe and spend eight weeks away from my wife and children, **I wanted an opportunity to climb the mountain**.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"backed out at the last minute\"** → wycofał się w ostatniej chwili.\n2. **\"a powerful, long-buried desire\"** → silne, ukryte pragnienie (zdobycie szczytu).\n3. **\"I wanted an opportunity to climb the mountain\"** → chciał WSPIĄĆ się, nie tylko obserwować.\n4. **\"unbearably frustrating to spend two months without ascending higher than Base Camp\"** → frustracja, że NIE wyjdzie wyżej niż Base Camp.\n\n**Wniosek:** odrzucił ofertę, bo chciał WIĘCEJ - wspiąć się na szczyt, nie zostać w bazie → **C (his greater ambitions concerning Everest)**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (prospect of being separated from his family):**\n- Pułapka: tekst wspomina \"spend eight weeks away from my wife and children\".\n- ALE: to argument PRZECIW oryginalnej ofercie, ale gdyby zaakceptował wspinaczkę - też byłby z dala. Więc oddzielenie NIE jest GŁÓWNYM powodem odrzucenia.\n- Tekst wyraźnie mówi: \"I did it for a different reason\".\n\n**Opcja B (limited time to book an appropriate flight):**\n- Pułapka: \"book a flight\" wymieniony w tekście.\n- ALE: lot ZOSTAŁ zarezerwowany. To NIE problem czasowy.\n\n**Opcja C (greater ambitions concerning Everest):** ✓\n- *Greater ambitions* = większe ambicje (wspinaczka, nie tylko obserwacja z bazy).\n- Tekst: \"long-buried desire\" + \"wanted an opportunity to climb the mountain\".\n\n**Opcja D (negative attitude to Everest):**\n- Pułapka: tekst mówi \"aversion to Everest\".\n- ALE: \"one MIGHT ASSUME that I declined on principle, BUT I did it for a different reason\" - autor WYKLUCZA tę interpretację.\n\n## Reference gramatyczny - Past Perfect i analiza motywacji\n\n> 📖 **Past Perfect \"had aroused\":**\n> `had unexpectedly aroused` = nieoczekiwanie obudziło\n> Form: `had + V3`\n> Sens: czynność WCZEŚNIEJSZA niż backed out\n\n> 📖 **Phrasal \"back out\":**\n> `back out` = wycofać się\n> Form: `back + out (+ of N)`\n> Synonim: `withdraw`, `pull out`\n\n> 📖 **\"On principle\" vs \"for a different reason\":**\n> `on principle` = z zasady, dla pryncypiów\n> `for a different reason` = z innego powodu\n> Autor wyraźnie WYKLUCZA \"on principle\" jako motyw.\n\n> 📖 **\"Aroused a desire\":**\n> `aroused a desire` = obudziło pragnienie\n> Form: `arouse + N` (V transitive)\n> Synonim: `awaken`, `stir up`, `evoke`\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** \"long-buried desire to conquer the mountain\" + \"wanted an opportunity to climb\" = greater ambitions concerning Everest.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Separation from family | To nie GŁÓWNY powód odrzucenia | Uczeń łapie \"away from wife and children\" |\n| B | Limited time | Lot został zarezerwowany | Uczeń łapie \"at the last minute\" |\n| **C** | **Greater ambitions** | **POPRAWNA - pragnienie wspinaczki** | - |\n| D | Negative attitude | Tekst WYKLUCZA tę interpretację | Uczeń łapie \"aversion\" |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: autor sam mówi \"I did it for a DIFFERENT reason\" - to bezpośrednie WYKLUCZENIE opcji D (on principle / aversion).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Tekst używa Past Perfect (\"had aroused\", \"had expressed\") - analiza retrospektywna motywacji. Charakterystyczne dla literatury non-fiction.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Back out* (phrasal) = wycofać się. NIE mylić z *back up* (poprzeć, podpierać).\n\n**6.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *improving his fitness* (poprawę jego kondycji fizycznej).\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\n> \" I contacted the editor and asked if he would consider postponing the assignment for a year and changing it so that I got the chance to reach the summit. The immunizations would still be valid and **a twelve-month delay would give me time to train intensively to meet the physical demands of the expedition.** The biggest question was if the magazine would be willing to book me with one of the more reputable guide services and cover the $65,000 fee.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"a twelve-month delay would give me time to train intensively\"** → 12 miesięcy treningu = poprawa kondycji.\n2. **\"to meet the physical demands of the expedition\"** → spełnić wymagania fizyczne.\n3. *Train intensively* + *physical demands* = improving fitness.\n\n**Wniosek:** alternatywne zadanie oznaczałoby intensywny trening = poprawa kondycji → **A**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (improving his fitness):** ✓\n- *Improving fitness* = poprawa kondycji.\n- Tekst: \"train intensively to meet the physical demands\".\n\n**Opcja B (repeating the immunizations):**\n- Tekst: \"the immunizations would STILL be valid\" → NIE trzeba powtarzać.\n- PUŁAPKA: tekst wprost wyklucza.\n\n**Opcja C (limiting his budget for guide services):**\n- Tekst sugeruje, że magazyn POKRYJE koszty $65,000.\n- Autor nie ogranicza budżetu - zwiększa, prosząc o lepszego przewodnika.\n\n**Opcja D (looking for other sponsors):**\n- BRAK wzmianki o sponsorach.\n- Autor pyta MAGAZYN, nie szuka zewnętrznych źródeł.\n\n## Reference gramatyczny - Conditional Type 2 i \"would\"\n\n> 📖 **Second Conditional implied:**\n> `a twelve-month delay would give me time` = 12-miesięczne opóźnienie dałoby czas\n> Form: `would + bare V`\n> Sens: hipotetyczny scenariusz\n\n> 📖 **\"To meet demands\":**\n> `to meet the demands of N` = spełnić wymagania\n> Kolokacja: `meet + demands/requirements/needs`\n> Synonim: `satisfy`, `fulfil`\n\n> 📖 **Adverb \"intensively\":**\n> `train intensively` = trenować intensywnie\n> Form: `intensive` (Adj) + `-ly` (sufix)\n\n> 📖 **\"Improve fitness\":**\n> `improve one's fitness` = poprawić kondycję\n> Synonim: `get in shape`, `build stamina`\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** \"train intensively to meet the physical demands\" = improving fitness.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **A** | **Improving fitness** | **POPRAWNA - intensywny trening** | - |\n| B | Repeating immunizations | Tekst: \"would STILL be valid\" - nie trzeba powtarzać | Uczeń łapie \"immunizations\" |\n| C | Limiting budget | Autor zwiększa budżet | Uczeń myli kierunki |\n| D | Other sponsors | Brak wzmianki | Uczeń wymyśla |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Tekst WPROST wyklucza opcję B: \"immunizations would STILL be valid\". Adverb *still* sygnalizuje BRAK potrzeby zmian.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Physical demands* = wymagania fizyczne. Kolokacja `meet + demands` (NIE \"meet with\" w tym sensie).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Conditional implied: \"twelve-month delay WOULD give\" → hipoteza w przeszłości.\n\n**6.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *describes how he found a way to make his dream come true* (opisuje, jak znalazł sposób, by spełnić swoje marzenie).\n\n## Sposób 1 - analiza głównej myśli (3.1)\n\nZadanie 3.1 testuje GŁÓWNĄ myśl/temat tekstu. Tekst opisuje:\n1. Odrzucenie ORYGINALNEJ oferty (Base Camp only).\n2. Kontakt z edytorem i ALTERNATYWNĄ propozycję (zdobycie szczytu).\n3. Akceptację magazynu (\"Outside would figure out a way to make it happen\").\n\nWątek: dziecięce marzenie zdobyć Everest → otrzymanie zaproszenia → wynegocjowanie wersji z wspinaczką → SUKCES = realizacja marzenia.\n\n**Wniosek:** autor opisuje, jak znalazł sposób na spełnienie marzenia (zdobycia Everestu) → **B**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (account of preparations for an assignment that the editor cancelled):**\n- *Editor cancelled* = redaktor anulował.\n- BŁĘDNE: nie redaktor anulował, lecz AUTOR odrzucił oryginalną ofertę.\n- Pułapka: \"backed out\" może sugerować anulowanie, ale to autor się wycofał, nie redaktor.\n\n**Opcja B (describes how he found a way to make his dream come true):** ✓\n- *Found a way* = znalazł sposób (alternatywne zadanie).\n- *Dream come true* = marzenie się spełniło (dziecięce marzenie zdobycia Everestu).\n- Tekst: \"As a child, I often imagined myself conquering the mountain\" + sukces na końcu.\n\n**Opcja C (explains how he was tricked into joining a climbing expedition):**\n- *Tricked* = oszukany.\n- BŁĘDNE: autor nie był oszukany - sam wynegocjował alternatywę.\n\n**Opcja D (presents the challenges of reaching Everest Base Camp):**\n- *Reaching Base Camp* = osiągnięcie obozu bazowego.\n- BŁĘDNE: tekst opisuje NEGOCJACJE i marzenie, NIE wyzwania fizyczne.\n\n## Reference gramatyczny - \"make a dream come true\"\n\n> 📖 **\"Make + N + V (bare)\":**\n> `make a dream come true` = sprawić, by marzenie się spełniło\n> Form: `make + N + bare V` (causative)\n> Idiom: utarte wyrażenie\n\n> 📖 **Idiom \"a dream come true\":**\n> `a dream come true` = spełnione marzenie\n> Form: noun phrase\n> Inne: `the dream of a lifetime` = marzenie życia\n\n> 📖 **\"Find a way to V\":**\n> `find a way to V` = znaleźć sposób, by\n> Synonim: `figure out a way`, `come up with a solution`\n\n> 📖 **Past Simple narrative:**\n> `I backed out` / `I contacted` / `He called back` - sekwencja wydarzeń w przeszłości.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.1) Zdający określa główną myśl tekstu.\n> - **Uzasadnienie:** Tekst to relacja KROK PO KROKU, jak autor wynegocjował zamianę oryginalnej oferty (Base Camp) na zdobycie szczytu = spełnienie dziecięcego marzenia.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Editor cancelled assignment | To AUTOR się wycofał, nie redaktor | Uczeń odwraca podmiot |\n| **B** | **Found way to make dream come true** | **POPRAWNA - negocjacja + sukces** | - |\n| C | Tricked into expedition | Autor sam wynegocjował | Uczeń myli aktywność/pasywność |\n| D | Challenges of Base Camp | Tekst nie opisuje wyzwań fizycznych | Uczeń łapie \"Base Camp\" |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz w 3.1: szukaj GŁÓWNEJ NARRACJI. Tekst = autor + jego marzenie + wynegocjowanie alternatywy.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Make sth come true* (idiom) = sprawić, by się spełniło. Causative bez \"to\" - bare V.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Strona aktywna vs pasywna kluczowa: AUTOR sam wynegocjował (active), NIE został oszukany (passive).\n\n**6.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D** - *test the findings of an academic study* (przetestować wyniki badania akademickiego).\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\n> \" tree climbing is not only a chance to relive childhood adventures while flexing some underused muscles again, it can also give your brain a big boost. **Research published at the University of North Florida revealed that tree climbing can benefit our working memory.** This is the part of our memory we rely on to follow instructions or directions and to remember phone numbers or items on a shopping list. The researchers discovered that when you climb a tree, your brain is constantly calculating and evaluating your spatial awareness, balance and orientation Quite simply, after such a challenging physical activity, your brain becomes extremely alert and ready for mental tasks.\n\n> **With this information firmly in mind, my wife and I, along with our sons, decided to see whether tree climbing would work that well in our case.** We headed to the Isle of Wight \"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"Research published at the University of North Florida revealed \"** → BADANIA AKADEMICKIE.\n2. **\"With this information firmly in mind\"** → autor MIAŁ wyniki badań na uwadze.\n3. **\"decided to see whether tree climbing would work that well in our case\"** → POSTANOWILI sprawdzić, czy badania potwierdzą się w ich przypadku.\n4. **\"It's not proof but the scientists might be right\"** (końcówka) → osobisty TEST badań.\n\n**Wniosek:** autor pojechał, by SPRAWDZIĆ wyniki badań naukowych → **D**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (overcome his fear of heights):**\n- *Fear of heights* = vertigo.\n- Tekst wspomina \"suffering vertigo\" jako lęk, ale to NIE jest cel - to obawa, którą pacyfikuje instruktor.\n\n**Opcja B (make an attempt at an activity completely new to him):**\n- Pułapka: tekst: \"It had been nearly 40 years since I climbed a tree\".\n- ALE \"40 years since\" oznacza, że KIEDYŚ wspinał się - to NIE jest NOWA aktywność, tylko powrót po 40 latach.\n- *Completely new* (zupełnie nowa) - FALSE.\n\n**Opcja C (relive thrilling childhood adventures):**\n- Pułapka: tekst: \"tree climbing is not only a chance to relive childhood adventures\".\n- ALE \"not only\" = nie tylko (jest też INNE motywacje). To NIE jest GŁÓWNY powód.\n- Autor wyraźnie mówi: \"With THIS INFORMATION firmly in mind\" - chodzi o BADANIA.\n\n**Opcja D (test the findings of an academic study):** ✓\n- *Findings of an academic study* = wyniki badań akademickich.\n- Tekst: \"Research published at University of North Florida\" + \"decided to see whether it would work\".\n\n## Reference gramatyczny - \"whether\" i czasownik test\n\n> 📖 **\"See whether / see if\":**\n> `see whether something works` = sprawdzić, czy coś działa\n> Form: `see + whether/if + clause`\n> Synonim: `find out`, `check`, `verify`\n\n> 📖 **\"Findings\":**\n> `findings` (zawsze l. mn.) = wyniki badań, odkrycia\n> `the findings of a study` = wyniki badania\n> Synonim: `results`, `conclusions`\n\n> 📖 **Czasownik \"test\":**\n> `test the findings` = przetestować wyniki\n> Form: `test + N`\n> Synonim: `verify`, `confirm`, `check empirically`\n\n> 📖 **\"With this in mind\":**\n> `with this information firmly in mind` = mając tę informację na uwadze\n> Form: `with + N + in mind`\n> Funkcja: introdukcja motywacji\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **D**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.2) Zdający określa intencje nadawcy/autora tekstu.\n> - **Uzasadnienie:** \"With this information firmly in mind decided to see whether tree climbing would work that well in our case\" = test of academic findings.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Overcome fear of heights | Lęk to skutek, nie cel wyjazdu | Uczeń łapie \"vertigo\" |\n| B | Completely new activity | Autor kiedyś już wspinał się | Uczeń łapie \"40 years since\" jako \"nigdy\" |\n| C | Relive childhood adventures | \"Not only\" wyklucza to jako GŁÓWNY powód | Uczeń łapie pierwsze zdanie |\n| **D** | **Test findings of academic study** | **POPRAWNA - test badań UNF** | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: linker \"not only but also\" - sygnalizuje WIELE motywów. Główny motyw przychodzi PO \"also\".\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Findings of a study* (kolokacja) = wyniki badań. NIE \"results from a study\" w tym sensie.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Fraza \"with this in mind\" - sygnalizuje przejście od INFORMACJI (badania) do DZIAŁANIA (wyjazd).\n\n**6.5.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *The instructor's explanations soothed their anxiety* (Wyjaśnienia instruktora ukoiły ich niepokój).\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\n> \"Before we started, any fears we had about tree climbing - everything from branches giving way to suffering vertigo - were **calmly talked through by Paul**. He had us trained before we set off and **managed to pacify all our worries**. Think the rope's going to snap, for instance? Don't worry. Each one could bear the weight of a two-ton rhino. Paul explained we would be secured to the rope via a carabiner, a metal loop attached to a waist harness. Surprisingly, I felt totally secure in the harness. He also assured us that we could come down at any time.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"any fears we had were calmly talked through by Paul\"** → instruktor (Paul) spokojnie omówił obawy.\n2. **\"managed to pacify all our worries\"** → udało mu się uspokoić wszystkie ich niepokoje.\n3. **\"Surprisingly, I felt totally secure\"** → autor poczuł się bezpiecznie dzięki wyjaśnieniom.\n4. **\"He also assured us\"** → zapewnił.\n\n**Mapowanie do opcji C:**\n- *Instructor's explanations* = Paul's explanations (\"talked through\", \"explained\", \"assured\")\n- *Soothed* = ukoiły = \"pacify\" / \"calmly talked through\"\n- *Anxiety* = niepokój = \"fears\", \"worries\"\n\n**Wniosek:** wyjaśnienia Paul'a ukoiły niepokój rodziny → **C**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (had to go down before their time was up):**\n- Tekst: \"When our two hours were up, we were exhausted but **didn't feel like returning to ground level**\".\n- BŁĘDNE: nie zeszli wcześniej, byli wytrzymali do końca.\n\n**Opcja B (Not everyone in the family enjoyed the activity):**\n- Tekst: \"**We all agreed it was one of the most challenging and thrilling family activities we had done together**\".\n- BŁĘDNE: wszyscy się zgodzili, że było super.\n\n**Opcja C (instructor's explanations soothed their anxiety):** ✓\n- Dosłowne potwierdzenie: \"managed to pacify all our worries\".\n\n**Opcja D (slide down the rope to test the harness):**\n- BRAK wzmianki o testowym zjeżdżaniu.\n- Pułapka: tekst mówi o uprzęży, ale NIE o teście zjazdu.\n\n## Reference gramatyczny - synonimy \"soothe / pacify\"\n\n> 📖 **Czasowniki \"uspokoić\":**\n> - `soothe` = ukoić, łagodzić\n> - `pacify` = uspokoić (od pax = pokój)\n> - `calm down` = uspokoić\n> - `reassure` = zapewnić, uspokoić\n> - `comfort` = pocieszać\n\n> 📖 **\"Manage to V\":**\n> `managed to pacify` = udało mu się uspokoić\n> Form: `manage + to + V`\n> Sens: sukces po wysiłku\n> Vs: `succeed in V-ing`\n\n> 📖 **\"Talk through\":**\n> `talk through N` = przedyskutować, wyjaśnić krok po kroku\n> Synonim: `explain in detail`, `walk through`\n\n> 📖 **\"Assure sb that \":**\n> `He assured us that we could come down` = zapewnił nas, że możemy zejść\n> Form: `assure + sb + that-clause`\n> Vs: `ensure that` (zapewnić, że coś się stanie)\n\n> 📖 **Słownictwo lęków:**\n> - `fear` = strach\n> - `worry` = niepokój\n> - `anxiety` = lęk\n> - `concern` = obawa\n> - `apprehension` = niepokój (formalniej)\n> - `vertigo` = lęk wysokości\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.5, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** \"managed to pacify all our worries\" + \"calmly talked through by Paul\" = explanations soothed anxiety.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Went down before time up | Tekst: \"didn't feel like returning\" | Uczeń nie czyta końcówki |\n| B | Not everyone enjoyed | Tekst: \"We all agreed it was thrilling\" | Uczeń wymyśla |\n| **C** | **Explanations soothed anxiety** | **POPRAWNA - Paul pacified worries** | - |\n| D | Slide down to test harness | Brak wzmianki o teście zjazdu | Uczeń wymyśla detal |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: synonim *pacify worries* ↔ *soothe anxiety*. Bez znajomości obu wariantów uczeń utknie.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Assure* (zapewnić kogoś) vs *ensure* (zapewnić coś). Częsta pułapka leksykalna w CKE.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Past Perfect *He had us trained* = zdążył nas wytrenować - causative passive po Past Perfect.","image":"img/jezyk-angielski-2019-maj-matura-rozszerzona/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2019-maj-matura-rozszerzona/zad/7","paper_id":"jezyk-angielski-2019-maj-matura-rozszerzona","number":"7","points":4,"ptype":"closed","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7. (0-4)\nPrzeczytaj tekst. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą, tak aby otrzymać logiczny\ni gramatycznie poprawny tekst. Zakreśl jedną z liter: A, B, C albo D.\nGOLD HIDDEN INSIDE A PIANO\nAfter a community group in Shropshire, England, decided to have a donated piano tuned,\nthe tuner made an incredible discovery. Inside the piano, first sold in 1906, there was a hidden\npile of gold. The group immediately 7.1. the find to the authorities, and the gold was\ntaken to the British Museum. The authorities aren’t willing to give out details about the weight\nand purity of the gold, but it’s believed to be highly valuable.\nA British Museum specialist, Peter Reavill, was surprised at the discovery. “They laid this stuff\nout and I was really impressed. I’m an archaeologist and I’m used 7.2. with treasure but\nI’m more accustomed to medieval brooches,” Mr. Reavill told reporters.\nThe United Kingdom actually has a law concerning such discoveries. For a precious find to be\nofficially declared a treasure, “it must be made of gold or silver and must have been deliberately\nconcealed by the owner with a view to later recovery.” 7.3. the original owner is found,\nthe treasure goes to the Crown. The museum would then be able to buy it, and the tuner and\nthe piano owners would get a reward - a finder’s fee. The authorities are still trying to trace\nthe piano’s history and find the original owners. If they do, perhaps we’ll discover the story\nbehind this pile of gold - and why it was hidden in the first 7.4.\nadapted from www.atlasobscura.com\n7.1.\nA. conveyed\nB. reported\nC. notified\nD. informed\n7.2.\nA. deal\nB. to deal\nC. dealing\nD. to dealing\n7.3.\nA. However\nB. Unless\nC. Whether\nD. If\n7.4.\nA. place\nB. run\nC. term\nD. attempt\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJA-1R","answer":null,"answer_text":"7. Rozpatrując zgodność tezy z treścią pracy bierze się pod uwagę jej zgodność z rozwinięciem\nwypracowania.","solution":"**7.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *reported* (zgłosiła). Akceptowane także **C** - *notified*.\n\nPełne zdanie: *The group immediately reported the find to the authorities, and the gold was taken to the British Museum.*\n\n## Sposób 1 - analiza kolokacji\n\n> \"The group immediately **7.1. ** the find to the authorities \"\n\nKluczowy element to **przyimek \"to the authorities\"** + **dopełnienie \"the find\"** (znalezisko).\n\nAnaliza opcji:\n- **A. conveyed** - *convey information/message TO sb*. Kolokuje z *message, news, idea*, nie z konkretnym przedmiotem (find). Mało naturalne.\n- **B. reported** - *report sth TO authorities* = zgłosić coś władzom. STANDARDOWA kolokacja. ✓\n- **C. notified** - *notify sb OF sth* lub *notify authorities*. Tu byłoby \"notified the authorities OF the find\" (zmiana struktury). Akceptowane jeśli zmieniona konstrukcja, ale forma w arkuszu = \"notified the find to the authorities\" - niestandardowa.\n- **D. informed** - *inform sb ABOUT/OF sth*. Tu byłoby \"informed the authorities ABOUT the find\". Niewłaściwa składnia.\n\n**Wniosek:** opcja **B (reported)** pasuje do struktury *V + the find + to the authorities* → kolokacja standardowa.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna składni\n\n| Czasownik | Składnia | Przykład |\n| convey | V + sth + to sb | convey a message to him |\n| **report** | **V + sth + to sb** | **report the crime to police** ✓ |\n| notify | V + sb (+ of sth) | notify the police (of the theft) |\n| inform | V + sb (+ of/about sth) | inform the police of the theft |\n\nKlucz: *the find to the authorities* - czasownik wymaga DOPEŁNIENIA PRZED \"to + sb\". Tylko `report` i `convey` pasują składniowo, a `report` jest naturalną kolokacją.\n\n## Reference gramatyczny - verb + prepositions\n\n> 📖 **\"Report sth to sb\":**\n> `report the find to the authorities` = zgłosić znalezisko władzom\n> Form: `report + sth + to + sb`\n> Kolokacja standardowa.\n\n> 📖 **\"Notify sb of sth\":**\n> `notify the police of the theft` = powiadomić policję o kradzieży\n> Form: `notify + sb + of + sth`\n> NIE: `notify sth to sb`\n\n> 📖 **\"Inform sb of/about sth\":**\n> `inform the public about the news` = poinformować publiczność\n> Form: `inform + sb + of/about + sth`\n\n> 📖 **\"Convey N to sb\":**\n> `convey a message to him` = przekazać wiadomość\n> Form: `convey + sth (abstract) + to + sb`\n> Bardziej formalne, kolokuje z abstrakcyjnymi rzeczownikami.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 7.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B** (reported)\n> - **Akceptowane także:** **C** (notified) - w niektórych wariantach klucza\n> - **WYKLUCZONE:** A (conveyed), D (informed) - niewłaściwa składnia\n> - **Uzasadnienie:** kolokacja *report sth to authorities* jest standardowa w angielskim.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | conveyed | Kolokuje z abstrakcjami (message), nie z fizycznym find | Uczeń myli z \"przekazać\" |\n| **B** | **reported** | **POPRAWNA - standardowa kolokacja** | - |\n| C | notified | Wymaga \"notify SB OF sth\" - odwrotna składnia | Akceptowane jeśli przeformułowane |\n| D | informed | Wymaga \"inform SB ABOUT sth\" - odwrotna składnia | Uczeń łapie znaczenie ogólne |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: różnica między *report TO sb* (V + obj + to + sb) i *notify/inform sb OF sth* (V + sb + of + sth). Mała składnia, ale kluczowa.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Report the find* - find tu jest RZECZOWNIKIEM (znalezisko), nie czasownikiem. Spelling identyczny, znaczenie różne.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Kolokacja *report TO authorities* - bardzo częsta w kontekście prawnym/kryminalnym.\n\n**7.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D** - *to dealing* (do zajmowania się).\n\nPełne zdanie: *I'm an archaeologist and I'm used to dealing with treasure but I'm more accustomed to medieval brooches.*\n\n## Sposób 1 - analiza konstrukcji \"be used to + V-ing\"\n\n> \"I'm used **7.2. ** with treasure but I'm more accustomed to medieval brooches.\"\n\nKluczowa konstrukcja: **\"be used to + V-ing\"** = być przyzwyczajonym do robienia czegoś.\n\nUWAGA: rozróżnienie WAŻNE w angielskim - to KLASYCZNA pułapka:\n- **be used to + V-ing** = być przyzwyczajonym (stan)\n- **used to + V** (bare) = miałem zwyczaj (przeszłe nawyki, już nie)\n- **get used to + V-ing** = przyzwyczajać się\n\nZdanie: *I'm used to dealing with treasure* = jestem przyzwyczajony do zajmowania się skarbami.\n\n**Wniosek:** opcja **D (to dealing)** = `to + V-ing` zgodnie z regułą.\n\n## Sposób 2 - eliminacja opcji\n\n**Opcja A (deal):**\n- Bare V (deal).\n- Pasuje do *used to + V* (\"I used to deal\" = kiedyś się zajmowałem, już nie).\n- ALE: zdanie używa Present Simple \"I'M used\" → wymaga `to + V-ing`.\n- **WYKLUCZONE** dla tej konstrukcji.\n\n**Opcja B (to deal):**\n- `to + V` (to deal).\n- Pasuje do innych konstrukcji (np. \"in order to deal\"), ale NIE po *be used*.\n- **WYKLUCZONE.**\n\n**Opcja C (dealing):**\n- V-ing samo (bez \"to\").\n- ALE konstrukcja to *be used **TO** + V-ing*, więc \"to\" jest WYMAGANE.\n- **WYKLUCZONE.**\n\n**Opcja D (to dealing):** ✓\n- `to + V-ing` zgodnie z regułą *be used to + V-ing*.\n\n## Reference gramatyczny - kluczowa różnica\n\n> 📖 **\"Used to + V\" (PRZESZŁY NAWYK):**\n> `I used to smoke` = kiedyś paliłem (już nie)\n> Form: `subject + used to + bare V`\n> UWAGA: bez czasownika \"be\"\n\n> 📖 **\"Be used to + V-ing\" (PRZYZWYCZAJENIE):**\n> `I'm used to dealing with X` = jestem przyzwyczajony do zajmowania się X\n> Form: `subject + be + used to + V-ing/N`\n> UWAGA: z czasownikiem \"be\" + \"to\" + V-ing (NIE bare V!)\n\n> 📖 **\"Get used to + V-ing\" (PROCES PRZYZWYCZAJANIA):**\n> `I'm getting used to working late` = przyzwyczajam się do pracy do późna\n> Form: `subject + get/be getting + used to + V-ing`\n\n> 📖 **\"To + V-ing\" po przyimku:**\n> Po przyimku \"to\" (jako PREP) → V-ing (gerund), NIE V (infinitive)!\n> - look forward to + V-ing\n> - be used to + V-ing\n> - get used to + V-ing\n> - object to + V-ing\n> - confess to + V-ing\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 7.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **D** (to dealing)\n> - **WYKLUCZONE:** A (deal), B (to deal), C (dealing)\n> - **Uzasadnienie:** konstrukcja *be used to + V-ing* (przyzwyczajenie) wymaga *to dealing*.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | deal | Bare V - pasuje tylko do *used to + V* (przeszły nawyk) | Uczeń myli z *used to V* |\n| B | to deal | `to + V` - nie pasuje po *be used* | Uczeń myli z *in order to* |\n| C | dealing | V-ing bez \"to\" - brakuje przyimka | Uczeń pomija przyimek |\n| **D** | **to dealing** | **POPRAWNA - be used TO + V-ing** | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** KLASYCZNA pułapka: *used to + V* (kiedyś robiłem) vs *be used to + V-ing* (jestem przyzwyczajony). Klucz: czy jest czasownik \"be\".\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Po przyimku TO → V-ing. To wyjątek od reguły \"to + V infinitive\". Tu \"to\" jest PRZYIMKIEM, nie częścią bezokolicznika.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Inne czasowniki z to + V-ing: *look forward to seeing, object to leaving, confess to lying*.\n\n**7.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *Unless* (Chyba że / O ile nie).\n\nPełne zdanie: *Unless the original owner is found, the treasure goes to the Crown.*\n\n## Sposób 1 - analiza spójnika warunkowego\n\n> \"**7.3. ** the original owner is found, the treasure goes to the Crown.\"\n\nKontekst:\n- Główne zdanie: \"the treasure goes to the Crown\" (skarb przechodzi na Koronę).\n- Zdanie podrzędne: \"the original owner is found\" (właściciel zostanie znaleziony).\n- LOGIKA: skarb przechodzi na Koronę CHYBA ŻE/O ILE NIE właściciel zostanie znaleziony.\n\nAnaliza opcji:\n- **A. However** - *however* = jednak (linker kontrastu, NIE spójnik warunkowy)\n- **B. Unless** - *unless* = chyba że, o ile nie (= if not). PASUJE LOGICZNIE. ✓\n- **C. Whether** - *whether* = czy (zdanie zależne pytania), NIE spójnik warunkowy\n- **D. If** - *if* = jeśli. ALE: \"If owner is found, treasure goes to Crown\" → SPRZECZNE z logiką (skarb idzie do Korony GDY właściciel ZOSTAJE znaleziony - bez sensu).\n\n**Wniosek:** *Unless* = if not. Jeśli właściciel NIE zostanie znaleziony → skarb na Koronę. Logika POPRAWNA → **B**.\n\n## Sposób 2 - \"unless\" = \"if not\"\n\n**Konstrukcja \"unless\":**\n- *Unless the owner is found, treasure goes to the Crown.*\n- Ekwiwalent: *If the owner is NOT found, treasure goes to the Crown.*\n- = *Treasure goes to the Crown UNLESS the owner is found.*\n\n**Sprawdzenie:**\n- Jeśli znajdą właściciela → skarb DO NIEGO (nie do Korony).\n- Jeśli NIE znajdą → skarb DO KORONY.\n- *Unless* doskonale oddaje tę warunkowość.\n\n## Sposób 3 - eliminacja innych opcji\n\n**Opcja A (However):**\n- *However* = linker kontrastu (jednak). Pozycja: na początku zdania z PRZECINKIEM.\n- Tu wymagany jest SPÓJNIK warunkowy.\n- WYKLUCZONE gramatycznie.\n\n**Opcja B (Unless):** ✓\n- Spójnik warunkowy = if not. Logika spójna.\n\n**Opcja C (Whether):**\n- *Whether* = czy (w zdaniu zależnym pytania).\n- Przykład: \"I don't know whether he's coming.\"\n- Tu BŁĘDNA składnia - whether wymaga \"or not\" lub kontekstu pytania.\n\n**Opcja D (If):**\n- *If* = jeśli.\n- Tu BŁĘDNA logika: \"If owner is found, treasure goes to Crown\" = bezsensowne.\n- Klucz CKE: opozycja semantyczna.\n\n## Reference gramatyczny - \"unless\" vs \"if\"\n\n> 📖 **\"Unless\" (= if not):**\n> `Unless you study, you will fail` = jeśli NIE będziesz się uczył, oblejesz\n> Form: `unless + Present Simple, will + V` (analog. do First Conditional)\n> Form pasywna: `Unless N + be + V3, `\n\n> 📖 **\"If\" (Conditional):**\n> `If you study, you will pass` = jeśli będziesz się uczył, zdasz\n> Form: `if + Present Simple, will + V`\n\n> 📖 **\"However\" (contrast linker):**\n> `However, the issue remains.` = jednak problem pozostaje\n> Pozycja: na początku zdania + przecinek\n> NIE jest spójnikiem warunkowym\n\n> 📖 **\"Whether (or not)\" (uncertainty):**\n> `I don't know whether he'll come (or not)` = nie wiem, czy przyjdzie\n> Form: `whether + clause (+ or not)`\n> Zdanie zależne pytania (yes/no)\n\n> 📖 **Strona bierna Present Simple:**\n> `the owner is found` = właściciel zostaje znaleziony\n> Form: `is/are + V3`\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 7.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B** (Unless)\n> - **WYKLUCZONE:** A (However - kontrast), C (Whether - pytanie), D (If - sprzeczna logika)\n> - **Uzasadnienie:** *Unless = if not*. Jeśli właściciel NIE zostanie znaleziony → skarb na Koronę.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | However | Linker kontrastu, nie spójnik warunkowy | Uczeń łapie \"jednak\" |\n| **B** | **Unless** | **POPRAWNA - \"if not\"** | - |\n| C | Whether | Wymaga pytania yes/no | Uczeń myli z \"czy\" |\n| D | If | Sprzeczna logika | Uczeń odwraca warunek |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** KLUCZ: *Unless = if not*. Sprawdź zawsze, czy podstawienie \"if not\" daje sens. Tu: \"If the owner is NOT found, treasure goes to Crown\" ✓.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka *if* vs *unless* - kluczowa różnica logiczna. Uczeń często wybiera *if* zapominając, że logika musi być spójna.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Whether* (czy) ≠ *if* (jeśli). Whether dla pytania yes/no, if dla warunku.\n\n**7.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *place* (idiom: *in the first place* = przede wszystkim).\n\nPełne zdanie: * why it was hidden in the first place.*\n\n## Sposób 1 - analiza idiomu\n\n> \" perhaps we'll discover the story behind this pile of gold - and **why it was hidden in the first 7.4. **.\"\n\nIdiom: **\"in the first place\"** = przede wszystkim, na samym początku.\n\nUżycie: pytanie/zastanowienie się nad PIERWOTNYM powodem czegoś.\n- *Why did you call him in the first place?* = po co go w ogóle dzwoniłeś?\n- *Why was it hidden in the first place?* = dlaczego w ogóle było ukryte?\n\nKontekst: autor zastanawia się nad PIERWOTNYM powodem ukrycia złota w pianinie. Idiom *in the first place* pasuje idealnie.\n\n**Wniosek:** opcja **A (place)** → idiom *in the first place*.\n\n## Sposób 2 - eliminacja opcji\n\n**Opcja A (place):** ✓\n- Idiom: *in the first place* = przede wszystkim.\n- Standardowa angielska kolokacja.\n\n**Opcja B (run):**\n- *In the first run* - nieistniejące wyrażenie.\n- *In the long run* = na dłuższą metę (inny idiom).\n- WYKLUCZONE.\n\n**Opcja C (term):**\n- *In the first term* - pierwsze półrocze (school term) - INNE znaczenie.\n- *In the long/short term* = w długiej/krótkiej perspektywie.\n- WYKLUCZONE w tym kontekście.\n\n**Opcja D (attempt):**\n- *In the first attempt* = w pierwszej próbie.\n- ALE: kontekst pytania (\"why was it hidden\") nie pasuje do prób.\n- WYKLUCZONE semantycznie.\n\n## Reference gramatyczny - idiomy z \"first\"\n\n> 📖 **\"In the first place\":**\n> `in the first place` = przede wszystkim, w ogóle\n> Funkcja: pytanie o PIERWOTNĄ przyczynę\n> Przykład: *Why did you start smoking in the first place?* = po co w ogóle zacząłeś palić?\n\n> 📖 **Inne idiomy z \"first\":**\n> - `first of all` = przede wszystkim\n> - `first and foremost` = w pierwszej kolejności (formalniej)\n> - `at first` = początkowo, na początku\n> - `for the first time` = po raz pierwszy\n> - `from the first` = od początku\n\n> 📖 **Idiomy z \"run\":**\n> - `in the long run` = na dłuższą metę\n> - `in the short run` = krótkoterminowo\n\n> 📖 **Idiomy z \"term\":**\n> - `in the long term` = długoterminowo\n> - `in the short term` = krótkoterminowo\n\n> 📖 **Idiomy z \"attempt\":**\n> - `in the first attempt` = w pierwszej próbie (kontekst egzaminacyjny/sportowy)\n> - `at the first attempt` (BrE) = z pierwszego razu\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 7.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A** (place)\n> - **WYKLUCZONE:** B (run), C (term), D (attempt)\n> - **Uzasadnienie:** *in the first place* = standardowy idiom oznaczający PIERWOTNY powód czegoś.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **A** | **place** | **POPRAWNA - in the first place** | - |\n| B | run | Niewłaściwy idiom; *long run* istnieje, *first run* nie | Uczeń myli idiomy |\n| C | term | *First term* = inny kontekst (szkolny) | Uczeń łapie częste słowo |\n| D | attempt | Pytanie o powód, nie próbę | Uczeń łapie znaczenie próby |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Idiom *in the first place* - częsty w CKE. Znaczenie: \"przede wszystkim\", \"w ogóle\", pytanie o PIERWOTNĄ przyczynę.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka: *long run / first run* - *long run* istnieje, ale *first run* NIE. Nie wszystkie kolokacje są symetryczne.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Idiomy z *first*: in the first place, first of all, at first - uczyć się ich BLOKAMI.","image":"img/jezyk-angielski-2019-maj-matura-rozszerzona/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2019-maj-matura-rozszerzona/zad/8","paper_id":"jezyk-angielski-2019-maj-matura-rozszerzona","number":"8","points":4,"ptype":"open","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8. (0-4)\nPrzeczytaj tekst. Uzupełnij każdą lukę (8.1.-8.4.) jednym wyrazem, tak aby powstał\nspójny i logiczny tekst. Wymagana jest pełna poprawność gramatyczna i ortograficzna\nwpisywanych wyrazów.\nSTORKS NEST IN BRITAIN FIRST TIME IN 600 YEARS\nOver the past few weeks, a pair of love-struck storks have 8.1. seen building\na nest on top of a 36ft high chimney at Thrigby Hall Wildlife Gardens in Norfolk. This is a rare\nsight in the UK, as storks breed mainly in continental Europe. In fact, these spectacular birds\nlast nested in the UK in 1416 on St. Giles Cathedral in Edinburgh. 8.2. then\nthey have not bred naturally here.\nDelighted wildlife lovers in England are keeping their 8.3. crossed, hoping\nthe storks will soon enjoy a happy event. The birds will be closely watched for feeding activities\nor any other sign that the young have arrived. It will be a day for great celebration if these storks\nmanage to breed successfully in the traditional way because earlier attempts to encourage stork\nbreeding 8.4. out to be a failure.\nadapted from www.telegraph.co.uk\nMJA-1R","answer":null,"answer_text":"8. Jeśli zdający nadaje tytuł rozprawce, nie bierze się go pod uwagę, oceniając pracę.\nMore and more people are allowed to work\nfrom home. Such a solution has many\nadvantages but it can also be a problem in\nmany ways.\nTeza\nzgodna\nz\ntematem,\nzapowiada\noczekiwaną strukturę rozprawki.\nHomeworking is a new idea which is more\nand more popular. I think it is great to be able\nto work from home.\nTeza odbiegająca od tematu (nie zapowiada\noczekiwanej struktury rozprawki).\nWork is becoming more and more important\nin our lives. It can be good or bad.\nTeza niezgodna z tematem.\nThe issue of doing work at home after work\nin the office is very popular. It has many\nadvantages and problems.\nTeza odbiegająca od tematu.\nTelecommuting is gaining popularity. Many\ncompanies allow workers to do their duties\nfrom home.\nBrak tezy.\nElementy tematu\n1. Elementami są: (1) wady i (2) zalety umożliwienia osobom zatrudnionym wykonywania\npracy w domu.\n2. Jeśli argument przedstawiony przez zdającego (wada lub zaleta) jest sprzeczny z tematem,\nczyli wykonywaniem obowiązków służbowych w domu, zamiast w siedzibie firmy, nie\nbierze się tego argumentu pod uwagę, oceniając dany element, np. Many people do not\nmanage to finish their work in a workplace and have to spend hours of their private time to\ndo everything what is expected of them.\nJeśli zdający pisze o wadach i zaletach pracy w domu z punktu widzenia osoby prowadzącej\nfirmę, taka argumentacja jest akceptowana, pod warunkiem, że dotyczy wad i zalet pracy\nw domu. Argumenty dotyczące innych aspektów prowadzenia własnej działalności\ngospodarczej, np. samodzielne podejmowanie decyzji, problemy ze znalezieniem klientów,\nsą uznawane za fragmenty odbiegające od tematu (X,Y).\n3. Jeśli zdający odnosi się do wykonywania obowiązków poza miejscem pracy, ale nie\nw domu, np. na wakacjach, taka realizacja tego elementu jest kwalifikowana na poziom\nniższy.\n4. Jeśli zdający konsekwentnie używa niewłaściwego słowa, które jest kluczowe dla pracy\n(np. housework zamiast homeworking lub employer zamiast employee), ale argumenty\npasują do tematu, taka realizacja danej części pracy jest kwalifikowana na poziom niższy.\nZgodność z tematem\nCoraz więcej firm umożliwia swoim pracownikom wykonywanie pracy zawodowej w domu,\nzamiast w siedzibie firmy.\nNapisz rozprawkę, w której przedstawisz wady i zalety takiego rozwiązania.\n1. Fragmenty wypracowania zgodne z tematem:\n• ściśle związane z „główką” i elementami tematu (A, B)\n• ściśle związane z „główką”, ale niezwiązane z elementami tematu (C, D), np.\n- przyczyny rosnącej popularności takiej formy zatrudnienia (jeśli nie wskazują na\nzalety lub wady), np. rozwój technologii.\nFragmenty C, D nie są uznawane za realizację pierwszego i drugiego elementu tematu.\n2. Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu:\n• luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane z elementami\ntematu (X, Y), np.\n- znaczenie pracy w życiu człowieka.\nTakie fragmenty są zaznaczone w pracy zdającego nawiasami kwadratowymi. Jeśli\nwystępują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5.\nw Tabeli A.\n3. Fragmenty wypracowania nie na temat:\n• w żaden sposób nienawiązujące do „główki” tematu, np.\n- przyczyny pracoholizmu we współczesnym świecie.\nTakie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana\nna poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. Fragmenty te nie są uwzględniane\nw liczbie słów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności środków językowych.\ngg\nfragmenty nie na temat\nfragmenty odbiegające od tematu\n„główka”\nelementy tematu\nC\nD\nX\nY\nA\nB\n4. Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1-2 zdania), który mógłby zostać uznany\nza odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego łącznika,\nuznaje się go za fragment zgodny z tematem (C, D).\n5. Jeśli zdający realizuje jeden z elementów tematu we wstępie lub zakończeniu, to dany\nfragment pracy uznaje się za część rozwinięcia albo część wstępu/zakończenia. Ten sam\nfragment pracy nie może być realizacją elementu tematu oraz częścią wstępu/zakończenia.\n6. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest wydzielenie wstępu/zakończenia\nz dłuższego fragmentu i uznanie tego za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentacja\noceniana jest na 0.\nPodsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi\n1. Rozpatrując zgodność zakończenia z treścią pracy, bierze się pod uwagę zgodność tej części\npracy z rozwinięciem wypracowania.\n2. Jeśli w rozwinięciu zdający podaje wady i zalety, a w podsumowaniu pisze, zgodnie\nz przedstawioną argumentacją, że jest więcej zalet/wad, to takie zakończenie jest\nakceptowane jako zgodne z treścią i tematem.\nPrzykłady schematycznego zakończenia\nrozprawki\nPrzykłady zakończenia luźno związanego\nz tematem\nAs mentioned above there are benefits and\ndrawbacks of such a decision.\nWork is a very important part of our life and\nwe have to treat it seriously.\nAs you can see benefits outweigh drawbacks.\nARTYKUŁ PUBLICYSTYCZNY\nTemat\nZwiedziłeś(-aś) wystawę fotograficzną, która dotyczyła problemu zaśmiecania środowiska\nnaturalnego plastikiem. Napisz artykuł na temat tej wystawy. W swoim artykule opisz\nzdjęcie z wystawy, które wywarło na Tobie największe wrażenie, i wyraź swoją opinię na\ntemat skuteczności takich wystaw w walce z tym problemem.\nW artykule publicystycznym zdający wyraża swoje stanowisko wobec problemu/zjawiska\nspołecznego wskazanego w poleceniu. Celem artykułu jest rzeczowe przedstawienie\nomawianej kwestii. Artykuł może zawierać elementy opisu, sprawozdania, recenzji,\nkomentarze odautorskie, ocenę faktów, elementy opinii oraz może również podejmować próbę\nkształtowania opinii czytelników.\nDobrze napisany artykuł:\n• ma tytuł przyciągający uwagę czytelnika\n• zawiera wstęp, w którym autor stara się zachęcić czytelnika do przeczytania tekstu,\nnp. przywołując fakt lub anegdotę, sygnalizując temat artykułu w formie pytania, używając\nbarwnego języka\n• może zawierać pytania zachęcające czytelnika do dalszych rozważań na temat poruszany\nw tekście.\nWstęp\n1. Aby wstęp był uznany za zgodny z tematem, zdający powinien odnieść się do zwiedzonej\nwystawy lub problemu zaśmiecania środowiska naturalnego plastikiem w sposób\nzachęcający do dalszej lektury.\n2. Zdający nie musi odnosić się we wstępie do zdjęcia, które zrobiło na nim wrażenie oraz\nskuteczności takich wystaw w walce z problemem zaśmiecenia środowiska plastikiem.\nPrzykłady wstępów zgodnych z tematem\ni ciekawych\nPrzykłady wstępów schematycznych\nEvery morning I walk past a lake and see\ndiscarded plastic bottles floating in it. It’s\nsuch a depressing picture. And every time I\nsee these bottles I wonder what could be done\nto stop people from behaving like that? Is\nthere anything that can stop the approaching\ndisaster?\nPlastic pollution is a big problem in our\nworld. I’m sure everyone will agree.\nIn my article I’ll tell you about an important\nenvironment problem.\nElementy tematu\nElementami są:\n1) opisanie zdjęcia, które wywarło największe wrażenie\nWymagane jest opisanie jednego konkretnego zdjęcia z wystawy dotyczącej zanieczyszczenia\nśrodowiska plastikiem. Reakcja zdającego na opisane zdjęcie z wystawy może stanowić\nrozwinięcie tego elementu tematu.\nJeśli zdający nie opisuje zdjęcia z wystawy dotyczącej zanieczyszczenia środowiska plastikiem,\nktóre mu się podobało / zrobiło na nim wrażenie, taka realizacja jest kwalifikowana na poziom\n0.\nAkceptowana jest sytuacja, w której zdający opisuje zdjęcie, które wszystkim zwiedzającym\nnajbardziej się podobało / wzbudziło największe zainteresowanie zwiedzających.\nAkceptowana jest sytuacja, kiedy uczeń opisuje zdjęcie, które mu się nie podobało, pod\nwarunkiem, że wynika z pracy, że zdjęcie to zrobiło na nim wrażenie.\nJeśli opis zdjęcia nie odnosi się do kluczowego elementu polecenia, jakim jest zanieczyszczenie\nśrodowiska plastikiem, taka realizacja tego elementu polecenia jest kwalifikowana na\npoziom 0.\nJeśli zdający opisuje dwa lub kilka zdjęć z wystawy, jako realizacja pierwszego elementu\npolecenia jest traktowany opis jednego z nich - tego, które zostało opisane najbardziej\nszczegółowo / którego opis jest najbardziej pogłębiony, np. There were many photos at the\nexhibition which showed the dangers of plastic. In one of them there was plastic floating in the\nocean, in others many animals which ate plastic trash. I remember a photo which showed a\ndeer with a plastic bottle on its head. (pobieżna realizacja elementu - poziom 0).\nPoinformowanie o tematyce wystawy / różnorodności zdjęć na niej prezentowanych lub opis\ninnych zdjęć na wystawie nie jest realizacją tego elementu polecenia, chyba że zdający\nwyraźnie porównuje wybrane zdjęcie z innymi lub wykorzystuje inne zdjęcia do podkreślenia\nwalorów tego wybranego.\nJeśli z pracy wynika, że opis dotyczy zdjęcia, które nie było eksponowane na wystawie, taka\nrealizacja tego elementu polecenia jest kwalifikowana na poziom niższy.\nJeśli zdający przedstawia opis eksponatu z wystawy innej niż fotograficzna (np. opis obrazu,\nrzeźby), taka realizacja tego elementu polecenia jest kwalifikowana na poziom 0.\n2) wyrażenie opinii na temat skuteczności wystaw (fotograficznych) w walce z problemem\nzaśmiecenia środowiska naturalnego plastikiem\nWymagane jest wyrażenie opinii o skuteczności takich wystaw. Zdający może wyrazić swoją\nopinię w różnorodny sposób, np. I think such exhibitions are a great idea; I wish everyone\ncould see an exhibition like that; This exhibition was very useful because it made people more\naware of the problem; Art is a great way to show environmental problems.\nJeżeli zdający nie przedstawia swojej opinii na temat skuteczności takich wystaw / tej wystawy,\nrealizacja tego elementu kwalifikowana jest na poziom 0.\nOpinia dotycząca skuteczności takich wystaw, może odnosić się także do wystaw artystycznych\no innym charakterze niż fotograficzne (np. rzeźby / przedmiotów wykonanych z materiałów\nwtórnych) lub do skuteczności sztuki jako takiej w walce z problemem zaśmiecania środowiska\nplastikiem / zanieczyszczenia środowiska naturalnego.\nAkceptowana jest sytuacja, w której zdający odnosi się do skuteczności takich wystaw / tej\nwystawy wyłącznie na przykładzie swojej osoby, pod warunkiem, że realizacja tego elementu\nzawiera wyrażenie opinii o ich/jej skuteczności.\nJeśli drugi element polecenia jest omówiony w ostatnim akapicie, ta część pracy jest traktowana\njako rozwinięcie. Oznacza to, że zdający pominął zakończenie.\nZgodność z tematem\nZwiedziłeś(-aś) wystawę fotograficzną, która dotyczyła problemu zaśmiecania środowiska\nnaturalnego plastikiem. Napisz artykuł na temat tej wystawy. W swoim artykule\nopisz zdjęcie z wystawy, które wywarło na Tobie największe wrażenie,\ni wyraź swoją opinię na temat skuteczności takich wystaw w walce z tym problemem.\n1. Fragmenty wypracowania zgodne z tematem:\n• ściśle związane z „główką” i elementami tematu (A, B)\n• ściśle związane z „główką”, ale niezwiązane z elementami tematu (C, D), np.\n- elementy recenzji/opisu wystawy, które nie odnoszą się do opisu zdjęcia oraz opinii\no skuteczności.\n- opis innych zdjęć na wystawie, poza tym wybranym\n„główka”\nelement 1.\nelement 2.\n- opis zanieczyszczenia środowiska (plastikiem), jego przyczyn lub skutków, bez\nodniesienia do opisywanego zdjęcia lub skuteczności wystaw.\nFragmenty C, D nie są uznawane za realizację pierwszego i drugiego elementu tematu.\n2. Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu:\n• luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane z elementami\ntematu (X, Y), np.\n- opis sytuacji zaobserwowanej w życiu, a nie przedstawionej na zdjęciu.\nTakie fragmenty są zaznaczone w pracy zdającego nawiasami kwadratowymi. Jeśli\nwystępują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5.\nw Tabeli A.\n3. Fragmenty wypracowania nie na temat:\n• w żaden sposób nienawiązujące do „główki” tematu, np.\n- relacja z demonstracji, która była protestem przeciwko zaśmiecaniu środowiska\nplastikiem.\nTakie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana\nna poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. Fragmenty te nie są uwzględniane\nw liczbie słów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności środków językowych.\n4. Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1-2 zdania), który mógłby zostać uznany\nza odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego łącznika,\nuznaje się go za fragment zgodny z tematem (C, D).\n5. Jeśli zdający realizuje jeden z elementów tematu we wstępie lub zakończeniu, to dany\nfragment pracy uznaje się za część rozwinięcia albo część wstępu/zakończenia. Ten sam\nfragment pracy nie może być realizacją elementu tematu oraz częścią wstępu/zakończenia.\n6. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest też wydzielenie wstępu/zakończenia\nz dłuższego fragmentu i uznanie tego za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentację\noceniamy na 0.\nPodsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi\nRozpatrując zgodność zakończenia z treścią pracy bierze się pod uwagę zgodność tej części\npracy z rozwinięciem wypracowania.\nJeśli artykuł nie odnosi się do kluczowego elementu polecenia, jakim jest zanieczyszczenie\nśrodowiska plastikiem, zakończenie w takiej pracy jest kwalifikowane maksymalnie na poziom\n1. (odbiegające od tematu)\nJeśli zakończenie odnosi się częściowo do skuteczności takich wystaw, a nie było o tym mowy\nw rozwinięciu pracy, takie zakończenie jest kwalifikowane maksymalnie na poziom 1.\nElementy charakterystyczne dla formy\nNie są akceptowane jako tytuł typowe zwroty rozpoczynające listy, np. Dear Readers / Hello /\nHi.\nSpójność i logika wypowiedzi\n2 p.\nwypowiedź zawiera najwyżej 2 usterki w spójności ORAZ/LUB logice na poziomie\nzdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu\n1 p.\nwypowiedź zawiera od 3 do 5 usterek w spójności ORAZ/LUB logice na poziomie\nzdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu\n0 p.\nwypowiedź zawiera 6 lub więcej usterek w spójności ORAZ/LUB logice na poziomie\nzdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu\nJeśli w pracy występuje dłuższy niekomunikatywny fragment pracy (np. dłuższe zdanie lub\n2-3 krótkie zdania), przyznaje się 1 punkt; jeśli takich fragmentów jest więcej, przyznaje się\n0 punktów.\nW ocenie spójności bierze się pod uwagę, czy i w jakim stopniu tekst funkcjonuje jako całość\ndzięki jasnym powiązaniom (np. leksykalnym, gramatycznym) wewnątrz zdań oraz między\nzdaniami/akapitami tekstu.\nW ocenie logiki wypowiedzi bierze się pod uwagę, czy i w jakim stopniu wypowiedź jest\nklarowna (np. czy nie jest jedynie zbiorem przypadkowo zebranych myśli, czy wnioski\nwynikają logicznie z przesłanek).\nDodatkowe uwagi dotyczące spójności\n1. Zaburzenie spójności i/lub logiki może wynikać na przykład z:\n• braku połączenia między częściami tekstu; odwoływanie się do czegoś, co nie jest\nwcześniej wspomniane\n• nieuzasadnionego\nużycia\nczasowników\nw\nróżnych\nczasach\ngramatycznych\n(„przeskakiwania” z jednego czasu gramatycznego na inny)\n• błędów językowych i/lub ortograficznych, które powodują, że odbiorca gubi się, czytając\ntekst\n• poważnych zakłóceń komunikacji w tekście w wyniku błędów językowych\n• braku logiki w tekście, np. przytoczenia argumentu, który jest sprzeczny z ogólnie\nprzyjętymi zasadami rozumowania. (jeśli nie ma w pracy żadnego uzasadnienia/\nkontekstu, który tłumaczyłby taką właśnie realizację danego podpunktu)\n2. Brak podziału na akapity nie prowadzi automatycznie do obniżenia punktacji za spójność i\nlogikę wypowiedzi.\n3. Jeżeli w pracy nie są zaznaczone żadne błędy w spójności/logice, należy przyznać\n2 punkty w tym kryterium.\n4. Jako usterki w spójności/logice egzaminator oznacza te fragmenty, w których gubi się,\nczytając tekst. Błędy językowe i ortograficzne mogą powodować zaburzenie spójności i\nlogiki, ale wiele zależy od kontekstu wypowiedzi. Ten sam błąd może w mniejszym lub\nwiększym stopniu zaburzać zrozumienie tekstu.\n5. Błędy logiczne mogą często wynikać z niewystarczającego kontekstu w treści pracy, braku\nkluczowego elementu do uzasadnienia stwierdzenia, które samo w sobie jest sprzeczne\nz zasadami logiki.\n6. Słowa napisane po polsku lub w języku innym niż język egzaminu egzaminator zaznacza\njako błędy w spójności, jeśli w znacznym stopniu utrudniają zrozumienie komunikatu. Jeśli\nkomunikacja nie jest zaburzona, podkreśla je jedynie jako błędy językowe.\n7. Jeśli praca (lub jej obszerne fragmenty) jest w znacznej większości niespójna/\nniekomunikatywna/niezrozumiała dla odbiorcy, egzaminator może zaznaczyć całość pracy\n(lub dany fragment) „pionową falą” na marginesie i nie podkreślać poszczególnych\nzaburzeń. Jednocześnie w takiej pracy oznacza się błędy językowe i/lub ortograficzne.\nZakres środków językowych\nW ocenie zakresu środków językowych bierze się pod uwagę zróżnicowanie i precyzję środków\nleksykalno-gramatycznych użytych w wypowiedzi.\n3 p.\n• szeroki zakres środków językowych\n• w pracy występują dość liczne fragmenty charakteryzujące się naturalnością\ni różnorodnością frazeologiczną oraz precyzją użytych środków językowych\n2 p.\n• zadowalający zakres środków językowych\n• w pracy występuje kilka fragmentów charakteryzujących się naturalnością\ni różnorodnością frazeologiczną oraz precyzją użytych środków językowych,\njednak w większości użyte są struktury o wysokim stopniu pospolitości\n1 p.\n• ograniczony zakres środków językowych\n• w pracy użyte są głównie struktury o wysokim stopniu pospolitości\n0 p.\n• bardzo ograniczony zakres środków językowych\n• w pracy użyte są wyłącznie struktury o wysokim stopniu pospolitości\nJeżeli w wypowiedzi występują rażące/liczne uchybienia w stosowności i/lub jednolitości\nstylu, wówczas liczbę punktów przyznanych za zakres środków językowych można obniżyć\no 1 punkt (maksymalnie do zera).\nPrzez „naturalność” rozumie się charakterystyczny dla danego języka sposób wyrażania\nznaczeń, natomiast przez „precyzyjne sformułowania” rozumie się wyrażanie myśli\nz wykorzystaniem słownictwa swoistego dla tematu i unikanie słów oraz struktur o wysokim\nstopniu pospolitości, takich jak miły, interesujący, fajny.\nPrzez „stosowność” stylu rozumie się dostosowanie przez zdającego środków językowych\ndo wybranej formy wypowiedzi, celowość zastosowanych konstrukcji składniowych\ni jednostek leksykalnych. Styl niestosowny to np. styl zbyt metaforyczny lub zbyt bliski stylowi\npotocznemu w odmianie mówionej. Przez „jednolitość” stylu rozumie się konsekwentne\nposługiwanie się jednym, wybranym stylem. Mieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się\nza uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne (tzn. czemuś służy). Styl uznaje się za niejednolity, jeżeli\nzdający miesza bez uzasadnienia różne style wypowiedzi, np. w tekście rozprawki występują\nfragmenty nazbyt potoczne, z wtrętami ze stylu urzędowego.\nZa zbyt nieformalny język i/lub personalne rozważanie problemu w rozprawce, zwłaszcza typu\n„za i przeciw”, egzaminator odejmuje punkty w zakresie środków językowych (uchybienia w\nstylu).\nPoprawność środków językowych\nW ocenie poprawności środków językowych bierze się pod uwagę błędy gramatyczne,\nleksykalne, ortograficzne i interpunkcyjne. Punkty przyznaje się zgodnie z poniższą tabelą.\nPoprawność językowa\n(leksykalno-gramatyczna)\nPoprawność zapisu (ortograficzna, interpunkcyjna)\nnieliczne błędy zapisu\nliczne LUB bardzo liczne\nbłędy zapisu\nnieliczne błędy językowe\n3 p.\n2 p.\nliczne błędy językowe\n2 p.\n1 p.\nbardzo liczne błędy językowe\n1 p.\n0 p.\n1. W przypadku wątpliwości w sytuacjach granicznych o zakwalifikowaniu pracy do niższej\nlub wyższej kategorii punktowej decyduje „waga” błędów oraz ich wpływ na komunikację.\n2. Błędy interpunkcyjne traktowane są jako mniej istotne niż błędy ortograficzne.\n3. W wypowiedziach zdających ze stwierdzoną dysleksją w przypadku bardzo licznych\nbłędów językowych, które nie zakłócają komunikacji lub sporadycznie zakłócają\nkomunikację, przyznaje się 1 punkt. Jeżeli błędy językowe są bardzo liczne i często\nzakłócają komunikację, przyznaje się 0 punktów.\nKwalifikowanie i oznaczanie błędów\nrodzaj błędu\nsposób oznaczenia\nprzykład\nbłąd językowy (leksykalny,\ngramatyczny)\npodkreślenie linią prostą\nMarek lubić czekoladę.\nbłąd językowy spowodowany\nbrakiem wyrazu\nznak √ w miejscu brakującego\nwyrazu\nMarek √ czekoladę.\nbłąd ortograficzny\notoczenie słowa kołem\nSłońce gżeje.\nbłąd językowy i ortograficzny\nw jednym słowie\npodkreślenie linią prostą\ni otoczenie kołem\nSłońce gżać w lecie.\nbłędy w spójności / logice\npodkreślenie linią falistą\nZałożyłem kurtkę bo było\ngorąco.\nfragment odbiegający od tematu otaczamy nawiasami\nkwadratowymi\nFragment odbiegający od\ntematu\nfragment niezgodny z tematem\notaczamy chmurką\nFragment niezgodny\nz tematem\nbłędy interpunkcyjne\notoczenie zbędnego znaku\nkółkiem\nznak √ w kółku w miejscu\nbrakującego znaku\nByło ciepło , i deszczowo.\nZrobiłem to √ ponieważ…\nBłędy ortograficzne zmieniające znaczenie wyrazu są traktowane jako błędy językowe\ni oznaczane poprzez podkreślenie wyrazu linią prostą.\nUsterki w spójności i logice występujące pomiędzy akapitami mogą być zaznaczane „pionową\nfalą” na marginesie.\nUwagi dodatkowe\n1. Wypowiedź jest oceniana na 0 punktów we wszystkich kryteriach, jeżeli jest\n• w całości nieczytelna (pod pracą zapisuje się „praca w całości nieczytelna”, a na karcie\nodpowiedzi zaznacza się 0 punktów w każdym kryterium) LUB\n• całkowicie niezgodna z poleceniem (pod pracą zapisuje się „praca całkowicie niezgodna\nz poleceniem”, a na karcie odpowiedzi zaznacza się 0 punktów w każdym kryterium)\nLUB\n• niekomunikatywna dla odbiorcy, np. w całości napisana fonetycznie (pod pracą zapisuje\nsię „praca całkowicie niekomunikatywna”, a na karcie odpowiedzi zaznacza się\n0 punktów w każdym kryterium).\n2. Praca, która zawiera fragmenty odtworzone z podręcznika, zadania zawartego w arkuszu\negzaminacyjnym lub innego źródła, w tym internetowego, lub przepisane od innego\nzdającego, jest uznawana za niesamodzielną.\n3. Jeżeli praca zawiera fragmenty na zupełnie inny temat, wyuczone na pamięć lub całkowicie\nnienawiązujące do polecenia, a jednocześnie zaburzające spójność i logikę tekstu, są one\notaczane kołem i nie są brane pod uwagę przy liczeniu wyrazów i ocenie zakresu środków\njęzykowych i poprawności środków językowych.\n4. Jeżeli wypowiedź zawiera mniej niż 160 słów, przyznaje się 0 punktów za zakres\ni poprawność środków językowych. W takich pracach nie oznacza się błędów.\n5. Jeżeli za wypowiedź przyznano 0 punktów w kryterium zgodności z poleceniem,\nwe wszystkich pozostałych kryteriach przyznaje się 0 punktów.\n6. Jeżeli wypowiedź nie zawiera w ogóle rozwinięcia (np. zdający napisał tylko wstęp),\nprzyznaje się 0 punktów w każdym kryterium.\n7. Jeżeli za wypowiedź przyznano 1 punkt w kryterium zgodności z poleceniem,\nwe wszystkich pozostałych kryteriach można również przyznać maksymalnie po 1 punkcie.\n8. Słowa zapisane przy użyciu skrótów, np. 4U, bfr sql, należy oznaczyć jako błędy\nortograficzne.","solution":"**8.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**been** - strona bierna Present Perfect.\n\nPełne zdanie: *Over the past few weeks, a pair of love-struck storks have been seen building a nest on top of a 36ft high chimney at Thrigby Hall Wildlife Gardens in Norfolk.*\n\n## Sposób 1 - analiza struktury czasu i strony\n\n> \"Over the past few weeks, a pair of love-struck storks have **8.1. ** seen building a nest \"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"Over the past few weeks\"** → sygnał czasu Present Perfect (proces trwający do teraz).\n2. **\"have seen\"** → forma `have + + V3 (seen)` = wymaga `been` dla strony biernej Present Perfect.\n3. **Strona bierna:** *bociany SĄ obserwowane* (NIE bociany obserwują).\n\nKonstrukcja: **Present Perfect Passive = have/has + been + V3**\n- Active: *people have seen storks building*\n- Passive: *storks have been seen building*\n\n**Wniosek:** luka 8.1 = **been**.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna\n\n**Forma Present Perfect Passive:**\n\n| Forma | Singular | Plural |\n| Active | has seen | have seen |\n| Passive | has been seen | have been seen |\n\nW zdaniu: *storks (l. mn.) HAVE BEEN SEEN building *\n\nKolokacja \"see sb doing sth\":\n- Active: *I saw storks BUILDING a nest* = widziałem bociany BUDUJĄCE gniazdo\n- Passive: *Storks were/have been seen BUILDING* = bociany widziano BUDUJĄCE\n- Form po see passive: `be + seen + V-ing` (verb of perception)\n\n## Reference gramatyczny - Present Perfect Passive\n\n> 📖 **Present Perfect Passive:**\n> `have/has + been + V3`\n> Active: *Someone has seen them building.*\n> Passive: *They have been seen building.*\n\n> 📖 **Czasowniki percepcji (see, hear, watch, notice, observe):**\n> Active: `V + sb + V-ing` (widzieć kogoś robiącego)\n> Passive: `be + V3 + V-ing` (być widzianym robiącym)\n> Przykład: *He was seen leaving.* = widziano, jak wychodził.\n\n> 📖 **Sygnały Present Perfect:**\n> - `over the past N weeks/months/years` = przez ostatnie N\n> - `recently`, `lately`, `so far`\n> - `since`, `for`\n> - `just`, `already`, `yet`\n> - `ever`, `never`\n\n> 📖 **Strona bierna pełna forma:**\n> - Pres. Simple Passive: is/are + V3\n> - Pres. Continuous: is/are being + V3\n> - Pres. Perfect: has/have been + V3\n> - Past Simple: was/were + V3\n> - Past Perfect: had been + V3\n> - Future: will be + V3\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **been**\n> - **WYKLUCZONE:** \"be\" (zła forma), \"being\" (zła forma), brak słowa\n> - **Spelling:** musi być POPRAWNY (3 litery: b-e-e-n, 2x \"e\")\n> - **Uzasadnienie:** Present Perfect Passive: *have BEEN seen building* (bociany są obserwowane).\n\n## Sposób 3 - sprawdzenie sensu zdania\n\nPo wstawieniu: \"a pair of love-struck storks have BEEN seen building a nest\"\n= \"para zakochanych bocianów BYŁA WIDZIANA budująca gniazdo\"\n= obserwatorzy widzieli bociany w trakcie budowy.\n\nSEMANTYCZNIE poprawne. Składnia Present Perfect Passive zachowana.\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: w stronie biernej Present Perfect ZAWSZE *been* (NIE *be*, NIE *being*). Forma: `have/has + BEEN + V3`.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Spelling: **been** (2x \"e\"). NIE *ben*, NIE *been'd*.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Sygnał *over the past few weeks* niemal zawsze wymaga Present Perfect (proces ciągły do teraz).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Po passive `be seen` można dodać V-ing (gerund) - to charakterystyka czasowników PERCEPCJI: see, hear, watch, notice.\n\n**8.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**Since** (od tego czasu).\n\nPełne zdanie: *Since then they have not bred naturally here.*\n\n## Sposób 1 - analiza spójnika czasu\n\n> \"In fact, these spectacular birds last nested in the UK in 1416 on St. Giles Cathedral in Edinburgh. **8.2. ** then they have not bred naturally here.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **Poprzednie zdanie:** ostatni raz gniazdowały w 1416 (data w przeszłości).\n2. **Po luce:** \"then they have not bred\" → Present Perfect (proces od momentu do teraz).\n3. **Logika:** OD 1416 (od tamtego momentu) → nie gniazdowały.\n\nKonstrukcja: **\"Since then + Present Perfect\"** = od tamtego czasu (i wciąż).\n\nAnaliza możliwych słów na lukę:\n- **Since** = od (przyimek/spójnik czasu) → \"Since then\" = od tamtego czasu. ✓\n- **From** = z, od (przyimek miejsca/czasu). Można \"From then on\", ale wymaga \"on\".\n- **After** = po. \"After then\" - nienaturalne. Wymaga \"After that\".\n- **Ever** = kiedykolwiek. \"Ever then\" - nie istnieje.\n\n**Wniosek:** luka 8.2 = **Since** (z dużej litery - początek zdania).\n\n## Sposób 2 - \"since\" jako sygnał Present Perfect\n\n**\"Since\" + reference point + Present Perfect:**\n- *Since 1416 they have not bred* = od 1416 nie gniazdowały\n- *Since then they have not bred* = od tamtego czasu nie gniazdowały\n- *Since I moved here, I have made many friends* = od mojej przeprowadzki\n\n**Vs. \"for\":**\n- *for + okres czasu* (for 600 years)\n- *since + punkt w czasie* (since 1416, since then)\n\nW zdaniu: \"since then\" odnosi się do **1416** (punkt w czasie) → wymaga *since*.\n\n## Reference gramatyczny - \"since\" i Present Perfect\n\n> 📖 **\"Since + punkt w czasie\":**\n> `since 1416, since Monday, since then, since I was born`\n> Form: `since + N (date/time) / clause`\n> Wymaga Present Perfect (proces wciąż trwa)\n\n> 📖 **\"For + okres czasu\":**\n> `for 600 years, for a long time, for an hour`\n> Form: `for + duration`\n> Wymaga Present Perfect/Continuous\n\n> 📖 **\"Since then\":**\n> `since then` = od tamtego czasu\n> Zwykle na początku zdania + Present Perfect\n> Synonim: `since that time`, `from then on`\n\n> 📖 **Present Perfect Negative:**\n> `they have not bred` = nie gniazdowały (od momentu do teraz)\n> Form: `have/has + not + V3`\n> Skrót: `haven't/hasn't`\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **Since** (lub *since* gdyby zdanie ciągnęło się - tu wielka litera bo początek zdania)\n> - **Akceptowane warianty:** Since / since (klucz tolerancyjny)\n> - **WYKLUCZONE:** From (wymaga \"From then ON\"), After (wymaga \"After that\"), inne\n> - **Spelling:** S-i-n-c-e (5 liter)\n> - **Uzasadnienie:** *Since then + Present Perfect* - standardowa konstrukcja czasowa.\n\n## Sposób 3 - sprawdzenie sensu zdania\n\nPo wstawieniu: \"Since then they have not bred naturally here.\"\n= \"Od tamtego czasu (1416) nie rozmnażały się tu naturalnie.\"\n\nSEMANTYCZNIE poprawne. Składnia Present Perfect z *since* zachowana.\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: zdanie zaczyna się od dużej litery - odpowiedź **Since** z dużej.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka: *for* (okres) vs *since* (punkt). Tu \"then\" = punkt → wymaga *since*.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Since then* + Present Perfect to KLASYCZNA konstrukcja w narracji historycznej.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Spelling: *since* (NIE *sinse* lub *sins*). 5 liter, c przed e.\n\n**8.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**fingers** - idiom: *keep one's fingers crossed* = trzymać kciuki.\n\nPełne zdanie: *Delighted wildlife lovers in England are keeping their fingers crossed, hoping the storks will soon enjoy a happy event.*\n\n## Sposób 1 - analiza idiomu\n\n> \"Delighted wildlife lovers in England are keeping their **8.3. ** crossed, hoping the storks will soon enjoy a happy event.\"\n\nKluczowy idiom: **\"keep one's fingers crossed\"** = trzymać kciuki (życzyć powodzenia).\n\nUWAGA: w angielskim trzyma się palce SKRZYŻOWANE (krzyż \"+\" z palca wskazującego i środkowego), w polskim - KCIUKI. To różnica kulturowa.\n\nKonstrukcja: `keep + possessive (my/your/his/her/their) + fingers + crossed`\n\n**Wniosek:** luka 8.3 = **fingers**.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna i semantyczna\n\nZdanie: *are keeping their crossed*\n- Present Continuous (`are keeping`) = obecna czynność.\n- *Their crossed* = ich skrzyżowane.\n- Kontekst: nadzieja na sukces bocianów (hoping for happy event).\n\nLogika: ludzie LICZĄ na sukces → trzymają kciuki/palce skrzyżowane → idiom = *keep their fingers crossed*.\n\n## Reference gramatyczny - idiomy z częściami ciała\n\n> 📖 **\"Keep one's fingers crossed\":**\n> `keep fingers crossed` = trzymać kciuki (życzyć powodzenia)\n> Form: `keep + possessive + fingers + crossed`\n> Polski odpowiednik: *trzymać kciuki*\n> Sens: nadzieja na powodzenie\n\n> 📖 **Inne idiomy \"part of body + Adj\":**\n> - `keep an eye on N` = mieć kogoś na oku\n> - `give sb a hand` = pomóc\n> - `pull sb's leg` = nabierać kogoś\n> - `cost an arm and a leg` = kosztować majątek\n> - `lose face` = stracić twarz\n> - `bite one's tongue` = ugryźć się w język\n> - `pay through the nose` = przepłacać\n\n> 📖 **Possessive determiners (my/your/his/her/their):**\n> `keep their fingers crossed` = trzymać ICH palce skrzyżowane\n> Form: `possessive + N`\n> Po `keep + sb's + N + Adj` (causative-like)\n\n> 📖 **Present Continuous (now/current):**\n> `they are keeping their fingers crossed` = trzymają kciuki (teraz)\n> Form: `am/is/are + V-ing`\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **fingers**\n> - **WYKLUCZONE:** thumbs (kciuki - chociaż prawidłowe znaczeniowo, polskie tłumaczenie, ale to NIE jest idiom angielski), hands, arms\n> - **Spelling:** f-i-n-g-e-r-s (7 liter, liczba mnoga z \"s\")\n> - **Uzasadnienie:** *keep one's fingers crossed* to standardowy angielski idiom.\n\n## Sposób 3 - sprawdzenie sensu zdania\n\nPo wstawieniu: \"are keeping their fingers crossed, hoping the storks will soon enjoy a happy event\"\n= \"trzymają kciuki, mając nadzieję, że bociany wkrótce doznają radosnego wydarzenia\"\n\nIdiom wpasowuje się idealnie. *Hoping for* potwierdza emocjonalny ładunek idiomu.\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** RÓŻNICA KULTUROWA: po polsku \"trzymać kciuki\", po angielsku \"keep fingers crossed\". Uczeń może wpisać \"thumbs\" - to BŁĄD (chociaż logiczny tłumaczeniowo).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Idiom MUSI być w l. MNOGIEJ: *fingers* (nie *finger*). Skrzyżowane są palce, więc minimum dwa.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Po angielsku gestem szczęścia jest skrzyżowanie palca wskazującego i środkowego (krzyż \"+\"), nie kciuk!\n\n**8.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**turned** - phrasal verb: *turn out* = okazać się.\n\nPełne zdanie: *It will be a day for great celebration if these storks manage to breed successfully in the traditional way because earlier attempts to encourage stork breeding turned out to be a failure.*\n\n## Sposób 1 - analiza phrasal verb\n\n> \" because earlier attempts to encourage stork breeding **8.4. ** out to be a failure.\"\n\nKluczowy phrasal verb: **\"turn out to be\"** = okazać się.\n\nForma:\n- `turn out + to be + N/Adj` = okazać się czymś\n- `turn out + that-clause` = okazać się, że\n\nKontekst: poprzednie próby zachęcenia bocianów do gniazdowania ZAKOŃCZYŁY się porażką → past tense.\n\n**Czas:**\n- Cała wypowiedź dotyczy WCZEŚNIEJSZYCH prób (\"earlier attempts\").\n- Sygnał: *earlier* = wcześniejsze (przeszłość).\n- Wymagany czas: **Past Simple** = turned.\n\n**Wniosek:** luka 8.4 = **turned** (Past Simple of \"turn\").\n\n## Sposób 2 - eliminacja alternatyw\n\n**Możliwe phrasal verbs z \"out\":**\n- `turn out` = okazać się ✓\n- `work out` = okazać się / wypracować (też możliwe, ale klucz: turned)\n- `find out` = dowiedzieć się (nie pasuje semantycznie)\n- `come out` = wyjść (np. książka)\n\n**Forma czasu:**\n- *had turned* (Past Perfect) - możliwe, ale zbyt formalne dla \"earlier attempts\"\n- *turned* (Past Simple) - standardowa forma narracyjna ✓\n- *turn* (bare V) - niewłaściwa forma czasu\n- *have turned* (Present Perfect) - nie pasuje do \"earlier\"\n\n## Reference gramatyczny - phrasal verb \"turn out\"\n\n> 📖 **\"Turn out\":**\n> 1. **okazać się** - *It turned out to be a failure.* / *It turned out that he was lying.*\n> 2. **wyjść** (na ulicę) - *Thousands turned out to protest.*\n> 3. **wyłączyć** (light) - *Turn out the lights, please.*\n> 4. **produkować** - *The factory turns out 500 cars a day.*\n\n> 📖 **\"Turn out + to be + N/Adj\":**\n> `turn out to be a failure` = okazać się porażką\n> Form: `turn out + to be + Adj/N`\n\n> 📖 **\"Turn out + that-clause\":**\n> `It turned out that he was guilty.` = okazało się, że jest winny\n> Form: `it + turn out + that + clause`\n\n> 📖 **Past Simple narrative:**\n> `turned`, `tried`, `built` - sekwencja zdarzeń w przeszłości\n> Form: regular V + ed\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **turned**\n> - **Inne akceptowane:** wariant z modal/form pomocniczych mało prawdopodobny\n> - **WYKLUCZONE:** turn (bare V), turns (third person), turning (V-ing), turned-out (z myślnikiem)\n> - **Spelling:** t-u-r-n-e-d (6 liter, regularne -ed)\n> - **Uzasadnienie:** Past Simple of \"turn out\" = *turned out* (earlier attempts = przeszłość zakończona).\n\n## Sposób 3 - sprawdzenie sensu zdania\n\nPo wstawieniu: \"earlier attempts to encourage stork breeding turned out to be a failure\"\n= \"wcześniejsze próby zachęcenia bocianów do gniazdowania OKAZAŁY SIĘ porażką\"\n\nSEMANTYCZNIE poprawne. Phrasal verb *turn out to be* + Past Simple zachowany.\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: zwróć uwagę na czas. *Earlier attempts* = wcześniejsze = Past Simple → **turned**.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Phrasal verb *turn out* ma WIELE znaczeń - tu \"okazać się\" (najczęstsze w testach).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Spelling regularnego Past Simple: turn + ed = TURNED (NIE *turnned* z 2 \"n\" - to byłoby przy syllable + double consonant rule, ale \"turn\" kończy się na \"rn\", więc tylko jedno \"n\").","image":"img/jezyk-angielski-2019-maj-matura-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2019-maj-matura-rozszerzona/zad/9","paper_id":"jezyk-angielski-2019-maj-matura-rozszerzona","number":"9","points":4,"ptype":"open","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9. (0-4)\nUzupełnij zdania 9.1.-9.4., wykorzystując podane w nawiasach wyrazy w odpowiedniej\nformie. Nie należy zmieniać kolejności podanych wyrazów, trzeba natomiast - jeśli jest to\nkonieczne - dodać inne wyrazy, tak aby otrzymać logiczne i gramatycznie poprawne\nzdania. Wymagana jest pełna poprawność ortograficzna wpisywanych fragmentów zdań.\nUwaga: w każdą lukę możesz wpisać maksymalnie pięć wyrazów, wliczając w to wyrazy\njuż podane.\n9.1. During the last lesson, our chemistry teacher explained how (avoid / spill)\nthe chemicals in the lab.\n9.2. Children should (encourage / take)\nrisks and make their own mistakes while they are still young enough to learn from them.\n9.3. I still don’t know which major to choose. As soon as I (make / mind)\n, I will let you know.\n9.4. I’m sure this gadget is Stephen’s idea. He (must / invent)\nit last year when he was unemployed for a few months.\nMJA-1R","answer":null,"answer_text":"9. W ocenie poprawności środków językowych w wypowiedziach zdających ze stwierdzoną\ndysleksją nie bierze się pod uwagę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych. Błąd\nortograficzny zmieniający znaczenie wyrazu w pracy zdającego z opinią o dysleksji to błąd\njęzykowy. Jest on brany pod uwagę w ocenie poprawności językowej.\nZasady te obowiązują również w ocenie prac zdających z dysgrafią, dysortografią, afazją,\nz zaburzeniami komunikacji językowej, a także prac zdających, którzy korzystali z pomocy\nnauczyciela wspomagającego oraz prac pisanych na komputerze.","solution":"**9.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**to avoid spilling** (3 słowa).\n\nPełne zdanie: *During the last lesson, our chemistry teacher explained how to avoid spilling the chemicals in the lab.*\n\n## Sposób 1 - analiza konstrukcji\n\n> \" our chemistry teacher explained how **(avoid / spill) ** the chemicals in the lab.\"\n\nKluczowe elementy:\n- **\"how\"** + bezokolicznik = how to do sth\n- **\"avoid\"** + V-ing (gerund) - *avoid* WYMAGA gerundu\n- Wyrazy podane: avoid + spill\n\nKonstrukcja krok po kroku:\n1. \"how + to + V\" = how to avoid (jak unikać)\n2. \"avoid + V-ing\" = avoid spilling (unikać rozlania)\n3. Razem: *how to avoid spilling*\n\n**Wniosek:** poprawna forma = **to avoid spilling** (3 słowa).\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna\n\n**Reguła 1: \"how to + V\":**\n- *how to swim* = jak pływać\n- *how to avoid* = jak unikać\n- Form: `how + to + bare V`\n\n**Reguła 2: \"avoid + V-ing\":**\n- *avoid making mistakes* = unikać błędów\n- *avoid spilling* = unikać rozlania\n- Form: `avoid + V-ing` (NIE *to V*!)\n\n**Łączenie:** *how to avoid spilling*\n\n## Reference gramatyczny - verb + gerund (V-ing)\n\n> 📖 **Czasowniki + gerund (V-ing):**\n> `avoid, enjoy, finish, deny, mind, suggest, recommend, miss, postpone, practise, consider, admit, give up, keep on`\n> Form: `V + V-ing` (NIE \"to V\")\n\n> 📖 **\"How + to + V\":**\n> `how to V` = jak coś robić\n> Form: `how + to + bare V`\n> Pytanie pośrednie\n\n> 📖 **Wyjaśnienie procesu:**\n> `explain how to V` = wyjaśniać, jak coś zrobić\n> `show sb how to V` = pokazywać komuś, jak\n> `teach sb to V` (czasem how to V)\n\n> 📖 **Spelling \"spilling\":**\n> `spill` → `spilling` (podwójne L w gerundzie)\n> Reguła: jednosylabowe + samogłoska + spółgłoska → podwójna spółgłoska + ing\n> Przykłady: stop → stopping, run → running, plan → planning\n> Wyjątek: spill (BrE preferuje spilling z 2L, AmE też)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - dokładnie: **to avoid spilling** (3 słowa)\n> - **WYKLUCZONE:** *avoid to spill* (zła konstrukcja po avoid), *avoid spill* (brak gerundu), *to avoiding spilling* (zła kombinacja)\n> - **Spelling:** \"spilling\" z 2x L (NIE *spiling*)\n> - **Słowa:** dokładnie 3 (avoid spilling = 2, plus to = 3)\n> - **Uzasadnienie:** *how to V* + *avoid + V-ing* = *how to avoid spilling*.\n\n## Sposób 3 - pełne zdanie\n\nPo wstawieniu: \"During the last lesson, our chemistry teacher explained how **to avoid spilling** the chemicals in the lab.\"\n= \"Na ostatniej lekcji nasza nauczycielka chemii wyjaśniła, jak unikać rozlewania substancji chemicznych w laboratorium.\"\n\nSEMANTYCZNIE poprawne. Składnia zachowana. Limit 5 słów - zmieściliśmy się w 3.\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Avoid* zawsze + V-ing (NIGDY \"to V\"). Pamiętaj listę gerund verbs.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Po *how* w zdaniu z explained/teaches/shows → *to + V*. Tu połączenie: how to V + V-ing.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Spelling: *spilling* (podwójne L). NIE *spiling*. Reguła doubling consonant przed -ing.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Limit 5 słów w lukach - pilnuj. Tu mamy 3, więc OK.\n\n**9.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**be encouraged to take** (4 słowa).\n\nPełne zdanie: *Children should be encouraged to take risks and make their own mistakes while they are still young enough to learn from them.*\n\n## Sposób 1 - analiza konstrukcji\n\n> \"Children should **(encourage / take) ** risks and make their own mistakes \"\n\nKluczowe elementy:\n- **\"Children should\"** = już dane, sygnalizuje modal + V (lub modal + passive).\n- **\"risks\"** = dopełnienie po luce → trzeba wstawić czasownik z dopełnieniem.\n- **Logika:** dzieci nie SAME zachęcają - to RODZICE/szkoła zachęca DZIECI → strona BIERNA.\n- Wyrazy podane: encourage + take.\n\nKonstrukcja krok po kroku:\n1. *should be encouraged* - strona bierna z modalem (should + be + V3)\n2. *encourage sb to do sth* - kolokacja: *be encouraged TO V*\n3. *to take risks* - wyrażenie idiomatyczne (podjąć ryzyko)\n\n**Łączenie:** *should be encouraged to take* (risks)\n\n**Wniosek:** poprawna forma = **be encouraged to take** (4 słowa).\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna\n\n**Reguła 1: Strona bierna z modalem:**\n- Active: *Parents should encourage children to take risks.*\n- Passive: *Children should be encouraged (by parents) to take risks.*\n- Form: `modal + be + V3` (should be encouraged)\n\n**Reguła 2: \"Encourage sb to V\":**\n- Active: *encourage + sb + to + V*\n- Passive: *sb + be + encouraged + to + V*\n- Form bierna zachowuje *to + V*\n\n**Reguła 3: Kolokacja \"take risks\":**\n- *take risks* = podejmować ryzyko (NIE *make risks*, NIE *do risks*)\n- Kolokacja z \"take\" - standardowa\n\n## Reference gramatyczny - strona bierna z modalem\n\n> 📖 **Modal + Passive:**\n> `should + be + V3` = strona bierna z modalem \"should\"\n> Przykłady:\n> - *can be done* = może być zrobione\n> - *must be finished* = musi być skończone\n> - *should be encouraged* = powinno być zachęcone\n> - *will be sent* = zostanie wysłane\n\n> 📖 **\"Encourage sb to V\":**\n> Active: `encourage + sb + to + V`\n> Passive: `sb + be + encouraged + to + V`\n> Synonimy: *urge, persuade, motivate*\n\n> 📖 **Kolokacja \"take risks\":**\n> `take risks` = podejmować ryzyko\n> `take a risk` = podjąć ryzyko (l. poj.)\n> `take chances` = podejmować szanse/ryzyko\n> NIE: *make risks*, *do risks*\n\n> 📖 **\"While they are still young\":**\n> Subordinate clause z linker `while` (gdy/podczas gdy)\n> Form: `while + S + V (Present Simple/Continuous)`\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - dokładnie: **be encouraged to take** (4 słowa)\n> - **WYKLUCZONE:** *encourage to take* (brak passive), *be encouraging to take* (V-ing zamiast V3), *be encouraged taking* (zła forma po encouraged)\n> - **Spelling:** \"encouraged\" (zakończenie -ed, NIE -et)\n> - **Słowa:** dokładnie 4 (be encouraged to take)\n> - **Uzasadnienie:** strona bierna *should be encouraged* + kolokacja *take risks*.\n\n## Sposób 3 - pełne zdanie\n\nPo wstawieniu: \"Children should **be encouraged to take** risks and make their own mistakes while they are still young enough to learn from them.\"\n= \"Dzieci powinny być zachęcane do podejmowania ryzyka i popełniania własnych błędów, póki są jeszcze wystarczająco młode, by się na nich uczyć.\"\n\nSEMANTYCZNIE poprawne. Strona bierna + kolokacja zachowane.\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Modal + passive: `should + be + V3`. KAŻDY modal w stronie biernej wymaga `be + V3` (NIE be + V-ing).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Po *encouraged* zachowuje się *to + V*: *be encouraged TO take* (nie *encouraged taking*).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Kolokacja *take risks* (NIE *make risks*). Klasyczna pułapka POL→ENG (po polsku \"PODJĄĆ ryzyko\" = take, NIE make).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Spelling *encouraged*: e-n-c-o-u-r-a-g-e-d (10 liter). Częste literówki: *encourged* (brak \"a\"), *encoraged* (brak \"u\").\n\n**9.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**make up my mind** (4 słowa) lub **have made up my mind** (5 słów).\n\nPełne zdanie: *I still don't know which major to choose. As soon as I make up my mind, I will let you know.*\n\n## Sposób 1 - analiza konstrukcji\n\n> \"As soon as I **(make / mind) **, I will let you know.\"\n\nKluczowe elementy:\n- **\"As soon as\"** = gdy tylko (spójnik czasu).\n- **\"I will let you know\"** = Future Simple w głównym zdaniu.\n- Wyrazy podane: make + mind.\n\nKonstrukcja krok po kroku:\n1. **\"As soon as\" + Present Simple/Present Perfect** - NIGDY \"will\" w zdaniu czasowym.\n2. **Phrasal verb \"make up one's mind\"** = zdecydować.\n3. Możliwe formy:\n- *As soon as I make up my mind* (Present Simple, 4 słowa) ✓\n- *As soon as I have made up my mind* (Present Perfect, 5 słów) ✓\n\nObie formy akceptowane przez klucz.\n\n**Wniosek:** poprawna forma = **make up my mind** (4 słowa) lub **have made up my mind** (5 słów).\n\n## Sposób 2 - analiza phrasal verb\n\n**Phrasal verb \"make up one's mind\":**\n- Forma: *make up + possessive (my/your/his/her) + mind*\n- Znaczenie: zdecydować\n- Wariant: *make + possessive + mind + up* (rozdzielne)\n\nObecność \"my\" jest wymagane (possessive).\n\n## Sposób 3 - analiza czasu w zdaniach czasowych\n\n**Reguła kluczowa:** w zdaniach z **AS SOON AS, WHEN, BEFORE, AFTER, UNTIL** czasem NIE używa się \"will\":\n- ✓ *As soon as I make up my mind, I will let you know.* (Present Simple)\n- ✓ *As soon as I have made up my mind, I will let you know.* (Present Perfect - większy nacisk na zakończenie)\n- ✗ *As soon as I WILL make up my mind, I will let you know.* (NIGDY)\n\n## Reference gramatyczny - \"as soon as\" + Present\n\n> 📖 **\"As soon as\" + Present Simple / Present Perfect:**\n> Form: `as soon as + S + Present, + S + will + V`\n> Zdania czasowe BEZ \"will\".\n> Synonimy: *when, the moment, once*\n\n> 📖 **Phrasal \"make up one's mind\":**\n> `make up my mind` = zdecydować\n> Form 1: `make + up + possessive + mind` (zwięźlej)\n> Form 2: `make + possessive + mind + up` (rozdzielnie)\n> Synonimy: *decide, come to a decision, reach a decision*\n\n> 📖 **Inne idiomy z \"mind\":**\n> - `change one's mind` = zmienić zdanie\n> - `bear in mind` = mieć na uwadze\n> - `keep in mind` = pamiętać\n> - `cross one's mind` = przemknąć przez myśl\n> - `out of one's mind` = oszaleć\n> - `peace of mind` = spokój ducha\n\n> 📖 **Present Perfect w zdaniach czasowych:**\n> `as soon as I have finished` = jak tylko skończę\n> Nacisk na ZAKOŃCZENIE czynności PRZED główną.\n> Bardziej formalne / dokładniejsze niż Present Simple.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - *make up my mind* (4 słowa) lub *have made up my mind* (5 słów)\n> - **Inne akceptowane:** *make my mind up*, *have made my mind up*, *make up my own mind*\n> - **WYKLUCZONE:** *will make up my mind* (zła konstrukcja po \"as soon as\"), *make my mind* (brak \"up\"), *make up mind* (brak possessive)\n> - **Limit słów:** maksymalnie 5 (mieścimy się)\n> - **Uzasadnienie:** \"As soon as\" + Present Simple/Perfect + phrasal \"make up sb's mind\".\n\n## Pełne zdanie\n\nPo wstawieniu (wariant 1): \"As soon as I **make up my mind**, I will let you know.\"\n= \"Jak tylko podejmę decyzję, dam ci znać.\"\n\nPo wstawieniu (wariant 2): \"As soon as I **have made up my mind**, I will let you know.\"\n= \"Jak tylko (już) zdecyduję, dam ci znać.\"\n\nObie wersje semantycznie poprawne.\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: PO \"as soon as\" / \"when\" / \"before\" / \"after\" / \"until\" → NIGDY \"will\". Klasyczna pułapka.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Phrasal *make up one's mind* - wymaga POSSESSIVE (my, your, his, her, our, their). NIE *make up THE mind*.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Phrasal może być rozdzielne: *make my mind up* lub *make up my mind* (oba poprawne, gdy mind = krótkie dopełnienie).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Wariant z Present Perfect (*have made up*) - formalniejszy, gdy nacisk na zakończenie.\n\n**9.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**must have invented** (3 słowa). Akceptowane także *must have been inventing* (4 słowa).\n\nPełne zdanie: *I'm sure this gadget is Stephen's idea. He must have invented it last year when he was unemployed for a few months.*\n\n## Sposób 1 - analiza konstrukcji\n\n> \"I'm sure this gadget is Stephen's idea. He **(must / invent) ** it last year when he was unemployed for a few months.\"\n\nKluczowe elementy:\n- **\"I'm sure\"** = jestem pewien → sygnał dedukcji.\n- **\"last year\"** = w zeszłym roku → przeszłość.\n- **\"he was unemployed\"** = był bezrobotny (Past Simple).\n- Wyrazy podane: must + invent.\n\nKonstrukcja: **\"Must have + V3\"** = dedukcja o przeszłości (pewność).\n\nKrok po kroku:\n1. **Modal \"must\"** dla pewności → \"must\".\n2. **Past deduction** wymaga \"have + V3\" (perfect infinitive).\n3. \"Invent\" → V3 = invented.\n4. Razem: **must have invented**.\n\n**Wniosek:** poprawna forma = **must have invented** (3 słowa).\n\n## Sposób 2 - analiza modalów dedukcji o przeszłości\n\n**Modale + perfect infinitive (about past):**\n\n| Modal | Funkcja | Przykład |\n| must have V3 | dedukcja pewna (logiczny wniosek) | He must have invented = na pewno wynalazł |\n| might have V3 | dedukcja możliwa | He might have invented = może wynalazł |\n| could have V3 | dedukcja możliwa | He could have invented = mógł wynalazł |\n| may have V3 | dedukcja możliwa | He may have invented |\n| can't have V3 | niemożliwość | He can't have done it = niemożliwe |\n| should have V3 | wyrzut | He should have called = powinien był |\n\n**\"I'm sure\"** = pewność → wymaga *must have V3*.\n\n## Sposób 3 - wariant Continuous\n\n**Akceptowane: *must have been inventing*** (continuous deduction):\n- *must have been V-ing* = dedukcja PROCESU w przeszłości\n- Wariant podkreślający TRWANIE czynności (kilka miesięcy bezrobocia → proces).\n\nObie formy poprawne, ale klucz preferuje krótszą: *must have invented* (zakończenie procesu).\n\n## Reference gramatyczny - modal + perfect infinitive\n\n> 📖 **\"Must have + V3\" (past deduction - certainty):**\n> `He must have invented it` = na pewno wynalazł\n> Form: `must + have + V3`\n> Sens: logiczna pewność na podstawie dowodów\n\n> 📖 **\"Must have been + V-ing\" (past continuous deduction):**\n> `He must have been working` = na pewno pracował (proces)\n> Form: `must + have + been + V-ing`\n> Sens: dedukcja o procesie/trwaniu\n\n> 📖 **Antonimy modali dedukcji:**\n> - `must have V3` (pewność) ↔ `can't have V3` (niemożliwość)\n> - `must have V3` (silne) ↔ `might/may/could have V3` (słabsze)\n\n> 📖 **Past Simple \"was unemployed\":**\n> `he was unemployed for a few months` = był bezrobotny przez kilka miesięcy\n> Form: `was/were + Adj`\n> Sygnał: *for + okres czasu* w przeszłości\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - dokładnie: **must have invented** (3 słowa)\n> - **Inne akceptowane:** *must have been inventing* (4 słowa, continuous deduction)\n> - **WYKLUCZONE:** *must invent* (brak past), *must invented* (zły modal), *had to invent* (zły modal - obowiązek, nie dedukcja), *must has invented* (zła forma have)\n> - **Spelling:** *invented* (V3 regularny: invent + ed)\n> - **Limit słów:** maks. 5 (mieścimy się w 3 lub 4)\n> - **Uzasadnienie:** \"I'm sure\" = pewność dedukcji → *must have V3*.\n\n## Sposób 4 - pełne zdanie\n\nPo wstawieniu: \"He **must have invented** it last year when he was unemployed for a few months.\"\n= \"On musiał to wynaleźć w zeszłym roku, gdy był bezrobotny przez kilka miesięcy.\"\n\nSEMANTYCZNIE poprawne. Modal + perfect infinitive zachowany.\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Must have V3* = pewność dedukcji o PRZESZŁOŚCI. NIE *must V3* (zła forma).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: *I'm sure* sygnalizuje PEWNOŚĆ → *must* (nie *might*, nie *could*).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Modal *must* w sensie OBOWIĄZKU używa innej formy w przeszłości: *had to V*. Ale tu *must* = dedukcja → *must have V3*.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Spelling V3: *invented* (regularne -ed). Nie *invent* w przeszłości, nie *inveted* (brak \"n\").","image":"img/jezyk-angielski-2019-maj-matura-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2019-maj-matura-rozszerzona/zad/10","paper_id":"jezyk-angielski-2019-maj-matura-rozszerzona","number":"10","points":13,"ptype":"open","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10. (0-13)\nWypowiedz się na jeden z poniższych tematów. Wypowiedź powinna zawierać od 200\ndo 250 słów i spełniać wszystkie wymogi typowe dla formy wskazanej w poleceniu.\nZaznacz temat, który wybrałeś(-aś), zakreślając jego numer.\n1. Coraz więcej firm umożliwia swoim pracownikom wykonywanie pracy zawodowej\nw domu, zamiast w siedzibie firmy. Napisz rozprawkę, w której przedstawisz wady i zalety\ntakiego rozwiązania.\n2. Zwiedziłeś(-aś) wystawę fotograficzną, która dotyczyła problemu zaśmiecania środowiska\nnaturalnego plastikiem. Napisz artykuł na temat tej wystawy. W swoim artykule opisz\nzdjęcie z wystawy, które wywarło na Tobie największe wrażenie, i wyraź swoją opinię na\ntemat skuteczności takich wystaw w walce z tym problemem.\nCZYSTOPIS\nMJA-1R\nMJA-1R\nZgodność z poleceniem\nSpójność\ni logika\nZakres\nśrodków\njęzykowych\nPoprawność\nśrodków\njęzykowych\nRAZEM\n0-1-2-3-4-5\n0-1-2\n0-1-2-3\n0-1-2-3\nElementy treści (0-1-2)\nElementy formy (0-1)\n1\n2\n3\n4\n5\n1\n2\n3\n4\nMJA-1R\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)","answer":null,"answer_text":"10. W przypadku obniżenia punktacji w zakresie środków językowych za usterki stylistyczne,\npod pracą zapisuje się „rażące uchybienia w stylu” i wskazuje rodzaj usterki. Samo użycie\nform skróconych nie jest traktowane jako rażące uchybienie.","solution":"**10.1.** ## Poprawna odpowiedź - rozprawka (Temat 1)\n\n**Temat:** Przedstaw wady i zalety pracy zdalnej z domu zamiast w siedzibie firmy.\n\n**Streszczenie:** Praca zdalna ma istotne zalety (elastyczność, oszczędność czasu, work-life balance), ale również poważne wady (izolacja, brak granic praca-dom, trudności w komunikacji zespołowej). Wzorcowa rozprawka pro-contra ~230 słów.\n\n## Sposób 1 - przykładowy wzorzec rozprawki (200-250 słów)\n\n**The Pros and Cons of Working from Home**\n\nIn recent years, an increasing number of companies have started allowing their employees to work remotely. Although this trend has clear advantages, it also brings significant drawbacks that should not be overlooked. This essay will examine both sides of the issue.\n\nOn the one hand, working from home offers undeniable benefits. Firstly, it provides flexibility, enabling employees to arrange their working hours according to their personal needs and family commitments. Moreover, remote workers save time and money that would otherwise be spent on daily commuting, which can be highly stressful in big cities. In addition, working in a familiar environment often boosts productivity, as there are fewer distractions from colleagues or unnecessary meetings.\n\nOn the other hand, this arrangement is not without its disadvantages. To begin with, working from home can lead to professional isolation, since employees lack face-to-face contact with their team. Furthermore, the boundary between work and private life often becomes blurred, which may result in overworking and burnout. What is more, virtual communication is less effective than personal interaction, especially when complex projects require quick decisions or creative brainstorming.\n\nIn conclusion, while working from home undoubtedly offers convenience and flexibility, it also poses serious challenges related to social interaction and work-life balance. In my opinion, the optimal solution is a hybrid model that combines the advantages of both arrangements while minimising their drawbacks.\n\n*(approx. 235 words)*\n\n## Sposób 2 - analiza struktury\n\n**STRUKTURA rozprawki:**\n\n| Sekcja | Liczba słów | Treść |\n| Introduction | ~45 słów | Wprowadzenie tematu + teza (omówię obie strony) |\n| Body 1 - PROS | ~75 słów | 3 argumenty PRO (flexibility, save time/money, productivity) + przykłady |\n| Body 2 - CONS | ~75 słów | 3 argumenty CONTRA (isolation, blurred boundaries, communication) + przykłady |\n| Conclusion | ~40 słów | Podsumowanie + własna opinia (hybrid model) |\n\n## Sposób 3 - linking words obowiązkowe\n\n**Addition:** moreover, furthermore, in addition, what is more\n**Contrast:** on the one hand / on the other hand, however, although, despite\n**Cause-effect:** therefore, as a result, consequently\n**Example:** for instance, for example, such as\n**Sequence:** firstly, secondly, to begin with, finally\n**Conclusion:** in conclusion, to sum up, all in all\n\n## Reference gramatyczny - kluczowe konstrukcje w rozprawce\n\n> 📖 **Konstrukcje formalne:**\n> - `It is widely believed that ` = powszechnie uważa się\n> - `One could argue that ` = można argumentować\n> - `It can be claimed that ` = można twierdzić\n> - `Studies show that ` = badania pokazują\n\n> 📖 **Wyrażenia opinii:**\n> - `In my opinion / From my perspective / Personally`\n> - `I firmly believe that `\n> - `It seems to me that `\n\n> 📖 **Modal verbs (formalne):**\n> - `may` (możliwość)\n> - `could` (alternatywa)\n> - `should` (rekomendacja)\n> - `would` (hipotetyczne)\n\n> 📖 **Conditionals w argumentacji:**\n> - First Conditional: *If companies adopt remote work, productivity will increase.*\n> - Second Conditional: *If I were a manager, I would offer flexible hours.*\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 10, max 13 pkt):**\n> - **Treść (0-5 pkt):** wszystkie 3 elementy z polecenia (zalety, wady, podsumowanie/opinia)\n> - **Spójność i logika (0-2 pkt):** akapity, linkers, płynność wywodu\n> - **Zakres językowy (0-3 pkt):** różnorodność leksyki, struktury zaawansowane (passive, conditionals, modal verbs)\n> - **Poprawność językowa (0-3 pkt):** gramatyka, ortografia, interpunkcja\n> - **Długość:** 180-280 słów (poza tym zakresem - kary)\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** STRUKTURA - minimum 4 akapity (intro, body PRO, body CONTRA, conclusion). Brak struktury = utrata punktów w spójności.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** LINKING WORDS - minimum 6-8 w całej pracy. Bez nich praca brzmi prymitywnie i traci punkty za zakres.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** FORMALNY styl - bez skrótów (don't, can't → do not, cannot). Bez emocjonalnych zwrotów.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Długość 180-280 słów. Liczyć słowa! Mniej niż 180 = znaczna kara, więcej niż 280 = mniejsza kara.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Teza w introduction + powtórzenie w conclusion (z innym sformułowaniem) - kluczowy element rozprawki.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Każdy argument = uzasadnienie + przykład/dane. Nie wystarczy stwierdzenie.\n\n**10.2.** ## Poprawna odpowiedź - artykuł (Temat 2)\n\n**Temat:** Artykuł o wystawie fotograficznej dotyczącej zaśmiecania środowiska plastikiem. Opisz zdjęcie, które wywarło największe wrażenie, i wyraź opinię o skuteczności takich wystaw.\n\n**Streszczenie:** Wzorcowy artykuł z chwytliwym tytułem, opisem konkretnego zdjęcia (turtle/żółw z plastikiem) i opinią o roli wystaw w walce z plastikiem. ~240 słów.\n\n## Sposób 1 - przykładowy wzorzec artykułu (200-250 słów)\n\n**Plastic Tears: When Images Speak Louder than Words**\n\nHow many plastic bottles do you throw away every day? Last weekend, I visited an exhibition called *Drowning in Plastic* at the National Museum, which forced me to face the consequences of our throwaway lifestyle. The collection of haunting photographs left me speechless and made me question my own habits.\n\nThe image that affected me most was a black-and-white photograph of a sea turtle entangled in a plastic six-pack ring. Its tiny flippers were twisted unnaturally, and its eyes seemed to plead for help. In the background, the deep blue ocean was filled with floating bottles, bags and forgotten toys. The photographer had captured not only the suffering of a single creature but the silent tragedy of countless marine animals worldwide. I stood in front of that picture for nearly ten minutes, unable to look away.\n\nIn my opinion, exhibitions like this one are remarkably effective in raising awareness. Unlike statistics or scientific reports, photographs appeal directly to our emotions and stay in our memory long after we leave the gallery. As a result, visitors are far more likely to change their behaviour - bringing reusable bags, refusing plastic straws and recycling more carefully.\n\nUltimately, words may persuade, but images transform. If we want to save our oceans, we should support every initiative that confronts us with the truth - even when it is painful.\n\n*(approx. 240 words)*\n\n## Sposób 2 - analiza struktury artykułu\n\n**STRUKTURA artykułu:**\n\n| Sekcja | Liczba słów | Treść |\n| Title | krótki, chwytliwy | *Plastic Tears: When Images Speak Louder than Words* |\n| Introduction (~50 słów) | pytanie retoryczne + kontekst wystawy | \"How many plastic bottles do you throw away?\" |\n| Body 1 - opis zdjęcia (~85 słów) | konkretny opis fotografii + emocje | turtle, plastic six-pack ring, ocean, suffering |\n| Body 2 - opinia o skuteczności (~70 słów) | własna opinia + uzasadnienie | photographs > statistics, emotions, behaviour change |\n| Conclusion (~35 słów) | mocny zwrot / refleksja | \"words persuade, but images transform\" |\n\n## Sposób 3 - linking words i zwroty stylistyczne\n\n**Dla artykułu (mniej formalne niż rozprawka):**\n- Pytania retoryczne: *How many ? What if ? Have you ever ?*\n- Bezpośredni zwrot do czytelnika: *imagine, you, we*\n- Anegdoty osobiste: *Last weekend, I visited *\n\n**Linking words:**\n- *Furthermore, what's more, in addition*\n- *However, on the contrary, yet*\n- *As a result, therefore, consequently*\n- *For instance, such as, like*\n- *Ultimately, in the end, to conclude*\n\n## Reference gramatyczny - opis i wyrażanie opinii\n\n> 📖 **Czasy w opisie obrazu:**\n> - Past Simple - *The photograph showed * (opis tego, co było widoczne)\n> - Past Perfect - *The photographer had captured * (działanie wcześniejsze)\n> - Present - *In my opinion, exhibitions like this are effective *\n\n> 📖 **Strona bierna w opisie:**\n> `was entangled in plastic` = była zaplątana w plastik\n> `was filled with bottles` = był wypełniony butelkami\n> Form: `was/were + V3` (Past Simple Passive)\n\n> 📖 **Adjectives zmysłowe:**\n> - **haunting** = nawiedzające, niepokojące\n> - **devastating** = niszczycielskie\n> - **shocking** = szokujące\n> - **breathtaking** = zapierające dech\n> - **moving** = poruszające\n\n> 📖 **Wyrażenia opinii (article style):**\n> - *In my opinion / From my perspective*\n> - *I firmly believe that*\n> - *It seems to me that*\n> - *I would argue that*\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 10, max 13 pkt):**\n> - **Treść (0-5 pkt):** wszystkie 3 elementy: temat artykułu, opis zdjęcia, opinia o skuteczności\n> - **Spójność i logika (0-2 pkt):** akapity, linkers, ciągłość narracji\n> - **Zakres językowy (0-3 pkt):** różnorodność leksyki (emotions, environment, photography), struktury zaawansowane\n> - **Poprawność językowa (0-3 pkt):** gramatyka, ortografia\n> - **Długość:** 180-280 słów (poza zakresem - kary)\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Artykuł WYMAGA TYTUŁU - chwytliwego, krótkiego. Bez tytułu = utrata punktów za treść.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** OPIS ZDJĘCIA musi być KONKRETNY (kolor, kompozycja, emocje), nie ogólnikowy. Klucz: visualizable detail.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** OPINIA musi być JASNA - \"In my opinion\", \"I firmly believe\". Klucz: jednoznaczność.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Styl artykułu - mniej formalny niż rozprawka, ale bardziej niż list nieformalny. Można pytania retoryczne, ale BEZ slangu.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słownictwo środowiskowe: pollution, plastic waste, marine life, sustainable, eco-friendly, recycling, biodegradable.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Tytuł nie liczy się do limitu słów (lub liczy bardzo mało) - nie zostawiaj go za bardzo rozbudowanym.","image":"img/jezyk-angielski-2019-maj-matura-rozszerzona/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"}]}