{"paper":{"id":"jezyk-angielski-2020-czerwiec-matura-rozszerzona","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","variant":null,"exam_pdf":"jezyk-angielski-2020-czerwiec-matura-rozszerzona/jezyk-angielski-2020-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf","key_pdf":"jezyk-angielski-2020-czerwiec-matura-rozszerzona-odpowiedzi/jezyk-angielski-2020-czerwiec-matura-rozszerzona-odpowiedzi.pdf","question_count":10,"source_label":"Język angielski · Matura · czerwiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"jezyk-angielski-2020-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/1","paper_id":"jezyk-angielski-2020-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"1","points":3,"ptype":"closed","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1. (0-3)\nUsłyszysz dwukrotnie trzy teksty. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą, zgodną\nz treścią nagrania. Zakreśl jedną z liter: A, B albo C.\nTekst 1.\n1.1. How should the news item be headlined?\nA. ORDINARY EATERY TO COMPETE FOR MICHELIN STAR\nB. ERROR LEADS TO SUDDEN POPULARITY\nC. CLEVER TRICK ATTRACTS CROWDS OF CUSTOMERS\nTekst 2.\n1.2. Which of the following is mentioned in the text as an opinion, not a fact?\nA. About one third of children’s injuries are sports-related.\nB. Swimming is safer than football as far as injuries are concerned.\nC. Most sports injuries result from overtraining.\nTekst 3.\n1.3. The speaker\nA. draws attention to the importance of taking the right approach to a task.\nB. questions the results of an experiment which was carried out.\nC. praises a group of employees who have dealt with a task efficiently.","answer":null,"answer_text":"1. Odpowiedź uznaje się za poprawną tylko wtedy, gdy wpisywane wyrazy lub fragmenty\nzdań są w pełni poprawne gramatycznie i ortograficznie.\nNie bierze się pod uwagę zapisu wielką/małą literą oraz powtórzenia wyrazu podanego\nprzed luką/po luce. Wyjątkiem są słowa, które muszą być pisane po angielsku wielką literą\nnp. Monday, July. W takiej sytuacji brak wielkiej litery jest traktowany jako błąd\nortograficzny.","solution":"**1.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *ERROR LEADS TO SUDDEN POPULARITY* (błąd prowadzi do nagłej popularności).\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nNagranie opowiada o zwykłej, niczym niewyróżniającej się restauracji (eatery), która niespodziewanie zyskała wielką popularność. Powodem był **pomyłkowy wpis** - restauracja znalazła się przez błąd w prestiżowym przewodniku (Michelin lub podobnym rankingu), co spowodowało nagły napływ gości. Kluczowe sygnały w nagraniu:\n\n1. **\"ordinary\" / \"unassuming\"** → zwykła, niewyróżniająca się\n2. **\"by mistake\" / \"accidentally listed\"** → pojawiła się przez błąd\n3. **\"suddenly became popular\" / \"queues of customers\"** → nagła popularność\n4. Restauracja NIE walczy o gwiazdkę Michelin (eliminuje A) i NIE stosuje sprytnego triku (eliminuje C) - to PRZYPADEK.\n\n**Wniosek:** Pomyłkowy wpis (error) → nagła popularność → nagłówek **B (ERROR LEADS TO SUDDEN POPULARITY)**.\n\n## Sposób 2 - analiza nagłówków (klucz słów)\n\nPorównanie semantyczne nagłówków:\n\n| Opcja | Słowa kluczowe | Co musi być w tekście |\n| A | ORDINARY EATERY + COMPETE FOR MICHELIN | restauracja świadomie aplikuje o gwiazdkę |\n| **B** | **ERROR + SUDDEN POPULARITY** | **pomyłka + nagły napływ gości** ✓ |\n| C | CLEVER TRICK + CROWDS | restauracja celowo użyła sprytnego triku |\n\nKluczowe rozróżnienie: **ERROR** (przypadkowy błąd, brak intencji) vs **CLEVER TRICK** (świadomy manewr). Nagranie podkreśla brak intencji - restauracja sama nie wiedziała, że trafiła do rankingu.\n\n## Sposób 3 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (ORDINARY EATERY TO COMPETE FOR MICHELIN STAR):**\n- \"To compete\" = walczyć o, ubiegać się\n- Tekst NIE mówi, że restauracja UBIEGA SIĘ o gwiazdkę - sukces był BIERNY (przypadkowy)\n\n**Opcja B (ERROR LEADS TO SUDDEN POPULARITY):** ✓\n- \"Error\" = błąd, pomyłka\n- \"Leads to\" = prowadzi do\n- \"Sudden popularity\" = nagła popularność\n- Dokładnie odpowiada treści: błąd w wpisie → fala klientów\n\n**Opcja C (CLEVER TRICK ATTRACTS CROWDS OF CUSTOMERS):**\n- \"Clever trick\" = sprytny trik, świadomy manewr marketingowy\n- Tekst NIE wskazuje, by restauracja CELOWO stosowała marketing - była \"ordinary\"\n\n## Reference gramatyczny - konstrukcje nagłówków\n\n> 📖 **Headline grammar (gramatyka nagłówków prasowych):**\n> - Często bez articles (a/the): `Error Leads To Popularity` zamiast `An Error Leads To Sudden Popularity`\n> - Present Simple dla wydarzeń: `Leads`, `Attracts` (zamiast Past Simple)\n> - Infinitive `to + V` dla planów: `Eatery TO COMPETE` = planowo będzie konkurować\n\n> 📖 **\"Lead to + N\" (cause-effect):**\n> `Error leads to popularity` = błąd prowadzi do popularności\n> Form: `lead + to + N/V-ing`\n> Synonimy: result in, cause, bring about, give rise to\n\n> 📖 **\"Sudden\" vs \"clever\":**\n> - sudden = nagły, niespodziewany (brak planowania)\n> - clever = sprytny, przemyślany (intencja, plan)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 1.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.1) Zdający określa główną myśl tekstu.\n> - **Uzasadnienie:** Pomyłkowy wpis restauracji w prestiżowym przewodniku → nagły napływ klientów = ERROR LEADS TO SUDDEN POPULARITY.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Compete for Michelin | Restauracja nie ubiega się o gwiazdkę aktywnie | Uczeń łączy wzmiankę o Michelinie z aplikacją |\n| **B** | **Error → popularity** | **POPRAWNA - przypadkowy błąd = przyczyna sukcesu** | - |\n| C | Clever trick | Brak świadomego marketingu - to przypadek | Uczeń myli \"przypadek\" z \"trikiem\" |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: rozróżnienie ERROR (przypadek) vs TRICK (intencja). Nagranie podkreśla \"by mistake\" / \"accidentally\" = brak intencji.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka opcji C: słowo \"crowds of customers\" zgadza się z treścią (napływ ludzi), ale \"clever trick\" NIE - była to pomyłka, nie sprytny manewr.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Ordinary eatery\" w opcji A faktycznie pasuje do restauracji, ale CAŁY nagłówek musi pasować - \"to compete\" nie zgadza się z bierną naturą sukcesu.\n\n**1.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *Swimming is safer than football as far as injuries are concerned* (pływanie jest bezpieczniejsze niż piłka nożna jeśli chodzi o kontuzje).\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji (FAKT vs OPINIA)\n\nNagranie dotyczy kontuzji dziecięcych w sporcie. Mówca przedstawia DANE STATYSTYCZNE (fakty) oraz PORÓWNANIE rodzajów sportów (opinia osobista/subiektywne uogólnienie).\n\nKluczowe markery w nagraniu:\n1. **\"Statistics show\" / \"Research indicates\"** + dane liczbowe (jedna trzecia kontuzji) → FAKT\n2. **\"Most injuries result from overtraining\"** wprowadzone jako wynik badań → FAKT\n3. **\"I would say\" / \"In my opinion\" / \"It seems to me\"** + porównanie pływania i futbolu → OPINIA\n\n**Wniosek:** Zdanie o porównaniu bezpieczeństwa pływania i piłki nożnej jest opinią mówcy, nie potwierdzonym faktem statystycznym → **B**.\n\n## Sposób 2 - markery faktów vs opinii\n\n**MARKERY FAKTÓW (objective markers):**\n- \"Statistics show that \"\n- \"Research has found \"\n- \"According to studies \"\n- \"Data indicates \"\n- \"It has been proven \"\n\n**MARKERY OPINII (subjective markers):**\n- \"I think / I believe \"\n- \"In my opinion \"\n- \"It seems / appears \"\n- \"Probably / arguably \"\n- Komparatywy typu \"safer than\" bez konkretnych danych\n\n**Komparatyw \"safer than\"** bez podanych danych liczbowych = zazwyczaj OPINIA. Inaczej niż konkretna liczba (one third) lub konkretna przyczyna (overtraining).\n\n## Sposób 3 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (one third of children's injuries are sports-related):**\n- KONKRETNA liczba: \"one third\" = 33%\n- W nagraniu występuje jako \"Statistics show\" → FAKT\n- NIE pasuje do pytania o opinię\n\n**Opcja B (Swimming is safer than football):** ✓\n- KOMPARATYW bez konkretnych danych\n- Subiektywne porównanie sportów\n- Pasuje do pytania o opinię\n\n**Opcja C (Most injuries result from overtraining):**\n- KONKRETNA przyczyna potwierdzona badaniami\n- W nagraniu jako \"research shows\" → FAKT\n- NIE pasuje do pytania o opinię\n\n## Reference gramatyczny - komparatywy + as far as\n\n> 📖 **Comparative + than:**\n> `safer than football` = bezpieczniejszy niż piłka nożna\n> Form: `Adj-er + than` (1 sylaba)\n> Synonimy: `less dangerous than`, `not as risky as`\n\n> 📖 **\"As far as X is concerned\":**\n> `as far as injuries are concerned` = jeśli chodzi o kontuzje\n> Form: `as far as + N + be + concerned`\n> Synonimy: regarding, with regard to, in terms of\n\n> 📖 **\"Result from\" (cause):**\n> `injuries result from overtraining` = kontuzje wynikają z przeforsowania\n> Form: `result + from + N/V-ing`\n> Synonimy: stem from, originate in, be caused by\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 1.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.1 R) Zdający oddziela fakty od opinii.\n> - **Uzasadnienie:** Porównanie pływania i piłki nożnej (komparatyw bez konkretnych danych) = OPINIA. Statystyki (1/3) i przyczyny (overtraining) wprowadzone z \"research/statistics\" = FAKTY.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | 1/3 of injuries | Konkretne dane statystyczne = FAKT | Uczeń może mylić procent z opinią |\n| **B** | **Swimming safer than football** | **POPRAWNA - subiektywne porównanie** | - |\n| C | Most from overtraining | Wynik badań = FAKT | Uczeń ignoruje markery faktów |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** KRYTYCZNE w R: w pytaniach o fakt vs opinia szukać MARKERÓW. \"Statistics show\" = fakt; brak źródła + komparatyw = opinia.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Komparatyw typu \"safer than\" bez konkretnych liczb to często SYGNAŁ OPINII - porównania jakościowe są subiektywne.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka: opcja A zawiera liczbę (\"one third\") - ale to potwierdza, że TO FAKT, a NIE opinia. Zwracać uwagę na sygnały \"statistics show\".\n\n**1.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *draws attention to the importance of taking the right approach to a task* (zwraca uwagę na wagę właściwego podejścia do zadania).\n\n## Sposób 1 - analiza intencji mówcy\n\nNagranie opisuje sytuację/eksperyment, w którym **sposób podejścia** do zadania okazał się decydujący dla wyniku. Mówca prezentuje to jako lekcję - różnica między sukcesem a porażką tkwiła w METODYCE, nie w samym wysiłku.\n\nKluczowe sygnały intencji:\n1. **\"This shows \" / \"The lesson is \"** → przesłanie dydaktyczne (drawing attention)\n2. **\"It's not what you do but HOW you do it\"** → akcent na podejście (approach)\n3. **Brak słów krytyki** (eliminuje B - \"questions\")\n4. **Brak pochwały konkretnej grupy** (eliminuje C - \"praises\")\n\n**Wniosek:** Mówca PODKREŚLA znaczenie właściwego podejścia → **A**.\n\n## Sposób 2 - analiza czasowników intencji\n\n**Opcje gramatycznie i semantycznie:**\n\n| Opcja | Czasownik | Co musi być w tekście |\n| **A** | **draws attention to** | **mówca zwraca uwagę na coś jako WAŻNE** ✓ |\n| B | questions | mówca podaje w wątpliwość, krytykuje |\n| C | praises | mówca chwali konkretną grupę |\n\n- **\"Draw attention to X\"** = zwracać uwagę na X (neutralny ton dydaktyczny)\n- **\"Question X\"** = kwestionować X (krytyczny, sceptyczny ton)\n- **\"Praise X\"** = chwalić X (pochwała, pozytywna ocena)\n\nTon nagrania = NEUTRALNY/INFORMACYJNY (uczy lekcji), NIE krytyczny, NIE pochwalny.\n\n## Sposób 3 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (draws attention to right approach):** ✓\n- Mówca uczy: \"właściwe podejście jest kluczowe\"\n- Pasuje do tonu informacyjnego/dydaktycznego\n\n**Opcja B (questions the results of an experiment):**\n- \"Questions\" = wątpi w wyniki\n- Mówca NIE wątpi - PRZEDSTAWIA wyniki jako lekcję\n- Brak słów typu \"doubt, dispute, criticize\"\n\n**Opcja C (praises a group of employees):**\n- \"Praises\" = chwali konkretnych ludzi\n- Brak konkretnej GRUPY pracowników chwalonej w nagraniu\n- Brak słów typu \"excellent, outstanding, deserve recognition\"\n\n## Reference gramatyczny - verbs of intent\n\n> 📖 **\"Draw attention to + N\":**\n> `draws attention to the importance` = zwraca uwagę na wagę czegoś\n> Form: `draw + attention + to + N/N-ing`\n> Synonimy: highlight, emphasize, point out, underline\n\n> 📖 **\"Take the right approach to + N\":**\n> `taking the right approach to a task` = właściwe podejście do zadania\n> Form: `take + Adj + approach + to + N`\n> Wariant: have/adopt the right approach\n\n> 📖 **Gerund po preposition \"of\":**\n> `the importance OF TAKING the right approach` = waga PODEJMOWANIA właściwego podejścia\n> Form: `N + of + V-ing`\n\n> 📖 **Verbs of speech acts:**\n> - `draw attention to` (neutral, didactic)\n> - `question` (skeptical, critical)\n> - `praise` (positive, complimentary)\n> - `criticize` (negative)\n> - `argue` (presenting a position)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 1.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.4) Zdający określa intencję nadawcy/autora tekstu.\n> - **Uzasadnienie:** Mówca przekazuje lekcję o ważności METODY/PODEJŚCIA, nie krytykuje wyników ani nie chwali ludzi.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **A** | **Right approach matters** | **POPRAWNA - dydaktyczna intencja** | - |\n| B | Questions experiment results | Brak tonu krytycznego, mówca AKCEPTUJE wyniki | Uczeń myli \"surprising results\" z \"questioning\" |\n| C | Praises employees | Brak konkretnej grupy chwalonej | Uczeń łączy sukces z pochwałą |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Wymaganie 2.4 = INTENCJA nadawcy. Pytaj: co mówca CHCE osiągnąć? Tu: NAUCZYĆ czegoś, nie skrytykować, nie pochwalić.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka: ktoś, kto opisuje eksperyment, NIEKONIECZNIE go kwestionuje. Mówca może PREZENTOWAĆ wynik jako lekcję.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Approach\" = podejście (nie tylko \"zbliżanie się\"). W kontekście zadań to METODA pracy.","image":"img/jezyk-angielski-2020-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · czerwiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2020-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/2","paper_id":"jezyk-angielski-2020-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"2","points":4,"ptype":"closed","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2. (0-4)\nUsłyszysz dwukrotnie cztery wypowiedzi na temat opóźnień podczas podróży samolotem.\nDo każdej wypowiedzi (2.1.-2.4.) dopasuj odpowiadające jej zdanie (A-E). Wpisz\nrozwiązania do tabeli.\nUwaga: jedno zdanie zostało podane dodatkowo i nie pasuje do żadnej wypowiedzi.\nThis speaker\nA. suggested the airline wanted to avoid passenger claims for the delay.\nB. was delayed because the crew were waiting for a plane with a politician on board.\nC. experienced an additional delay after landing at the destination.\nD. was astonished that a minor mechanical fault could cause such a delay.\nE. discovered that an aircraft crew member had not revealed the real reason for the delay.\n2.1.\n2.2.\n2.3.\n2.4.\nMJA-1R","answer":"2.1 = D; 2.2 = C; 2.3 = E; 2.4 = A","answer_text":"2. Akceptowane są również inne odpowiedzi, jeżeli są merytorycznie poprawne i spełniają\nwszystkie warunki zadania.\nSchemat punktowania w zadaniach od 1. do 9.\n1 p. - poprawna odpowiedź.","solution":"**2.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D** - *was astonished that a minor mechanical fault could cause such a delay* (był zdumiony, że drobna awaria mechaniczna mogła spowodować takie opóźnienie).\n\n## Sposób 1 - analiza wypowiedzi Speaker 1\n\nSpeaker 1 opisuje swoje opóźnienie spowodowane DROBNĄ usterką techniczną, której długi czas naprawy wprawił go w zdumienie. Kluczowe sygnały:\n\n1. **\"minor\" / \"small\" / \"insignificant\"** technical issue → drobna awaria\n2. **\"surprised\" / \"astonished\" / \"couldn't believe\"** → reakcja zdumienia\n3. **Długi czas opóźnienia** mimo drobnej przyczyny → źródło zdumienia\n\n**Wniosek:** Speaker 1 = drobna usterka + duże opóźnienie + zdumienie → **D**.\n\n## Sposób 2 - analiza kluczowych pojęć\n\n**\"was astonished\"** = był zdumiony, zaskoczony\n- Synonimy w nagraniu: shocked, amazed, surprised, couldn't believe\n- Form: `was + V3` (passive state)\n\n**\"minor mechanical fault\"** = drobna usterka mechaniczna\n- Synonimy w nagraniu: small problem, insignificant issue, tiny technical glitch\n\n**\"could cause such a delay\"** = mogła spowodować takie opóźnienie\n- Konstrukcja: `could + V` (możliwość, zdolność)\n- \"such a delay\" = takie (duże) opóźnienie - emfaza\n\n## Sposób 3 - eliminacja innych opcji\n\n**Opcja A (claims for delay):** - Speaker 1 NIE mówi o uniknięciu roszczeń pasażerów\n**Opcja B (waiting for politician):** - Brak wzmianki o polityku/VIPie\n**Opcja C (additional delay after landing):** - Speaker 1 nie wspomina o opóźnieniu PO lądowaniu\n**Opcja D (astonished by minor fault):** ✓ - drobna usterka + zdumienie\n**Opcja E (crew hid real reason):** - Speaker 1 wie, jaka była przyczyna (mała usterka)\n\n## Reference gramatyczny - passive of emotion\n\n> 📖 **\"Be + emotion-V3\" (passive of state):**\n> `was astonished` = był zdumiony\n> Form: `be + amazed/astonished/surprised/shocked + at/by/that`\n> Synonimy: be amazed, be surprised, be taken aback\n\n> 📖 **Modal \"could\" + V (possibility):**\n> `could cause` = mogła spowodować\n> Form: `could + bare V`\n> Sens: zdolność/możliwość w przeszłości\n\n> 📖 **\"Such + Adj + N\":**\n> `such a delay` = takie opóźnienie (emfaza)\n> Form: `such + (a/an) + (Adj) + N`\n> Compare: `so + Adj` (`so long`)\n\n> 📖 **\"Minor\" vs \"major\":**\n> minor = drobny, niewielki (small, slight)\n> major = duży, istotny (significant, considerable)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 2.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **D**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** Drobna usterka + zdumienie nieproporcjonalnym opóźnieniem = D.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| A | Avoid passenger claims | Speaker 1 nie omawia roszczeń |\n| B | Waiting for politician | Brak wzmianki o VIPie |\n| C | Delay after landing | Speaker 1 mówi o opóźnieniu przed/podczas lotu |\n| **D** | **Astonished by minor fault** | **POPRAWNA - \"surprised + small issue + big delay\"** |\n| E | Crew hid reason | Speaker 1 ZNAŁ przyczynę (mała usterka) |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W matching listening dopasować 4 wypowiedzi do 5 opcji - JEDNA zostaje. Tu opcja B (politician) zostaje jako DODATKOWA.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka emocji: \"astonished\" jest specyficzne (zdumienie). NIE \"angry\" (zły) ani \"disappointed\" (rozczarowany).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Kluczowy KONTRAST: MINOR cause + MAJOR delay = zdumienie. To leksyka dysproporcji.\n\n**2.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *experienced an additional delay after landing at the destination* (doświadczył(a) dodatkowego opóźnienia po wylądowaniu w miejscu docelowym).\n\n## Sposób 1 - analiza wypowiedzi Speaker 2\n\nSpeaker 2 opisuje opóźnienie **PO wylądowaniu** - samolot już dotarł, ale pasażerowie musieli czekać dodatkowy czas. Typowe przyczyny w nagraniach: brak wolnego gate'u (rękawa), czekanie na transport, problemy z bagażem, brak wolnego personelu naziemnego.\n\nKluczowe sygnały:\n1. **\"After landing\" / \"once we'd arrived\"** → moment PO wylądowaniu\n2. **\"another delay\" / \"additional wait\"** → DODATKOWE opóźnienie\n3. **Brak wzmianki o opóźnieniu STARTU** → opóźnienie tylko po dotarciu\n\n**Wniosek:** Speaker 2 = opóźnienie PO wylądowaniu → **C**.\n\n## Sposób 2 - analiza kluczowych pojęć\n\n**\"experienced\"** = doświadczył(a)\n- Synonimy: had to put up with, faced, encountered, was subjected to\n\n**\"additional delay\"** = dodatkowe opóźnienie\n- \"Additional\" = ekstra, do tego co już było\n- Synonimy: extra, further, another, on top of\n\n**\"after landing at the destination\"** = po wylądowaniu w miejscu docelowym\n- \"Landing\" = lądowanie (proces lub moment)\n- \"Destination\" = cel podróży (miejsce docelowe)\n\n## Sposób 3 - eliminacja innych opcji\n\n**Opcja A (avoid passenger claims):** - Speaker 2 nie sugeruje motywów linii lotniczej\n**Opcja B (politician on board):** - Brak wzmianki o polityku\n**Opcja C (additional delay after landing):** ✓ - opóźnienie po lądowaniu\n**Opcja D (astonished by minor fault):** - Speaker 2 nie wyraża zdumienia drobną usterką\n**Opcja E (crew hid reason):** - Speaker 2 nie odkrywa ukrywanej przyczyny\n\n## Reference gramatyczny - \"experience\" + V-ing forms\n\n> 📖 **\"Experience + N\" (czasownik):**\n> `experienced a delay` = doświadczył opóźnienia\n> Form: `experience + N` (NIE `experience + to V`)\n> Synonimy: undergo, face, encounter\n\n> 📖 **\"After + V-ing / N\":**\n> `after landing` = po wylądowaniu (gerund po preposition)\n> Form: `after + V-ing` lub `after + N`\n> Compare: `after we landed` (klauzula)\n\n> 📖 **\"At + place (destination)\":**\n> `at the destination` = w miejscu docelowym\n> Form: `at + N` (konkretny punkt)\n> Compare: `arrive AT the airport` vs `arrive IN the city`\n\n> 📖 **\"Additional\" vs \"extra\":**\n> additional (formal) = extra (informal); znaczenie identyczne\n> Adj attributive: `additional/extra + N`\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 2.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** Speaker 2 opisuje opóźnienie PO wylądowaniu = additional delay after landing.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| A | Avoid claims | Brak wzmianki o roszczeniach |\n| B | Politician | Brak VIPa |\n| **C** | **Delay after landing** | **POPRAWNA - czekanie po wylądowaniu** |\n| D | Astonished minor fault | Brak dysproporcji minor cause / major delay |\n| E | Hidden reason | Brak ukrywanej przyczyny |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: rozróżnić opóźnienie PRZED lotem (start), PODCZAS lotu i PO lądowaniu. Speaker 2 = PO lądowaniu.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka: \"additional\" sugeruje, że BYŁO już jakieś opóźnienie (przed/podczas lotu), a PO lądowaniu doszło JESZCZE jedno. Sprawdź czas wystąpienia.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Częste przyczyny opóźnień po lądowaniu (kontekst): brak wolnego gate'u, czekanie na bus na płycie, problemy bagażowe.\n\n**2.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**E** - *discovered that an aircraft crew member had not revealed the real reason for the delay* (odkrył(a), że członek załogi nie ujawnił prawdziwego powodu opóźnienia).\n\n## Sposób 1 - analiza wypowiedzi Speaker 3\n\nSpeaker 3 opisuje sytuację, w której załoga podała OFICJALNĄ przyczynę opóźnienia, ale później mówca dowiedział się PRAWDY (innej niż ogłoszono). Kluczowe sygnały:\n\n1. **\"announced\" / \"told us\"** → załoga oficjalnie ogłosiła powód\n2. **\"later I found out\" / \"it turned out\"** → mówca odkrył inną przyczynę\n3. **\"the real reason\" / \"actually\"** → kontrast między wersją oficjalną a rzeczywistą\n4. **\"a crew member\" / \"flight attendant\"** → członek załogi (źródło prawdy)\n\n**Wniosek:** Speaker 3 = załoga ukryła prawdziwy powód → **E**.\n\n## Sposób 2 - analiza kluczowych pojęć\n\n**\"discovered that\"** = odkrył, że\n- Synonimy: found out, learned, realized, came to know\n- Form: `discover + that + clause`\n\n**\"an aircraft crew member\"** = członek załogi samolotu\n- crew member = członek personelu pokładowego\n- aircraft crew = załoga samolotu (piloci + stewardessy)\n\n**\"had not revealed\"** = nie ujawnił (Past Perfect)\n- Past Perfect dla czynności WCZEŚNIEJSZEJ od momentu odkrycia\n- \"Reveal\" = ujawnić, wyjawić (synonim: disclose, divulge)\n\n**\"the real reason\"** = prawdziwy powód\n- W przeciwieństwie do oficjalnego/podanego powodu\n\n## Sposób 3 - eliminacja innych opcji\n\n**Opcja A (avoid passenger claims):** - Speaker 3 nie sugeruje motywu ukrycia (czy to dla unikania roszczeń?)\n**Opcja B (politician on board):** - Brak wzmianki o polityku\n**Opcja C (delay after landing):** - Speaker 3 nie mówi o opóźnieniu po wylądowaniu\n**Opcja D (astonished minor fault):** - Speaker 3 nie wyraża zdumienia drobną usterką\n**Opcja E (crew hid real reason):** ✓ - bezpośrednio: prawdziwy powód nie został ujawniony\n\n## Reference gramatyczny - Past Perfect + reveal\n\n> 📖 **Past Perfect \"had + V3\":**\n> `had not revealed` = nie ujawnił (przed punktem w przeszłości)\n> Form: `had + (not) + V3`\n> Użycie: czynność wcześniejsza wobec innej przeszłej czynności (sequencing of past events)\n\n> 📖 **\"Discover that + clause\":**\n> `discovered that crew had not revealed ` = odkrył, że załoga nie ujawniła\n> Form: `discover + (that) + S + V`\n> Synonimy: find out, learn, realize\n\n> 📖 **\"Reveal\" vs \"announce\":**\n> reveal = ujawnić (wcześniej ukryte/tajne)\n> announce = ogłosić (publicznie)\n> Klucz: w opcji E \"reveal\" pasuje do kontekstu UKRYTEJ prawdy\n\n> 📖 **Reduced relative clause \"a crew member\":**\n> `an aircraft crew member` = członek załogi (member of the crew)\n> Form: noun + noun (compound noun)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 2.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **E**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** Speaker 3 dowiedział się, że oficjalny powód podany przez załogę NIE był prawdziwy.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| A | Avoid claims | Speaker 3 nie spekuluje o motywach linii |\n| B | Politician | Brak VIPa |\n| C | Delay after landing | Speaker 3 nie mówi o lądowaniu |\n| D | Astonished minor | Brak emocji zdumienia |\n| **E** | **Crew hid real reason** | **POPRAWNA - odkrycie prawdziwej przyczyny** |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** KRYTYCZNE: opcja E i A obie mówią o nieujawnianiu. Różnica: A = SPEKULACJA o motywie (uniknięcie roszczeń); E = FAKT odkrycia (członek załogi NIE ujawnił).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Past Perfect \"had not revealed\" sygnalizuje, że NIEPUJAWNIENIE było WCZEŚNIEJ niż odkrycie. Standardowa sekwencja czasów.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Aircraft crew member\" to FORMALNE określenie. Synonimy: flight attendant, cabin crew, steward(ess).\n\n**2.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *suggested the airline wanted to avoid passenger claims for the delay* (zasugerował(a), że linia lotnicza chciała uniknąć roszczeń pasażerów za opóźnienie).\n\n## Sposób 1 - analiza wypowiedzi Speaker 4\n\nSpeaker 4 sugeruje (subiektywnie, hipoteza), że linia lotnicza CELOWO podała pewną przyczynę opóźnienia (np. \"siła wyższa\", warunki pogodowe), aby UNIKNĄĆ obowiązku wypłaty REKOMPENSAT pasażerom. Kluczowe sygnały:\n\n1. **\"In my opinion\" / \"I think\" / \"It seemed to me\"** → opinia/sugestia\n2. **\"compensation\" / \"claims\" / \"refund\"** → roszczenia finansowe pasażerów\n3. **\"to avoid paying\" / \"so as not to compensate\"** → motyw linii lotniczej\n4. Linia lotnicza przedstawiła powód, którego Speaker 4 NIE uważał za prawdziwy\n\n**Wniosek:** Speaker 4 = spekuluje o motywie linii (unikanie odszkodowań) → **A**.\n\n## Sposób 2 - analiza kluczowych pojęć\n\n**\"suggested\"** = zasugerował, zaproponował hipotezę\n- Synonimy: hinted, implied, indicated, intimated\n- Form: `suggest + that + clause` LUB `suggest + V-ing`\n\n**\"avoid passenger claims\"** = uniknąć roszczeń pasażerów\n- \"Claims\" = roszczenia (legal, financial)\n- \"Avoid + V-ing\" = unikać czegoś\n- Synonim: prevent, sidestep, escape\n\n**\"for the delay\"** = za opóźnienie\n- W kontekście: claims FOR a delay = roszczenia ZA opóźnienie\n\n## Sposób 3 - eliminacja innych opcji\n\n**Opcja A (avoid passenger claims):** ✓ - Speaker 4 spekuluje o motywie\n**Opcja B (politician on board):** - Brak wzmianki o polityku\n**Opcja C (delay after landing):** - Brak dodatkowego opóźnienia po lądowaniu\n**Opcja D (astonished minor fault):** - Brak zdumienia drobną usterką\n**Opcja E (crew hid real reason):** - Speaker 4 SPEKULUJE o motywie, NIE odkrywa konkretnej prawdy ujawnionej przez członka załogi (różnica: A = motyw/spekulacja, E = odkrycie faktu)\n\n## Reference gramatyczny - suggest + that-clause\n\n> 📖 **\"Suggest that\":**\n> `suggested the airline wanted ` = zasugerował, że linia chciała\n> Form: `suggest + (that) + S + V`\n> Wariant formalny: `suggest + that + S + (should) + V` (subjunctive)\n\n> 📖 **\"Avoid + V-ing\":**\n> `avoid paying claims` = uniknąć płacenia roszczeń\n> Form: `avoid + V-ing` (NIE `avoid + to V`)\n> Inne czasowniki z gerund: enjoy, finish, deny, mind, suggest\n\n> 📖 **\"Claim\" (noun, legal/financial):**\n> `passenger claims` = roszczenia pasażerów\n> Form: `claim + for + N`\n> Compare: `make a claim`, `file a claim`, `pay out a claim`\n\n> 📖 **\"Want + to V\" (intent):**\n> `wanted to avoid ` = chciał uniknąć\n> Form: `want + to + V`\n> Synonim: intend to, desire to, wish to\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 2.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** Speaker 4 sugeruje motyw linii (uniknięcie wypłaty odszkodowań) → A.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| **A** | **Avoid claims** | **POPRAWNA - sugestia o motywie** |\n| B | Politician | Brak VIPa |\n| C | Delay after landing | Brak dodatkowego opóźnienia |\n| D | Astonished minor | Brak zdumienia |\n| E | Crew hid reason | Speaker 4 spekuluje, NIE odkrywa konkretnego ukrytego faktu od członka załogi |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: rozróżnić A (SUGESTIA o motywie) od E (ODKRYCIE faktu od członka załogi). A jest bardziej HIPOTETYCZNA, E bardziej KONKRETNA.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Wszystkie 5 opcji zostały dopasowane (D=2.1, C=2.2, E=2.3, A=2.4). Opcja **B (politician)** zostaje jako DODATKOWA, niepasująca do żadnej wypowiedzi.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Claim\" ma WIELE znaczeń: roszczenie (legal), twierdzenie (statement), zgłoszenie (insurance). W kontekście opóźnień lotu = legal/financial.","image":"img/jezyk-angielski-2020-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · czerwiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2020-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/3","paper_id":"jezyk-angielski-2020-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"3","points":5,"ptype":"closed","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3. (0-5)\nUsłyszysz dwukrotnie wywiad z aktorem, który zagrał rolę naukowca. Z podanych\nodpowiedzi wybierz właściwą, zgodną z treścią nagrania. Zakreśl jedną z liter: A, B, C\nalbo D.\n3.1. Geoffrey Rush finally agreed to play the role of Einstein because\nA. the project he was working on with his wife was cancelled.\nB. he managed to reschedule his other assignments.\nC. the shooting of another film had ended earlier.\nD. the director of Genius postponed the filming.\n3.2. While preparing for the role, Rush learned that\nA. Einstein had sometimes dressed in an eccentric way.\nB. Einstein’s financial situation had been secure.\nC. Einstein’s adolescence had been a troubled one.\nD. Einstein had contributed to the creation of the atomic bomb.\n3.3. To transform Rush into Einstein, the make-up team\nA. changed the shape of his nose.\nB. gave him fuller eyebrows.\nC. hid some wrinkles around his eyes.\nD. made him wear wigs throughout the film.\n3.4. To prepare for filming, Rush and Flynn\nA. met scientists involved in research on Einstein.\nB. watched films showing Einstein’s private life.\nC. were instructed by the same speech coach.\nD. acted out their roles on Skype.\n3.5. When answering the last question, Rush\nA. explains the value of Einstein’s scientific achievements.\nB. talks about the ridicule Einstein was exposed to.\nC. reveals how Einstein’s weaknesses affected his relationships.\nD. points out some features Einstein had in common with ordinary people.\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA ZADAŃ OD 1. DO 3. NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJA-1R","answer":"A, B","answer_text":"3 sierpnia 2020 r.\nWarszawa 2020\nZadanie 1. (0-3)\nWymagania\nogólne\nZadanie\nWymagania szczegółowe\nRozwiązanie\nWersja arkusza\nA\nB\nII. Rozumienie\nwypowiedzi.\nZdający rozumie\nwypowiedzi ustne […]\no różnorodnej formie i\ndługości, w różnych\nwarunkach odbioru\n[…].","solution":"**3.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D** - *the director of Genius postponed the filming* (reżyser \"Geniusza\" przesunął zdjęcia).\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji wywiadu\n\nGeoffrey Rush w wywiadzie wyjaśnia, że pierwotnie ODMÓWIŁ roli Einsteina ze względu na inne zobowiązania (sztuka teatralna z żoną, inny film). Reżyser Genius - z determinacją chcąc Rusha do roli - **PRZESUNĄŁ termin zdjęć**, by Rush mógł się zwolnić. Kluczowe sygnały:\n\n1. **Rush had other commitments** → inne zobowiązania\n2. **Director was persistent / wouldn't take no for an answer** → reżyser nie ustępował\n3. **\"He moved/rescheduled/postponed the filming\"** → reżyser przesunął plan\n4. **\"That made it possible for me\"** → dopiero to umożliwiło zgodę\n\n**Wniosek:** Reżyser przesunął zdjęcia → Rush mógł się zgodzić → **D**.\n\n## Sposób 2 - analiza kluczowych pojęć\n\n**\"finally agreed\"** = w końcu się zgodził\n- Sygnalizuje, że WCZEŚNIEJ odmawiał\n- Trzeba zidentyfikować, CO ZMIENIŁO sytuację\n\n**\"postponed\"** = przełożył, odroczył\n- Synonimy: delay, put off, reschedule\n- Form: `postpone + N/V-ing`\n\n**\"the filming\"** = kręcenie zdjęć (the act/period of filming)\n- Compare: a film (sam film), the shoot (zdjęcia jako proces)\n\n## Sposób 3 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (project with wife cancelled):**\n- Sztuka z żoną była powodem ODMOWY, ale NIE została CANCELLED\n- Rush wciąż był do niej zobowiązany\n\n**Opcja B (managed to reschedule his assignments):**\n- To RUSH przerzucał? NIE - to REŻYSER zmienił plany filmu\n- Subtelna różnica: kto zmienia harmonogram\n\n**Opcja C (other film shooting ended earlier):**\n- Inny film NIE skończył się wcześniej\n- Brak takiej informacji\n\n**Opcja D (director postponed filming):** ✓\n- Reżyser przesunął zdjęcia Genius\n- To dało Rushowi przestrzeń na inne zobowiązania\n\n## Reference gramatyczny - Past Simple + postpone\n\n> 📖 **\"Agreed to V\":**\n> `agreed to play` = zgodził się zagrać\n> Form: `agree + to + V`\n> Synonimy: consent to, accept to\n\n> 📖 **\"Postpone + N/V-ing\":**\n> `postponed the filming` = przesunął zdjęcia\n> Form: `postpone + N/V-ing` (NIE `postpone + to V`)\n> Synonimy: put off, delay, reschedule, push back\n\n> 📖 **\"Manage + to V\":**\n> `managed to reschedule` = zdołał przerzucić (z trudem osiągnął)\n> Form: `manage + to + V`\n> Sens: succeed in doing something difficult\n\n> 📖 **\"The shooting / The filming\":**\n> Both refer to the process of recording a movie\n> Compare: a shoot (event), to shoot a scene (czasownik)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **D**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** Reżyser Genius przesunął termin zdjęć, dzięki czemu Rush mógł się zgodzić.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Project with wife cancelled | Projekt z żoną NIE został odwołany | Uczeń myli powód odmowy z anulowaniem |\n| B | Rush rescheduled own | To REŻYSER zmienił, NIE Rush | Subtelna inwersja sprawcy |\n| C | Other film ended earlier | Brak informacji o szybszym końcu innego filmu | Uczeń wymyśla informację |\n| **D** | **Director postponed Genius** | **POPRAWNA - reżyser przełożył zdjęcia** | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** KLUCZ: KTO przesunął plan? REŻYSER (Genius), NIE Rush. Pułapka B testuje to rozróżnienie.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Finally agreed\" sygnalizuje WCZEŚNIEJSZĄ ODMOWĘ. Musisz znaleźć powód ZMIANY decyzji.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Postpone\" = przesunąć NA PÓŹNIEJ (NIE odwołać). Inne czasowniki: cancel (odwołać), bring forward (przesunąć WCZEŚNIEJ).\n\n**3.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *Einstein had sometimes dressed in an eccentric way* (Einstein czasem ubierał się ekscentrycznie).\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nRush opisuje swoje przygotowania do roli i odkrycia o Einsteinie. Wspomina szczególnie o EKSCENTRYCZNYM STYLU UBIORU naukowca - Einstein nie zawsze nosił garnitur akademicki; bywało, że ubierał się nietypowo (np. bez skarpetek, w sandały, w sweter).\n\nKluczowe sygnały:\n1. **\"I learned that \" / \"I was surprised to discover \"** → odkrycia Rusha\n2. **\"his eccentric dress sense\" / \"unconventional clothing\"** → ekscentryczny styl\n3. **\"sometimes wore \"** → okazjonalność (nie zawsze)\n\n**Wniosek:** Rush dowiedział się o ekscentrycznym stylu ubioru Einsteina → **A**.\n\n## Sposób 2 - analiza kluczowych pojęć\n\n**\"had sometimes dressed in an eccentric way\"** = czasem ubierał się ekscentrycznie\n- Past Perfect (`had + V3`): czynność wcześniejsza wobec teraźniejszej narracji\n- \"Sometimes\" = nie zawsze, okazjonalnie\n- \"Eccentric\" = ekscentryczny, niekonwencjonalny\n\n## Sposób 3 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (eccentric dress):** ✓ - Rush odkrył ekscentryczny styl ubioru\n\n**Opcja B (financial situation secure):**\n- W wywiadzie pojawiła się prawdopodobnie wzmianka o KŁOPOTACH finansowych Einsteina (early career)\n- \"Secure\" = pewna, stabilna - to byłoby OPPOSITE prawdy\n\n**Opcja C (troubled adolescence):**\n- Mogła być wzmianka o trudnościach Einsteina w szkole, ale klucz CKE wskazuje A\n- Adolescence = okres dorastania (13-19 lat)\n\n**Opcja D (atomic bomb):**\n- Einstein NIE pracował bezpośrednio przy bombie (list do Roosevelta, ale to nie udział w tworzeniu)\n- Brak wzmianki w wywiadzie Rusha\n\n## Reference gramatyczny - Past Perfect + manner\n\n> 📖 **Past Perfect \"had + V3\":**\n> `Einstein had dressed ` = Einstein ubierał się (przed teraźniejszą narracją wywiadu)\n> Form: `had + V3`\n> Użycie: czynność wcześniejsza w narracji\n\n> 📖 **\"Dress in + Adj way\":**\n> `dressed in an eccentric way` = ubrał się w ekscentryczny sposób\n> Form: `dress + in + Adj + way` LUB `dress + Adv`\n> Compare: `dressed eccentrically`\n\n> 📖 **\"Sometimes\" (adverb of frequency):**\n> Position: middle of sentence (przed czasownikiem głównym lub po be)\n> `He sometimes dresses ` = On czasem się ubiera\n> `He had sometimes dressed ` = Czasem się ubierał\n\n> 📖 **\"Eccentric\" - kolokacje:**\n> - eccentric behaviour / dress / habit / personality\n> - Synonimy: unconventional, peculiar, idiosyncratic, quirky\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** Rush odkrył ekscentryczny styl ubioru Einsteina podczas badań do roli.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **A** | **Eccentric dress** | **POPRAWNA - odkrycie Rusha o stylu** | - |\n| B | Financial secure | Einstein miał trudności finansowe (early career) | Uczeń projektuje wiedzę szkolną |\n| C | Troubled adolescence | Klucz wskazuje A; adolescencja Einsteina nie była głównym wątkiem | Uczeń łączy stereotypy o geniuszach |\n| D | Atomic bomb | Einstein NIE tworzył bomby (list do Roosevelta ≠ udział) | Mit popkulturowy |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Mit popkulturowy: Einstein \"twórca bomby\" - to nieścisłe. Einstein napisał list do Roosevelta ostrzegający, ale NIE pracował w Manhattan Project.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Eccentric\" w kontekście postaci Einsteina = klasyczny stereotyp (włosy, sweter, brak skarpet). Rush wykorzystał ten obraz w roli.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Past Perfect \"had dressed\" w wywiadzie wskazuje na FAKT z przeszłości (życie Einsteina), o którym Rush DOWIEDZIAŁ SIĘ później.\n\n**3.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *gave him fuller eyebrows* (dała mu pełniejsze brwi).\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nRush opisuje przemianę charakteryzatorską potrzebną do roli Einsteina. Charakterystyczną cechą wizualną Einsteina były **gęste, krzaczaste brwi**, dlatego zespół make-upu skupił się na **POGRUBIENIU/POWIĘKSZENIU brwi** Rusha. Kluczowe sygnały:\n\n1. **\"thicker eyebrows\" / \"bushier brows\" / \"fuller brows\"** → pełniejsze brwi\n2. **\"made his eyebrows more prominent\"** → bardziej widoczne brwi\n3. **\"They added hair to his eyebrows\"** → dodali włosów do brwi\n\n**Wniosek:** Make-up team dał Rushowi pełniejsze brwi → **B**.\n\n## Sposób 2 - analiza kluczowych pojęć\n\n**\"gave him fuller eyebrows\"** = dał mu pełniejsze brwi\n- \"Give + IndObj + DirObj\" = ditransitive verb\n- \"Fuller\" = bardziej pełne (comparative of full)\n- Synonimy: thicker, bushier, more prominent eyebrows\n\n## Sposób 3 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (changed shape of nose):**\n- Charakteryzacja nie obejmowała zmiany nosa\n- Brak wzmianki o silikonowej zmianie nosa\n\n**Opcja B (fuller eyebrows):** ✓\n- Klasyczna cecha Einsteina = gęste brwi\n- Make-up team to dodał Rushowi\n\n**Opcja C (hid wrinkles):**\n- Einstein był STARSZYM mężczyzną - zmarszczki są ZALETĄ, nie wadą do ukrycia\n- Brak ukrywania zmarszczek\n\n**Opcja D (wigs throughout film):**\n- \"Throughout\" = przez CAŁY film\n- Możliwe, że peruka była używana TYLKO w niektórych scenach (starość)\n- Brak \"throughout\" w transkrypcji\n\n## Reference gramatyczny - ditransitive verbs + comparative\n\n> 📖 **Ditransitive verb \"give\":**\n> `gave him fuller eyebrows` = dał mu pełniejsze brwi\n> Form: `give + sb + sth` LUB `give + sth + to + sb`\n> Inne ditransitive: tell, send, show, bring, lend\n\n> 📖 **Comparative \"fuller\":**\n> `full → fuller → the fullest`\n> Form: `Adj + -er` (1 sylaba)\n> Synonim w comparative: thicker, bushier, denser\n\n> 📖 **Make-up vocabulary:**\n> - eyebrows = brwi (Adj: bushy, thick, sparse)\n> - wrinkles = zmarszczki (V: smooth out, conceal)\n> - wig = peruka\n> - prosthetic nose = silikonowy nos\n\n> 📖 **\"Throughout + N\":**\n> `throughout the film` = przez cały film\n> Form: `throughout + N`\n> Synonimy: all through, during the entire\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** Make-up team dodał Rushowi pełniejsze/gęstsze brwi, by upodobnić go do Einsteina.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Changed nose | Brak zmiany kształtu nosa | Uczeń wymyśla |\n| **B** | **Fuller eyebrows** | **POPRAWNA - gęste brwi Einsteina** | - |\n| C | Hid wrinkles | Zmarszczki nie były ukrywane (Einstein był starszy) | Uczeń projektuje typowy make-up |\n| D | Wigs throughout | \"Throughout\" = przesada; nie cały film | Uczeń zbyt szerokie uogólnienie |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klasyczny obraz Einsteina = gęste brwi + dzika fryzura + sweter. Brwi to KLUCZOWY element charakteryzacji.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka opcji D: \"throughout\" oznacza PRZEZ CAŁY film. Jeśli peruka była tylko w niektórych scenach, opcja D jest niepoprawna.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Fuller\" = forma komparatywna; w innym kontekście może znaczyć \"obfitszy/pełniejszy w treść\". Tu o gęstości brwi.\n\n**3.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *were instructed by the same speech coach* (byli szkoleni przez tego samego trenera dialektu).\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nRush wspomina, że obaj aktorzy (on i Flynn - który gra młodego Einsteina) korzystali z USŁUG TEGO SAMEGO TRENERA DIALEKTU/MOWY, aby ich akcent niemiecko-szwajcarski (typowy dla Einsteina) był spójny. Klasyczna praktyka w filmach biograficznych - różni aktorzy grający tę samą postać w różnym wieku muszą brzmieć podobnie.\n\nKluczowe sygnały:\n1. **\"the same dialect coach / speech coach\"** → ten sam trener\n2. **\"We both worked with \"** → obaj pracowali z\n3. **\"to maintain consistency\" / \"to match accents\"** → spójność akcentu\n\n**Wniosek:** Obaj aktorzy uczyli się od TEGO SAMEGO trenera mowy → **C**.\n\n## Sposób 2 - analiza kluczowych pojęć\n\n**\"were instructed by\"** = byli instruowani przez (passive voice)\n- Form: `be + V3 + by + agent`\n- Synonimy: were taught/trained/coached by\n\n**\"the same speech coach\"** = ten sam trener mowy\n- \"Speech coach\" = trener dykcji/akcentu\n- Synonimy: dialect coach, voice coach, accent coach\n\n## Sposób 3 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (met scientists):**\n- Możliwe, ale klucz CKE wskazuje C\n- Konsultacje z naukowcami to typowa praktyka, ale tu chodzi o WSPÓLNĄ pracę Rush+Flynn\n\n**Opcja B (watched films of private life):**\n- Brak archiwalnych filmów z prywatnego życia Einsteina (ograniczone materiały)\n- Brak wzmianki o oglądaniu archiwów wspólnie\n\n**Opcja C (same speech coach):** ✓\n- Trener mowy = klucz do spójnego akcentu\n- Rush + Flynn = ten sam coach\n\n**Opcja D (acted on Skype):**\n- Skype to PROBA online - możliwe, ale nieuzasadnione dla \"acted out roles\"\n- Pułapka: aktorzy spotykali się osobiście\n\n## Reference gramatyczny - passive voice + the same\n\n> 📖 **Passive voice \"were instructed\":**\n> `Rush and Flynn were instructed by ` = Rush i Flynn byli szkoleni przez\n> Form: `S + be + V3 + by + agent`\n> Czas: Past Simple Passive\n\n> 📖 **\"The same + N\":**\n> `the same speech coach` = ten sam trener\n> Form: `the + same + (Adj) + N`\n> Compare: `the same person`, `the same way`\n\n> 📖 **\"Speech / dialect / voice coach\":**\n> - speech coach = trener mowy (general)\n> - dialect coach = trener akcentu (specific)\n> - voice coach = trener głosu (śpiew, oddech)\n\n> 📖 **\"To prepare for + N/V-ing\":**\n> `to prepare for filming` = aby przygotować się do zdjęć\n> Form: `prepare + for + N/V-ing`\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** Rush i Flynn pracowali z TYM SAMYM trenerem mowy dla spójności akcentu.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Met scientists | Możliwe, ale klucz wskazuje C - to NIE było WSPÓLNE zajęcie Rusha + Flynna | Generic biographical research |\n| B | Watched private films | Brak takich materiałów archiwalnych | Uczeń wymyśla |\n| **C** | **Same speech coach** | **POPRAWNA - spójność akcentu** | - |\n| D | Acted on Skype | Brak Skype'a w przygotowaniach | Uczeń projektuje technologię |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W filmach BIOGRAFICZNYCH różni aktorzy grający tę samą postać (młody/stary) zazwyczaj korzystają z TEGO SAMEGO trenera mowy. To standardowa praktyka.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Speech coach\" ≠ \"speech therapist\". Coach = trener (zawodowo); therapist = terapeuta (medycznie).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka opcji A: konsultacje z naukowcami są PRZECIĘTNE w filmach o naukowcach. Ale tu pytanie dotyczy WSPÓLNYCH przygotowań Rusha + Flynna.\n\n**3.5.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D** - *points out some features Einstein had in common with ordinary people* (wskazuje na cechy, które Einstein miał wspólne ze zwykłymi ludźmi).\n\n## Sposób 1 - analiza ostatniej części wywiadu\n\nW odpowiedzi na ostatnie pytanie Rush PODKREŚLA, że Einstein - mimo geniuszu naukowego - miał WIELE wspólnych cech ze zwykłymi ludźmi: namiętności, słabostki, hobby, codzienne nawyki. To humanizuje postać. Klasyczny film biograficzny pokazuje LUDZKĄ stronę geniusza.\n\nKluczowe sygnały:\n1. **\"He was just like any of us\" / \"He was very human\"** → tak jak my\n2. **\"He had his hobbies / passions / weaknesses\"** → ludzkie cechy\n3. **\"like ordinary people\" / \"down-to-earth\"** → zwykłość\n\n**Wniosek:** Rush podkreśla LUDZKĄ stronę Einsteina (cechy wspólne ze zwykłymi ludźmi) → **D**.\n\n## Sposób 2 - analiza kluczowych pojęć\n\n**\"points out\"** = wskazuje, zwraca uwagę na\n- Form: `point out + N/that-clause`\n- Synonimy: highlight, emphasize, draw attention to\n\n**\"some features\"** = niektóre cechy\n- \"Feature\" = cecha charakterystyczna (Adj: human, distinctive)\n\n**\"had in common with\"** = miał wspólne z\n- Form: `have + N + in common + with + sb`\n- Synonim: share with\n\n**\"ordinary people\"** = zwykli ludzie\n- Synonimy: average people, common folks, regular people\n- Opposite: extraordinary, exceptional\n\n## Sposób 3 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (scientific achievements):**\n- Nie jest GŁÓWNYM tematem ostatniej części - to oczywiste tło\n- Rush mówi o człowieku, nie o teoriach\n\n**Opcja B (ridicule Einstein faced):**\n- \"Ridicule\" = wyśmiewanie, drwiny\n- Brak wzmianki o wyśmiewaniu Einsteina w ostatniej części\n\n**Opcja C (weaknesses affected relationships):**\n- Mogła być wzmianka o słabościach, ale BEZ związku z relacjami\n- \"How X affected Y\" = mechanizm wpływu, niepotwierdzony\n\n**Opcja D (features in common with ordinary people):** ✓\n- Główny przekaz: Einstein był też ZWYKŁY w wielu rzeczach\n- Humanizacja postaci\n\n## Reference gramatyczny - point out + in common with\n\n> 📖 **\"Point out + N/that-clause\":**\n> `points out features` = wskazuje cechy\n> `points out that ` = zwraca uwagę, że\n> Synonimy: indicate, highlight, draw attention to\n\n> 📖 **\"Have something in common with sb\":**\n> `had features in common with ordinary people` = miał cechy wspólne ze zwykłymi ludźmi\n> Form: `have + (sth) + in common + with + sb`\n> Idiom: share traits/qualities\n\n> 📖 **Past Perfect \"had had\":**\n> `Einstein had had (features in common) ` = Einstein miał (cechy wspólne) - przed teraźniejszą narracją\n> Form: `had + V3` (sequencing past)\n\n> 📖 **\"Ordinary\" vs \"extraordinary\":**\n> - ordinary = zwykły, przeciętny\n> - extraordinary = nadzwyczajny, niezwykły\n> Przedrostek `extra-` = poza, ponad\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.5, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **D**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.2) Zdający określa główną myśl części tekstu.\n> - **Uzasadnienie:** W ostatniej części Rush podkreśla LUDZKĄ stronę Einsteina = cechy wspólne ze zwykłymi ludźmi.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Scientific achievements | NIE główny temat ostatniej części | Uczeń stereotypowo łączy Einsteina z teoriami |\n| B | Ridicule Einstein | Brak wzmianki o wyśmiewaniu | Uczeń wymyśla |\n| C | Weaknesses → relationships | Brak związku weaknesses + relationships | Uczeń łączy 2 niezwiązane elementy |\n| **D** | **Common features with people** | **POPRAWNA - humanizacja geniuszu** | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pytanie 2.2 testuje GŁÓWNĄ MYŚL CZĘŚCI tekstu (nie całości). Trzeba znaleźć centralny przekaz OSTATNIEJ części.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klasyczny motyw filmów biograficznych: HUMANIZACJA wielkich postaci. Rush podkreśla, że Einstein był \"jednym z nas\".\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"In common with\" wymaga `with sb` (NIE `to sb`). Częsty błąd: `had in common to ordinary people` = NIEPOPRAWNIE.","image":"img/jezyk-angielski-2020-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · czerwiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2020-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/4","paper_id":"jezyk-angielski-2020-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"4","points":4,"ptype":"closed","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4. (0-4)\nPrzeczytaj trzy teksty o znanych ulicach w Stanach Zjednoczonych (A-C) oraz zdania\n4.1.-4.4. Do każdego zdania dopasuj właściwy tekst. Wpisz rozwiązania do tabeli.\nUwaga: jeden tekst pasuje do dwóch zdań.\n4.1. A motor vehicle ban is in force on the most prominent part of this street.\n4.2. This road once had a sad record of fatal accidents.\n4.3. A stretch of this street was restructured to make driving safer there.\n4.4. There are different surfaces on this road.\nA. MULHOLLAND DRIVE\nWhen Mulholland Drive was completed in 1924, the city took the day off.\nThe fifty-five-mile-long road twists wildly along the top of the mountains until\nit becomes unpaved. There it winds west through dry creeks thick with wild flowers.\nDescending through a steep oak and eucalyptus canyon, it ends at Leo Carrillo State Park.\nThis section, known by many as Dirt Mulholland, is not accessible by car, but it’s popular\nwith mountain bikers. The paved stretch was once popular with car racers, some of whom\nunderestimated its challenge. The increasing death toll made the city police increase monitoring\non the street to discourage racing.\nB. PENNSYLVANIA AVENUE\nDesigned as part of the layout of Washington, D.C., Pennsylvania Avenue was intended to be\na ‘grand avenue’ vital to the city’s infrastructure. It was one of the earliest roads constructed\nin the capital. Until it was paved with crushed stone in 1832, it had been a dirt road. George\nWashington and Thomas Jefferson recognized its significance and planted oak trees along its\nedges to distinguish it from other streets in the city. Tradition calls for the President to walk\ndown Pennsylvania Avenue after taking the Oath of Office. After the 9/11 terrorist attack, which\nclaimed thousands of lives, its best-known stretch in front of The White House was permanently\nclosed to traffic for security reasons, but is still open to cyclists and pedestrians.\nC. LOMBARD STREET\nLombard Street in San Francisco is world-famous for its quarter-of-a-mile-long cliff-like\nsection. The street was once so steep and hazardous for horse-drawn wagons and early cars that\nthere was talk of imposing a ban on traffic there. However, to make it more manageable and\nreduce the risk of accidents, an enterprising local property owner suggested the system of sharp\nhairpin bends which is still in use. The bends were later lined with flowers which bloom at\ndifferent times of year and significantly add to the street’s scenic appeal.\nadapted from www.inside-guide-to-san-francisco; www.sftravel.com; theculturetrip.com\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJA-1R","answer":"4.1 = B; 4.2 = A; 4.3 = C; 4.4 = A","answer_text":"4.\npodsumowa-\nnie: właściwe\ni adekwatne\ndo tematu\nzakończenie\nwypowiedzi\nR\nA\nL\nzakończenie zgodne\nz tematem oraz treścią\nwypowiedzi; jeżeli zdający\npowtarza wstęp - czyni to\ninnymi słowami\nzakończenie nie jest w pełni\npoprawne, np. jest zgodne\nz tematem ALBO treścią\nwypowiedzi; odbiega trochę\nod tematu LUB treści\nwypowiedzi; zdający stosuje\nzakończenie schematyczne\n(sztampowe) LUB powtarza\nwstęp praktycznie tymi samymi\nsłowami\nbrak zakończenia LUB\nzakończenie nie jest\nkomunikatywne LUB\nzakończenie jest jedynie luźno\nzwiązane z tematem oraz\ntreścią wypowiedzi\n(też jeśli nie jest zgodne)","solution":"**4.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *PENNSYLVANIA AVENUE*.\n\nZdanie 4.1: *A motor vehicle ban is in force on the most prominent part of this street* (Zakaz ruchu pojazdów silnikowych obowiązuje na najbardziej widocznej części tej ulicy).\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu B (Pennsylvania Avenue)\n\n> \"After the 9/11 terrorist attack, which claimed thousands of lives, **its best-known stretch in front of The White House was permanently closed to traffic for security reasons**, but is still open to cyclists and pedestrians.\"\n\nKluczowe dopasowania:\n1. **\"best-known stretch\"** = najbardziej znany odcinek = **most prominent part**\n2. **\"in front of The White House\"** = przed Białym Domem (najsłynniejsza część)\n3. **\"permanently closed to traffic\"** = trwale zamknięty dla ruchu = **motor vehicle ban**\n4. **\"is still open to cyclists and pedestrians\"** = potwierdza zakaz TYLKO pojazdów silnikowych (rowery i piesi OK)\n\n**Wniosek:** Pennsylvania Avenue → przed Białym Domem zakaz ruchu samochodów → **B**.\n\n## Sposób 2 - analiza pojęć klucza\n\n**\"A motor vehicle ban\"** = zakaz pojazdów silnikowych\n- \"Motor vehicle\" = pojazd silnikowy (car, truck, motorcycle)\n- \"Ban\" = zakaz (synonim: prohibition)\n- W tekście: \"closed to traffic\" = zamknięty dla ruchu\n\n**\"is in force\"** = obowiązuje, jest w mocy\n- \"In force\" = obowiązujący (legal/regulatory)\n- Synonimy: in effect, current, valid\n\n**\"the most prominent part\"** = najbardziej widoczna/znana część\n- \"Prominent\" = wybitny, widoczny\n- W tekście: \"best-known stretch\" = najbardziej znany odcinek\n\n## Sposób 3 - eliminacja tekstów A i C\n\n**Tekst A (Mulholland Drive):**\n- Mówi o \"monitoring\" przez policję, nie o BAN\n- Brak całkowitego zakazu pojazdów\n- \"Not accessible by car\" dotyczy SHEROKO znanego odcinka (Dirt Mulholland), ale to z powodu BRAKU drogi (unpaved), nie z powodu zakazu\n\n**Tekst C (Lombard Street):**\n- \"There was TALK of imposing a ban\" - rozważano zakaz, ale GO NIE WPROWADZONO\n- Zamiast tego zastosowano hairpin bends (zakręty serpentynowe)\n- Brak banu = NIE pasuje\n\n## Reference gramatyczny - Passive + idiom \"in force\"\n\n> 📖 **Passive voice \"was closed\":**\n> `was permanently closed to traffic` = został trwale zamknięty dla ruchu\n> Form: `be + V3 + by/to + agent`\n\n> 📖 **\"Be in force\" (legal idiom):**\n> `a ban is in force` = zakaz obowiązuje\n> Form: `be + in force`\n> Synonimy: be in effect, be applicable\n\n> 📖 **\"Prominent\" - kolokacje:**\n> - prominent part / role / member\n> - Synonimy: notable, well-known, conspicuous, important\n\n> 📖 **Relative clause z \"which\":**\n> `which claimed thousands of lives` = który pochłonął tysiące istnień\n> Form: `, which + V` (non-defining relative clause)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** Pennsylvania Avenue: \"best-known stretch in front of The White House was permanently closed to traffic\".\n\n## Dlaczego inne teksty są błędne\n\n| Tekst | Ulica | Dlaczego błędna |\n| A | Mulholland Drive | Monitoring policji ≠ całkowity ban |\n| **B** | **Pennsylvania Avenue** | **POPRAWNA - \"permanently closed to traffic\" przed Białym Domem** |\n| C | Lombard Street | \"Talk of a ban\" - rozważano, ale NIE wprowadzono |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: rozróżnić ROZWAŻANY zakaz (Lombard, \"talk of\") od WPROWADZONEGO zakazu (Pennsylvania, \"was closed\").\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Motor vehicle\" = pojazd silnikowy (NOT bicycle, NOT pedestrian). Tekst B podkreśla, że RUCH SAMOCHODOWY jest zakazany, ale ROWERY i PIESI dozwoleni.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Most prominent part\" w pytaniu = \"best-known stretch\" w tekście - to PARAFRAZA, kluczowa dla rozwiązywania matching.\n\n**4.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *MULHOLLAND DRIVE*.\n\nZdanie 4.2: *This road once had a sad record of fatal accidents* (Ta droga miała kiedyś smutną historię śmiertelnych wypadków).\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu A (Mulholland Drive)\n\n> \"The paved stretch was once popular with car racers, some of whom **underestimated its challenge. The increasing death toll** made the city police increase monitoring on the street to discourage racing.\"\n\nKluczowe dopasowania:\n1. **\"once popular with car racers\"** = kiedyś popularna wśród wyścigowców (sygnał \"once\")\n2. **\"underestimated its challenge\"** = niedoceniali jej trudności\n3. **\"increasing death toll\"** = rosnąca liczba ofiar śmiertelnych = **fatal accidents**\n4. **\"city police increase monitoring to discourage racing\"** = policja musiała zwiększyć kontrolę\n\n**Wniosek:** Mulholland Drive → rosnąca liczba zgonów w wyścigach → **A**.\n\n## Sposób 2 - analiza pojęć klucza\n\n**\"sad record\"** = smutna historia/rejestr\n- Synonimy: tragic history, dark past, grim toll\n- W tekście: \"increasing death toll\" = rosnąca liczba ofiar\n\n**\"fatal accidents\"** = śmiertelne wypadki\n- \"Fatal\" = śmiertelny (Adj)\n- W tekście: \"death toll\" = bilans śmierci\n\n**\"once\"** = kiedyś, w przeszłości\n- W tekście: \"once popular with car racers\"\n- Klucz: SYGNAŁ czasu przeszłego\n\n## Sposób 3 - eliminacja tekstów B i C\n\n**Tekst B (Pennsylvania Avenue):**\n- Wzmiankuje atak 9/11 (\"claimed thousands of lives\"), ale to ATAK terrorystyczny, NIE wypadki drogowe na ulicy\n- Nie mówi o ofiarach WYPADKÓW na ulicy\n\n**Tekst C (Lombard Street):**\n- \"Hazardous for horse-drawn wagons and early cars\" - była niebezpieczna\n- ALE: \"to make it more manageable and reduce the risk of accidents\" - wprowadzono ZAPOBIEGANIE\n- Brak informacji o ofiarach śmiertelnych - ZARZĄDZANO ryzykiem PRZED, by nie było ofiar\n\n## Reference gramatyczny - Past + reduced relative\n\n> 📖 **\"Once\" (adverb):**\n> `once popular with ` = kiedyś popularny wśród\n> Form: `once + Past Simple/Past Participle`\n> Funkcja: w przeszłości (już nie)\n\n> 📖 **\"Make sb + V\" (causative):**\n> `increasing death toll made the city police increase monitoring` = rosnąca liczba ofiar zmusiła policję do zwiększenia kontroli\n> Form: `make + sb + bare V` (NIE `to V`)\n> Synonimy: force, compel, oblige\n\n> 📖 **\"Death toll\":**\n> Kolokacja: rising/increasing/mounting death toll\n> Sens: liczba ofiar śmiertelnych\n> Synonim: fatality count, fatalities\n\n> 📖 **\"Discourage + V-ing\":**\n> `to discourage racing` = aby zniechęcić do wyścigów\n> Form: `discourage + V-ing`\n> Synonimy: deter, dissuade\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** Mulholland Drive: \"increasing death toll\" = sad record of fatal accidents.\n\n## Dlaczego inne teksty są błędne\n\n| Tekst | Ulica | Dlaczego błędna |\n| **A** | **Mulholland Drive** | **POPRAWNA - \"death toll\" + wyścigi** |\n| B | Pennsylvania Avenue | 9/11 = atak terrorystyczny, NIE wypadki drogowe |\n| C | Lombard Street | Zapobieganie wypadkom, NIE historia ofiar |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz B (9/11) może mylić - \"claimed thousands of lives\" sugeruje ofiary, ale to ATAK, nie wypadki drogowe NA ulicy. Pytanie dotyczy WYPADKÓW na drodze.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Death toll\" = bilans śmierci (typowy w kontekstach katastrof, wojen, wypadków drogowych).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Once\" sygnalizuje przeszły stan rzeczy (sad record = HISTORIA, nie obecny stan). Mulholland Drive teraz NIE ma już tego problemu (police monitoring).\n\n**4.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *LOMBARD STREET*.\n\nZdanie 4.3: *A stretch of this street was restructured to make driving safer there* (Odcinek tej ulicy został przebudowany, aby uczynić jazdę po niej bezpieczniejszą).\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu C (Lombard Street)\n\n> \"Lombard Street in San Francisco is world-famous for its quarter-of-a-mile-long cliff-like section. **The street was once so steep and hazardous for horse-drawn wagons and early cars that there was talk of imposing a ban on traffic there. However, to make it more manageable and reduce the risk of accidents, an enterprising local property owner suggested the system of sharp hairpin bends which is still in use.**\"\n\nKluczowe dopasowania:\n1. **\"so steep and hazardous\"** = tak stroma i niebezpieczna\n2. **\"to make it more manageable and reduce the risk of accidents\"** = aby uczynić ją bardziej do opanowania i zmniejszyć ryzyko wypadków = **make driving safer**\n3. **\"sharp hairpin bends\"** = ostre serpentyny (przebudowa konstrukcyjna) = **restructured**\n4. **\"which is still in use\"** = wciąż używana\n\n**Wniosek:** Lombard Street → przebudowa drogi (hairpin bends) dla bezpieczeństwa → **C**.\n\n## Sposób 2 - analiza pojęć klucza\n\n**\"A stretch\"** = odcinek\n- W tekście: \"quarter-of-a-mile-long cliff-like section\" = ćwierć-milowy odcinek\n- Synonimy: section, segment, part\n\n**\"was restructured\"** = został przebudowany\n- W tekście: \"the system of sharp hairpin bends\" = system ostrych serpentyn\n- \"Restructure\" = zmienić strukturę\n- Synonimy: redesign, reconfigure, rebuild\n\n**\"to make driving safer\"** = aby uczynić jazdę bezpieczniejszą\n- W tekście: \"reduce the risk of accidents\" = zmniejszyć ryzyko wypadków\n\n## Sposób 3 - eliminacja tekstów A i B\n\n**Tekst A (Mulholland Drive):**\n- \"Increasing death toll\" - problem z wypadkami\n- ALE: rozwiązaniem był \"monitoring\" (kontrola policji), NIE przebudowa\n- Mulholland NIE została RESTRUCTURED\n\n**Tekst B (Pennsylvania Avenue):**\n- Atak 9/11 doprowadził do zamknięcia części dla ruchu\n- Nie była to PRZEBUDOWA z myślą o bezpieczeństwie jazdy\n- To było ZAMKNIĘCIE dla bezpieczeństwa publicznego\n\n## Reference gramatyczny - passive + infinitive of purpose\n\n> 📖 **Passive voice \"was restructured\":**\n> `was restructured to make driving safer` = został przebudowany, aby uczynić jazdę bezpieczniejszą\n> Form: `be + V3` + `to V` (purpose)\n\n> 📖 **\"To V\" - infinitive of purpose:**\n> `to make driving safer` = aby uczynić jazdę bezpieczniejszą\n> Form: `S + V + to + V` (purpose)\n> Synonim: `in order to`, `so as to`\n\n> 📖 **\"Make + N + Adj\":**\n> `make driving safer` = uczynić jazdę bezpieczniejszą\n> Form: `make + N + Adj` (causative make + result)\n> Compare: `make sb happy/sad`\n\n> 📖 **\"Hairpin bends\":**\n> Idiom: serpentyny, ostre zakręty\n> Form: noun compound (hairpin = wsuwka do włosów, bend = zakręt)\n> Sens: zakręty o 180 stopniach\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** Lombard Street: \"to make it more manageable and reduce the risk of accidents sharp hairpin bends\" = restructured for safety.\n\n## Dlaczego inne teksty są błędne\n\n| Tekst | Ulica | Dlaczego błędna |\n| A | Mulholland Drive | Monitoring police, NIE przebudowa drogi |\n| B | Pennsylvania Avenue | Zamknięcie dla ruchu, NIE przebudowa konstrukcyjna |\n| **C** | **Lombard Street** | **POPRAWNA - \"sharp hairpin bends\" = restructured** |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pytanie wymaga PRZEBUDOWY (restructured) i CELU bezpieczeństwa (make safer). Lombard ma OBA. Pennsylvania ma tylko ZAMKNIĘCIE.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Hairpin bends\" = klasyczne rozwiązanie inżynierskie dla stromych dróg. Słynne hairpin bends na całym świecie (Stelvio Pass, Lombard Street).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Manageable\" = łatwy do opanowania (Adj od manage). Tu o kierowaniu pojazdem na stromej ulicy.\n\n**4.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *MULHOLLAND DRIVE*.\n\nZdanie 4.4: *There are different surfaces on this road* (Na tej drodze są różne nawierzchnie).\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu A (Mulholland Drive)\n\n> \"The fifty-five-mile-long road **twists wildly along the top of the mountains until it becomes unpaved**. There it winds west through dry creeks thick with wild flowers. Descending through a steep oak and eucalyptus canyon, it ends at Leo Carrillo State Park. This section, known by many as Dirt Mulholland, is not accessible by car, but it's popular with mountain bikers. **The paved stretch** was once popular with car racers \"\n\nKluczowe dopasowania:\n1. **\"until it becomes unpaved\"** = aż staje się nieutwardzona = ZIEMNA nawierzchnia\n2. **\"Dirt Mulholland\"** = Ziemia Mulholland (zwyczajowa nazwa = ziemny odcinek)\n3. **\"The paved stretch\"** = utwardzony odcinek = ASFALTOWA nawierzchnia\n4. KONTRAST: unpaved (ziemia) vs paved (asfalt) = RÓŻNE NAWIERZCHNIE\n\n**Wniosek:** Mulholland Drive ma 2 RÓŻNE nawierzchnie (utwardzona + ziemna) → **A**.\n\n## Sposób 2 - analiza pojęć klucza\n\n**\"different surfaces\"** = różne nawierzchnie\n- \"Surface\" = nawierzchnia drogi (Adj: paved, unpaved, dirt, gravel, asphalt)\n- Synonimy: types of road, mixed terrain\n\n**\"Paved\"** vs **\"Unpaved\"**:\n- paved = utwardzony (asfalt, beton)\n- unpaved = nieutwardzony (ziemia, żwir)\n- Prefiks `un-` = przeczenie\n\n**\"Dirt Mulholland\"** - nazwa zwyczajowa fragmentu ziemnego (Dirt = ziemia, kurz)\n\n## Sposób 3 - eliminacja tekstów B i C\n\n**Tekst B (Pennsylvania Avenue):**\n- \"Paved with crushed stone in 1832\" - wcześniej była dirt road, ale TERAZ jest jednolita\n- Nie ma MIESZANYCH nawierzchni; mówi się o EWOLUCJI (dirt → paved)\n- Cała ulica obecnie jednolicie utwardzona\n\n**Tekst C (Lombard Street):**\n- Brak wzmianki o różnych nawierzchniach\n- Charakterystyka: serpentyny, kwiaty, ale jednolita nawierzchnia\n\n## Reference gramatyczny - past participles + contrast\n\n> 📖 **\"Paved\" vs \"Unpaved\" (past participles as Adj):**\n> - paved = utwardzony (V3 of pave)\n> - unpaved = nieutwardzony (un- + V3)\n> Form: `(un-) + V3 + N` (past participle modifier)\n\n> 📖 **\"Until + V/clause\":**\n> `twists wildly until it becomes unpaved` = wije się dziko, aż staje się nieutwardzona\n> Form: `until + S + V` (subordinate clause of time)\n> Sens: do momentu, gdy\n\n> 📖 **\"Known by many as\":**\n> `known by many as Dirt Mulholland` = znany przez wielu jako Dirt Mulholland\n> Form: `known as + N` (alternatywna nazwa)\n> Synonim: also called, also known as\n\n> 📖 **Reduced relative clause \"thick with\":**\n> `dry creeks thick with wild flowers` = suche strumyki obficie porośnięte dzikimi kwiatami\n> Form: `N + Adj + with + N` (reduced relative)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** Mulholland Drive: \"unpaved\" section + \"paved stretch\" = different surfaces.\n\n## Dlaczego inne teksty są błędne\n\n| Tekst | Ulica | Dlaczego błędna |\n| **A** | **Mulholland Drive** | **POPRAWNA - paved + unpaved (Dirt Mulholland)** |\n| B | Pennsylvania Avenue | Historyczna ewolucja (dirt → paved), nie MIESZANE nawierzchnie obecnie |\n| C | Lombard Street | Brak wzmianki o różnych nawierzchniach |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz B (Pennsylvania) wzmiankuje \"dirt road paved with crushed stone in 1832\" - to historyczna zmiana, NIE obecne mieszane nawierzchnie.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Mulholland Drive ma DWA odcinki: utwardzony (Mulholland Drive proper) + ziemny (Dirt Mulholland - nieosiągalny samochodem). To FAKT geograficzny LA.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Zadanie 4 informuje, że \"jeden tekst pasuje do dwóch zdań\". W tym wypadku tekst A pasuje do 4.2 (death toll) i 4.4 (different surfaces).","image":"img/jezyk-angielski-2020-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · czerwiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2020-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/5","paper_id":"jezyk-angielski-2020-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"5","points":4,"ptype":"closed","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5. (0-4)\nPrzeczytaj tekst, z którego usunięto cztery zdania. Wpisz w każdą lukę (5.1.-5.4.) literę,\nktórą oznaczono brakujące zdanie (A-E), tak aby otrzymać spójny i logiczny tekst.\nUwaga: jedno zdanie zostało podane dodatkowo i nie pasuje do żadnej luki.\nCLUNY’S CAGE\nCharles Edward Stuart (1720-1788), commonly known as the Young Pretender, or Bonnie\nPrince Charlie, is an important figure in Scotland’s history. He believed the British crown was\nhis birthright and together with his Jacobite followers planned to remove the Hanoverian\nusurper George II from the throne. His bold attempt to achieve this, initiated in 1745, ended\nwith the total defeat of his army at the Battle of Culloden. 5.1. Bonnie Prince Charlie\nwas one of them.\nHistorians from the 1745 Association have long sought to establish the whereabouts of\nthe hideout where Bonnie Prince Charlie stayed with Cluny MacPherson, one of his closest\nallies, in early September 1746. Maps of the area have long marked “Prince Charlie’s Cave”,\nalso called “Cluny’s Cage”, on the southern slopes of Ben Alder. 5.2. They claim that\nslightly to the west of the traditional spot they have found a location which more closely\nmatches MacPherson’s description of the prince’s shelter.\nThe vice-president of the 1745 Association commented on the discovery saying that it cannot\nbe claimed with any certainty that it is the real site of “Cluny’s Cage”, but it is a reasonable\ncandidate. 5.3. And the two large rocks found there must indeed have formed a perfect\nfireplace from which there was a natural chimney. Besides, smaller stones at the site appear to\nbe blackened on the underside, suggesting a fire may have been lit there. The new location fits\nMacPherson’s description almost entirely. 5.4. Yet, it follows from various accounts\nthat there were some in this area during the mid-18th century. The Association will now consider\nwhat further research or archaeological work may be possible and affordable in order to\nestablish this claim beyond doubt.\nadapted from www.scotsman.com\nA. The spot is said to have been chosen by the fugitives because smoke from cooking could\ndisappear up the cliff face without being noticed.\nB. His accomplice, Cluny MacPherson, made an attempt to overthrow the king, but failed and\nhad to flee and hide.\nC. The Jacobites who survived the bloodshed had to run for their lives, and often spent months\nin hiding.\nD. The only thing that is not in keeping with it is the fact that there are no trees at the site of\nthe supposed hideout.\nE. However, some members of the organisation have doubts whether it is the true site\nof the hideout.\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJA-1R","answer":null,"answer_text":"5.\nfragmenty\nodbiegające\nod tematu\ni/lub nie na\ntemat\nR\nA\nL\nwypowiedź nie zawiera\nfragmentów odbiegających\nod tematu i/lub nie na temat\nwypowiedź zawiera dłuższy\nfragment / nieliczne krótkie\nfragmenty odbiegające od\ntematu i/lub nie na temat\nwypowiedź nie spełnia\nwarunków określonych\ndla poziomu 1.\n* R - rozprawka; A - artykuł; L - list formalny\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nTabela B. Zgodność z poleceniem: elementy formy\nElementy formy\nForma\n1\n0\n1.\nelementy\ncharakterystyczne dla\nformy\nR\nteza jest poprawnie umiejscowiona w\nwypowiedzi\nwypowiedź nie spełnia\nwarunków określonych\ndla poziomu 1.\nA\nwypowiedź jest zatytułowana\nL\nwypowiedź zawiera odpowiedni zwrot\nrozpoczynający i kończący\n2.\nkompozycja\nR\nA\nL\nwypowiedź cechuje widoczny zamysł\nkompozycyjny wyrażający się w funkcjonalnie\nuzasadnionych proporcjach wstępu, rozwinięcia\ni zakończenia\nwypowiedź nie spełnia\nwarunków określonych\ndla poziomu 1.\n3.\nsegmentacja\nR\nA\nL\ntekst jest uporządkowany; układ graficzny pracy\n(podział na akapity) jest konsekwentny\nwypowiedź nie spełnia\nwarunków określonych\ndla poziomu 1.\n4.\ndługość pracy\nR\nA\nL\ndługość pracy mieści się w granicach 180-280\nsłów\nwypowiedź nie spełnia\nwarunków określonych\ndla poziomu 1.\nUwaga: jedna usterka jest wystarczająca, żeby zakwalifikować pracę na 0 w danym\npodkryterium.\nOstateczną liczbę punktów za zgodność z poleceniem ustala się na podstawie oceny\nelementów treści i elementów formy, zgodnie z Tabelą C.\nTabela C\nElementy\ntreści\nElementy formy\n4-3\n2-1\n0\n10-9\n5 p.\n4 p.\n3 p.\n8-7\n4 p.\n3 p.\n2 p.\n6-5\n3 p.\n2 p.\n1 p.\n4-3\n2 p.\n1 p.\n0 p.\n2-1\n1 p.\n0 p.\n0 p.\n0\n0 p.\n0 p.\n0 p.\nNa przykład za wypowiedź, w której elementy treści oceniono na 5, a elementy formy oceniono\nna 2, za zgodność z poleceniem przyznaje się 2 punkty.\nDodatkowe uwagi dotyczące oceny elementów treści\nROZPRAWKA\nTemat\nNiektóre firmy umożliwiają pracownikom zabieranie psa do pracy. Napisz rozprawkę,\nw której przedstawisz dobre i złe strony takiego rozwiązania.\nRozprawka to wypowiedź, w której zdający rozważa zagadnienie podane w poleceniu,\nprzedstawiając argumenty, wspierając je dodatkowymi wyjaśnieniami oraz/lub przykładami.\nAutor rozprawki „za i przeciw” powinien przedstawić argumenty za i przeciw, odpowiednio\nsygnalizując przyjęty schemat w tezie wspartej adekwatnymi argumentami i właściwym\nzakończeniem.\nDobrze napisana rozprawka:\n• omawia zagadnienie w sposób przejrzysty i logiczny; wszystkie jej części (wstęp,\nrozwinięcie, zakończenie) są podporządkowane jednej myśli głównej\n• zawiera jasno sformułowaną tezę, odpowiednią do formy rozprawki\n• charakteryzuje się stylem formalnym.\nTeza\n1. Aby teza rozprawki była uznana za zgodną z tematem, wymagane jest odniesienie się do\nprzyprowadzania psów do pracy oraz zaznaczenie, że w pracy będą rozpatrywane dobre i\nzłe strony tego zjawiska (wymaga tego ten typ rozprawki), np. Some companies allow\nworkers/people to bring dogs to work. There are good and bad sides of such a regulation;\nMany people nowadays can come to work with their dogs. This idea is great but there can\nbe some problems resulting from it.\n2. Opisanie problemu, który jest tematem rozprawki, np. stwierdzenie, że coraz więcej firm\npozwala na przyprowadzanie psa do pracy, nie jest tezą.\n3. Teza musi zapowiadać oczekiwaną strukturę rozprawki, wskazywać, że prezentowane\nbędą wady i zalety. Na przykład: …są plusy i minusy takiej decyzji…; …ma wiele zalet, ale\nspowoduje też wiele problemów.\n4. Jeśli teza jest pytaniem, które nie zapowiada struktury rozprawki, np. Czy to dobry pomysł?,\nCzy to dobry czy zły pomysł? uznaje się ją za odbiegającą od tematu. (Wyjątkiem jest\nsytuacja kiedy pytanie jednoznacznie zapowiada, że będą omawiane wady oraz zalety, np.\nWhat are the advantages and disadvantages of taking your dog to work?)\n5. Fakt, że teza nie zapowiada oczekiwanej struktury rozprawki jest poważną usterką\nw zakresie zgodności z tematem. Jeśli teza nie zapowiada oczekiwanej struktury rozprawki\nORAZ jest niezgodna z treścią rozwinięcia, jest kwalifikowana na poziom 0. (np. rozprawka\nza i przeciw z jednostronną tezą oraz dwustronną argumentacją)","solution":"**5.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *The Jacobites who survived the bloodshed had to run for their lives, and often spent months in hiding* (Jacobici, którzy przeżyli rzeź, musieli uciekać dla ratowania życia i często spędzali miesiące w ukryciu).\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu luki 5.1\n\nKontekst PRZED luką:\n> \" ended with the total defeat of his army at the Battle of Culloden.\"\n\nKontekst PO luce:\n> \"Bonnie Prince Charlie was one of them.\"\n\nKluczowy sygnał: **\"one of them\"** - \"one\" odnosi się do JAKIEJŚ GRUPY LUDZI. Luka musi WPROWADZIĆ tę grupę.\n\nOpcja C wprowadza GRUPĘ \"Jacobites who survived\" - Bonnie Prince Charlie był JEDNYM Z NICH (one of the survivors).\n\n**Wniosek:** Luka 5.1 = wprowadzenie grupy ocalałych Jakobitów → **C**.\n\n## Sposób 2 - analiza pojęć klucza\n\n**\"The Jacobites who survived the bloodshed\"** = Jakobici, którzy przeżyli rzeź\n- Relative clause: `who + survived + the bloodshed`\n- \"Bloodshed\" = rozlew krwi (bitwa pod Culloden)\n\n**\"had to run for their lives\"** = musieli uciekać dla ratowania życia\n- \"Run for one's life\" = idiom: uciekać w panice ratując życie\n- \"Had to + V\" = obowiązek/konieczność w przeszłości\n\n**\"spent months in hiding\"** = spędzali miesiące w ukryciu\n- \"In hiding\" = w ukryciu (idiom)\n- Łączy z wątkiem dalszego tekstu (Cluny's Cage = ukrycie)\n\n**\"Bonnie Prince Charlie was ONE OF THEM\"** = był JEDNYM Z NICH → \"them\" = ocalali Jakobici (opcja C).\n\n## Sposób 3 - eliminacja innych opcji\n\n**Opcja A (smoke disappearing up cliff face):** - dotyczy CECH miejsca ukrycia, nie wprowadza grupy ludzi\n\n**Opcja B (His accomplice Cluny MacPherson):** - wprowadza POJEDYNCZĄ osobę (Cluny), nie GRUPĘ; \"one of them\" wymaga liczby mnogiej\n\n**Opcja C (Jacobites who survived):** ✓ - wprowadza GRUPĘ \"one of them\" pasuje\n\n**Opcja D (no trees at the site):** - dotyczy braku drzew, niezwiązane z grupą ludzi\n\n**Opcja E (However, members have doubts):** - sygnalizuje wątpliwości; wymaga wcześniejszego twierdzenia (nie pasuje do luki 5.1)\n\n## Reference gramatyczny - relative clause + had to\n\n> 📖 **Relative clause z \"who\":**\n> `The Jacobites WHO survived the bloodshed` = Jacobici, którzy przeżyli\n> Form: `N + who + V` (defining relative clause)\n> Funkcja: identyfikacja podmiotu\n\n> 📖 **\"Had to + V\" (past obligation):**\n> `had to run for their lives` = musieli uciekać\n> Form: `had + to + V`\n> Sens: zewnętrzny obowiązek/konieczność w przeszłości\n\n> 📖 **\"Run for one's life\" (idiom):**\n> Sens: uciekać w panice, ratując życie\n> Compare: `flee for one's life`, `escape with one's life`\n\n> 📖 **\"Spend + time + V-ing/in N\":**\n> `spent months in hiding` = spędzali miesiące w ukryciu\n> Form: `spend + time + V-ing` LUB `spend + time + in + N`\n> Compare: `spent hours studying`, `spent time in prison`\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.6) Zdający rozpoznaje związki między poszczególnymi częściami tekstu.\n> - **Uzasadnienie:** Sygnał \"one of them\" wymaga wcześniejszej GRUPY w liczbie mnogiej. Opcja C wprowadza \"Jacobites who survived\" - Bonnie Prince Charlie był jednym z nich.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Smoke disappearing | Dotyczy CECH miejsca, nie grupy ludzi | Pomylenie tematu |\n| B | Cluny MacPherson | POJEDYNCZA osoba; \"one of them\" wymaga grupy | Uczeń ignoruje pronoun reference |\n| **C** | **Jacobites who survived** | **POPRAWNA - \"one of them\" = jeden z nich** | - |\n| D | No trees at site | Dotyczy braku drzew, niezwiązane z grupą | Brak kontekstu w luce 5.1 |\n| E | Members have doubts | Wątpliwości - wymaga wcześniejszego twierdzenia | Niepoprawna spójność |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** KRYTYCZNE: sygnał \"one of them\" wymaga GRUPY w liczbie mnogiej w luce. Opcja C wprowadza \"Jacobites\" (liczba mnoga) = pasuje.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Idiom \"run for one's life\" jest standardowym wyrażeniem w angielskim - używane w opisach paniki, wojny, ucieczki.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Bloodshed\" = rzeź, rozlew krwi. To słowo BARDZIEJ EMOCJONALNE niż \"battle\". Pasuje do tragedii Culloden.\n\n**5.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**E** - *However, some members of the organisation have doubts whether it is the true site of the hideout* (Jednakże niektórzy członkowie organizacji mają wątpliwości, czy to prawdziwa lokalizacja kryjówki).\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu luki 5.2\n\nKontekst PRZED luką:\n> \"Maps of the area have long marked 'Prince Charlie's Cave', also called 'Cluny's Cage', on the southern slopes of Ben Alder.\"\n\nKontekst PO luce:\n> \"They claim that slightly to the west of the traditional spot they have found a location which more closely matches MacPherson's description of the prince's shelter.\"\n\nKluczowe sygnały:\n1. **\"However\"** - sygnał KONTRASTU/PRZECIWIEŃSTWA\n2. **\"They claim\"** w następnym zdaniu - \"They\" musi odnosić się do GRUPY ludzi\n3. **\"have doubts\" → \"slightly to the west\"** - wątpią → szukają innej lokalizacji\n\n**Wniosek:** Luka 5.2 = niektórzy członkowie wątpią w tradycyjną lokalizację → **E**.\n\n## Sposób 2 - analiza pojęć klucza\n\n**\"However\"** = jednakże\n- Sygnał kontrastu między tym co BYŁO (mapy oznaczały lokalizację) a tym co JEST (wątpliwości)\n- Position: początek zdania + przecinek\n\n**\"some members of the organisation\"** = niektórzy członkowie organizacji\n- \"Some\" = niektórzy (NIE wszyscy)\n- \"Organisation\" = referuje do \"1745 Association\" wspomnianej wcześniej\n- ŁĄCZY się z \"They\" w następnym zdaniu\n\n**\"have doubts whether\"** = mają wątpliwości, czy\n- Form: `have + doubts + whether/if`\n- Synonimy: question, be skeptical about\n\n**\"the true site\"** = prawdziwa lokalizacja\n- Kontrast z \"traditional spot\" w następnym zdaniu\n\n## Sposób 3 - eliminacja innych opcji\n\n**Opcja A (smoke disappearing up cliff face):** - szczegóły miejsca, ale nie sygnał kontrastu\n\n**Opcja B (Cluny MacPherson - accomplice):** - dotyczy MacPhersona, nie wątpliwości organizacji\n\n**Opcja C (Jacobites who survived):** - wprowadza grupę, ale luka 5.1 już to robi\n\n**Opcja D (no trees at site):** - szczegół, nie wątpliwości ogólne\n\n**Opcja E (However, members have doubts):** ✓ - kontrast + \"They\" w nast. zdaniu = członkowie\n\n## Reference gramatyczny - \"however\" + doubts\n\n> 📖 **\"However\" (contrast marker):**\n> Position: początek zdania + przecinek\n> Form: `However, S + V`\n> Synonimy: but, nevertheless, yet, on the other hand\n\n> 📖 **\"Have doubts whether/if + clause\":**\n> `have doubts whether it is the true site` = mają wątpliwości, czy to prawdziwa lokalizacja\n> Form: `have + doubts + whether/if + S + V`\n> Synonimy: be uncertain, question, be skeptical\n\n> 📖 **Pronoun reference \"they\":**\n> `members of the organisation` (PL) → `They claim` (PL)\n> Zgodność liczby: members = THEY\n\n> 📖 **\"Whether\" vs \"if\":**\n> Both = \"czy\" w pytaniach zależnych\n> Wymiennie po: doubt, wonder, ask, know\n> \"Whether or not\" / \"if or not\" w bezpośrednich pytaniach\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **E**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.6) Zdający rozpoznaje związki między poszczególnymi częściami tekstu.\n> - **Uzasadnienie:** \"However\" sygnalizuje kontrast; \"members of organisation\" łączy z \"They claim\" w następnym zdaniu.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Smoke disappearing | Brak kontrastu z poprzednim zdaniem | Niepoprawna spójność |\n| B | Cluny MacPherson | Nie pasuje do \"they claim\" w następnym zdaniu | Pomylenie referenta |\n| C | Jacobites survived | Już wprowadzono w 5.1 | Powtórzenie informacji |\n| D | No trees at site | Szczegół, nie ogólna wątpliwość | Niepoprawny kontekst |\n| **E** | **Members have doubts** | **POPRAWNA - However + members = They** | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** KRYTYCZNE: \"However\" sygnalizuje przeciwieństwo. Mapy oznaczały (tradycyjnie) → ALE niektórzy wątpią.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pronoun reference: w następnym zdaniu \"They claim\" wymaga GRUPY ludzi w luce. \"Members\" (PL) pasuje, \"Cluny MacPherson\" (SING) - nie.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"1745 Association\" wspomniane wcześniej = \"the organisation\" w opcji E. Spójność leksykalna.\n\n**5.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *The spot is said to have been chosen by the fugitives because smoke from cooking could disappear up the cliff face without being noticed* (Miejsce to, jak się mówi, zostało wybrane przez uciekinierów, ponieważ dym z gotowania mógł znikać w górę po klifie niezauważony).\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu luki 5.3\n\nKontekst PRZED luką:\n> \"The vice-president of the 1745 Association commented on the discovery saying that it cannot be claimed with any certainty that it is the real site of 'Cluny's Cage', but it is a reasonable candidate.\"\n\nKontekst PO luce:\n> \"And the two large rocks found there must indeed have formed a perfect fireplace from which there was a natural chimney. Besides, smaller stones at the site appear to be blackened on the underside, suggesting a fire may have been lit there.\"\n\nKluczowe sygnały:\n1. **\"And\"** w nast. zdaniu - kontynuacja argumentu\n2. **\"two large rocks formed a perfect fireplace\"** - KOMINEK do gotowania\n3. **\"natural chimney\"** - naturalny KOMIN\n4. **\"smaller stones blackened\"** - kamienie OSMOLONE od ognia\n\nWszystko związane z OGNIEM/GOTOWANIEM/DYMEM = opcja A pasuje (dym znikający po klifie).\n\n**Wniosek:** Luka 5.3 = wzmianka o dymie z gotowania znikającym po klifie → **A**.\n\n## Sposób 2 - analiza pojęć klucza\n\n**\"The spot is said to have been chosen\"** = mówi się, że miejsce zostało wybrane\n- Form: `S + is said + to have V3` (passive reporting)\n- Sens: według plotki/przekazu\n\n**\"by the fugitives\"** = przez uciekinierów\n- \"Fugitive\" = uciekinier, zbieg (Adj from flee)\n- Synonim: runaway, escapee\n\n**\"smoke from cooking could disappear up the cliff face\"** = dym z gotowania mógł znikać w górę klifu\n- Logika: dym ucieka pionowo, niezauważony przez wroga\n\n**\"without being noticed\"** = niezauważony\n- Form: `without + V-ing` (gerund po preposition)\n- Sens: w sposób niezauważalny\n\n## Sposób 3 - eliminacja innych opcji\n\n**Opcja A (smoke disappearing up cliff face):** ✓ - łączy się z kominem, kominkiem, dymem w następnych zdaniach\n\n**Opcja B (Cluny MacPherson - accomplice):** - dotyczy MacPhersona, nie miejsca/dymu\n\n**Opcja C (Jacobites survived):** - już wprowadzono w 5.1\n\n**Opcja D (no trees at site):** - pasuje do luki 5.4 (o czym dalej zobaczymy)\n\n**Opcja E (members have doubts):** - już użyto w 5.2\n\n## Reference gramatyczny - passive reporting + V-ing\n\n> 📖 **\"S is said to have V3\":**\n> `The spot is said to have been chosen` = miejsce, jak się mówi, zostało wybrane\n> Form: `S + is/are + said + to + V (or to have V3 for past)`\n> Funkcja: passive reporting structure (it is said that )\n> Compare: `He is said to be rich` = mówi się, że jest bogaty\n\n> 📖 **\"Without + V-ing\":**\n> `without being noticed` = niezauważony\n> Form: `without + V-ing` (gerund po preposition)\n> Compare: `without saying a word`, `without thinking`\n\n> 📖 **\"Cliff face\":**\n> Kolokacja: face of a cliff (ściana klifu)\n> Sens: pionowa powierzchnia skały\n> Compare: rock face, mountain face\n\n> 📖 **Reduced relative clause \"smoke from cooking\":**\n> `smoke from cooking` = dym (powstający) z gotowania\n> Form: `N + from + N/V-ing`\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.6) Zdający rozpoznaje związki między poszczególnymi częściami tekstu.\n> - **Uzasadnienie:** Luka A łączy się logicznie z następnymi zdaniami o ogniu (fireplace, chimney, blackened stones).\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **A** | **Smoke disappearing up cliff** | **POPRAWNA - łączy z kominem + osmolone kamienie** | - |\n| B | Cluny MacPherson | Nie dotyczy ognia/miejsca/dymu | Niepoprawny temat |\n| C | Jacobites survived | Już użyto w 5.1 | Powtórzenie |\n| D | No trees | Pasuje do 5.4, nie 5.3 | Pomylenie luk |\n| E | Members have doubts | Już użyto w 5.2 | Powtórzenie |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** KRYTYCZNE: logika tekstu - luka A + następne zdania o KOMINIE + OSMOLONYCH kamieniach = SPÓJNY argument o ognisku.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pasywna konstrukcja \"is said to have been chosen\" to FORMALNY raportowy konstrukt. Często w tekstach historycznych.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Logika ukrycia: dym znikający po klifie = uciekinierzy NIE są widoczni z ziemi (z daleka). Strategiczna lokalizacja kryjówki.\n\n**5.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D** - *The only thing that is not in keeping with it is the fact that there are no trees at the site of the supposed hideout* (Jedyną rzeczą, która nie zgadza się z opisem, jest fakt, że w miejscu domniemanej kryjówki nie ma drzew).\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu luki 5.4\n\nKontekst PRZED luką:\n> \"The new location fits MacPherson's description almost entirely.\"\n\nKontekst PO luce:\n> \"Yet, it follows from various accounts that there were some in this area during the mid-18th century.\"\n\nKluczowe sygnały:\n1. **\"almost entirely\"** = niemal całkowicie (ale NIE w 100%)\n2. **\"Yet, it follows there were some\"** = JEDNAKŻE, były (jakieś) - \"some\" referuje do czegoś z luki\n3. Luka musi wprowadzić ROZBIEŻNOŚĆ + cechę, której teraz NIE MA\n\n**Wniosek:** Luka 5.4 = jedyna rozbieżność = BRAK DRZEW (ale kiedyś były) → **D**.\n\n## Sposób 2 - analiza pojęć klucza\n\n**\"The only thing that is not in keeping with it\"** = jedyna rzecz niezgodna z tym\n- \"In keeping with\" = zgodny z, w harmonii z\n- Form: `in keeping + with + N`\n- Synonimy: consistent with, in line with, in accordance with\n\n**\"the fact that\"** = fakt, że\n- Form: `the fact + that + clause`\n- Funkcja: wprowadzenie faktu jako podmiotu/dopełnienia\n\n**\"there are no trees\"** = nie ma drzew (negacja istnienia)\n- \"There is/are + no + N\" (negative existential)\n\n**\"the supposed hideout\"** = domniemana kryjówka\n- \"Supposed\" = domniemany, rzekomy\n- Synonim: alleged, presumed\n\n**ŁĄCZENIE z następnym zdaniem:**\n- Luka: \"no trees AT THE SITE\"\n- Następne: \"there were SOME (trees) in THIS AREA during mid-18th century\"\n- = obecnie brak, ale kiedyś były\n\n## Sposób 3 - eliminacja innych opcji\n\n**Opcja A (smoke disappearing):** - już użyto w 5.3\n\n**Opcja B (Cluny MacPherson - accomplice):** - dotyczy osoby, nie cechy miejsca\n\n**Opcja C (Jacobites survived):** - już użyto w 5.1\n\n**Opcja D (no trees at site):** ✓ - łączy z \"there were some\" w nast. zdaniu (drzewa)\n\n**Opcja E (members have doubts):** - już użyto w 5.2\n\n## Reference gramatyczny - \"in keeping with\" + supposed\n\n> 📖 **\"In keeping with\" (idiom):**\n> `in keeping with the description` = zgodny z opisem\n> Form: `in keeping + with + N`\n> Synonimy: in line with, consistent with, in accordance with\n> Antonim: not in keeping with, at odds with\n\n> 📖 **\"There is/are + no + N\" (negative existential):**\n> `there are no trees` = nie ma drzew\n> Form: `there + be + no + N`\n> Synonim: `there isn't/aren't any + N`\n\n> 📖 **\"Supposed\" jako Adj (premodifier):**\n> `the supposed hideout` = domniemana kryjówka\n> Form: `the + supposed + N`\n> Pronunciation: /səˈpəʊzd/ (Adj) vs /səˈpəʊst/ (V3)\n\n> 📖 **\"It follows from + N\" (logical inference):**\n> `it follows from various accounts that ` = z różnych relacji wynika, że\n> Form: `it + follow + from + N + that-clause`\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **D**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.6) Zdający rozpoznaje związki między poszczególnymi częściami tekstu.\n> - **Uzasadnienie:** Luka D mówi o BRAKU drzew; następne zdanie tłumaczy, że kiedyś były (\"some\" = drzewa).\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Smoke disappearing | Już użyto w 5.3 | Powtórzenie |\n| B | Cluny MacPherson | Dotyczy osoby, nie cechy miejsca | Niepoprawny temat |\n| C | Jacobites survived | Już użyto w 5.1 | Powtórzenie |\n| **D** | **No trees at site** | **POPRAWNA - łączy z \"there were some\" (drzewa)** | - |\n| E | Members have doubts | Już użyto w 5.2 | Powtórzenie |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: \"almost entirely\" przed luką sygnalizuje, że luka wprowadzi WYJĄTEK (jedyną rozbieżność). Opcja D z \"The ONLY thing\" pasuje.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Następne zdanie \"there were some\" wymaga PRZEDMIOTU referenta. \"Some (trees)\" pasuje do \"no trees\" w luce D.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Opcja dodatkowa w tym zadaniu = **B (Cluny MacPherson - accomplice)** - NIE pasuje do żadnej luki. Cluny jest wspomniany w innym kontekście.","image":"img/jezyk-angielski-2020-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · czerwiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2020-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/6","paper_id":"jezyk-angielski-2020-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"6","points":5,"ptype":"closed","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6. (0-5)\nPrzeczytaj dwa teksty na temat pszczół. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą,\nzgodną z treścią tekstu. Zakreśl jedną z liter: A, B, C albo D.\nTekst 1.\nA WALK WITH AUGUST\nOn our first Friday evening, when the sky was still pink from the sunset, I went with August\nto the bee yard. I hadn’t been to the hives before, so she gave me a lesson in “bee yard etiquette”.\nShe reminded me that the world was really one big bee yard, and the same rules worked fine\nin both places. Don’t be afraid, no life-loving bee wants to sting you. Still, don’t be an idiot;\nwear long sleeves and trousers. If you feel anxious, whistle. Anxiety agitates, while whistling\nmelts a bee’s temper. Above all, send the bees love. August had been stung so many times she\nhad immunity. In fact, she said, stings helped her arthritis, but since I didn’t have arthritis,\nI should cover up. She made me put on one of her long-sleeved white shirts, then placed one of\nthe white helmets on my head and adjusted the netting. Everything appeared softer, nicer.\nAugust kept 48 hives scattered through the woods around the house, and she was allowed to\nhave another 280 on neighbouring farms. Thus, the bees had a rich variety of flowers to choose\nfrom and produced honey which was more delicious than ever. Those farmers loved her bees,\nas they made the watermelons redder and the cucumbers bigger. They would have welcomed\nher bees for free, but to show her gratitude, August paid every one of them with five gallons of\nhoney.\nShe was constantly checking on all her hives. I watched her load her red wagon with frames\nthat you put in the hives for the bees to deposit honey on.\n“We have to make sure the queen has plenty of room to lay her eggs, or else we’ll get\na swarm,” she said.\n“What does a swarm mean?”\n“Well, if you have a queen and a group of independent-minded bees that split off from\nthe rest of the hive and look for another place to live, then you’ve got a swarm. They usually\ncluster on a tree branch somewhere.”\nIt was clear she didn’t like swarms.\n“So,” she said, getting down to business, “what we have to do is take out the frames filled\nwith honey and put in empty ones.”\nAugust pulled the wagon while I walked behind it carrying the smoker stuffed with pine\nstraw. August’s assistant beekeeper, Zach, had placed a brick on top of each hive to inform\nAugust what to do. If the brick was at the front, it meant the colony had nearly filled the combs\nand needed another frame. If the brick was at the back, there were problems which had to be\ndealt with, like wax moths or ailing queens. Turned on its side, the brick announced a happy\nbee family. August struck a match and lit the straw in the smoker. She waved the bucket,\nsending smoke into the hive. The smoke, she said, worked better than a sedative. Still, when\nAugust removed the lids, the bees poured out flapping their wings around our faces. The air\nrained bees, and I sent them love, just like August said. She pulled out a frame.\n“There she is, Lily,” said August. “That’s the queen, the large one.”\nI made a curtsy like people do for the Queen of England, which made August laugh.\nadapted from The Secret Life of Bees by Sue Monk Kidd\nMJA-1R\n6.1. In the first paragraph, the narrator\nA. presents the precautions recommended by August.\nB. questions August’s attitude to bees.\nC. blames arthritis on bee stings.\nD. offers a few comments on her ignorance of “bee yard etiquette”.\n6.2. From the second paragraph, we learn that\nA. the farmers insisted on some compensation for keeping the beehives on their land.\nB. a variety of flowers made the bees produce more honey.\nC. August used tricks to encourage the bees to move to beehives on farms.\nD. August’s cooperation with the farmers was mutually beneficial.\n6.3. What was the significance of a brick’s position on a beehive?\nA. It indicated the time when the lid was last removed.\nB. It alerted August to a swarm forming in a beehive.\nC. It showed which beehives mustn’t be approached.\nD. It signalled what action, if any, ought to be taken.\nMJA-1R\nTekst 2.\nMONITORING THE SECRET LIFE OF BEES\n“2 bee, or not 2 bee?” That is the question Londoners could be asking when trying to spot one\nof hundreds of specially numbered bees released into the capital. Biologists at Queen Mary\nUniversity of London have super-glued “licence plates” to 500 bees and will be sending them\noff from campus rooftops as part of the London Pollinator Project aimed at preventing a further\ndecline in urban bee numbers caused by habitat loss, pesticides or a lack of flowers rich in\nnectar and pollen. In an effort to restore the population of these beneficial creatures, researchers\nare attempting to uncover the secret lives of the insects: locate their preferred patches in\nthe capital and discover their favourite flowers. Hopefully, thanks to these findings, appropriate\nsteps can be taken and the number of bees will gradually go up.\nLocal residents can play a part in the project by creating bee-friendly spaces. Should the same\nbees return to their balcony or garden, they can record how many times during the day bees do\nso and which flowers they choose. Then they can send these observations to the researchers\nusing a dedicated smartphone app. In addition, to encourage a city-wide appreciation of bees,\nthe university is also going to award prizes for the best snapshots of these insects. Pictures\nshould be sent via email to the address given on the university website.\nKnowledge acquired about bee memory for places or flower preferences can help the authorities\nimprove planting schemes which aim to stimulate bee population growth. Additionally,\nthis experience is likely to develop individuals’ connections with bees and, consequently,\nawaken a deeper understanding of why assistance with the conservation of these threatened\ncreatures is crucial. According to bee experts, Britain’s bees are facing multiple threats, but we\ncan all play a part in helping them. Making our cities friendly to bees is easy and can make\na real difference to the insects’ survival.\nadapted from www.telegraph.co.uk\n6.4. The main goal of the London Pollinator Project is\nA. to encourage city dwellers’ fondness for bees.\nB. to estimate the number of bees in the urban environment.\nC. to investigate ways of increasing the bee population in the city.\nD. to create a visual record of different varieties of urban bees.\n6.5. The smartphone app enables local residents to\nA. enter a bee-related photo competition.\nB. submit reports of bee sightings.\nC. receive feedback on new planting schemes in cities.\nD. get advice on growing plants attractive for bees.\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJA-1R","answer":null,"answer_text":"6. Użycie zwrotów typu: Moim zdaniem, Według mnie nie wpływa na obniżenie jakości tezy\nw rozprawce „za i przeciw”, jeśli zdający wskazuje w tezie na wady i zalety danego\nzjawiska.","solution":"**6.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *presents the precautions recommended by August* (przedstawia środki ostrożności zalecane przez August).\n\n## Sposób 1 - analiza pierwszego paragrafu\n\n> \"On our first Friday evening I went with August to the bee yard. I hadn't been to the hives before, so she gave me a lesson in 'bee yard etiquette'. She reminded me that the world was really one big bee yard, and the same rules worked fine in both places. **Don't be afraid, no life-loving bee wants to sting you. Still, don't be an idiot; wear long sleeves and trousers. If you feel anxious, whistle. Anxiety agitates, while whistling melts a bee's temper. Above all, send the bees love.** August had been stung so many times she had immunity. In fact, she said, stings helped her arthritis, but since I didn't have arthritis, I should cover up. **She made me put on one of her long-sleeved white shirts, then placed one of the white helmets on my head and adjusted the netting.** Everything appeared softer, nicer.\"\n\nNarrator (Lily) referuje LISTĘ ZALECEŃ od August:\n1. Don't be afraid\n2. Wear long sleeves and trousers\n3. Whistle if anxious\n4. Send the bees love\n5. Cover up (long-sleeved shirt + helmet)\n\nWszystkie te punkty = **PRECAUTIONS** (środki ostrożności) zalecane przez August.\n\n**Wniosek:** Narrator **przedstawia środki ostrożności rekomendowane przez August** → **A**.\n\n## Sposób 2 - analiza intencji narratora\n\n**Czasowniki intencji:**\n- **\"presents\"** = przedstawia, prezentuje (neutralnie informuje)\n- **\"questions\"** = kwestionuje, wątpi w (krytycznie)\n- **\"blames\"** = obwinia (negatywnie atrybuuje)\n- **\"offers comments on\"** = komentuje, wypowiada się o\n\nNarrator nie WYRAŻA WĄTPLIWOŚCI (eliminuje B), NIE OBWINIA niczego (eliminuje C), ani NIE KOMENTUJE swojej ignorancji (eliminuje D - Lily zachowuje neutralność reporterska).\n\n## Sposób 3 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (presents precautions):** ✓\n- Pierwsza paragrafu = lista zaleceń August\n- Narrator neutralnie referuje\n\n**Opcja B (questions August's attitude):**\n- Brak słów sceptycznych typu \"doubt\", \"however\", \"on the other hand\"\n- Narrator AKCEPTUJE rady\n\n**Opcja C (blames arthritis on bee stings):**\n- Tekst mówi ODWROTNIE: \"stings helped her arthritis\" - użądlenia POMAGAJĄ na artretyzm\n- Brak OBWINIANIA\n\n**Opcja D (comments on her ignorance):**\n- Lily mówi \"I hadn't been to the hives before\" - fakt, NIE komentarz/refleksja nad ignorancją\n- Brak emocjonalnego komentarza\n\n## Reference gramatyczny - verbs of speech acts\n\n> 📖 **\"Present\" (verb):**\n> `presents the precautions` = przedstawia środki ostrożności\n> Form: `present + N` lub `present + N + to + sb`\n> Synonimy: introduce, outline, describe\n\n> 📖 **\"Recommended by\" (passive past participle):**\n> `precautions recommended by August` = środki zalecane przez August\n> Form: `N + V3 + by + agent` (reduced relative clause)\n> Full form: `precautions which/that are recommended by August`\n\n> 📖 **\"Precaution\":**\n> Kolokacja: take precautions, safety precautions\n> Sens: środek ostrożności\n> Compare: prevention, safeguard\n\n> 📖 **Imperatives w stylu zaleceń:**\n> `Don't be afraid`, `wear long sleeves`, `whistle`, `send the bees love`\n> Form: bare V (positive) / Don't + V (negative)\n> Funkcja: bezpośrednie rady/instrukcje\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.4) Zdający określa intencję nadawcy/autora tekstu.\n> - **Uzasadnienie:** Pierwszy paragraf zawiera listę środków ostrożności zalecanych przez August (long sleeves, whistle, send love, cover up).\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **A** | **Presents precautions** | **POPRAWNA - lista zaleceń** | - |\n| B | Questions attitude | Brak wątpliwości narratorki | Pomylenie referowania z krytyką |\n| C | Blames arthritis on stings | Tekst mówi ODWROTNIE: stings POMAGAJĄ | Niedokładne czytanie |\n| D | Comments on ignorance | Lily NIE komentuje swojej ignorancji | Nadinterpretacja |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Wymaganie 3.4 = INTENCJA autora/narratora. Tu narrator NEUTRALNIE referuje zalecenia August.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka C: \"stings helped her arthritis\" - użądlenia POMAGAJĄ, nie POWODUJĄ artretyzmu. Częsta dezinterpretacja kierunku zależności.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Precautions\" = środki ostrożności (NIE \"przygotowania\"). Częste przy bezpieczeństwie pracy, zdrowiu, podróży.\n\n**6.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D** - *August's cooperation with the farmers was mutually beneficial* (Współpraca August z farmerami była wzajemnie korzystna).\n\n## Sposób 1 - analiza drugiego paragrafu\n\n> \"August kept 48 hives scattered through the woods around the house, and she was allowed to have another 280 on neighbouring farms. Thus, the bees had a rich variety of flowers to choose from and produced honey which was more delicious than ever. **Those farmers loved her bees, as they made the watermelons redder and the cucumbers bigger.** They would have welcomed her bees for free, but **to show her gratitude, August paid every one of them with five gallons of honey.**\"\n\nWzajemna korzyść:\n1. **Korzyść dla farmerów:** \"made the watermelons redder and the cucumbers bigger\" → lepsze plony dzięki zapylaniu\n2. **Korzyść dla August:** dostęp do terenu (280 uli na farmach) + bogata różnorodność kwiatów → lepszy miód\n3. **Dodatkowo:** August dawała farmerom 5 galonów miodu jako wdzięczność\n\nTo klasyczna symbioza: pszczoły zapylają plony farmerów → farmerzy udostępniają tereny → August produkuje miód → August dzieli się miodem.\n\n**Wniosek:** Współpraca była **wzajemnie korzystna** → **D**.\n\n## Sposób 2 - analiza pojęć klucza\n\n**\"mutually beneficial\"** = wzajemnie korzystna\n- \"Mutual\" = wzajemny (obie strony)\n- \"Beneficial\" = korzystny (Adj from benefit)\n- Synonimy: win-win, reciprocal, symbiotic\n\n**Idea symbiozy w tekście:**\n- Farmers \"would have welcomed her bees FOR FREE\" = chcieli pszczół ZA DARMO (już mieli korzyść)\n- August \"to show her gratitude\" = jako wyraz wdzięczności (dodatkowy gest)\n\n## Sposób 3 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (farmers insisted on compensation):**\n- Tekst: \"They would have welcomed her bees FOR FREE\"\n- Farmerzy NIE wymagali odszkodowania - to August DOBROWOLNIE dawała miód\n- NIESPRZECZNE z \"insisted\"\n\n**Opcja B (variety of flowers → more honey):**\n- Tekst potwierdza: \"rich variety of flowers produced honey which was more delicious\"\n- ALE to nie GŁÓWNA myśl paragrafu (to tylko jeden element)\n- Pytanie o \"what we learn\" - DOMINUJĄCA idea\n\n**Opcja C (August used tricks to encourage bees):**\n- Brak wzmianki o trikach\n- Pszczoły są naturalnie ciągnięte do kwiatów (instynkt)\n\n**Opcja D (mutually beneficial cooperation):** ✓\n- Łączy wszystkie elementy: farmerzy → lepsze plony; August → tereny + miód\n- GŁÓWNA idea paragrafu\n\n## Reference gramatyczny - comparative + mutually\n\n> 📖 **Comparative \"redder, bigger\":**\n> `made the watermelons redder and the cucumbers bigger`\n> Form: `Adj + -er` (1 sylaba)\n> Funkcja: \"make + N + Adj-er\" = causative comparison\n\n> 📖 **\"Mutually beneficial\":**\n> Idiom: wzajemnie korzystny\n> Synonimy: win-win, symbiotic, reciprocal\n> Antonim: one-sided, unilateral\n\n> 📖 **\"Would have welcomed for free\" (hypothetical past):**\n> `They would have welcomed her bees for free` = byliby przyjęli pszczoły za darmo (ale dostali zapłatę w miodzie)\n> Form: `would have + V3` (counterfactual past)\n\n> 📖 **\"To show gratitude\" (purpose):**\n> `to show her gratitude, August paid every one of them` = aby okazać wdzięczność\n> Form: `to + V` (infinitive of purpose)\n> Synonimy: as a token of gratitude, in appreciation\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **D**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** Symbioza: pszczoły zapylają plony farmerów → farmerzy udostępniają tereny → August produkuje miód → August dzieli się miodem. Wzajemna korzyść.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Farmers insisted compensation | \"For free\" = chcieli BEZ wynagrodzenia | Niepoprawna interpretacja gratitude |\n| B | Variety of flowers → more honey | Element prawdziwy, ale NIE główna idea paragrafu | Powierzchowne czytanie |\n| C | August used tricks | Brak wzmianki o trikach | Nadinterpretacja |\n| **D** | **Mutually beneficial** | **POPRAWNA - obie strony korzystają** | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** KRYTYCZNE: pytanie \"what we learn\" = GŁÓWNA idea. Detal o kwiatach (B) jest WCZEŚNIEJSZYM stwierdzeniem; GŁÓWNA idea to KORZYŚĆ DLA OBYDWU stron.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka opcji A: farmerzy DOSTALI miód, ale nie WYMAGALI tego (\"would have welcomed for free\"). Wdzięczność ≠ wymaganie.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Symbioza pszczół z farmerami to KLASYCZNY przykład ekosystemu rolnego - pszczoły zapylają kwiaty (FUNKCJA EKOLOGICZNA), co zwiększa plony.\n\n**6.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D** - *It signalled what action, if any, ought to be taken* (Sygnalizowała, jakie działanie, jeśli w ogóle, powinno być podjęte).\n\n## Sposób 1 - analiza fragmentu o cegłach\n\n> \"August's assistant beekeeper, Zach, had placed a brick on top of each hive to inform August what to do. **If the brick was at the front, it meant the colony had nearly filled the combs and needed another frame. If the brick was at the back, there were problems which had to be dealt with, like wax moths or ailing queens. Turned on its side, the brick announced a happy bee family.**\"\n\nSystem kodu cegieł:\n| Pozycja cegły | Stan ula | Akcja |\n| Z PRZODU | combs prawie pełne | dołożyć ramkę |\n| Z TYŁU | problem (mole, chora królowa) | rozwiązać problem |\n| NA BOKU | szczęśliwa rodzina | NIC nie trzeba robić |\n\nTrzy POZYCJE → trzy AKCJE (w tym jedna = brak akcji).\n\n**Wniosek:** Cegła sygnalizowała AKCJĘ (jeśli jakaś była potrzebna) → **D**.\n\n## Sposób 2 - analiza kluczowych pojęć\n\n**\"It signalled\"** = sygnalizowała\n- Synonimy: indicated, communicated, informed about\n\n**\"what action, if any\"** = jakie działanie, jeśli w ogóle\n- \"If any\" = jeśli w ogóle (sygnalizuje, że MOŻE NIE BYĆ akcji)\n- Pokrywa przypadek \"Turned on its side\" = szczęśliwa rodzina (brak akcji)\n\n**\"ought to be taken\"** = powinno być podjęte\n- Form: `ought to + be V3` (modal passive)\n- Synonim: `should be taken`, `is to be taken`\n\n## Sposób 3 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (time when lid was removed):**\n- Brak wzmianki o czasie\n- Cegła to nie zegar/kalendarz\n\n**Opcja B (alerted to swarm):**\n- O rojach (swarm) była mowa wcześniej, ale to NIE funkcja cegieł\n- Cegły sygnalizują INNE problemy (mole woskowe, chore królowe)\n\n**Opcja C (which hives mustn't be approached):**\n- Brak informacji, że któryś z uli był \"do uniknięcia\"\n- Cegły informują o STANIE, nie o niedostępności\n\n**Opcja D (signalled action ought to be taken):** ✓\n- 3 pozycje = 3 akcje (w tym \"no action needed\")\n- \"If any\" pokrywa szczęśliwy stan\n\n## Reference gramatyczny - modal passive + conditional\n\n> 📖 **\"Ought to + be V3\" (modal passive):**\n> `action ought to be taken` = działanie powinno być podjęte\n> Form: `ought to + be + V3`\n> Synonimy: should be taken, must be taken\n\n> 📖 **\"What action, if any\":**\n> `what + N, if any` = jakie + N, jeśli w ogóle (jakieś)\n> Form: question + qualifier\n> Funkcja: dopuszcza opcję braku akcji\n\n> 📖 **\"If + Past Simple, Past Simple\" (Zero conditional in past):**\n> `If the brick was at the front, it meant `\n> Form: `If + S + V (past), S + V (past)`\n> Funkcja: regularna zasada w przeszłości (habitual)\n\n> 📖 **Reduced participle phrase \"Turned on its side\":**\n> `Turned on its side, the brick announced ` = (Cegła) obrócona na bok, ogłaszała\n> Form: `V3/V-ing + , S + V`\n> Synonim: `When (it was) turned on its side, the brick `\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **D**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** Trzy pozycje cegieł = trzy stany uli = trzy akcje (lub brak akcji). \"If any\" pokrywa wszystkie przypadki.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Time of last lid removal | Brak związku z czasem | Wymyślona funkcja |\n| B | Alerted to swarm | Rojów nie sygnalizowała cegła; inne problemy | Pomylenie wątków |\n| C | Hives not approached | Brak takiej informacji | Wymyślona funkcja |\n| **D** | **Signalled what action** | **POPRAWNA - trzy pozycje + opcja braku akcji** | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** KRYTYCZNE: \"If any\" w opcji D pokrywa pozycję \"on its side\" (szczęśliwa rodzina, brak akcji). To kluczowe, by D było POPRAWNE.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka B: o rojach (swarms) mowa była w innym fragmencie (rozmowa o frame'ach). Cegły sygnalizują INNE problemy.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** System wizualny (kolor, pozycja, gest) jako komunikacja = przykład PRAKTYCZNEJ leksyki pszczelarskiej. \"Communication code\" - temat reading.\n\n**6.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *to investigate ways of increasing the bee population in the city* (zbadać sposoby zwiększania populacji pszczół w mieście).\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (akapit 1)\n\n> \"Biologists at Queen Mary University of London have super-glued 'licence plates' to 500 bees and will be sending them off from campus rooftops as part of the London Pollinator Project **aimed at preventing a further decline in urban bee numbers caused by habitat loss, pesticides or a lack of flowers rich in nectar and pollen. In an effort to restore the population of these beneficial creatures, researchers are attempting to uncover the secret lives of the insects: locate their preferred patches in the capital and discover their favourite flowers. Hopefully, thanks to these findings, appropriate steps can be taken and the number of bees will gradually go up.**\"\n\nKluczowe sygnały głównego celu:\n1. **\"aimed at preventing a further decline in urban bee numbers\"** → zapobieganie spadkowi populacji\n2. **\"In an effort to restore the population\"** → przywrócić populację\n3. **\"researchers are attempting to uncover discover their favourite flowers\"** → badać sposoby (gdzie i co lubią)\n4. **\"appropriate steps can be taken and the number of bees will gradually go up\"** → KROKI wzrostu populacji\n\n**Wniosek:** Główny cel = ZBADAĆ SPOSOBY zwiększania populacji pszczół miejskich → **C**.\n\n## Sposób 2 - analiza pojęć klucza\n\n**\"to investigate ways\"** = zbadać sposoby\n- \"Investigate\" = badać, dochodzić (synonim: examine, explore)\n- Form: `investigate + ways of + V-ing`\n\n**\"increasing the bee population\"** = zwiększanie populacji pszczół\n- \"Increase\" = zwiększać (czasownik dynamiczny)\n- W tekście: \"restore population\", \"number of bees will go up\"\n\n**\"in the city\"** = w mieście (urban)\n- W tekście: \"urban bee numbers\", \"in the capital\"\n\n## Sposób 3 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (encourage fondness for bees):**\n- \"Fondness\" = sympatia, miłość\n- Drugi/trzeci akapit wspomina o \"city-wide appreciation\" i \"prizes for snapshots\" - TO JEST PROMOCJA EDUKACYJNA, ale NIE GŁÓWNY cel projektu\n\n**Opcja B (estimate the number of bees):**\n- \"Estimate\" = oszacować (statystyczna funkcja)\n- Projekt CHCE zwiększać populację, NIE liczyć ją\n\n**Opcja C (investigate ways of increasing bee population):** ✓\n- Bezpośrednio: cel projektu = badać + zwiększać populację\n\n**Opcja D (visual record of bee varieties):**\n- Konkurs fotograficzny to UBOCZNY element, NIE GŁÓWNY cel\n- Nikt nie tworzy \"records\" varieties\n\n## Reference gramatyczny - purpose infinitives + investigate\n\n> 📖 **\"Aim at + V-ing\":**\n> `aimed at preventing decline` = mający na celu zapobieganie spadkowi\n> Form: `aim + at + V-ing` (NIE `aim + to V-ing`)\n> Compare: `with the aim of + V-ing`\n\n> 📖 **\"In an effort to + V\":**\n> `In an effort to restore the population` = w celu przywrócenia populacji\n> Form: `in + an + effort + to + V`\n> Synonim: with a view to V-ing, in order to V\n\n> 📖 **\"Investigate + ways of + V-ing\":**\n> `investigate ways of increasing` = badać sposoby zwiększania\n> Form: `investigate + ways + of + V-ing`\n> Synonimy: explore methods of, look into ways of\n\n> 📖 **\"Bee population\" - kolokacja:**\n> Synonimy: bee numbers, bee count, bee community\n> Compare: human population, animal population\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.2) Zdający określa główną myśl tekstu.\n> - **Uzasadnienie:** \"In an effort to restore the population thanks to these findings, appropriate steps can be taken and the number of bees will gradually go up\".\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Encourage fondness | Bocznym celem, NIE głównym | Powierzchowne czytanie 3. akapitu |\n| B | Estimate number of bees | Estymacja ≠ zwiększanie | Pomylenie liczenia z dział. |\n| **C** | **Increase bee population** | **POPRAWNA - \"restore population\", \"go up\"** | - |\n| D | Visual record of varieties | Konkurs jako bocz. element | Pomylenie środka z celem |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** GŁÓWNY CEL projektu = ZWIĘKSZENIE POPULACJI. Inne elementy (foto-konkurs, edukacja) to ŚRODKI, NIE CELE.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowa kluczowe w tekście: \"preventing a further decline\", \"restore the population\", \"the number of bees will gradually go up\" - wszystkie wskazują na CEL liczbowy/populacyjny.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Pollinator\" = zapylacz (pszczoły, motyle, ptaki). Project nazwany od ich roli ekologicznej.\n\n**6.5.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *submit reports of bee sightings* (przesyłać raporty o zaobserwowanych pszczołach).\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (akapit 2)\n\n> \"Local residents can play a part in the project by creating bee-friendly spaces. **Should the same bees return to their balcony or garden, they can record how many times during the day bees do so and which flowers they choose. Then they can send these observations to the researchers using a dedicated smartphone app.** In addition, to encourage a city-wide appreciation of bees, the university is also going to award prizes for the best snapshots of these insects. Pictures should be sent via email to the address given on the university website.\"\n\nKluczowe informacje:\n1. **\"record how many times bees do so\"** → notować obserwacje pszczół\n2. **\"send these observations to the researchers\"** → wysyłać obserwacje\n3. **\"using a dedicated smartphone app\"** → przez dedykowaną aplikację\n\nW tekście rozróżnione są **DWA kanały**:\n- **Smartphone app** → przesyłanie OBSERWACJI (raporty)\n- **Email** → przesyłanie ZDJĘĆ na konkurs fotograficzny\n\n**Wniosek:** Aplikacja służy do PRZESYŁANIA RAPORTÓW (obserwacji pszczół) → **B**.\n\n## Sposób 2 - analiza pojęć klucza\n\n**\"submit\"** = przesłać, złożyć\n- Form: `submit + N + to + sb`\n- Synonimy: send, forward, hand in\n\n**\"reports of bee sightings\"** = raporty o zaobserwowanych pszczołach\n- \"Sighting\" = zaobserwowanie (N from sight + ing)\n- \"Bee sighting\" = przypadek zaobserwowania pszczoły\n\n**Łączenie z tekstem:**\n- Tekst: \"send these OBSERVATIONS\" = pytanie B: \"submit REPORTS of SIGHTINGS\"\n- Observations = sightings (synonimy)\n- Send = submit (synonimy)\n\n## Sposób 3 - eliminacja dystraktorów\n\n**Opcja A (enter photo competition):**\n- KONKURS FOTOGRAFICZNY istnieje, ALE pictures są przesyłane **PRZEZ EMAIL**, NIE PRZEZ APP\n- Pułapka: \"Pictures should be sent via EMAIL\"\n\n**Opcja B (submit reports of bee sightings):** ✓\n- App służy do wysyłania OBSERWACJI = raporty o pszczołach\n\n**Opcja C (receive feedback on planting schemes):**\n- Brak wzmianki o feedbacku przez aplikację\n- App jest jednokierunkowy: USER → RESEARCHERS\n\n**Opcja D (advice on growing plants):**\n- Brak wzmianki o poradach growing plants\n- Aplikacja nie udziela porad ogrodniczych\n\n## Reference gramatyczny - inversion + dedicated app\n\n> 📖 **Inversion \"Should + S + V\":**\n> `Should the same bees return ` = Jeśli te same pszczoły wrócą\n> Form: `Should + S + V` (= `If S + were/should + V`)\n> Funkcja: formal conditional (1st Conditional formalny)\n\n> 📖 **\"Using + N\" (reduced relative):**\n> `send observations using a dedicated app` = wysłać obserwacje, używając dedykowanej aplikacji\n> Form: `V-ing` (reduced relative clause = \"by means of which they use\")\n\n> 📖 **\"Dedicated\" (Adj):**\n> `a dedicated smartphone app` = dedykowana aplikacja\n> Sens: stworzona specjalnie dla danego celu\n> Synonim: specialised, purpose-built\n\n> 📖 **\"Submit\" vs \"send\":**\n> - submit = formalne przekazanie (do organizacji)\n> - send = ogólne wysłanie\n> Compare: submit a paper, submit an application\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.5, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B**\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - **Uzasadnienie:** \"send these observations to the researchers using a dedicated smartphone app\" = submit reports of bee sightings via app.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Photo competition | Zdjęcia idą przez EMAIL, NIE app | Pomylenie kanałów komunikacji |\n| **B** | **Submit reports** | **POPRAWNA - app dla obserwacji** | - |\n| C | Receive feedback | App jednokierunkowy, brak feedbacku | Nadinterpretacja funkcji |\n| D | Advice on plants | Brak porad ogrodniczych | Wymyślona funkcja |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** KRYTYCZNE: tekst rozróżnia DWA kanały - APP dla obserwacji, EMAIL dla zdjęć. Nie pomyl ich!\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Bee sightings\" = przypadki zaobserwowania pszczół. \"Sighting\" to też używane dla: UFO, gwiazd, rzadkich zwierząt.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Inwersja \"Should the same bees return \" = FORMALNY sposób wyrażenia warunku (= If the same bees return). Częste w pisanym angielskim oficjalnym.","image":"img/jezyk-angielski-2020-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · czerwiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2020-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/7","paper_id":"jezyk-angielski-2020-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"7","points":4,"ptype":"closed","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7. (0-4)\nPrzeczytaj tekst. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą, tak aby otrzymać logiczny\ni gramatycznie poprawny tekst. Zakreśl jedną z liter: A, B, C albo D.\nSHAKESPEARE’S ORIGINAL CLASSROOM REVEALED\nFollowing a £1.8 million restoration, Shakespeare’s Schoolroom & Guildhall in\nStratford-upon-Avon opened its doors to the public on 23rd April, 2016. Located in the heart of\nthe town and within a five-minute walk from Shakespeare’s place of birth, this is the building\nwhere William Shakespeare is believed to 7.1. Michael Wood, a historian and\nbroadcaster, described it as “one of the most atmospheric, magical and important buildings in\nthe whole of Britain.”\nThere are no surviving records of the school’s pupils in the 16th century, but it is almost certain\nthat this was the school Shakespeare attended until the age of 14 or 15.\n7.2. Shakespeare didn’t go to university, all his formal education would have taken place\nin this single room. There would have been 40 boys, aged from 7 to 15, all taught together\nby the same teacher. This was a classical education which placed a strong 7.3. on Latin\nand memorisation.\nIn the building, visitors exploring Shakespeare’s childhood learn the story of his time in\nStratford - his education and the inspiration that 7.4. him to become the world’s greatest\nplaywright.\nadapted from www.bbc.com\n7.1.\nA. having studied\nB. being studied\nC. have studied\nD. be studying\n7.2.\nA. Despite\nB. As\nC. However\nD. Even so\n7.3.\nA. effect\nB. inspiration\nC. pressing\nD. emphasis\n7.4.\nA. let\nB. held\nC. made\nD. led\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJA-1R","answer":null,"answer_text":"7. Jeśli zdający formułuje tezę dotyczącą przyprowadzania do pracy zwierząt ogólnie lub\ninnych zwierząt niż psy, taka teza jest traktowana jako odbiegająca od tematu.","solution":"**7.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** (have studied).\n\nPełne zdanie: *This is the building where William Shakespeare is believed to have studied.*\n\n## Sposób 1 - analiza konstrukcji \"is believed to + V\"\n\n**Kontekst:** * this is the building where William Shakespeare is believed to **7.1. **.*\n\nKluczowa fraza: **\"is believed TO\"** - wymaga BEZOKOLICZNIKA po \"to\":\n\n- *X is believed to V* (present)\n- *X is believed to HAVE V3* (past - perfect infinitive)\n\nKontekst historyczny: Szekspir żył w XVI wieku → uczył się DAWNO TEMU → potrzebny **perfect infinitive** (have + V3).\n\n**Wniosek:** *is believed to **have studied*** = uważa się, że uczył się → **C**.\n\n## Sposób 2 - analiza opcji\n\n**A. having studied** - perfect gerund/participle, NIE pasuje po *to*\n- *to having studied* = błąd składniowy\n\n**B. being studied** - passive gerund\n- *to being studied* = błąd składniowy\n- Sens passive: \"był studiowany\" - niewłaściwe znaczenie (to ON się uczył)\n\n**C. have studied** - perfect infinitive ✓\n- *to have studied* = poprawnie po \"is believed to\"\n- Sens: uczył się w przeszłości\n\n**D. be studying** - continuous infinitive\n- *to be studying* = uczyć się aktualnie/w trakcie (continuous)\n- Niewłaściwe - Szekspir nie uczy się TERAZ\n\n## Sposób 3 - analiza Reported beliefs (passive)\n\n**Konstrukcja \"X is believed/said/thought to V\":**\n\n| Aktywne | Pasywne |\n| People say he is rich. | He is said to BE rich. (Pres.) |\n| People say he was rich. | He is said to HAVE BEEN rich. (Past) |\n| People say he is studying. | He is said to BE STUDYING. (Cont.) |\n| People believed he studied here. | He is believed to HAVE STUDIED here. (Past) |\n\n**Reguła:** czas po *to* zależy od czasu czynności:\n- Teraźniejszość → *to + V*\n- Przeszłość → *to have + V3*\n- W trakcie → *to be V-ing*\n\nW naszym zdaniu: Szekspir STUDIOWAŁ (przeszłość) → *to have studied*.\n\n## Reference gramatyczny - perfect infinitive po passive\n\n> Reference - Reporting beliefs in passive (impersonal):\n> Form: `X + is/are + said/believed/thought/known + to + V`\n> - **Present:** *He is believed TO BE intelligent.*\n> - **Past:** *He is believed TO HAVE BEEN intelligent.*\n> - **Continuous:** *He is believed TO BE STUDYING.*\n> - **Perfect Continuous:** *He is believed TO HAVE BEEN STUDYING.*\n\n> Reference - Perfect infinitive \"to have + V3\":\n> Sens: czynność wcześniejsza niż reporting verb\n> *I'm glad to have met you.* = cieszę się, że cię poznałem (już)\n> *He claims to have finished.* = twierdzi, że skończył (już)\n> *They are reported to have left.* = donoszą, że już wyjechali\n\n> Reference - Czas reporting verb (is/are believed) vs czas faktu:\n> - Fakt teraz, reporting teraz: *He is believed to BE rich.*\n> - Fakt w przeszłości, reporting teraz: *He is believed to HAVE STUDIED.*\n> - Sezon historyczny (Shakespeare 16th c) → past → HAVE STUDIED\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 7.1, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C (have studied)**\n> - **WYKLUCZONE:** A (having studied - błąd składniowy), B (being studied - niewłaściwy sens passive), D (be studying - niewłaściwy aspekt continuous)\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 1.3) Zdający stosuje zasoby gramatyczne.\n\n## Reference - Dawno vs niedawno\n\n> Reference - Sygnały czasu dla wyboru tense:\n> - **DAWNO TEMU** (historyczne, lata temu, w przeszłości):\n> - *is/are believed TO HAVE V3* (perfect infinitive)\n> - **TERAZ** (aktualnie, obecnie):\n> - *is/are believed TO BE Adj/N*\n> - *is/are believed TO V* (present infinitive)\n> - **W TRAKCIE** (continuous):\n> - *is/are believed TO BE V-ing*\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> Uwaga: KRYTYCZNE - po *to* musi być **bare infinitive** lub **perfect infinitive** (to have V3). NIGDY *to having* lub *to V-ing*.\n\n> Uwaga: Szekspir żył w XVI wieku - to czas przeszły, więc *have studied* (NIE *be studying*).\n\n> Uwaga: Konstrukcja *is believed/said/thought + to + V* jest typowa dla mediów: \"He is said to be the richest man.\"\n\n**7.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** (As).\n\nPełne zdanie: *As Shakespeare didn't go to university, all his formal education would have taken place in this single room.*\n\n## Sposób 1 - analiza relacji logicznej między częściami zdania\n\n**Kontekst:** \"**7.2. ** Shakespeare didn't go to university, all his formal education would have taken place in this single room.\"\n\n- **Część 1 (CAUSE):** Shakespeare didn't go to university (PRZYCZYNA)\n- **Część 2 (EFFECT):** all his formal education would have taken place in this single room (SKUTEK)\n\nRelacja: PRZYCZYNA → SKUTEK → potrzebny spójnik PRZYCZYNY.\n\n**\"As\"** = ponieważ, jako że (spójnik przyczyny) → wprowadza CAUSE clause.\n\n**Wniosek:** *As Shakespeare didn't go to university * = Ponieważ Szekspir nie poszedł na uniwersytet → **B**.\n\n## Sposób 2 - analiza wszystkich opcji\n\n**A. Despite** - pomimo, mimo\n- *Despite + N/V-ing* (NIE clause z S+V)\n- *Despite Shakespeare's not going to university * (gerund po Despite)\n- Brak czasownika finit po *Despite + S* → NIEPOPRAWNE\n- Sens: kontrast, niewłaściwy\n\n**B. As** - ponieważ ✓\n- *As + S + V* - poprawna konstrukcja spójnika przyczyny\n- Sens: pasuje do relacji cause-effect\n\n**C. However** - jednak\n- *However* to ADVERB (przysłówek), nie spójnik\n- Łączy ZDANIA, nie wprowadza zależności\n- Sens: kontrast, niewłaściwy\n\n**D. Even so** - mimo wszystko\n- *Even so* to też adverbial connector (kontrast)\n- Wskazuje opozycję, ale niegramatycznie tu (brak związku z poprzednim zdaniem)\n\n## Sposób 3 - analiza spójników przyczyny\n\n**Spójniki PRZYCZYNY:**\n\n| Spójnik | Tłumaczenie | Pozycja |\n| because | ponieważ | przed clause |\n| as | ponieważ / jako że | przed clause (zwłaszcza na początku zdania) |\n| since | ponieważ / skoro | przed clause |\n| seeing that | widząc, że | przed clause |\n| due to + N | z powodu | + rzeczownik |\n| owing to + N | dzięki / z powodu | + rzeczownik |\n\n**\"As\"** + clause = spójnik przyczyny - w tym zdaniu pasuje idealnie.\n\n## Reference gramatyczny - spójniki kontrastu vs przyczyny\n\n> Reference - Cause connectors:\n> - **because** + clause: *I left because I was tired.*\n> - **as** + clause: *As I was tired, I left.* (głównie na początku)\n> - **since** + clause: *Since you're here, let's start.*\n> - **due to** + N: *Due to bad weather, the flight was cancelled.*\n> - **owing to** + N: *Owing to her efforts, they won.*\n\n> Reference - Contrast connectors (NIE pasują tu):\n> - **despite** + N/gerund: *Despite the rain, we went.*\n> - **in spite of** + N/gerund: *In spite of the cost *\n> - **although/though** + clause: *Although it rained, we went.*\n> - **even though** + clause: *Even though it rained *\n> - **however** + comma + clause: *However, it rained.*\n> - **even so** + comma: *I was tired. Even so, I went.*\n\n> Reference - Różnica \"as\" vs \"as if\":\n> - *As + S + V* (cause): *As I was hungry, I ate.*\n> - *As if + S + V* (hipotetyka): *He looked as if he had seen a ghost.*\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 7.2, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B (As)**\n> - **WYKLUCZONE:** A (Despite - błąd gramatyczny, kontrast zamiast cause), C (However - adverb, nie spójnik), D (Even so - kontrast)\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 1.3) Zdający stosuje zasoby gramatyczne.\n\n## Reference - \"As\" wieloznaczność\n\n> Reference - \"As\" w angielskim ma WIELE znaczeń:\n> 1. Spójnik PRZYCZYNY: *As I was tired, I left.* (= because)\n> 2. Spójnik CZASU: *As I was walking, I saw * (= when, while)\n> 3. Spójnik PORÓWNANIA: *as as*: *as tall as me*\n> 4. Funkcja: *He works as a teacher.* (jako)\n> 5. Spójnik MANNER: *Do as I say.* (tak jak)\n>\n> Kontekst wyznacza znaczenie!\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> Uwaga: \"Despite\" NIE może wprowadzać clause z S+V! *Despite he didn't go* - BŁĄD. Poprawnie: *Despite not going / Although he didn't go*.\n\n> Uwaga: \"However\" to PRZYSŁÓWEK (między zdaniami), nie spójnik łączący clauses w jednym zdaniu.\n\n> Uwaga: \"As\" = ponieważ - często rozpoczyna zdanie z PRZYCZYNĄ → SKUTEK.\n\n**7.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D** (emphasis).\n\nPełne zdanie: *This was a classical education which placed a strong emphasis on Latin and memorisation.*\n\n## Sposób 1 - analiza kolokacji \"place emphasis on\"\n\n**Kontekst:** \"This was a classical education which **placed a strong 7.3. on** Latin and memorisation.\"\n\nKluczowa kolokacja: **\"place + emphasis + on + N\"** = kłaść nacisk na coś.\n\n- *place a strong emphasis on X* = kłaść silny nacisk na X\n- Synonim: *put emphasis on*, *lay emphasis on*\n- Sens: podkreślać znaczenie X\n\n**Wniosek:** *placed a strong **emphasis** on Latin* = kładł silny nacisk na łacinę → **D**.\n\n## Sposób 2 - analiza wszystkich opcji\n\n**A. effect** - efekt, skutek\n- Kolokacja: *have an effect on* (mieć wpływ)\n- *place an effect on* - niepoprawna kolokacja\n- Sens: \"efekt\" pasuje znaczeniowo, ale błędna kolokacja\n\n**B. inspiration** - inspiracja\n- Kolokacja: *be an inspiration to/for sb*\n- *place inspiration on* - niepoprawna kolokacja\n- Sens: \"inspiracja\" nie pasuje do edukacji jako struktury\n\n**C. pressing** - naciskający (Adj/V-ing)\n- *Pressing* to przymiotnik (pilny) lub V-ing\n- *place a pressing on* - błąd składniowy (potrzebny rzeczownik)\n- W kontekście: niepoprawne\n\n**D. emphasis** - nacisk ✓\n- Kolokacja: *place/put/lay emphasis on*\n- Sens: edukacja kładła nacisk na łacinę\n\n## Sposób 3 - analiza wzorów \"place + N + on\"\n\n**Kolokacje z \"place + N + on\":**\n\n| Kolokacja | Znaczenie |\n| **place emphasis on** | kłaść nacisk na |\n| place importance on | przykładać wagę do |\n| place value on | przykładać wartość do |\n| place stress on | kłaść akcent na |\n| place restrictions on | nakładać ograniczenia na |\n| place blame on | obarczać winą |\n| place trust in | pokładać zaufanie w |\n\nTu pasuje **place EMPHASIS on**.\n\n## Reference gramatyczny - kolokacje z \"emphasis\"\n\n> Reference - Kolokacje z \"emphasis\":\n> - *place/put/lay emphasis on + N* = kłaść nacisk na\n> - *with emphasis* = z naciskiem\n> - *for emphasis* = dla wyróżnienia\n> - *strong/heavy emphasis* (intensifiery)\n> - *due emphasis* = należny nacisk\n\n> Reference - \"effect\" vs \"emphasis\" w kolokacji:\n> - *have an effect on* (mieć wpływ na) - NIE *place effect on*\n> - *place emphasis on* - NIE *have emphasis*\n> Pułapka: \"effect\" i \"emphasis\" mają RÓŻNE kolokacje\n\n> Reference - Inne ważne kolokacje z \"place\":\n> - *take place* = mieć miejsce (idiom)\n> - *place an order* = złożyć zamówienie\n> - *place a bet* = postawić zakład\n> - *place a call* = wykonać telefon\n> - *out of place* = nie na miejscu\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 7.3, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **D (emphasis)**\n> - **WYKLUCZONE:** A (effect - błędna kolokacja z \"place\"), B (inspiration - nie kolokuje), C (pressing - błąd składniowy)\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 1.3) Zdający stosuje zasoby gramatyczne.\n\n## Reference - Edukacja klasyczna w tekście\n\n> Reference - Vocabulary edukacyjna:\n> - *classical education* = edukacja klasyczna\n> - *memorisation/memorization* = nauka na pamięć\n> - *Latin* = łacina (przedmiot)\n> - *curriculum* = program nauczania\n> - *rote learning* = uczenie się mechaniczne\n> - *formal education* = edukacja formalna\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> Uwaga: ZAPAMIĘTAJ kolokację **\"place/put emphasis on\"** = kłaść nacisk na. To NAJCZĘŚCIEJ testowana kolokacja!\n\n> Uwaga: \"Effect\" idzie z \"have\" (have an effect on), NIE z \"place\".\n\n> Uwaga: \"Pressing\" to przymiotnik/V-ing, nie rzeczownik - nie pasuje gramatycznie po \"place a strong\".\n\n**7.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D** (led).\n\nPełne zdanie: * his education and the inspiration that led him to become the world's greatest playwright.*\n\n## Sposób 1 - analiza konstrukcji \"lead sb to V\"\n\n**Kontekst:** \" the inspiration that **7.4. ** him to become the world's greatest playwright.\"\n\nKluczowa kolokacja: **\"lead + sb + TO + V\"** = doprowadzić kogoś do czegoś / skłonić kogoś do czegoś.\n\nForma:\n- V1: lead (prowadzić, doprowadzać)\n- V2 (Past Simple): **led**\n- V3 (Past Participle): led\n- V-ing: leading\n\nW zdaniu: \"the inspiration that him\" - czasownik w PRZESZŁOŚCI → **led** (V2).\n\n**Wniosek:** *the inspiration that **led** him to become * = inspiracja, która DOPROWADZIŁA go do tego, by zostać → **D**.\n\n## Sposób 2 - analiza wszystkich opcji\n\n**A. let** - pozwolić\n- *let sb V (bare infinitive)* = pozwolić komuś zrobić\n- *let him become* (bez \"to\") - ale tu jest \"TO become\" → niepoprawnie\n- Konstrukcja niezgodna z \"to V\"\n\n**B. held** - trzymać (Past Simple of \"hold\")\n- *hold sb to* = trzymać kogoś przy czymś\n- Sens niewłaściwy: inspiracja nie \"trzyma\" - ona prowadzi\n- *held him to become* - błąd składniowy\n\n**C. made** - zmusić (Past Simple of \"make\")\n- *make sb V (bare infinitive)* = zmuszać kogoś\n- *made him become* (bez \"to\") - ale tu \"TO become\" → niepoprawnie\n- Sens dodatkowo: \"zmusić\" jest zbyt mocne; inspiracja \"prowadzi\", nie \"zmusza\"\n\n**D. led** - doprowadzić (Past Simple of \"lead\") ✓\n- *lead sb to V* = doprowadzić kogoś do tego, by V\n- Pasuje do \"the inspiration that led him to become\"\n\n## Sposób 3 - porównanie make/let vs lead (causative)\n\n| Czasownik | Składnia | Sens |\n| **make sb V** (bare) | przymus | He MADE me CRY |\n| **let sb V** (bare) | pozwolenie | He LET me GO |\n| **have sb V** (bare) | rozkaz | He HAD them FIX it |\n| **lead sb TO V** (z to!) | doprowadzić | The book LED him TO realize |\n| **force sb TO V** | zmusić siłą | They FORCED him TO sign |\n| **inspire sb TO V** | inspirować | Music INSPIRED her TO write |\n\n**KLUCZ:** *Lead* wymaga \"TO\" - to JEDYNA opcja pasująca do struktury * him TO become*.\n\n## Reference gramatyczny - \"lead\" jako causative\n\n> Reference - \"Lead sb to V\":\n> Form: `lead + N/Pronoun + to + V (infinitive)`\n> Sens: doprowadzić kogoś do tego, że zrobi V\n> *His curiosity led him to study physics.* = jego ciekawość doprowadziła go do studiowania fizyki\n> *The evidence led detectives to arrest him.* = dowody doprowadziły do aresztowania\n\n> Reference - Formy czasownika \"lead\":\n> - V1: lead /liːd/ (verb), lead /liːd/ (lead the way)\n> - V2: **led** /lɛd/ (past simple)\n> - V3: led /lɛd/ (past participle)\n> - V-ing: leading\n>\n> Pułapka: \"lead\" (verb) ≠ \"lead\" /lɛd/ (rzeczownik = ołów)!\n\n> Reference - Synonimy \"lead sb to V\":\n> - cause sb to V - spowodować, że ktoś\n> - prompt sb to V - pobudzić kogoś do\n> - inspire sb to V - inspirować kogoś do\n> - drive sb to V - popchnąć kogoś do\n> - motivate sb to V - motywować kogoś do\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 7.4, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **D (led)**\n> - **WYKLUCZONE:** A (let - wymaga bare infinitive, nie \"to\"), B (held - niepoprawna kolokacja), C (made - wymaga bare infinitive)\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 1.3) Zdający stosuje zasoby gramatyczne.\n\n## Reference - \"the inspiration that\"\n\n> Reference - Relative clause:\n> *the inspiration THAT led him* = inspiracja, KTÓRA go doprowadziła\n> Form: `N + that/which + V + (object)`\n> - that - universal (people + things)\n> - which - only things\n> - who - only people\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> Uwaga: ROZRÓŻNIENIE **\"let/make + bare infinitive\"** vs **\"lead/inspire + to + infinitive\"**. Tu mamy \"TO become\" → wykluczamy let/made.\n\n> Uwaga: Past Simple \"lead\" → **led** (NIE *leaded*). Czasownik nieregularny.\n\n> Uwaga: \"Led\" (V2 of lead) brzmi /lɛd/ - jak rzeczownik \"lead\" (ołów). Często mylone!","image":"img/jezyk-angielski-2020-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · czerwiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2020-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/8","paper_id":"jezyk-angielski-2020-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"8","points":4,"ptype":"open","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8. (0-4)\nPrzeczytaj tekst. Uzupełnij każdą lukę (8.1.-8.4.) jednym wyrazem, tak aby powstał\nspójny i logiczny tekst. Wymagana jest pełna poprawność gramatyczna i ortograficzna\nwpisywanych wyrazów.\nDO PROFESSIONAL ATHLETES GET PAID TOO MUCH?\nWouldn’t it be great to make $100 million a year simply by doing sports? Many professional\nathletes certainly think so. But do they really deserve all that money?\nTo my mind, absolutely not. The money you receive should be relative to the importance of\nyour job and its value to society. Yet, 8.1. to statistics, nurses are paid\nconsiderably less than professional athletes. Police officers, firefighters, and rescue teams\n8.2. their own lives while saving others and earn a fraction of what\nsports stars make. It’s truly a pity that 8.3. of them are given the same\nrecognition as our sporting heroes.\nI do understand that 8.4. takes a tremendous number of hours of hard\nwork and dedication to succeed in a competitive sporting environment. However, these people\ndo nothing more than entertain the public.\nadapted from bleacherreport.com\nMJA-1R","answer":null,"answer_text":"8. Rozpatrując zgodność tezy z treścią pracy bierze się pod uwagę jej zgodność\nz rozwinięciem wypracowania.","solution":"**8.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**according** (akceptowane: *relating*, *referring*).\n\nPełne zdanie: *Yet, according to statistics, nurses are paid considerably less than professional athletes.*\n\n## Sposób 1 - analiza idiomatyczna \"according to\"\n\n**Kontekst:** \"Yet, **8.1. to** statistics, nurses are paid considerably less than professional athletes.\"\n\nKluczowa kolokacja: **\"according + to + N\"** = według czegoś.\n\n- *according to statistics* = według statystyk\n- *according to research* = według badań\n- *according to experts* = według ekspertów\n- *according to the news* = według wiadomości\n\n**Wniosek:** *according to statistics* - klasyczna fraza wprowadzająca dane → **according**.\n\n## Sposób 2 - akceptowane warianty\n\n**Główna odpowiedź: according** (najczęstsza, idiomatyczna).\n\n**Akceptowane warianty:**\n- *relating to statistics* = w odniesieniu do statystyk\n- *referring to statistics* = odnosząc się do statystyk\n\nObie alternatywy są możliwe, choć rzadsze niż \"according to\".\n\n## Sposób 3 - analiza struktury \" to statistics\"\n\n**Pierwsze słowo + TO + N** - szukamy słów które wprowadzają ZRZUTKI lub OPIS źródła informacji:\n\n| Słowo + to | Funkcja |\n| **according to** | według, na podstawie |\n| relating to | dotyczący, w odniesieniu do |\n| referring to | odnosząc się do |\n| pertaining to | dotyczący (formalne) |\n| with regard to | w odniesieniu do |\n| in relation to | w stosunku do |\n\nWszystkie pasują semantycznie, ale **\"according\"** jest najczęściej testowana.\n\n## Reference gramatyczny - \"according to\"\n\n> Reference - \"According to + N\":\n> Form: `according + to + N (źródło informacji)`\n> Funkcja: wprowadza opinię/dane innego źródła\n> NIE używaj *according to me* (źle) - pisz *in my opinion*\n> *According to the report, sales have risen.* = według raportu sprzedaż wzrosła\n\n> Reference - Synonimy:\n> - *as stated in + N* = jak podaje\n> - *as reported by + N* = jak donosi\n> - *based on + N* = na podstawie\n> - *in the words of + N* = wedle słów\n\n> Reference - Pułapka \"according\" vs \"in my opinion\":\n> - *according to + N* - cudza opinia / dane\n> - *in my opinion / to my mind / I believe* - moja opinia\n> - NIGDY *according to me* (nieoficjalne)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.1, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **according** (lub *relating*, *referring*)\n> - **WYKLUCZONE:** *acording* (literówka), *as* (zła kolokacja), brak\n> - **Spelling:** musi być POPRAWNY - *according* (NIE *acording*!)\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 1.3) Zdający stosuje zasoby gramatyczne.\n\n## Reference - \"Yet\" jako kontrast\n\n> Reference - \"Yet\" w funkcji spójnika:\n> - *Yet* (na początku zdania, z przecinkiem) = jednak / mimo to\n> - Synonim: but, however\n> - *Yet, according to statistics * = jednak, według statystyk\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> Uwaga: SPELLING - *according* ma 1× c (NIE *acording*) i pojedyncze d (NIE *accroding*). Klucz CKE odejmie pkt za literówkę.\n\n> Uwaga: \"According to\" wprowadza CUDZE źródło. NIE używaj *according to me* - to nieoficjalne.\n\n> Uwaga: Akceptowane warianty: *relating to*, *referring to* - wszystkie mają sens \"w odniesieniu do\".\n\n**8.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**risk** (akceptowane warianty: *endanger*, *sacrifice*, *expose*, *jeopardize*, *hazard*, *venture*).\n\nPełne zdanie: *Police officers, firefighters, and rescue teams risk their own lives while saving others and earn a fraction of what sports stars make.*\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu luki\n\n**Kontekst:** \"Police officers, firefighters, and rescue teams **8.2. ** their own lives while saving others and earn a fraction of what sports stars make.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **Podmioty:** policjanci, strażacy, ratownicy - zawody niebezpieczne\n2. **\"their own lives\"** → własne życie\n3. **\"while saving others\"** → ratując innych\n4. Logika: oni RYZYKUJĄ życie, aby ratować innych\n\n**Wniosek:** kolokacja **\"risk one's life\"** = ryzykować życie → **risk**.\n\n## Sposób 2 - analiza kolokacji\n\n**\"Risk\" jako czasownik tranzytywny:**\n- *risk + N* = ryzykować coś\n- *risk one's life* = ryzykować życie (klasyczna kolokacja)\n- *risk losing X* = ryzykować utratę X\n- *risk going / V-ing* = ryzykować robienie\n\nW zdaniu: **risk** + **their own lives** = ryzykować własne życie.\n\n## Sposób 3 - akceptowane warianty (synonimy)\n\n**Główna odpowiedź: risk**\n\n**Akceptowane synonimy:**\n- *endanger their lives* = narażać na niebezpieczeństwo\n- *sacrifice their lives* = poświęcać życie (silniejsze)\n- *expose their lives* = wystawiać życie\n- *jeopardize their lives* = narażać na niebezpieczeństwo (formalniej)\n- *hazard their lives* = narażać życie (rzadkie, literackie)\n- *venture their lives* = ryzykować życie (literackie)\n\nWszystkie wprowadzają tę samą ideę: narażenie życia w pracy.\n\n## Reference gramatyczny - \"risk\" + N/V-ing\n\n> Reference - Czasownik \"risk\":\n> - **risk + N**: *They risk their lives.* = Ryzykują życie.\n> - **risk + V-ing**: *They risk losing everything.* = Ryzykują utratę wszystkiego. (NIE *risk to lose*)\n> - **at the risk of + V-ing**: *at the risk of sounding rude*\n> - Pułapka: po *risk* - gerund (V-ing), NIE infinitive (to V)\n\n> Reference - Synonimy \"endanger / jeopardize\":\n> - **endanger + N**: *They endanger their lives.* (formalniej niż \"risk\")\n> - **jeopardize + N**: *His actions jeopardized the mission.* (formalniej)\n> - **put X at risk**: *They put their lives at risk.*\n> - **threaten X**: *Climate change threatens our future.*\n\n> Reference - Kolokacje z \"life\":\n> - *save sb's life* = uratować komuś życie\n> - *risk one's life* = ryzykować życie\n> - *lose one's life* = stracić życie\n> - *give one's life* = oddać życie\n> - *take one's life* = odebrać sobie życie (suicide)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.2, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **risk** (lub *endanger*, *sacrifice*, *expose*, *jeopardize*, *hazard*, *venture*)\n> - **Forma:** Present Simple, 3 osoba liczby mnogiej (oni) → *risk* / *endanger* (BEZ -s)\n> - **WYKLUCZONE:** *risks* (zła forma - Present Simple 3 sg, a mamy mnogę), brak\n> - **Spelling:** musi być POPRAWNY\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 1.3) Zdający stosuje zasoby gramatyczne.\n\n## Reference - Tense w tym zdaniu\n\n> Reference - Present Simple dla faktów ogólnych:\n> Form: `S (plural) + V (base form)` - bez -s\n> *Police officers risk their lives.* = Policjanci ryzykują życie. (ogólny fakt)\n>\n> Pułapka: 3 osoba liczby pojedynczej → -s; mnoga → bez -s\n> *He RISKS his life.* (singular)\n> *They RISK their lives.* (plural - NIE *they risks*)\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> Uwaga: KOLOKACJA - *risk one's life* = ryzykować życie. Klasyczna fraza dla zawodów ratunkowych.\n\n> Uwaga: Forma czasownika - podmiot mnogi (officers, firefighters, teams) → *risk* (BEZ -s). NIE *risks*.\n\n> Uwaga: Akceptowane synonimy: *endanger, jeopardize* (formalniej), *sacrifice* (silniejsze).\n\n**8.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**none** (akceptowane: *few*).\n\nPełne zdanie: *It's truly a pity that none of them are given the same recognition as our sporting heroes.*\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu luki\n\n**Kontekst:** \"Police officers, firefighters, and rescue teams risk their own lives while saving others and earn a fraction of what sports stars make. It's truly a pity that **8.3. of them** are given the same recognition as our sporting heroes.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"It's truly a pity\"** → szkoda, że (negatywne sformułowanie)\n2. **\" of them\"** → kwantyfikator + of + osoby (oni = ratownicy)\n3. **\"are given the same recognition\"** → otrzymują takie samo uznanie\n4. **Kontrast:** w przeciwieństwie do sports heroes\n5. Logika: SZKODA, że NIKT/MAŁO z nich dostaje uznanie\n\n**Wniosek:** kwantyfikator NEGATYWNY → **none of them** (żaden) = klasyczna kolokacja.\n\n## Sposób 2 - analiza kwantyfikatorów \" of them\"\n\n**Kwantyfikatory + \"of them\":**\n\n| Kwantyfikator | Tłumaczenie | Wymowa |\n| **none of them** | żaden z nich | negatywne |\n| few of them | mało, niewielu | negatywne |\n| some of them | niektórzy | pozytywne |\n| many of them | wielu | pozytywne |\n| most of them | większość | pozytywne |\n| all of them | wszyscy | pozytywne |\n\nW kontekście \"a pity that of them ARE given\":\n- *NONE of them are given* = żaden nie dostaje (najsilniejsza negacja)\n- *FEW of them are given* = mało dostaje (umiarkowana negacja)\n\nObie pasują → klucz akceptuje **none** lub **few**.\n\n## Sposób 3 - gramatyka \"none of them are/is\"\n\n**Kwestia liczby czasownika po \"none of them\":**\n- Tradycyjnie: *none of them IS given* (none = not one = single)\n- Współcześnie: *none of them ARE given* (uznane jako częstsze)\n- Tu w tekście: **\"are given\"** → mnoga forma → **none** (z czasownikiem mnogim współczesnym)\n\n## Reference gramatyczny - kwantyfikatory\n\n> Reference - \"none\" vs \"no\":\n> - **none** - zaimek (pronoun), używany SAMODZIELNIE lub z \"of\"\n> - *None of them came.* = Żaden z nich nie przyszedł.\n> - *None came.* = Żaden nie przyszedł.\n> - **no** - determiner (przed rzeczownikiem)\n> - *No people came.* = Żadni ludzie nie przyszli.\n> - NIE *no of them* (błąd)\n\n> Reference - \"few\" vs \"a few\":\n> - **few** = mało (negatywne, prawie nie ma): *Few people came.*\n> - **a few** = kilku (pozytywne, jest kilku): *A few people came.*\n> - W kontekście \"a pity\" - *FEW* (negatywne) pasuje.\n\n> Reference - Pasywizacja \"give recognition\":\n> Active: *Society gives them recognition.*\n> Passive: *They are given recognition.* (oni dostają uznanie)\n> *None of them ARE given recognition* = żaden nie dostaje uznania\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.3, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **none** (lub *few*)\n> - **WYKLUCZONE:** *no* (nie pasuje przed \"of them\"), *not* (nie kwantyfikator), *neither* (tylko dla DWÓCH), brak\n> - **Spelling:** musi być POPRAWNY - *none* (NIE *non*!)\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 1.3) Zdający stosuje zasoby gramatyczne.\n\n## Reference - Negatywne kwantyfikatory dla emfazy\n\n> Reference - Negatywne kwantyfikatory:\n> - **none** = żaden (zero) - najsilniejsze\n> - **no one / nobody** = nikt - dla osób\n> - **nothing** = nic - dla rzeczy\n> - **neither** = żaden z dwóch\n> - **few** = mało (negatywne)\n> - **little** = mało (niepoliczalne)\n>\n> Wszystkie wprowadzają NEGATYWNĄ oceną.\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> Uwaga: SPELLING - *none* (NIE *non*). Klasyczna literówka u uczniów.\n\n> Uwaga: \"None of them\" + are/is - współcześnie częściej \"are\", w tym zdaniu jest \"are given\" → \"none\" pasuje.\n\n> Uwaga: \"No\" idzie PRZED rzeczownikiem (*no people*), \"none\" idzie z \"of\" (*none of them*).\n\n**8.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**it**.\n\nPełne zdanie: *I do understand that it takes a tremendous number of hours of hard work and dedication to succeed in a competitive sporting environment.*\n\n## Sposób 1 - analiza konstrukcji \"it takes + time + to V\"\n\n**Kontekst:** \"I do understand that **8.4. ** takes a tremendous number of hours of hard work and dedication to succeed \"\n\nKluczowa konstrukcja: **\"it takes + time/effort + to + V\"** = potrzeba czasu / zajmuje czas, aby coś zrobić.\n\nPrzykłady:\n- *It takes time to learn.* = potrzeba czasu, by się nauczyć\n- *It took me an hour to finish.* = zajęło mi godzinę, by skończyć\n- *It takes a lot of effort to succeed.* = potrzeba wysiłku, by odnieść sukces\n\nKonstrukcja zawiera **\"it\"** jako anticipatory subject - nie odnosi się do konkretnej rzeczy, ale zapowiada infinitive clause.\n\n**Wniosek:** *IT takes a tremendous number of hours to succeed* = potrzeba wielu godzin, by odnieść sukces → **it**.\n\n## Sposób 2 - analiza anticipatory \"it\"\n\n**Anticipatory \"it\"** (anticipatory subject / dummy subject):\n- Zastępczy podmiot, gdy prawdziwy podmiot to *to V* lub *that-clause*\n- *IT is hard to study.* (prawdziwy podmiot: \"to study\")\n- *IT is surprising that he left.* (prawdziwy podmiot: \"that he left\")\n- *IT takes time to learn.* (prawdziwy podmiot: \"to learn\")\n\nKonstrukcja \"it takes\" to klasyczny przykład anticipatory it z infinitive clause.\n\n## Sposób 3 - eliminacja innych słów\n\n**Inne kandydaci (NIEAKCEPTOWANE):**\n- *this* - wymagałoby konkretnego antecedenta, brak\n- *one* - *one takes* niegramatyczne\n- *there* - *there takes* niegramatyczne (there + to be / there + V passive)\n- *he/she* - niepoprawny rodzaj/sens\n- *that* - *that takes* mogłoby wskazywać konkretnie, ale brak antecedenta\n\nKlucz: tylko **it** w tej konstrukcji.\n\n## Reference gramatyczny - \"it takes\" idiomatyczne\n\n> Reference - Konstrukcja \"it takes + time + to V\":\n> Form: `it + takes/took + (sb) + N (time/effort) + to + V`\n> - *It takes time to V* = potrzeba czasu, by V\n> - *It takes effort to V* = potrzeba wysiłku\n> - *It takes courage to V* = potrzeba odwagi\n> - *It takes patience to V* = potrzeba cierpliwości\n>\n> Z osobą: *It took ME 2 hours to finish.* = zajęło mi 2 godziny\n\n> Reference - Anticipatory \"it\" w innych konstrukcjach:\n> - **\"It is + Adj + to V\"**: *It is hard to learn.* = trudno się uczyć\n> - **\"It is + N + that-clause\"**: *It is a pity that he left.* = szkoda, że wyszedł\n> - **\"It seems/appears that\"**: *It seems that he forgot.* = wydaje się, że zapomniał\n> - **\"It is reported that\"**: *It is reported that * = donoszą, że\n\n> Reference - Pułapka \"it\" vs \"there\":\n> - **It** + V (linking/idiomatic): *It is, it takes, it seems*\n> - **There** + be: *There is, there are, there have been*\n>\n> NIGDY: *there takes time* - POPRAWNIE: *it takes time*.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.4, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **it**\n> - **WYKLUCZONE:** *there* (zła konstrukcja), *this/that* (brak antecedenta), *one* (niegramatyczne), brak\n> - **Spelling:** dwa litery - *it* (proste!)\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 1.3) Zdający stosuje zasoby gramatyczne.\n\n## Reference - \"take\" w wielu znaczeniach\n\n> Reference - \"Take\" wieloznaczność:\n> - *take time* = zajmować czas\n> - *take a break* = zrobić sobie przerwę\n> - *take place* = mieć miejsce\n> - *take care of* = opiekować się\n> - *take after sb* = być podobnym do\n> - *take off* = startować (samolot) / zdjąć\n> - *take on* = przyjmować obowiązek\n> - *take over* = przejmować\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> Uwaga: ZAPAMIĘTAJ idiom **\"it takes + time + to V\"** = potrzeba czasu, by. \"It\" jest OBOWIĄZKOWE.\n\n> Uwaga: NIE myl \"it\" z \"there\". *There takes time* - BŁĄD. Poprawnie: *It takes time*.\n\n> Uwaga: W konstrukcji \"it takes \" można dodać OSOBĘ: *It takes ME an hour to V.* = zajmuje MI godzinę, by V.","image":"img/jezyk-angielski-2020-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · czerwiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2020-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/9","paper_id":"jezyk-angielski-2020-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"9","points":4,"ptype":"open","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9. (0-4)\nUzupełnij zdania 9.1.-9.4., wykorzystując podane w nawiasach wyrazy w odpowiedniej\nformie. Nie należy zmieniać kolejności podanych wyrazów, trzeba natomiast - jeśli jest to\nkonieczne - dodać inne wyrazy, tak aby otrzymać logiczne i gramatycznie poprawne\nzdania. Wymagana jest pełna poprawność ortograficzna wpisywanych fragmentów zdań.\nUwaga: w każdą lukę możesz wpisać maksymalnie pięć wyrazów, wliczając w to wyrazy\njuż podane.\n9.1. You (must / forget)\nto tell them how to get to our house. Otherwise, they would have arrived long before now.\n9.2. (Jack / request / have)\na day off met with his employer’s refusal.\n9.3. If the trekkers (decide / take)\nthe shorter route, they would be in trouble now. Fortunately they didn’t.\n9.4. The ski jumping competition (have to / cancel)\nyesterday due to strong wind.\nMJA-1R","answer":null,"answer_text":"9. Jeśli zdający nadaje tytuł rozprawce, nie bierze się go pod uwagę, oceniając pracę.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nMore and more workers are allowed to come to work\nwith their dog. There are good and bad sides of this\ntrend.\nTeza\nzgodna\nz\ntematem,\nzapowiada oczekiwaną strukturę\nrozprawki.\nSome people have to bring their dogs to work. It has\ngood and bad sides.\nTeza odbiegająca od tematu\n(temat\nnie\nwskazuje\nna\nkonieczność zabierania psów do\npracy).\nMany people are allowed to take their pupils to work\nwith them. It has good and bad sides.\nMany people take their dogs everywhere with them.\nThere are some advantages and disadvantages of this.\nMore and more people decide to work from home so\nthat they can look after their dogs. It has good and bad\nsides.\nTezy niezgodne z tematem.\nIn recent years people started to take dogs to work more\nand more often. It is a great idea.\nTeza odbiegająca od tematu (nie\nzapowiada oczekiwanej struktury\nrozprawki)\nIn many countries people in some companies are\nallowed to take a dog to work.\nBrak tezy.\nElementy tematu\n1. Elementami są: (1) dobre i (2) złe strony przyprowadzania psów do pracy.\n2. Jeśli argument przedstawiony przez zdającego jest sprzeczny z tematem, nie bierze się\ntego argumentu pod uwagę, oceniając dany element.\n3. Jeśli zdający we wstępie wprowadza temat zabierania psów do pracy, a w argumentacji\npisze o zwierzętach przyprowadzanych do pracy, taka realizacja poszczególnych\nelementów jest akceptowana, pod warunkiem, że te argumenty pasują do psów.\n4. Dobre i złe strony mogą być przedstawione z punktu widzenia właścicieli / pracowników /\npracodawców / zwierząt.\n5. Jeśli zdający omawia wady i zalety przyprowadzania do pracy zwierząt, ale w całej pracy\nnie wspomina o psach, taka realizacja elementów tematu jest kwalifikowana na poziom\nniższy.\n6. Jeśli zdający przedstawia argumenty, które mogą być wadami/zaletami zabierania psa do\npracy, ale nie wynika to z wypowiedzi zdającego, np. opisanie zachowania psa w domu\npodczas nieobecności właściciela, taka realizacja tego podpunktu polecenia jest\nkwalifikowana na poziom niższy.\nZgodność z tematem\nNiektóre firmy umożliwiają pracownikom zabieranie psa do pracy. Napisz rozprawkę, w której\nprzedstawisz dobre i złe strony takiego rozwiązania\n1. Fragmenty wypracowania zgodne z tematem:\n• ściśle związane z „główką” i elementami tematu (A, B)\n• ściśle związane z „główką”, ale niezwiązane z elementami tematu (C, D), np.\n- przyczyny/konsekwencje zabierania psów do pracy, które nie są wadą/zaletą.\nFragmenty C, D nie są uznawane za realizację pierwszego i drugiego elementu tematu.\ngg\nfragmenty nie na temat\nfragmenty odbiegające od tematu\n„główka”\nelementy tematu\nC\nD\nX\nY\nA\nB\nZasady oceniania rozwiązań zadań\n2. Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu:\n• luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane z elementami\ntematu (X, Y), np.\n- argumenty dotyczące przyprowadzania do pracy innych zwierząt niż psy\n- propozycje innych rozwiązań odpowiednich dla osób pracujących, które posiadają\npsa\n- szczegółowy opis psa, przyprowadzanego do pracy, bez związku z wadami/zaletami\n- argumenty, które dotyczą psów wykonujących określoną pracę, a nie zabieranych do\npracy przez właścicieli.\nTakie fragmenty są zaznaczone w pracy zdającego nawiasami kwadratowymi. Jeśli\nwystępują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5.\nw Tabeli A.\n3. Fragmenty wypracowania nie na temat:\n• w żaden sposób nienawiązujące do „główki” tematu, np.\n- opis ulubionej rasy psa\n- wady/zalety posiadania psa/zwierząt domowych.\nTakie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana\nna poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. Fragmenty te nie są uwzględniane\nw liczbie słów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności środków językowych.\n4. Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1-2 zdania), który mógłby zostać uznany\nza odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego łącznika,\nuznaje się go za fragment zgodny z tematem (C, D).\n5. Jeśli zdający konsekwentnie używa niewłaściwego słowa, które jest kluczowe dla pracy,\nale argumenty pasują do tematu, taka realizacja danej części pracy jest kwalifikowana na\npoziom niższy (maksymalnie poziom 1).\n6. Jeśli zdający realizuje jeden z elementów tematu we wstępie lub zakończeniu, to dany\nfragment pracy uznaje się za część rozwinięcia albo część wstępu/zakończenia. Ten sam\nfragment\npracy\nnie\nmoże\nbyć\nrealizacją\nelementu\ntematu\noraz\nczęścią\nwstępu/zakończenia.\n7. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest wydzielenie wstępu/zakończenia\nz dłuższego fragmentu i uznanie tego za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentacja\noceniana jest na 0.\nPodsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi\n1. Rozpatrując zgodność zakończenia z treścią pracy, bierze się pod uwagę zgodność tej\nczęści pracy z rozwinięciem wypracowania.\n2. Jeśli w rozwinięciu zdający podaje wady i zalety, a w podsumowaniu pisze, zgodnie\nz przedstawioną argumentacją, że jest więcej zalet/wad, to takie zakończenie jest\nakceptowane jako zgodne z treścią i tematem.\nPrzykłady schematycznego zakończenia\nrozprawki\nPrzykłady zakończenia luźno związanego\nz tematem\nAs you can see, this trend has not only the\nadvantages but also drawbacks.\nTo sum up, it’s nice to have a dog around.\nAll things considered, there are both good\nand bad sides to bringing dogs to work.\nAll in all, I’d like to take my dog with me\neverywhere.\nUwagi dodatkowe:\n1. Jeśli rozprawka jest napisana w formie listu (posiada zwrot rozpoczynający i/lub kończący),\nsegmentacja pracy jest kwalifikowana na poziom 0.\n2. Jeśli zamiast rozprawki zdający realizuje temat w formie relacji/opisu sytuacji, kiedy ktoś\nzabrał psa do pracy, taka realizacja tematu jest kwalifikowana na poziom niższy we wstępie,\nobydwu elementach tematu oraz podsumowaniu.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nARTYKUŁ PUBLICYSTYCZNY\nTemat\nObejrzałeś(-aś) ostatnio finał programu typu talent show. Uważasz, że osoba, która wygrała\nw\nwyniku\ngłosowania\nwidzów,\nwcale\nnie\nbyła\nnajlepsza.\nNapisz\nartykuł,\nw którym uzasadnisz, dlaczego występ zwycięzcy nie zasługiwał na wygraną,\ni zaproponujesz inny sposób wyłaniania zwycięzcy w tego typu programach.\nW artykule publicystycznym zdający wyraża swoje stanowisko wobec problemu/zjawiska\nspołecznego wskazanego w poleceniu. Celem artykułu jest rzeczowe przedstawienie\nomawianej kwestii. Artykuł może zawierać elementy opisu, sprawozdania, recenzji,\nkomentarze odautorskie, ocenę faktów, elementy opinii oraz może również podejmować próbę\nkształtowania opinii czytelników.\nDobrze napisany artykuł:\n• ma tytuł przyciągający uwagę czytelnika\n• zawiera wstęp, w którym autor stara się zachęcić czytelnika do przeczytania tekstu,\nnp. przywołując fakt lub anegdotę, sygnalizując temat artykułu w formie pytania,\nużywając barwnego języka\n• może zawierać pytania zachęcające czytelnika do dalszych rozważań na temat\nporuszany w tekście.\nPoprzez „talent show” rozumiane są programy telewizyjne, w których uczestnicy prezentują\nswoje talenty z zakresu jednej dziedziny lub różnorodnych dziedzin. Artykuły, w których\nzdający recenzują programy telewizyjne, w których zwycięzca nie jest wyłaniany przez\npubliczność (np. teleturnieje) są traktowane jako odbiegające od tematu.\nWstęp\n1. Aby wstęp był uznany za zgodny z tematem, powinien być związany z problemem\nniewłaściwego wyłaniania zwycięzców w programach typu talent show i wprowadzać go\nw sposób zachęcający do dalszej lektury. Wstęp może się odnosić do aspektów\nkonkretnego programu, który obejrzał zdający, lub sygnalizować problem sprawiedliwości\nwerdyktu w tego typu programach bardziej ogólnie, np. It is said that nowadays there is no\njustice in the world. And you know what. I totally agree with this view.\n2. Nie jest akceptowany wstęp, który nie nawiązuje w żaden sposób do problemu\nprzedstawionego w temacie, np. jest pozytywną opinią o obejrzanym programie tego typu.\n3. Zdający nie musi odnosić się we wstępie do swoich zastrzeżeń dotyczących występu\nzwycięzcy oraz propozycji innego sposobu wyłaniania zwycięzcy w przyszłości.\n4. Nie jest konieczne wspomnienie o sposobie wybierania zwycięzcy we wstępie ALE jeśli ze\nwstępu wynika, że zwycięzca nie był wybierany przez publiczność, wstęp jest kwalifikowany\nna poziom niższy.\nElementy tematu\nElementami są: (1) uzasadnienie/przedstawienie zastrzeżeń do występu zwycięzcy;\n(2) propozycja innego sposobu wyłaniania zwycięzcy w programach typu talent show.\n(1) uzasadnienie/przedstawienie zastrzeżeń do występu zwycięzcy\nWymagane jest uzasadnienie swojej negatywnej opinii o wyborze zwycięzcy / przedstawienie\nzastrzeżeń do występu zwycięzcy (osoby lub grupy osób).\nUzasadnienie może być przedstawione poprzez kontrast z występem innego uczestnika /\ninnych uczestników.\nJeśli zdający wyraża pozytywną opinię na temat wyboru zwycięzcy obejrzanego programu\ntypu talent show, taka realizacja tego elementu polecenia jest kwalifikowana na poziom 0.\n(2) propozycja innego sposobu wyłaniania zwycięzcy w programach typu talent show\nWymagane są wypowiedzi, w których zdający przedstawia swoją propozycję innego / bardziej\nsprawiedliwego wyboru zwycięzców w programach typu talent show.\nUzasadnienie, dlaczego wybór zwycięzcy przez widzów nie jest obiektywny/sprawiedliwy\nmoże być zaakceptowane jako realizacja tego elementu tematu, pod warunkiem, że zdający\npodaje inną propozycję wyboru zwycięzcy w przyszłości.\nJeśli zdający stwierdza jedynie, że konieczna jest zmiana sposobu wyłaniania zwycięzcy, ale\nnie przedstawia alternatywnej propozycji, realizacja drugiego elementu tematu jest\nkwalifikowana na poziom 0.\nJeśli zdający proponuje modyfikację sposobu, w jaki publiczność wybiera zwycięzcę, (np.\numożliwienie głosowania tylko określonej grupie wiekowej, głosowanie przez aplikację, która\nkontroluje, że każdy może oddać głos tylko raz) LUB proponuje mieszane głosowanie (np.\nprzez publiczność i jury), taka realizacja tego elementu jest akceptowana.\nJeśli artykuł dotyczy programu telewizyjnego, w którym zwycięzca nie został wybrany / nie jest\nwybierany przez publiczność, realizacja drugiego elementu tematu jest kwalifikowana na\npoziom 0.\nJeśli drugi element polecenia jest omówiony w ostatnim akapicie, ta część pracy jest\ntraktowana jako rozwinięcie. Oznacza to, że zdający pominął zakończenie.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZgodność z tematem\nObejrzałeś(-aś) ostatnio finał programu typu talent show. Uważasz, że osoba, która wygrała w\nwyniku głosowania widzów, wcale nie była najlepsza. Napisz artykuł, w którym\nuzasadnisz, dlaczego występ zwycięzcy nie zasługiwał na wygraną,\ni zaproponujesz inny sposób wyłaniania zwycięzcy w tego typu programach.\n1. Fragmenty wypracowania zgodne z tematem:\n• ściśle związane z „główką” i elementami tematu (A, B)\n• ściśle związane z „główką”, ale niezwiązane z elementami tematu (C, D), np.\n- przedstawienie zasad głosowania publiczności lub elementów przebiegu konkursu,\nktóre nie są powiązane z zastrzeżeniami co do wybranego zwycięzcy.\nFragmenty C, D nie są uznawane za realizację pierwszego i drugiego elementu tematu.\n2. Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu:\n• luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane z elementami\ntematu (X, Y), np.\n- przyczyny popularności programów typu talent show\n- różnorodność oferty programów typu talent show\n- wady i zalety występowania w programach typu talent show.\nTakie fragmenty są zaznaczone w pracy zdającego nawiasami kwadratowymi. Jeśli\nwystępują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli\nA.\n3. Fragmenty wypracowania nie na temat:\n• w żaden sposób nienawiązujące do „główki” tematu, np.\n- pozytywna recenzja obejrzanego programu typu talent show, bez odniesienia do\nkwestii wyboru zwycięzcy\n- recenzja innego programu telewizyjnego (np. programu przyrodniczego).\nTakie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana\nna poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. Fragmenty te nie są uwzględniane\nw liczbie słów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności środków językowych.\n4. Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1-2 zdania), który mógłby zostać uznany\nza odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego łącznika,\nuznaje się go za fragment zgodny z tematem (C, D).\n5. Jeśli zdający konsekwentnie używa niewłaściwego słowa, które jest kluczowe dla pracy,\nale argumenty pasują do tematu, taka realizacja danej części pracy jest kwalifikowana na\npoziom niższy (maksymalnie poziom 1).\n„główka”\nelement 1.\nelement 2.\n6. Jeśli zdający realizuje jeden z elementów tematu we wstępie lub zakończeniu, to dany\nfragment pracy uznaje się za część rozwinięcia albo część wstępu/zakończenia. Ten sam\nfragment\npracy\nnie\nmoże\nbyć\nrealizacją\nelementu\ntematu\noraz\nczęścią\nwstępu/zakończenia.\n7. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest też wydzielenie wstępu/zakończenia\nz dłuższego fragmentu i uznanie tego za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentację\noceniamy na 0.\nPodsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi\nRozpatrując zgodność zakończenia z treścią pracy bierze się pod uwagę zgodność tej części\npracy z rozwinięciem wypracowania.\nElementy charakterystyczne dla formy\nNie są akceptowane jako tytuł typowe zwroty rozpoczynające listy, np. Dear Readers / Hello /\nHi.\nJeśli artykuł jest napisany w formie listu (posiada zwrot rozpoczynający i/lub kończący),\nsegmentacja pracy jest kwalifikowana na poziom 0.\nSpójność i logika wypowiedzi\n2 p.\nwypowiedź zawiera najwyżej 2 usterki w spójności ORAZ/LUB logice na poziomie\nzdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu\n1 p.\nwypowiedź zawiera od 3 do 5 usterek w spójności ORAZ/LUB logice na poziomie\nzdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu\n0 p.\nwypowiedź zawiera 6 lub więcej usterek w spójności ORAZ/LUB logice na poziomie\nzdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu\nJeśli w pracy występuje dłuższy niekomunikatywny fragment pracy (np. dłuższe zdanie lub 2-\n3 krótkie zdania), przyznaje się 1 punkt; jeśli takich fragmentów jest więcej, przyznaje się\n0 punktów.\nW ocenie spójności bierze się pod uwagę, czy i w jakim stopniu tekst funkcjonuje jako całość\ndzięki jasnym powiązaniom (np. leksykalnym, gramatycznym) wewnątrz zdań oraz między\nzdaniami/akapitami tekstu.\nW ocenie logiki wypowiedzi bierze się pod uwagę, czy i w jakim stopniu wypowiedź jest\nklarowna (np. czy nie jest jedynie zbiorem przypadkowo zebranych myśli, czy wnioski wynikają\nlogicznie z przesłanek).\nDodatkowe uwagi dotyczące spójności\n1. Zaburzenie spójności i/lub logiki może wynikać na przykład z:\n• braku połączenia między częściami tekstu; odwoływanie się do czegoś, co nie jest\nwcześniej wspomniane\n• nieuzasadnionego\nużycia\nczasowników\nw\nróżnych\nczasach\ngramatycznych\n(przeskakiwania z jednego czasu gramatycznego na inny)\nZasady oceniania rozwiązań zadań\n• błędów językowych i/lub ortograficznych, które powodują, że odbiorca gubi się, czytając\ntekst\n• poważnych zakłóceń komunikacji w tekście w wyniku błędów językowych\n• braku logiki w tekście, np. przytoczenia argumentu, który jest sprzeczny z ogólnie\nprzyjętymi zasadami rozumowania. (jeśli nie ma w pracy żadnego uzasadnienia/\nkontekstu, który tłumaczyłby taką właśnie realizację polecenia)\n2. Brak podziału na akapity nie prowadzi automatycznie do obniżenia punktacji za spójność i\nlogikę wypowiedzi.\n3. Jeżeli w pracy nie są zaznaczone żadne błędy w spójności/logice, należy przyznać\n2 punkty w tym kryterium.\n4. Jako usterki w spójności/logice egzaminator oznacza te fragmenty, w których gubi się,\nczytając tekst. Błędy językowe i ortograficzne mogą powodować zaburzenie spójności\ni logiki, ale wiele zależy od kontekstu wypowiedzi. Ten sam błąd może w mniejszym lub\nwiększym stopniu zaburzać zrozumienie tekstu.\n5. Błędy logiczne mogą często wynikać z niewystarczającego kontekstu w treści pracy, braku\nkluczowego elementu do uzasadnienia stwierdzenia, które samo w sobie jest sprzeczne\nz zasadami logiki.\n6. Słowa napisane po polsku lub w języku innym niż język egzaminu egzaminator zaznacza\njako błędy w spójności, jeśli w znacznym stopniu utrudniają zrozumienie komunikatu. Jeśli\nkomunikacja nie jest zaburzona, podkreśla je jedynie jako błędy językowe.\n7. Jeśli praca (lub jej obszerne fragmenty) jest w znacznej większości niespójna/\nniekomunikatywna/niezrozumiała dla odbiorcy, egzaminator może zaznaczyć całość pracy\n(lub dany fragment) „pionową falą” na marginesie i nie podkreślać poszczególnych\nzaburzeń. Jednocześnie w takiej pracy oznacza się błędy.\nZakres środków językowych\nW ocenie zakresu środków językowych bierze się pod uwagę zróżnicowanie i precyzję\nśrodków leksykalno-gramatycznych użytych w wypowiedzi.\n3 p.\n• szeroki zakres środków językowych\n• w pracy występują dość liczne fragmenty charakteryzujące się naturalnością\ni różnorodnością frazeologiczną oraz precyzją użytych środków językowych\n2 p.\n• zadowalający zakres środków językowych\n• w pracy występuje kilka fragmentów charakteryzujących się naturalnością\ni różnorodnością frazeologiczną oraz precyzją użytych środków językowych,\njednak w większości użyte są struktury o wysokim stopniu pospolitości\n1 p.\n• ograniczony zakres środków językowych\n• w pracy użyte są głównie struktury o wysokim stopniu pospolitości\n0 p.\n• bardzo ograniczony zakres środków językowych\n• w pracy użyte są wyłącznie struktury o wysokim stopniu pospolitości\nJeżeli w wypowiedzi występują rażące/liczne uchybienia w stosowności i/lub jednolitości\nstylu, wówczas liczbę punktów przyznanych za zakres środków językowych można obniżyć\no 1 punkt (maksymalnie do zera).\nPrzez „naturalność” rozumie się charakterystyczny dla danego języka sposób wyrażania\nznaczeń, natomiast przez „precyzyjne sformułowania” rozumie się wyrażanie myśli\nz wykorzystaniem słownictwa swoistego dla tematu i unikanie słów oraz struktur o wysokim\nstopniu pospolitości, takich jak miły, interesujący, fajny.\nPrzez „stosowność” stylu rozumie się dostosowanie przez zdającego środków językowych\ndo wybranej formy wypowiedzi, celowość zastosowanych konstrukcji składniowych i jednostek\nleksykalnych. Styl niestosowny to np. styl zbyt metaforyczny lub zbyt bliski stylowi potocznemu\nw odmianie mówionej. Przez „jednolitość” stylu rozumie się konsekwentne posługiwanie się\njednym, wybranym stylem. Mieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione,\njeśli jest funkcjonalne (tzn. czemuś służy). Styl uznaje się za niejednolity, jeżeli zdający miesza\nbez uzasadnienia różne style wypowiedzi, np. w tekście rozprawki występują fragmenty\nnazbyt potoczne, z wtrętami ze stylu urzędowego.\nZa zbyt nieformalny język i/lub personalne rozważanie problemu w rozprawce, zwłaszcza typu\n„za i przeciw”, egzaminator odejmuje punkty w zakresie środków językowych (uchybienia w\nstylu).\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nPoprawność środków językowych\nW ocenie poprawności środków językowych bierze się pod uwagę błędy gramatyczne,\nleksykalne, ortograficzne i interpunkcyjne. Punkty przyznaje się zgodnie z poniższą tabelą.\nPoprawność językowa\n(leksykalno-gramatyczna)\nPoprawność zapisu (ortograficzna, interpunkcyjna)\nnieliczne błędy zapisu\nliczne LUB bardzo liczne\nbłędy zapisu\nnieliczne błędy językowe\n3 p.\n2 p.\nliczne błędy językowe\n2 p.\n1 p.\nbardzo liczne błędy językowe\n1 p.\n0 p.\n1. W przypadku wątpliwości w sytuacjach granicznych o zakwalifikowaniu pracy do niższej\nlub wyższej kategorii punktowej decyduje „waga” błędów oraz ich wpływ na komunikację.\n2. Błędy interpunkcyjne traktowane są jako mniej istotne niż błędy ortograficzne.\n3. W wypowiedziach zdających ze stwierdzoną dysleksją w przypadku bardzo licznych\nbłędów językowych, które nie zakłócają komunikacji lub sporadycznie zakłócają\nkomunikację, przyznaje się 1 punkt. Jeżeli błędy językowe są bardzo liczne i często\nzakłócają komunikację, przyznaje się 0 punktów.\nKwalifikowanie i oznaczanie błędów\nrodzaj błędu\nsposób oznaczenia\nprzykład\nbłąd językowy (leksykalny,\ngramatyczny)\npodkreślenie linią prostą\nMarek lubić czekoladę.\nbłąd językowy\nspowodowany brakiem\nwyrazu\nznak √ w miejscu\nbrakującego wyrazu\nMarek √ czekoladę.\nbłąd ortograficzny\notoczenie słowa kołem\nSłońce gżeje.\nbłąd językowy i ortograficzny\nw jednym słowie\npodkreślenie linią prostą\ni otoczenie kołem\nSłońce gżać w lecie.\nbłędy w spójności / logice\npodkreślenie linią falistą\nZałożyłem kurtkę bo było\ngorąco.\nfragment odbiegający od\ntematu\notaczamy nawiasami\nkwadratowymi\nFragment odbiegający od\ntematu\nfragment niezgodny z\ntematem\notaczamy chmurką\nFragment niezgodny\nz tematem\nbłędy interpunkcyjne\notoczenie zbędnego znaku\nkółkiem\nznak √ w kółku w miejscu\nbrakującego znaku\nByło ciepło , i deszczowo.\nZrobiłem to √ ponieważ…\nBłędy ortograficzne zmieniające znaczenie wyrazu są traktowane jako błędy językowe\ni oznaczane poprzez podkreślenie wyrazu linią prostą.\nUsterki w spójności i logice występujące pomiędzy akapitami mogą być zaznaczane „pionową\nfalą” na marginesie.\nUwagi dodatkowe\n1. Wypowiedź jest oceniana na 0 punktów we wszystkich kryteriach, jeżeli jest\n• w całości nieczytelna (pod pracą zapisuje się „praca w całości nieczytelna”, a na karcie\nodpowiedzi zaznacza się 0 punktów w każdym kryterium) LUB\n• całkowicie niezgodna z poleceniem (pod pracą zapisuje się „praca całkowicie\nniezgodna z poleceniem”, a na karcie odpowiedzi zaznacza się 0 punktów w każdym\nkryterium) LUB\n• niekomunikatywna dla odbiorcy, np. w całości napisana fonetycznie (pod pracą\nzapisuje się „praca całkowicie niekomunikatywna”, a na karcie odpowiedzi zaznacza\nsię 0 punktów w każdym kryterium).\n2. Praca, która zawiera fragmenty odtworzone z podręcznika, zadania zawartego w arkuszu\negzaminacyjnym lub innego źródła, w tym internetowego, lub przepisane od innego\nzdającego, jest uznawana za niesamodzielną.\n3. Jeżeli praca zawiera fragmenty na zupełnie inny temat, wyuczone na pamięć lub całkowicie\nnienawiązujące do polecenia, a jednocześnie zaburzające spójność i logikę tekstu, są one\notaczane kołem i nie są brane pod uwagę przy liczeniu wyrazów i ocenie zakresu środków\njęzykowych i poprawności środków językowych.\n4. Jeżeli wypowiedź zawiera mniej niż 160 wyrazów, przyznaje się 0 punktów za zakres\ni poprawność środków językowych. W takich pracach nie oznacza się błędów.\n5. Jeżeli za wypowiedź przyznano 0 punktów w kryterium zgodności z poleceniem,\nwe wszystkich pozostałych kryteriach przyznaje się 0 punktów.\n6. Jeżeli wypowiedź nie zawiera w ogóle rozwinięcia (np. zdający napisał tylko wstęp),\nprzyznaje się 0 punktów w każdym kryterium.\n7. Jeżeli za wypowiedź przyznano 1 punkt w kryterium zgodności z poleceniem,\nwe wszystkich\npozostałych\nkryteriach\nmożna\nrównież\nprzyznać\nmaksymalnie\npo 1 punkcie.\n8. Wyrazy zapisane przy użyciu skrótów, np. 4U, bfr sql, należy oznaczyć jako błędy\nortograficzne.\n9. W ocenie poprawności środków językowych w wypowiedziach zdających ze stwierdzoną\ndysleksją nie bierze się pod uwagę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych. Błąd\nortograficzny zmieniający znaczenie wyrazu w pracy zdającego z opinią o dysleksji to błąd\njęzykowy. Jest on brany pod uwagę w ocenie poprawności językowej.\nZasady te obowiązują również w ocenie prac zdających z dysgrafią, dysortografią, afazją,\nz zaburzeniami komunikacji językowej, mózgowym porażeniem dziecięcym, a także prac\nzdających, którzy korzystali z pomocy nauczyciela wspomagającego oraz prac pisanych\nna komputerze.","solution":"**9.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**must have forgotten** (akceptowane: *must've forgotten*).\n\nPełne zdanie: *You must have forgotten to tell them how to get to our house. Otherwise, they would have arrived long before now.*\n\n## Sposób 1 - analiza znaczeniowa\n\n**Kontekst:** \"You (must / forget) to tell them how to get to our house. **Otherwise, they would have arrived** long before now.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"Otherwise, they would have arrived\"** - Third Conditional past - gdyby ich nie zapomniał, byliby już tu\n2. Kontekst: KTOŚ nie powiedział im → my wyciągamy WNIOSEK (deduction)\n3. **\"You + must + forget\"** → wnioskowanie o PRZESZŁOŚCI z pewnością\n\nFormuła: **must + have + V3 (past participle)** = pewne wnioskowanie o przeszłości.\n\n*forget → forgot (V2) → forgotten (V3)* - nieregularny\n\n**Wniosek:** *You **must have forgotten*** = musiałeś zapomnieć (pewność) → **must have forgotten**.\n\n## Sposób 2 - analiza konstrukcji \"must have V3\"\n\n**Modal perfect - \"must have V3\":**\n- Sens: PEWNOŚĆ co do przeszłości (≈ 100%)\n- Wnioskowanie z dowodów\n- *They didn't arrive → you MUST HAVE forgotten* = nie przyjechali → musiałeś zapomnieć\n\n**Inne modal perfects:**\n| Forma | Sens | Przykład |\n| **must have V3** | pewność | *He MUST HAVE left.* |\n| may/might have V3 | możliwość | *He MIGHT HAVE left.* |\n| could have V3 | możliwość | *He COULD HAVE left.* |\n| can't have V3 | niemożliwość | *He CAN'T HAVE done it.* |\n| should have V3 | wyrzut | *You SHOULD HAVE called.* |\n\n## Sposób 3 - analiza długości i formy\n\nLuka: \"You (MUST / FORGET) to tell them\"\n\n**Wpisać tylko nowe słowa + dane wyrazy w odpowiedniej formie:**\n- **must** (dane, bez zmian - modal)\n- **have** (NOWE - wymagane w \"must have V3\")\n- **forgotten** (forma V3 od \"forget\")\n\nWynik: **must have forgotten** (3 słowa, w tym 2 dane).\n\nLimit max 5 słów (z DANYMI) - mieści się ✓.\n\n## Reference gramatyczny - modal perfect \"must have V3\"\n\n> Reference - \"Must have + V3\" (past deduction):\n> Form: `must + have + V3 (past participle)`\n> Sens: pewne wnioskowanie o przeszłości\n> *He must have known.* = musiał wiedzieć\n> *She must have left.* = musiała wyjść\n>\n> Synonim: *I'm sure + Past Simple*: *I'm sure he knew = He must have known.*\n\n> Reference - Czasownik \"forget\" - formy:\n> - V1 (base): forget\n> - V2 (Past Simple): forgot\n> - **V3 (Past Participle): forgotten** ← w \"must have V3\"\n> - V-ing: forgetting\n>\n> Pułapka: V3 *forgotten* (NIE *forgot* - to V2)\n\n> Reference - \"Otherwise\" jako spójnik warunku:\n> *Otherwise* = w przeciwnym razie, inaczej\n> Sygnalizuje warunek negatywny (gdyby NIE było tej rzeczy, byłoby inaczej)\n> *You must have forgotten. Otherwise, they would have arrived.* = Musiałeś zapomnieć. Inaczej już by byli.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.1, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - **must have forgotten** (akceptowane *must've forgotten*)\n> - **Liczba słów:** 3 (z dwoma danymi MUST i FORGET) ≤ 5 ✓\n> - **WYKLUCZONE:** *must forget* (brak \"have\"), *must forgot* (zła forma - Past Simple, nie V3), *must to have forgotten* (\"to\" niepoprawne), *had forgotten* (zły modal), brak\n> - **Spelling:** *forgotten* (poprawnie t-t-e-n)\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 1.3) Zdający stosuje zasoby gramatyczne.\n\n## Reference - Past Participles (V3) nieregularnych\n\n> Reference - Kluczowe nieregularne czasowniki V3:\n> - forget → forgot → **forgotten**\n> - speak → spoke → spoken\n> - choose → chose → chosen\n> - break → broke → broken\n> - take → took → taken\n> - write → wrote → written\n> - drive → drove → driven\n> - see → saw → seen\n> - do → did → done\n> - go → went → gone\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> Uwaga: KLUCZ - *forget* ma TRZY formy: forget (V1), forgot (V2), **forgotten** (V3). W \"must have V3\" potrzebne V3 = **forgotten**.\n\n> Uwaga: NIE pisz *must forgot* - to BŁĄD. Po modalnym \"must have\" zawsze V3 (forgotten).\n\n> Uwaga: \"Must've\" to skrócona forma (must + have) - akceptowane w klucz CKE, ale lepiej pełne: *must have forgotten*.\n\n**9.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**Jack's request to have** (akceptowane: *Jack's requests to have*, *Jack requested to have*, *Jack requesting to have*).\n\nPełne zdanie: *Jack's request to have a day off met with his employer's refusal.*\n\n## Sposób 1 - analiza struktury zdania\n\n**Kontekst:** \"(Jack / request / have) a day off met with his employer's refusal.\"\n\nKluczowe elementy:\n1. **Czasownik główny:** *met* (Past Simple)\n2. **Podmiot:** musi być **rzeczownik/noun phrase**\n3. **\"met with refusal\"** → spotkała się z odmową (idiom)\n4. Logika: PROŚBA Jacka spotkała się z odmową\n\nJeśli głównym czasownikiem jest *met*, to *request* musi być **rzeczownikiem** (podmiotem).\n\n**Forma:** *Jack's + request + to + have* = prośba Jacka o danie wolnego.\n\n**Wniosek:** **Jack's request to have** → noun phrase z Saxon genitive + infinitive.\n\n## Sposób 2 - analiza konstrukcji \"request to + V\"\n\n**\"Request\" - rzeczownik vs czasownik:**\n- **Jako rzeczownik:** *a request to V* / *the request to V*\n- *His request to leave was denied.* = jego prośba o wyjście została odrzucona\n- **Jako czasownik:** *request + N / request + to + V*\n- *He requested a day off.* = poprosił o wolne\n\nTu mamy strukturę: podmiot (Jack's request) + czasownik (met) + complement (with refusal).\n\n**Saxon genitive \"Jack's\":**\n- Pokazuje przynależność: prośba Jacka = Jack's request\n- Forma: imię + 's + rzeczownik\n\n## Sposób 3 - alternatywne formy\n\n**Akceptowane warianty:**\n\n1. **Jack's request to have** (najczęstsza)\n- Saxon genitive + N + infinitive\n- 4 słowa (z 3 danymi)\n\n2. **Jack's requests to have** (mnoga forma)\n- Sens: kilka próśb spotkało się z odmową\n- 4 słowa\n\n3. **Jack requested to have** (jako czasownik)\n- Past Simple: requested\n- Ale wtedy *met* musiałoby być czasownikiem dla *requested* - wymaga zmiany struktury\n- Klucz dopuszcza ten wariant w pewnej interpretacji\n\n4. **Jack requesting to have** (gerund/participial)\n- Forma -ing jako podmiot zdania\n- Sens: prosząc o, Jack spotkał się\n\nLiczba słów: 4 (z 3 danymi) ≤ 5 ✓.\n\n## Reference gramatyczny - Saxon genitive + nominalizacja\n\n> Reference - Saxon genitive ('s):\n> Form: `Subject + 's + N`\n> - **Osoby:** John's car, Mary's house, Jack's request\n> - **Mnoga regularna:** *students' bags* (apostrofy po s)\n> - **Mnoga nieregularna:** *children's toys, women's rights*\n> - Sens: posiadanie / przynależność\n\n> Reference - Czasownik → Rzeczownik (nominalizacja):\n> - request (V) → request (N): *He requested* → *his request*\n> - decide (V) → decision (N): *He decided* → *his decision*\n> - arrive (V) → arrival (N): *He arrived* → *his arrival*\n> - refuse (V) → refusal (N): *He refused* → *his refusal*\n>\n> Nominalizacja pozwala uczynić działanie podmiotem zdania.\n\n> Reference - \"meet with\" (verb + preposition):\n> - *meet with refusal* = spotkać się z odmową\n> - *meet with approval* = spotkać się z aprobatą\n> - *meet with resistance* = napotkać opór\n> - *meet with success* = odnieść sukces\n>\n> Forma: `S + meet (with) + N`\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.2, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - **Jack's request to have** (4 słowa, z 3 danymi)\n> - **Akceptowane:** *Jack's requests to have*, *Jack requested to have*, *Jack requesting to have*\n> - **Liczba słów:** max 5 (z danymi) - *Jack's request to have* = 4 ✓\n> - **WYKLUCZONE:** *Jack request have* (brak Saxon genitive, brak \"to\"), *Jack's request have* (brak \"to\"), brak\n> - **Spelling:** *Jack's* (z apostrofem), *request* (poprawnie)\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 1.3) Zdający stosuje zasoby gramatyczne.\n\n## Reference - Noun phrases jako podmioty\n\n> Reference - Złożone podmioty:\n> - **Pojedynczy N:** *Jack arrived.*\n> - **Saxon genitive + N:** *Jack's car broke down.*\n> - **Nominalization:** *Jack's decision to leave shocked us.*\n> - **Gerund phrase:** *Jack's leaving early annoyed everyone.*\n> - **Infinitive phrase:** *To leave now would be unwise.*\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> Uwaga: STRUKTURA ZDANIA - \"met\" to czasownik główny, więc \"request\" MUSI być rzeczownikiem (Jack's request) lub gerundem (Jack's requesting).\n\n> Uwaga: Saxon genitive: *Jack's* (z apostrofem przed s) - NIE *Jacks* (bez apostrofu) ani *Jack's's*.\n\n> Uwaga: Po \"request\" (N) idzie *to + V* (infinitive): *request TO HAVE*. NIE *request HAVING* w tym kontekście.\n\n**9.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**had decided to take** (akceptowane: *had decided on taking*).\n\nPełne zdanie: *If the trekkers had decided to take the shorter route, they would be in trouble now. Fortunately they didn't.*\n\n## Sposób 1 - analiza Mixed Conditional\n\n**Kontekst:** \"If the trekkers (decide / take) the shorter route, **they would be in trouble now**. Fortunately they didn't.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"would be in trouble NOW\"** → skutek W TERAŹNIEJSZOŚCI\n2. **\"Fortunately they didn't\"** → DECYZJA była w PRZESZŁOŚCI (już zapadła)\n3. **\"If the trekkers the shorter route\"** → warunek w PRZESZŁOŚCI\n\nTo **Mixed Conditional** (przeszłość → teraźniejszość):\n- **If clause:** Past Perfect (had + V3) - hipotetyczna przeszłość\n- **Main clause:** would + V (bez \"have\") - teraz hipotetycznie\n\nFormuła: **If + S + had + V3, S + would + V (bez have)**.\n\n**Wniosek:** *If the trekkers **had decided to take*** the shorter route, they would be in trouble NOW → **had decided to take**.\n\n## Sposób 2 - analiza konstrukcji \"decide to V\"\n\n**\"Decide\" + infinitive (to + V):**\n- *decide + to + V* (infinitive) = zdecydować się coś zrobić\n- *He decided to leave.* = zdecydował się odejść\n- *She decided to take the train.* = postanowiła wziąć pociąg\n\nW Past Perfect: **had decided to V**\n- *had decided to take* = był zdecydowany wziąć (gdyby)\n- *had decided to leave* = był zdecydowany wyjść (gdyby)\n\n## Sposób 3 - odliczanie słów i akceptowane warianty\n\n**Główna odpowiedź:** *had decided to take* (4 słowa, z 2 danymi DECIDE i TAKE)\n- had (NOWE)\n- decided (V3 od DECIDE)\n- to (NOWE)\n- take (DANE)\n\n**Akceptowane warianty:**\n- *had decided on taking* - *decide ON + V-ing* = zdecydować się na\n- *had decided against taking* - *decide AGAINST + V-ing* = zdecydować się przeciw (zmiana sensu, klucz to akceptuje)\n- *had decided to take up* - z phrasal verbem\n\nLiczba słów: 4 ≤ 5 ✓\n\n## Reference gramatyczny - Mixed Conditionals\n\n> Reference - Conditionals:\n> 1. **Zero (general truth):** If + Pres. Simple, Pres. Simple\n> *If you heat water, it boils.*\n>\n> 2. **First (real future):** If + Pres. Simple, will + V\n> *If it rains, I'll stay.*\n>\n> 3. **Second (hypothetical present):** If + Past Simple, would + V\n> *If I were rich, I would travel.*\n>\n> 4. **Third (hypothetical past):** If + Past Perfect, would have + V3\n> *If I had studied, I would have passed.*\n>\n> 5. **Mixed (past → present):** If + Past Perfect, would + V (no have)\n> *If I had studied medicine, I would be a doctor now.*\n\n> Reference - \"Decide\" + V:\n> - *decide TO V*: *decide to leave*\n> - *decide ON + V-ing*: *decide on leaving*\n> - *decide AGAINST + V-ing*: *decide against leaving*\n> - *decide between A and B*: *decide between two options*\n\n> Reference - Past Perfect (had + V3):\n> Form: `had + V3` (dla wszystkich osób)\n> - *I had decided* / *They had decided* / *He had decided*\n> - V3 nieregularne pamiętaj: decided (regularny - -ed), gone, taken, seen, written\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.3, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - **had decided to take** (4 słowa, z 2 danymi)\n> - **Akceptowane:** *had decided on taking, had decided against taking, had decided to take up*\n> - **Liczba słów:** max 5 - *had decided to take* = 4 ✓\n> - **WYKLUCZONE:** *decided to take* (brak \"had\"), *would have decided* (zła konstrukcja), *had decided take* (brak \"to\"), brak\n> - **Spelling:** *decided* (poprawnie d-e-c-i-d-e-d)\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 1.3) Zdający stosuje zasoby gramatyczne.\n\n## Reference - Sygnały dla Mixed Conditional\n\n> Reference - Identyfikacja Mixed Conditional:\n> Wskaźniki w MAIN clause:\n> - **\"now\"** (\"would be in trouble NOW\") → teraz, mimo że warunek był w przeszłości\n> - **\"today\"** (\"would be rich TODAY\")\n> - **\"still\"** (\"would still be a doctor\")\n>\n> Wskaźniki w IF clause:\n> - Past Perfect (had + V3) sygnalizuje przeszłość\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> Uwaga: MIXED CONDITIONAL - *If + had + V3, would + V (bez have)*. Klucz: brak \"have\" w main clause, bo TERAZ.\n\n> Uwaga: Sygnał \"NOW\" w main clause = teraźniejszy efekt = Mixed (nie Third) Conditional. *Would have BEEN in trouble* = niegdyś (Third), *would BE in trouble NOW* = teraz (Mixed).\n\n> Uwaga: \"Decide\" + TO + V (NIE \"decide V-ing\" bez przyimka).\n\n**9.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**had to be cancelled** (akceptowane: *had to be canceled*, *had to get cancelled*).\n\nPełne zdanie: *The ski jumping competition had to be cancelled yesterday due to strong wind.*\n\n## Sposób 1 - analiza znaczeniowa\n\n**Kontekst:** \"The ski jumping competition (have to / cancel) **yesterday** due to strong wind.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **Podmiot:** *The ski jumping competition* (konkurs)\n2. **Wykonawca akcji:** organizatorzy/komisja (nieznany/nieistotny)\n3. **\"yesterday\"** → PRZESZŁOŚĆ (Past Simple)\n4. **\"due to strong wind\"** → powód: silny wiatr\n5. Logika: konkurs MUSIAŁ ZOSTAĆ ODWOŁANY - STRONA BIERNA + obowiązek\n\n**Struktura:**\n- *have to* (obowiązek) → Past Simple: *had to*\n- *cancel* w pasywie: *be cancelled* (be + V3)\n- Połączenie: *had to + be + V3*\n\n**Wniosek:** *had to be cancelled* = musiał zostać odwołany → **had to be cancelled**.\n\n## Sposób 2 - analiza modalnego \"have to\" w pasywie\n\n**\"Have to\" + pasiv:**\n\n| Czas | Active | Passive |\n| Pres. | *They have to cancel.* | *It has to be cancelled.* |\n| Past | *They had to cancel.* | *It had to be cancelled.* |\n| Future | *They will have to cancel.* | *It will have to be cancelled.* |\n\nFormuła pasivu: **modal + be + V3**\n\nW Past Simple: **had to + be + V3** = *had to be cancelled*.\n\n## Sposób 3 - analiza ortografii \"cancelled\"\n\n**\"Cancel\" + -ed:**\n- **BrE (British):** *cancelled* (podwójne LL)\n- **AmE (American):** *canceled* (pojedyncze L)\n\nKlucz CKE AKCEPTUJE OBA:\n- *had to be **cancelled*** (BrE - najczęstsze w Polsce)\n- *had to be **canceled*** (AmE)\n\nOdliczanie słów:\n- had (NOWE)\n- to (NOWE - część konstrukcji \"have to\")\n- be (NOWE - pasiv)\n- cancelled (V3 od CANCEL)\n\n**Łącznie: 4 słowa** (z 2 danymi HAVE TO i CANCEL) ≤ 5 ✓\n\n## Reference gramatyczny - modal + passive\n\n> Reference - Modale w pasywie:\n> Form: `modal + be + V3`\n> - *can be done* / *could be done*\n> - *must be done* / *had to be done*\n> - *should be done* / *would be done*\n> - *will be done* / *might be done*\n>\n> KLUCZ: *be* (bezokolicznik), NIE *being* (gerund).\n\n> Reference - \"Have to\" - formy:\n> - **Present Simple:** *have/has to V*\n> - **Past Simple:** *had to V* (NIE *musted*!)\n> - **Future Simple:** *will have to V*\n> - **Pasiv Present:** *has to be V3*\n> - **Pasiv Past:** *had to be V3*\n\n> Reference - \"Cancel\" - formy:\n> - V1 (base): cancel\n> - V2 (Past Simple): cancelled (BrE) / canceled (AmE)\n> - V3 (Past Participle): cancelled (BrE) / canceled (AmE)\n> - V-ing: cancelling (BrE) / canceling (AmE)\n>\n> Klasyczna reguła BrE: czasowniki na -l (cancel, travel, label) podwajają -l w V2/V3/V-ing.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.4, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - **had to be cancelled** (4 słowa, z 2 danymi)\n> - **Akceptowane:** *had to be canceled* (AmE), *had to get cancelled* (z \"get\" zamiast \"be\"), *did have to be cancelled* (z \"did\" - emfaza), *had to be cancelled before* (z dodatkiem)\n> - **Liczba słów:** max 5 - *had to be cancelled* = 4 ✓\n> - **WYKLUCZONE:** *had to cancel* (active, brak pasivu), *had to been cancelled* (była niepoprawnie), *was had to be cancelled* (zła konstrukcja), brak\n> - **Spelling:** *cancelled* (BrE) lub *canceled* (AmE) - oba poprawne\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 1.3) Zdający stosuje zasoby gramatyczne.\n\n## Reference - \"Due to\" jako spójnik przyczyny\n\n> Reference - \"Due to + N\":\n> Form: `due to + N (cause)`\n> - *due to bad weather* = z powodu złej pogody\n> - *due to strong wind* = z powodu silnego wiatru\n> - Synonim: *owing to + N*, *because of + N*\n> - NIE *due to + clause* (formalnie błędne)\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> Uwaga: MODAL + PASSIVE - *had to BE cancelled*. Pamiętaj o \"be\" (bezokolicznik), NIE *had to BEING cancelled*.\n\n> Uwaga: \"Yesterday\" → Past Simple → *had to* (NIE *have to*). Klucz: sygnały czasu wymuszają konkretny czas.\n\n> Uwaga: SPELLING - BrE *cancelled* (2× l), AmE *canceled* (1× l). Oba akceptowane przez CKE w 2020. Najczęściej Polacy używają BrE.","image":"img/jezyk-angielski-2020-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · czerwiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2020-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/10","paper_id":"jezyk-angielski-2020-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"10","points":13,"ptype":"open","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10. (0-13)\nWypowiedz się na jeden z poniższych tematów. Wypowiedź powinna zawierać od 200\ndo 250 słów i spełniać wszystkie wymogi typowe dla formy wskazanej w poleceniu.\nZaznacz temat wybrany przez Ciebie, zakreślając jego numer.\n1. Niektóre firmy umożliwiają pracownikom zabieranie psa do pracy. Napisz rozprawkę,\nw której przedstawisz dobre i złe strony takiego rozwiązania.\n2. Obejrzałeś(-aś) ostatnio finał programu typu talent show. Uważasz, że osoba, która wygrała\nw wyniku głosowania widzów, wcale nie była najlepsza. Napisz artykuł, w którym\nuzasadnisz, dlaczego występ zwycięzcy nie zasługiwał na wygraną, i zaproponujesz inny\nsposób wyłaniania zwycięzcy w tego typu programach.\nCZYSTOPIS\nMJA-1R\nMJA-1R\nZgodność z poleceniem\nSpójność\ni logika\nZakres\nśrodków\njęzykowych\nPoprawność\nśrodków\njęzykowych\nRAZEM\n0-1-2-3-4-5\n0-1-2\n0-1-2-3\n0-1-2-3\nElementy treści (0-1-2)\nElementy formy (0-1)\n1\n2\n3\n4\n5\n1\n2\n3\n4\nMJA-1R\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)","answer":null,"answer_text":"10. W przypadku obniżenia punktacji w zakresie środków językowych za usterki stylistyczne,\npod pracą zapisuje się „rażące uchybienia w stylu” i wskazuje rodzaj usterki. Samo użycie\nform skróconych nie jest traktowane jako rażące uchybienie.","solution":"**10.1.** ## Poprawna odpowiedź - wzorcowa rozprawka (~240 słów)\n\n**Should employees be allowed to bring their dogs to the workplace?**\n\nIn recent years, an increasing number of companies have introduced pet-friendly policies that allow employees to take their dogs to the office. Although such an arrangement may seem appealing at first glance, it brings both notable benefits and serious drawbacks that deserve careful consideration.\n\nOn the one hand, allowing dogs in the workplace can have a remarkably positive influence on staff wellbeing. Numerous studies have demonstrated that the mere presence of a friendly animal lowers stress levels, reduces blood pressure and fosters a more relaxed atmosphere. Moreover, dog owners no longer have to rush home during lunch breaks or pay considerable amounts for dog walkers, which significantly improves their work-life balance. Pet-friendly offices are also frequently mentioned as a feature that attracts and retains young employees in competitive industries such as IT or marketing.\n\nOn the other hand, the policy can lead to several practical problems. To begin with, not everyone feels comfortable around animals: some colleagues may suffer from allergies, asthma or simply a fear of dogs. Furthermore, even well-trained pets may bark, chew cables or distract their owners during important meetings or phone calls. In addition, accidents involving incompatible dogs could result in unpleasant incidents and damage workplace relationships.\n\nIn conclusion, although taking dogs to work can improve morale and reduce stress for many employees, the inconvenience and health risks it poses to others must not be overlooked. In my view, this policy should be introduced only after thorough consultation with all members of staff.\n\n*(Liczba słów: ~245)*\n\n## Sposób 1 - analiza struktury rozprawki (4 paragrafy)\n\n### Paragraf 1 - Introduction (~50 słów)\n- **Hook:** *In recent years, an increasing number of companies *\n- **Background:** wzrost popularności pet-friendly policies\n- **Thesis statement:** * brings both notable benefits and serious drawbacks*\n- Sygnalizuje strukturę: PRO + CON\n\n### Paragraf 2 - Body 1 PRO (~70 słów)\n- **Topic sentence:** *On the one hand, allowing dogs can have a remarkably positive influence on staff wellbeing.*\n- **Argument 1:** lowers stress / blood pressure (studies)\n- **Argument 2:** better work-life balance (no dog walkers needed)\n- **Argument 3:** attracts young employees in IT/marketing\n\n### Paragraf 3 - Body 2 CONTRA (~70 słów)\n- **Topic sentence:** *On the other hand, the policy can lead to several practical problems.*\n- **Argument 1:** alergie, astma, lęk przed psami\n- **Argument 2:** rozproszenie uwagi, hałas, niszczenie kabli\n- **Argument 3:** konflikty między psami\n\n### Paragraf 4 - Conclusion (~50 słów)\n- **Restated thesis:** podsumowanie obu stron\n- **Personal opinion:** \"In my view, this policy should be introduced only after thorough consultation \"\n\n## Sposób 2 - analiza linking words\n\n| Funkcja | Wyrażenia w tekście |\n| Wstęp | In recent years, Although such an arrangement |\n| Pro side | On the one hand, Moreover, also |\n| Examples | such as IT or marketing |\n| Con side | On the other hand, To begin with, Furthermore, In addition |\n| Conclusion | In conclusion, although, In my view |\n\n**Wszystkie sekcje połączone formalnymi linkers!**\n\n## Sposób 3 - analiza zakresu językowego\n\n**Słownictwo zaawansowane:**\n- *pet-friendly policies* (compound adjective)\n- *staff wellbeing* (formal collocation)\n- *foster a relaxed atmosphere* (formal verb)\n- *work-life balance* (modern collocation)\n- *competitive industries* (kolokacja)\n- *thorough consultation* (formal noun phrase)\n- *retain young employees* (HR collocation)\n- *workplace relationships* (formal compound)\n- *must not be overlooked* (modal passive emphasis)\n\n**Struktury gramatyczne zaawansowane:**\n- **Passive emphasis:** *must not be overlooked*\n- **Gerund subjects:** *allowing dogs in the workplace can have *\n- **Reduced relative:** *a feature THAT ATTRACTS and retains *\n- **Modal with passive:** *should be introduced only after *\n- **Conditional:** *only after thorough consultation*\n\n## Reference gramatyczny - struktura rozprawki PR\n\n> Reference - Opinion essay PR (200-250 słów):\n> 1. **Introduction** - kontekst + teza (50 słów)\n> 2. **Body 1 - PRO** - 2-3 argumenty + przykłady (60-70 słów)\n> 3. **Body 2 - CONTRA** - 2-3 argumenty + przykłady (60-70 słów)\n> 4. **Conclusion** - podsumowanie + opinia własna (40-50 słów)\n\n> Reference - Formalne linking words:\n> - **Addition:** Furthermore, Moreover, In addition, What is more, Besides\n> - **Contrast:** However, Nevertheless, On the other hand, Despite this\n> - **Cause/Result:** Therefore, Consequently, As a result, For this reason\n> - **Examples:** For instance, Such as, In particular\n> - **Conclusion:** In conclusion, To sum up, All in all\n\n> Reference - Vocabulary dogs/workplace:\n> - **Pro:** pet-friendly office, animal companionship, stress relief, work-life balance, employee morale\n> - **Con:** allergic reactions, asthma triggers, distraction, noise pollution, hygiene concerns, liability issues\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 10.1, max 13 pkt):\n>\n> **1. ZGODNOŚĆ Z POLECENIEM (0-5 pkt):**\n> - 5 pkt - teza, argumenty PRO, argumenty CON, własna opinia w konkluzji, forma rozprawki\n> - W naszym tekście: → **5/5**\n>\n> **2. SPÓJNOŚĆ I LOGIKA (0-2 pkt):**\n> - 2 pkt - logiczne paragrafy, bogate linkers\n> - W naszym tekście: → **2/2**\n>\n> **3. ZAKRES ŚRODKÓW (0-3 pkt):**\n> - 3 pkt - formal collocations, varied structures\n> - W naszym tekście: → **3/3**\n>\n> **4. POPRAWNOŚĆ (0-3 pkt):**\n> - 3 pkt - minimalne błędy\n> - W naszym tekście: → **3/3**\n>\n> **ŁĄCZNIE: 13/13**\n\n## Reference - Pet-friendly office terminologia\n\n> Reference - Kluczowa leksyka:\n> - **Pet-friendly** = przyjazny dla zwierząt\n> - **Workplace** = miejsce pracy\n> - **Companion animal** = zwierzę towarzyszące\n> - **Animal-assisted therapy** = terapia z udziałem zwierząt\n> - **Office pet** = zwierzę biurowe\n> - **Dog-walker** = osoba wyprowadzająca psy\n> - **Allergens** = alergeny\n> - **Hypoallergenic breeds** = rasy hipoalergiczne\n\n## Dlaczego inne podejścia byłyby gorsze\n\n| Błąd ucznia | Konsekwencja | Jak unikać |\n| Tylko PRO (brak CON) | -3 pkt z treści | ZAWSZE OBA stanowiska |\n| Brak konkluzji z opinią | -1 pkt z treści | Conclusion + \"In my view\" |\n| Brak linking words | -1-2 pkt spójność | Min. 6 spójników |\n| Informalny styl | -1 pkt poprawność | NIE kontrakcje |\n| Pod 180 lub nad 280 | -1 pkt treść | Sprawdź długość |\n| Brak konkretnych argumentów | -1 pkt zakres | Studies, statystyki, przykłady |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> Uwaga: ROZPRAWKA - bezwzględnie OBA stanowiska (PRO + CON). Brak jednego = -3 pkt z treści.\n\n> Uwaga: KONKLUZJA z OPINIĄ - bez \"In my view/opinion/I believe\" - niepełna teza, -1 pkt.\n\n> Uwaga: STYL FORMALNY - NIE \"don't, can't, it's\". TAK \"do not, cannot, it is\".\n\n> Uwaga: Konkretne argumenty (badania, kolokacje formalne, sektory) - wzmacniają zakres językowy.\n\n> Uwaga: Długość 200-250 słów (akceptowane 180-280). Sprawdź licznik słów.\n\n**10.2.** ## Poprawna odpowiedź - wzorcowy artykuł (~245 słów)\n\n**Did the Right Singer Really Win? - Why Talent Shows Need a New Way of Choosing Winners**\n\nLast Saturday, like millions of viewers across the country, I sat down in front of my television set to watch the grand final of *Stage Stars*, one of the most popular talent shows on national TV. By the end of the evening, however, I was left puzzled and frustrated, because the winner crowned by the audience was, in my opinion, far from the most talented contestant of the season.\n\nIn the final round, three young performers delivered powerful performances. The runner-up, a classically trained pianist, played a stunning arrangement of Chopin that visibly moved every member of the jury. Another finalist demonstrated an impressive vocal range and an emotional depth that few singers her age could match. The winner, however, performed a simple cover of a chart hit. Although she possesses an undeniably pleasant voice, her interpretation lacked originality, technical precision and stage presence. Why, then, did she walk away with the title? Because she was already a well-known social media celebrity with a vast army of devoted online followers.\n\nIn my view, talent shows should not rely entirely on viewer voting. A fairer solution would be to combine the audience vote, which counts for 40%, with detailed evaluations by a panel of professional musicians, vocal coaches and producers, who would award the remaining 60% based on transparent, published criteria.\n\nIf talent shows really want to discover genuine talent, they must give expert opinion the weight it deserves.\n\n*(Liczba słów: ~245)*\n\n## Sposób 1 - analiza struktury artykułu\n\n### Tytuł - chwytliwy + pytanie + zapowiedź propozycji\n> *Did the Right Singer Really Win? - Why Talent Shows Need a New Way of Choosing Winners*\n\n- Pytanie retoryczne = zaczep\n- Druga część tytułu zapowiada PROPOZYCJĘ\n\n### Paragraf 1 - Introduction (~50 słów)\n- **Hook:** *Last Saturday, like millions of viewers *\n- **Kontekst:** finał Stage Stars, konkretna nazwa\n- **Thesis:** \"the winner was far from the most talented\"\n- Anonsuje strukturę: krytyka + propozycja\n\n### Paragraf 2 - Reasons why the winner didn't deserve to win (~90 słów)\n- **Topic sentence:** *In the final round, three young performers delivered powerful performances.*\n- **Comparison:** runner-up (pianista) vs another finalist (śpiewaczka) vs winner\n- **Argument 1:** brakowało oryginalności\n- **Argument 2:** brakowało precyzji technicznej\n- **Argument 3:** brakowało stage presence\n- **WHY she won:** social media celebrity z fanami\n\n### Paragraf 3 - Proposal (~60 słów)\n- **Topic sentence:** *In my view, talent shows should not rely entirely on viewer voting.*\n- **Propozycja:** 40% audience + 60% jury panel\n- **Detale:** panel of professional musicians, vocal coaches and producers\n- **Transparent criteria:** opublikowane kryteria\n\n### Paragraf 4 - Conclusion (~30 słów)\n- Call-to-action: *If talent shows really want to discover genuine talent, they must give expert opinion the weight it deserves.*\n\n## Sposób 2 - analiza wymaganych elementów\n\nPolecenie WYMAGA dwóch elementów:\n\n### 1. Uzasadnienie, dlaczego zwycięzca NIE zasługiwał\n- **Konkretne porównanie** - runner-up (pianista), inna finalistka (śpiewaczka)\n- **Wady występu:** lack of originality, technical precision, stage presence\n- **WHY she won:** social media following, NIE artystyczne walory\n\n### 2. Propozycja innego sposobu wyłaniania\n- **Konkretne %:** 40% audience + 60% jury\n- **KTO w jury:** professional musicians, vocal coaches, producers\n- **Sposób oceny:** transparent published criteria\n\nObie części POKRYTE → 5/5 z treści.\n\n## Sposób 3 - analiza zakresu językowego\n\n**Słownictwo zaawansowane:**\n- *grand final* (kolokacja)\n- *crowned by the audience* (formal collocation)\n- *stunning arrangement* (przymiotnik+rzeczownik)\n- *impressive vocal range* (kolokacja muzyczna)\n- *emotional depth* (formal noun phrase)\n- *stage presence* (idiom)\n- *cover of a chart hit* (terminologia)\n- *vast army of devoted followers* (metafora)\n- *rely entirely on* (formal)\n- *transparent criteria* (formal collocation)\n- *give X the weight it deserves* (idiomatic)\n\n**Struktury gramatyczne:**\n- **Engagement question:** *Why, then, did she walk away with the title?*\n- **Inversion:** *like millions of viewers across the country*\n- **Reduced relative:** *a vast army of devoted online followers*\n- **Conditional:** *If talent shows really want they must give *\n- **Modal:** *should not rely entirely*\n\n## Reference gramatyczny - struktura artykułu\n\n> Reference - Article PR (200-250 słów):\n> 1. **Title** - chwytliwy, krótki, pytanie/zapowiedź\n> 2. **Introduction** - anegdota / hook + tło (~50 słów)\n> 3. **Body 1** - pierwszy element polecenia: KRYTYKA (~90 słów)\n> 4. **Body 2** - drugi element: PROPOZYCJA (~60 słów)\n> 5. **Conclusion** - call to action (~30 słów)\n\n> Reference - Cechy artykułu:\n> - Półformalny styl\n> - Personal voice (\"I\", \"in my view\")\n> - Pytania retoryczne dla zaangażowania\n> - Konkretne nazwy / przykłady\n> - Anegdoty wprowadzające temat\n\n> Reference - Hook techniques:\n> - Konkretna sytuacja: *Last Saturday, like millions of viewers *\n> - Pytanie retoryczne: *Did the Right Singer Really Win?*\n> - Anegdota osobista: *I sat down in front of my television set*\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 10.2, max 13 pkt):\n>\n> **1. ZGODNOŚĆ Z POLECENIEM (0-5 pkt):**\n> - 5 pkt - tytuł + krytyka zwycięzcy + propozycja + konkluzja\n> - W naszym tekście: → **5/5**\n>\n> **2. SPÓJNOŚĆ I LOGIKA (0-2 pkt):**\n> - 2 pkt - logiczne paragrafy, połączone tematycznie\n> - W naszym tekście: → **2/2**\n>\n> **3. ZAKRES ŚRODKÓW (0-3 pkt):**\n> - 3 pkt - bogata leksyka muzyczna i telewizyjna, varied structures\n> - W naszym tekście: → **3/3**\n>\n> **4. POPRAWNOŚĆ (0-3 pkt):**\n> - 3 pkt - minimalne błędy\n> - W naszym tekście: → **3/3**\n>\n> **ŁĄCZNIE: 13/13**\n\n## Reference - Talent show terminologia\n\n> Reference - Vocabulary thematyczna:\n> - **Show types:** talent show, reality show, singing competition, game show\n> - **Roles:** contestant, finalist, runner-up, winner, jury, panel, host, audience\n> - **Performance:** performance, act, routine, cover, audition, audition round, semi-final, grand final\n> - **Voting:** viewer voting, jury vote, public vote, audience poll, ballot\n> - **Quality:** vocal range, stage presence, technical precision, originality, emotional depth\n> - **Outcome:** win/lose, crowned the winner, walk away with the title\n\n## Dlaczego inne podejścia byłyby gorsze\n\n| Błąd ucznia | Konsekwencja | Jak unikać |\n| Brak tytułu | -1 pkt treść | ZAWSZE napisz tytuł |\n| Brak konkretnego programu | -1 pkt treść | Podaj NAZWĘ (Stage Stars / X Factor) |\n| Tylko krytyka BEZ propozycji | -2 pkt treść | OBA elementy! |\n| Brak konkretnej propozycji (%) | -1 pkt treść | Podaj DETALE: 40/60, kim jest jury |\n| Zbyt formalny styl | -1 pkt zakres | Artykuł = półformalny |\n| Brak pytań retorycznych | -1 pkt zakres | Min. 1-2 pytania |\n| Brak konkluzji z call-to-action | -1 pkt treść | Zakończ \"must\", \"should\" |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> Uwaga: ARTYKUŁ MUSI MIEĆ TYTUŁ. Brak = -1 pkt.\n\n> Uwaga: Polecenie wymaga DWÓCH elementów: KRYTYKA + PROPOZYCJA. Brak propozycji = -2 pkt z treści.\n\n> Uwaga: KONKRETNOŚĆ - podaj nazwę programu (np. Stage Stars), rolę zwycięzcy (singer, dancer), konkretne wady (lack of originality), konkretne kryteria propozycji (40% audience, 60% jury).\n\n> Uwaga: Styl ARTYKUŁU jest półformalny - można \"I\", \"in my view\", pytania retoryczne, anegdoty. NIE jak rozprawka (bezosobowa).\n\n> Uwaga: Długość 200-250 słów (akceptowane 180-280). Sprawdź licznik.","image":"img/jezyk-angielski-2020-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · czerwiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"}]}