{"paper":{"id":"jezyk-angielski-2021-maj-matura-rozszerzona","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2021,"month":"maj","level":"rozszerzona","variant":null,"exam_pdf":"jezyk-angielski-2021-maj-matura-rozszerzona/jezyk-angielski-2021-maj-matura-rozszerzona.pdf","key_pdf":"jezyk-angielski-2021-maj-matura-rozszerzona-odpowiedzi/jezyk-angielski-2021-maj-matura-rozszerzona-odpowiedzi.pdf","question_count":10,"source_label":"Język angielski · Matura · maj 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"jezyk-angielski-2021-maj-matura-rozszerzona/zad/1","paper_id":"jezyk-angielski-2021-maj-matura-rozszerzona","number":"1","points":3,"ptype":"closed","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2021,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1. (0-3)\nUsłyszysz dwukrotnie trzy teksty. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą, zgodną\nz treścią nagrania. Zakreśl jedną z liter: A, B albo C.\nTekst 1.\n1.1. Which is the best headline for the news item?\nA. FISHERMAN FALLS VICTIM TO A SHARK ATTACK\nB. SHARK DISRUPTS A POLICE OPERATION\nC. BOAT OWNER ALARMS POLICE ABOUT A HUGE SHARK\nTekst 2.\n1.2. Which of the following is stated by the speaker as an opinion, and not a fact?\nA. Businesses are responsible for most of the city’s waste.\nB. Half of the trash produced by the city per year has to be recycled.\nC. Recycling can reduce the company’s waste disposal costs by a quarter.\nTekst 3.\n1.3. What are the speakers doing?\nA. negotiating a part of a contract\nB. arguing about the meaning of a paragraph in a contract\nC. deciding how to share the profits they have made on a contract","answer":null,"answer_text":"1. Odpowiedź uznaje się za poprawną tylko wtedy, gdy wpisywane wyrazy lub fragmenty\nzdań są w pełni poprawne gramatycznie i ortograficznie.","solution":"**1.1.** ## Poprawna odpowiedź\n**B. SHARK DISRUPTS A POLICE OPERATION**\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\nTo zadanie sprawdza, czy potrafisz wybrać najlepszy tytuł podsumowujący główną myśl notki prasowej. Kluczowe fragmenty transkrypcji:\n\n> \"Two police officers were carrying out routine checks of registration documents and safety equipment on fishing boats.\"\n\n→ Sceneria: rutynowa kontrola policji na łodziach rybackich.\n\n> \"The creature circled around them for an hour and then all of a sudden swam away. The officers decided not to check the last fishing boat and headed straight for the harbor.\"\n\n→ Skutek: policjanci PRZERWALI kontrolę przez obecność rekina i wrócili do portu, mając do skontrolowania jeszcze jedną łódź.\n\n**Wniosek:** Rekin zakłócił operację policji - dokładnie to opisuje nagłówek B (*SHARK DISRUPTS A POLICE OPERATION* = Rekin zakłóca operację policji).\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna nagłówków (eliminacja)\n- **Czasownik \"disrupts\"** = zakłóca, przerywa. Pasuje do faktu, że policjanci nie skontrolowali ostatniej łodzi.\n- **Rzeczownik \"police operation\"** = operacja/działanie policji. Spójne z \"routine checks\" wykonywanymi przez dwóch policjantów.\n- Nagłówek prasowy zwykle podaje **kto + co zrobił + komu** w skondensowanej formie - tu: SHARK (sprawca) + DISRUPTS (akcja) + POLICE OPERATION (obiekt).\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 1.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź dokładnie **B**\n> - **0 pkt** - odpowiedź A, C, brak odpowiedzi, więcej niż jedna litera\n> - Wymaganie szczegółowe: **2.1)** Zdający określa główną myśl tekstu.\n\n## Reference gramatyczny\n> 📖 **Reference - strategia czytania nagłówków:**\n> Headline news skupia się na tym CO SIĘ STAŁO, nie na detalach. Nagłówek powinien opisywać GŁÓWNE wydarzenie tekstu, a nie jeden szczegół. W tym zadaniu reference gramatyczny nie jest potrzebny - wystarczy uchwycenie głównej myśli.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | FISHERMAN FALLS VICTIM TO A SHARK ATTACK | W tekście NIE BYŁO ataku rekina ani ofiary rybaka - rekin tylko krążył wokół łodzi policjantów i odpłynął | Wybór nagłówka na podstawie słowa \"shark\" bez analizy treści (\"falls victim\" = staje się ofiarą) |\n| **B** | **SHARK DISRUPTS A POLICE OPERATION** | **POPRAWNA** - opisuje główną myśl: rekin przerwał rutynową kontrolę | - |\n| C | BOAT OWNER ALARMS POLICE ABOUT A HUGE SHARK | To POLICJA zauważyła rekina podczas kontroli, NIE właściciel łodzi alarmował policję | Pomylenie ról: \"alarms police\" zakłada, że ktoś dzwonił po policję |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n> ⚠️ **Uwaga:** W nagłówkach prasowych kluczowy jest czasownik. **Disrupt** (zakłócać/przerywać) idealnie oddaje fakt, że policjanci nie skontrolowali ostatniej łodzi.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Nie wybieraj odpowiedzi po pierwszym słowie (SHARK) - wszystkie opcje zawierają \"shark\" lub \"police\". Trzeba przeanalizować CAŁY nagłówek.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Końcówka tekstu o nieaktualnych dokumentach właściciela łodzi to detal anegdotyczny, NIE główna myśl - uważaj na opcję C, która próbuje na tym zbudować nagłówek.\n\n**1.2.** ## Poprawna odpowiedź\n**C. Recycling can reduce the company's waste disposal costs by a quarter.**\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\nKluczowa umiejętność: **rozróżnienie faktu od opinii**. Trzeba wsłuchać się w *sygnały opiniowania* - czasowniki modalne, frazy typu \"I think\", \"I'm convinced\", \"might\".\n\n> \"I'm convinced we might save as much as 25% on waste disposal costs.\"\n\n→ **Dwa sygnały opinii:**\n1. **\"I'm convinced\"** - wprost mówi o własnym przekonaniu/przeświadczeniu\n2. **\"might save\"** - modal \"might\" wprowadza niepewność i hipotezę\n\nTo OPINIA mówcy, nie potwierdzony fakt.\n\nNatomiast dane podane jako fakty:\n> \"The latest reports show that businesses produce about 70% of the city's waste\" - fakt z RAPORTU\n>\n> \"the city is required to recycle 50% of its trash annually\" - fakt z REGULACJI PRAWNEJ\n\n## Sposób 2 - analiza językowa sygnałów opinii\nW języku angielskim opinie wyróżnia się przez:\n- **Modale niepewności**: might, could, may, would\n- **Czasowniki opinii**: think, believe, feel, suppose, am convinced, in my view\n- **Przysłówki opiniujące**: probably, possibly, perhaps\n- **Konstrukcje hipotetyczne**: as much as (= aż do), up to\n\nFakty wyróżnia się przez:\n- **Liczby z atrybucją źródła** (reports show, statistics indicate, regulations require)\n- **Czasowniki obiektywne**: is, produce, require\n- **Brak modaliów niepewności**\n\nZdanie C zawiera dwa silne markery opinii (\"I'm convinced\" + \"might save\") → to OPINIA.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 1.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź dokładnie **C**\n> - **0 pkt** - A, B, brak odpowiedzi, więcej niż jedna litera\n> - Wymaganie szczegółowe: **2.1 R)** Zdający oddziela fakty od opinii (tylko PR).\n\n## Reference gramatyczny\n> 📖 **Reference - Modal verbs niepewności (might/may/could):**\n> - **might + V** = możliwość, hipoteza (mniej pewne niż \"may\")\n> - **might save 25%** = być może zaoszczędzimy 25% (nie pewność)\n> - W kontekście opinia/fakt: każdy modal niepewności (might/may/could) → wyraża OPINIĘ lub przewidywanie\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Businesses are responsible for most of the city's waste | FAKT - \"reports show that businesses produce about 70%\" - dane z raportów | Pomylenie liczby (70%) z opinią; jest to zaraportowany fakt |\n| B | Half of the trash produced by the city per year has to be recycled | FAKT - \"the city is required to recycle 50%\" - wymóg prawny (regulations) | Mylenie nakazu z przekonaniem mówcy |\n| **C** | **Recycling can reduce costs by a quarter** | **POPRAWNA** - sygnały opinii: \"I'm convinced\", \"might save\" | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n> ⚠️ **Uwaga:** Liczby (50%, 70%, 25%) nie decydują o tym, czy zdanie jest faktem, czy opinią. Decyduje to, JAK są wprowadzone - \"reports show 70%\" to fakt, \"I'm convinced we might save 25%\" to opinia.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Konstrukcja **\"as much as 25%\"** (aż do 25%) sama w sobie sugeruje górną granicę szacunku - to typowa fraza opiniowa, NIE precyzyjny pomiar.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Zadanie typu \"opinion vs fact\" wymaga zwracania uwagi na markery językowe - najwięcej maturzystów myli się tu z powodu lekceważenia modali.\n\n**1.3.** ## Poprawna odpowiedź\n**A. negotiating a part of a contract**\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji (dialogu)\nZadanie wymaga określenia **kontekstu wypowiedzi** - co robią dwie osoby w rozmowie. Kluczowe fragmenty:\n\n> Rachel: \"you still need to come down on the labour costs.\"\n>\n> Justin: \"We've already given you a reasonable price, but we always try to be flexible.\"\n>\n> Rachel: \"How about if you reduce those by 10 percent?\"\n>\n> Justin: \"I think that might be doable.\"\n\n→ **Wnioski z dialogu:**\n1. \"come down on labour costs\" = zejść w cenie kosztów pracy → propozycja redukcji ceny\n2. \"reduce those by 10 percent\" → konkretna propozycja procentowa\n3. \"that might be doable\" → wstępna akceptacja\n\nTo klasyczna **negocjacja** - jedna strona proponuje obniżkę, druga rozważa i akceptuje. Negocjowany element to **fragment kontraktu** (labour costs), nie cały kontrakt.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna negocjacji\nW dialogu pojawiają się **typowe sygnały negocjacji biznesowej**:\n- **\"come down on\"** = zejść w cenie (zniżka)\n- **\"knock a bit off\"** = utrącić trochę (z ceny)\n- **\"how about if\"** = a co byś powiedział na (propozycja)\n- **\"doable\"** = wykonalne (zgoda)\n- **\"reasonable price / fixed costs\"** = rozsądna cena / koszty stałe\n\nWszystkie te frazy to **języka negocjacji**, nie sprzeczki o znaczenie (B) ani podziału zysków (C).\n\n## Schemat oceniania CKE\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 1.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź dokładnie **A**\n> - **0 pkt** - B, C, brak odpowiedzi, więcej niż jedna litera\n> - Wymaganie szczegółowe: **2.5)** Zdający określa kontekst wypowiedzi.\n\n## Reference gramatyczny\n> 📖 **Reference - Phrasal verbs w negocjacjach:**\n> - **come down on** = zejść (w cenie)\n> - **knock off** = utrącić (z ceny)\n> - **reduce by X%** = zmniejszyć o X procent\n>\n> Te frazy są typowe dla zadań listening z kontekstem biznesowym - warto je znać.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **A** | **negotiating a part of a contract** | **POPRAWNA** - negocjują labour costs (część kontraktu, nie cały) | - |\n| B | arguing about the meaning of a paragraph in a contract | Nie KŁÓCĄ się o znaczenie - Rachel proponuje, Justin akceptuje | Mylenie negocjacji z konfliktem |\n| C | deciding how to share the profits they have made on a contract | Nie mówią o ZYSKACH ani ich podziale - rozmawiają o KOSZTACH (labour costs) | Pomylenie costs (koszty) z profits (zyski) |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n> ⚠️ **Uwaga:** Kluczowa fraza \"**a part of a contract**\" w opcji A - negocjowane są tylko labour costs (część), nie cały kontrakt. To pokazuje, że twórcy zadania doceniają precyzję językową.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Negocjacja ≠ sprzeczka. W angielskim **negotiate** oznacza wspólne dochodzenie do porozumienia, nie konflikt. \"Argue\" (kłócić się) ma negatywne zabarwienie.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Rozróżnienie **costs (koszty) vs profits (zyski)** - to fundament biznesowego angielskiego. W zadaniach matury egzaminatorzy często testują tę różnicę.","image":"img/jezyk-angielski-2021-maj-matura-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2021-maj-matura-rozszerzona/zad/2","paper_id":"jezyk-angielski-2021-maj-matura-rozszerzona","number":"2","points":4,"ptype":"closed","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2021,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2. (0-4)\nUsłyszysz dwukrotnie cztery wypowiedzi na temat różnych sytuacji związanych\nz uroczystościami ślubnymi. Do każdej wypowiedzi (2.1.-2.4.) dopasuj odpowiadające\njej zdanie (A-E). Wpisz rozwiązania do tabeli.\nUwaga: jedno zdanie zostało podane dodatkowo i nie pasuje do żadnej wypowiedzi.\nThis speaker mentions\nA. an amusing solution to a break in water supply.\nB. a wedding planner’s mistake that resulted in a disaster.\nC. damage to a wedding venue which happened shortly before the reception.\nD. a wedding planner’s idea rejected by the bride and groom.\nE. the reason for the unappealing look of a wedding gift.\n2.1.\n2.2.\n2.3.\n2.4.\nEJAP-R0-100","answer":"2.1 = E; 2.2 = C; 2.3 = D; 2.4 = A","answer_text":"2. Akceptuje się wyraz zapisany wielką literą zamiast małą i odwrotnie pod warunkiem,\nże zdający nie naruszył innych zasad pisowni, np. pisowni nazw własnych.","solution":"**2.1.** ## Poprawna odpowiedź\n**E. the reason for the unappealing look of a wedding gift.**\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji (Speaker 1)\nMówca opowiada o **torcie weselnym**, który był **prezentem ślubnym** dla najlepszej przyjaciółki. Kluczowe fragmenty:\n\n> \"I didn't know what to give my best friend for her wedding but she said that one of my fantastic cakes would be perfect.\"\n\n→ **Tort = prezent ślubny** (wedding gift).\n\n> \"I dropped the cake off at the venue and put it in the fridge, but someone took it out when they were setting up the catering. By the time the ceremony ended, the frosting had totally melted and the decoration on the top had collapsed.\"\n\n→ **Przyczyna brzydkiego wyglądu:** ktoś wyjął tort z lodówki → lukier się stopił, dekoracja się zawaliła w upalny czerwcowy dzień.\n\n> \"It was supposed to be such a lovely present.\"\n\n→ Mówca potwierdza, że to był **prezent (present)** - synonim **gift**.\n\n**Wniosek:** odpowiedź **E** - Mówca tłumaczy POWÓD brzydkiego wyglądu prezentu ślubnego (tortu).\n\n## Sposób 2 - eliminacja innych opcji + key vocabulary\n- **Wedding gift** = prezent ślubny → tort jako prezent ✓\n- **Unappealing look** = nieatrakcyjny wygląd → \"frosting had melted\", \"decoration had collapsed\" ✓\n- **Reason** = powód → wyjęcie z lodówki + upał ✓\n\nKluczowe słowa-klucze do dopasowania:\n- \"a lovely present\" → wedding GIFT\n- \"unappealing look\" parafrazuje stopiony lukier i opadniętą dekorację\n- \"the reason\" = przyczyna = wyjęcie z lodówki\n\n## Schemat oceniania CKE\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 2.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź dokładnie **E**\n> - **0 pkt** - A, B, C, D, brak odpowiedzi, więcej niż jedna litera\n> - Wymaganie szczegółowe: **2.3)** Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n\n## Reference gramatyczny\n> 📖 **Reference - Past Perfect w narracji:**\n> - **\"the frosting HAD totally melted\"** - Past Perfect oznacza, że topienie zaszło PRZED zakończeniem ceremonii (\"By the time the ceremony ended\")\n> - Konstrukcja **\"by the time + Past Simple, Past Perfect\"** = do momentu, gdy X (Past Simple), Y już się stało (Past Perfect)\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| A | an amusing solution to a break in water supply | Brak w tekście awarii wody ani zabawnego rozwiązania |\n| B | a wedding planner's mistake that resulted in a disaster | Mówca nie wspomina o wedding plannerze; \"someone took it out\" to nieznana osoba z cateringu |\n| C | damage to a wedding venue which happened shortly before the reception | Nie ma uszkodzeń sali - chodzi o tort |\n| D | a wedding planner's idea rejected by the bride and groom | Nie ma wedding plannera ani odrzuconej propozycji |\n| **E** | **the reason for the unappealing look of a wedding gift** | **POPRAWNA** - tort jako prezent + stopiony lukier = brzydki wygląd |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Wedding gift\" w opcji E parafrazuje \"present\" z transkrypcji. Klucz CKE często używa SYNONIMÓW (gift ↔ present), więc trzeba znać typowe pary.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowo **\"unappealing\"** (nieatrakcyjny) opisuje stopiony lukier i opadniętą dekorację - to KEY WORD który prowadzi do E.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W matching tasks zawsze szukaj 1-do-1 powiązań: konkretny element opcji ↔ konkretny element transkrypcji. Tu: present (transkrypcja) = gift (opcja); melted/collapsed = unappealing.\n\n**2.2.** ## Poprawna odpowiedź\n**C. damage to a wedding venue which happened shortly before the reception.**\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji (Speaker 2)\nMówca opowiada o **uszkodzeniu sali weselnej** tuż przed przyjęciem. Kluczowe fragmenty:\n\n> \"We'd almost finished setting up the room for our wedding reception and the last flower arrangements were being placed on the tables when all of a sudden steaming water started to flow down the walls.\"\n\n→ **Moment zdarzenia:** prawie skończone ustawianie sali → AWARIA **tuż przed przyjęciem (shortly before the reception)** ✓\n\n> \"It flooded the room and left dirty marks on the paintwork.\"\n\n→ **Rodzaj szkody:** zalanie sali, brudne ślady na ścianach = uszkodzenie sali (damage to a wedding venue) ✓\n\n> \"someone above us had forgotten to turn the hot water tap off\"\n\n→ Przyczyna: ktoś zostawił zakręcony kran.\n\n**Wniosek:** odpowiedź **C** - uszkodzenie sali weselnej krótko przed przyjęciem.\n\n## Sposób 2 - eliminacja + key vocabulary\nKluczowe słowa-klucze do dopasowania:\n- **damage to a wedding venue** = uszkodzenie sali → \"flooded the room\", \"dirty marks on the paintwork\" ✓\n- **shortly before the reception** = krótko przed przyjęciem → \"We'd almost finished setting up the room\" (faza tuż przed) ✓\n\nNie pasuje:\n- **A. break in water supply** - to było AWARIA WODY (zalanie z góry), NIE przerwa w dostawie wody\n- **B. wedding planner's mistake** - to ktoś z piętra wyżej, nie wedding planner\n- **D. wedding planner's idea rejected** - brak propozycji wedding plannera\n- **E. unappealing look of a wedding gift** - chodzi o salę, nie prezent\n\n## Schemat oceniania CKE\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 2.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź dokładnie **C**\n> - **0 pkt** - pozostałe\n> - Wymaganie szczegółowe: **2.3)** Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n\n## Reference gramatyczny\n> 📖 **Reference - Past Continuous + Past Simple (przerwane czynności):**\n> - **\"the last flower arrangements were being placed when all of a sudden steaming water started\"**\n> - Konstrukcja: **Past Continuous (trwająca czynność) + when + Past Simple (nagłe zdarzenie)**\n> - Znaczenie: czynność w toku przerwana nieoczekiwanym wydarzeniem\n>\n> Strona bierna Past Continuous: **were being placed** = były umieszczane (przez kogoś, niewiadomego)\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| A | an amusing solution to a break in water supply | Nie BRAK wody, ale ZALANIE wodą; brak też zabawnego rozwiązania (was a disaster) |\n| B | a wedding planner's mistake that resulted in a disaster | Wedding planner uratował sytuację (zorganizował inną salę), nie popełnił błędu |\n| **C** | **damage to a wedding venue which happened shortly before the reception** | **POPRAWNA** - \"flooded the room\" + \"almost finished setting up\" |\n| D | a wedding planner's idea rejected by the bride and groom | Brak takiej sytuacji |\n| E | the reason for the unappealing look of a wedding gift | Chodzi o salę, nie prezent |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n> ⚠️ **Uwaga:** Opcja A wspomina \"break in water supply\" (przerwa w dostawie wody) - to PUŁAPKA. Speaker 2 ma do czynienia z odwrotnym problemem: NADMIAR wody (zalanie). Nie wybieraj A tylko dlatego, że pojawia się woda.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Wedding planner w tym tekście pojawia się jako **bohater pozytywny** (\"the wedding planner managed to arrange the reception in another room\") - to wyklucza opcje B i D.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Kluczowy timing **\"almost finished setting up\"** = niemal skończone przygotowania = **shortly before the reception** w opcji C.\n\n**2.3.** ## Poprawna odpowiedź\n**D. a wedding planner's idea rejected by the bride and groom.**\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji (Speaker 3)\nSpeaker 3 to **wedding planner** (planowała wesele za 0,5 mln dolarów). Kluczowe fragmenty:\n\n> \"One couple on a half-a-million-dollar budget hired me to make the arrangements for their wedding.\"\n\n→ Speaker = **wedding planner** (najęta).\n\n> \"They could have held it anywhere but they insisted on having it in a huge underground basement I strongly recommended a huge wedding tent in the back garden instead because I suspected the air-conditioning might be inefficient.\"\n\n→ **Pomysł wedding plannera:** namiot w ogrodzie zamiast piwnicy.\n\n> \"But they wouldn't listen.\"\n\n→ **Odrzucenie:** \"wouldn't listen\" = nie chcieli słuchać → para młoda **odrzuciła pomysł**.\n\n**Wniosek:** odpowiedź **D** - pomysł wedding plannera odrzucony przez parę młodą.\n\n## Sposób 2 - analiza modal \"would\" w przeszłości\nKonstrukcja **\"wouldn't listen\"** wymaga uważnej analizy:\n- **would** w przeszłości może oznaczać uporczywą odmowę (refusal)\n- **\"they wouldn't listen\"** = nie chcieli słuchać (uparcie odmawiali wysłuchania)\n- TO NIE jest second conditional (\"would\" jako konsekwencja warunku) - to **stubborn refusal w przeszłości**\n\nKluczowe słowa-klucze:\n- **wedding planner** = Speaker (\"They hired ME\")\n- **idea** = recommendation (namiot)\n- **rejected** = wouldn't listen / insisted on basement\n- **bride and groom** = the couple\n\n## Schemat oceniania CKE\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 2.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź dokładnie **D**\n> - **0 pkt** - pozostałe\n> - Wymaganie szczegółowe: **2.3)** Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n\n## Reference gramatyczny\n> 📖 **Reference - \"would/wouldn't\" jako uporczywa odmowa:**\n> - **\"He wouldn't tell me the truth.\"** = uparcie nie chciał mi powiedzieć prawdy\n> - **\"They wouldn't listen.\"** = nie chcieli słuchać (mimo prób)\n> - To NIE second conditional - to PRZESZŁA UPORCZYWA odmowa\n> - W matching tasks często sygnalizuje **odrzucenie/odmowę**\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| A | an amusing solution to a break in water supply | Brak awarii wody i zabawnego rozwiązania |\n| B | a wedding planner's mistake that resulted in a disaster | Wedding planner OSTRZEGAŁ - to PARA podjęła złą decyzję, nie planner popełnił błąd |\n| C | damage to a wedding venue which happened shortly before the reception | Brak uszkodzenia sali - była awaria klimatyzacji |\n| **D** | **a wedding planner's idea rejected by the bride and groom** | **POPRAWNA** - \"recommended tent\", \"they wouldn't listen\" |\n| E | the reason for the unappealing look of a wedding gift | Brak prezentów w tej historii |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n> ⚠️ **Uwaga:** Opcja B jest pułapką - wedding planner pojawia się, ale to NIE jej błąd doprowadził do katastrofy. To PARA odrzuciła jej dobrą radę.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Idiom **\"wouldn't listen\"** to klucz do odpowiedzi - wskazuje na ODRZUCENIE pomysłu (rejected). Bez znajomości tej konstrukcji można źle zinterpretować historię.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Zwrot **\"to insist on having it in \"** (uparcie nalegać na ) wzmacnia kontrast: para uparcie chciała piwnicę = odrzuciła propozycję namiotu.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Speaker mówi \"What happened? It turned out to be an extremely hot, rainy night.\" - ta retoryczne pytanie nie jest częścią opcji odpowiedzi; to retoryczny komentarz o konsekwencjach.\n\n**2.4.** ## Poprawna odpowiedź\n**A. an amusing solution to a break in water supply.**\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji (Speaker 4)\nMówca opowiada o **przerwie w dostawie wody** podczas wesela w parku narodowym. Kluczowe fragmenty:\n\n> \"We spent the morning of the wedding hiking and returned in the afternoon to get ready for the ceremony only to find that the park service had shut off the water.\"\n\n→ **Brak wody:** \"park service had shut off the water\" = służba parku odcięła wodę → **break in water supply** ✓\n\n> \"Somebody suggested driving to a nearby swimming pool but we were not too keen on that idea so we all jumped into the lake instead!\"\n\n→ **Rozwiązanie:** wskoczyli wszyscy do jeziora zamiast prysznica → kreatywne rozwiązanie ✓\n\n> \"It was hilarious and it's one of my favourite memories.\"\n\n→ **\"hilarious\" = bardzo zabawne** → amusing ✓\n\n> \"What had looked like a potential disaster, turned out to be a great adventure.\"\n\n→ Pozytywne podsumowanie: katastrofa stała się przygodą.\n\n**Wniosek:** odpowiedź **A** - zabawne rozwiązanie problemu braku wody.\n\n## Sposób 2 - eliminacja + key vocabulary\nKluczowe pary słów:\n- **amusing solution** = zabawne rozwiązanie → \"hilarious\", \"favourite memories\" ✓\n- **break in water supply** = przerwa w dostawie wody → \"park service had shut off the water\" ✓\n\nSłownictwo:\n- **hilarious** = bardzo zabawne, prześmieszne (silniejsze niż \"funny\")\n- **shut off** = wyłączyć/odciąć (phrasal verb)\n- **break in water supply** = przerwa w dostawie wody\n\n## Schemat oceniania CKE\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 2.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź dokładnie **A**\n> - **0 pkt** - pozostałe\n> - Wymaganie szczegółowe: **2.3)** Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n\n## Reference gramatyczny\n> 📖 **Reference - Past Perfect: \"had shut off\":**\n> - **\"the park service had shut off the water\"** - Past Perfect (zdarzenie wcześniejsze niż \"we returned\")\n> - Konstrukcja: powrót (Past Simple: returned) → odkrycie, że woda była już wcześniej odcięta (Past Perfect: had shut off)\n\n> 📖 **Reference - Phrasal verb \"shut off\":**\n> - shut off = wyłączyć/odciąć (water, electricity, gas)\n> - Synonim: cut off, turn off\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| **A** | **an amusing solution to a break in water supply** | **POPRAWNA** - odcięcie wody + jezioro jako prysznic = zabawne rozwiązanie |\n| B | a wedding planner's mistake that resulted in a disaster | Brak wedding plannera w tej historii |\n| C | damage to a wedding venue which happened shortly before the reception | Brak uszkodzeń sali (cabins w parku) |\n| D | a wedding planner's idea rejected by the bride and groom | Brak wedding plannera |\n| E | the reason for the unappealing look of a wedding gift | Brak wzmianki o prezencie |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowo **\"hilarious\"** jest silniejszą wersją **\"amusing\"**. Klucz CKE oczekuje, że uczeń zna paralele leksykalne: hilarious = amusing = funny.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Frazy idiomu **\"jump into the lake\"** (rzucić się do jeziora) i **\"shut off the water\"** (odciąć wodę) to typowe collocations używane w listening.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Cała opowieść kończy się pozytywnie: **\"turned out to be a great adventure\"** - to wzmacnia opcję A (amusing), bo amusing ma pozytywny wydźwięk.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Z 5 opcji (A-E) jedna jest \"podana dodatkowo\" (extra). W tym zadaniu zostały użyte E (2.1), C (2.2), D (2.3), A (2.4) → **opcja B (wedding planner's mistake) jest extra** i nie pasuje do żadnej wypowiedzi.","image":"img/jezyk-angielski-2021-maj-matura-rozszerzona/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2021-maj-matura-rozszerzona/zad/3","paper_id":"jezyk-angielski-2021-maj-matura-rozszerzona","number":"3","points":5,"ptype":"closed","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2021,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3. (0-5)\nUsłyszysz dwukrotnie wywiad z naukowcem. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą,\nzgodną z treścią nagrania. Zakreśl jedną z liter: A, B, C albo D.\n3.1. Why does Professor Cantrell teach his students to scuba dive?\nA. to help them link his teaching to real life experience\nB. to pursue his passion for exploring coral reefs\nC. to prove that biology can be taught anywhere\nD. to check their knowledge of marine life\n3.2. Why did Professor Cantrell decide to carry out the project?\nA. to motivate primary school children to get interested in science\nB. to analyse students’ attitudes towards threats to the oceans\nC. to encourage school trips to the Florida Undersea Lodge\nD. to make young people interested in science again\n3.3. While carrying out the project, Professor Cantrell\nA. recorded classes to be shown later.\nB. cooperated with other marine life specialists.\nC. drew inspiration from similar underwater broadcasts.\nD. allowed students to stay in the Florida Undersea Lodge overnight.\n3.4. When asked about coral reefs, Professor Cantrell says that\nA. diving and sailing interfere with their restoration.\nB. the process of growing coral takes too much time.\nC. excessive paperwork is delaying their restoration.\nD. scientists are discouraged from growing coral for transplant.\n3.5. When answering the last question, Professor Cantrell\nA. points to an unexpected turn his career has taken following the project.\nB. explains why underwater research projects are necessary.\nC. discusses the potential for similar projects worldwide.\nD. gives evidence for the success of the project.\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA ZADAŃ OD 1. DO 3. NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nEJAP-R0-100","answer":null,"answer_text":"3. Akceptowane są również inne odpowiedzi, jeżeli są merytorycznie poprawne i spełniają\nwszystkie warunki zadania.\nSchemat punktowania w zadaniach od 1. do 9.\n1 p. - poprawna odpowiedź.","solution":"**3.1.** ## Poprawna odpowiedź\n**A. to help them link his teaching to real life experience**\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\nCantrell tłumaczy, dlaczego uczy studentów nurkowania. Kluczowe fragmenty:\n\n> \"They must be able to dive when I take them on field trips to study coral reefs. It's easier to understand science when you get to see how nature works.\"\n\n→ **Cel:** lepsze rozumienie nauki przez bezpośrednie obserwowanie natury.\n\n> \"That joy or excitement visible on their faces when they make the connection between the classroom and the underwater world is always very gratifying.\"\n\n→ **Sercem odpowiedzi:** \"make the connection between the classroom (teaching) and the underwater world (real life experience)\" = ŁĄCZENIE nauki z doświadczeniem.\n\n**Wniosek:** odpowiedź **A** - pomóc studentom **link** (łączyć) **teaching** (klasę) z **real life experience** (światem podwodnym).\n\n## Sposób 2 - analiza parafrazy klucza vs opcji\nKluczowe pary leksykalne (paraphrase technique):\n- **\"make the connection between\"** = **link** (połączyć)\n- **\"the classroom\"** = **his teaching** (nauczanie)\n- **\"the underwater world\"** / **\"how nature works\"** = **real life experience** (rzeczywiste doświadczenie)\n\nCKE bardzo lubi takie testy parafrazy - czy uczeń rozpoznaje synonimy.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź dokładnie **A**\n> - **0 pkt** - B, C, D, brak odpowiedzi, więcej niż jedna litera\n> - Wymaganie szczegółowe: **2.3)** Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n\n## Reference gramatyczny\n> 📖 **Reference - \"link sth to sth\" (czasownik):**\n> - **link X to Y** = łączyć X z Y\n> - Przykład: \"link the theory to practice\"\n> - Synonim: connect X to/with Y, relate X to Y\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **A** | **to help them link his teaching to real life experience** | **POPRAWNA** - \"make the connection between classroom and underwater world\" | - |\n| B | to pursue his passion for exploring coral reefs | Nie chodzi o jego pasję - chodzi o korzyść STUDENTÓW | Skupienie na profesorze (\"I love\"), zamiast na celu pedagogicznym |\n| C | to prove that biology can be taught anywhere | Nie próbuje niczego \"udowodnić\" - chce, by studenci LEPIEJ ROZUMIELI | Pomylenie \"easier to understand\" z dowodzeniem |\n| D | to check their knowledge of marine life | Nie SPRAWDZA ich wiedzy - UCZY ich praktycznie | Wybór \"sprawdzania\" na podstawie \"field trips\" |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n> ⚠️ **Uwaga:** Kluczowa fraza **\"make the connection between\"** to PARAFRAZA \"link X to Y\". CKE testuje, czy znasz parę: make a connection = link.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Cantrell jako profesor mówi z perspektywy PEDAGOGA - celem jest dobro studentów, nie jego osobista pasja (eliminuje B).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Częsta pułapka MCQ - wszystkie 4 opcje zawierają fragmenty z tekstu, ale tylko 1 oddaje GŁÓWNĄ INTENCJĘ. Tu kluczem jest \"connection between classroom and underwater world\".\n\n**3.2.** ## Poprawna odpowiedź\n**D. to make young people interested in science again**\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\nCantrell wyjaśnia powód projektu - chodzi o **odzyskanie zainteresowania nauką**. Kluczowe fragmenty:\n\n> \"If you ask primary school children what their favourite subject is, nine out of ten will say it's science or maths. But, once they are in high school, very few pick science and maths as their top choices.\"\n\n→ Diagnoza: dzieci w podstawówce LUBIĄ naukę, ale w liceum TRACĄ zainteresowanie.\n\n> \"I asked myself how we could get their interest back and I thought there was no better place from which to appeal to them than an undersea habitat.\"\n\n→ **Cel projektu:** odzyskać (\"get back\") zainteresowanie. Słowo **\"AGAIN\"** w opcji D = **\"BACK\"** w transkrypcji.\n\n**Wniosek:** odpowiedź **D** - sprawić, by młodzi ludzie ZNÓW zainteresowali się nauką.\n\n## Sposób 2 - eliminacja + analiza opcji A vs D (KRYTYCZNE)\nNajtrudniejsze rozróżnienie to **A vs D**:\n- **A. primary school children** = dzieci ze szkoły podstawowej\n- **D. young people** = młodzi ludzie (młodzież ogólnie)\n\nCantrell mówi:\n- Dzieci z **primary school** JUŻ LUBIĄ naukę (90%)\n- W **high school** zainteresowanie maleje\n- **Cel projektu:** \"get their interest BACK\" - odzyskać u tych, którzy stracili\n\nProjekt jest skierowany do **high school / młodzieży** (those who lost interest), NIE do dzieci podstawówki (które już mają zainteresowanie). Dlatego A jest błędna.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź dokładnie **D**\n> - **0 pkt** - A (najczęstszy błąd), B, C\n> - Wymaganie szczegółowe: **2.3)** Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n\n## Reference gramatyczny\n> 📖 **Reference - \"again\" vs \"back\":**\n> - \"interest BACK\" = przywrócić to, co utracono\n> - \"interested AGAIN\" = znowu zainteresowani (po przerwie)\n> - Obie frazy oznaczają POWRÓT do stanu wcześniejszego\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | to motivate **primary school children** to get interested in science | Dzieci podstawówki JUŻ kochają naukę - nie ma kogo motywować w tej grupie | Słowo \"primary school children\" pojawia się w tekście - pułapka na osoby, które nie słuchają DO KOŃCA zdania |\n| B | to analyse students' attitudes towards threats to the oceans | Nie analizuje postaw - chce ROZBUDZIĆ zainteresowanie | Pomylenie analizy z motywowaniem |\n| C | to encourage school trips to the Florida Undersea Lodge | Nie zachęca do wycieczek - projekt to broadcasts, nie wycieczki | Skojarzenie z \"underwater habitat\" |\n| **D** | **to make young people interested in science again** | **POPRAWNA** - \"get their interest back\" = \"again\" | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n> ⚠️ **Uwaga:** TO JEST KLASYCZNA PUŁAPKA CKE - opcja A wspomina \"primary school children\" tak jak transkrypcja, ale TEKST mówi, że TI dzieci JUŻ lubią naukę. Cel projektu to MŁODZIEŻ STARSZA (high school).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowo **\"AGAIN\"** w D jest kluczowe - sygnalizuje POWRÓT zainteresowania, dokładnie tak jak \"get their interest BACK\" w transkrypcji.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Zawsze SŁUCHAJ CAŁOŚCI zdania - pierwsza informacja (primary school = 9/10 likes science) może wprowadzić w błąd, jeśli pominiesz drugie zdanie (high school = very few).\n\n**3.3.** ## Poprawna odpowiedź\n**B. cooperated with other marine life specialists.**\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\nCantrell opisuje aktywności podczas projektu. Kluczowy fragment:\n\n> \"We had experts on the underwater environment who talked about current problems regarding our oceans.\"\n\n→ **Współpraca z ekspertami** od środowiska podwodnego = **cooperation with marine life specialists**.\n\n> \"Everybody who wanted to tune in could watch the talks for free in real time.\"\n\n→ Transmisje na żywo, nie nagrania.\n\n> \"These live broadcasts were unprecedented in the history of marine science and education.\"\n\n→ **Unprecedented** = bez precedensu → nie czerpał inspiracji z innych podobnych projektów.\n\n**Wniosek:** odpowiedź **B** - współpracował z innymi specjalistami od życia morskiego.\n\n## Sposób 2 - eliminacja opcji + key vocabulary\nKluczowe pary parafrazy:\n- **\"experts on the underwater environment\"** = **marine life specialists** ✓\n- **\"We had who talked\"** = **cooperated with** (pracowali razem) ✓\n\nEliminacja:\n- **A. recorded classes to be shown later** - Cantrell mówi **\"live, weekly broadcast\"** (transmisje NA ŻYWO, w czasie rzeczywistym = \"in real time\")\n- **C. drew inspiration from similar underwater broadcasts** - Cantrell mówi **\"unprecedented\"** = bez precedensu, więc nie było wcześniejszych podobnych transmisji\n- **D. allowed students to stay in the Lodge overnight** - \"Lunch with the Aquanaut\" trwał **\"a few hours\"**, nie nocowali\n\n## Schemat oceniania CKE\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź dokładnie **B**\n> - **0 pkt** - pozostałe\n> - Wymaganie szczegółowe: **2.3)** Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n\n## Reference gramatyczny\n> 📖 **Reference - \"unprecedented\":**\n> - **un- (prefix negacji) + precedented** = \"bez precedensu\", \"niewidziany wcześniej\"\n> - Synonim: unique, never before seen, groundbreaking\n> - **Klucz:** kiedy słyszysz \"unprecedented\", autor ZAPRZECZA istnieniu podobnych wcześniejszych przypadków\n\n> 📖 **Reference - \"in real time\" vs \"recorded\":**\n> - **in real time** = na żywo, w czasie rzeczywistym\n> - **recorded** = nagrany (asynchronicznie)\n> - Te dwa pojęcia są przeciwstawne w mediach\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | recorded classes to be shown later | Cantrell mówi **\"live, weekly broadcast\"** i \"in real time\" - to NA ŻYWO, nie nagrania | Pomylenie broadcast (transmisja) z recording (nagranie) |\n| **B** | **cooperated with other marine life specialists** | **POPRAWNA** - \"We had experts on the underwater environment\" | - |\n| C | drew inspiration from similar underwater broadcasts | \"Unprecedented\" wyklucza wcześniejsze podobne transmisje | Niezrozumienie słowa \"unprecedented\" |\n| D | allowed students to stay in the Lodge overnight | \"Lunch with the Aquanaut\" trwał kilka godzin, nie nocowali | Pomylenie krótkich wizyt z noclegami |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Unprecedented\"** to słowo-klucz dla rozwiązania - bez znajomości tego słowa łatwo wpaść w pułapkę C.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowo **\"cooperated\"** (współpracował) jest parafrazą \"We had experts who talked\" - w listening trzeba rozpoznawać takie konstrukcje.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Częsta pułapka: opcja C brzmi atrakcyjnie, bo wspomina \"underwater broadcasts\" - ale tekst mówi, że projekt był BEZ PRECEDENSU, więc Cantrell nie czerpał z wcześniejszych.\n\n**3.4.** ## Poprawna odpowiedź\n**C. excessive paperwork is delaying their restoration.**\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\nCantrell odpowiada o restytucji raf koralowych. Kluczowy fragment:\n\n> \"Today the main difficulty we experience in the restoration of coral reefs is bureaucracy. Before any project can start, piles of forms have to be filled in and many emails have to be exchanged with different institutions. And it's so time-consuming \"\n\n→ **Główny problem:** BIUROKRACJA = piles of forms + emails = **excessive paperwork** (nadmierna papierkologia) ✓\n→ **Skutek:** \"time-consuming\" = opóźnia = **delaying their restoration** ✓\n\nDodatkowo Cantrell wymienia, że pozytywne:\n> \"Scientists can now grow coral for transplant much faster than it grows naturally. They have thousands of pieces of coral ready to be put back on reefs. The problem is not the science, divers, boats or even Mother Nature.\"\n\n→ Eksplicite WYKLUCZA: naukę, nurków, łodzie, naturę jako problemy.\n\n**Wniosek:** odpowiedź **C** - biurokracja opóźnia odbudowę raf.\n\n## Sposób 2 - eliminacja + paraphrase analysis\nKluczowe pary parafrazy:\n- **\"bureaucracy\"** + **\"piles of forms have to be filled in\"** = **excessive paperwork** ✓\n- **\"time-consuming\"** = **delaying** ✓\n- **\"restoration of coral reefs\"** = **restoration** (dosłownie) ✓\n\nEliminacja:\n- **A. diving and sailing interfere with their restoration** - Cantrell wprost: \"The problem is not the science, **divers, boats**\" → wyklucza nurkowanie i żeglowanie\n- **B. the process of growing coral takes too much time** - Cantrell mówi: \"scientists can now grow coral **much faster than it grows naturally**\" → szybciej niż natura\n- **D. scientists are discouraged from growing coral for transplant** - \"thousands of pieces of coral ready to be put back\" → naukowcy MAJĄ tysiące kawałków, więc NIE są zniechęceni\n\n## Schemat oceniania CKE\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź dokładnie **C**\n> - **0 pkt** - pozostałe\n> - Wymaganie szczegółowe: **2.3)** Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n\n## Reference gramatyczny\n> 📖 **Reference - \"excessive paperwork\" jako synonim \"bureaucracy\":**\n> - **excessive** = nadmierny\n> - **paperwork** = papierkologia, urzędowe formularze\n> - **bureaucracy** = biurokracja (system)\n> - Synonimy w listeningu: red tape, paperwork, forms, formalities\n\n> 📖 **Reference - Passive Voice z modalami:**\n> - **\"piles of forms HAVE TO BE FILLED IN\"** = strona bierna z modalem (must/have to)\n> - Struktura: **modal + be + V3** (mustn't be done, has to be filled)\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | diving and sailing interfere with their restoration | Wprost wykluczone: \"problem is not divers, boats\" | Pułapka: tekst wspomina nurkowanie i łodzie |\n| B | the process of growing coral takes too much time | Naukowcy hodują koral SZYBCIEJ niż natura | Pomylenie BIURO time-consuming z growing time-consuming |\n| **C** | **excessive paperwork is delaying their restoration** | **POPRAWNA** - bureaucracy + piles of forms + time-consuming | - |\n| D | scientists are discouraged from growing coral for transplant | Naukowcy MAJĄ tysiące kawałków gotowych | Pomylenie biurokracji z brakiem motywacji |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n> ⚠️ **Uwaga:** Cantrell EKSPLICITE wymienia, czego problemem NIE JEST (\"not the science, divers, boats, Mother Nature\") - to skrót do eliminacji opcji A.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Excessive paperwork\"** w opcji C parafrazuje \"piles of forms\" - to KLASYCZNA parafraza w listening.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowo **\"time-consuming\"** = pochłaniający czas = OPÓŹNIAJĄCY (delaying). Te dwie frazy są bliskoznaczne w kontekście procesów.\n\n**3.5.** ## Poprawna odpowiedź\n**D. gives evidence for the success of the project.**\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\nNa pytanie o cele projektu Cantrell odpowiada **wielokrotnymi dowodami sukcesu**. Kluczowy fragment:\n\n> \"I think we achieved much more than we expected. Schools responded marvellously. We had children write letters, draw pictures and even write poems or songs. We Skyped with schools, we gave live interviews and our message spread worldwide. Articles about our Classroom Under the Sea project have appeared in over 40 countries.\"\n\n→ **Lista konkretnych dowodów:**\n1. \"achieved much more than we expected\" = osiągnięto więcej niż oczekiwano\n2. Reakcja szkół: listy, rysunki, wiersze, piosenki\n3. Skype z szkołami, wywiady na żywo\n4. Artykuły w **ponad 40 krajach**\n\nTo są **konkretne fakty/dane** potwierdzające sukces = **evidence (dowody)**.\n\n**Wniosek:** odpowiedź **D** - Cantrell podaje dowody na sukces projektu.\n\n## Sposób 2 - eliminacja + analiza struktury wypowiedzi\nKluczowa struktura: **\"I think we achieved much more than we expected\"** + LISTA przykładów potwierdzających.\n\nTaka struktura (claim + supporting evidence) to klasyczna prezentacja **dowodów**.\n\nEliminacja:\n- **A. unexpected turn his career has taken** - Cantrell nie mówi o swojej karierze, mówi o projekcie\n- **B. explains why underwater research projects are necessary** - nie wyjaśnia konieczności badań, podsumowuje sukces\n- **C. discusses the potential for similar projects worldwide** - nie omawia POTENCJAŁU innych projektów, tylko ROZPRZESTRZENIENIE swojego\n\n## Schemat oceniania CKE\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.5, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź dokładnie **D**\n> - **0 pkt** - pozostałe\n> - Wymaganie szczegółowe: **2.2)** Zdający określa główną myśl części tekstu.\n\n## Reference gramatyczny\n> 📖 **Reference - \"evidence for\" vs \"evidence of\":**\n> - **evidence for + idea/claim** = dowody na poparcie\n> - **evidence of + thing** = dowody czegoś (jako rzeczy)\n> - W zadaniu: \"evidence FOR the success\" = dowody NA poparcie sukcesu\n\n> 📖 **Reference - Present Perfect: \"have appeared\":**\n> - \"Articles HAVE APPEARED in over 40 countries\"\n> - Use: czynność zakończona z efektem w teraźniejszości (artykuły wciąż są dostępne)\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | points to an unexpected turn his career has taken | Cantrell nie mówi o swojej karierze - mówi o projekcie | Wybór po słowach \"unexpected\" / \"achieved more than expected\" |\n| B | explains why underwater research projects are necessary | Nie wyjaśnia KONIECZNOŚCI - pokazuje SUKCES jednego konkretnego projektu | Pomylenie sukcesu z koniecznością |\n| C | discusses the potential for similar projects worldwide | Mówi o ROZPRZESTRZENIENIU swojego projektu (40 krajów), nie POTENCJALE innych | Pomylenie spread vs potential |\n| **D** | **gives evidence for the success of the project** | **POPRAWNA** - konkretne dowody: szkoły, listy, 40 krajów | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n> ⚠️ **Uwaga:** Klasyczna pułapka B - uczeń słyszy \"underwater research\" i wybiera B. Ale Cantrell NIE wyjaśnia, dlaczego badania podwodne są konieczne - tylko pokazuje, że JEGO projekt się udał.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowo **\"evidence\"** w opcji D pasuje do faktów liczbowych (40 krajów) i konkretnych przykładów (listy, rysunki) - to klasyczne dowody.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pytanie dotyczy OSTATNIEGO pytania w wywiadzie - \"Do you feel your project achieved its goals?\" - odpowiedź Cantrella to TAK + lista dowodów.","image":"img/jezyk-angielski-2021-maj-matura-rozszerzona/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2021-maj-matura-rozszerzona/zad/4","paper_id":"jezyk-angielski-2021-maj-matura-rozszerzona","number":"4","points":4,"ptype":"closed","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2021,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4. (0-4)\nPrzeczytaj tekst, który został podzielony na trzy części (A-C), oraz pytania go dotyczące\n(4.1.-4.4.). Do każdego pytania dopasuj właściwą część tekstu. Wpisz rozwiązania\ndo tabeli.\nUwaga: jedna część tekstu pasuje do dwóch pytań.\nIn which paragraph does the author mention\n4.1. the overall duration of the unusual phenomenon?\n4.2. risky behaviour motivated by curiosity?\n4.3. what caused the Niagara Falls to dry up?\n4.4. the negative impact of the small amount of water in the river?\nTHE DAY THE NIAGARA FALLS STOPPED FLOWING\nA. In 1848, the Niagara Falls were already a tourist attraction, and villages had grown up on\nboth the U.S. and Canadian sides of the river to accommodate the crowds of sightseers.\nBut on March 29th, shortly before midnight, a farmer who had gone out for a stroll noticed\nthat something was wrong. When he went to the edge of the Niagara River, he saw hardly\nany water. At dawn on March 30th, people awoke to an unusual silence. The mighty Niagara\nwas just a trickle. Fish were dying. Turtles and other creatures living in the river were\nclumsily working their way through the mud. People walked on the exposed river bed, eager\nto discover what had been hidden below the water surface, ignoring the fact they might be\nswept away if the water suddenly started flowing. They picked up old daggers and\ntomahawks as souvenirs.\nB. No one knew why the falls had stopped flowing. The telegraph was still a new invention.\nRailroads already served towns on both sides of the river, but the tracks were unreliable,\nand Buffalo, the nearest big city, was three hours away even when the trains ran on time.\nYet it was from Buffalo that the first news about the problem eventually arrived. It turned out\nthat strong southwest winds had pushed huge chunks of ice to the north-eastern tip of Lake\nErie which blocked the water flow and created an ice dam.\nC. When water stopped flowing on March 29th, people started coming from nearby cities and\ntowns to see what had happened. No water flowed over the falls all day on March 30th and\nthroughout the daylight hours of March 31st. But that night, a distant low-pitched noise came\nfrom upriver. It got nearer and louder. Suddenly, a wall of water came down the upper\nNiagara River and over the falls with a giant thunder. The river was running again.\nadapted from www.niagarafrontier.com\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nEJAP-R0-100","answer":"4.1 = C; 4.2 = A; 4.3 = B; 4.4 = A","answer_text":"4.\npodsumowa-\nnie: właściwe\ni adekwatne\ndo tematu\nzakończenie\nwypowiedzi\nR\nA\nL\nzakończenie zgodne\nz tematem oraz treścią\nwypowiedzi; jeżeli zdający\npowtarza wstęp - czyni to\ninnymi słowami\nzakończenie nie jest w pełni\npoprawne, np. jest zgodne\nz tematem ALBO treścią\nwypowiedzi; odbiega trochę\nod tematu LUB treści\nwypowiedzi; zdający stosuje\nzakończenie schematyczne\n(sztampowe) LUB powtarza\nwstęp praktycznie tymi samymi\nsłowami\nbrak zakończenia LUB\nzakończenie nie jest\nkomunikatywne LUB\nzakończenie jest jedynie luźno\nzwiązane z tematem oraz\ntreścią wypowiedzi\n(też jeśli nie jest zgodne)\n5.\nfragmenty\nodbiegające\nod tematu\ni/lub nie na\ntemat\nR\nA\nL\nwypowiedź nie zawiera\nfragmentów odbiegających\nod tematu i/lub nie na temat\nwypowiedź zawiera dłuższy\nfragment / nieliczne krótkie\nfragmenty odbiegające od\ntematu i/lub nie na temat\nwypowiedź nie spełnia\nwarunków określonych\ndla poziomu 1.\n* R - rozprawka; A - artykuł; L - list formalny\nTabela B. Zgodność z poleceniem: elementy formy\nElementy formy\nForma\n1\n0\n1.\nelementy\ncharakterystyczne\ndla formy\nR\nteza jest poprawnie umiejscowiona w wypowiedzi\nwypowiedź nie spełnia\nwarunków określonych\ndla poziomu 1.\nA\nwypowiedź jest zatytułowana\nL\nwypowiedź zawiera odpowiedni zwrot rozpoczynający\ni kończący\n2.\nkompozycja\nR\nA\nL\nwypowiedź cechuje widoczny zamysł kompozycyjny\nwyrażający się w funkcjonalnie uzasadnionych proporcjach\nwstępu, rozwinięcia i zakończenia\nwypowiedź nie spełnia\nwarunków określonych\ndla poziomu 1.\n3.\nsegmentacja\nR\nA\nL\ntekst jest uporządkowany; układ graficzny pracy (podział na\nakapity) jest konsekwentny\nwypowiedź nie spełnia\nwarunków określonych\ndla poziomu 1.\n4.\ndługość pracy\nR\nA\nL\ndługość pracy mieści się w granicach 180-280 słów\nwypowiedź nie spełnia\nwarunków określonych\ndla poziomu 1.\nUwaga: jedna usterka jest wystarczająca, żeby zakwalifikować pracę na 0 w danym\npodkryterium.\nOstateczną liczbę punktów za zgodność z poleceniem ustala się na podstawie oceny\nelementów treści i elementów formy, zgodnie z Tabelą C.\nTabela C\nElementy\ntreści\nElementy formy\n4-3\n2-1\n0\n10-9\n5 p.\n4 p.\n3 p.\n8-7\n4 p.\n3 p.\n2 p.\n6-5\n3 p.\n2 p.\n1 p.\n4-3\n2 p.\n1 p.\n0 p.\n2-1\n1 p.\n0 p.\n0 p.\n0\n0 p.\n0 p.\n0 p.\nNa przykład za wypowiedź, w której elementy treści oceniono na 5, a elementy formy oceniono\nna 2, za zgodność z poleceniem przyznaje się 2 punkty.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nDodatkowe uwagi dotyczące oceny elementów treści\nROZPRAWKA\nTemat\nWiele muzeów i galerii sztuki udostępnia swoje zbiory online. Napisz rozprawkę, w której\nprzedstawisz dobre i złe strony takiego rozwiązania.\nRozprawka to wypowiedź, w której zdający rozważa zagadnienie podane w poleceniu,\nprzedstawiając argumenty, wspierając je dodatkowymi wyjaśnieniami oraz/lub przykładami.\nAutor rozprawki „za i przeciw” powinien przedstawić argumenty za i przeciw, odpowiednio\nsygnalizując przyjęty schemat w tezie wspartej adekwatnymi argumentami i właściwym\nzakończeniem.\nDobrze napisana rozprawka:\n• omawia zagadnienie w sposób przejrzysty i logiczny; wszystkie jej części (wstęp,\nrozwinięcie, zakończenie) są podporządkowane jednej myśli głównej\n• zawiera jasno sformułowaną tezę, odpowiednią do formy rozprawki\n• charakteryzuje się stylem formalnym.\nTeza\n1. Aby teza rozprawki była uznana za zgodną z tematem, wymagane jest odniesienie się do\nudostępniania zbiorów muzealnych online, oraz stwierdzenie, że w pracy będą\nrozpatrywane dobre i złe strony tego zjawiska (wymaga tego ten typ rozprawki), np. More\nand more museums show their collections online. This way of “visiting museums” has both\nadvantages and disadvantages; In our times one of the solutions art galleries came up with\nis making their exhibitions available on the Internet. In some ways it is good for visitors, but\nthere are also some problems.\n2. Zdający może się odnieść w tezie do muzeów i/lub galerii.\n3. Jeśli zdający odnosi się ogólnie do instytucji kultury, a nie do muzeów/galerii, taka teza jest\nkwalifikowana jako odbiegająca od tematu.\n4. Opisanie problemu, który jest tematem rozprawki, np. stwierdzenie, że coraz więcej\nmuzeów/galerii udostępnia swoje zbiory online, nie jest tezą.\n5. Teza musi zapowiadać oczekiwaną strukturę rozprawki, wskazywać, że prezentowane\nbędą wady i zalety. Na przykład: …są plusy i minusy takiej decyzji…; …ma wiele zalet, ale\nspowoduje też wiele problemów.","solution":"**4.1.** ## Poprawna odpowiedź\n**C**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (paragraph C)\nPytanie dotyczy **całkowitego czasu trwania zjawiska** (\"overall duration of the unusual phenomenon\"). Tylko paragraf C zawiera kompletny zakres czasowy:\n\n> \"When water stopped flowing on March 29th, people started coming from nearby cities and towns to see what had happened. No water flowed over the falls all day on March 30th and throughout the daylight hours of March 31st. But that night, a distant low-pitched noise came from upriver.\"\n\n→ **Pełna chronologia:**\n- **29 marca** (start) - woda przestała płynąć\n- **30 marca** - brak wody przez cały dzień\n- **31 marca dzień** - brak wody\n- **31 marca noc** - woda wróciła\n\nTo oddaje **łączny czas trwania = ok. 2-3 doby**.\n\n**Wniosek:** odpowiedź **C** - paragraf wymienia wszystkie daty zjawiska.\n\n## Sposób 2 - eliminacja innych paragrafów\nKluczowe parafrazy:\n- **\"overall duration\"** = łączny czas trwania → wymaga początku i końca zjawiska\n- **\"unusual phenomenon\"** = niezwykłe zjawisko = wyschnięcie wodospadu\n\nParagraf A:\n> \"on March 29th, shortly before midnight At dawn on March 30th\"\n\n→ Wspomina TYLKO POCZĄTEK (29-30 marca), brak końca → niepełna duracja ✗\n\nParagraf B:\n> Mówi o przyczynach (telegraf, Buffalo, wiatr, lód) - brak dat trwania ✗\n\nParagraf C:\n> Wymienia 29, 30, 31 marca + powrót wody nocą → **PEŁNY zakres** ✓\n\n## Schemat oceniania CKE\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź dokładnie **C**\n> - **0 pkt** - A, B, brak odpowiedzi, więcej niż jedna litera\n> - Wymaganie szczegółowe: **3.3)** Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n\n## Reference gramatyczny\n> 📖 **Reading strategy - matching daty z paragrafami:**\n> - **\"duration\"** = czas trwania → szukaj liczb dni, dat, godzin\n> - **\"throughout\"** = przez cały (czas)\n> - **\"all day on March 30th\"** = przez cały dzień 30 marca\n> - Te wyrażenia w paragrafie C dają **pełną duracji** (start + middle + end)\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| A | Wspomina TYLKO 29-30 marca (POCZĄTEK), opisuje pierwsze odkrycie | Brak końca zjawiska, więc niepełna duracja |\n| B | Wyjaśnia PRZYCZYNY (ice dam, southwest winds) | Nie podaje dat ani czasu trwania |\n| **C** | **Wymienia 29, 30, 31 marca + powrót wody nocą** | **POPRAWNA** - pełna chronologia |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowo **\"overall\"** (łączny, całościowy) wymaga PEŁNEGO zakresu - od początku do końca. Paragraf A daje tylko początek, więc nie spełnia wymogu \"overall\".\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W reading matching tasks szukaj DAT i LICZB - to kotwica do identyfikacji paragrafu z konkretnym faktem.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Cztery pytania w zad. 4 mapują się na 3 paragrafy - jeden paragraf pasuje do DWÓCH pytań (zwykle A lub jedno z B/C).\n\n**4.2.** ## Poprawna odpowiedź\n**A**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (paragraph A)\nPytanie szuka **ryzykownego zachowania motywowanego ciekawością** (\"risky behaviour motivated by curiosity\"). Tylko paragraf A opisuje takie zachowanie:\n\n> \"People walked on the exposed river bed, eager to discover what had been hidden below the water surface, ignoring the fact they might be swept away if the water suddenly started flowing. They picked up old daggers and tomahawks as souvenirs.\"\n\n→ **Trzy elementy:**\n1. **Ryzyko**: \"they might be swept away\" = mogli zostać porwani przez wodę\n2. **Motywacja ciekawością**: \"eager to discover what had been hidden\" = chętni odkryć, co było ukryte\n3. **Ignorowanie ryzyka**: \"ignoring the fact\" = ignorując fakt zagrożenia\n\n**Wniosek:** odpowiedź **A** - ludzie ryzykowali, by zaspokoić ciekawość.\n\n## Sposób 2 - eliminacja + key vocabulary\nKluczowe pary leksykalne:\n- **\"risky behaviour\"** = ryzykowne zachowanie → \"walked on the exposed river bed, ignoring danger\"\n- **\"motivated by curiosity\"** = motywowane ciekawością → \"eager to discover what had been hidden\"\n\nEliminacja:\n- **Paragraf B**: opisuje przyczyny techniczne (telegraf, wiatr, lód) - brak zachowań ludzi\n- **Paragraf C**: opisuje powrót wody i \"distant low-pitched noise\" - brak ryzyka motywowanego ciekawością\n\n## Schemat oceniania CKE\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź dokładnie **A**\n> - **0 pkt** - B, C, brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: **3.3)** Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n\n## Reference gramatyczny\n> 📖 **Reference - \"eager to + V\" (chętny do):**\n> - **eager to discover** = chętni odkryć\n> - **eager to + infinitive** = wyrażenie motywacji/chęci\n> - Synonimy: keen on (V-ing), enthusiastic about\n\n> 📖 **Reference - \"might be + V3\" (Passive z modalem):**\n> - **\"they might be swept away\"** = mogliby zostać porwani\n> - Konstrukcja: modal + be + V3 (strona bierna z modalem)\n> - **swept** to V3 od **sweep** (zmieść, porwać)\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| **A** | **Opisuje ludzi spacerujących po dnie rzeki, ignorujących ryzyko, motywowanych odkryciem** | **POPRAWNA** - wszystkie 3 elementy: ryzyko + ciekawość + ignorowanie |\n| B | Opisuje przyczyny techniczne (ice dam, winds) | Brak ludzkich zachowań |\n| C | Opisuje powrót wody | Brak ryzyka motywowanego ciekawością |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowo **\"eager to discover\"** jest kluczem do CIEKAWOŚCI (curiosity), a **\"ignoring the fact they might be swept away\"** to KEY do ryzyka.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **Curiosity** często parafrazowana jako: eagerness, desire to know, fascination, intrigued by. Wszystkie wskazują na chęć poznania.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pamiętaj, że paragraf A zostanie wykorzystany DWUKROTNIE w zadaniu - raz dla 4.2 (ryzyko/ciekawość) i raz dla 4.4 (negatywny wpływ niskiego poziomu wody).\n\n**4.3.** ## Poprawna odpowiedź\n**B**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (paragraph B)\nPytanie szuka **przyczyny wyschnięcia wodospadu** (\"what caused the Niagara Falls to dry up\"). Tylko paragraf B podaje wyjaśnienie:\n\n> \"It turned out that strong southwest winds had pushed huge chunks of ice to the north-eastern tip of Lake Erie which blocked the water flow and created an ice dam.\"\n\n→ **Łańcuch przyczynowy:**\n1. **Silne południowo-zachodnie wiatry** → pchnęły lód\n2. **Wielkie kry lodowe** → trafiły na północno-wschodni cypel Lake Erie\n3. **Lód zablokował przepływ wody** → utworzył tamę lodową (ice dam)\n4. **Tama lodowa** → wodospad wysechł\n\n**Wniosek:** odpowiedź **B** - paragraf wyjaśnia przyczynę zjawiska (ice dam stworzony przez wiatr).\n\n## Sposób 2 - eliminacja + key vocabulary\nKluczowe pary leksykalne:\n- **\"caused to dry up\"** = spowodowało wyschnięcie → \"blocked the water flow\"\n- **\"what caused\"** = jaka przyczyna → \"ice dam\" / \"southwest winds\"\n\nEliminacja:\n- **Paragraf A**: opisuje SKUTKI (ryby umierają, ludzie spacerują), nie przyczynę\n- **Paragraf C**: opisuje POWRÓT wody, nie przyczynę wyschnięcia\n\n## Schemat oceniania CKE\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź dokładnie **B**\n> - **0 pkt** - A, C, brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: **3.3)** Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n\n## Reference gramatyczny\n> 📖 **Reference - \"It turned out that \" (zwrot wprowadzający odkrycie):**\n> - **\"It turned out that\"** = okazało się, że\n> - Phrasal verb: **turn out** = okazać się\n> - Synonimy: It transpired that, It became clear that\n\n> 📖 **Reference - Past Perfect: \"had pushed\":**\n> - **\"southwest winds HAD PUSHED\"** = wiatry pchnęły (PRZED odkryciem przyczyny)\n> - Past Perfect używamy dla zdarzeń wcześniejszych niż inne zdarzenia przeszłe\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| A | Opisuje SKUTKI (ryby, ludzie) | Brak przyczyny |\n| **B** | **Wyjaśnia przyczynę: wiatry + lód = ice dam** | **POPRAWNA** |\n| C | Opisuje POWRÓT wody | Brak przyczyny wyschnięcia |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n> ⚠️ **Uwaga:** Fraza **\"caused to dry up\"** w pytaniu = parafraza zdarzenia z paragrafu B (\"blocked the water flow and created an ice dam\").\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **Ice dam** = tama lodowa (klasyczna kolokacja). Naturalne zjawisko zablokowane przez lód.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W tekście o naturze szukaj słów-kluczy: \"caused\", \"due to\", \"because of\", \"as a result of\" - wskazują przyczyny.\n\n**4.4.** ## Poprawna odpowiedź\n**A**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (paragraph A)\nPytanie szuka **negatywnego wpływu małej ilości wody w rzece** (\"negative impact of the small amount of water in the river\"). Paragraf A opisuje takie skutki:\n\n> \"At dawn on March 30th, people awoke to an unusual silence. The mighty Niagara was just a trickle. Fish were dying. Turtles and other creatures living in the river were clumsily working their way through the mud.\"\n\n→ **Negatywne skutki:**\n1. **Niezwykła cisza** = brak szumu wody\n2. **\"Fish were dying\"** = ryby umierały\n3. **\"Turtles clumsily working their way through the mud\"** = żółwie nieporadnie brodziły w błocie\n4. **\"The mighty Niagara was just a trickle\"** = potężna Niagara była tylko strumieniem\n\nTo wszystko **negatywny wpływ** = nie wystarczająco wody dla ekosystemu.\n\n**Wniosek:** odpowiedź **A** - paragraf opisuje negatywne skutki dla ryb i innych stworzeń.\n\n## Sposób 2 - eliminacja + key vocabulary\nKluczowe pary leksykalne:\n- **\"negative impact\"** = negatywny wpływ → \"Fish were dying\", \"clumsily working through mud\"\n- **\"small amount of water\"** = mała ilość wody → \"just a trickle\" (tylko strumień)\n\nEliminacja:\n- **Paragraf B**: techniczne wyjaśnienie (telegraf, wiatry) - brak negatywnych skutków\n- **Paragraf C**: powrót wody (\"a wall of water came down\") - brak negatywnych skutków\n\n## Schemat oceniania CKE\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź dokładnie **A**\n> - **0 pkt** - B, C\n> - Wymaganie szczegółowe: **3.3)** Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n\n## Reference gramatyczny\n> 📖 **Reference - Past Continuous: \"were dying\":**\n> - **\"Fish were dying\"** = ryby umierały (proces w toku)\n> - Past Continuous opisuje stan/proces trwający w przeszłości\n> - Konstrukcja: was/were + V-ing\n\n> 📖 **Reference - \"a trickle\" (rzeczownik):**\n> - **trickle** = strużka, cienki strumyk\n> - Antonim: torrent, gush, flood\n> - \"The mighty Niagara was just a trickle\" = silna emfaza kontrastu\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| **A** | **Opisuje umierające ryby i żółwie brodzące w błocie** | **POPRAWNA** - negatywne skutki dla ekosystemu |\n| B | Techniczne wyjaśnienie (ice dam) | Brak negatywnych skutków |\n| C | Powrót wody (pozytywne wydarzenie) | Brak małej ilości wody |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n> ⚠️ **Uwaga:** Paragraf A jest wykorzystany DWUKROTNIE (zadanie 4.2 = ryzyko/ciekawość, zadanie 4.4 = negatywny wpływ). To zgodne z informacją w poleceniu: \"jedna część tekstu pasuje do dwóch pytań\".\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pamiętaj o KONTRAŚCIE: \"mighty Niagara\" (potężna) vs \"a trickle\" (strużka) - to oksymoron sygnalizujący zniszczenie.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Past Continuous \"were dying\" + \"were working their way\" pokazuje, że ZDARZENIE BYŁO W TOKU - to silnie negatywne obrazy.","image":"img/jezyk-angielski-2021-maj-matura-rozszerzona/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2021-maj-matura-rozszerzona/zad/5","paper_id":"jezyk-angielski-2021-maj-matura-rozszerzona","number":"5","points":4,"ptype":"closed","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2021,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5. (0-4)\nPrzeczytaj tekst, z którego usunięto cztery zdania. Wpisz w każdą lukę (5.1.-5.4.) literę,\nktórą oznaczono brakujące zdanie (A-E), tak aby otrzymać spójny i logiczny tekst.\nUwaga: jedno zdanie zostało podane dodatkowo i nie pasuje do żadnej luki.\n25 PLACES THAT SHAPE YOUR LIFE\nSome people are always out, going to concerts, restaurant openings, you name it. They never\nfall into a predictable leisure routine! Or so it seems. However, according to a new study,\neveryone has a set of places they return to regularly. Twenty-five of them, to be precise.\n5.1. With the use of GPS their whereabouts were mapped throughout the day.\nThe study showed that although the students often visited new spots, they spent most of their\ntime in roughly 25 places that they returned to repeatedly. They weren’t always frequent\nvisitors, but they were regular enough.\nThis behaviour seemed linked to university life when students are relatively campus-bound.\n5.2. Again, to their surprise, it turned out that visiting 25 places on a regular basis\nseemed to be an unwritten rule for all of them. People didn’t show up in more locations when\nthey had more free time to explore, or fewer when they had less. What the number of places\nthey went to correlated with was the number of friends they had. More friends translated into\nslightly more places visited.\nThese results by no means suggest that we don’t incorporate new places into our routines.\nWe do! All the time! 5.3. This may suggest that humans simply don’t have the mental\ncapacity for much more than 25 places. This finding could have implications for how cities are\ndesigned or how governments manage epidemics. 5.4. After all, if you can only be\na regular in 25 places, it’s worth selecting them carefully. Companies are constantly investing\nin offices encouraging creativity and collaboration and people have to start to think about the\nspaces they visit outside of work in the same way, seeking out layouts and amenities that help\nthem feel their best.\nadapted from https://curiosity.com\nA. But when the researchers scaled up the study to 40,000 people from all over the world with\ndifferent kinds of lifestyles, they found the exact same thing.\nB. When we change university, for example, the number of places on our mental list can\nincrease to 30 or even 40.\nC. It could also have an influence on how people think about their personal choices.\nD. Initially, the research carried out in the UK and Denmark involved a relatively small group\nof 850 university students.\nE. We change neighbourhoods, try new restaurants, and so forth, but for every new pizza\nplace we discover, an old favourite gets abandoned.\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nEJAP-R0-100","answer":null,"answer_text":"5.1) R Zdający stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi w zależności od sytuacji.\n5.2) R Zdający przedstawia w logicznym porządku argumenty za i przeciw danej tezie lub\nrozwiązaniu.\n5.5)\nZdający wyraża i uzasadnia swoje opinie, poglądy i uczucia.\n5.11) Zdający stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze.\nSzczegółowe wymagania egzaminacyjne (list)\n1.\nZdający posługuje się bogatym zasobem środków językowych (leksykalnych,\ngramatycznych, ortograficznych) […].\n5.1) R Zdający stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi w zależności od sytuacji.\n5.5)\nZdający wyraża i uzasadnia swoje opinie, poglądy i uczucia.\n5.7)\nZdający przedstawia zalety […] różnych rozwiązań.\n5.9)\nZdający opisuje doświadczenia swoje i innych.\n5.11) Zdający stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze.\n7.4)\nZdający proponuje […].\nKażda wypowiedź jest oceniana przez egzaminatora w następujących kryteriach:\n• zgodność z poleceniem\n• spójność i logika wypowiedzi\n• zakres środków językowych\n• poprawność środków językowych.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZgodność z poleceniem\nW ocenie zgodności z poleceniem bierze się pod uwagę liczbę zrealizowanych w wypowiedzi\nzdającego elementów treści (Tabela A) oraz elementów formy (Tabela B). Następnie przyznaje\nsię punkty w kryterium zgodności z poleceniem zgodnie z Tabelą C.\nTabela A. Zgodność z poleceniem: elementy treści\nElementy treści Forma\n2\n1\n0\n1.\nwstęp:\nwłaściwe\ni adekwatne\ndo tematu\nrozpoczęcie\nwypowiedzi\nR*\nteza zgodna z tematem ORAZ\ntreścią wypowiedzi (teza\n„zapowiada” zawartość\ntreściową oraz typ rozprawki)\nteza nie jest w pełni poprawna,\nnp. jest zgodna\nz tematem ALBO z treścią\nwypowiedzi; odbiegająca od\ntematu LUB treści wypowiedzi\nbrak tezy; teza niezgodna\nz tematem ORAZ treścią\nwypowiedzi; teza nieczytelna,\nniejasna, trudna do wskazania;\nwstęp niekomunikatywny\nA*\nwprowadzenie zgodne\nz tematem ORAZ np. ciekawe,\noryginalne, zachęcające do\nczytania, w ciekawej formie\n(np. pytanie, cytat)\nwprowadzenie nie jest w pełni\npoprawne, np. wprowadzenie\nzgodne z tematem, ale\nschematyczne ALBO bardziej\ntypowe dla innego typu tekstu\n(np. rozprawki) ALBO ciekawe,\noryginalne, ale odbiegające od\ntematu\nbrak wprowadzenia;\nwprowadzenie niezgodne\nz tematem, niejasne,\nnieczytelne, trudne do\nwskazania; wprowadzenie\nniekomunikatywne\nL*\nwstęp zgodny z tematem\ni treścią wypowiedzi ORAZ\nwskazujący cel/powód pisania\nlistu\nwstęp nie jest w pełni\npoprawny, np. nie określa celu\nALBO określa cel/powód\npisania listu, ale odbiega od\ntematu ALBO cel nie jest\nokreślony jasno ALBO wstęp\nnie jest zgodny z treścią listu\n(np. zapowiada poparcie, a\nopisuje argumenty przeciwne)\nbrak wstępu; wstęp niezgodny\nz tematem, niejasny,\nnieczytelny, trudny\ndo wskazania; wstęp\nniekomunikatywny\n2.\npierwszy\nelement\ntematu\nR\nA\nL\nwieloaspektowa ORAZ/LUB\npogłębiona realizacja elementu\n(np. wsparta przykładami,\nszczegółowo omówiona)\npowierzchowna realizacja\nelementu, wypowiedzi brak\ngłębi, np. zdający podaje tylko\n„listę” argumentów/cech/\nokreśleń, żadnego nie\nrozwijając/uzasadniając\nbrak wypowiedzi LUB\nwypowiedź nie jest\nkomunikatywna LUB\nwypowiedź nie jest związana\nz tematem / nie realizuje\nelementu; wypowiedź bardzo\npobieżnie dotykająca tematu,\nnp. zdający podaje tylko jeden\nargument/cechę/określenie,\nnie rozwijając go\n3.\ndrugi element\ntematu","solution":"**5.1.** ## Poprawna odpowiedź\n**D. Initially, the research carried out in the UK and Denmark involved a relatively small group of 850 university students.**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (logika lokalna)\nKontekst luki 5.1:\n\n> \" everyone has a set of places they return to regularly. Twenty-five of them, to be precise. **5.1.** With the use of GPS their whereabouts were mapped throughout the day. The study showed that although the students often visited new spots \"\n\n→ **Kluczowe wskazówki:**\n1. **\"their whereabouts\"** w zdaniu PO luce - kogo dotyczy zaimek **their**? Musi być wprowadzona grupa osób.\n2. **\"the students\"** w trzecim zdaniu - kim są ci studenci? Musimy ich wprowadzić.\n3. Logika: ogólna teza (\"25 miejsc\") → konkretne badanie (D wprowadza 850 studentów) → opis metodologii (GPS).\n\n**Fragment D**: \"Initially, the research carried out in the UK and Denmark involved a relatively small group of **850 university students**.\"\n\n→ D wprowadza **studentów** - antecedent dla **\"their whereabouts\"** i **\"the students\"** ✓\n\n## Sposób 2 - analiza spójności (referencja zaimkowa)\nKluczowa zasada w cloze tasks: **antecedent rule** - zaimki muszą mieć POPRZEDNIK w tekście.\n\nW zdaniu po luce: **\"their whereabouts were mapped\"** - \"their\" musi odnosić się do GRUPY osób wymienionej WCZEŚNIEJ.\n\nEliminacja:\n- **A**: \"40,000 people from all over the world\" - nie pasuje przed GPS-em na małej grupie (kontrast logiczny: tu chcemy MAŁĄ grupę)\n- **B**: \"When we change university\" - nie pasuje do wprowadzenia badania\n- **C**: \"It could also have an influence\" - nie pasuje, brak antecedenta \"it\"\n- **D**: \"a relatively small group of 850 university students\" - IDEALNIE pasuje + ✓\n- **E**: \"We change neighbourhoods\" - nie pasuje stylistycznie\n\n## Schemat oceniania CKE\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź dokładnie **D**\n> - **0 pkt** - A, B, C, E\n> - Wymaganie szczegółowe: **3.6)** Zdający rozpoznaje związki pomiędzy poszczególnymi częściami tekstu.\n\n## Reference gramatyczny\n> 📖 **Reference - Reference cohesion (spójność referencyjna):**\n> - Zaimki dzierżawcze (their, his, her, its) wymagają wcześniejszego rzeczownika\n> - **\"their whereabouts\"** = miejsca, gdzie się znajdują OSOBY\n> - Wprowadzenie osób w D: \"850 university students\" → **their** = students' ✓\n\n> 📖 **Reference - Discourse marker \"Initially\":**\n> - **Initially** = na początku (sekwencja czasowa)\n> - Sygnalizuje pierwszy etap badania → przed rozszerzeniem badania (zob. fragment A z \"40,000 people\")\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| A | 40,000 people from all over the world | Pasuje do luki 5.2 (rozszerzenie badania) |\n| B | When we change university | Pasuje do różnych etapów życia, nie wprowadzenie badania |\n| C | It could also have an influence | Brak antecedenta \"it\"; pasuje do luki 5.4 |\n| **D** | **850 university students** | **POPRAWNA** - wprowadza grupę |\n| E | We change neighbourhoods | Pasuje do luki 5.3 (przykład zmian) |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n> ⚠️ **Uwaga:** Najważniejsze w cloze tasks: znajdź **antecedent zaimków**. Tu \"their\" w zdaniu po luce wymaga, by w luce była wymieniona grupa osób.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowo **\"Initially\"** to typowy discourse marker pierwszego etapu - sygnalizuje, że potem nastąpi DRUGI etap (w luce 5.2 z 40,000 people).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Kluczowe collocations: **\"carry out research\"** = przeprowadzić badanie; **\"involve a group\"** = obejmować grupę.\n\n**5.2.** ## Poprawna odpowiedź\n**A. But when the researchers scaled up the study to 40,000 people from all over the world with different kinds of lifestyles, they found the exact same thing.**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (logika kontrastu)\nKontekst luki 5.2:\n\n> \"This behaviour seemed linked to university life when students are relatively campus-bound. **5.2.** Again, to their surprise, it turned out that visiting 25 places on a regular basis seemed to be an unwritten rule for all of them.\"\n\n→ **Kluczowe wskazówki:**\n1. **Kontekst przed luką**: studenci \"campus-bound\" (ograniczeni do kampusu) → wątpliwość, czy 25 miejsc dotyczy też innych\n2. **Po luce**: \"Again, to their surprise for all of them\" → wynik dla \"all of them\" (wszystkich) - więc luka musi rozszerzyć grupę\n3. **\"Again\"** = znowu (sygnalizuje, że to ten sam wynik co wcześniej)\n4. **\"for all of them\"** - \"them\" wymaga antecedenta (kogo dotyczy)\n\n**Fragment A**: \"But when the researchers **scaled up the study to 40,000 people** \"\n\n→ A wprowadza **40,000 osób z całego świata** - antecedent dla **\"them\"** ✓\n→ **\"But\"** = kontrast z \"university life\" → rozszerzenie poza studentów ✓\n→ **\"the exact same thing\"** = ten sam wynik 25 miejsc ✓\n\n## Sposób 2 - analiza spójności + kontrast\nKluczowy discourse marker: **\"But\"** w opcji A = kontrast.\n\nLogika tekstu:\n- Zdanie przed luką: zachowanie dotyczyło STUDENTÓW (campus-bound)\n- Luka: kontrast - co z ludźmi spoza kampusu?\n- Zdanie po luce: ten sam wynik (\"the exact same thing\") + \"for all of them\"\n\nWymagane elementy w luce:\n1. Kontrast wobec studentów (BUT)\n2. Większa grupa (scale up)\n3. Ten sam wynik (the exact same thing)\n\nWszystko spełnia fragment A.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź dokładnie **A**\n> - **0 pkt** - pozostałe\n> - Wymaganie szczegółowe: **3.6)** Zdający rozpoznaje związki pomiędzy poszczególnymi częściami tekstu.\n\n## Reference gramatyczny\n> 📖 **Reference - Discourse markers kontrastu:**\n> - **But** = ale (kontrast)\n> - **However** = jednak (formalniej)\n> - **On the other hand** = z drugiej strony\n> - Sygnalizują zmianę kierunku argumentacji\n\n> 📖 **Reference - Phrasal verb \"scale up\":**\n> - **scale up** = zwiększyć skalę/rozszerzyć\n> - W badaniach: zwiększyć liczbę uczestników\n> - Antonim: scale down (zmniejszyć)\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| **A** | **40,000 people from all over the world** | **POPRAWNA** - kontrast + ten sam wynik |\n| B | When we change university | Brak kontrastu, brak rozszerzenia |\n| C | It could also have an influence | Pasuje do innej luki (5.4) |\n| D | 850 university students | Już użyte w 5.1 |\n| E | We change neighbourhoods | Pasuje do 5.3 |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowo **\"Again\"** w zdaniu po luce sygnalizuje POWTÓRZENIE wyniku - luka musi opisywać NOWĄ grupę z TYM SAMYM rezultatem.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Kontrastywny **\"But\"** w opcji A pasuje do logicznej zmiany kierunku (od studentów do szerszej populacji).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Liczba **40,000** vs 850 z luki 5.1 - to **scale up** w badaniu naukowym (od pilotażu do dużego studium).\n\n**5.3.** ## Poprawna odpowiedź\n**E. We change neighbourhoods, try new restaurants, and so forth, but for every new pizza place we discover, an old favourite gets abandoned.**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (logika substytucji)\nKontekst luki 5.3:\n\n> \"These results by no means suggest that we don't incorporate new places into our routines. We do! All the time! **5.3.** This may suggest that humans simply don't have the mental capacity for much more than 25 places.\"\n\n→ **Kluczowe wskazówki:**\n1. **Przed luką**: \"We do! All the time!\" → dodajemy nowe miejsca\n2. **Po luce**: \"humans simply don't have the mental capacity for much more than 25 places\" → limit 25 miejsc\n3. **Logika**: jak mogą oba być prawdą? → MUSI być MECHANIZM SUBSTYTUCJI (nowe miejsce zastępuje stare)\n\n**Fragment E**: \"We change neighbourhoods, try new restaurants but **for every new pizza place we discover, an old favourite gets abandoned**.\"\n\n→ E dokładnie opisuje mechanizm: nowe → stare jest porzucane → wyjaśnia, dlaczego pozostajemy w limicie 25 miejsc ✓\n\n## Sposób 2 - analiza referencji + paraphrase\nKluczowy łącznik:\n- Przed luką: **\"incorporate new places\"** (dodajemy nowe)\n- Luka: \"try new restaurants\" + \"old favourite gets abandoned\" (parafraza dodawania i wymiany)\n- Po luce: **\"don't have the mental capacity for much more than 25\"** → wyjaśnienie (limit poznawczy)\n\nMechanizm: dodajemy nowe (E pierwsza część) → tracimy stare (E druga część) → razem suma = 25 (po luce).\n\n## Schemat oceniania CKE\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź dokładnie **E**\n> - **0 pkt** - pozostałe\n> - Wymaganie szczegółowe: **3.6)** Zdający rozpoznaje związki pomiędzy poszczególnymi częściami tekstu.\n\n## Reference gramatyczny\n> 📖 **Reference - \"for every X, Y\" (proportional construction):**\n> - **\"for every new pizza place we discover, an old favourite gets abandoned\"** = na każde nowe odkryte miejsce stare ulubione jest porzucone\n> - To wyraża **proporcjonalność/wymianę 1:1**\n\n> 📖 **Reference - Strona bierna \"gets abandoned\":**\n> - **get + V3** = informal passive (z dynamiką)\n> - \"gets abandoned\" = zostaje porzucone\n> - Alternatywa: \"is abandoned\" (formalniej)\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| A | 40,000 people (użyte w 5.2) | - |\n| B | When we change university | Mówi o zmianie szkoły, nie o ogólnej wymianie miejsc |\n| C | It could also have an influence | Pasuje do luki 5.4 |\n| D | 850 students (użyte w 5.1) | - |\n| **E** | **\"We change neighbourhoods an old favourite gets abandoned\"** | **POPRAWNA** - mechanizm wymiany |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n> ⚠️ **Uwaga:** Logiczny łącznik **\"We do! All the time!\"** (przed luką) + \"don't have capacity for more than 25\" (po luce) ma SPRZECZNOŚĆ pozorną - luka musi to ROZSTRZYGNĄĆ przez mechanizm wymiany.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowo **\"abandoned\"** (porzucony) jest sygnałem usuwania ze zbioru - to klucz do logiki tekstu.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"For every X, Y\"** to częsta konstrukcja sygnalizująca trade-off - w zadaniach reading często wskazuje wymianę/substytucję.\n\n**5.4.** ## Poprawna odpowiedź\n**C. It could also have an influence on how people think about their personal choices.**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (logika dodawania implikacji)\nKontekst luki 5.4:\n\n> \"This finding could have implications for how cities are designed or how governments manage epidemics. **5.4.** After all, if you can only be a regular in 25 places, it's worth selecting them carefully.\"\n\n→ **Kluczowe wskazówki:**\n1. **Przed luką**: implikacje DLA projektowania miast i zarządzania epidemiami (poziom INSTYTUCJONALNY)\n2. **Po luce**: \"After all, if you can only be a regular in 25 places, **it's worth selecting them carefully**\" - to dotyczy OSOBISTEGO wyboru\n3. **\"After all\"** w zdaniu po luce sygnalizuje WYJAŚNIENIE / UZASADNIENIE myśli z luki\n\n**Fragment C**: \"It could also have an influence on how **people** think about their **personal choices**.\"\n\n→ C wprowadza **trzeci wymiar implikacji** - OSOBISTE wybory ✓\n→ \"It\" odnosi się do \"This finding\" (ze zdania przed luką) ✓\n→ \"personal choices\" naturalnie prowadzi do \"selecting them carefully\" ✓\n\n## Sposób 2 - analiza struktury akapitu\nStruktura argumentacji w akapicie:\n- **Poziom 1 (instytucjonalny)**: cities + epidemics (przed luką)\n- **Poziom 2 (osobisty)**: personal choices (luka C)\n- **Wyjaśnienie**: \"After all select carefully\" (po luce)\n\nTo klasyczna struktura **\"od ogółu do szczegółu\"** - od polityk publicznych do indywidualnych decyzji.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź dokładnie **C**\n> - **0 pkt** - pozostałe\n> - Wymaganie szczegółowe: **3.6)** Zdający rozpoznaje związki pomiędzy poszczególnymi częściami tekstu.\n\n## Reference gramatyczny\n> 📖 **Reference - \"It could also have an influence\":**\n> - **\"It\"** - anaphoric reference do \"This finding\"\n> - **\"could also\"** - dodanie kolejnej implikacji (also = również)\n> - **\"have an influence on\"** = mieć wpływ na (kolokacja)\n\n> 📖 **Reference - Discourse marker \"After all\":**\n> - **After all** = w końcu, przecież (uzasadnienie)\n> - Sygnalizuje, że poniższe zdanie WYJAŚNIA lub UZASADNIA wcześniejszą myśl\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| A | 40,000 people (użyte w 5.2) | - |\n| B | When we change university | Brak związku z implikacjami |\n| **C** | **\"It could also have an influence on personal choices\"** | **POPRAWNA** - dodaje osobiste implikacje |\n| D | 850 students (użyte w 5.1) | - |\n| E | We change neighbourhoods (użyte w 5.3) | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowo **\"also\"** w opcji C jest kluczem - sygnalizuje DODANIE kolejnej implikacji (cities → epidemics → personal choices).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"It\"** w opcji C odnosi się do \"This finding\" (wynik badania) - referencja anaforyczna, typowy element spójności tekstu.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pamiętaj o ekstra opcji **B (\"When we change university\")** - to ta jedna opcja, która NIE pasuje do żadnej luki w tym zadaniu.","image":"img/jezyk-angielski-2021-maj-matura-rozszerzona/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2021-maj-matura-rozszerzona/zad/6","paper_id":"jezyk-angielski-2021-maj-matura-rozszerzona","number":"6","points":5,"ptype":"closed","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2021,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6. (0-5)\nPrzeczytaj dwa teksty związane z samolotami. Z podanych odpowiedzi wybierz\nwłaściwą, zgodną z treścią tekstu. Zakreśl jedną z liter: A, B, C albo D.\nTekst 1.\nAT THE AIRPORT\nAirports are torture chambers if you’re claustrophobic. It’s not just the threat of the ride ahead\n- being stuffed into seats like sardines and then catapulted through the air in a narrow metal\ntube - but also the terminals themselves, the crowds of people, all the motion and noise, and\nthe whole thing sealed off by glass windows like some kind of a horrible ant farm. This is just\none of the many things that Hadley is trying not to think about as she stands before the ticket\ncounter. She can feel something miserable inside her. Part of it is the flight to London awaiting\nher and part of it is the airport itself, but to make matters worse there is the realisation that\nshe’ll now be late for the wedding she didn’t even want to go to in the first place, and something\nabout this sad little twist of fate makes her feel like crying.\nShe’s spent the past few weeks secretly wishing this very thing might happen, though\nadmittedly, her fantasy scenarios have been a bit more dramatic: a massive airline strike;\nan epic hailstorm; a failure of all of the plane’s engines. All perfectly good reasons why she\nmight have to miss her father’s walk down the aisle to marry a woman she’s never met. But\nbeing late for your flight seems just a little too convenient, maybe a bit suspicious, and Hadley\nisn’t at all sure that father will understand that it wasn’t her fault.\n“I’m sorry, Miss,” one of the gate attendants says. “There’s nothing we can do but try to get\nyou on the evening flight.” Hadley nods her head. The attendant is now working the keyboard\nof her computer with a kind of violent intensity, punching at the keys.\n“You’re in luck,” she says. “There is one free seat available.”\nHadley is almost afraid to pose the question, but she asks it anyway, “What time does\nit reach its destination?”\n“Nine fifty-four, tomorrow morning.”\nHadley pauses for a moment and says, “I suppose I’ll have to take it.”\n“Boarding will start from this gate at seven-thirty tonight and the plane leaves at eight-fifteen,”\nthe attendant says, handing over the papers, which are all neatly bound in a little jacket.\nHadley goes towards the windows and examines the rows of grey chairs, most of them\noccupied. She puts her backpack on top of her carry-on suitcase. The smell of butter from\na nearby pretzel stand is making her slightly sick. She wishes she could just call off her flight,\ntake a taxi and go home but she knows she can’t do it. She also knows that it’s a holiday\nweekend so there won’t be any other free seats, and the weather maps on the TV screens\nshow a whirling pattern of storms approaching. There are suitcases on empty chairs, families\ncamped out around corners, greasy McDonald’s bags scattered across the floor. Finally, she\nspots an empty seat and she hurries in that direction.\nadapted from The Statistical Probability of Love at First Sight by Jennifer E. Smith\nEJAP-R0-100\n6.1. What do we learn about Hadley from the first paragraph?\nA. She felt so helpless that she burst into tears.\nB. She was angry she had to wait so long for her ticket.\nC. She felt guilty for wishing there would be a delay at the airport.\nD. She was anxious about the journey to London for a number of reasons.\n6.2. Before arriving at the airport, Hadley\nA. imagined missing the wedding.\nB. took some steps to prevent the wedding.\nC. discovered she would be an unwelcome guest at the wedding.\nD. was worried about the weather conditions during the wedding.\n6.3. When Hadley was offered another flight, she\nA. decided to stay at the airport until the morning.\nB. made sure that it would depart as scheduled.\nC. felt sick at the thought of a crowded plane.\nD. accepted the booking reluctantly.\nEJAP-R0-100\nTekst 2.\nWHO’S REALLY FLYING THE PLANE?\nAir travel has always been rich with conspiracy theories and old wives’ tales. I’ve heard it all.\nNothing, however, frustrates me more than the myths about cockpit automation - this\nwidespread view that in some not-too-distant future pilots will not be necessary on the plane\nat all. This nonsense is constantly in the news and millions of people actually believe it. It’s\ntrue that processors and electronic control systems allow pilots to fly ‘hands off’ just after\ntake-off, continuing through the flight route and - in very rare cases - all the way through to\nlanding. But that doesn’t mean the planes actually fly themselves.\nOf course, the technology can help but it should be the pilot who decides how and when to use\nit. During his famous ‘miracle on the Hudson’ emergency landing in 2009, Capt. Chesley\nSullenberger had the backup of the computer autopilot. He was in the pilot’s seat when\nAirbus A320 collided with a flock of geese and lost thrust 2,700 feet over Manhattan.\nComputer-assisted flight systems were active but there was no need for them. In fact, flight\ncontrol computers actually posed a problem for Sullenberger because the flight software\ninterfered with his efforts and thus prevented him from keeping the plane’s nose a little higher\nduring the last four seconds before he brought US Airways Flight 1549 down in the icy Hudson\nRiver. “We hit harder than we would have if I had been able to keep the nose up,” he said.\nDuring a normal flight, there’s no way to know when your pilots are using\ncomputer-programmed automatic flight systems but one thing is sure: hands-on flying\nhasn’t disappeared and it won’t do so in the near future.\nadapted from https://edition.cnn.com\n6.4. In the first paragraph, we learn that the author is frustrated by\nA. the idea that automation will replace pilots.\nB. pilots’ overreliance on automated computer control systems.\nC. the prospect of take-off and landing becoming fully automated.\nD. the attention the media pay to experts working on computer autopilots.\n6.5. During the ‘miracle on the Hudson’ the software\nA. broke down just before landing.\nB. was used inappropriately by the pilot.\nC. made landing the plane more challenging.\nD. caused serious problems when the plane hit the water.\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nEJAP-R0-100","answer":null,"answer_text":"6. Jeśli teza jest pytaniem, które nie zapowiada struktury rozprawki, np. Czy to dobry pomysł?,\nCzy to dobry czy zły pomysł? uznaje się ją za odbiegającą od tematu. (Wyjątkiem jest\nsytuacja, kiedy pytanie jednoznacznie zapowiada, że będą omawiane wady oraz zalety,\nnp. What are the advantages and disadvantages of making museum exhibitions available\nonline?)\n7. Fakt, że teza nie zapowiada oczekiwanej struktury rozprawki jest poważną usterką\nw zakresie zgodności z tematem. Jeśli teza nie zapowiada oczekiwanej struktury rozprawki\nORAZ jest niezgodna z treścią rozwinięcia, jest kwalifikowana na poziom 0. (np. rozprawka\nza i przeciw z jednostronną tezą oraz dwustronną argumentacją).","solution":"**6.1.** ## Poprawna odpowiedź\n**D. She was anxious about the journey to London for a number of reasons.**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (1. akapit)\nPierwszy akapit wymienia **wiele źródeł niepokoju** Hadley:\n\n> \"Airports are torture chambers if you're claustrophobic.\"\n\n→ **Powód 1**: klaustrofobia (Hadley)\n\n> \"the threat of the ride ahead - being stuffed into seats like sardines and then catapulted through the air in a narrow metal tube\"\n\n→ **Powód 2**: strach przed lotem (sardynki w metalowej tubie)\n\n> \"the terminals themselves, the crowds of people, all the motion and noise\"\n\n→ **Powód 3**: tłumy i hałas lotniska\n\n> \"she'll now be late for the wedding she didn't even want to go to in the first place\"\n\n→ **Powód 4**: spóźnienie na ślub, którego nawet nie chciała\n\n→ **\"a number of reasons\"** = wiele powodów ✓ → opcja D pasuje IDEALNIE.\n\n## Sposób 2 - eliminacja MCQ\n**A. \"She felt so helpless that she burst into tears.\"**\n→ Tekst mówi: **\"feel like crying\"** = mieć ochotę płakać (NIE \"burst into tears\" = wybuchnąć płaczem). Hadley jest BLISKA łez, ale nie zaczyna płakać.\n\n**B. \"She was angry she had to wait so long for her ticket.\"**\n→ Tekst nie wspomina o złości ani czekaniu na bilet. Hadley czuje miserable/anxiety, nie złość.\n\n**C. \"She felt guilty for wishing there would be a delay at the airport.\"**\n→ Guilt (poczucie winy) NIE jest wymieniona w 1. akapicie. Pojawia się dopiero w 2. akapicie (\"fantasy scenarios\"), ale nawet tam nie jest to wina.\n\n**D. \"She was anxious about the journey to London for a number of reasons.\"**\n→ Tekst wymienia 4 wyraźne powody niepokoju → \"a number of reasons\" pasuje.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź dokładnie **D**\n> - **0 pkt** - A, B, C\n> - Wymaganie szczegółowe: **3.2)** Zdający określa główną myśl części tekstu.\n\n## Reference gramatyczny\n> 📖 **Reference - Idiomy emocji:**\n> - **feel like crying** = mieć ochotę płakać (jeszcze nie płacze)\n> - **burst into tears** = wybuchnąć płaczem (rzeczywisty płacz)\n> - To kluczowa różnica między A a D\n\n> 📖 **Reference - \"anxious about\":**\n> - **anxious about + N** = zaniepokojony czymś\n> - Synonimy: worried about, concerned about, nervous about\n> - Kolokacja: dependent preposition \"about\"\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | burst into tears | Tekst: \"feel LIKE crying\" - ochota, NIE płacz | Słowo \"crying\" w obu - uczeń wybiera A |\n| B | angry about waiting for ticket | Brak złości w tekście - niepokój, nie złość | Skojarzenie z lotniskiem i czekaniem |\n| C | guilty for wishing delay | Brak poczucia winy - niepokój ≠ wina | Mylenie negatywnych emocji |\n| **D** | **anxious for a number of reasons** | **POPRAWNA** - 4+ powody niepokoju | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka A jest klasyczna - uczeń widzi \"crying\" w tekście i w opcji, więc wybiera A. Ale **\"feel like crying\"** ≠ **\"burst into tears\"**. To różnica: chęć płaczu vs faktyczny płacz.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Fraza **\"a number of reasons\"** w D = wiele powodów (a number of = several). To formalna konstrukcja, którą warto znać.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Hadley jest **anxious** (zaniepokojona) - to kompleks emocji: klaustrofobia, niechęć do ślubu, strach przed lotem. Wszystkie elementy razem dają D.\n\n**6.2.** ## Poprawna odpowiedź\n**A. imagined missing the wedding.**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\nDrugi akapit jest kluczowy:\n\n> \"She's spent the past few weeks secretly wishing this very thing might happen, though admittedly, her fantasy scenarios have been a bit more dramatic: a massive airline strike; an epic hailstorm; a failure of all of the plane's engines. All perfectly good reasons why she might have to miss her father's walk down the aisle to marry a woman she's never met.\"\n\n→ **Kluczowe sygnały:**\n1. **\"secretly wishing\"** - potajemnie życząca\n2. **\"her fantasy scenarios\"** - jej fantazje/wyobrażenia\n3. **\"might have to miss her father's walk down the aisle\"** - mogła ominąć ślub ojca\n\n**Wniosek:** Hadley **wyobrażała sobie** różne scenariusze, które uniemożliwiłyby jej przybycie na ślub → **\"imagined missing the wedding\"** ✓\n\n## Sposób 2 - eliminacja\n**A. imagined missing the wedding** ← **\"fantasy scenarios\" = imagined** ✓\n\n**B. took some steps to prevent the wedding**\n→ Tekst nie wspomina o żadnych KROKACH/DZIAŁANIACH. Hadley TYLKO MARZYŁA - \"wishing\" ≠ acting.\n\n**C. discovered she would be an unwelcome guest at the wedding**\n→ Brak wzmianki o byciu niechcianym gościem. Hadley jest córką pana młodego, więc jest oczekiwana.\n\n**D. was worried about the weather conditions during the wedding**\n→ Tekst wspomina pogodę (\"hailstorm\"), ale jako jeden ze SCENARIUSZY uniemożliwiających podróż, NIE jako warunki podczas ślubu. Plus pogoda dotyczy LOTU, nie miejsca ceremonii.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź dokładnie **A**\n> - **0 pkt** - B, C, D\n> - Wymaganie szczegółowe: **3.3)** Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n\n## Reference gramatyczny\n> 📖 **Reference - \"wish + something might happen\":**\n> - **\"secretly wishing this very thing might happen\"** = potajemnie chcąca, by to się stało\n> - **wish + clause with might** = pragnienie wobec możliwej przyszłości\n> - Synonim: **fantasize about**, **dream of**\n\n> 📖 **Reference - \"miss\" jako czasownik:**\n> - **miss + N** = nie zdążyć, pominąć\n> - \"miss the wedding\" = nie zdążyć na ślub\n> - Synonim: not to attend, not make it to\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **A** | **imagined missing the wedding** | **POPRAWNA** - fantasy scenarios = imagined | - |\n| B | took some steps to prevent | Hadley tylko marzyła, nie działała | \"wishing\" vs \"acting\" - myli wyobrażenia z czynami |\n| C | unwelcome guest | Brak takiej informacji | Skojarzenie z niechęcią do ślubu |\n| D | worried about weather during wedding | Pogoda dotyczy LOTU, nie ceremonii | Pomylenie kontekstu (flight vs wedding) |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n> ⚠️ **Uwaga:** Kluczowa różnica: **wishing** ≠ **doing**. Hadley TYLKO marzyła o niedotarciu - nie podjęła żadnych KROKÓW. To eliminuje B.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Fantasy scenarios\"** = wyobrażone scenariusze → bezpośrednia paraphrasis \"imagined\".\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowo **\"missing\"** w opcji A nie znaczy \"brakować\" jako tęsknić, tylko \"nie zdążyć na\" - to częsta pułapka znaczeniowa.\n\n**6.3.** ## Poprawna odpowiedź\n**D. accepted the booking reluctantly.**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (rozmowa z agentką)\nKluczowy fragment dialogu z gate attendant:\n\n> \"\"You're in luck,\" she says. \"There is one free seat available.\"\n\n→ Agent informuje o jednym wolnym miejscu.\n\n> \"Hadley is almost afraid to pose the question, but she asks it anyway, \"What time does it reach its destination?\"\"\n\n→ Hadley waha się przed pytaniem, boi się odpowiedzi.\n\n> \"\"Nine fifty-four, tomorrow morning.\" Hadley pauses for a moment and says, \"I suppose I'll have to take it.\"\"\n\n→ **Kluczowe sygnały niechęci:**\n1. **\"pauses for a moment\"** = zawahanie\n2. **\"I suppose\"** = niechętne przypuszczenie (mam wrażenie, że )\n3. **\"I'll have to\"** = będę musiała (przymus, nie chęć)\n\nWszystko wskazuje na **niechętne przyjęcie** rezerwacji = **\"reluctantly\"** ✓\n\n## Sposób 2 - analiza idiomu \"I suppose\"\nKonstrukcje sygnalizujące **niechęć**:\n- **I suppose** = chyba muszę (rezygnacja)\n- **I'll have to** = będę musiał (obowiązek, nie wybór)\n- **a pause** = zawahanie przed decyzją\n\nWszystkie razem sygnalizują, że Hadley AKCEPTUJE, ale **NIECHĘTNIE** (reluctantly).\n\n## Schemat oceniania CKE\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź dokładnie **D**\n> - **0 pkt** - A, B, C\n> - Wymaganie szczegółowe: **3.3)** Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n\n## Reference gramatyczny\n> 📖 **Reference - \"reluctantly\" (przysłówek):**\n> - **reluctantly** = niechętnie\n> - Przykład: \"He reluctantly agreed.\"\n> - Synonim: unwillingly, hesitantly\n> - Antonim: eagerly, enthusiastically\n\n> 📖 **Reference - \"I suppose I'll have to\":**\n> - **I suppose** = chyba (niepewność/niechęć)\n> - **I'll have to** = będę musiał (obowiązek)\n> - Razem: niechętna akceptacja\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | decided to stay at the airport until the morning | Wzięła lot WIECZORNY (8:15 PM), nie czekała do rana | Skojarzenie z \"tomorrow morning\" |\n| B | made sure that it would depart as scheduled | Nie upewniała się o rozkład - pytała o przylot, nie odlot | Pomylenie pytania o destynację z weryfikacją odlotu |\n| C | felt sick at the thought of a crowded plane | Mdłości od zapachu PRECLI, NIE od myśli o samolocie | Skojarzenie z mdłościami i lotniskiem |\n| **D** | **accepted the booking reluctantly** | **POPRAWNA** - \"I suppose I'll have to take it\" | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka A wynika z timing (lot przylatuje rano), ale Hadley wsiądzie wieczorem (8:15 PM). Nie czeka do rana - leci całą noc.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka C jest klasyczna - tekst wspomina mdłości, ale od **zapachu precli/masła** (\"smell of butter from a pretzel stand\"), NIE od myśli o samolocie.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Idiom **\"I suppose I'll have to\"** jest klasycznym wyrażeniem **niechętnej zgody** w angielskim - warto go znać do listening i reading.\n\n**6.4.** ## Poprawna odpowiedź\n**A. the idea that automation will replace pilots.**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (1. akapit)\nKluczowy fragment:\n\n> \"Nothing, however, frustrates me more than the myths about cockpit automation - this widespread view that in some not-too-distant future pilots will not be necessary on the plane at all. This nonsense is constantly in the news and millions of people actually believe it.\"\n\n→ **Co frustruje autora:**\n1. **\"myths about cockpit automation\"** = mity o automatyzacji kokpitu\n2. **\"pilots will not be necessary on the plane at all\"** = piloci NIE BĘDĄ POTRZEBNI = automatyzacja **ZASTĄPI** pilotów\n3. **\"This nonsense\"** - autor nazywa to bzdurą\n\nWniosek: autor jest sfrustrowany **mitem, że automatyzacja zastąpi pilotów** → opcja A pasuje IDEALNIE.\n\n## Sposób 2 - eliminacja MCQ + paraphrasis\nKluczowa parafraza:\n- **\"pilots will not be necessary\"** = piloci niepotrzebni\n- **\"automation will replace pilots\"** = automatyzacja zastąpi pilotów\n- Obie frazy oznaczają to samo (synonimia)\n\nEliminacja:\n- **B. pilots' overreliance on automated computer control systems** - autor NIE krytykuje pilotów za poleganie na automatyce, krytykuje **mit** zastąpienia\n- **C. the prospect of take-off and landing becoming fully automated** - autor wprost akceptuje częściową automatyzację (\"pilots can fly hands off\")\n- **D. the attention the media pay to experts working on computer autopilots** - autor krytykuje media za rozpowszechnianie MITU, nie za uwagę dla ekspertów\n\n## Schemat oceniania CKE\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź dokładnie **A**\n> - **0 pkt** - B, C, D\n> - Wymaganie szczegółowe: **3.2)** Zdający określa główną myśl części tekstu.\n\n## Reference gramatyczny\n> 📖 **Reference - \"replace\" jako czasownik:**\n> - **replace + N** = zastąpić kogoś/coś\n> - \"automation will replace pilots\" = automatyzacja zastąpi pilotów\n> - Synonim: substitute for, take the place of\n\n> 📖 **Reference - Konstrukcja emfatyczna z \"nothing\":**\n> - **\"Nothing frustrates me more than X\"** = nic mnie nie frustruje bardziej niż X\n> - To EMFATYCZNE wskazanie głównego źródła frustracji\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **A** | **the idea that automation will replace pilots** | **POPRAWNA** - \"pilots will not be necessary\" | - |\n| B | pilots' overreliance on automated systems | Autor NIE krytykuje pilotów - krytykuje mit | Skojarzenie z automatyką |\n| C | take-off and landing becoming fully automated | Autor akceptuje to (\"pilots can fly hands off\") | Pomylenie częściowej z pełną automatyzacją |\n| D | media attention to experts on autopilots | Media winione za rozpowszechnianie MITU, nie za uwagę dla ekspertów | Skojarzenie z mediami |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n> ⚠️ **Uwaga:** Autor jest **zwolennikiem** pilotów (\"hands-on flying hasn't disappeared\"). Krytykuje **MIT**, że nie będą potrzebni - to klucz do A.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowo **\"replace\"** w opcji A parafrazuje \"will not be necessary on the plane at all\" - to typowa parafraza CKE.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Fraza emfatyczna **\"Nothing frustrates me more than X\"** wskazuje GŁÓWNĄ frustrację autora - szukaj tej konstrukcji w innych zadaniach.\n\n**6.5.** ## Poprawna odpowiedź\n**C. made landing the plane more challenging.**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (akapit o Sullenbergerze)\nKluczowy fragment:\n\n> \"flight control computers actually posed a problem for Sullenberger because the flight software interfered with his efforts and thus prevented him from keeping the plane's nose a little higher during the last four seconds before he brought US Airways Flight 1549 down in the icy Hudson River.\"\n\n→ **Kluczowe sygnały:**\n1. **\"posed a problem\"** = stanowiło problem\n2. **\"flight software interfered\"** = oprogramowanie przeszkadzało\n3. **\"prevented him from keeping the plane's nose a little higher\"** = uniemożliwiło utrzymanie wyższego nosa samolotu\n4. **\"last four seconds before he brought down\"** = ostatnie 4 sekundy przed lądowaniem\n\nWniosek: oprogramowanie **utrudniło lądowanie** = **\"made landing more challenging\"** ✓\n\nDodatkowo cytat Sullenbergera:\n> \"We hit harder than we would have if I had been able to keep the nose up.\"\n\n→ Trzeci kondycjonal = bez oprogramowania, lądowanie byłoby łagodniejsze.\n\n## Sposób 2 - eliminacja MCQ\n**A. broke down just before landing**\n→ Tekst nie mówi, że oprogramowanie SIĘ ZEPSUŁO - działało, ale PRZESZKADZAŁO. To różnica między defektem a przeszkadzaniem.\n\n**B. was used inappropriately by the pilot**\n→ Sullenberger NIE używał oprogramowania źle - to oprogramowanie samo z siebie ingerowało (\"interfered\"). Pilot byłby radzi sobie BEZ niego.\n\n**C. made landing the plane more challenging** ✓\n→ Dokładnie to opisuje tekst.\n\n**D. caused serious problems when the plane hit the water**\n→ Problem był PRZED zderzeniem z wodą (ostatnie 4 sekundy LĄDOWANIA), nie po. To różnica czasowa.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.5, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź dokładnie **C**\n> - **0 pkt** - A, B, D\n> - Wymaganie szczegółowe: **3.3)** Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n\n## Reference gramatyczny\n> 📖 **Reference - \"prevent sb from + V-ing\":**\n> - **prevented him from keeping** = uniemożliwiło mu utrzymanie\n> - Konstrukcja: prevent + obj + from + V-ing\n> - Klucz: gerund po \"from\"\n\n> 📖 **Reference - Third Conditional:**\n> - **\"We hit harder than we would have if I had been able to keep the nose up.\"**\n> - Konstrukcja: would have V3 + if + Past Perfect\n> - Znaczenie: nierealny stan w przeszłości (gdybym mógł, byłoby łagodniej)\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | broke down just before landing | Software działał, tylko przeszkadzał | Pomylenie \"broke down\" z \"interfered\" |\n| B | was used inappropriately by the pilot | Sullenberger nie używał źle - software sam ingerował | Skojarzenie z udziałem pilota |\n| **C** | **made landing more challenging** | **POPRAWNA** - \"interfered with his efforts\" | - |\n| D | caused problems when the plane hit the water | Problem był PRZED lądowaniem (last 4 seconds) | Pomylenie czasowe (przed vs po) |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowo **\"interfered\"** (zakłócało) NIE oznacza \"broke down\" (zepsuło się). Software DZIAŁAŁ, ale przeszkadzał - to różnica.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Tekst zawiera trzeci kondycjonal Sullenbergera - sygnalizuje, że bez software lądowanie byłoby ŁATWIEJSZE, co potwierdza opcję C (\"more challenging\" = trudniejsze niż bez software).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Czasowo: \"last four seconds before he brought down\" = lądowanie BYŁO w toku, więc to lądowanie było utrudnione (NIE po nim, więc D błędna).","image":"img/jezyk-angielski-2021-maj-matura-rozszerzona/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2021-maj-matura-rozszerzona/zad/7","paper_id":"jezyk-angielski-2021-maj-matura-rozszerzona","number":"7","points":4,"ptype":"closed","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2021,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7. (0-4)\nPrzeczytaj tekst. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą, tak aby otrzymać logiczny\ni gramatycznie poprawny tekst. Zakreśl jedną z liter: A, B, C albo D.\nRED DIDN’T ALWAYS MEAN STOP!\nIn the world of signals, it’s an undisputed fact that red means stop. From red traffic lights to\nthe stop sign itself, the colour red 7.1. the drivers’ attention and sends them a message\nto hit the brakes. But you probably don’t know that the stop sign has only been red for about\nseventy years. The first one erected in Detroit in 1915 was white, with the word STOP in black\nletters. 7.2. 1954 that the sign became red with white letters.\nIn the early 20th century, stop signs weren’t any specific colour or shape, which confused\ndrivers. In 1922, the American Association of State Highway Officials (AASHO) decided on\nstandardisation and introduced the sign’s octagonal shape. This unique eight-sided shape was\nchosen 7.3. drivers who saw the back of the sign were aware that oncoming drivers had\na stop sign. The shape could also be identified easily at night, since the original signs were not\nreflective.\nAt the same time, the AASHO also considered making stop signs red, but, back then, there\nwas no red dye that wouldn’t 7.4. over time. They were yellow for the following thirty\nyears. In 1954, sign makers began using special porcelain enamel and achieving a long-lasting\nred colour was no longer a problem.\nadapted from www.rd.com\n7.1.\nA. pays\nB. gives\nC. pushes\nD. draws\n7.2.\nA. No wonder it was\nB. It wasn’t back in\nC. It wasn’t until\nD. No later than in\n7.3.\nA. in case\nB. so that\nC. in order to\nD. such as\n7.4.\nA. fade\nB. pass\nC. leave\nD. decline\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nEJAP-R0-100","answer":null,"answer_text":"7 maja 2021 r.\nData publikacji\ndokumentu:","solution":"**7.1.** ## Poprawna odpowiedź\n**D. draws**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (kontekst luki)\nKontekst:\n\n> \"From red traffic lights to the stop sign itself, the colour red 7.1. the drivers' attention and sends them a message to hit the brakes.\"\n\n→ Luka: czasownik z dopełnieniem **\"attention\"**.\n→ Sens zdania: kolor czerwony **przyciąga uwagę** kierowców.\n\n## Sposób 2 - analiza kolokacji (KLUCZOWE)\nTo zadanie testuje znajomość **kolokacji z \"attention\"** (rzeczownik):\n\n| Czasownik | Kolokacja z attention | Znaczenie |\n| **draw attention** | ✓ POPRAWNE | przyciągać uwagę (uwaga przychodzi do mnie) |\n| pay attention | ✓ ale TYLKO z osobowym podmiotem | zwracać uwagę (ja zwracam uwagę) |\n| give attention | (rzadziej) | poświęcać uwagę |\n| push attention | ✗ NIE | brak takiej kolokacji |\n\n**Klucz analizy podmiotu:**\n- Podmiot **\"the colour red\"** - KOLOR działa NA uwagę\n- **draws** = przyciąga (kolor przyciąga uwagę od kierowców) ✓\n- **pays** wymaga osobowego podmiotu (\"the driver pays attention\"), ale tu kolor → niepoprawne\n\n## Schemat oceniania CKE\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 7.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź dokładnie **D (draws)**\n> - **0 pkt** - A, B, C\n> - Wymaganie szczegółowe: **I.** Środki językowe - kolokacje.\n\n## Reference gramatyczny\n> 📖 **Reference - Kolokacje z \"attention\":**\n> - **draw attention to sth** = zwracać uwagę na coś\n> - **pay attention to sth** = zwracać uwagę (z osobowym podmiotem)\n> - **attract attention** = przyciągać uwagę\n> - **catch sb's attention** = przykuć czyjąś uwagę\n> - **bring attention to** = zwrócić uwagę na\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n| Opcja | Czasownik | Dlaczego błędna |\n| A | **pays** | Wymaga osobowego podmiotu (\"a driver pays attention\"), nie kolor |\n| B | **gives** | \"Give attention\" istnieje, ale stylistycznie pasuje do osób, nie kolorów |\n| C | **pushes** | Brak kolokacji \"push attention\" w angielskim |\n| **D** | **draws** | **POPRAWNA** - \"draw attention\" jest kolokacją z nieosobowym podmiotem |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n> ⚠️ **Uwaga:** **Pay attention** brzmi naturalnie, ale wymaga osobowego subjektu. Kolor czerwony nie \"pays attention\" - to KOLOR przyciąga uwagę.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pamiętaj distinction: **\"draw attention\"** (przyciągać) vs **\"pay attention\"** (zwracać uwagę). Pierwsza fraza opisuje OBIEKT, druga PODMIOT obserwujący.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Kolokacje z attention są częste w CKE - warto znać też: catch/attract/grab/capture attention.\n\n**7.2.** ## Poprawna odpowiedź\n**C. It wasn't until**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (kontekst luki)\nKontekst:\n\n> \"The first one erected in Detroit in 1915 was white, with the word STOP in black letters. 7.2. 1954 that the sign became red with white letters.\"\n\n→ Logika: pierwszy znak był biały (1915), później zmienił się na czerwony (1954) - luka wprowadza tę zmianę z odpowiednią konstrukcją.\n\n## Sposób 2 - analiza konstrukcji emfatycznej\nKluczowa konstrukcja: **\"It wasn't until X that Y\"** = dopiero w X stało się Y.\n\nPo wstawieniu C:\n> \"**It wasn't until** 1954 **that** the sign became red with white letters.\"\n\n→ Tłumaczenie: **DOPIERO w 1954** znak stał się czerwony.\n\nTo emfaza opóźnienia / negative emphasis.\n\n**Klucz strukturalny**: pojawia się **\"that\"** w zdaniu (the sign became ) - wymaga konstrukcji **\"it wasn't until X THAT Y\"** ✓\n\n## Schemat oceniania CKE\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 7.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź dokładnie **C (It wasn't until)**\n> - **0 pkt** - A, B, D\n> - Wymaganie szczegółowe: **I.** Środki językowe - konstrukcje emfatyczne.\n\n## Reference gramatyczny\n> 📖 **Reference - Konstrukcja emfatyczna \"It wasn't until that \":**\n> - Forma: **It wasn't until + [moment] + that + [event]**\n> - Znaczenie: dopiero w X stało się Y (emfaza opóźnienia)\n> - Przykład: \"It wasn't until 2020 that he learned to drive.\" = Dopiero w 2020 nauczył się prowadzić.\n> - Wariant: \"Not until 2020 did he learn to drive.\" (inwersja)\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| A | \"No wonder it was\" | \"No wonder\" = nic dziwnego - niepoprawne semantycznie. Plus \"it was 1954 that\" jest niegramatyczne |\n| B | \"It wasn't back in\" | \"Back in\" wymagałoby zdania o tym, że COŚ NIE BYŁO (np. \"It wasn't back in 1954 - it was 1955\"). Niepasujące do kontekstu |\n| **C** | **\"It wasn't until\"** | **POPRAWNA** - konstrukcja emfatyczna |\n| D | \"No later than in\" | \"No later than\" = nie później niż (sugeruje granicę). \"Sign became red no later than 1954\" zmieniłoby sens (= najpóźniej w 1954, ale mogło być wcześniej) |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowo **\"that\"** w drugiej części zdania (\"that the sign became red\") to KOTWICA gramatyczna - wymaga konstrukcji \"It wasn't until X that Y\".\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Konstrukcja **\"It wasn't until X that Y\"** ma odpowiednik z inwersją: **\"Not until X did Y happen\"**. Obie wyrażają opóźnienie.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Częsta pułapka - wybór \"No later than\" (D), które wygląda atrakcyjnie z datą, ale ma INNE znaczenie (najpóźniej, deadline, nie emfaza opóźnienia).\n\n**7.3.** ## Poprawna odpowiedź\n**B. so that**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (kontekst luki)\nKontekst:\n\n> \"This unique eight-sided shape was chosen 7.3. drivers who saw the back of the sign were aware that oncoming drivers had a stop sign.\"\n\n→ Sens: ośmiokątny kształt wybrano **W TYM CELU**, aby kierowcy widząc tył znaku, wiedzieli, że nadjeżdżający mają stop.\n→ Luka: spójnik celowy z PODMIOTEM (\"drivers were aware\").\n\n## Sposób 2 - analiza spójników celowych (KLUCZOWE)\n**Spójniki celowe w angielskim**:\n\n| Konstrukcja | Forma | Przykład |\n| **so that** | so that + clause (z podmiotem) | \"I left early **so that I could** catch the bus.\" |\n| **in order to** | in order to + bezokolicznik | \"I left early **in order to catch** the bus.\" |\n| **to** | to + bezokolicznik (proste) | \"I left early **to catch** the bus.\" |\n| **in case** | in case + clause (warunek na wypadek) | \"I took my umbrella **in case it rained**.\" |\n\nW luce 7.3 **mamy clause z podmiotem** (\"drivers were aware\") → wymaga **\"so that\"** ✓\n\nC (\"in order to\") wymagałoby BEZOKOLICZNIKA bez podmiotu - nie pasuje.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 7.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź dokładnie **B (so that)**\n> - **0 pkt** - A, C, D\n> - Wymaganie szczegółowe: **I.** Środki językowe - spójniki celowe.\n\n## Reference gramatyczny\n> 📖 **Reference - Spójniki celowe:**\n> - **so that + clause** = aby (z osobnym podmiotem i czasownikiem)\n> - **in order to + V** = aby (bezokolicznikowo, ten sam podmiot)\n> - **to + V** = aby (proste, ten sam podmiot)\n> - **so as to + V** = aby (formalniej)\n>\n> **Klucz różnicy:**\n> - \"so that\" jest jedynym, który wprowadza CLAUSE z PODMIOTEM\n> - Pozostałe wymagają bezokolicznika (= ten sam podmiot)\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| A | **in case** = na wypadek gdyby | Niepoprawne semantycznie - chodzi o CEL, nie zapobieganie/przygotowanie |\n| **B** | **so that** | **POPRAWNA** - spójnik celowy z clause |\n| C | **in order to** | Wymaga bezokolicznika bez podmiotu, ale tu jest \"drivers were aware\" (z podmiotem) |\n| D | **such as** = takich jak | To NIE jest spójnik celowy - wprowadza przykłady |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n> ⚠️ **Uwaga:** Kluczowe rozróżnienie: **\"so that\" + clause z podmiotem** vs **\"in order to\" + bezokolicznik**. Jeśli widzisz w luce dalej PODMIOT + czasownik osobowy, to **so that**.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"In case\" (C-tier pułapka) brzmi atrakcyjnie, ale oznacza **\"na wypadek gdyby\"** (warunek) - nie cel.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Such as\"** to listing/example (\"sports such as tennis\"), nie cel - łatwa eliminacja D.\n\n**7.4.** ## Poprawna odpowiedź\n**A. fade**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (kontekst luki)\nKontekst:\n\n> \"At the same time, the AASHO also considered making stop signs red, but, back then, there was no red dye that wouldn't 7.4. over time. They were yellow for the following thirty years.\"\n\n→ Sens: nie było czerwonego barwnika, który by NIE z czasem. Skoro znaki zostały żółte, sufiks problem dotyczył trwałości czerwonego barwnika → barwnik **blakł** z czasem.\n\n## Sposób 2 - analiza kolokacji \"fade over time\"\nKluczowa kolokacja: **\"fade over time\"** = blaknąć z czasem (typowe dla kolorów, fotografii, barwników).\n\n| Czasownik | Znaczenie | Czy pasuje do \"red dye\"? |\n| **fade** | blaknąć, blednąć | ✓ POPRAWNIE - typowe dla kolorów |\n| pass | minąć (czas) | ✗ czas mija, nie barwnik |\n| leave | opuścić | ✗ niespójne semantycznie |\n| decline | zmniejszać się / odmawiać | ✗ raczej o liczbach lub ofertach |\n\nTekst potwierdza: \"They were yellow for the following thirty years\" + \"In 1954, sign makers began using special porcelain enamel and achieving a **long-lasting red colour** was no longer a problem\" - kolor TRWAŁY = przeciwieństwo blaknięcia.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 7.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź dokładnie **A (fade)**\n> - **0 pkt** - B, C, D\n> - Wymaganie szczegółowe: **I.** Środki językowe - kolokacje czasownikowe.\n\n## Reference gramatyczny\n> 📖 **Reference - \"fade\" (czasownik):**\n> - **fade** = blaknąć, blednąć (o kolorach, materiałach)\n> - Kolokacja: **fade over time** / **fade in the sun** / **fade away**\n> - Synonim: lose colour, grow dim\n> - Antonim: keep / retain colour, stay vivid\n\n> 📖 **Reference - \"long-lasting\":**\n> - **long-lasting** = długotrwały, trwały\n> - Antonim do \"fade\" - pojawia się w tekście jako sygnał kontrastu\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| **A** | **fade** = blaknąć | **POPRAWNA** - typowe dla kolorów/barwników |\n| B | **pass** = minąć | Mija CZAS, nie barwnik. Niepoprawne semantycznie |\n| C | **leave** = opuścić | Niespójne - barwnik nie \"opuszcza\" znaku |\n| D | **decline** = zmniejszać się / odmawiać | O liczbach/zdrowiu, nie o kolorach |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Fade over time\"** to klasyczna kolokacja - warto ją zapamiętać. Inne typowe: fade in the sun, fade with washing.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka B (\"pass\") wynika z idiomu \"time passes\" - ale tu podmiotem jest BARWNIK, nie czas.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowo **\"long-lasting\"** w następnym zdaniu (\"achieving a long-lasting red colour\") to ANTYNOMIA do \"fade\" - to potwierdza poprawność A.","image":"img/jezyk-angielski-2021-maj-matura-rozszerzona/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2021-maj-matura-rozszerzona/zad/8","paper_id":"jezyk-angielski-2021-maj-matura-rozszerzona","number":"8","points":4,"ptype":"open","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2021,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8. (0-4)\nPrzeczytaj tekst. Uzupełnij każdą lukę (8.1.-8.4.) jednym wyrazem, tak aby powstał\nspójny i logiczny tekst. Wymagana jest pełna poprawność gramatyczna i ortograficzna\nwpisywanych wyrazów.\nHOW TO GET A STAR ON THE HOLLYWOOD WALK OF FAME?\nIn theory anyone can apply to have a star on the Hollywood Walk of Fame in one of five\ncategories: film, TV, radio, recording and theatre performance. But, in fact, it’s not as simple\nas 8.1. First, a candidate has to be nominated. Nominations\ncan be submitted by anyone, from publicists and fans 8.2.\ncelebrities themselves. Next, the nominee must sign a form stating that they want a star, and\nthat they will attend the unveiling ceremony. If the application 8.3.\naccepted, whoever did the nominating needs to pay a fee of $30,000. The Chamber of\nCommerce\nclaims\nthat\nhalf\nof\nthe\nfee\ngoes\ninto\ncreating\nthe\nstar,\nwhile\nthe 8.4. half is used for its maintenance. Interestingly, some\nof our favourite A-listers - like Julia Roberts, Clint Eastwood, Denzel Washington, and\nAl Pacino - don’t have a star.\nadapted from www.businessinsider.com\nEJAP-R0-100","answer":null,"answer_text":"8. Użycie zwrotów typu: Moim zdaniem, Według mnie nie wpływa na obniżenie jakości tezy\nw rozprawce „za i przeciw”, jeśli zdający wskazuje w tezie na wady i zalety danego\nzjawiska.","solution":"**8.1.** ## Poprawna odpowiedź\n**that** (lub akceptowane: this / expected / imagined / believed / supposed / assumed / anticipated / presumed / perceived)\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (kontekst luki)\nKontekst:\n\n> \"In theory anyone can apply to have a star on the Hollywood Walk of Fame But, in fact, it's not as simple as 8.1. \"\n\n→ Sens: w teorii każdy może aplikować, ale w praktyce **nie jest to tak proste**, jak by się wydawało.\n→ Konstrukcja: **\"not as simple as that\"** = klasyczna fraza wyrażająca, że coś jest bardziej skomplikowane niż się wydaje.\n\n## Sposób 2 - analiza konstrukcji \"as as\"\nKonstrukcja porównawcza: **\"as simple as + reference point\"**\n\nMożliwe wypełnienia:\n1. **\"as simple as that\"** = tak proste jak by się wydawało (najczęstsza)\n2. **\"as simple as this\"** = j.w.\n3. **\"as simple as expected\"** = jak oczekiwano\n4. **\"as simple as imagined\"** = jak wyobrażano\n5. **\"as simple as believed\"** = jak wierzono\n\nWszystkie warianty oznaczają to samo: **rzeczywistość jest trudniejsza niż teoria**.\n\n**Klucz**: konstrukcja \"In theory X, but in fact Y\" + \"not as simple as \" wymaga wskazania POPRZEDNIEJ, naiwnej koncepcji.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **that / this / expected / imagined / believed / supposed / assumed / anticipated / presumed / perceived**\n> - **0 pkt** - pozostałe (m.in. \"it\", \"appears\", \"seems\", \"looks\", \"sounds\", \"possible\", \"easy\", \"theory\")\n> - Wymaganie szczegółowe: **I.** Środki językowe - kolokacje i konstrukcje porównawcze.\n\n## Reference gramatyczny\n> 📖 **Reference - Konstrukcja \"as + adj + as\":**\n> - **as simple as that** = tak proste jak (idiom)\n> - **as simple as expected** = jak oczekiwano (czasownik przeszły)\n> - **as simple as it seems** = jak się wydaje (z it + verb - NIEPOPRAWNE w luce, bo to TYLKO jedno słowo)\n\n> 📖 **Reference - Bezosobowe \"that\" / \"this\":**\n> - **\"that\"** często zastępuje koncepcję/sytuację: \"It's not as easy as that.\" = nie jest to tak proste jak (wyglądało).\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\nNajczęstsze błędne odpowiedzi (z klucza CKE):\n- **it** - wymaga uzupełnienia (\"as simple as it seems\"), ale luka to JEDNO słowo\n- **appears / seems / looks** - czasowniki bez podmiotu nie pasują (musiałoby być \"it appears\")\n- **possible / easy** - przymiotniki = nie ma sensu (already \"simple\" w zdaniu)\n- **theory** - rzeczownik, ale \"as simple as theory\" jest niegramatyczne\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n> ⚠️ **Uwaga:** Klasyczny idiom **\"It's not as simple as that\"** wymaga jednego słowa - najczęściej \"that\" lub \"this\". Wszystkie inne formy wymagałyby dodatkowych słów.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Forma \"expected/imagined/supposed\" działa, bo każda jest czasownikiem PRZESZŁYM (Past Participle) w stronie biernej - \"as simple as (was) expected\". To akceptowana parafraza.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd - wpisanie **\"it\"** bez zrozumienia, że \"as simple as it\" jest niekompletne. Trzeba całe zdanie z \"it\" + verb.\n\n**8.2.** ## Poprawna odpowiedź\n**to**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (kontekst luki)\nKontekst:\n\n> \"Nominations can be submitted by anyone, from publicists and fans 8.2. celebrities themselves.\"\n\n→ Sens: nominacje może składać każdy, **od** publicystów i fanów **po** same gwiazdy.\n→ Konstrukcja: **\"from X Y\"** = wymaga przyimka łączącego dwa końce spektrum.\n\n## Sposób 2 - analiza konstrukcji \"from X to Y\"\nKonstrukcja **\"from X to Y\"** = od X po Y (zakres):\n\n- **\"from publicists and fans to celebrities themselves\"**\n- X = publicists and fans (jeden koniec spektrum)\n- Y = celebrities themselves (drugi koniec)\n- Łącznik: **to** ✓\n\nKonstrukcja **from to** to **klasyczna kolokacja zakresu** (range expression):\n- from start to finish\n- from morning till night (też \"till\" działa, ale rzadziej w tym kontekście)\n- from rich to poor\n- from north to south\n\n**Klucz strukturalny**: jedyne słowo, które buduje pełny zakres dwóch przeciwstawnych grup w jednym słowie to **\"to\"**.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź dokładnie **to**\n> - **0 pkt** - through, also, even, for, of, on, including, ending, or, till, towards, those, choosing, vote, without\n> - Wymaganie szczegółowe: **I.** Środki językowe - przyimki w kolokacjach.\n\n## Reference gramatyczny\n> 📖 **Reference - Konstrukcja \"from X to Y\":**\n> - Wyraża **zakres** (range) od jednego końca do drugiego\n> - Przykład: \"from rich to poor\", \"from January to December\", \"from beginners to experts\"\n> - **Klucz**: \"to\" w tej konstrukcji to PRZYIMEK kierunku/celu\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\nNajczęstsze błędne odpowiedzi:\n- **through** - \"from X through Y\" istnieje, ale rzadziej (głównie w US English: \"Monday through Friday\")\n- **including** - wprowadza przykłady, nie zakres (\"including celebrities\" znaczy \"łącznie z\", ale wtedy zdanie traci sens po \"from\")\n- **or** - alternatywa, nie zakres (\"publicists or celebrities\" = jedno LUB drugie)\n- **till** - czasowo (do momentu), nie do osoby/grupy\n- **towards** - kierunek ku, ale nie kończy zakresu\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n> ⚠️ **Uwaga:** Idiom **\"from X to Y\"** wymaga PRZYIMKA \"to\" - to JEDYNA poprawna odpowiedź według klucza.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowo **\"through\"** wygląda atrakcyjnie (US English \"Monday through Friday\"), ale w UK English (CKE używa UK standard) zakres się zaznacza przez \"to\".\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"From to\"** jest typową kolokacją w testach gap-fill - warto ją zapamiętać jako parę nierozłączną.\n\n**8.3.** ## Poprawna odpowiedź\n**is** (lub akceptowane: **gets** / **becomes**)\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (kontekst luki)\nKontekst:\n\n> \"If the application 8.3. accepted, whoever did the nominating needs to pay a fee of $30,000.\"\n\n→ Sens: jeśli wniosek **zostanie/jest zaakceptowany**, kandydat (lub osoba nominująca) musi zapłacić opłatę.\n→ Konstrukcja: **First Conditional** (warunkowy 1) + **Passive Voice**.\n\n## Sposób 2 - analiza struktury First Conditional + Passive\n**First Conditional**: \"If + Present Simple, will/needs to + V\"\n\nW tekście:\n- **Warunek (if)**: \"If the application 8.3. accepted\" → Present Simple Passive\n- **Skutek**: \"needs to pay a fee\" → Present Simple\n\n**Konstrukcja Present Simple Passive**: **is/are + V3**\n- the application = singular → **is accepted** ✓\n\n**Alternatywy informalne**:\n- **gets accepted** = formy z \"get\" (informal passive)\n- **becomes accepted** = staje się zaakceptowany (rzadziej)\n\nWszystkie 3 odmiany są poprawne w 3 osobie liczby pojedynczej (the application is/gets/becomes).\n\n## Schemat oceniania CKE\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **is / gets / becomes**\n> - **0 pkt** - get (zła liczba), has (zła konstrukcja), was/were (zły czas), got/became (zła forma), had been (zła forma), be (bez modal verb), comes (niespójne)\n> - Wymaganie szczegółowe: **I.** Środki językowe - Present Simple Passive + First Conditional.\n\n## Reference gramatyczny\n> 📖 **Reference - Present Simple Passive:**\n> - Forma: **is/are + V3 (past participle)**\n> - Przykład: \"The letter **is sent** every Monday.\"\n> - W 3 os. l. poj. → **is + V3** (the application IS accepted)\n\n> 📖 **Reference - First Conditional:**\n> - Forma: **If + Present Simple, will/can/needs to + V**\n> - Użycie: realna możliwość w przyszłości\n> - Tu: \"If the application is accepted, [someone] needs to pay\" - realny scenariusz\n\n> 📖 **Reference - Informal passive z \"get\":**\n> - **\"gets accepted\"** = bardziej dynamiczne niż \"is accepted\"\n> - Częste w mowie potocznej, ale CKE też akceptuje\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\nNajczęstsze błędy:\n- **get** - w 3 os. l. poj. powinno być \"gets\" (sgl); same \"get\" wymagałoby plural\n- **was / were** - Past Simple - niespójne z \"needs to pay\" (Present)\n- **had been** - Past Perfect, NIESPÓJNE z First Conditional\n- **be** - sam bezokolicznik bez modalu (np. brak \"will be\") - niegramatyczne\n- **has** - wymagałoby \"has been accepted\" (Present Perfect Passive)\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n> ⚠️ **Uwaga:** W First Conditional czasownik po **\"if\"** jest w **Present Simple** (NIE \"will\"). \"If the application IS accepted\" jest poprawne.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **Liczba pojedyncza** (\"the application\" - jedna aplikacja) wymaga **is/gets/becomes**, NIE \"are/get/become\".\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz CKE bardzo strict do form - wpisanie \"get\" zamiast \"gets\" to brak 1 pkt mimo poprawnego pomysłu.\n\n**8.4.** ## Poprawna odpowiedź\n**other** (lub akceptowane: **second** / **remaining**)\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (kontekst luki)\nKontekst:\n\n> \"The Chamber of Commerce claims that half of the fee goes into creating the star, while the 8.4. half is used for its maintenance.\"\n\n→ Sens: jedna połowa idzie na tworzenie, **druga** połowa na utrzymanie.\n→ Konstrukcja: **\"the half\"** = wymaga określnika dla DRUGIEJ z dwóch części.\n\n## Sposób 2 - analiza \"other vs another vs others\"\n**Kluczowe rozróżnienie:**\n\n| Słowo | Użycie | Przykład |\n| **other** | przed liczbą pojedynczą/mnogą - DRUGI element z dwóch | \"one the **other**\" |\n| **another** | jeden więcej z wielu | \"I want **another** apple.\" |\n| **others** | inni (zaimek, nie przymiotnik) | \"Some ate; **others** drank.\" |\n| **second** | porządkowy: drugi | \"the **second** half\" |\n| **remaining** | pozostały | \"the **remaining** half\" |\n\nW luce 8.4: kontekst \"half of the fee the half\" → DRUGA z dwóch połówek → **\"the other half\"** ✓\n\n## Schemat oceniania CKE\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **other / second / remaining**\n> - **0 pkt** - others (zaimek, nie przymiotnik), another (większa liczba), next (kolejny ze sekwencji), almost/most/rest (semantycznie niespójne)\n> - Wymaganie szczegółowe: **I.** Środki językowe - determinatory.\n\n## Reference gramatyczny\n> 📖 **Reference - \"the other\" (parami):**\n> - Konstrukcja: **\"one the other\"** - dla par/dwóch elementów\n> - Przykład: \"I have two hands; one is left, **the other** is right.\"\n> - Klucz: **the other** sygnalizuje, że są TYLKO DWA elementy\n\n> 📖 **Reference - \"another\":**\n> - **another + N** = jedno więcej z wielu (NIE pary)\n> - Przykład: \"Would you like **another** coffee?\" (= jeszcze jedną kawę)\n> - W luce 8.4 NIE pasuje, bo half jest jedną z dwóch (nie z wielu)\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\nNajczęstsze błędy:\n- **others** - zaimek (\"Some ate; **others** drank\"), nie przymiotnik\n- **another** - wymagałoby kontekstu z wielu (\"one of many\"), tu są DOKŁADNIE 2\n- **next** - sekwencja (1, 2, 3 ), nie pary\n- **rest** - wymagałoby \"the rest\" w innej konstrukcji (\"the rest of the fee\")\n- **most/almost** - semantycznie nie pasuje (większość, prawie)\n- **bigger/biggest** - niespójne (połowy są równe)\n- **latter** - formalne dla \"ten drugi z dwóch wcześniej wymienionych\" - ale wymagałoby \"the latter half\" bez słowa half (jest już half)\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n> ⚠️ **Uwaga:** Klasyczna pułapka - wybór **\"another\"** zamiast **\"other\"**. Reguła: gdy mówisz o **DRUGIM z DWÓCH**, używaj **the other**.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Akceptowane warianty pokazują różne strategie: **other** (klasyczne), **second** (porządkowe), **remaining** (logika reszty).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Nie używaj **others** jako przymiotnika - \"the others half\" jest niegramatyczne. **Others** to ZAIMEK, którego używa się samodzielnie.","image":"img/jezyk-angielski-2021-maj-matura-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2021-maj-matura-rozszerzona/zad/9","paper_id":"jezyk-angielski-2021-maj-matura-rozszerzona","number":"9","points":4,"ptype":"open","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2021,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9. (0-4)\nWykorzystując wyrazy podane drukowanymi literami, uzupełnij każde zdanie z luką, tak\naby zachować sens zdania wyjściowego (9.1.-9.4.). W każdą lukę można wpisać\nmaksymalnie cztery wyrazy, wliczając wyraz już podany. Wymagana jest pełna\npoprawność ortograficzna i gramatyczna wpisywanych fragmentów zdań.\nUwaga: nie zmieniaj formy podanych wyrazów.\n9.1. Your car is making strange noises. A mechanic should check it.\nHAVE\nYour car is making strange noises. You should\nby a mechanic.\n9.2. When you are working on so many assignments at the same time, you will probably make\nmistakes.\nLIKELY\nWhen you are working on so many assignments at the same time, mistakes\nhappen.\n9.3. My father never thought that someone would reveal his secret.\nCROSSED\nIt never that his secret would\nbe revealed.\n9.4. We couldn’t do anything to help John in that situation. He insisted on sorting it out on his\nown.\nNOTHING\nThere was to help John\nin that situation. He insisted on sorting it out on his own.\nEJAP-R0-100","answer":null,"answer_text":"9. Rozpatrując zgodność tezy z treścią pracy, bierze się pod uwagę jej zgodność\nz rozwinięciem wypracowania.","solution":"**9.1.** ## Poprawna odpowiedź\n**have it checked**\n\nPełne zdanie: \"Your car is making strange noises. You should **have it checked** by a mechanic.\"\n\nAkceptowane warianty: have the car checked / have your car checked / have that/this checked / have it examined / looked at / serviced / inspected\n\n## Sposób 1 - analiza zdania wyjściowego\nZdanie wyjściowe:\n> \"Your car is making strange noises. **A mechanic should check it.**\"\n\n→ Pomysł: ktoś (mechanik) ma SPRAWDZIĆ samochód.\n→ Przekształcamy: zamiast aktywnego \"a mechanic checks it\" → causative \"YOU have it checked (by a mechanic)\".\n\nKey word: **HAVE** → wymusza konstrukcję causative.\n\n## Sposób 2 - analiza konstrukcji causative\n**Causative \"have something done\"**:\n- Forma: **have + obj + V3 (past participle)**\n- Znaczenie: zlecić komuś wykonanie czegoś\n- Przykład: \"I had my hair cut\" = fryzjer mi obciął (nie ja sam)\n\nW zadaniu:\n- Subject: **you** (you should)\n- Modal: **should**\n- Causative: **have + it (= your car) + checked (V3)**\n- By + agent: by a mechanic\n\nPoprawnie: **have it checked** (3 słowa, w limicie 4)\n\n## Schemat oceniania CKE\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - **have it checked** (lub akceptowane warianty: have the car checked, have your car checked, have it examined, looked at, inspected)\n> - **0 pkt** - typowe błędy:\n> - **have it repaired/fixed/mended** = naprawione (zmiana znaczenia - w oryginale \"check\", nie \"repair\")\n> - **have a car/car checked** (brak \"the\" lub \"your\")\n> - **have been checked** (zła forma - passive z perfectem)\n> - **have checked it** (zła kolejność - Present Perfect, nie causative)\n> - **have it got checked** (zbędne \"got\")\n> - Wymaganie szczegółowe: **I.** Środki językowe - causative.\n\n## Reference gramatyczny\n> 📖 **Reference - Causative \"have something done\":**\n> - Forma: **have + obj + V3**\n> - Znaczenie: zlecać/mieć zrobione przez kogoś innego\n> - Przykłady:\n> - \"I had my hair cut\" = fryzjer mi obciął\n> - \"She had her car repaired\" = mechanik jej naprawił\n> - \"They had the house painted\" = malarze pomalowali\n> - **Klucz**: Subject NIE wykonuje czynności - ZLECA komuś innemu.\n\n> 📖 **Reference - Alternatywa: \"get something done\":**\n> - **get + obj + V3** = informal odpowiednik\n> - \"I got my hair cut\" = informal\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n- **have it repaired/fixed** - ZMIANA znaczenia (sprawdzić ≠ naprawić)\n- **have a car checked** - brak determinatora (the/your/it)\n- **have been checked** - zła forma (Present Perfect Passive zamiast causative)\n- **have checked it** - Present Perfect (czas dokonany), nie causative\n- **have it got checked** - \"got\" jest zbędne; \"have got\" to formalna alternatywa, ale niepoprawna w causative\n- **have a look** = sam rzucić okiem (kierowca, nie mechanik) - niespójne znaczenie\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz CKE bardzo strict - \"have it **checked**\" (V3) NIE \"have to check it\" (bezokolicznik) ani \"have checked it\" (Present Perfect).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Nie zmieniaj czasownika \"check\" na \"repair/fix\" - to ZMIANA znaczenia, klucz CKE tego nie akceptuje (mimo że logicznie samochód by się naprawiał).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Limit max 4 słów (wliczając HAVE). **\"have it checked\"** = 3 słowa, dobrze. Zbyt długie warianty (np. \"have your nice car checked\") = przekroczenie limitu = 0 pkt.\n\n**9.2.** ## Poprawna odpowiedź\n**are likely to**\n\nPełne zdanie: \"When you are working on so many assignments at the same time, mistakes **are likely to** happen.\"\n\nAkceptowane warianty: are very/really/quite/usually/highly likely to / are more/most likely to / will be likely to / will (more/most) likely (to)\n\n## Sposób 1 - analiza zdania wyjściowego\nZdanie wyjściowe:\n> \"When you are working on so many assignments at the same time, you will **probably** make mistakes.\"\n\n→ Sens: prawdopodobnie zrobisz błędy.\n→ Przekształcenie: zamiast \"you will probably\" → \"mistakes ARE LIKELY TO happen\" (zmiana podmiotu na \"mistakes\" + konstrukcja z LIKELY).\n\nKey word: **LIKELY** → wymaga konstrukcji \"be likely to + V\".\n\n## Sposób 2 - analiza konstrukcji \"be likely to\"\n**Konstrukcja \"be likely to + V\"**:\n- Forma: **be + likely + to + V**\n- Znaczenie: prawdopodobnie (synonim \"probably\")\n- Przykład: \"It is likely to rain\" = prawdopodobnie będzie padać\n\nW zadaniu:\n- Subject (plural): **mistakes** → \"mistakes ARE\" (NIE \"is\")\n- Construction: **are likely to**\n- Verb: **happen** (po \"to\")\n\nPoprawnie: **mistakes are likely to happen** (4 słowa: are + likely + to, wliczając LIKELY)\n\n## Schemat oceniania CKE\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - **are likely to** (lub akceptowane: more/most/very/quite likely to)\n> - **0 pkt** - typowe błędy:\n> - **can be likely** - niepoprawna konstrukcja\n> - **are probably likely** - redundancja (probably + likely)\n> - **are likely** (bez \"to\") - niekompletne\n> - **would/can/might/could likely** - modal verbs niekompatybilne\n> - **are being likely** - błędny czas (Continuous)\n> - **are much likely to** - niepoprawna konstrukcja\n> - Wymaganie szczegółowe: **I.** Środki językowe - konstrukcje wyrażające prawdopodobieństwo.\n\n## Reference gramatyczny\n> 📖 **Reference - \"be likely to + V\":**\n> - Forma: **subject + be + likely + to + V**\n> - Znaczenie: prawdopodobnie (likely = probable)\n> - Przykłady:\n> - \"It is likely to rain.\" = prawdopodobnie będzie padać\n> - \"They are likely to win.\" = prawdopodobnie wygrają\n> - \"Mistakes are likely to happen.\" = prawdopodobnie się zdarzą\n> - **Klucz**: Subject DOPASOWUJE be (is/are/was/were) do liczby\n\n> 📖 **Reference - Synonimy \"likely\":**\n> - **probably** + V - wymagałoby zmiany konstrukcji\n> - **be likely to + V** - NORMALNE użycie\n> - **be expected to + V** - alternatywa formalna\n> - **chances are that + clause** - bardziej rozbudowane\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n- **are likely** (bez \"to\") - niekompletne, brak infinitive complement\n- **can be likely / will be likely** - modale są niepotrzebne, dublują znaczenie\n- **are probably likely** - REDUNDANCJA (oba znaczą prawdopodobnie)\n- **would/might likely** - modale + likely nie działa razem\n- **are being likely** - Present Continuous błędny (likely to NIE jest stanem dynamicznym)\n- **are sometimes likely / just likely / often likely** - przysłówki częstotliwości niezgodne z konstrukcją\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz CKE wymaga **\"to\"** po **likely** - \"are likely\" sam jest niekompletny.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Subject \"mistakes\" jest **PLURAL** - wymaga **ARE** (NIE \"is\" jak dla \"mistake\" singular).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pamiętaj o limicie 4 słów. \"**Are likely to**\" = 3 słowa, dobrze. Wariant \"are more/most likely to\" = 4 słowa, też dobrze. Dłuższe (\"are probably very likely to\") = przekroczenie.\n\n**9.3.** ## Poprawna odpowiedź\n**crossed my father's mind**\n\nPełne zdanie: \"It never **crossed my father's mind** that his secret would be revealed.\"\n\nAkceptowane warianty: crossed my dad's mind / crossed father's mind\n\n## Sposób 1 - analiza zdania wyjściowego\nZdanie wyjściowe:\n> \"My father never thought that someone would reveal his secret.\"\n\n→ Sens: ojciec nigdy nie pomyślał, że ktoś ujawni jego sekret.\n→ Przekształcenie: zamiast \"my father never thought\" → idiom **\"It never crossed my father's mind\"** = nigdy nie przyszło mu na myśl.\n\nKey word: **CROSSED** → wymaga idiomu \"cross sb's mind\".\n\n## Sposób 2 - analiza idiomu\n**Idiom \"cross sb's mind\"**:\n- Forma: **It + cross/never crossed + sb's mind + that-clause**\n- Znaczenie: przyjść komuś na myśl\n- Przykłady:\n- \"It crossed my mind that \" = przyszło mi na myśl, że\n- \"It never crossed my father's mind \" = ojcu nigdy nie przyszło na myśl\n\nW zadaniu:\n- Subject: **it** (formalny)\n- Adverb: **never** (z oryginału)\n- Verb: **crossed** (key word, Past Simple)\n- Object: **my father's mind** (Saxon Genitive!)\n\nKluczowe: **\"my father's\"** (Saxon Genitive 's = mojego ojca) → NIE \"my father mind\" ani \"my fathers mind\" (brak apostrofu) ani \"his father's\" (zmiana zaimka).\n\n## Schemat oceniania CKE\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - **crossed my father's mind** (lub: crossed my dad's mind / crossed father's mind)\n> - **0 pkt** - typowe błędy:\n> - **crossed his mind** - zmiana zaimka (oryginał ma \"my father\", więc \"my father's\", NIE \"his\")\n> - **crossed his father's mind** - niepoprawne (zaimek \"his\" zamiast \"my\")\n> - **crossed my fathers mind** - BRAK APOSTROFU (\"fathers\" = liczba mnoga, nie posiadacz)\n> - **crossed my father mind** - BRAK Saxon Genitive\n> - **crossed my father's thoughts/brain/head** - zmiana słowa (idiom wymaga \"mind\")\n> - **crossed mind** - brak determinatora\n> - **crossed my mind** - brak \"father's\"\n> - Wymaganie szczegółowe: **I.** Środki językowe - idiomy + Saxon Genitive.\n\n## Reference gramatyczny\n> 📖 **Reference - Idiom \"cross sb's mind\":**\n> - Forma: **It + cross (past: crossed) + sb's mind + (that-clause)**\n> - Znaczenie: przyjść komuś do głowy/na myśl\n> - Przykłady:\n> - \"Did it ever cross your mind to call her?\" = Czy kiedykolwiek przyszło ci do głowy, żeby do niej zadzwonić?\n> - \"It crossed my mind that he might be lying.\" = Przyszło mi do głowy, że może kłamać\n> - **Klucz**: rzeczownik to **mind** (NIE thoughts/brain/head)\n\n> 📖 **Reference - Saxon Genitive (dopełniacz saksoński):**\n> - Forma: **rzeczownik + 's** = posiadacz\n> - \"father's mind\" = umysł ojca\n> - **NIE \"fathers mind\"** (bez apostrofu = liczba mnoga)\n> - **NIE \"father mind\"** (brak końcówki posesywnej)\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n- **crossed his mind** - zaimek HIS niezgodny z oryginałem (oryginał ma \"my father\")\n- **crossed his father's mind** - \"his father\" niezgodne z \"my father\"\n- **crossed my fathers mind** - brak apostrofu (= liczba mnoga ojców)\n- **crossed my father mind** - brak Saxon Genitive\n- **crossed my father's thoughts/brain/head** - zmiana rzeczownika (idiom wymaga \"mind\")\n- **crossed by my father** - zmiana konstrukcji (passive, niepoprawne)\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz CKE bardzo strict do FORM - apostrof w **\"my father's\"** jest OBOWIĄZKOWY. Bez niego = 0 pkt.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Zaimek **\"my\"** (z oryginału \"my father\") NIE może być zmieniony na \"his\" - to zmiana znaczenia.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Idiom \"cross one's mind\" jest **niezmienny** - rzeczownik to **mind**, nie thoughts/head/brain. Tylko \"mind\" akceptowane.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Limit 4 słów: **\"crossed my father's mind\"** = 4 słowa (crossed/my/father's/mind, wliczając CROSSED). Idealny limit.\n\n**9.4.** ## Poprawna odpowiedź\n**nothing we could do**\n\nPełne zdanie: \"There was **nothing we could do** to help John in that situation. He insisted on sorting it out on his own.\"\n\nAkceptowane warianty: nothing to be done / nothing anyone could do / nothing I/you/one could do / nothing we could've done\n\n## Sposób 1 - analiza zdania wyjściowego\nZdanie wyjściowe:\n> \"We **couldn't do anything** to help John in that situation. He insisted on sorting it out on his own.\"\n\n→ Sens: nie mogliśmy nic zrobić, by pomóc Johnowi.\n→ Przekształcenie: zamiast \"we couldn't do anything\" → \"there was **nothing** + we could do\" (zdanie relatywne).\n\nKey word: **NOTHING** → wymaga konstrukcji \"nothing + (that) + clause\".\n\n## Sposób 2 - analiza konstrukcji\n**Konstrukcja \"There was nothing + clause\"**:\n- Forma: **there was/is + nothing + (that/who) + subject + verb**\n- Znaczenie: nie było nic, co\n- Klucz: można pominąć **\"that\"** w relatywie (zero relative pronoun)\n\nW zadaniu:\n- Subject (relative): **we**\n- Modal: **could** (PAST tense, bo \"couldn't\" w oryginale)\n- Verb: **do**\n\nPoprawnie: **nothing (that) we could do** - z pominięciem \"that\" = **\"nothing we could do\"** (4 słowa wliczając NOTHING) ✓\n\nWAŻNE: limit 4 słów wlicza key word. **\"nothing we could do\"** = 4 słowa idealnie. \"nothing that we could do\" = 5 słów = TOO LONG.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - **nothing we could do** (lub: nothing to be done / nothing anyone could do / nothing we could've done)\n> - **0 pkt** - typowe błędy:\n> - **nothing we can do** - zły czas (Present zamiast Past)\n> - **nothing that we could do** - 5 słów, przekroczenie limitu\n> - **nothing to do** - brak \"we\", zmiana znaczenia\n> - **nothing done** - niegramatyczne\n> - **nothing we could have done** - 6 słów, przekroczenie\n> - **nothing left to do** - zmiana znaczenia (nic do zrobienia jako lista zadań)\n> - Wymaganie szczegółowe: **I.** Środki językowe - relative clauses (zero pronoun).\n\n## Reference gramatyczny\n> 📖 **Reference - Zero Relative Pronoun:**\n> - W relative clause podmiotu można POMINĄĆ \"that\" gdy zdanie jest defining:\n> - \"The book (that) I bought is great.\" → \"The book I bought is great.\"\n> - \"Nothing (that) we could do.\" → \"Nothing we could do.\"\n> - **Klucz**: pominięcie \"that\" działa, GDY \"that\" jest dopełnieniem (object relative pronoun)\n\n> 📖 **Reference - Past tense vs Present:**\n> - Oryginał: \"We **couldn't** do anything\" - Past Simple negation\n> - Przekształcenie: \"nothing we **could** do\" - Past z modalem (could)\n> - **NIGDY**: \"nothing we **can** do\" (Present) - zmiana czasu = błąd\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n- **nothing we can do** - zła zmiana czasu (oryginał Past, przekształcenie powinno zachować Past)\n- **nothing that we could do** - 5 słów, przekroczenie limitu 4\n- **nothing we could have done** - 6 słów + zmiana czasu na Past Perfect (zmienia sens)\n- **nothing to do** - brak relatywie, zmiana znaczenia (np. \"nic ciekawego do zrobienia\")\n- **nothing else to do** - zmiana znaczenia (\"nic innego\")\n- **nothing left to do** - zmiana znaczenia (\"nic pozostało\")\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz CKE pilnuje limitu 4 słów. **\"nothing we could do\"** = 4 słowa, idealnie. Wpisanie \"that\" przekracza limit!\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Czas Past **could** (z modalu \"couldn't\" w oryginale) jest OBOWIĄZKOWY. Wpisanie \"can\" zmienia czas = 0 pkt.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pamiętaj o pomijaniu **\"that\"** w defining relative clauses - to klucz do mieszczenia się w limicie słów.","image":"img/jezyk-angielski-2021-maj-matura-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-angielski-2021-maj-matura-rozszerzona/zad/10","paper_id":"jezyk-angielski-2021-maj-matura-rozszerzona","number":"10","points":13,"ptype":"open","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2021,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10. (0-13)\nWypowiedz się na jeden z poniższych tematów. Wypowiedź powinna zawierać od 200\ndo 250 słów i spełniać wszystkie wymogi typowe dla formy wskazanej w poleceniu.\nZaznacz temat wybrany przez Ciebie, zakreślając jego numer.\n1. Wiele muzeów i galerii sztuki udostępnia swoje zbiory online. Napisz rozprawkę, w której\nprzedstawisz dobre i złe strony takiego rozwiązania.\n2. Anglojęzyczna gazeta internetowa postanowiła zorganizować kampanię promującą\naktywność fizyczną wśród młodzieży. Napisz list do redakcji popierający tę inicjatywę.\nW swoim liście uzasadnij, dlaczego uważasz, że taka kampania jest potrzebna,\ni zaproponuj, w jaki sposób mógłbyś/mogłabyś wesprzeć działania organizatorów.\nCZYSTOPIS\nEJAP-R0-100\nEJAP-R0-100\nZgodność z poleceniem\nSpójność\ni logika\nZakres\nśrodków\njęzykowych\nPoprawność\nśrodków\njęzykowych\nRAZEM\n0-1-2-3-4-5\n0-1-2\n0-1-2-3\n0-1-2-3\nElementy treści (0-1-2)\nElementy formy (0-1)\n1\n2\n3\n4\n5\n1\n2\n3\n4\nEJAP-R0-100\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)","answer":null,"answer_text":"10. Jeśli zdający nadaje tytuł rozprawce, nie bierze się go pod uwagę, oceniając pracę.\nMore and more museums give people a chance to see\ntheir exhibitions without leaving home. There are good\nand bad sides of this trend.\nThere are many art galleries which have decided to\nshow their exhibits on the Internet. For many people\nthis is a great chance to see famous works of art so\nthey embrace the idea. But it also has many\nopponents.\nTeza zgodna z tematem,\nzapowiada oczekiwaną strukturę\nrozprawki.\nIn the times of pandemic many institutions which deal\nwith culture have decided to show their collections on\ntheir websites. It seems a good idea but it also creates\nsome problems.\nTeza odbiegająca od tematu.\nMany institutions today have to change the way they\noperate. It is a problem many museums and galleries\nface. It may be good but it is also a problem.\nMany museums have too few visitors nowadays so\nthey are looking for different ways to make money. It\nhas some advantages and disadvantages.\nMore and more art galleries and museums share their\nequipment on the Internet. I will describe pros and\ncons of this solution.\nTezy niezgodne z tematem.\nIn recent years a lot of museums or art galleries allow\nto them illuminations were published in the internet. It\nis clear there are both advantages and disadvantages\nof the issue publishing them.\nTeza niejasna\nIn our times many galleries and museums decide to\ndisplay their collection online. It is a great idea.\nTeza odbiegająca od tematu (nie\nzapowiada oczekiwanej struktury\nrozprawki)\nMany galleries and museums nowadays have to earn\nmoney by showing their collections online.\nBrak tezy.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nElementy tematu\n1. Elementami są: (1) dobre i (2) złe strony udostępniania lub oglądania zbiorów muzealnych /\nzbiorów galerii sztuki online.\n2. Jeśli argument przedstawiony przez zdającego jest sprzeczny z tematem, nie bierze się\ntego argumentu pod uwagę, oceniając dany element.\n3. Dobre i złe strony mogą być przedstawione z punktu widzenia właścicieli muzeów /\nzwiedzających / pracowników / społeczeństwa.\n4. Jeśli zdający, zamiast wskazywać wady/zalety udostępniania zbiorów online, przedstawia\nswoją argumentację tezy, omawiając zalety/wady zwiedzania muzeów w sposób\ntradycyjny, taka realizacja danego elementu tematu jest kwalifikowana na poziom niższy.\n5. Jeśli zdający odnosi się do pokazywania zbiorów muzealnych online / w Internecie, ale\nw innym celu niż samo obejrzenie eksponatów (np. ich sprzedaży lub wypożyczenia,\nzareklamowania wystawy online), taka realizacja danej części pracy jest kwalifikowana na\npoziom niższy.\nZgodność z tematem\nWiele muzeów i galerii sztuki udostępnia swoje zbiory online. Napisz rozprawkę, w której\nprzedstawisz dobre i złe strony takiego rozwiązania.\n1. Fragmenty wypracowania zgodne z tematem:\n• ściśle związane z „główką” i elementami tematu (A, B)\n• ściśle związane z „główką”, ale niezwiązane z elementami tematu (C, D), np.\n- przyczyny popularności muzeów/galerii.\nFragmenty C, D nie są uznawane za realizację pierwszego i drugiego elementu tematu.\ngg\nfragmenty nie na temat\nfragmenty odbiegające od tematu\n„główka”\nelementy tematu\nC\nD\nX\nY\nA\nB\n2. Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu:\n• luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane z elementami\ntematu (X, Y), np.\n- szczegółowy opis eksponatów udostępnianych online, który nie jest związany\nz przedstawieniem argumentu za lub przeciw\n- rola muzeów w życiu człowieka.\nTakie fragmenty są zaznaczone w pracy zdającego nawiasami kwadratowymi. Jeśli\nwystępują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5.\nw Tabeli A.\n3. Fragmenty wypracowania nie na temat:\n• w żaden sposób nienawiązujące do „główki” tematu, np.\n- opis wycieczki do muzeum\n- wymiana eksponatów między muzeami\n- udostępnianie książek online.\nTakie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana\nna poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. Fragmenty te nie są uwzględniane\nw liczbie słów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności środków językowych.\n4. Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1-2 zdania), który mógłby zostać uznany\nza odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego łącznika,\nuznaje się go za fragment zgodny z tematem (C, D).\n5. Jeśli zdający konsekwentnie używa niewłaściwego słowa, które jest kluczowe dla pracy,\nale argumenty pasują do tematu, taka realizacja danej części pracy jest kwalifikowana na\npoziom niższy (maksymalnie poziom 1).\n6. Jeśli zdający realizuje jeden z elementów tematu we wstępie lub zakończeniu, to dany\nfragment pracy uznaje się za część rozwinięcia albo część wstępu/zakończenia. Ten sam\nfragment\npracy\nnie\nmoże\nbyć\nrealizacją\nelementu\ntematu\noraz\nczęścią\nwstępu/zakończenia.\n7. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest wydzielenie wstępu/zakończenia\nz dłuższego fragmentu i uznanie go za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentacja\noceniana jest na 0.\nPodsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi\n1. Rozpatrując zgodność zakończenia z treścią pracy, bierze się pod uwagę zgodność tej\nczęści pracy z rozwinięciem wypracowania.\n2. Jeśli w rozwinięciu zdający podaje wady i zalety, a w podsumowaniu pisze, zgodnie\nz przedstawioną argumentacją, że jest więcej zalet/wad, to takie zakończenie jest\nakceptowane jako zgodne z treścią i tematem.\nPrzykłady schematycznego zakończenia\nrozprawki\nPrzykłady zakończenia luźno związanego\nz tematem\nAs you can see, this trend has not only the\nadvantages but also drawbacks.\nTo sum up, it’s good that we have so many\nmuseums.\nThe problem is very important and both\nadvantages and disadvantages have to be\nconsidered.\nAll in all, visiting museums is too expensive\nin my opinion.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nUwagi dodatkowe:\n1. Jeśli rozprawka jest napisana w formie listu (posiada zwrot rozpoczynający i/lub kończący),\nsegmentacja pracy jest kwalifikowana na poziom 0.\n2. Jeśli zamiast rozprawki zdający realizuje temat w formie relacji/opisu wizyty w muzeum\nonline, taka realizacja tematu jest kwalifikowana na poziom niższy we wstępie, obydwu\nelementach tematu oraz podsumowaniu.\nLIST\nTemat\nAnglojęzyczna gazeta internetowa postanowiła zorganizować kampanię promującą\naktywność fizyczną wśród młodzieży. Napisz list do redakcji popierający tę inicjatywę.\nW swoim liście uzasadnij, dlaczego uważasz, że taka kampania jest potrzebna, i zaproponuj,\nw jaki sposób mógłbyś/mogłabyś wesprzeć działania organizatorów.\nList formalny jest napisany w odpowiedzi na sytuację określoną w zadaniu egzaminacyjnym.\nMoże to być np. list czytelnika do gazety/czasopisma lub list mieszkańca do władz miasta. List\nmoże zawierać elementy opisu, sprawozdania, recenzji itp.\nDobrze napisany list:\n• zawiera we wstępie określenie celu, w jakim został napisany\n• omawia dane zagadnienie w sposób przejrzysty i logiczny\n• zawiera elementy typowe dla formy: odpowiedni zwrot rozpoczynający i kończący, akapity\nitp.\nWstęp\n1. Aby wstęp był uznany za zgodny z tematem, zdający powinien odnieść się do problemu\nniewystarczającej aktywności fizycznej wśród młodzieży / pomysłu zaproponowanej\nkampanii / swojej reakcji na przeczytany artykuł.\n2. Wstęp musi zawierać cel/powód napisania listu, zgodny z tematem, czyli organizacją\nkampanii lub problemem aktywności fizycznej wśród młodzieży. Pozytywna reakcja\nzdającego na propozycję kampanii, o której przeczytał w artykule, jest akceptowana jako\nwskazanie celu listu.\n3. Zdający nie musi we wstępie uzasadniać potrzeby tej kampanii oraz wskazywać sposobów\njej wsparcia.\n4. Jeśli zdający odnosi się we wstępie do przeczytania artykułu, ale nie wskazuje celu\nnapisania listu i w żaden sposób nie odnosi się do zawartości przeczytanego artykułu\n(kwestii kampanii promującej aktywność fizyczną), np. Yesterday I read an interesting\narticle on your website, taka realizacja wstępu kwalifikowana jest na poziom 0.\nJeśli zdający stosuje schematyczny wstęp typu: I’m writing in response to your article which\nwas published on October 11 i nie odnosi się do zawartości przeczytanego artykułu, taka\nrealizacja jest kwalifikowana na poziom 1.\n5. Jeśli fragment wypowiedzi zdającego jest niezbędny, aby wstęp zawierał cel listu, nie jest\nwydzielany jako należący do rozwinięcia.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nElementy tematu\nElementami są: (1) uzasadnienie potrzeby przeprowadzenia kampanii promującej aktywność\nfizyczną wśród młodzieży; (2) omówienie swojej propozycji wsparcia dla tej kampanii.\n(1) uzasadnienie potrzeby przeprowadzenia kampanii promującej aktywność fizyczną wśród\nmłodzieży\nWymagane jest uzasadnienie swojej pozytywnej opinii o przeprowadzeniu kampanii\npromującej aktywny styl życia. Nie jest wymagane bezpośrednie odniesienie się do\nskierowania tej kampanii do młodzieży.\nJeśli zdający wyraża negatywną opinię o pomyśle takiej kampanii, taka realizacja tego\nelementu polecenia jest kwalifikowana na poziom 0. Jeśli zdający odnosi się do pomysłu\nzorganizowania takiej kampanii we wstępie, a następnie w kolejnym akapicie uzasadnia\npotrzebę takiej kampanii (np. przedstawia problem braku aktywności wśród młodzieży /\npowody braku aktywności fizycznej), taka realizacja tego elementu jest akceptowana.\nJeśli zdający uzasadnia potrzebę walki z brakiem aktywności wśród młodzieży, ale nie\nwspomina o kampanii, taka realizacja tego elementu polecenia jest kwalifikowana na poziom\nniższy.\n(2) omówienie swojej propozycji wsparcia dla tej kampanii\nWymagane są wypowiedzi, w których zdający przedstawia swoją propozycję wsparcia\norganizatorów w przeprowadzeniu tej kampanii. Akceptowane są zróżnicowane rodzaje\npomocy, np. finansowa / reklama tej inicjatywy poprzez media społecznościowe /\nzorganizowanie grupy promującej tę akcję lub wydarzenia promującego ją (np. koncert\nw szkole).\nJeśli zdający przedstawia swój pomysł przeprowadzenia takiej kampanii, taka realizacja jest\nuznawana za propozycję wsparcia.\nJeśli zdający proponuje różne sposoby wsparcia tej kampanii, ale nie wspomina o swoim\nudziale/zaangażowaniu, taka realizacja drugiego elementu tematu jest kwalifikowana na\npoziom niższy.\nJeśli zdający przedstawia pomysł grupy, której jest członkiem (np. swojej klasy / grupy ludzi,\nz którymi działa w wolontariacie), taka realizacja tego elementu jest akceptowana.\nJeśli przedstawiony pomysł kampanii ogranicza się do wskazania osób, które mogą być / będą\nzaangażowane, a nie wynika z pracy, jakie działania zostaną podjęte w ramach wsparcia tej\nkampanii, taka realizacja tego elementu tematu jest kwalifikowana na poziom niższy.\nJeśli zdający stwierdza jedynie, że konieczne jest wsparcie takiej kampanii, ale nie\nprzedstawia własnej propozycji zaangażowania się, realizacja drugiego elementu tematu jest\nkwalifikowana na poziom 0.\nJeśli zdający pisze list do kolegi o tej inicjatywie, jej przydatności i swoim wsparciu, taka\nrealizacja poszczególnych części pracy jest kwalifikowana na poziom niższy.\nZgodność z tematem\nAnglojęzyczna strona internetowa postanowiła zorganizować kampanię promującą aktywność\nfizyczną wśród młodzieży. Napisz list do redakcji popierający tę inicjatywę. W swoim liście\nuzasadnij, dlaczego uważasz, że taka kampania jest potrzebna,\ni zaproponuj, w jaki sposób mógłbyś/mogłabyś wesprzeć działania organizatorów.\n1. Fragmenty wypracowania zgodne z tematem:\n• ściśle związane z „główką” i elementami tematu (A, B)\n• ściśle związane z „główką”, ale niezwiązane z elementami tematu (C, D), np.\n- opis innych kampanii tego typu, które zdającemu się podobały.\nFragmenty C, D nie są uznawane za realizację pierwszego i drugiego elementu tematu.\n2. Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu:\n• luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane z elementami\ntematu (X, Y), np.\n- negatywna opinia o pomyśle przeprowadzenia takiej kampanii.\nTakie fragmenty są zaznaczone w pracy zdającego nawiasami kwadratowymi. Jeśli\nwystępują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5.\nw Tabeli A.\n3. Fragmenty wypracowania nie na temat:\n• w żaden sposób nienawiązujące do „główki” tematu, np.\n- niezdrowy styl życia młodzieży bez związku z kwestią aktywności fizycznej, np.\nniewłaściwe odżywianie się.\nTakie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana\nna poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. Fragmenty te nie są uwzględniane\nw liczbie słów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności środków językowych.\n4. Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1-2 zdania), który mógłby zostać uznany\nza odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego łącznika,\nuznaje się go za fragment zgodny z tematem (C, D).\n5. Jeśli zdający konsekwentnie używa niewłaściwego słowa, które jest kluczowe dla pracy,\nale argumenty pasują do tematu, taka realizacja danej części pracy jest kwalifikowana na\npoziom niższy (maksymalnie poziom 1).\n6. Jeśli zdający realizuje jeden z elementów tematu we wstępie lub zakończeniu, to dany\nfragment pracy uznaje się za część rozwinięcia albo część wstępu/zakończenia. Ten sam\nfragment\npracy\nnie\nmoże\nbyć\nrealizacją\nelementu\ntematu\noraz\nczęścią\nwstępu/zakończenia.\n7. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest też wydzielenie wstępu/zakończenia\nz dłuższego fragmentu i uznanie tego za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentacja\njest kwalifikowana na poziom 0.\n8. Jeśli cały ostatni akapit jest realizacją jednego z elementów tematu, to ta część pracy jest\ntraktowana jako rozwinięcie. Oznacza to że zdający pominął zakończenie.\n„główka”\nelement 1.\nelement 2.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nPodsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi\nRozpatrując zgodność zakończenia z treścią pracy, bierze się pod uwagę zgodność tej części\npracy z rozwinięciem wypracowania.\nDopuszczalne jest krótkie zakończenie listu, ale aby mogło być ono zakwalifikowane na\npoziom 2, musi odnosić się do kwestii poruszanych w rozwinięciu, np. przeprowadzenia\nkampanii / współpracy zdającego z organizatorami, roli mediów w promowaniu dobrych\nwzorców, np. I hope you will accept my offer of cooperation and I will be useful in promoting it\nin Poland. I’m waiting for your reply. Zakończenie ograniczające się do utartych zwrotów\nstosowanych w zakończeniu listu, np. Write me back; I’m looking forward to your answer, jest\nklasyfikowane jako schematyczne.\nElementy charakterystyczne dla formy\nList do redakcji jest listem formalnym. Akceptowane są zwroty rozpoczynające i kończące\no charakterze formalnym i półformalnym standardowo używane w języku angielskim.\nNie są akceptowane zwroty nieformalne (np. Hi; Hello; Greetings; See you) oraz\nnieodpowiednie w kontekście formalnego listu w języku angielskim (np. Dear Mrs; Dear Head\nJournalist; To Everybody).\nNie jest wymagana konsekwencja w użyciu zwrotu rozpoczynającego i kończącego list, pod\nwarunkiem, że obydwa są formalne/półformalne.\nSpójność i logika wypowiedzi\n2 p. wypowiedź zawiera najwyżej 2 usterki w spójności ORAZ/LUB logice na poziomie\nzdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu\n1 p. wypowiedź zawiera od 3 do 5 usterek w spójności ORAZ/LUB logice na poziomie\nzdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu\n0 p. wypowiedź zawiera 6 lub więcej usterek w spójności ORAZ/LUB logice na poziomie\nzdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu\nJeśli w pracy występuje dłuższy niekomunikatywny fragment (np. dłuższe zdanie lub\n2-3 krótkie zdania), przyznaje się 1 punkt; jeśli takich fragmentów jest więcej, przyznaje się\n0 punktów.\nW ocenie spójności bierze się pod uwagę, czy i w jakim stopniu tekst funkcjonuje jako całość\ndzięki jasnym powiązaniom (np. leksykalnym, gramatycznym) wewnątrz zdań oraz między\nzdaniami/akapitami tekstu.\nW ocenie logiki wypowiedzi bierze się pod uwagę, czy i w jakim stopniu wypowiedź jest\nklarowna (np. czy nie jest jedynie zbiorem przypadkowo zebranych myśli, czy wnioski wynikają\nlogicznie z przesłanek).\nDodatkowe uwagi dotyczące spójności\n1. Zaburzenie spójności i/lub logiki może wynikać na przykład z:\n• braku połączenia między częściami tekstu; odwoływanie się do czegoś, co nie jest\nwcześniej wspomniane\n• nieuzasadnionego\nużycia\nczasowników\nw\nróżnych\nczasach\ngramatycznych\n(„przeskakiwania” z jednego czasu gramatycznego na inny)\n• błędów językowych i/lub ortograficznych, które powodują, że odbiorca gubi się, czytając\ntekst\n• poważnych zakłóceń komunikacji w tekście w wyniku błędów językowych\n• braku logiki w tekście, np. przytoczenia argumentu, który jest sprzeczny z ogólnie\nprzyjętymi zasadami rozumowania (jeśli nie ma w pracy żadnego uzasadnienia/\nkontekstu, który tłumaczyłby taką właśnie realizację polecenia).\n2. Brak podziału na akapity nie prowadzi automatycznie do obniżenia punktacji za spójność\ni logikę wypowiedzi.\n3. Jeżeli w pracy nie są zaznaczone żadne błędy w spójności/logice, należy przyznać\n2 punkty w tym kryterium.\n4. Jako usterki w spójności/logice egzaminator oznacza te fragmenty, w których gubi się,\nczytając tekst. Błędy językowe i ortograficzne mogą powodować zaburzenie spójności\ni logiki, ale wiele zależy od kontekstu wypowiedzi. Ten sam błąd może w mniejszym lub\nwiększym stopniu zaburzać zrozumienie tekstu.\n5. Błędy logiczne mogą często wynikać z niewystarczającego kontekstu w treści pracy, braku\nkluczowego elementu do uzasadnienia stwierdzenia, które samo w sobie jest sprzeczne\nz zasadami logiki.\n6. Słowa napisane po polsku lub w języku innym niż język egzaminu egzaminator zaznacza\njako błędy w spójności, jeśli w znacznym stopniu utrudniają zrozumienie komunikatu. Jeśli\nkomunikacja nie jest zaburzona, podkreśla je jedynie jako błędy językowe.\n7. Jeśli praca (lub jej obszerne fragmenty) jest w znacznej większości niespójna/\nniekomunikatywna/niezrozumiała dla odbiorcy, egzaminator może zaznaczyć całość pracy\n(lub dany fragment) „pionową falą” na marginesie i nie podkreślać poszczególnych\nzaburzeń. Jednocześnie w takiej pracy oznacza się błędy.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZakres środków językowych\nW ocenie zakresu środków językowych bierze się pod uwagę zróżnicowanie i precyzję\nśrodków leksykalno-gramatycznych użytych w wypowiedzi.\n3 p.\n• szeroki zakres środków językowych\n• w pracy występują dość liczne fragmenty charakteryzujące się naturalnością\ni różnorodnością frazeologiczną oraz precyzją użytych środków językowych\n2 p.\n• zadowalający zakres środków językowych\n• w pracy występuje kilka fragmentów charakteryzujących się naturalnością\ni różnorodnością frazeologiczną oraz precyzją użytych środków językowych,\njednak w większości użyte są struktury o wysokim stopniu pospolitości\n1 p.\n• ograniczony zakres środków językowych\n• w pracy użyte są głównie struktury o wysokim stopniu pospolitości\n0 p.\n• bardzo ograniczony zakres środków językowych\n• w pracy użyte są wyłącznie struktury o wysokim stopniu pospolitości\nJeżeli w wypowiedzi występują rażące/liczne uchybienia w stosowności i/lub jednolitości\nstylu, wówczas liczbę punktów przyznanych za zakres środków językowych można obniżyć\no 1 punkt (maksymalnie do zera).\nZadowalający zakres środków językowych odnosi się do środków leksykalno-gramatycznych,\nujętych w zakresie struktur w Aneksie do Informatora, których znajomości można oczekiwać\nod absolwenta szkoły ponadgimnazjalnej w roku szkolnym 2020/21 na poziomie B1+ (w skali\nESOKJ).\nPrzez „naturalność” rozumie się charakterystyczny dla danego języka sposób wyrażania\nznaczeń, natomiast przez „precyzyjne sformułowania” rozumie się wyrażanie myśli\nz wykorzystaniem słownictwa swoistego dla tematu i unikanie słów oraz struktur o wysokim\nstopniu pospolitości, takich jak miły, interesujący, fajny.\nPrzez „stosowność” stylu rozumie się dostosowanie przez zdającego środków językowych do\nwybranej formy wypowiedzi, celowość zastosowanych konstrukcji składniowych i jednostek\nleksykalnych. Styl niestosowny to np. styl zbyt metaforyczny lub zbyt bliski stylowi potocznemu\nw odmianie mówionej. Przez „jednolitość” stylu rozumie się konsekwentne posługiwanie się\njednym, wybranym stylem. Mieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione,\njeśli jest funkcjonalne (tzn. czemuś służy). Styl uznaje się za niejednolity, jeżeli zdający miesza\nbez uzasadnienia różne style wypowiedzi, np. w tekście rozprawki występują fragmenty nazbyt\npotoczne, z wtrętami ze stylu urzędowego.\nZa zbyt nieformalny język i/lub personalne rozważanie problemu w rozprawce, zwłaszcza typu\n„za i przeciw”, egzaminator odejmuje punkty w zakresie środków językowych (uchybienia\nw stylu).\nPoprawność środków językowych\nW ocenie poprawności środków językowych bierze się pod uwagę błędy gramatyczne,\nleksykalne, ortograficzne i interpunkcyjne. Punkty przyznaje się zgodnie z poniższą tabelą.\nPoprawność językowa\n(leksykalno-gramatyczna)\nPoprawność zapisu (ortograficzna, interpunkcyjna)\nnieliczne błędy zapisu\nliczne LUB bardzo liczne\nbłędy zapisu\nnieliczne błędy językowe\n3 p.\n2 p.\nliczne błędy językowe\n2 p.\n1 p.\nbardzo liczne błędy językowe\n1 p.\n0 p.\n1. W przypadku wątpliwości w sytuacjach granicznych o zakwalifikowaniu pracy do niższej\nlub wyższej kategorii punktowej decyduje „waga” błędów oraz ich wpływ na komunikację.\n2. Błędy interpunkcyjne traktowane są jako mniej istotne niż błędy ortograficzne.\n3. W wypowiedziach zdających ze stwierdzoną dysleksją w przypadku bardzo licznych\nbłędów językowych, które nie zakłócają komunikacji lub sporadycznie zakłócają\nkomunikację, przyznaje się 1 punkt. Jeżeli błędy językowe są bardzo liczne i często\nzakłócają komunikację, przyznaje się 0 punktów.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nKwalifikowanie i oznaczanie błędów\nrodzaj błędu\nsposób oznaczenia\nprzykład\nbłąd językowy (leksykalny,\ngramatyczny)\npodkreślenie linią prostą\nMarek lubić czekoladę.\nbłąd językowy spowodowany\nbrakiem wyrazu\nznak √ w miejscu\nbrakującego wyrazu\nMarek √ czekoladę.\nbłąd ortograficzny\notoczenie słowa kołem\nSłońce gżeje.\nbłąd językowy i ortograficzny\nw jednym słowie\npodkreślenie linią prostą\ni otoczenie kołem\nSłońce gżać w lecie.\nbłędy w spójności / logice\npodkreślenie linią falistą\nZałożyłem kurtkę bo było\ngorąco.\nfragment odbiegający\nod tematu\notaczamy nawiasami\nkwadratowymi\nFragment odbiegający\nod tematu\nfragment niezgodny\nz tematem\notaczamy chmurką\nFragment niezgodny\nz tematem\nbłędy interpunkcyjne\notoczenie zbędnego znaku\nkółkiem\nznak √ w kółku w miejscu\nbrakującego znaku\nByło ciepło , i deszczowo.\nZrobiłem to √ ponieważ…\nBłędy ortograficzne zmieniające znaczenie wyrazu są traktowane jako błędy językowe\ni oznaczane poprzez podkreślenie wyrazu linią prostą.\nUsterki w spójności i logice występujące między akapitami mogą być zaznaczane „pionową\nfalą” na marginesie.\nUwagi dodatkowe\n1. Wypowiedź jest oceniana na 0 punktów we wszystkich kryteriach, jeżeli jest\n• w całości nieczytelna (pod pracą zapisuje się „praca w całości nieczytelna”, a na karcie\nodpowiedzi zaznacza się 0 punktów w każdym kryterium) LUB\n• całkowicie niezgodna z poleceniem (pod pracą zapisuje się „praca całkowicie niezgodna\nz poleceniem”, a na karcie odpowiedzi zaznacza się 0 punktów w każdym kryterium)\nLUB\n• niekomunikatywna dla odbiorcy, np. w całości napisana fonetycznie (pod pracą zapisuje\nsię „praca całkowicie niekomunikatywna”, a na karcie odpowiedzi zaznacza się\n0 punktów w każdym kryterium).\n2. Praca, która zawiera fragmenty odtworzone z podręcznika, zadania zawartego w arkuszu\negzaminacyjnym lub innego źródła, w tym internetowego, lub przepisane od innego\nzdającego, jest uznawana za niesamodzielną.\n3. Jeżeli praca zawiera fragmenty na zupełnie inny temat, wyuczone na pamięć lub całkowicie\nnienawiązujące do polecenia, a jednocześnie zaburzające spójność i logikę tekstu, są one\notaczane kołem i nie są brane pod uwagę przy liczeniu wyrazów i ocenie zakresu środków\njęzykowych i poprawności środków językowych.\n4. Jeżeli wypowiedź zawiera mniej niż 160 wyrazów, przyznaje się 0 punktów za zakres\ni poprawność środków językowych. W takich pracach nie oznacza się błędów.\n5. Jeżeli za wypowiedź przyznano 0 punktów w kryterium zgodności z poleceniem,\nwe wszystkich pozostałych kryteriach przyznaje się 0 punktów.\n6. Jeżeli wypowiedź nie zawiera w ogóle rozwinięcia (np. zdający napisał tylko wstęp),\nprzyznaje się 0 punktów w każdym kryterium.\n7. Jeżeli za wypowiedź przyznano 1 punkt w kryterium zgodności z poleceniem,\nwe wszystkich pozostałych kryteriach można również przyznać maksymalnie po 1 punkcie.\n8. Wyrazy zapisane przy użyciu skrótów, np. 4U, bfr sql, należy oznaczyć jako błędy\nortograficzne.\n9. W ocenie poprawności środków językowych w wypowiedziach zdających ze stwierdzoną\ndysleksją nie bierze się pod uwagę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych (takie błędy\nnie są oznaczane w pracy zdającego). Błąd ortograficzny zmieniający znaczenie wyrazu\nw pracy zdającego z opinią o dysleksji to błąd językowy. Jest on brany pod uwagę w ocenie\npoprawności językowej.\nZasady te obowiązują również w ocenie prac zdających z dysgrafią, dysortografią, afazją,\nz zaburzeniami komunikacji językowej, mózgowym porażeniem dziecięcym, a także prac\nzdających, którzy korzystali z pomocy nauczyciela wspomagającego oraz prac pisanych\nna komputerze.\n10. W przypadku obniżenia punktacji w zakresie środków językowych za usterki stylistyczne,\npod pracą zapisuje się „rażące uchybienia w stylu” i wskazuje rodzaj usterki. Samo użycie\nform skróconych nie jest traktowane jako rażące uchybienie.","solution":"**10.1.** ## Poprawna odpowiedź\n**Rozprawka 200-250 słów na temat dobrych i złych stron udostępniania zbiorów muzeów i galerii online.**\n\nStruktura: wstęp z tezą → akapit z plusami → akapit z minusami → podsumowanie.\n\n## Sposób 1 - pełen przykład rozprawki wzorcowej (~245 słów)\n\n> **Online Museum Collections: A Double-Edged Sword**\n>\n> In recent years, an increasing number of museums and art galleries have decided to make their collections available online. While this trend has clear advantages, it also raises some legitimate concerns. This essay will examine both the benefits and the drawbacks of this approach.\n>\n> On the one hand, virtual access to museum collections has numerous advantages. **Firstly**, it democratises culture by allowing people with disabilities, those living in remote areas, or those who cannot afford to travel to enjoy world-class art from their own homes. **Furthermore**, online collections serve as an invaluable educational resource - students and researchers can study masterpieces in high resolution, often with detailed descriptions and curator commentary that would not be available during a physical visit. **In addition**, digital platforms help to popularise lesser-known artists and exhibits, reaching audiences who might otherwise never engage with art.\n>\n> **On the other hand**, there are notable drawbacks. The most significant is that virtual visits cannot replicate the emotional and sensory experience of standing in front of an original artwork. The scale, texture, and aura of a masterpiece simply cannot be conveyed by a screen. **Moreover**, free online access may reduce physical attendance, which could lead to financial difficulties for institutions that rely on ticket revenue. **Finally**, reproductions may distort the true colours and details of the originals.\n>\n> **In conclusion**, while online museum collections undeniably broaden access to culture and serve as a powerful educational tool, they cannot replace the unique experience of an in-person visit. The two approaches should therefore be seen as complementary rather than mutually exclusive.\n\n**Słownictwo zaawansowane**: democratises, invaluable, masterpieces, replicate, emotional and sensory experience, mutually exclusive, complementary.\n\n## Sposób 2 - analiza struktury i linking words\n**Struktura rozprawki PR**:\n1. **Introduction** (~40 słów) - wprowadzenie tematu + teza: \"clear advantages but also concerns\"\n2. **Body 1 - Pros** (~75 słów) - 3 zalety: dostępność, edukacja, popularyzacja\n3. **Body 2 - Cons** (~70 słów) - 3 wady: brak doświadczenia fizycznego, spadek frekwencji, jakość reprodukcji\n4. **Conclusion** (~50 słów) - wnioskowanie: oba podejścia komplementarne\n\n**Linking words użyte** (kluczowe dla CKE):\n- Addition: Firstly, Furthermore, In addition, Moreover, Finally\n- Contrast: On the one hand, On the other hand\n- Conclusion: In conclusion, therefore\n\n## Schemat oceniania CKE\n> 📋 **Klucz CKE - rozprawka 200-250 słów (max 13 pkt):**\n>\n> **ZGODNOŚĆ Z POLECENIEM (max 5 pkt):**\n> - **Treść (max 5)**:\n> 1. Wstęp z tezą zapowiadającą za i przeciw ✓\n> 2. Dobre strony (dostępność, edukacja, popularyzacja) ✓\n> 3. Złe strony (brak fizycznego doświadczenia, spadek frekwencji, jakość) ✓\n> 4. Podsumowanie zgodne z tezą ✓\n> 5. Brak fragmentów odbiegających ✓\n>\n> **Forma (max 4 pkt):**\n> 1. Teza poprawnie umiejscowiona (we wstępie) ✓\n> 2. Zamysł kompozycyjny (3-4 akapity) ✓\n> 3. Segmentacja (oddzielne akapity) ✓\n> 4. Długość 180-280 słów ✓ (245 słów)\n>\n> **SPÓJNOŚĆ I LOGIKA (0-2 pkt)**: linking words, logiczna sekwencja akapitów\n>\n> **ZAKRES ŚRODKÓW JĘZYKOWYCH (0-3 pkt)**: leksyka zaawansowana (democratises, invaluable, replicate, complementary), strony bierne, struktury zaawansowane\n>\n> **POPRAWNOŚĆ ŚRODKÓW JĘZYKOWYCH (0-3 pkt)**: gramatyka, ortografia, interpunkcja\n>\n> **RAZEM: max 13 pkt**\n\n## Reference gramatyczny\n> 📖 **Reference - Linking words obowiązkowe dla rozprawki:**\n> - **Addition**: moreover, furthermore, in addition, also\n> - **Contrast**: however, on the other hand, while, whereas, despite\n> - **Cause/Result**: therefore, consequently, as a result\n> - **Conclusion**: in conclusion, to sum up, all in all\n> - **Examples**: for instance, such as, namely\n\n> 📖 **Reference - Struktury zaawansowane do esejów:**\n> - **Inversion**: \"Not only does X provide , but it also \"\n> - **Passive Voice**: \"Online collections are seen as \"\n> - **Relative clauses**: \" those who cannot afford to travel \"\n> - **Modal speculation**: \"could lead to financial difficulties\"\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n> ⚠️ **Uwaga:** Pilnuj długości 200-250 słów (tolerancja 180-280). Pisanie za krótko = utrata punktów za treść; za długo = irrelevant content.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Teza MUSI zapowiadać OBA stanowiska (pros + cons). Sama opinia (np. \"tylko korzyści\") = niezgodność z poleceniem.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Każdy akapit MUSI mieć topic sentence + 2-3 argumenty z przykładami. Brak struktury = utrata punktów za formę.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Linking words są OBOWIĄZKOWE - bez nich utrata punktów za spójność (0/2). Minimum 5-7 różnych łączników w całym tekście.\n\n**10.2.** ## Poprawna odpowiedź\n**List formalny 200-250 słów do redakcji anglojęzycznej gazety popierający kampanię promującą aktywność fizyczną wśród młodzieży.**\n\nStruktura: zwrot powitalny → cel listu → uzasadnienie potrzeby kampanii → propozycja wsparcia → zakończenie + sign-off.\n\n## Sposób 1 - pełen przykład listu wzorcowego (~240 słów)\n\n> Dear Sir or Madam,\n>\n> I am writing in response to your recent announcement about a campaign promoting physical activity among young people. I would like to express my full support for this initiative and offer my assistance.\n>\n> In my opinion, such a campaign is urgently needed for several reasons. **First and foremost**, obesity rates among teenagers have reached alarming levels in many Western countries, and a sedentary lifestyle is one of the main contributing factors. **Furthermore**, modern technology - smartphones, video games, and streaming platforms - keeps young people glued to their screens for hours every day, leaving little time for outdoor activities. **As a result**, many adolescents suffer from poor posture, weakened immunity, and even mental health problems such as anxiety and depression. A well-designed campaign could therefore make a significant difference to public health.\n>\n> **As for how I could support your efforts**, I would be delighted to help in various ways. I could volunteer as a content creator and prepare short, engaging videos for social media showcasing affordable exercise routines that require no equipment. **Moreover**, I could organise weekend running events at my local park, where participants would receive small rewards for their consistency. **Lastly**, I would be willing to translate campaign materials into Polish, which would help reach a wider audience.\n>\n> I look forward to hearing from you and discussing potential ways of collaboration in more detail.\n>\n> Yours faithfully,\n> Anna Kowalska\n\n**Słownictwo zaawansowane**: sedentary lifestyle, contributing factors, glued to their screens, weakened immunity, well-designed campaign, content creator, affordable exercise routines, consistency, collaboration.\n\n## Sposób 2 - analiza struktury listu formalnego\n**Struktura listu formalnego PR**:\n1. **Salutation** - Dear Sir or Madam (gdy nie znasz adresata)\n2. **Opening** (~30 słów) - \"I am writing in response to I would like to express my support \"\n3. **Body 1 - Uzasadnienie potrzeby kampanii** (~90 słów) - 3 powody: otyłość, technologia, problemy zdrowia psychicznego\n4. **Body 2 - Propozycja wsparcia** (~80 słów) - 3 sposoby: content creator, eventy, tłumaczenia\n5. **Closing** (~25 słów) - \"I look forward to hearing from you \"\n6. **Sign-off** - Yours faithfully (bo nie znasz nazwiska) + imię nazwisko\n\n**Linking words obowiązkowe**:\n- First and foremost, Furthermore, As a result (uzasadnienie)\n- Moreover, Lastly, As for (propozycje)\n\n## Schemat oceniania CKE\n> 📋 **Klucz CKE - list formalny 200-250 słów (max 13 pkt):**\n>\n> **ZGODNOŚĆ Z POLECENIEM (max 5 pkt):**\n> - **Treść (max 5)**:\n> 1. Wstęp określający cel (poparcie kampanii) ✓\n> 2. Uzasadnienie potrzeby kampanii (otyłość, technologia, zdrowie psychiczne) ✓\n> 3. Propozycja wsparcia (volontariat content, eventy, tłumaczenia) ✓\n> 4. Zakończenie zgodne z treścią ✓\n> 5. Brak fragmentów odbiegających ✓\n>\n> **Forma (max 4 pkt):**\n> 1. **Dear Sir or Madam** (start) + **Yours faithfully** (close) - OBOWIĄZKOWE ✓\n> 2. Zamysł kompozycyjny (5 części) ✓\n> 3. Segmentacja na akapity ✓\n> 4. Długość 180-280 słów ✓ (240 słów)\n>\n> **SPÓJNOŚĆ I LOGIKA (0-2 pkt)**: linking words, struktura logiczna\n>\n> **ZAKRES ŚRODKÓW JĘZYKOWYCH (0-3 pkt)**: formalna leksyka, kolokacje, strony bierne\n>\n> **POPRAWNOŚĆ ŚRODKÓW JĘZYKOWYCH (0-3 pkt)**: gramatyka, ortografia, interpunkcja\n>\n> **RAZEM: max 13 pkt**\n\n## Reference gramatyczny\n> 📖 **Reference - Salutations & Sign-offs (KRYTYCZNE):**\n> - **Dear Sir or Madam** (nie znasz nazwiska) → **Yours faithfully** ✓\n> - **Dear Mr/Ms Smith** (znasz nazwisko) → **Yours sincerely**\n> - **NIE**: \"Dear All\", \"Hello\", \"Hi\" - to nieformalne\n\n> 📖 **Reference - Formalny styl listu:**\n> - **Avoid contractions**: \"I am writing\" (NIE \"I'm writing\")\n> - **Use full forms**: \"would not\", \"could not\" (NIE \"wouldn't\", \"couldn't\")\n> - **Avoid slang**: \"young people\" (NIE \"kids\", \"guys\")\n> - **Polite hedging**: \"I would like to \" \"I would be grateful if \"\n\n> 📖 **Reference - Zwroty formalne do listów:**\n> - **Opening**: \"I am writing in response to \" / \"I am writing to express my support for \"\n> - **Proposing**: \"I would be delighted to \" / \"I could volunteer as \"\n> - **Closing**: \"I look forward to hearing from you.\"\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n> ⚠️ **Uwaga:** KLASYCZNE pomylenie: **Yours faithfully** (z Dear Sir/Madam) vs **Yours sincerely** (z Dear Mr Smith). Pomyłka = utrata punktu za formę.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Brak **\"Dear Sir or Madam\"** lub **\"Yours faithfully\"** = OBOWIĄZKOWE elementy formy - ich brak = 0 pkt za formę listu.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** AVOID contractions (I'm, don't, won't) - w formalnym liście używaj pełnych form. To kryterium poprawności.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Każdy element treści MUSI być rozwinięty (min. 2-3 zdania). Sam \"I support the campaign\" bez uzasadnienia = niespełnienie treści (utrata 1-2 pkt).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pamiętaj o IMIENIU/NAZWISKU pod \"Yours faithfully\" - pominięcie = niespełnienie konwencji formy.","image":"img/jezyk-angielski-2021-maj-matura-rozszerzona/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2021 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura"}]}