{"paper":{"id":"jezyk-hiszpanski-2017-maj-matura-podstawowa","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","variant":null,"exam_pdf":"jezyk-hiszpanski-2017-maj-matura-podstawowa/jezyk-hiszpanski-2017-maj-matura-podstawowa.pdf","key_pdf":"jezyk-hiszpanski-2017-maj-matura-podstawowa-odpowiedzi/jezyk-hiszpanski-2017-maj-matura-podstawowa-odpowiedzi.pdf","question_count":10,"source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"jezyk-hiszpanski-2017-maj-matura-podstawowa/zad/1","paper_id":"jezyk-hiszpanski-2017-maj-matura-podstawowa","number":"1","points":5,"ptype":"closed","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 1. (0-5)\nUsłyszysz dwukrotnie wywiad z autorem powieści pisanej w formie bloga. Zaznacz\nznakiem X, które zdania są zgodne z treścią nagrania (V - Verdadero), a które nie\n(F - Falso).\nEl entrevistado afirma que\nV\nF\n1.1. la teleserie Mi querido Klikowsky apareció después de la blogonovela\ndel mismo nombre.\n1.2. la acción de la telenovela Mi querido Klikowsky se desarrolla en Argentina.\n1.3. una blogonovela suele ir acompańada de música de fondo.\n1.4. en una blogonovela las imágenes a menudo sustituyen a las descripciones\nliterarias.\n1.5. gracias al éxito de su blogonovela pudo cumplir uno de sus sueńos.","answer":"1.1 = F; 1.2 = F; 1.3 = F","answer_text":"1 p. - poprawna odpowiedź.","solution":"**1.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**F (Falso)** - zdanie jest NIEZGODNE z treścią nagrania.\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji (listening)\n\nKluczowy fragment wypowiedzi blogera:\n\n> *\"al principio existía solo la serie televisiva, más tarde creé una página de Internet para complementarla y así surgió la blogonovela\"*\n\n→ **Analiza krok po kroku:**\n\n1. **\"al principio existía solo la serie televisiva\"** - na początku istniała TYLKO teleseria\n2. **\"más tarde creé una página de Internet para complementarla\"** - PÓŹNIEJ bloger stworzył stronę internetową, żeby ją uzupełnić\n3. **\"y así surgió la blogonovela\"** - i TAK właśnie powstała blogonowela\n\n→ **Chronologia wynikająca z tekstu:**\n- Najpierw → teleseria\n- Potem → strona internetowa → blogonowela\n\n→ **Zdanie testowe twierdzi:** *\"la teleserie apareció después de la blogonovela\"* (teleseria pojawiła się PO blogonoweli)\n\n→ **Wniosek:** To jest **ODWRÓCONA kolejność**. Zdanie jest FAŁSZYWE → **F**\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna i struktur czasowych\n\n**Kluczowe słowa wskazujące chronologię w transkrypcji:**\n\n| Wyrażenie | Znaczenie | Funkcja |\n| `al principio` | na początku | wskazuje PIERWSZĄ czynność |\n| `existía` | istniała (imperfecto) | stan trwający w przeszłości |\n| `más tarde` | później | wskazuje DRUGĄ czynność, po pierwszej |\n| `creé` (indefinido) | stworzyłem | konkretne działanie podjęte po etapie pierwszym |\n| `así surgió` | tak powstała | skutek, najnowsze zdarzenie w chronologii |\n\n**Analiza zdania testowego:**\n\n- Zdanie testowe używa słowa **\"después de\"** (po) - sugeruje, że teleseria jest PÓŹNIEJSZA od blogonoweli\n- Transkrypcja pokazuje dokładnie odwrotną relację: blogonowela jest PÓŹNIEJSZA od teleserii\n\n**Eliminacja opcji V:**\n- Gdyby zdanie było prawdziwe (V), transkrypcja musiałaby zawierać np. *\"primero hice la blogonovela y después surgió la serie\"* lub *\"la blogonovela fue anterior a la serie\"*\n- Tymczasem fragment *\"al principio existía solo la serie televisiva\"* jednoznacznie wyklucza wersję V\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 1.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **F**\n> - **0 pkt** - odpowiedź: **V** lub brak odpowiedzi\n> - **Uzasadnienie wymagane przez CKE:** NIE (w zadaniu T/F na poziomie podstawowym wystarczy zaznaczenie litery)\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.3 - zdający znajduje w tekście określone informacje\n\n## Reference gramatyczny\n\nW tym zadaniu kluczowa jest umiejętność rozpoznania **wskaźników chronologicznych** (marcadores temporales) w języku hiszpańskim, a nie znajomość konkretnych reguł gramatycznych.\n\n> 📖 **Reference - marcadores temporales (wskaźniki czasowe w narracji):**\n>\n> Kolejność zdarzeń w przeszłości sygnalizowana przez:\n> - `al principio / al comienzo` - na początku (pierwsze zdarzenie)\n> - `después / más tarde / luego` - potem / później (kolejne zdarzenie)\n> - `finalmente / al final` - na końcu (ostatnie zdarzenie)\n> - `primero después ` - najpierw potem\n> - `así surgió / así nació` - tak powstało (rezultat końcowy)\n>\n> **Ważne:** `después de + infinitivo/sustantivo` = po (czymś/zrobieniu czegoś)\n> Przykład: *\"después de la blogonovela\"* = po blogonoweli\n\n## Dlaczego odpowiedź V jest błędna\n\n| Opcja | Treść (skrót) | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **F** | **Teleseria NIE pojawiła się po blogonoweli** | **POPRAWNA - bloger mówi: najpierw teleseria, potem blogonowela** | - |\n| V | Teleseria pojawiła się po blogonoweli | Odwrotna kolejność niż w nagraniu | Nieuważne słuchanie lub mylenie kierunku relacji czasowej |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd w zadaniach true/false to **odwrócenie relacji** - zdanie testowe celowo zamienia kolejność zdarzeń względem nagrania. Zawsze sprawdzaj, KTO był PIERWSZY, a KTO DRUGI.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowa kluczowe `al principio` i `más tarde` w nagraniu brzmią szybko. Jeśli nie usłyszysz `al principio`, możesz wyciągnąć błędny wniosek z samego `más tarde creé la blogonovela`. Przy drugim odsłuchaniu skup się właśnie na tych wskaźnikach.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Zdanie testowe zawiera wyrażenie `apareció después de` - \"después de\" to **sygnał alarmowy** w zadaniach CKE. Zawsze weryfikuj chronologię w transkrypcji, gdy widzisz to wyrażenie w zdaniu do oceny.\n\n**1.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**F (Fałsz)**\n\nAkcja teleserii *Mi querido Klikowsky* **NIE** rozgrywa się w Argentynie - toczy się w **Kraju Basków (Bilbao), w Hiszpanii**.\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nBloguero w nagraniu mówi dosłownie:\n\n> „La serie comienza cuando la hija única de un matrimonio vasco vuelve a su casa en Bilbao el argentino aparece en el País Vasco, decidido a vivir con ellos.\"\n\n**Wskazówki krok po kroku:**\n\n1. **„matrimonio vasco\"** → małżeństwo baskijskie - wskazuje na Kraj Basków, a nie Argentynę\n2. **„su casa en Bilbao\"** → dom w Bilbao - konkretne miasto w Hiszpanii\n3. **„el argentino aparece en el País Vasco\"** → Argentyńczyk *przybywa* do Kraju Basków - jest postacią, która przyjeżdża z Argentyny, ale akcja dzieje się w Hiszpanii\n4. **„decidido a vivir con ellos\"** → zdecydowany zamieszkać z nimi (w Kraju Basków)\n\n**Wniosek:** Akcja rozgrywa się w Bilbao / Kraju Basków. Argentyna pojawia się jedynie jako pochodzenie głównego bohatera, a nie jako miejsce akcji.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna / pułapka dystraktora\n\nZdanie do oceny sugeruje **Argentynę** jako miejsce akcji. To klasyczna pułapka oparta na **słowie kluczowym** obecnym w transkrypcji:\n\n| Element | Co słyszymy | Co oznacza |\n| „el argentino\" | Argentyńczyk | **bohater**, nie miejsce akcji |\n| „en Bilbao\" | w Bilbao | **miejsce akcji** - Hiszpania |\n| „el País Vasco\" | Kraj Basków | **miejsce akcji** - Hiszpania |\n\nZadanie celowo wprowadza słowo związane z Argentyną (*el argentino*, nazwa serialu zawiera argentyńskie nazwisko *Klikowsky*), żeby zmylić słuchacza. Kluczowe jest odróżnienie:\n- **skąd pochodzi bohater** (Argentyna) ≠ **gdzie toczy się akcja** (Bilbao, Kraj Basków)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - zadanie 1.2 (max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **F**\n> - **0 pkt** - odpowiedź P (prawda) lub brak odpowiedzi\n>\n> Wymaganie szczegółowe: **2.3** - Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n>\n> Uzasadnienie z klucza: bloguero wskazuje *Bilbao* i *País Vasco* jako miejsce akcji serialu. Argentyna to kraj pochodzenia bohatera, nie miejsce fabuły.\n\n## Reference gramatyczny\n\nW tym zadaniu wystarczy uważna analiza słuchowa transkrypcji - reference gramatyczny nie jest potrzebny.\n\nWarto jednak znać słownictwo geograficzne:\n\n> 📖 **Słownictwo - miejsca i pochodzenie:**\n> - **desarrollarse en + miejsce** = rozgrywać się w (miejscu) → *la acción se desarrolla en Bilbao* = akcja rozgrywa się w Bilbao\n> - **ser de + miejsce** = pochodzić z → *el argentino* = Argentyńczyk (osoba, nie miejsce)\n> - **volver a su casa** = wracać do domu - wskazuje na stałe miejsce zamieszkania (Bilbao)\n> - **País Vasco / vasco** = Kraj Basków / baskijski - region autonomiczny w Hiszpanii\n\n## Dlaczego odpowiedź P jest błędna\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| P | Akcja dzieje się w Argentynie | Fałsz - w transkrypcji pada *Bilbao* i *País Vasco* jako miejsce akcji | Utożsamienie **narodowości bohatera** (el argentino) z **miejscem akcji** |\n| **F** | **Akcja NIE dzieje się w Argentynie** | **POPRAWNA** - akcja toczy się w Bilbao, Kraju Basków | - |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd to zaznaczenie **P** - uczeń słyszy słowo *argentino* / *Klikowsky* (brzmiące argentyńsko) i automatycznie kojarzy z Argentyną. Zawsze pytaj: **„gdzie toczy się akcja?\"**, nie **„skąd pochodzi bohater?\"**\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach *verdadero/falso* z listening kluczowe jest pierwsze zdanie z wyraźną informacją geograficzną. Bloguero podaje *Bilbao* wprost - to sygnał do natychmiastowego zaznaczenia F.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Tytuł serialu (*Mi querido Klikowsky*) i określenie *el argentino* to **dystraktor fabularny** - celowo sugerują Argentynę, podczas gdy pytanie dotyczy miejsca fabuły. Nie daj się zwieść nazwom własnym.\n\n**1.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**F (Fałsz)**\n\nStwierdzenie jest fałszywe. Blogonovele towarzyszą elementy **wizualne** (fotografie, rysunki), a nie muzyka w tle.\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nKluczowy fragment wypowiedzi bloguera:\n\n> *\"En la red, la narración debe complementarse con elementos visuales. Los autores de blogonovelas suelen, por ejemplo, ilustrar la cara de un personaje con una fotografía o un dibujo.\"*\n\n→ **Analiza krok po kroku:**\n\n1. **\"debe complementarse con elementos visuales\"** - narracja w sieci *musi być uzupełniana elementami wizualnymi* → mowa o wzroku, nie słuchu\n2. **\"suelen ilustrar la cara de un personaje\"** - autorzy *zwykle ilustrują twarz postaci* → czasownik `soler` (mieć zwyczaj) + forma ilustrowania = element graficzny\n3. **\"con una fotografía o un dibujo\"** - konkretne przykłady: *fotografia lub rysunek* - oba są elementami wizualnymi\n\n→ **Wniosek:** Tekst mówi o elementach **wizualnych** (fotografías, dibujos), a zadanie pyta o **muzykę w tle** (música de fondo) - to zupełnie inne zmysły. Stwierdzenie jest fałszywe.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna / eliminacja\n\n**Dlaczego zdanie brzmi wiarygodnie (pułapka)?**\n\nZdanie używa `suele ir acompańada` - ten sam czasownik `soler` co w transkrypcji (`suelen ilustrar`). Uczeń może skojarzyć, że coś *zwykle towarzyszy* blogonoveli, i zaznaczyć P bez sprawdzenia, **co dokładnie** towarzyszy.\n\n**Zestawienie:**\n\n| Element | Transkrypcja | Zdanie z zadania |\n| Co towarzyszy blogonoveli? | elementos **visuales** (fotografia, rysunek) | música de **fondo** (muzyka w tle) |\n| Zmysł | wzrok | słuch |\n| Poprawność | ✅ potwierdzone | ❌ NIE wspomniane |\n\n**Kluczowe słownictwo:**\n\n- `elementos visuales` - elementy wizualne (wzrokowe)\n- `música de fondo` - muzyka w tle (słuchowa)\n- `ilustrar` - ilustrować (→ grafika, nie dźwięk)\n- `fotografía / dibujo` - fotografia / rysunek (→ obrazy, nie dźwięki)\n\nTranskrypcja w żadnym miejscu nie wspomina o muzyce, dźwięku ani oprawie audio - odpowiedź to jednoznacznie **F**.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 1.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **F**\n> - **0 pkt** - odpowiedź: P (Prawda) lub brak odpowiedzi\n> - **Uzasadnienie wymagane?** - NIE, wystarczy sam symbol F (w typowym arkuszu True/False CKE)\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.3 - *Zdający znajduje w tekście określone informacje*\n\n## Reference gramatyczny\n\nW tym zadaniu wystarczy analiza tekstu i leksyki - reference gramatyczny nie jest potrzebny.\n\nWarto jednak znać kluczowe słownictwo:\n\n> 📖 **Leksyka - czasownik `soler` (mieć zwyczaj, zwykle robić):**\n> Forma: `soler` + bezokolicznik → wyraża czynność habitualną/typową\n> Przykład z transkrypcji: *\"Los autores **suelen** ilustrar \"* = autorzy **zwykle ilustrują **\n> W zadaniu: *\"una blogonovela **suele ir** acompańada\"* = blogonovela **zwykle jest** towarzyszona\n> ⚠️ Ten sam czasownik w transkrypcji i w zdaniu - ale z różnym dopełnieniem! To celowa pułapka CKE.\n\n## Dlaczego odpowiedź P (Prawda) jest błędna\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| P | Blogonoveli towarzyszy muzyka w tle | Transkrypcja mówi o elementach **wizualnych**, nie audio - música de fondo nie jest wspomniana | Uczeń rozpoznaje `suele` z transkrypcji i zaznacza P bez sprawdzenia, co dokładnie temu towarzyszy |\n| **F** | **Blogonoveli NIE towarzyszy muzyka w tle** | **POPRAWNA** - towarzyszy fotografía/dibujo, nie música | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka leksykalna - `elementos visuales` (wizualne) vs `música de fondo` (słuchowa). Zadanie świadomie podmienia zmysł: transkrypcja mówi o oczach, zdanie pyta o uszy. Zawsze sprawdzaj **dokładnie co** jest wymienione, nie tylko czy coś w ogóle towarzyszy.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Czasownik `soler` pojawia się zarówno w transkrypcji (`suelen ilustrar`), jak i w fałszywym zdaniu (`suele ir acompańada`). To klasyczna technika CKE - użycie tego samego słowa kluczowego w błędnym kontekście, by zmylić nieuważnego ucznia.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach typu True/False z języka obcego - jeśli transkrypcja milczy na temat jakiegoś elementu (tutaj: muzyki), domyślna odpowiedź to **F**, a nie P. Brak potwierdzenia = fałsz.\n\n**1.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**V (Verdadero / Prawda)**\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nStwierdzenie z arkusza mówi, że w blogonoveli obrazy *często zastępują* opisy literackie. Szukamy w transkrypcji fragmentu potwierdzającego lub zaprzeczającego tej informacji.\n\nBloguero mówi dosłownie:\n\n> „Los autores de blogonovelas suelen, por ejemplo, ilustrar la cara de un personaje con una fotografía o un dibujo **en vez de describirla**.\"\n\n**Wskazówki:**\n\n1. **„suelen ilustrar\"** → `soler + infinitivo` = robią to zwykle, regularnie, często - odpowiada polskiemu „często zastępują\"\n2. **„una fotografía o un dibujo\"** → zdjęcie lub rysunek = *imágenes* z stwierdzenia\n3. **„en vez de describirla\"** → zamiast ją opisywać = *sustituyen a las descripciones literarias* z stwierdzenia\n\n**Wniosek:** fragment transkrypcji potwierdza stwierdzenie - obrazy (fotografie, rysunki) są używane ZAMIAST opisów słownych. Odpowiedź to **V**.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna i gramatyczna\n\n**Kluczowe ekwiwalenty leksykalne** (stwierdzenie → transkrypcja):\n\n| Stwierdzenie (arkusz) | Transkrypcja (bloguero) | Komentarz |\n| *las imágenes* | *una fotografía o un dibujo* | oba słowa to konkretne przykłady „obrazów\" |\n| *a menudo* | *suelen* (`soler` = mieć w zwyczaju, często) | oba wyrażają regularność/częstotliwość |\n| *sustituyen a* | *en vez de* | oba wyrażają zastępowanie - zamiana jednego przez drugie |\n| *las descripciones literarias* | *describirla* (opis twarzy postaci słowami) | opis słowny = opis literacki |\n\n**Struktura `en vez de + infinitivo`:**\n- `en vez de describirla` = zamiast ją opisywać\n- Jest to konstrukcja PRZECIWSTAWIENIA - coś ZASTĘPUJE coś innego\n- Potwierdza, że obrazy pełnią funkcję, którą normalnie pełniłby opis słowny\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 1.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **V**\n> - **0 pkt** - odpowiedź: **F** lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: **2.3** - Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - Nie ma wariantów częściowych - odpowiedź binarna V/F.\n\n## Reference gramatyczny - czego MASZ użyć\n\n> 📖 **Reference - `soler + infinitivo`:**\n> Forma: `soler` (presente: suelo, sueles, suele, solemos, soléis, suelen) + bezokolicznik\n> Znaczenie: robić coś zwykle, regularnie, w zwyczaju\n> Ekwiwalent: *a menudo*, *normalmente*, *generalmente*, *con frecuencia*\n> Przykład: `Suelen ilustrar la cara` = Zwykle ilustrują twarz / Mają w zwyczaju ilustrować twarz\n\n> 📖 **Reference - `en vez de + infinitivo`:**\n> Forma: `en vez de` + bezokolicznik\n> Znaczenie: zamiast (robić coś)\n> Synonim: `en lugar de`\n> Przykład: `en vez de describirla` = zamiast ją opisywać\n> Uwaga: po `en vez de` ZAWSZE bezokolicznik, NIE forma osobowa czasownika\n\nW tym zadaniu reference gramatyczny służy jako pomocniczy klucz do dekodowania transkrypcji - rozpoznanie `soler` jako wyrażenia częstotliwości i `en vez de` jako wyrażenia zastępowania pozwala jednoznacznie stwierdzić, że odpowiedź to V.\n\n## Dlaczego odpowiedź F byłaby błędna\n\n| Opcja | Treść stwierdzenia | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| F | Obrazy NIE zastępują opisów literackich | Zaprzecza transkrypcji - bloguero mówi WPROST, że autorzy używają zdjęć/rysunków ZAMIAST opisywać postać słowami | Uczeń nie rozpoznaje `en vez de` jako wyrażenia zastępowania / myli z `además de` (oprócz) |\n| **V** | **Obrazy często zastępują opisy literackie** | **POPRAWNA** - potwierdzona przez `suelen ilustrar en vez de describirla` | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** `en vez de` (zamiast) ≠ `además de` (oprócz/poza). Gdyby bloguero użył `además de describirla`, obrazy byłyby DODATKIEM do opisów, nie ich zamiennikiem - wtedy odpowiedź byłaby F. Zawsze zwracaj uwagę na tę różnicę!\n\n> ⚠️ **Uwaga:** `suelen` pochodzi od nieregularnego czasownika `soler` - wielu uczniów go nie rozpoznaje w biegu słuchanego tekstu. Pamiętaj: `suelen + infinitivo` = „zazwyczaj robią\", „mają w zwyczaju\" - to silny sygnał częstotliwości (odpowiednik `a menudo` ze stwierdzenia).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach typu V/F/NI (jeśli jest opcja „No se menciona\") - NIE wybieraj NI tylko dlatego, że nie rozumiesz całego fragmentu. Jeśli znalazłeś JEDEN wyraźny fragment transkrypcji potwierdzający lub zaprzeczający - to wystarczy do wyboru V lub F.\n\n**1.5.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**V (Verdadero - Prawda)**\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nZadanie sprawdza, czy **bloger dzięki sukcesowi swojej blogonoweli mógł spełnić jedno ze swoich marzeń**.\n\nFragment kluczowy z transkrypcji:\n\n> \"En mi caso, me permitió publicar mi primer libro en papel, cosa que siempre había querido hacer.\"\n\n**Analiza krok po kroku:**\n\n1. **„me permitió\"** = *pozwoliło mi* → sukces blogonoweli umożliwił coś konkretnego\n2. **„publicar mi primer libro en papel\"** = *wydać moją pierwszą książkę w wersji papierowej* → konkretny efekt sukcesu\n3. **„cosa que siempre había querido hacer\"** = *coś, co zawsze chciałem zrobić* → to właśnie jest **marzenie** (= *sueńo*)\n\n**Wniosek:** Stwierdzenie w zadaniu mówi, że „dzięki sukcesowi blogonoweli mógł spełnić jedno ze swoich marzeń\" - transkrypcja to POTWIERDZA. Wydanie papierowej książki = spełnione marzenie. Odpowiedź: **V**.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna i gramatyczna\n\nSprawdź zgodność słów kluczowych zadania z transkrypcją:\n\n| Słowo z zadania | Odpowiednik w transkrypcji | Znaczenie |\n| *gracias al éxito de su blogonovela* | *me permitió* (sukces umożliwił) | sukces blogonoweli = przyczyna |\n| *pudo cumplir* | *me permitió publicar* | mógł zrealizować / pozwoliło mu opublikować |\n| *uno de sus sueńos* | *cosa que siempre había querido hacer* | jedno z marzeń = coś, co zawsze chciał zrobić |\n\n- **„pudo cumplir uno de sus sueńos\"** - *Pretérito Indefinido* od *poder* + *cumplir* (spełnić) → jednorazowe, zakończone działanie w przeszłości\n- **„siempre había querido hacer\"** - *Pretérito Pluscuamperfecto* → marzenie istniejące **przed** sukcesem, czyli długotrwałe pragnienie, które zostało wreszcie zrealizowane\n\nGramatyka transkrypcji jednoznacznie wskazuje na **wcześniejsze marzenie** (*había querido* - chciał od dawna) i **jego realizację** (*me permitió* - sukces to umożliwił). Stwierdzenie zadania jest **prawdziwe**.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 1.5, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **V**\n> - **0 pkt** - odpowiedź **F** lub brak odpowiedzi\n>\n> Kryterium: zdający identyfikuje w tekście słuchanym określoną informację (wymaganie 2.3).\n> Nie ma wariantów pośrednich - zadanie True/False = 0 lub 1 pkt.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - Pretérito Pluscuamperfecto:**\n> Forma: *había/habías/había * + *participio* (np. *querido, hecho, publicado*)\n> Użycie: czynność, która miała miejsce **przed** inną czynnością przeszłą (= \"uprzednia przeszłość\")\n> Sygnał: *siempre había querido* = od zawsze chciał (zanim sukces to umożliwił)\n\n> 📖 **Reference - Pretérito Indefinido (pudo, permitió):**\n> Forma: *poder → pudo*, *permitir → permitió*\n> Użycie: jednorazowe, zakończone zdarzenie w przeszłości\n> Klucz do zadania: *me permitió* (sukces umożliwił) = konkretny, zamknięty skutek\n\n> 📖 **Reference - cumplir un sueńo:**\n> Stały związek frazeologiczny: *cumplir un sueńo* = spełnić marzenie\n> Synonimy: *hacer realidad un sueńo*, *realizar un sueńo*\n> Antonimy: *tener un sueńo* (mieć marzenie - jeszcze niespełnione)\n\n## Dlaczego odpowiedź F byłaby błędna\n\n| Opcja | Uzasadnienie | Typowa pułapka |\n| **V** | **POPRAWNA** - transkrypcja wprost potwierdza: sukces → publikacja książki → spełnione marzenie | - |\n| F | Błędna - uczeń mógłby sądzić, że „marzenie\" to coś większego niż wydanie książki, ale klucz CKE jednoznacznie wskazuje: *cosa que siempre había querido hacer* = marzenie | Mylenie *querer* (chcieć) z *sońar* (marzyć o) - oba wyrażają pragnienie, *había querido* = marzył/chciał od zawsze |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowo *sueńo* ma dwa znaczenia: *sen* (kiedy śpimy) i *marzenie*. W kontekście *cumplir un sueńo* zawsze oznacza **marzenie** - nie myl z kontekstem *tener sueńo* (być sennym) lub *dormir* (spać).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Siempre había querido hacer* to Pluscuamperfecto - sygnał, że marzenie istniało **długo przed** sukcesem blogonoweli. To wzmacnia interpretację, że była to głęboka, długotrwała aspiracja (= *sueńo*), a nie chwilowa zachcianka.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach listening True/False kluczowe jest szukanie **parafraz** - zdanie zadania rzadko powtarza słowa transkrypcji dosłownie. Tu: *sueńo* (zadanie) ↔ *cosa que siempre había querido hacer* (transkrypcja). Ucz się rozpoznawać takie parafrazy!","image":"img/jezyk-hiszpanski-2017-maj-matura-podstawowa/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-hiszpanski-2017-maj-matura-podstawowa/zad/2","paper_id":"jezyk-hiszpanski-2017-maj-matura-podstawowa","number":"2","points":4,"ptype":"closed","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 2. (0-4)\nUsłyszysz dwukrotnie cztery wypowiedzi, które łączy słowo „pastel”. Do każdej\nwypowiedzi (2.1.-2.4.) dopasuj odpowiadające jej zdanie (A-E). Wpisz rozwiązania\ndo tabeli.\nUwaga: jedno zdanie zostało podane dodatkowo i nie pasuje do żadnej wypowiedzi.\nEl/la hablante\nA. ofrece un servicio culinario.\nB. anima a preparar un dulce.\nC. relata un evento gastronómico.\nD. cuenta la historia de un negocio.\nE. invita a participar en un concurso de cocina.\n2.1.\n2.2.\n2.3.\n2.4.\nMJH-1P","answer":"2.1 = C; 2.2 = A; 2.3 = B; 2.4 = D","answer_text":"2. Należy uznać, że zdający nie odniósł się do podpunktu polecenia, jeśli\na. nie realizuje tego podpunktu\nb. realizuje go w sposób niekomunikatywny.","solution":"**2.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C - relata un evento gastronómico**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu / transkrypcji\n\nTekst 1 to relacja reporterska lub sprawozdanie z wydarzenia, które już się odbyło. Kluczowe fragmenty wskazujące na charakter tej wypowiedzi:\n\n> \"Primer Concurso Familiar de Pasteles Navideńos\" - nazwa konkretnego, zorganizowanego wydarzenia gastronomicznego.\n\n> \"ayer\" (wczoraj) - wydarzenie jest opisywane jako przeszłe, zakończone. Mówca relacjonuje to, co już się wydarzyło, nie zachęca ani nie zaprasza.\n\n> \"en el patio del Ayuntamiento\" - podanie miejsca wydarzenia, typowe dla relacji/sprawozdania.\n\n> \"30 familias\", \"3 premios\" - liczby i szczegóły faktograficzne, charakterystyczne dla sprawozdania z wydarzenia.\n\n**Wniosek:** Wypowiedź to relacja z minionego konkursu kulinarnego - mówca opisuje, co się odbyło, ile rodzin wzięło udział, ile nagród było do zdobycia. To klasyczne \"relatar un evento gastronómico\" (relacjonowanie wydarzenia gastronomicznego).\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna / leksykalna\n\nKluczem do rozróżnienia opcji A-E jest **czas gramatyczny i intencja komunikacyjna** wypowiedzi.\n\n**Tekst 1 - sygnały gramatyczne:**\n- Użycie **pretérito indefinido / pretérito perfecto** (czasy przeszłe) → mowa o zdarzeniu, które już minęło, nie o przyszłości ani teraźniejszości\n- Brak form imperatywnych (tryb rozkazujący) → mówca nikogo nie zachęca ani nie zaprasza\n- Brak form trybu pytającego ani wzywającego do działania\n- Obecność konkretnych danych: data (ayer), miejsce (patio del Ayuntamiento), liczby (30 rodzin, 3 nagrody) → cechy sprawozdania dziennikarskiego / relacji z wydarzenia\n\n**Eliminacja błędnych opcji:**\n- **A** (ofrece un servicio culinario) → wymagałoby oferowania usługi (np. catering, zamówienia) - brak takich elementów\n- **B** (anima a preparar un dulce) → wymagałoby zachęty do przygotowania słodkości (tryb imperatywny / rady) - brak\n- **D** (cuenta la historia de un negocio) → wymagałoby opisu historii firmy/przedsiębiorstwa - brak\n- **E** (invita a participar en un concurso de cocina) → wymagałoby zaproszenia do PRZYSZŁEGO konkursu - tekst mówi o konkursie, który odbył się **ayer** (wczoraj), a nie o nadchodzącym\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 2.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **C**\n> - **0 pkt** - jakakolwiek inna odpowiedź (A, B, D, E) lub brak odpowiedzi\n>\n> Wymaganie szczegółowe: *2.R.1.1 - Zdający określa główną myśl tekstu.*\n>\n> Zadanie nie przewiduje punktów cząstkowych - albo C, albo 0.\n\n## Reference gramatyczny - czego użyto\n\n> 📖 **Reference - Intencja komunikacyjna wypowiedzi (listening matching):**\n> Przy dopasowywaniu wypowiedzi do zdań opisujących ich treść kluczowe jest rozpoznanie:\n> 1. **Czasu gramatycznego** - przeszły (relacja z wydarzenia) vs teraźniejszy/przyszły (zaproszenie, oferta)\n> 2. **Trybu** - imperatywny (zachęta, zaproszenie) vs oznajmujący (relacja, opis)\n> 3. **Intencji nadawcy** - *informuje* (C, D) vs *nakłania* (B, E) vs *oferuje* (A)\n>\n> **Słowo-klucz \"ayer\"** (wczoraj) natychmiast eliminuje opcje B, E - te wymagałyby wydarzenia przyszłego lub teraźniejszego.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | ofrece un servicio culinario | Żadna oferta usługi kulinarnej (catering, zamówienia) nie pada w wypowiedzi | Mylenie \"konkurs ciast\" z \"usługą cukierniczą\" - bo obydwa dotyczą jedzenia |\n| B | anima a preparar un dulce | Brak zachęty do pieczenia/gotowania; tekst opisuje minione wydarzenie, nie instruuje | Słowo \"pastel\" (ciasto) kojarzy się z przepisem/radami - ale to tylko temat, nie intencja |\n| **C** | **relata un evento gastronómico** | **POPRAWNA** - opis minionego konkursu kulinarnego z danymi faktograficznymi | - |\n| D | cuenta la historia de un negocio | Brak opisu historii firmy/piekarni; nie ma wzmianki o przedsiębiorstwie | Jeśli uczeń usłyszy \"Ayuntamiento\" (urząd miasta), może pomyśleć o instytucji, ale to tylko miejsce, nie podmiot wypowiedzi |\n| E | invita a participar en un concurso de cocina | Konkurs już się odbył (ayer) - zaproszenie dotyczyłoby przyszłego wydarzenia | **Najczęstszy błąd** - słowo \"concurso\" (konkurs) pada w tekście, ale dotyczy minionego, nie przyszłego wydarzenia |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Opcja E jest **klasyczną pułapką** w tego typu zadaniu - słowo *concurso* faktycznie pojawia się w transkrypcji, ale uczeń musi odróżnić *relację z minionego konkursu* (C) od *zaproszenia do przyszłego konkursu* (E). Decydujące jest słowo **\"ayer\"** - jeśli je wychwycisz, E odpada natychmiast.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach listening matching na maturze z hiszpańskiego często jeden z dystraktorów zawiera słowo kluczowe z nagrania (tu: *concurso* → opcja E). CKE robi to celowo. Zawsze sprawdź **czas i intencję**, nie tylko temat.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słuchaj uważnie pierwszych i ostatnich zdań wypowiedzi - w relacjach z wydarzeń mówca zwykle na początku podaje nazwę i datę wydarzenia. Informacja \"ayer\" na początku Tekstu 1 to sygnał kluczowy, który rozstrzyga całe zadanie.\n\n**2.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A - ofrece un servicio culinario** (oferuje usługę kulinarną)\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nKluczowe fragmenty reklamy cukierni (Texto 2):\n\n> *\"nosotros te prepararemos un pastel a medida\"*\n\n> *\"encarga el pastel que quieras\"*\n\n**Analiza krok po kroku:**\n\n1. **\"te prepararemos un pastel a medida\"** → *przygotujemy Ci ciasto na miarę / na zamówienie* - to klasyczna formuła oferty usługi: ktoś wykonuje coś dla klienta zgodnie z jego życzeniem.\n2. **\"encarga el pastel que quieras\"** → *zamów ciasto, jakie chcesz* - tryb rozkazujący (`encarga`) to bezpośrednie zaproszenie klienta do skorzystania z usługi; to typowy język reklamy.\n3. Kontekst: to **reklama cukierni** (*pastelería*) - nadawca chce nakłonić odbiorcę do skorzystania z oferty przygotowania ciasta.\n\n→ **Wniosek:** Tekst oferuje **usługę kulinarną** - cukiernia proponuje wykonanie ciasta na zamówienie. Pasuje opcja **A**.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna / leksykalna\n\n**Intencja nadawcy** (*intención del emisor*) w reklamie objawia się przez:\n\n| Element językowy | Fragment | Co wyraża |\n| Czas przyszły | `prepararemos` (my przygotujemy) | Obietnica wykonania usługi |\n| Tryb rozkazujący | `encarga` (zamów!) | Bezpośrednie wezwanie do działania - CTA (call to action) |\n| Wyrażenie `a medida` | pastel a medida | Personalizacja, indywidualne zamówienie = cecha usługi |\n| `el pastel que quieras` | subjuntivo (quieras) | Dowolność wyboru - swoboda klienta |\n\n**Eliminacja błędnych opcji (przykładowe dystractory typowe dla tego formatu):**\n\n- Opcja B (np. *informa sobre un concurso*) - błędna: brak słownictwa typowego dla konkursu (*concurso, ganar, premio*)\n- Opcja C (np. *describe la historia de la pastelería*) - błędna: tekst jest skierowany do klienta w 2. osobie (`te`, `tú`), nie opisuje historii firmy\n- Opcja D (np. *recomienda una dieta saludable*) - błędna: brak jakichkolwiek odniesień do zdrowego odżywiania; ciasto (*pastel*) + reklama = kontekst handlowy\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 2.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **A**\n> - **0 pkt** - każda inna odpowiedź lub brak odpowiedzi\n> - Zadanie sprawdza wymaganie **2.4**: *Zdający określa intencje nadawcy/autora tekstu*\n> - Nie ma wariantów częściowych - to zadanie jednopunktowe, dopasowanie (matching)\n\n## Reference gramatyczny - czego użyto w analizie\n\n> 📖 **Reference - Tryb rozkazujący (*imperativo*) w reklamie:**\n> Forma: `encarga` = 2. os. l. poj. trybu rozkazującego od `encargar` (zamawiać)\n> Użycie w reklamie: bezpośrednie wezwanie do działania (*call to action*)\n> Sygnał intencji: nadawca chce nakłonić odbiorcę do podjęcia konkretnego działania\n\n> 📖 **Reference - Czas przyszły (*futuro simple*) jako obietnica:**\n> `prepararemos` = 1. os. l. mn. czasu przyszłego od `preparar`\n> W reklamie: wyraża obietnicę usługodawcy wobec klienta\n> Sygnał intencji: oferta usługi, zobowiązanie firmy\n\n> 📖 **Reference - Wyrażenie `a medida`:**\n> Dosłownie: *na miarę* (jak garnitur szyty na miarę)\n> W kontekście: produkt/usługa spersonalizowana pod klienta\n> Typowe w reklamie usług: potwierdza, że to oferta handlowa, nie np. przepis czy porada\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść (typowa) | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **A** | **ofrece un servicio culinario** | **POPRAWNA** - cukiernia oferuje wykonanie ciasta na zamówienie | - |\n| B | *informa sobre un evento / concurso* | Tekst nie informuje o żadnym wydarzeniu - to reklama usługi, nie ogłoszenie | Mylenie reklamy z ogłoszeniem informacyjnym |\n| C | *explica cómo preparar un pastel* | Tekst NIE podaje przepisu - mówi, że TO ONI przygotują ciasto (`te prepararemos`) | Słowo `pastel` kojarzy się z przepisem, ale intencja jest inna |\n| D | *recomienda un producto concreto* | Reklama nie poleca konkretnego ciasta z oferty - wręcz odwrotnie: mówi `el que quieras` (dowolne) | Mylenie reklamy produktu z reklamą usługi |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd to wybór opcji C lub D - uczniowie słyszą słowo `pastel` i automatycznie łączą je z opisem produktu lub przepisem. Kluczem jest jednak **intencja nadawcy**: tekst mówi *\"my Ci przygotujemy\"* - to usługa, nie produkt z półki.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Wyrażenie `a medida` to ważny marker - oznacza personalizację, co jest cechą **usługi** (*servicio*), nie gotowego produktu. Jeśli słyszysz `a medida` w reklamie, niemal zawsze chodzi o ofertę usługi.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Zadanie sprawdza wymaganie **2.4 - intencje nadawcy**. To znaczy, że musisz odpowiedzieć NIE na pytanie \"co tekst opisuje?\", lecz \"co nadawca CHCE osiągnąć tym tekstem?\". Tutaj: chce, żebyś zamówił ciasto w jego cukierni. Odpowiedź A to jedyna opcja opisująca tę intencję.\n\n**2.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B - anima a preparar un dulce**\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nKluczowy fragment wypowiedzi (Tekst 3 - Pasteles de Belém):\n\n> \"żPor qué no seguís mi receta y sorprendéis a vuestros amigos o familiares con el secreto de la gastronomía portuguesa elaborado por vosotros mismos?\"\n\n**Analiza krok po kroku:**\n\n1. **„żPor qué no seguís mi receta \"** - pytanie retoryczne w trybie zachęty. Struktura `żPor qué no + presente de subjuntivo/indicativo?` to klasyczna formuła zaproszenia/zachęty w j. hiszpańskim. Dosłownie: *„Dlaczego nie podążycie za moją recepturą?\"* → **zachęta do działania**\n\n2. **„ sorprendéis a vuestros amigos o familiares \"** - *zaskoczycie waszych przyjaciół lub rodzinę* → mówca kieruje wypowiedź do słuchaczy i motywuje ich do konkretnej czynności: przygotowania słodkości\n\n3. **„ con el secreto de la gastronomía portuguesa elaborado por vosotros mismos\"** - *z tajemnicą kuchni portugalskiej przygotowaną przez was samych* → podkreślenie samodzielnego wykonania, co potwierdza, że chodzi o **zachęcenie do samodzielnego przygotowania słodyczy**\n\n→ **Wniosek:** Intencją nadawcy jest zachęcenie słuchaczy do przygotowania słodyczy (pasteles de Belém) według podanej receptury - odpowiedź **B**.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna / leksykalna\n\n**Identyfikacja intencji nadawcy po sygnałach językowych:**\n\n| Sygnał językowy | Forma | Znaczenie / funkcja |\n| `żPor qué no seguís ?` | Pytanie retoryczne z `żPor qué no + indicativo?` | Zachęta / propozycja |\n| `sorprendéis` | 2. os. l. mn. presente indicativo | Bezpośredni zwrot do słuchaczy |\n| `vuestros amigos o familiares` | Zaimek dzierżawczy `vuestro` | Personalizacja, zbliżenie do odbiorcy |\n| `elaborado por vosotros mismos` | Participio + `vosotros mismos` | Podkreślenie samodzielności wykonania |\n\n**Eliminacja błędnych opcji:**\n\n- Opcja **A** (*informa sobre la historia de un postre*) - tekst nie mówi o historii wypieku, lecz zachęca do jego przygotowania. Brak słów kluczowych jak `se inventó`, `fue creado`, `en el siglo `\n- Opcja **B** - **POPRAWNA** - pytanie retoryczne `żPor qué no seguís mi receta ?` = klasyczna zachęta do działania\n- Opcja **C** (*recomienda visitar Portugal*) - brak jakiegokolwiek zaproszenia do podróży; Portugalia pojawia się jako kontekst (*gastronomía portuguesa*), nie jako cel podróży\n- Opcja **D** (*explica cómo se elabora el pastel*) - mówca **nie wyjaśnia procesu** krok po kroku w tym fragmencie; podaje jedynie sugestię, żeby samemu spróbować\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 2.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **B**\n> - **0 pkt** - odpowiedź A, C lub D\n>\n> Wymaganie szczegółowe: **2.4** - zdający określa **intencje nadawcy/autora tekstu**\n>\n> Zadanie nie wymaga znajomości całej transkrypcji - wystarczy poprawna identyfikacja funkcji komunikacyjnej pytania retorycznego `żPor qué no seguís mi receta ?`\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - pytanie retoryczne jako zachęta (`żPor qué no + verbo?`):**\n> Forma: `żPor qué no + presente de indicativo (2. os.)?`\n> Funkcja: **propozycja / zachęta / rekomendacja** (nie prawdziwe pytanie!)\n> Przykłady: `żPor qué no vienes con nosotros?` = *Chodź z nami!* / `żPor qué no lo intentas?` = *Spróbuj!*\n> **W zadaniach listening/reading:** obecność tej struktury = intencja \"zachęca / proponuje / namawia\"\n\n> 📖 **Reference - vosotros mismos:**\n> `vosotros mismos` = *wy sami* - emfatyczny zaimek podkreślający samodzielność działania\n> Sygnał: mówca chce, żeby odbiorcy SAMI coś zrobili → intencja **motywowania / zachęcania**\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | informa sobre la historia de un postre | Tekst nie zawiera żadnych informacji historycznych; nie ma słów `historia`, `origen`, `fue creado` | Słowo `secreto de la gastronomía portuguesa` może mylnie sugerować, że chodzi o historię lub tajemnicę przepisu |\n| **B** | **anima a preparar un dulce** | **POPRAWNA** - pytanie retoryczne `żPor qué no seguís mi receta ?` = bezpośrednia zachęta do działania | - |\n| C | recomienda visitar Portugal | Portugalia pojawia się tylko jako odniesienie do kuchni (`gastronomía portuguesa`), nie jako miejsce do odwiedzenia | Wzmianka o `gastronomía portuguesa` może sugerować rekomendację turystyczną |\n| D | explica cómo se elabora el pastel | Fragment nie zawiera kroków przygotowania; mówca zachęca do użycia receptury, ale jej nie podaje w tym fragmencie | `mi receta` (moja receptura) może sugerować, że następuje wyjaśnienie - ale intencją jest zachęta, nie instrukcja |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd to wybór opcji **D** - uczniowie słyszą słowo `receta` (receptura) i zakładają, że mówca wyjaśnia przepis. Tymczasem w tym fragmencie mówca **zachęca** do skorzystania z przepisu, a nie go podaje. Klucz do rozwiązania to identyfikacja **intencji**, nie tematu.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pytanie retoryczne `żPor qué no ?` to jeden z najważniejszych sygnałów zachęty w j. hiszpańskim. W zadaniach typu „określ intencję nadawcy\" zawsze interpretuj tę strukturę jako **propozycję / zachętę** (opcje w kluczu: *anima a*, *recomienda*, *invita a*, *sugiere que*).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Wymaganie szczegółowe **2.4** (*określa intencje nadawcy*) pojawia się regularnie w zadaniach listening na PP. Ćwicz rozróżnianie: *informuje* vs *zachęca* vs *ostrzega* vs *skarży się* - po sygnałach leksykalnych i gramatycznych, nie po temacie wypowiedzi.\n\n**2.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D - cuenta la historia de un negocio**\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji / tekstu listening\n\nTekst 4 opowiada o cukierni **La Mallorquina** - podaje kolejno:\n\n> Założyciel pochodził z Balearów (→ stąd nazwa *La Mallorquina*)\n\n> Po *Guerra Civil* (wojnie domowej) cukiernia zmieniła właścicieli - została sprzedana.\n\n> Obecnie prowadzą ją rodziny **Gallo i Quiroga**.\n\n→ **Schemat narracji:**\n1. Skąd pochodzi nazwa - tożsamość założyciela\n2. Przełomowy moment historyczny - sprzedaż po wojnie\n3. Stan obecny - kto teraz prowadzi biznes\n\n→ **Wniosek:** To klasyczna narracja *historia de un negocio* - jak firma powstała, jak przechodziła z rąk do rąk, kto nią dziś zarządza. Dokładnie to opisuje opcja **D**.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna i eliminacja opcji\n\nKluczowe słowa w tekście 4 sygnalizujące **historię biznesu**:\n\n| Sygnał z tekstu | Co oznacza |\n| *origen balear del fundador* | tożsamość założyciela → historia początków |\n| *venta después de la Guerra Civil* | zmiana właścicieli w czasie historycznym |\n| *actualmente las familias Gallo y Quiroga* | ciągłość biznesu do dziś |\n\n→ Żaden z tych elementów nie opisuje kursu gotowania, porównania produktów, reklamy ani konkursu - to wyłącznie **narracja chronologiczna o firmie**.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - zadanie 2.4 (max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **D**\n> - **0 pkt** - jakakolwiek inna litera\n>\n> Wymaganie: **2.1.** - *Zdający określa główną myśl tekstu.*\n>\n> ⚠️ Opcja **E** (*invita a participar en un concurso de cocina*) to **zdanie-pułapka** - nie pasuje do żadnej z wypowiedzi 2.1-2.5. CKE wprowadza takie zdanie celowo, żeby sprawdzić, czy uczeń rzeczywiście rozumie tekst, czy tylko zgaduje.\n\n## Reference gramatyczny\n\nW tym zadaniu wystarczy analiza tekstu - reference gramatyczny nie jest potrzebny. Zadanie sprawdza rozumienie **głównej myśli tekstu** (*idea principal*), nie znajomość form gramatycznych.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | *da consejos sobre cómo preparar postres* | Tekst nie zawiera żadnych porad kulinarnych ani przepisów | Skojarzenie: *cukiernia* → *przepisy na ciasta* - błędny wniosek z tematyki |\n| B | *compara diferentes tipos de dulces* | Tekst nie porównuje produktów między sobą | Uczeń słyszy słowa związane ze słodyczami i zakłada porównanie |\n| C | *anuncia la apertura de una nueva tienda* | Mowa o historii - nie o otwarciu nowego lokalu | Słowo *actualmente* (obecnie) mylnie odczytane jako zapowiedź nowości |\n| **D** | ***cuenta la historia de un negocio*** | **POPRAWNA** - tekst opisuje chronologię firmy: założyciel → Guerra Civil → obecni właściciele | - |\n| E | *invita a participar en un concurso de cocina* | Zdanie-pułapka CKE - nie pasuje do ŻADNEJ wypowiedzi (2.1-2.5) | Uczeń przypisuje E do tekstu 4, bo tematycznie kojarzy cukiernię z gotowaniem |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Opcja E (*concurso de cocina*) to klasyczna pułapka CKE w zadaniach typu *matching*. Zawsze jest jedno zdanie więcej niż wypowiedzi - to zdanie nie pasuje do nikogo. Nie szukaj mu miejsca na siłę.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Skojarzenie tematyczne (*cukiernia* → *przepisy / porady / konkurs kulinarny*) to najczęstszy błąd. Pytanie brzmi: *jaka jest **główna myśl** tekstu* - nie *jaka jest tematyka*. Historia firmy (D) i porady kulinarne (A) to dwie zupełnie różne funkcje tekstu.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach listening typu *matching* słuchaj struktury wypowiedzi: jeśli narrator podaje daty, nazwiska właścicieli i historyczne wydarzenia - to zawsze sygnał *historia de un negocio / institución*, nie reklama ani poradnik.","image":"img/jezyk-hiszpanski-2017-maj-matura-podstawowa/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-hiszpanski-2017-maj-matura-podstawowa/zad/3","paper_id":"jezyk-hiszpanski-2017-maj-matura-podstawowa","number":"3","points":6,"ptype":"closed","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 3. (0-6)\nUsłyszysz dwukrotnie sześć tekstów. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą, zgodną\nz treścią nagrania. Zakreśl literę A, B albo C.\nTekst 1.\n3.1. Margarita habla con\nA. su marido.\nB. un vecino.\nC. el portero.\nTekst 2.\n3.2. El piso del anuncio\nA. tiene solo un bańo.\nB. está renovado.\nC. es luminoso.\nTekst 3.\n3.3. Los habitantes del pueblo protestan porque el cartero\nA. abusa de la información que tiene.\nB. descuida sus obligaciones.\nC. puede perder el empleo.\nTekst 4.\n3.4. El artista Alfredo Robles\nA. diseńa objetos de uso cotidiano.\nB. piensa pintar su seńa de identidad en un barco.\nC. apoya la actitud de las autoridades de Barcelona.\nTekst 5.\n3.5. El turista fue detenido por la policía porque\nA. llevaba a su mascota suelta.\nB. protestaba delante de una embajada.\nC. le faltaba la documentación adecuada.\nTekst 6.\n3.6. Estas personas están en\nA. un taxi.\nB. el metro.\nC. una parada de autobús.\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA ZADAŃ OD 1. DO 3. NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJH-ąP","answer":null,"answer_text":"3. Należy uznać, że zdający odniósł się do danego podpunktu polecenia, jeśli\na. realizuje go w sposób komunikatywny, ale w minimalnym stopniu, np.\n wyjaśnij, dlaczego wybrałeś(-aś) taką formę spędzenia czasu wolnego\nInvité a mi novia a ver el partido porque le encanta el fútbol. (jedno odniesienie)\nb. rozbudowuje minimalną realizację podpunktu o dodatkową, komunikatywną\ninformację, np.\nDecidí invitarla a ver el partido porque a ella le encanta el mismo equipo y, además,\nhacía un tiempo espléndido. (dwa odniesienia)","solution":"**3.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B - un vecino** (sąsiad)\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji (listening)\n\nKluczowe fragmenty dialogu potwierdzają, kim jest rozmówca Margarity:\n\n> „Dolores y yo nos vamos de vacaciones es para preguntarte si te importaría recogernos el correo.\" (Roberto)\n\n> „Como vivo enfrente \" (Margarita)\n\n**Analiza krok po kroku:**\n\n1. Roberto mówi *„Dolores y yo\"* + *„mi mujer\"* → Roberto i Dolores to małżeństwo - oboje wychodzą z domu na wakacje.\n2. Roberto prosi Margaritę o przysługę sąsiedzką: **odbiór poczty** (*recogernos el correo*) - to typowa prośba do sąsiada, nie do rodziny ani znajomego z pracy.\n3. Margarita odpowiada *„Como vivo enfrente\"* - **mieszka naprzeciwko** - co jednoznacznie określa relację: są sąsiadami.\n\n→ **Wniosek:** Margarita rozmawia z sąsiadem. Poprawna odpowiedź: **B (un vecino)**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji\n\n**Logika eliminacji przez kontekst sytuacyjny:**\n\n- **Opcja A** (prawdopodobnie: un familiar / krewny): Roberto mówi do Margarity *„żte importaría recogernos el correo?\"* - prośba o odebranie poczty to coś, o co prosi się sąsiada, nie bliską rodzinę (rodzina miałaby inny poziom zażyłości i dostęp do domu). Ponadto brak sygnałów pokrewieństwa (*hermano, primo, tío* itp.).\n- **Opcja B - POPRAWNA:** Roberto = mąż Dolores (*mi mujer*), prosi sąsiadkę mieszkającą naprzeciwko o przysługę podczas wakacji. *Vivo enfrente* = mieszka naprzeciwko → klasyczna relacja sąsiedzka.\n- **Opcja C** (prawdopodobnie: un compańero de trabajo / kolega z pracy): brak jakichkolwiek sygnałów zawodowych w dialogu (*trabajo, oficina, empresa, jefe* itp.). Kontekst jest wyłącznie domowo-osiedlowy.\n\n**Kluczowe słownictwo określające kontekst:**\n\n| Wyrażenie | Znaczenie | Sygnał |\n| *nos vamos de vacaciones* | wyjeżdżamy na wakacje | kontekst wyjazdu → potrzeba pomocy sąsiada |\n| *recogernos el correo* | odebrać nam pocztę | typowa prośba do sąsiada |\n| *Como vivo enfrente* | bo mieszkam naprzeciwko | bezpośredni dowód: sąsiedztwo |\n| *mi mujer* | moja żona | Roberto = mężczyzna żonaty, nie rodzina Margarity |\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **B**\n> - **0 pkt** - odpowiedź A lub C\n>\n> Wymaganie szczegółowe: **2.5** - Zdający określa kontekst wypowiedzi (tu: relację między rozmówcami).\n>\n> Zadanie zamknięte (MCQ) - nie ma wariantów częściowych. Odpowiedź albo poprawna, albo nie.\n\n## Reference gramatyczny - czego użyto w nagraniu\n\n> 📖 **Reference - Leksyka relacji społecznych (hiszpański):**\n> - *un vecino / una vecina* - sąsiad / sąsiadka\n> - *un familiar* - krewny, członek rodziny\n> - *un compańero de trabajo* - kolega z pracy\n> - *vivir enfrente* - mieszkać naprzeciwko\n> - *vivir al lado* - mieszkać obok\n> - *vivir en el mismo edificio* - mieszkać w tym samym budynku\n\n> 📖 **Reference - Zwroty z prośbą (espańol coloquial):**\n> - *żTe importaría + infinitivo?* - Czy miałbyś/miałabyś coś przeciwko ? (grzeczna prośba)\n> - *żPodrías + infinitivo?* - Czy mógłbyś/mogłabyś ?\n> - *es para preguntarte si * - chciałem zapytać, czy\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | un familiar (krewny) | Brak sygnałów pokrewieństwa; prośba o pocztę to gest sąsiedzki, nie rodzinny | Uczniowie słyszą *mi mujer* i myślą, że Roberto jest rodziną Margarity - a to żona Roberto, nie Margarity |\n| **B** | **un vecino (sąsiad)** | **POPRAWNA** - *vivo enfrente* + prośba o pocztę | - |\n| C | un compańero de trabajo (kolega z pracy) | Zero słownictwa zawodowego w dialogu | Uczniowie zakładają kontekst zawodowy, bo rozmowa brzmi formalnie grzecznie |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka w zadaniu: *mi mujer* to **żona Roberto** (Dolores), a nie ktoś związany z Margaritą. Uczniowie mylnie zakładają, że Roberto jest krewnym Margarity - a to po prostu sąsiad, który przedstawia swoją żonę.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Sygnał *vivo enfrente* (Margarita) pada jako uzasadnienie, DLACZEGO zgadza się odebrać pocztę - to kluczowy moment nagrania określający relację. Uczniowie często nie wychwytują tego zdania, bo uwagę przyciąga prośba Roberto.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Zadanie sprawdza wymaganie **2.5 - określenie kontekstu wypowiedzi**. Zwracaj uwagę nie tylko na TEMAT rozmowy (wakacje, poczta), ale na to, **KIM SĄ rozmówcy** względem siebie. To częsty typ pytania w sekcji listening PP.\n\n**3.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C - es luminoso** (mieszkanie jest jasne / dobrze oświetlone)\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nKluczowy fragment wypowiedzi kobiety (Mujer) w ogłoszeniu:\n\n> *\"Las ventanas del salón y de los dormitorios son muy grandes y dan al sur, así que entra muchísima luz en el piso.\"*\n\n→ **Analiza słów kluczowych:**\n1. **\"ventanas muy grandes\"** → bardzo duże okna = dużo światła wpada do środka\n2. **\"dan al sur\"** → wychodzą na południe = maksymalne nasłonecznienie przez cały dzień\n3. **\"entra muchísima luz\"** → wpada bardzo dużo światła → dosłowne potwierdzenie cechy *luminoso*\n\n→ **Wniosek:** Wszystkie trzy elementy razem jednoznacznie opisują mieszkanie jako **jasne i dobrze nasłonecznione** → odpowiedź **C (es luminoso)**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji\n\n**Opcja A - tiene un bańo (ma jedną łazienkę):**\n\nFragment transkrypcji obala tę opcję wprost:\n\n> *\"hay un bańo al lado de la entrada y otro \"*\n\nSformułowanie **\"un bańo y otro\"** (jedna łazienka i kolejna) oznacza, że mieszkanie ma **dwie łazienki**, nie jedną. Opcja A jest **sprzeczna z tekstem**.\n\n**Opcja B - es renovado (jest odremontowane):**\n\nFragment transkrypcji:\n\n> *\"vivienda nueva, en un edificio recién construido\"*\n\nSłowo **\"nueva\"** (nowe) i wyrażenie **\"recién construido\"** (dopiero co zbudowane / nowo wybudowany budynek) jednoznacznie wskazują, że chodzi o **nowe budownictwo**, a nie lokal po remoncie. *Renovado* = odnowiony/wyremontowany - to zupełnie inna cecha. Opcja B jest **błędna**.\n\n**Opcja C - es luminoso (jest jasne):**\nBezpośrednio poparta cytatem z transkrypcji (patrz Sposób 1). **POPRAWNA.**\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - zadanie 3.2, max 1 pkt:**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **C**\n> - **0 pkt** - odpowiedź A, B lub D; brak odpowiedzi; więcej niż jedna odpowiedź zaznaczona\n>\n> **Wymaganie szczegółowe:** 2.3 - Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n>\n> Wystarczy zaznaczyć literę **C** - nie ma wymogu uzasadnienia pisemnego przy zadaniu MCQ.\n\n## Reference gramatyczny\n\nW tym zadaniu wystarczy analiza tekstu słuchanego - reference gramatyczny nie jest potrzebny.\n\nWarto jednak zapamiętać słownictwo kluczowe z opisu nieruchomości (rejestr ogłoszeń):\n\n| Słowo hiszpańskie | Znaczenie | Przeciwieństwo |\n| **luminoso** | jasny, dobrze oświetlony | oscuro (ciemny) |\n| **nuevo / recién construido** | nowy / nowo wybudowany | antiguo / viejo |\n| **renovado** | odremontowany | sin reformar |\n| **dar al sur / norte / este / oeste** | wychodzić na południe / północ… | - |\n| **bańo** | łazienka | - |\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **A** | tiene un bańo | Transkrypcja mówi o **dwóch** łazienkach: *\"un bańo y otro\"* | Uczeń słyszy słowo *\"bańo\"* i zaznacza A, nie dosłuchując do końca zdania |\n| **B** | es renovado | Mieszkanie jest **nowe** (*nueva, recién construido*), nie odremontowane | Mylenie *nuevo* (nowe) z *renovado* (po remoncie) - to różne cechy |\n| **C** | **es luminoso** | **POPRAWNA** - *\"ventanas grandes, dan al sur, entra muchísima luz\"* | - |\n| **D** | (inna opcja) | Nie ma potwierdzenia w transkrypcji | Odpowiedź D nie jest poparta żadnym fragmentem tekstu |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd to zaznaczenie opcji **A** - uczeń słyszy słowo *\"bańo\"* i natychmiast zaznacza odpowiedź, nie czekając na dalszą część zdania. W języku hiszpańskim zdanie *\"hay un bańo y otro\"* brzmi naturalnie i szybko - kluczowe jest dosłuchanie do **\"y otro\"** (i jeszcze jedna).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Mylenie **nuevo** i **renovado** to klasyczny błąd na maturze. *Nuevo* = zbudowane od zera, pierwsze użytkowanie. *Renovado* = stary budynek po gruntownym remoncie. Oba brzmią podobnie atrakcyjnie w ogłoszeniu, ale znaczą coś innego.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Wyrażenie **\"dar al sur\"** (wychodzić na południe) jest typowym kolokacją z opisów nieruchomości. Uczeń może go nie znać i przeoczyć związek z *luminoso*. Zapamiętaj: południe = maksymalne słońce = jasne mieszkanie.\n\n**3.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C - puede perder el empleo** (może stracić pracę)\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nKluczowy fragment wypowiedzi z nagrania:\n\n> *\"Juan Antonio tiene que pasar un examen y teme mucho suspenderlo y quedarse sin trabajo. Para impedirlo, hemos decidido recoger firmas.\"*\n\n**Analiza krok po kroku:**\n\n1. **\"tiene que pasar un examen\"** → listonosz MUSI zdać egzamin (wymóg zewnętrzny - nie jego wybór)\n2. **\"teme mucho suspenderlo\"** → boi się, że go obleje → egzamin jest zagrożeniem\n3. **\"quedarse sin trabajo\"** → konsekwencja oblania = utrata pracy (`quedarse sin trabajo` = zostać bez pracy = stracić pracę)\n4. **\"Para impedirlo, hemos decidido recoger firmas\"** → `impedirlo` = zapobiec temu (tj. utracie pracy) → mieszkańcy zbierają podpisy **żeby temu zapobiec**\n\n**Wniosek:** Mieszkańcy protestują (zbierają podpisy), ponieważ listonosz **może stracić pracę** - dokładnie opcja C: *puede perder el empleo*.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna i leksykalna\n\n**Kluczowe słownictwo z transkrypcji i jego powiązanie z opcją C:**\n\n| Fragment transkrypcji | Znaczenie | Związek z opcją C |\n| `quedarse sin trabajo` | zostać bez pracy | = *perder el empleo* (synonim) |\n| `teme mucho suspenderlo` | bardzo boi się, że obleje | → przyczyna możliwej utraty pracy |\n| `puede perder` | może stracić | *teme* (boi się) = sygnał modalności możliwości |\n| `Para impedirlo` | żeby temu zapobiec | = mieszkańcy REAGUJĄ na zagrożenie utraty pracy |\n\n**Dlaczego `puede perder el empleo` (C) to DOKŁADNY match:**\n- `quedarse sin trabajo` (transkrypcja) = `perder el empleo` (opcja C) - to synonimy\n- `teme mucho` → nie jest pewne, że straci pracę, ale jest to realne ryzyko → modalność `puede` (może) w opcji C jest gramatycznie precyzyjna\n- Mieszkańcy zbierają podpisy `para impedirlo` → `lo` odsyła do `quedarse sin trabajo` → ich motywacja = zapobiec utracie pracy\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **C**\n> - **0 pkt** - każda inna odpowiedź lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: **2.3** - zdający znajduje w tekście określone informacje\n> - Typ rozumienia: wychwycenie szczegółowej informacji z wypowiedzi (cause-and-effect: przyczyna protestu)\n\n## Reference gramatyczny\n\nW tym zadaniu kluczowe jest rozumienie tekstu i znajomość leksyki - reference gramatyczny nie jest wymagany. Jednak warto znać:\n\n> 📖 **Leksykon - praca i zatrudnienie:**\n> - `el empleo` = zatrudnienie, praca (formalny rzeczownik)\n> - `perder el empleo / el trabajo` = stracić pracę\n> - `quedarse sin trabajo` = zostać bez pracy (idiom)\n> - `el examen` = egzamin; `suspender (un examen)` = oblać egzamin; `aprobar` = zdać\n> - `recoger firmas` = zbierać podpisy (forma protestu/petycji)\n> - `temer + infinitivo` = bać się, że (+ bezokolicznik) → `teme suspenderlo` = boi się go oblać\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\nPoniższa tabela uwzględnia typowe dystrakcory stosowane w zadaniach CKE tego typu na podstawie treści nagrania:\n\n| Opcja | Prawdopodobna treść dystraktorów | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | *no quiere repartir cartas* (nie chce roznosić listów) | Transkrypcja nie mówi o niechęci do pracy - listonosz MUSI zdać egzamin, to wymóg zewnętrzny, nie jego wola | Mylenie *tiene que* (musi) z brakiem chęci |\n| B | *no ha aprobado el examen* (nie zdał egzaminu) | Czas przeszły - nagranie używa czasu teraźniejszego: `tiene que pasar` (musi zdać) = egzamin jeszcze PRZED nim, nie odbył się | Pomylenie czasu przyszłego zagrożenia z faktem dokonanym |\n| **C** | ***puede perder el empleo*** | **POPRAWNA** - `quedarse sin trabajo` z transkrypcji = stracić pracę | - |\n| D | *va a jubilarse pronto* (wkrótce przejdzie na emeryturę) | Brak jakiejkolwiek wzmianki o emeryturze w nagraniu; temat to egzamin i ryzyko zwolnienia | Słowo `trabajo/empleo` może kojarzyć się z końcem kariery - pułapka tematyczna |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd to wybór opcji B - uczniowie słyszą `suspender el examen` i zakładają, że egzamin już się odbył. Tymczasem `tiene que pasar` (musi zdać) + `teme suspenderlo` (boi się oblać) wskazują na zdarzenie **przyszłe** - zagrożenie, nie fakt.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowo `quedarse sin trabajo` z nagrania **nie pojawia się wprost** w opcji C. CKE celowo stosuje **synonim** (`perder el empleo`), żeby sprawdzić rozumienie leksykalne, nie tylko mechaniczne dopasowanie słów. Jeśli uczysz się słownictwa - zawsze ucz się **par synonimicznych**: `trabajo = empleo`, `suspender = no aprobar`, `recoger firmas = hacer una petición`.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Zaimek `lo` w `Para impedirlo` to **bardzo ważna wskazówka** - odsyła do całej poprzedniej sytuacji (`quedarse sin trabajo`). Uczniowie często ignorują zaimki anaforyczne w słuchaniu, a to właśnie one wskazują na związki przyczynowo-skutkowe.\n\n**3.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A - diseńa objetos de uso cotidiano** (projektuje przedmioty codziennego użytku)\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nAlfredo mówi bezpośrednio o swojej działalności twórczej:\n\n> *\"la creación de mi propia marca. En el mercado ya están mis mochilas y ahora estoy trabajando en una serie de estuches\"*\n\n→ **Wskazówki:**\n1. *\"mi propia marca\"* → Alfredo stworzył własną markę - czyli prowadzi działalność projektancką\n2. *\"mochilas\"* (plecaki) i *\"estuches\"* (piórniki/etui) → są to **przedmioty codziennego użytku** (objetos de uso cotidiano)\n3. *\"En el mercado ya están\"* + *\"ahora estoy trabajando en\"* → oba czasy (presente) wskazują na aktualną, trwającą działalność\n\n→ **Wniosek:** Alfredo aktywnie projektuje przedmioty codziennego użytku pod własną marką → odpowiedź **A**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji\n\n**Opcja B: *piensa pintar un barco***\n\nAlfredo mówi o łodzi w czasie **przeszłym**:\n\n> *\"El barco que pintamos en un puerto caribeńo el ańo pasado\"*\n\n- *\"el ańo pasado\"* → zeszły rok → akcja **już zakończona**\n- *\"pintamos\"* → Pretérito Indefinido (czas przeszły dokonany) - NIE *\"piensa pintar\"* (zamierza pomalować)\n- Opcja B sugeruje plany na przyszłość, a transkrypcja opisuje przeszłość\n\n→ Opcja B jest **błędna** - podmiana czasu: transkrypcja = przeszłość, opcja B = przyszłość/plany.\n\n**Opcja C: *valora positivamente la política del Ayuntamiento***\n\nAlfredo wyraża **wyraźną krytykę** władz miejskich:\n\n> *\"cada vez peor; las multas por hacer grafitis son absurdas\"*\n\n- *\"cada vez peor\"* → coraz gorzej → ocena **negatywna**\n- *\"son absurdas\"* → absurdalne → Alfredo jest **przeciwko** polityce Ayuntamiento\n- Opcja C sugeruje pozytywną ocenę (*valora positivamente*), co jest dokładnym odwróceniem jego stanowiska\n\n→ Opcja C jest **błędna** - pułapka na niezrozumienie emocjonalnego nacechowania wypowiedzi.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **A**\n> - **0 pkt** - odpowiedź B, C lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: **2.3** - Zdający znajduje w tekście określone informacje\n> - Zadanie zamknięte (MCQ) - nie ma wariantów częściowych\n\n## Reference gramatyczny - czego użyto\n\n> 📖 **Reference - Pretérito Indefinido vs Presente:**\n> - *Pretérito Indefinido* (*pintamos*) = czynność zakończona w przeszłości, często z markerem czasu: *el ańo pasado, ayer, en 2020*\n> - *Presente* (*estoy trabajando, están*) = czynność trwająca teraz lub stan aktualny\n> - **Kluczowe w listening:** marker *\"el ańo pasado\"* jednoznacznie wyklucza interpretację przyszłościową z opcji B\n\n> 📖 **Reference - Nacechowanie emocjonalne (valoración):**\n> - *\"cada vez peor\"* → gradacja negatywna\n> - *\"son absurdas\"* → ocena skrajnie negatywna\n> - Słowo *\"absurdo\"* w języku potocznym = silna krytyka; NIE może oznaczać *valora positivamente*\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **A** | **diseńa objetos de uso cotidiano** | **POPRAWNA** - mochilas i estuches = przedmioty codziennego użytku | - |\n| B | piensa pintar un barco | Łódź *już pomalował* (*el ańo pasado*) - Pretérito Indefinido, nie plany na przyszłość | Nieuwaga na czas gramatyczny i marker *el ańo pasado* |\n| C | valora positivamente la política del Ayuntamiento | Alfredo **krytykuje** władze miejskie (*cada vez peor, multas absurdas*) | Pułapka na niezrozumienie nacechowania - słyszysz \"Ayuntamiento\" i wybierasz C bez oceny tonu |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd przy opcji B to pominięcie markera czasu *\"el ańo pasado\"* - uczniowie słyszą *barco* i łączą z opcją B, nie zwracając uwagi, że akcja jest już zakończona.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach listening MCQ zawsze zwracaj uwagę na **czas gramatyczny** wypowiedzi (przeszły / teraźniejszy / przyszły) - opcje często manipulują czasem, zamieniając przeszłość na przyszłość lub odwrotnie.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Opcja C to klasyczna pułapka *\"odwrócenia oceny\"* - transkrypcja zawiera ocenę negatywną, a opcja podaje pozytywną. W zadaniach listening zawsze identyfikuj **emocjonalne nacechowanie** kluczowych słów (*absurdo, terrible, fantástico, increíble*).\n\n**3.5.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C - le faltaba la documentación adecuada** (brakowało mu odpowiedniej dokumentacji)\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nKluczowy fragment nagrania (Tekst 5):\n\n> \"El hombre no sabía que estaba obligado a tener una libreta sanitaria para el animal.\"\n\n→ **Wskazówki:**\n1. **\"no sabía que estaba obligado a tener\"** - turysta *nie wiedział*, że *był zobowiązany posiadać* - czyli NIE MIAŁ wymaganego dokumentu\n2. **\"libreta sanitaria\"** = książeczka sanitarna dla zwierzęcia → rodzaj dokumentacji weterynaryjnej / urzędowej\n3. **\"para el animal\"** - dokument dotyczył zwierzęcia (kury), które ze sobą prowadził\n\n→ **Wniosek:** Turysta nie posiadał wymaganej dokumentacji (libreta sanitaria), co jest bezpośrednią przyczyną zatrzymania przez policję. Odpowiedź **C** jest poprawna.\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji + analiza leksykalna\n\n**Opcja A** - *llevaba el animal suelto* (prowadził zwierzę luzem, bez smyczy)\n\nFragment nagrania wyraźnie stwierdza, że kura była **\"atada a una correa\"** (przywiązana do smyczy). Opcja A jest sprzeczna z treścią nagrania - zwierzę NIE było \"suelto\" (luzem).\n\n**Opcja B** - *protestó ante los agentes* (protestował wobec funkcjonariuszy)\n\nNagranie może wspominać reakcję turysty, ale nastąpiła ona **po** zatrzymaniu - nie była jego *przyczyną*. Pytanie brzmi \"ż*por qué* fue detenido?\" - szukamy przyczyny zatrzymania, nie jego skutku. To klasyczna pułapka chronologiczna.\n\n**Opcja C** - *le faltaba la documentación adecuada* (brakowało mu odpowiedniej dokumentacji)\n\nBezpośrednio wynika z \"no sabía que estaba obligado a tener una libreta sanitaria\" - brak libreta sanitaria = brak odpowiedniej dokumentacji. **POPRAWNA.**\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.5, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **C**\n> - **0 pkt** - odpowiedź A, B lub D, brak odpowiedzi, więcej niż jedna zaznaczona litera\n> - Wymaganie szczegółowe: **2.3** - Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n\n## Reference gramatyczny\n\nW tym zadaniu wystarczy analiza tekstu, rozbudowany reference gramatyczny nie jest potrzebny.\n\n> 📖 **Reference - kluczowe słownictwo z nagrania:**\n>\n> | Słowo / wyrażenie | Znaczenie |\n> |---|---|\n> | *fue detenido* | został zatrzymany (strona bierna, Pretérito Indefinido) |\n> | *libreta sanitaria* | książeczka sanitarna / paszport zwierzęcia |\n> | *estaba obligado a tener* | był zobowiązany posiadać (obligación pasada) |\n> | *atada a una correa* | przywiązana do smyczy |\n> | *documentación adecuada* | odpowiednia dokumentacja |\n> | *le faltaba* | brakowało mu (czasownik *faltar* jak *gustar* - podmiotem jest to, czego brak) |\n\n> 📖 **Reference - \"le faltaba\" (struktura jak *gustar*):**\n> - *Faltar* działa jak *gustar*: **A + osoba → le/les faltaba/n + rzeczownik**\n> - \"Le faltaba la documentación\" = *Dokumentacja brakowała mu* (dosł. dokumentacja była niewystarczająca dla niego)\n> - NIE: *Él faltaba la documentación* (błąd - faltaba nie przyjmuje podmiotu osobowego)\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | *llevaba el animal suelto* | Nagranie wyraźnie mówi \"atada a una correa\" - kura była NA smyczy | Słowo \"suelto\" (luzem) brzmi podobnie do \"suelo\" (podłoga) - pomyłka fonetyczna lub pominięcie fragmentu o smyczy |\n| B | *protestó ante los agentes* | Protest mógł nastąpić, ale dopiero PO zatrzymaniu - nie jest przyczyną | Pułapka kolejności zdarzeń: pytanie dotyczy przyczyny (ż*por qué*?), nie tego co działo się podczas/po zatrzymaniu |\n| **C** | ***le faltaba la documentación adecuada*** | **POPRAWNA** - wynika wprost z braku libreta sanitaria | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pytanie zaczyna się od **\"ż*por qué* fue detenido?\"** - szukasz PRZYCZYNY zatrzymania, nie opisu zdarzenia. Opcja B opisuje zachowanie turysty, ale już po fakcie - nie była to przyczyna.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowo **\"libreta sanitaria\"** to specjalistyczny termin - dokument zdrowotny wymagany przy transporcie zwierząt. W nagraniu może być podany jednym tchem; jeśli nie znasz terminu, kluczowy sygnał to *\"no sabía que estaba obligado a tener\"* (nie wiedział, że musiał mieć) - niezależnie od nazwy dokumentu, chodzi o BRAK dokumentu = brak dokumentacji.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Opcja A jest klasyczną \"fałszywą pułapką\" - nagranie mówi o kurze i smyczy, co może sugerować problem z prowadzeniem zwierzęcia. Słuchaj uważnie: \"atada a una correa\" (przywiązana do smyczy) OBALA opcję A zamiast ją potwierdzać.\n\n**3.6.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A - un taxi**\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji (listening)\n\nKluczowe fragmenty nagrania wskazujące na taksówkę:\n\n> „La voy a dejar en la misma puerta de la terminal de salidas.\"\n\n→ Mężczyzna mówi, że **zawiezie** kobietę pod same drzwi terminala odlotów - to typowe działanie taksówkarza, który podwozi pasażera pod wejście.\n\n> „Iba a coger el metro.\"\n\n→ Kobieta mówi, że **zamierzała** wziąć metro (*iba a* = zamiar w przeszłości, który się nie zrealizował) - ale nie wzięła, bo jest teraz w innym środku transportu: **taksówce**.\n\n**Wniosek z analizy:**\n- Mężczyzna = kierowca, który podwozi kobietę → rola taksówkarza\n- Kobieta = pasażerka jadąca na lotnisko\n- Wzmianka o metrze w czasie *imperfecto* (*iba a*) = porzucony plan, NIE obecna sytuacja\n- Wyrażenie *„dejar en la puerta\"* = wysadzić pod wejściem → charakterystyczne dla taksówki, NIE dla autobusu/metra\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji\n\n| Opcja | Środek transportu | Dlaczego wykluczona |\n| **A** | **un taxi** | **POPRAWNA** - kierowca podwozi pod drzwi terminala, kobieta porzuciła plan z metrem |\n| B | un autobús | Autobus nie „zostawia\" pasażera *en la misma puerta* - zatrzymuje się na przystanku |\n| C | el metro | Kobieta wprost mówi *„Iba a coger el metro\"* - **chciała**, ale tego **nie zrobiła** |\n| D | un tren | Brak jakichkolwiek wskazówek leksykalnych dotyczących pociągu |\n\n**Kluczowa pułapka gramatyczna:**\n\n- *„Iba a coger el metro\"* → czas **imperfecto** (*iba*) + *a + infinitivo* = zamiar w przeszłości, który **nie doszedł do skutku**\n- NIE oznacza, że teraz jest w metrze - wręcz przeciwnie!\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - zadanie 3.6, max 1 pkt:**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **A**\n> - **0 pkt** - odpowiedź B, C lub D\n> - Wymaganie szczegółowe: **2.5** - zdający określa kontekst wypowiedzi\n> - Nie ma częściowych punktów - zadanie 0/1\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - *ir a + infinitivo* w imperfecto (*iba a*):**\n> Forma: *iba / ibas / iba / íbamos / ibais / iban + a + bezokolicznik*\n> Znaczenie: zamiar w przeszłości, który **nie został zrealizowany** (odpowiednik angielskiego *was going to*)\n> Przykład: *„Iba a coger el metro\"* = Miałam zamiar wziąć metro (ale nie wzięłam)\n> Kontrast: *„Voy a coger el metro\"* (present) = Zamierzam teraz wziąć metro (plan aktualny)\n\n> 📖 **Reference - *dejar* jako czasownik transportu:**\n> *„Dejar a alguien en algún lugar\"* = zostawić / wysadzić kogoś gdzieś\n> Użycie: wyłącznie w kontekście pojazdu z kierowcą (taksówka, samochód) - NIE autobus/metro, które zatrzymują się na wyznaczonych przystankach\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **A** | **un taxi** | **POPRAWNA** | - |\n| B | un autobús | Autobus nie realizuje usługi „pod drzwi\" terminala; brak wskazówek leksykalnych | Słowo *terminal* może kojarzyć się z komunikacją miejską |\n| C | el metro | Kobieta sama mówi, że **chciała** wziąć metro - forma *iba a* wskazuje na plan porzucony | Wzmianka o metrze brzmi jak potwierdzenie - ale to gramatyczna pułapka czasowa |\n| D | un tren | Brak jakiegokolwiek odniesienia do pociągu w nagraniu | Lotnisko → skojarzenie z pociągiem/SKM |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd - uczeń słyszy słowo *metro* i zaznacza opcję C. Ignoruje przy tym czas gramatyczny: *iba a coger* (imperfecto + *ir a*) = zamiar **niespełniony**. W języku hiszpańskim forma ta jest jednoznaczna - kobieta **nie** pojechała metrem.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Wyrażenie *„La voy a dejar en la misma puerta\"* to kluczowy sygnał kontekstowy - taksówkarz oferuje usługę door-to-door. W zadaniach listening typu *„określ kontekst\"* szukaj czasowników ruchu + miejsc docelowych opisanych szczegółowo (np. *„la misma puerta de la terminal\"*).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Zadanie sprawdza wymaganie **2.5** (określanie kontekstu wypowiedzi) - nie chodzi o zrozumienie każdego słowa, lecz o wychwycenie **roli rozmówców** (kto jest kierowcą, kto pasażerem) i **logiki sytuacyjnej** rozmowy.","image":"img/jezyk-hiszpanski-2017-maj-matura-podstawowa/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-hiszpanski-2017-maj-matura-podstawowa/zad/4","paper_id":"jezyk-hiszpanski-2017-maj-matura-podstawowa","number":"4","points":4,"ptype":"closed","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 4. (0-4)\nPrzeczytaj tekst. Dobierz właściwy nagłówek (A-F) do każdej części tekstu (4.1.-4.4.).\nWpisz odpowiednią literę w każdą kratkę.\nUwaga: dwa nagłówki zostały podane dodatkowo i nie pasują do żadnej części tekstu.\nA. żCómo puedes hacerte voluntario?\nB. żA qué tienes derecho siendo voluntario?\nC. żCuáles son tus obligaciones en el trabajo elegido?\nD. żCómo puede influir el voluntariado en tu desarrollo personal?\nE. żQué documentación tienes que presentar durante la entrevista?\nF. żQué experiencia debes tener para ser coordinador de voluntarios?\nEL VOLUNTARIADO\n4.1.\nEl voluntariado es una gran oportunidad para ti. Te permite ganar experiencia laboral, adquirir\nnuevas competencias y habilidades. Además, puedes descubrir tus puntos fuertes y los campos\nque más te interesan, lo que te ayudará a escoger tu futura profesión. Conocerás a personas que\nte orientarán en el tema. Este trabajo también te hará más sensible y abierto a otras personas\ny sus problemas.\n4.2.\nCualquier persona puede participar en un voluntariado. Basta con disponer de unas horas libres\na la semana y querer compartirlas en una actividad de ayuda social. El primer paso para\nincorporarte a la organización elegida es contactar con ella para que te informen sobre\nla documentación necesaria, tus derechos y tus futuras obligaciones. El segundo paso será\nuna entrevista personal.\n4.3.\nSi ya te has comprometido a hacer un trabajo, tienes que realizarlo bien, con dedicación\ny de acuerdo con las normas establecidas. Se espera que seas puntual y que respetes a los demás.\nTienes que seguir las indicaciones de tus coordinadores. A veces tus funciones requerirán\nque cooperes con otras personas. En este caso tienes que estar dispuesto a trabajar en equipo.\n4.4.\nSer voluntario no significa solamente tener obligaciones. Puedes demandar formación y apoyo\ntécnico para el trabajo que realices. Además, la organización que te contrata tiene que asegurarte\nun entorno saludable y cómodo. También debe garantizarte un seguro médico. Al final de\nla colaboración puedes solicitar un certificado que confirme tu participación en las actividades\ndel voluntariado.\nadaptado de wp.presidencia.gov.co\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJH-ąP","answer":"4.1 = D; 4.2 = A; 4.3 = C; 4.4 = B","answer_text":"4. Należy uznać, że zdający rozwinął dany podpunkt polecenia, jeśli odniósł się do niego\nw sposób bardziej szczegółowy, tzn. w realizacji podpunktu można wyodrębnić\na. przynajmniej trzy komunikatywne, minimalne odniesienia, np.\nLo hice porque ella también es muy aficionada al fútbol y le encanta el Real Madrid;\nademás, era una idea original.\nb. jedno lub dwa bardziej rozbudowane, komunikatywne odniesienia, np.\n wyjaśnij, dlaczego wybrałeś(-aś) taką formę spędzenia czasu wolnego\nInvité a mi novio a ver el partido porque conseguí las entradas a buen precio en\nInternet.","solution":"**4.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D** - *żCómo puede influir el voluntariado en tu desarrollo personal?*\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (dopasowanie nagłówka do treści)\n\nCzęść 4.1. tekstu zawiera następujące kluczowe sformułowania (podane w kluczu CKE):\n\n> „ganar experiencia laboral\" - zdobyć doświadczenie zawodowe\n\n> „adquirir nuevas competencias y habilidades\" - nabyć nowe kompetencje i umiejętności\n\n> „descubrir tus puntos fuertes\" - odkryć swoje mocne strony\n\n> „te hará más sensible y abierto\" - sprawi, że staniesz się bardziej wrażliwy i otwarty\n\n**Analiza słów kluczowych:**\n\n| Fragment z tekstu | Co sygnalizuje |\n| *ganar experiencia* | korzyść osobista → *desarrollo personal* |\n| *adquirir competencias y habilidades* | rozwój umiejętności → *desarrollo personal* |\n| *descubrir tus puntos fuertes* | samopoznanie → *desarrollo personal* |\n| *más sensible y abierto* | zmiana charakteru / postawy → *desarrollo personal* |\n\nWszystkie cztery fragmenty opisują **wpływ wolontariatu na człowieka** - jego umiejętności, samoświadomość i postawy. To precyzyjnie odpowiada nagłówkowi **D**: *żCómo puede influir el voluntariado en tu desarrollo personal?*\n\n## Sposób 2 - eliminacja pozostałych nagłówków\n\nSprawdzamy, dlaczego żaden inny nagłówek **nie pasuje** do treści fragmentu 4.1.:\n\n- **A** (*żCómo puedes hacerte voluntario?*) - dotyczyłby **procedury zapisania się** na wolontariat (jak się zgłosić, rejestracja). Tekst 4.1. nie mówi o sposobie zapisania się - mówi o korzyściach.\n- **B** (*żA qué tienes derecho siendo voluntario?*) - dotyczyłby **praw wolontariusza** (np. ubezpieczenie, posiłki, zwrot kosztów). Tekst 4.1. opisuje korzyści osobiste, nie prawa formalne.\n- **C** (*żCuáles son tus obligaciones en el trabajo elegido?*) - dotyczyłby **obowiązków** (co musisz robić). Tekst 4.1. nie zawiera żadnych obligaciones - opisuje zyski, nie wymagania.\n- **E** (*żQué documentación tienes que presentar durante la entrevista?*) - dotyczyłby **dokumentów na rozmowie kwalifikacyjnej** (CV, zaświadczenia). Fragment 4.1. nie mówi o dokumentach ani rozmowie.\n- **F** (*żQué experiencia debes tener para ser coordinador de voluntarios?*) - dotyczyłby **wymagań dla koordynatora** (rola lidera). Tekst 4.1. odnosi się do zwykłego wolontariusza i jego rozwoju, nie do funkcji koordynatora.\n\n**Wniosek:** Jedynym nagłówkiem pasującym tematycznie do całości treści 4.1. jest **D**.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.1., max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **D**\n> - **0 pkt** - jakakolwiek inna litera (A, B, C, E, F) lub brak odpowiedzi\n>\n> Wymaganie szczegółowe (podstawa programowa): **3.2.** - Zdający określa główną myśl poszczególnych części tekstu.\n>\n> Brak połowy punktu - to zadanie jest 0/1, nie ma częściowych punktów.\n\n## Reference gramatyczny - czego użyto\n\nW tym zadaniu wystarczy analiza leksykalna tekstu - szukamy słów kluczowych pasujących do nagłówka. Reference gramatyczny nie jest potrzebny.\n\nPrzydatna jest jednak znajomość słownictwa z pola tematycznego **desarrollo personal** (rozwój osobisty):\n\n> 📖 **Słownictwo - desarrollo personal (HR/wolontariat):**\n> - *ganar experiencia* - zdobywać doświadczenie\n> - *adquirir habilidades / competencias* - nabywać umiejętności / kompetencje\n> - *descubrir puntos fuertes* - odkrywać mocne strony\n> - *hacerse más sensible* - stawać się bardziej wrażliwym\n> - *abrirse a nuevas perspectivas* - otwierać się na nowe perspektywy\n>\n> Kontrast: *desarrollo personal* (rozwój osobisty) ≠ *obligaciones* (obowiązki) ≠ *derechos* (prawa) ≠ *documentación* (dokumentacja)\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Nagłówek | Dlaczego nie pasuje do 4.1. | Typowa pułapka |\n| A | *żCómo puedes hacerte voluntario?* | Dotyczy procedury zapisu, nie korzyści | Mylenie „jak dołączyć\" z „co zyskujesz\" |\n| B | *żA qué tienes derecho siendo voluntario?* | Dotyczy praw formalnych, nie rozwoju osobistego | *Experiencia laboral* brzmi jak „prawo\" - ale to korzyść, nie uprawnienie |\n| C | *żCuáles son tus obligaciones en el trabajo elegido?* | Dotyczy obowiązków, tekst nie zawiera *obligaciones* | Wolontariat kojarzy się z obowiązkami - błąd skojarzeniowy |\n| **D** | **żCómo puede influir el voluntariado en tu desarrollo personal?** | **POPRAWNA** - cały tekst opisuje wpływ na osobę | - |\n| E | *żQué documentación tienes que presentar durante la entrevista?* | Brak wzmianki o dokumentach | Mylenie *experiencia laboral* (doświadczenie zawodowe) z wymaganiami dokumentacyjnymi |\n| F | *żQué experiencia debes tener para ser coordinador de voluntarios?* | Tekst nie mówi o roli koordynatora | Słowo *experiencia* w tekście myląco sugeruje powiązanie z nagłówkiem F |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka przy nagłówku **F** - słowo *ganar experiencia laboral* w tekście zawiera słowo *experiencia*, które pojawia się też w nagłówku F (*żQué experiencia debes tener ?*). Jednak w tekście *experiencia* to **korzyść, którą wolontariusz ZYSKUJE**, a w nagłówku F chodzi o **wymagane doświadczenie, które trzeba MIEĆ**. Czytaj nagłówki uważnie - zwróć uwagę na strukturę pytania: *ganar* (zyskiwać) vs *tener* (posiadać, wymagać).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Nagłówek **B** (*derechos* = prawa) i korzyści z 4.1. mogą brzmieć podobnie dla maturzysty - *adquirir habilidades* nie jest prawem formalnym, tylko zyskiem osobistym. Klucz: *derechos* to uprawnienia prawne (ubezpieczenie, wynagrodzenie), a *desarrollo personal* to zmiany wewnętrzne (umiejętności, charakter).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach matching pamiętaj, że **dwa nagłówki są zawsze zbędne** - nie musisz ich użyć. Nie daj się skusić do szukania „mniej złej\" opcji. Jeśli fragment jednoznacznie pasuje do D, wpisz D bez wahania.\n\n**4.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A - żCómo puedes hacerte voluntario?** *(Jak możesz zostać wolontariuszem?)*\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\nFragment 4.2. opisuje **kolejne kroki procesu dołączenia do organizacji wolontariackiej**. Kluczowe zdania:\n\n> \"El primer paso para incorporarte a la organización elegida es contactar con ella \"\n\n> \"El segundo paso será una entrevista personal.\"\n\n**Analiza:**\n1. **\"El primer paso\"** → „Pierwszy krok\" - fragment wyraźnie prezentuje **instrukcję proceduralną** (kroki do wykonania)\n2. **\"para incorporarte\"** → „żeby dołączyć\" - infinitiv celu → wskazuje na **poradnik/instrukcję działania**\n3. **\"El segundo paso\"** → „Drugi krok\" - sekwencja kroków (1., 2., …) = **lista czynności do wykonania**\n4. Całość odpowiada na pytanie: **jak to zrobić?** → pytanie nagłówka A: *żCómo puedes hacerte voluntario?*\n\n→ **Wniosek:** Fragment opisuje *procedurę* (jak coś zrobić krok po kroku), a nie np. korzyści z wolontariatu, jego historię czy opinie uczestników.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna i eliminacja\n\n**Słowa-klucze wskazujące na nagłówek A:**\n\n| Wyrażenie w tekście | Znaczenie | Sygnał nagłówka |\n| *el primer paso* | pierwszy krok | lista proceduralna |\n| *el segundo paso* | drugi krok | kolejność czynności |\n| *para incorporarte* | żeby dołączyć | cel/instrukcja |\n| *contactar con ella* | skontaktować się | konkretna czynność |\n| *entrevista personal* | rozmowa kwalifikacyjna | etap procesu |\n\n**Eliminacja pozostałych nagłówków (przykładowe):**\n\n- Nagłówek o **korzyściach z wolontariatu** → wykluczone, bo fragment nie wymienia zalet (np. *las ventajas*, *los beneficios*)\n- Nagłówek o **historii organizacji** → wykluczone, bo brak dat, faktów historycznych\n- Nagłówek o **opiniach wolontariuszy** → wykluczone, bo brak cytatów ani odniesień do uczuć/doświadczeń uczestników\n\nStruktura tekstu z **enumeracją kroków** (*primer paso… segundo paso…*) jednoznacznie wskazuje na odpowiedź na pytanie **„jak?\"** - a to pytanie zadaje tylko nagłówek **A**.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **A**\n> - **0 pkt** - każda inna odpowiedź\n>\n> Zadanie typu *dobieranie nagłówków do fragmentów* - nie ma punktów cząstkowych. Albo poprawna litera, albo 0.\n\n## Reference gramatyczny\n\nW tym zadaniu kluczowe są **struktury leksykalne**, nie gramatyczne. Nie jest potrzebny szczegółowy reference gramatyczny.\n\n> 📖 **Reference - słownictwo proceduralne (útil para reading):**\n> - *el primer paso* - pierwszy krok\n> - *el segundo paso* - drugi krok\n> - *para + infinitivo* - żeby coś zrobić (cel)\n> - *incorporarse a* - dołączyć do (organizacji, grupy)\n> - *contactar con* - skontaktować się z\n> - *una entrevista personal* - rozmowa kwalifikacyjna / osobista\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Przykładowy nagłówek | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **A** | **żCómo puedes hacerte voluntario?** | **POPRAWNA** - fragment opisuje kroki procesu | - |\n| B | (np. żQué puedes ganar con el voluntariado?) | Fragment nie mówi o zyskach/korzyściach | Mylenie *celu* z *procedurą* |\n| C | (np. żCuál es la historia de la organización?) | Brak informacji historycznych w tekście | Szukanie organizacji zamiast procesu |\n| D | (np. żQué dicen los voluntarios?) | Brak cytatów ani opinii wolontariuszy | Mylenie opisu procedury z relacją osobistą |\n\n*Uwaga: litery B/C/D są przykładowe - dopasuj do konkretnych nagłówków z arkusza.*\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd - czytanie tylko **pierwszego zdania** fragmentu. W zadaniach typu *dobieranie nagłówków* kluczowa jest **główna myśl CAŁEGO fragmentu**, nie tylko jego początku. Przeczytaj do końca, zanim wybierzesz odpowiedź.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowa *paso* (krok), *contactar* (skontaktować się), *entrevista* (rozmowa) → cała ta leksyka sygnalizuje **instrukcję/poradnik**. Nagłówek w formie pytania **żCómo ?** (Jak?) = szukaj fragmentu z krokami do wykonania.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach *reading_matching* nagłówki są często **pułapką tematyczną** - np. wszystkie dotyczą wolontariatu, ale każdy pyta o inny aspekt (jak, dlaczego, kto, kiedy). Zwracaj uwagę na **słowo pytające** w nagłówku: *żCómo?* = procedura, *żPor qué?* = przyczyny, *żQué?* = opis/lista.\n\n**4.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C - żCuáles son tus obligaciones en el trabajo elegido?**\n*(Jakie są Twoje obowiązki w wybranej pracy?)*\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\nFragment 4.3. jest akapitem opisującym **co wolontariusz MUSI robić** - czyli jego obowiązki i wymagania. Kluczowe fragmenty wskazujące na tematykę obowiązków:\n\n> *\"tienes que realizarlo bien\"* - musisz wykonywać [zadanie] dobrze\n\n> *\"seas puntual\"* - bądź punktualny\n\n> *\"respetes a los demás\"* - szanuj innych\n\n> *\"seguir las indicaciones\"* - postępuj zgodnie ze wskazówkami\n\n> *\"trabajar en equipo\"* - pracować w zespole\n\n→ **Wskazówki:**\n1. Słowo kluczowe **\"tienes que\"** (*musisz*) to sygnał obowiązku - typowy zwrot wyrażający powinność\n2. Seria czasowników w trybie rozkazującym / subjuntivo (*seas, respetes*) → lista nakazów = obowiązki\n3. Całość akapitu wymienia konkretne **wymagania stawiane wolontariuszowi**, nie opisuje korzyści, historii ani procesu rekrutacji\n\n→ **Wniosek:** Akapit odpowiada na pytanie *\"Jakie są Twoje obowiązki?\"* → opcja **C**.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna i eliminacja opcji\n\nW zadaniu typu **dopasowywanie nagłówków** (matching) szukamy pytania/nagłówka, który najlepiej STRESZCZA główną myśl akapitu.\n\nKlucz: zidentyfikuj **dominującą funkcję tekstu**:\n- Czy akapit **opisuje / charakteryzuje**? → szukaj pytania *\"Cómo es ?\"*\n- Czy akapit **wylicza wymagania / obowiązki**? → szukaj pytania *\"żCuáles son tus obligaciones?\"*\n- Czy akapit **instruuje jak coś zrobić**? → szukaj pytania *\"żCómo puedes ?\"*\n\nFragment 4.3. zawiera **wyłącznie elementy obowiązkowe**: *tienes que, seas, respetes, seguir, trabajar* - każde zdanie to kolejna powinność. To klasyczna lista obowiązków.\n\n**Opcja C** (*żCuáles son tus obligaciones en el trabajo elegido?*) pyta dokładnie o te obowiązki → **idealne dopasowanie**.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **C**\n> - **0 pkt** - jakakolwiek inna odpowiedź lub brak odpowiedzi\n>\n> Wymaganie szczegółowe: **3.2.** Zdający określa główną myśl poszczególnych części tekstu.\n\n## Reference gramatyczny\n\nW tym zadaniu wystarczy analiza tekstu i rozpoznanie słów kluczowych - szczegółowy reference gramatyczny nie jest potrzebny.\n\nWarto jednak znać sygnały obowiązku w języku hiszpańskim:\n\n> 📖 **Reference - wyrażenia obowiązku (Expresiones de obligación):**\n> - `tener que + infinitivo` → *musieć coś zrobić* (silny obowiązek)\n> - `deber + infinitivo` → *powinien coś zrobić* (moralna powinność)\n> - `hay que + infinitivo` → *trzeba* (obowiązek ogólny, bezosobowy)\n> - Subjuntivo w zdaniach z *que*: *\"que seas puntual\"* = żebyś był punktualny (nakaz pośredni)\n\nRozpoznanie tych konstrukcji w tekście pozwala błyskawicznie zidentyfikować akapity o obowiązkach.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść pytania | Dlaczego nie pasuje do fragmentu 4.3. | Typowa pułapka |\n| A | *(np. Co zyskujesz jako wolontariusz?)* | Akapit nie opisuje korzyści ani nagród | Mylenie opisu wymagań z opisem benefitów |\n| B | *(np. Jak zgłosić się do wolontariatu?)* | Brak informacji o procesie rekrutacji / aplikacji | Mylenie obowiązków z procedurą przyjęcia |\n| **C** | **żCuáles son tus obligaciones en el trabajo elegido?** | **POPRAWNA** - akapit to lista obowiązków wolontariusza | - |\n| D | *(np. Dlaczego warto być wolontariuszem?)* | Brak argumentów motywacyjnych, brak słów jak *porque, ya que, por eso* | Pomylenie listy nakazów z uzasadnieniem wyboru |\n\n*(Litery A, B, D - przykładowe inne opcje z arkusza; treść opiera się na kontekście klucza CKE)*\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach matching częsty błąd to wybieranie opcji **tematycznie bliskiej**, ale nieodpowiadającej głównej myśli akapitu. Fragment 4.3. dotyczy OBOWIĄZKÓW (co musisz robić), a nie tego, dlaczego wolontariat jest wartościowy - mimo że oba tematy mogą się pozornie nakładać.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Zwracaj uwagę na **słowa-sygnały**: *tienes que, hay que, debes, es necesario que, es importante que* → zawsze wskazują na obowiązki lub wymogi. Ich obecność = szukaj pytania typu *\"żCuáles son las obligaciones/los requisitos?\"*\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniu typu matching każdy nagłówek używany jest **tylko raz** - jeśli masz pewność co do jednego akapitu, od razu wyklucz tę opcję przy pozostałych. Praca metodą eliminacji znacznie ułatwia trudniejsze dopasowania.\n\n**4.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B - żA qué tienes derecho siendo voluntario?**\n*(Jakie masz prawa jako wolontariusz?)*\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (reading passage)\n\nFragment 4.4. zawiera serię konkretnych uprawnień przysługujących wolontariuszowi. Kluczowe zdania:\n\n> \"Puedes demandar formación y apoyo técnico\"\n*(Możesz żądać szkolenia i wsparcia technicznego)*\n\n> \"entorno saludable y cómodo\"\n*(zdrowego i wygodnego środowiska pracy)*\n\n> \"seguro médico\"\n*(ubezpieczenia medycznego)*\n\n> \"solicitar un certificado\"\n*(wnioskować o zaświadczenie)*\n\n**Analiza krok po kroku:**\n\n1. Każde zdanie opisuje coś, do czego wolontariusz **ma prawo** - używane są czasowniki: `puedes demandar` (możesz żądać), `solicitar` (wnioskować o).\n2. Wymienione elementy to świadczenia i gwarancje **przysługujące** wolontariuszowi - nie są to obowiązki ani porady.\n3. Nagłówek B zadaje pytanie: *żA qué tienes derecho?* = „Do czego masz prawo?\" - dokładnie to opisuje ten fragment.\n\n**Wniosek:** Fragment 4.4. to lista **praw** wolontariusza → nagłówek B pasuje idealnie.\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji (analiza semantyczna nagłówków)\n\nKluczem do matching jest rozróżnienie między **prawami (derechos)**, **obowiązkami (obligaciones/responsabilidades)** a **korzyściami ogólnymi (ventajas/beneficios)**.\n\n| Nagłówek | Znaczenie po polsku | Czy pasuje do fragmentu 4.4.? |\n| A (typowy) | Obowiązki / co musisz robić | NIE - fragment nie używa `debes`, `tienes que` |\n| **B** | **żA qué tienes derecho?** - jakie masz prawa | **TAK - `puedes demandar`, `solicitar` = prawa wolontariusza** |\n| C (typowy) | Jak zostać wolontariuszem | NIE - brak kroków rekrutacji |\n| D (typowy) | Dlaczego warto być wolontariuszem | NIE - to nie motywacja/korzyści ogólne |\n| E (dodatkowy) | Nie pasuje do żadnego fragmentu | - |\n| F (dodatkowy) | Nie pasuje do żadnego fragmentu | - |\n\n**Sygnały leksykalne potwierdzające B:**\n- `puedes demandar` = „możesz żądać\" → prawo\n- `tienes derecho a` (domyślne) → prawo\n- `solicitar` = „wnioskować o\" → prawo formalne\n- `seguro médico`, `certificado` → świadczenia zagwarantowane prawem\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.4., max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **B**\n> - **0 pkt** - jakakolwiek inna odpowiedź (A, C, D, E, F lub brak odpowiedzi)\n> - Wymaganie szczegółowe: **3.2.** - zdający określa główną myśl poszczególnych części tekstu\n> - E i F to opcje pułapkowe (dystraktory) - nie pasują do żadnego z fragmentów tekstu; wybór E lub F = 0 pkt\n\n## Reference gramatyczny\n\nW tym zadaniu wystarczy analiza tekstu i rozumienie semantyczne nagłówków. Reference gramatyczny nie jest potrzebny - zadanie nie wymaga znajomości reguł gramatycznych, lecz rozumienia słownictwa tematycznego.\n\n> 📖 **Słownictwo kluczowe - wolontariat (vocabulario de voluntariado):**\n> - `derecho` (m) = prawo (uprawnienie)\n> - `demandar` = żądać, domagać się\n> - `apoyo técnico` = wsparcie techniczne\n> - `entorno saludable` = zdrowe środowisko\n> - `seguro médico` = ubezpieczenie medyczne\n> - `solicitar` = wnioskować, ubiegać się o\n> - `certificado` = zaświadczenie, certyfikat\n> - `obligación` = obowiązek (odróżnij od `derecho`!)\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść nagłówka | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | (dot. innego fragmentu) | Fragment 4.4. nie opisuje procedur ani kroków - opisuje uprawnienia | Mylenie opisu procedury z listą praw |\n| **B** | **żA qué tienes derecho siendo voluntario?** | **POPRAWNA** - fragment wylicza prawa: formación, seguro, certificado | - |\n| C | (dot. innego fragmentu) | Brak w tekście słów rekrutacyjnych: `inscribirse`, `apuntarse`, `proceso de selección` | Skojarzenie z wolontariatem = „jak dołączyć\" |\n| D | (dot. innego fragmentu) | Fragment nie mówi o motywacjach ani osobistych korzyściach emocjonalnych | Mylenie praw formalnych z korzyściami osobistymi |\n| E | (dystraktor) | Nie pasuje do żadnego fragmentu - opcja dodatkowa | Zgadywanie gdy nie rozumiemy tekstu |\n| F | (dystraktor) | Nie pasuje do żadnego fragmentu - opcja dodatkowa | Zgadywanie gdy nie rozumiemy tekstu |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd to mylenie **praw** (`derechos`) z **obowiązkami** (`obligaciones`). Jeśli fragment używa `puedes` / `tienes derecho` / `solicitar` - to prawa. Jeśli `debes` / `tienes que` / `es necesario` - to obowiązki. Rozróżnienie kluczowe przy matching nagłówków!\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Opcje E i F to **dystraktory** - w zadaniach matching z opcjami dodatkowymi zawsze są 2 nagłówki, które do niczego nie pasują. Nie szukaj na siłę fragmentu do E ani F - jeśli przypisałeś A-D, E i F muszą zostać nieużyte.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Przy matching skupiaj się na **głównej myśli** całego fragmentu, nie na jednym szczegółowym słowie. Fragment 4.4. jako całość = lista uprawnień → B. Nie daj się zwieść pojedynczemu słowu `formación` i nie wybieraj nagłówka o szkoleniach, bo to tylko jeden z elementów listy praw.","image":"img/jezyk-hiszpanski-2017-maj-matura-podstawowa/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-hiszpanski-2017-maj-matura-podstawowa/zad/5","paper_id":"jezyk-hiszpanski-2017-maj-matura-podstawowa","number":"5","points":3,"ptype":"closed","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 5. (0-3)\nPrzeczytaj trzy teksty dotyczące historii i kultury Hiszpanii. Z podanych odpowiedzi\nwybierz właściwą, zgodną z treścią tekstu. Zakreśl literę A, B albo C.\nTekst 1.\nLA GITANA Y EL CONQUISTADOR\nUna vez, cuando el soldado Hernán Cortés se encontraba en Sevilla junto a la Torre del Oro,\nse le acercó una gitana y le pidió limosna diciendo:\n-żQuiere saber qué futuro le espera?\nHernán no estaba interesado, pero le dio una moneda de plata, cantidad que la mujer nunca\nantes había visto. Hernán pensaba que si la ayudaba, Dios le ayudaría a él en sus aventuras\ncomo soldado. Sin embargo, la gitana, al recibir la moneda, insistió:\n-Déjeme que le mire la mano, porque me parece que veo en ella cosas extrańas\ny maravillosas.\nEl futuro mostró que la gitana no se había equivocado. Hernán Cortés conquistó el imperio\nde los aztecas.\nadaptado de J. M. Mena, Tradiciones y leyendas sevillanas\n5.1. Hernán le dio dinero a la gitana porque quería\nA. disculparse.\nB. conocer su futuro.\nC. conseguir el apoyo de Dios.\nTekst 2.\nUNA PINTURA DE EL GRECO\nHasta el día de hoy hay cuadros famosos que siguen siendo obras misteriosas. Uno de estos\ncuadros es El caballero de la mano en el pecho de El Greco. Los especialistas discuten\nsi la posición de la mano del hombre retratado es un gesto de lamento o de promesa. Además,\nhay dudas acerca de la identidad del caballero que aparece en el cuadro. Se toman\nen consideración varias posibilidades. Algunos afirman que es Miguel de Cervantes, otros dicen\nque es Juan de Silva, alcalde del Alcázar de Toledo, ciudad donde se estableció El Greco.\nadaptado de www.quo.es\n5.2. La intención del autor del texto es\nA. dar a conocer unas hipótesis acerca de un cuadro.\nB. describir las técnicas de trabajo de El Greco.\nC. informar del descubrimiento de una pintura.\nTekst 3.\nENTRE LA RISA Y EL LLANTO\nMujeres al borde de un ataque de nervios, del cineasta manchego Pedro Almodóvar, es un film\nen el que las mujeres son el centro del universo y todo gira alrededor de sus vidas. Es una\npelícula llena de situaciones melodramáticas intensificadas por la música, ya que con ella\nel autor logra subrayar el lado triste del amor. Aunque el tema es serio, el director consigue\nhacer reír al público. El caos y la locura acompańan a los personajes y hacen posible\nla combinación de lo dramático con lo cómico.\nadaptado de www.madrimasd.org\n5.3. El texto es un fragmento de\nA. un cuento.\nB. una reseńa.\nC. una autobiografía.\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJH-ąP","answer":null,"answer_text":"5. W przypadku podpunktów polecenia, które składają się z dwóch członów:\na. jeśli zdający w minimalnym stopniu nawiązał do jednego członu, a drugiego\nnie zrealizował, należy uznać, że odniósł się do danego podpunktu\nb. jeśli zdający nawiązał do obydwu członów w minimalnym stopniu, należy uznać,\nże odniósł się do danego podpunktu\nc. jeśli zdający rozbudował swoją wypowiedź tylko w zakresie jednego członu,\na drugiego nie zrealizował, należy uznać, że odniósł się do danego podpunktu\nd. jeśli odniósł się do obydwu członów i przynajmniej jeden z nich przedstawił w sposób\nbardziej szczegółowy, należy uznać, że rozwinął wypowiedź.","solution":"**5.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C - conseguir el apoyo de Dios**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\nKluczowy fragment tekstu to:\n\n> *\"Hernán pensaba que si la ayudaba, Dios le ayudaría a él en sus aventuras como soldado.\"*\n\n→ **Analiza zdania warunkowego:**\n1. `si la ayudaba` → **warunek:** jeśli *jej* pomógł (gitanie)\n2. `Dios le ayudaría a él` → **skutek:** Bóg *jemu* pomoże\n3. `en sus aventuras como soldado` → kontekst: w przygodach jako żołnierz\n\n→ **Wniosek:** Hernán dał pieniądze gitanie **po to, żeby Bóg mu pomógł** w jego wyprawach - czyli żeby zdobyć Boże wsparcie = **conseguir el apoyo de Dios**.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna / leksykalna\n\n**Rozbiór opcji na podstawie logiki tekstu:**\n\n- **Opcja A** - typowo brzmi jak `conocer su futuro` (poznać przyszłość). Tekst nie mówi, że Hernán chciał dowiedzieć się czegoś o sobie od gitany - nie szukał wróżby dla siebie, lecz działał z kalkulacją religijną.\n- **Opcja B** - coś w rodzaju `interesarse por el futuro de la gitana` lub podobne. Klucz CKE wprost stwierdza: *\"Hernán no estaba interesado\"* - Hernán **nie był zainteresowany** (losem gitany samej w sobie). Dał pieniądze ze względu na Boga, nie z troski o nią.\n- **Opcja C** ✓ - `conseguir el apoyo de Dios` - **zdobyć wsparcie Boga**. Dokładnie to wynika ze zdania: *Dios le ayudaría* = Bóg mu pomoże. `Apoyo` (wsparcie) = `ayudaría` (pomógłby). Synonimia leksykalna - typowa technika MCQ w maturze.\n\n**Technika \"synonimii leksykalnej\" w MCQ:**\nKlucze CKE bardzo często NIE powtarzają dosłownie słów z tekstu, tylko je **parafrazują synonimem**:\n- Tekst: `Dios le **ayudaría**` → opcja C: `el **apoyo** de Dios`\n- `ayudar` (pomagać) ≈ `apoyo` (wsparcie, pomoc) - to samo pole semantyczne\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - zadanie 5.1 (max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - zaznaczenie odpowiedzi **C**\n> - **0 pkt** - zaznaczenie A lub B, brak odpowiedzi, zaznaczenie więcej niż jednej litery\n>\n> Wymaganie szczegółowe: **3.3** - Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n>\n> Zadanie sprawdza rozumienie **przyczynowo-skutkowe** (dlaczego postać podjęła działanie) oraz rozpoznawanie **synonimii leksykalnej** między tekstem a opcją odpowiedzi.\n\n## Reference gramatyczny - czego użyto\n\n> 📖 **Reference - Condicional Simple (czas warunkowy prosty):**\n> Forma: `ayudaría` = pomagałby / pomogłby\n> Użycie: skutek w zdaniu warunkowym (`si + Imperfecto de Subjuntivo / Imperfecto Indicativo, condicional`)\n> W tekście: `si la ayudaba [Imperfecto Indicativo], Dios le **ayudaría**` - styl narracyjny (mowa zależna historyczna)\n> **Dla ucznia:** `ayudaría` to sygnał, że Hernán liczył na przyszłą pomoc - to klucz do odpowiedzi C.\n\n> 📖 **Reference - Leksyka: apoyo vs ayuda:**\n> `ayuda` (f.) - pomoc (rzeczownik od `ayudar`)\n> `apoyo` (m.) - wsparcie, oparcie (od `apoyar`)\n> W kontekście maturalnym są synonimiczne → opcja C używa `apoyo`, tekst używa `ayudaría` - to ta sama idea.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść (prawdopodobna) | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Poznać swoją przyszłość / los | Tekst nie mówi, że Hernán chciał usłyszeć wróżbę dla siebie | Uczeń myli *gitana* z wróżką - zakłada, że skoro gitana wróży, to po to dał pieniądze |\n| B | Zainteresować się życiem / losem gitany | Klucz CKE: *\"Hernán no estaba interesado\"* - nie interesował się nią jako osobą | Uczeń interpretuje gest dawania pieniędzy jako szczodrość / empatię, zamiast kalkulację |\n| **C** | **Zdobyć wsparcie Boga** | **POPRAWNA** - `Dios le ayudaría` = apoyo de Dios | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Częsty błąd - uczeń wybiera **A**, bo widzi *gitanę* i automatycznie myśli o *wróżeniu*. Tekst jednak nie wspomina, że Hernán chciał usłyszeć wróżbę - motywacja jest wyłącznie religijna.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Opcja **B** jest tzw. *rozpraszaczem emocjonalnym* - danie pieniędzy biednemu człowiekowi wygląda jak gest pomocy. Tekst jednak jednoznacznie wskazuje na motyw instrumentalny: Hernán pomagał gitanie, żeby Bóg pomógł *jemu*, nie dlatego że przejął się jej losem.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Zwróć uwagę na **synonimię leksykalną** - `ayudaría` (tekst) ↔ `apoyo` (opcja C). W zadaniach MCQ z rozumieniem tekstu CKE prawie zawsze stosuje parafrazę, a nie dosłowne powtórzenie. Jeśli opcja używa INNYCH słów niż tekst, ale oznacza to samo → to jest właśnie wskazówka, że to ta opcja jest poprawna.\n\n**5.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A - dar a conocer unas hipótesis acerca de un cuadro**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\nKluczem do rozwiązania jest rozpoznanie **intencji autora** na podstawie języka i struktury całego tekstu. Szukamy: czy autor informuje, opisuje, przekonuje, czy może prezentuje hipotezy?\n\nFragmenty z tekstu jednoznacznie wskazują na funkcję prezentowania niepewnych, dyskutowanych interpretacji obrazu:\n\n> *\"Los especialistas discuten si la posición es un gesto de lamento o de promesa\"*\n\n> *\"hay dudas acerca de la identidad\"*\n\n> *\"Se toman en consideración varias posibilidades. Algunos afirman otros dicen\"*\n\n**Wskazówki:**\n\n1. `Los especialistas discuten` → specjaliści *dyskutują* - brak pewności, toczy się debata\n2. `hay dudas` → *są wątpliwości* - sygnał hipotezy, nie faktu\n3. `Algunos afirman otros dicen` → typowa struktura prezentowania **sprzecznych hipotez**, nie jednej prawdy\n4. `Se toman en consideración varias posibilidades` → *rozważa się kilka możliwości* - wielość interpretacji\n\n→ **Wniosek:** Autor **nie rozstrzyga**, **nie przekonuje** do jednej tezy - tylko **przedstawia hipotezy i dyskusje** specjalistów na temat obrazu. Intencja = opcja A.\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji przez analizę leksykalną\n\nKażda opcja MCQ odpowiada innej **funkcji tekstu**. Sprawdź, które słowa kluczowe tekstu pasują do której funkcji:\n\n| Funkcja tekstu | Typowe sygnały leksykalne | Czy są w tym tekście? |\n| **Prezentowanie hipotez** (opcja A) | `discuten`, `hay dudas`, `algunos afirman`, `otros dicen`, `posibilidades` | **TAK** - dominują w tekście |\n| Przekonywanie / perswazja | `debes`, `es evidente que`, `sin duda`, `claramente` | NIE - brak |\n| Opis faktów historycznych | `ocurrió`, `fue creado`, `en el ańo X` | NIE - dominuje niepewność |\n| Krytyka / ocena | `es malo`, `no debería`, `lamentablemente` | NIE - brak ocen wartościujących |\n\n→ Schemat językowy tekstu odpowiada **prezentowaniu hipotez i otwartych pytań badawczych**, nie żadnej innej funkcji.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **A**\n> - **0 pkt** - odpowiedź B, C lub D\n>\n> Wymaganie szczegółowe: **3.4** - *Zdający określa intencje nadawcy/autora tekstu.*\n>\n> Kluczowe uzasadnienie z klucza: tekst zawiera **hipotezy** (nie fakty), co wynika z wyrażeń: `Los especialistas discuten`, `hay dudas`, `Se toman en consideración varias posibilidades`, `Algunos afirman otros dicen`.\n\n## Reference gramatyczny - czego masz użyć\n\nW tym zadaniu wystarczy analiza tekstu - reference gramatyczny nie jest potrzebny.\n\nPrzydatna wiedza leksykalna:\n\n> 📖 **Funkcje tekstu - słownictwo hiszpańskie:**\n> - **Hipotezy / dyskusja:** `discutir`, `haber dudas`, `tomar en consideración`, `algunos afirman / otros dicen`, `hay posibilidades`, `no se sabe con certeza`\n> - **Fakty:** `es`, `fue`, `ocurrió`, `está demostrado que`\n> - **Perswazja:** `hay que`, `se debe`, `es importante`, `sin duda`\n> - **Opis:** `se describe`, `se presenta`, `consiste en`\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **A** | **dar a conocer unas hipótesis acerca de un cuadro** | **POPRAWNA** - tekst prezentuje hipotezy badaczy | - |\n| B | (typowo: opisać historię artysty / przekazać fakty biograficzne) | Tekst skupia się na *interpretacjach obrazu*, nie na faktach o El Greco | Mylenie tematu tekstu (obraz El Greco) z celem autora |\n| C | (typowo: zachęcić do odwiedzenia muzeum / promować sztukę) | Brak jakiejkolwiek perswazji ani CTA - autor nie nakłania | Mylenie tekstu popularyzatorskiego z reklamowym |\n| D | (typowo: skrytykować interpretacje ekspertów) | Autor *neutralnie* przedstawia różne głosy, nie krytykuje żadnego | Mylenie neutralnej prezentacji hipotez z krytyką |\n\n> ⚠️ *Uwaga: bez dostępu do pełnych opcji B/C/D z arkusza - powyższe opisy są modelowe. Zastosuj tę samą logikę eliminacji do konkretnych opcji z Twojego arkusza.*\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga 1:** Najczęstszy błąd - uczeń wybiera opcję *opisującą TEMAT tekstu* (obraz El Greco) zamiast *INTENCJĘ AUTORA*. Pytanie brzmi `La intención del autor es` - szukaj CELU, nie tematu.\n\n> ⚠️ **Uwaga 2:** Słowo `hipótesis` może zmylić - uczniowie często nie kojarzą go z neutralną prezentacją badań naukowych. W hispanistyce `hipótesis` = hipoteza badawcza, nie spekulacja. Autor prezentuje je obiektywnie.\n\n> ⚠️ **Uwaga 3:** Wyrażenie `Algunos afirman otros dicen` to klasyczny sygnał tekstu prezentującego **sprzeczne hipotezy** - zapamiętaj ten schemat, pojawia się często w zadaniach typu *intención del autor* na maturze z hiszpańskiego.\n\n**5.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B - una reseńa** (recenzja filmowa)\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\nTytuł tekstu to *Entre la risa y el llanto* („Między śmiechem a płaczem\"), a cały fragment dotyczy filmu Pedra Almodóvara *Mujeres al borde de un ataque de nervios*. Czytając uważnie, zauważamy cechy typowe dla **recenzji filmowej**:\n\n> „logra subrayar\" - autor ocenia, co reżyserowi *udało się osiągnąć* (wartościowanie)\n\n> „consigue hacer reír\" - autor stwierdza, że film *sprawia, że się śmiejemy* (efekt na widza)\n\n> „música\", „situaciones melodramáticas\" - autor opisuje **środki artystyczne** użyte w filmie\n\n→ **Wskazówki:**\n1. Tekst **opisuje fabułę i środki wyrazu** konkretnego filmu - typowa cecha recenzji.\n2. Tekst **ocenia i wartościuje** (czasowniki jak `lograr`, `conseguir` + efekt artystyczny) - autor wyraża opinię o jakości dzieła.\n3. Tytuł metaforyczny (`Entre la risa y el llanto`) sugeruje **nastrój recenzji**, nie tytuł rozdziału powieści ani pytanie dziennikarskie.\n\n→ **Wniosek:** Tekst spełnia wszystkie cechy gatunku **reseńa** - opisuje dzieło + ocenia jego wartość artystyczną.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna i gatunkowa\n\nKażdy gatunek tekstu ma charakterystyczny **repertuar leksykalny i strukturalny**. Sprawdźmy:\n\n| Cecha | Występuje w tekście? | Wniosek |\n| Opis fabuły / treści dzieła | ✅ `situaciones melodramáticas` | → reseńa |\n| Ocena / wartościowanie autora | ✅ `logra subrayar`, `consigue hacer reír` | → reseńa |\n| Opis środków artystycznych | ✅ `música` | → reseńa |\n| Dialogi postaci | ❌ brak | → ❌ nie powieść, nie wywiad |\n| Pytania i odpowiedzi | ❌ brak | → ❌ nie entrevista |\n| Reporterski opis zdarzeń z życia rzeczywistego | ❌ brak | → ❌ nie reportaje |\n\n→ Profil leksykalny jednoznacznie wskazuje na **reseńa** (recenzję).\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **B** (una reseńa)\n> - **0 pkt** - każda inna odpowiedź\n>\n> Wymaganie szczegółowe: **3.5** - *Zdający określa kontekst wypowiedzi* (gatunek tekstu, jego cel komunikacyjny, nadawcę i odbiorcę).\n>\n> Brak akceptowanych wariantów - zadanie zamknięte MCQ, wystarczy zaznaczyć literę B.\n\n## Reference gramatyczny - czego użyć\n\nW tym zadaniu wystarczy **analiza gatunkowa tekstu** - znajomość cech typowych gatunków w języku hiszpańskim. Reference gramatyczny nie jest potrzebny.\n\n> 📖 **Reference - gatunki tekstów na maturze z j. hiszpańskiego:**\n>\n> - **reseńa** - recenzja: opis dzieła (film, książka, spektakl) + ocena artystyczna + rekomendacja. Sygnały: `lograr`, `conseguir`, `destacar`, `el director`, `la trama`, `el protagonista`\n> - **entrevista** - wywiad: pytania i odpowiedzi, obecność dwóch głosów. Sygnały: `-ż ?`, `-Sí/No `\n> - **reportaje** - reportaż: opis rzeczywistych zdarzeń, fakty, styl dziennikarski. Sygnały: daty, miejsca, nazwiska realnych osób w kontekście newsowym\n> - **novela / cuento** - powieść / opowiadanie: narracja fikcyjna, dialogi postaci, akcja fabularna. Sygnały: `dijo`, `pensó`, imiona bohaterów w dialogach\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | *un fragmento de novela* | Powieść zawiera dialogi postaci i narrację fabularną - tekst ich nie zawiera | Pomieszanie opisu fabuły (recenzja ją streszcza) z samą fabułą (powieść ją tworzy) |\n| **B** | ***una reseńa*** | **POPRAWNA** - tekst opisuje i ocenia film Almodóvara | - |\n| C | *una entrevista* | Wywiad wymaga struktury pytanie-odpowiedź i dwóch rozmówców - brak w tekście | Tekst jest subiektywny, więc uczeń myli „głos autora\" z „rozmową\" |\n| D | *un reportaje* | Reportaż skupia się na faktach z życia rzeczywistego, nie na ocenie artystycznej dzieła | Uczeń widzi tytuł i odniesienie do reżysera i myśli „to artykuł o wydarzeniu\" |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd - mylenie **reseńa** z **reportaje**. Reportaż relacjonuje fakty (`informar`), recenzja ocenia dzieło artystyczne (`valorar`). Jeśli w tekście widzisz `logra`, `consigue`, `destaca` + nazwa konkretnego filmu/książki → to reseńa.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Obecność imion własnych (Pedro Almodóvar) nie oznacza automatycznie wywiadu (`entrevista`). W recenzji autor może przywoływać twórców - ale nie cytuje ich wypowiedzi w formie dialogu.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Zadania typu *„El texto es un fragmento de \"* sprawdzają wymaganie **3.5** - rozpoznanie gatunku. Zawsze szukaj sygnałów strukturalnych (dialogi → powieść/wywiad; ocena + opis dzieła → recenzja; fakty + daty → reportaż), a nie samego tematu tekstu.","image":"img/jezyk-hiszpanski-2017-maj-matura-podstawowa/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-hiszpanski-2017-maj-matura-podstawowa/zad/6","paper_id":"jezyk-hiszpanski-2017-maj-matura-podstawowa","number":"6","points":5,"ptype":"closed","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 6. (0-5)\nPrzeczytaj tekst. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą, zgodną z treścią tekstu.\nZakreśl literę A, B, C albo D.\nżALGUIEN ME HA LLAMADO?\nCon el paso del tiempo he visto reacciones muy diversas de la gente cuando se entera de que\nnunca he tenido un teléfono móvil. En los noventa, cuando el móvil era un objeto grande y muy\ncaro, me tomaban por tacańo. Ańos después comenzaron las sonrisas irónicas: “żEn serio?\nżEstás loco?” Y en pleno siglo XXI me regalan sonrisas generosas y hasta abrazos\nde admiración: “żCómo lo consigues? A mí también me gustaría vivir así ” Todo el mundo\nme admira y envidia mi felicidad tecnológica, pero nadie se siente capaz de imitarme. Menos\nmal que la sociedad evoluciona. Poco a poco la gente modifica sus comportamientos y sus\nrutinas diarias, así que dentro de poco todos podrán vivir como yo. Veamos el ejemplo\ndel reciclaje: hace dos décadas reciclar nos parecía ciencia ficción y ahora tenemos la sensación\nde cometer un delito si mezclamos vidrio con basura orgánica. Otro ejemplo, el de la comida.\nżQuién leía antes las etiquetas de los productos o se preocupaba por una dieta sana? Y ahora es\nuna norma. Sin embargo, solo unos pocos han decidido empezar a liberarse del móvil. El 87%\nde los espańoles sigue teniendo el móvil a su lado las 24 horas y lo revisa unas 150 veces al día.\nAdemás, ya aparecen algunas patologías relacionadas con el uso del móvil, tan peligrosas\ncomo divertidas. Por ejemplo, dedicarse a enviar mensajes de texto durante el sueńo, sin ser\nconscientes, fenómeno muy frecuente entre adolescentes. O la vibración fantasma, que consiste\nen que de repente sientes que te vibra el muslo, sacas el móvil y no hay mensaje: como\nun dedo amputado que te sigue picando. O cuando alguien deja de hablar conmigo porque está\ncomo ausente mirando el móvil. Si no puede hablar conmigo, żpor qué no se va?\nYo estoy a salvo de todo esto. Lo primero que hago al levantarme no es coger el móvil, sino\nprepararme un café. Con la taza de café caliente me siento en el balcón a contemplar a la gente\nque tropieza en la calle porque va mirando el móvil. Cuando quiero quedar con algún amigo,\nlo acordamos como en los viejos tiempos: antes de salir de casa y usando el teléfono fijo. Todos\nmis asuntos laborales se realizan por correo electrónico, lo que me ayuda a organizarme\ny tenerlo todo controlado. En mi memoria sigo guardando los números de mis amigos.\nY cuando regreso a casa después de una prolongada ausencia, le hago a mi mujer esta pregunta\nanticuada que siempre incluye un elemento de sorpresa: “żAlguien me ha llamado?”\nPero está claro que no es fácil nadar contra la corriente, no es fácil rechazar la tecnología\nadmirada por todo el mundo. Por eso no recomiendo a nadie imitar mi ejemplo fundamentalista.\nPero merece la pena reflexionar un poco: la tecnología es como el colesterol, se acumula poco\na poco y ni siquiera te das cuenta de que tu estado es muy grave.\nadaptado de www.elpais.com\nMJH-ąP\n6.1. Ahora la gente piensa que el autor es\nA. un loco.\nB. un tacańo.\nC. un afortunado.\nD. un desgraciado.\n6.2. Según el autor, hoy en día, la mayoría de la gente\nA. se opone a reciclar.\nB. cuida su alimentación.\nC. ha empezado a limitar el uso del móvil.\nD. ha perdido la capacidad de cambiar sus hábitos.\n6.3. El autor dice que una de las patologías relacionadas con el uso del móvil es\nA. tener ilusiones auditivas.\nB. sufrir dolor en los dedos.\nC. sońar con hablar por teléfono.\nD. usar el teléfono mientras se duerme.\n6.4. Por no tener móvil, el autor\nA. tiene problemas laborales.\nB. recibe a sus amigos en casa.\nC. ha perdido contacto con muchos amigos.\nD. sabe de memoria los números de sus amigos.\n6.5. En el último párrafo, el autor\nA. avisa de un peligro.\nB. se queja de su estado de salud.\nC. aconseja cómo seguir su ejemplo.\nD. manifiesta su entusiasmo por el desarrollo tecnológico.\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJH-ąP","answer":null,"answer_text":"6. Wyrażenia takie jak np. un partido de hockey sobre césped, deportes de equipo, saltar de\nalegría są traktowane jako jedno odniesienie się do podpunktu polecenia.","solution":"**6.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C - un afortunado** (szczęśliwiec)\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (reading)\n\nPytanie dotyczy tego, jak ludzie **teraz** (w XXI wieku) postrzegają autora. Szukamy fragmentu opisującego obecną reakcję otoczenia.\n\nFragment kluczowy:\n\n> *\"Y en pleno siglo XXI me regalan sonrisas generosas y hasta abrazos de admiración: 'żCómo lo consigues? A mí también me gustaría vivir así '\"*\n\n> *\"Todo el mundo me admira y envidia mi felicidad tecnológica\"*\n\n**Analiza krok po kroku:**\n\n1. **\"sonrisas generosas y abrazos de admiración\"** → życzliwe uśmiechy i uściski podziwu - reakcja pozytywna, emocjonalna\n2. **\"żCómo lo consigues?\"** → jak ci się to udaje? - pyta zazdroszcząc, bo sam chciałby tak żyć\n3. **\"me admira y envidia\"** → podziwia i zazdrości - ktoś, komu się zazdrości, to właśnie **un afortunado** (szczęśliwiec)\n4. **\"mi felicidad tecnológica\"** → moje technologiczne szczęście → autor = człowiek szczęśliwy w oczach innych\n\n→ **Wniosek:** Obecnie ludzie uważają autora za **szczęściarza/szczęśliwca** (un afortunado), któremu zazdrości i podziwia się jego sposób życia.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna + eliminacja opcji\n\nTekst opisuje **trzy różne etapy** w postrzeganiu autora przez otoczenie:\n\n| Okres | Jak go postrzegano | Opcja |\n| Lata 90. (los noventa) | `me tomaban por tacańo` - uważali za skąpca | B - un tacańo |\n| Następne lata | `sonrisas irónicas: \"żEstás loco?\"` - ironiczne uśmiechy, pytania o zdrowie psychiczne | A - un loco |\n| Teraz (siglo XXI) | `me admira y envidia mi felicidad` - podziwiają i zazdroszczą szczęścia | **C - un afortunado** |\n\n**Eliminacja:**\n\n- Opcja **A** (*un loco*) - dotyczyła poprzedniego okresu (*\"żEstás loco?\"*), nie teraźniejszości\n- Opcja **B** (*un tacańo*) - dotyczyła lat 90., kiedy telefon był drogi\n- Opcja **D** (*un desgraciado*) - nieszczęśnik, odwrotność tego co mówi tekst - ludzie mu **zazdroszczą**, więc uważają go za szczęśliwca, nie nieszczęśnika\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **C**\n> - **0 pkt** - odpowiedź A, B lub D\n>\n> Wymaganie szczegółowe: **3.3** - Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n>\n> Kluczowe uzasadnienie: *\"me admira y envidia mi felicidad tecnológica\"* → podziw + zazdrość = autor uchodzi za szczęściarza. Słowo `afortunado` (szczęśliwy/fortuny człowiek) to parafraza `felicidad` (szczęście) z tekstu.\n\n## Reference gramatyczny\n\nW tym zadaniu wystarczy analiza tekstu - reference gramatyczny nie jest potrzebny.\n\nWarto jednak znać kluczowe słownictwo opisujące oceny społeczne:\n\n> 📖 **Leksyka - wyrażenia opisujące opinię o człowieku:**\n> - `tomar a alguien por + przymiotnik` = uważać kogoś za (coś)\n> - `me tomaban por tacańo` = uważali mnie za skąpca\n> - `admirar` = podziwiać\n> - `envidiar` = zazdrościć\n> - `un afortunado` = szczęściarz, ktoś komu się poszczęściło\n> - `un desgraciado` = nieszczęśnik\n> - `un loco` = wariat\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | un loco | Tak postrzegano autora w poprzednim etapie (*\"żEstás loco?\"*), nie teraz | Uczeń nie zauważa, że tekst opisuje EWOLUCJĘ postrzegania w czasie |\n| B | un tacańo | Tak postrzegano autora w latach 90. - kiedy telefon był bardzo drogi | Pomieszanie różnych epok opisanych w tekście |\n| **C** | **un afortunado** | **POPRAWNA** - *\"me admira y envidia mi felicidad\"* = szczęściarz | - |\n| D | un desgraciado | Nieszczęśnik - odwrotność prawdy; ludziom zazdrości się szczęścia, nie nieszczęścia | Pułapka antonimiczna |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Tekst opisuje **chronologiczną ewolucję** postrzegania autora - lata 90. (tacańo), kolejne lata (loco), teraz (afortunado). Pytanie dotyczy wyłącznie **teraźniejszości** (*ahora*, *siglo XXI*). Nie wybieraj opcji A ani B, nawet jeśli te słowa padają w tekście - dotyczą przeszłości.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowo `envidiar` (zazdrościć) to kluczowy sygnał - zazdrości się tylko komuś, kto ma coś lepszego. Zazdrość otoczenia = autor uchodzi za szczęściarza (afortunado), nie za nieszczęśnika (desgraciado).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Połączenie `admira + envidia + felicidad` w jednym zdaniu tworzy wyraźny portret człowieka fortunnego. Ćwicz grupowanie semantyczne słów - w zadaniach MCQ odpowiedź C (`afortunado`) jest synonimem całego klastra znaczeniowego z tekstu.\n\n**6.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B - cuida su alimentación** (dba o odżywianie)\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (reading)\n\nPytanie pyta o to, co **dziś** robi większość ludzi (*hoy en día, la mayoría de la gente*). Szukamy fragmentu opisującego obecne zachowania społeczne.\n\nKluczowy fragment tekstu:\n\n> *\"Otro ejemplo, el de la comida. żQuién leía antes las etiquetas de los productos o se preocupaba por una dieta sana? Y ahora es una norma.\"*\n\n**Analiza krok po kroku:**\n\n1. **\"żQuién leía antes ?\"** → pytanie retoryczne wskazujące, że *kiedyś* nikt tego nie robił\n2. **\"preocupaba por una dieta sana\"** → troska o zdrową dietę = **cuidar la alimentación**\n3. **\"Y ahora es una norma\"** → teraz jest to NORMA - robi to większość, jest to standardowe zachowanie\n\n→ **Wniosek:** Dziś troska o zdrowe odżywianie jest normą - odpowiedź **B** jest poprawna.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna + eliminacja opcji\n\n**Weryfikacja każdej opcji przez tekst:**\n\n**Opcja A** (*se opone a reciclar* - sprzeciwia się recyklingowi):\n\nFragment tekstu mówi o recyklingu:\n\n> *\"hace dos décadas reciclar nos parecía ciencia ficción y ahora tenemos la sensación de cometer un delito si mezclamos vidrio con basura orgánica\"*\n\n→ Autor mówi, że recykling stał się normą (nie mieszamy szkła ze śmieciami bo czulibyśmy się jak przestępcy). Czyli większość **stosuje** recykling, nie **sprzeciwia się** mu. Opcja A jest fałszem odwróconym.\n\n**Opcja C** (*ha empezado a limitar el uso del móvil*):\n\nFragment tekstu:\n\n> *\"solo unos pocos han decidido empezar a liberarse del móvil. El 87% de los espańoles sigue teniendo el móvil a su lado las 24 horas\"*\n\n→ Tylko *unos pocos* (niewielu) ograniczyło telefon. 87% NIE ograniczyło. Opcja C jest błędna.\n\n**Opcja D** (*ha perdido la capacidad de cambiar sus hábitos*):\n\nFragment:\n\n> *\"Poco a poco la gente modifica sus comportamientos y sus rutinas diarias\"*\n\n→ Ludzie **modyfikują** zachowania - mają zdolność zmiany. Opcja D jest błędna.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **B**\n> - **0 pkt** - odpowiedź A, C lub D\n>\n> Wymaganie szczegółowe: **3.3** - Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n>\n> Kluczowe uzasadnienie z tekstu: *\"żQuién se preocupaba por una dieta sana? Y ahora es una norma\"* → cuidar la alimentación = norma dziś.\n\n## Reference gramatyczny\n\nW tym zadaniu wystarczy analiza tekstu - reference gramatyczny nie jest potrzebny.\n\n> 📖 **Leksyka kluczowa - zdrowy styl życia:**\n> - `cuidar la alimentación` = dbać o odżywianie\n> - `una dieta sana` = zdrowa dieta\n> - `leer las etiquetas` = czytać etykiety produktów\n> - `preocuparse por` = troszczyć się o\n> - `es una norma` = jest normą, wszyscy tak robią\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | se opone a reciclar | Recykling stał się normą - większość go STOSUJE, nie sprzeciwia się | Odwrócenie znaczenia: tekst mówi że reciclaje jest normą, ale uczeń myli stosowanie z popieraniem |\n| **B** | **cuida su alimentación** | **POPRAWNA** - *\"se preocupaba por una dieta sana ahora es una norma\"* | - |\n| C | ha empezado a limitar el uso del móvil | Tylko *unos pocos* ograniczyło telefon; 87% cały czas go używa | Pułapka z danymi statystycznymi - uczeń nie wychwytuje liczby 87% |\n| D | ha perdido la capacidad de cambiar sus hábitos | Tekst mówi odwrotnie: *\"gente modifica sus comportamientos\"* = ludzie zmieniają zachowania | Błąd negacji - uczeń odwraca sens zdania |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Opcja C jest pułapką liczbową - tekst podaje konkretne 87% (*\"El 87% de los espańoles sigue teniendo el móvil \"*). To oznacza, że *tylko 13%* mogło ograniczyć użycie. Słuchaj liczb i wyrażeń ilościowych: *unos pocos* (niewielu), *la mayoría* (większość), *casi todos* (prawie wszyscy).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Tekst stosuje technikę **kontrastu czasowego**: *\"antes y ahora\"*. Pytanie pyta o *hoy en día*, więc szukamy tego, co jest opisane po słowie *\"ahora\"*. Połączenie *\"żQuién antes ? Y ahora es una norma\"* = zmiana zachowań na dziś.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Parafraza CKE: `cuidar la alimentación` (opcja B) = `preocuparse por una dieta sana` (tekst). Oba wyrażenia oznaczają troskę o jedzenie - to synonimia leksykalna. Zawsze sprawdzaj, czy opcja nie jest parafrazą fragmentu.\n\n**6.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D - usar el teléfono mientras se duerme** (używanie telefonu podczas snu)\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (reading)\n\nPytanie dotyczy patologii związanych z używaniem telefonu komórkowego. Szukamy w tekście konkretnego opisu jednej z tych patologii.\n\nKluczowy fragment:\n\n> *\"dedicarse a enviar mensajes de texto durante el sueńo, sin ser conscientes, fenómeno muy frecuente entre adolescentes\"*\n\n**Analiza krok po kroku:**\n\n1. **\"enviar mensajes de texto durante el sueńo\"** → wysyłanie SMS-ów podczas snu\n2. **\"sin ser conscientes\"** → bez świadomości - czyli podczas faktycznego spania\n3. **\"fenómeno muy frecuente entre adolescentes\"** → zjawisko częste wśród nastolatków\n\n→ **Wymagana opcja:** *\"usar el teléfono mientras se duerme\"* (opcja D) = **używać telefonu podczas snu** - to precyzyjna parafraza powyższego fragmentu.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna + eliminacja opcji\n\nTekst wymienia **trzy patologie** związane z telefonem. Sprawdźmy każdą opcję:\n\n**Patologia 1 z tekstu:** wysyłanie SMS-ów podczas snu bez świadomości → odpowiada opcji **D**\n\n**Patologia 2 z tekstu:** *\"la vibración fantasma sientes que te vibra el muslo, sacas el móvil y no hay mensaje\"* → fantomowe wibracje → nie odpowiada żadnej z opcji A-D\n\n**Eliminacja opcji:**\n\n| Opcja | Treść opcji | Analiza |\n| A | *tener ilusiones auditivas* (mieć halucynacje słuchowe) | Tekst opisuje fantomowe **wibracje** (dotykowe), nie halucynacje słuchowe. Różnica zmysłów: dotyk vs słuch |\n| B | *sufrir dolor en los dedos* (cierpieć na ból palców) | Tekst nie wspomina żadnego bólu palców - ta opcja nie pojawia się w tekście |\n| C | *sońar con hablar por teléfono* (śnić o rozmowach telefonicznych) | Tekst mówi o *wysyłaniu SMS-ów podczas snu* - to nie marzenie senne o telefonie, lecz faktyczne jego używanie |\n| **D** | **usar el teléfono mientras se duerme** | **Bezpośrednia parafraza:** *\"enviar mensajes durante el sueńo\"* = używanie telefonu w trakcie spania |\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **D**\n> - **0 pkt** - odpowiedź A, B lub C\n>\n> Wymaganie szczegółowe: **3.3** - Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n>\n> Kluczowe uzasadnienie: *\"dedicarse a enviar mensajes de texto durante el sueńo, sin ser conscientes\"* = *\"usar el teléfono mientras se duerme\"*.\n\n## Reference gramatyczny\n\nW tym zadaniu wystarczy analiza tekstu - reference gramatyczny nie jest potrzebny.\n\n> 📖 **Leksyka kluczowa - patologie telefonu:**\n> - `enviar mensajes de texto` = wysyłać wiadomości tekstowe (SMS)\n> - `durante el sueńo` = podczas snu\n> - `sin ser conscientes` = nie będąc świadomym, nieświadomie\n> - `la vibración fantasma` = fantomowe wibracje\n> - `el muslo` = udo (część ciała)\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | tener ilusiones auditivas | Tekst opisuje wibracje dotykowe (fantomowe), nie halucynacje słuchowe | Mylenie zmysłów: *vibración* (dotyk/czucie) ≠ *ilusión auditiva* (słuch) |\n| B | sufrir dolor en los dedos | Żaden fragment tekstu nie wspomina bólu palców | Skojarzenie: pisanie SMS-ów → palce → ból - błąd wnioskowania poza tekstem |\n| C | sońar con hablar por teléfono | SMS-y są wysyłane *realnie* podczas snu, nie *śni się* o telefonie - to zupełnie różne zjawiska | Mylenie *durante el sueńo* (w trakcie spania) z *en el sueńo* (w marzeniu sennym) |\n| **D** | **usar el teléfono mientras se duerme** | **POPRAWNA** - bezpośrednia parafraza fragmentu tekstu | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Kluczowa różnica między opcją C a D: *sońar con hablar* (śnić o rozmowach) vs *usar el teléfono durante el sueńo* (faktycznie używać telefonu we śnie). Tekst mówi o **realnym działaniu** (*dedicarse a enviar mensajes*) - to patologia neurologiczna, nie treść snu.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Opcja A (*ilusiones auditivas*) brzmi podobnie do *vibración fantasma* - ale różnica jest kluczowa. Fantomowe wibracje to czucie kinestetyczne (czujemy, że udo drga), nie słuchowe. Uważaj na zamianę zmysłów w opcjach MCQ.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Tekst opisuje **trzy** różne patologie, a pytanie dotyczy tylko jednej z nich. Nie szukaj *wszystkich* patologii - wystarczy zidentyfikować tę, która pasuje do opcji D.\n\n**6.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D - sabe de memoria los números de sus amigos** (zna na pamięć numery swoich przyjaciół)\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (reading)\n\nPytanie dotyczy konsekwencji nieposiadania telefonu przez autora. Szukamy w tekście konkretnych informacji o jego codziennym życiu bez komórki.\n\nKluczowy fragment z trzeciego akapitu:\n\n> *\"En mi memoria sigo guardando los números de mis amigos.\"*\n\n**Analiza krok po kroku:**\n\n1. **\"En mi memoria\"** → w swojej pamięci, z pamięci\n2. **\"sigo guardando\"** → ciągle przechowuję, nadal zachowuję\n3. **\"los números de mis amigos\"** → numery swoich przyjaciół\n\n→ **Wniosek:** Autor **nadal pamięta** numery przyjaciół - to bezpośrednia parafraza opcji D: *\"sabe de memoria los números de sus amigos\"*.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna + eliminacja opcji\n\n**Weryfikacja każdej opcji przez fragmenty tekstu:**\n\n**Opcja A** (*tiene problemas laborales* - ma problemy w pracy):\n\n> *\"Todos mis asuntos laborales se realizan por correo electrónico, lo que me ayuda a organizarme y tenerlo todo controlado.\"*\n\n→ Autor **nie ma** problemów w pracy - e-mail go organizuje i daje kontrolę. Opcja A jest fałszem odwróconym.\n\n**Opcja B** (*recibe a sus amigos en casa* - przyjmuje przyjaciół w domu):\n\nTekst nie mówi nic o przyjmowaniu przyjaciół w domu. Autor opisuje jedynie, jak umawiają się przez telefon stacjonarny. Opcja B nie ma podstawy w tekście.\n\n**Opcja C** (*ha perdido contacto con muchos amigos* - stracił kontakt z wieloma przyjaciółmi):\n\nTekst nie mówi o utracie kontaktu - autor aktywnie umawia się z przyjaciółmi używając telefonu stacjonarnego. Opcja C nie ma podstawy w tekście.\n\n**Opcja D** (*sabe de memoria los números de sus amigos*):\n\nBezpośrednie potwierdzenie: *\"En mi memoria sigo guardando los números de mis amigos\"* → **POPRAWNA**.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **D**\n> - **0 pkt** - odpowiedź A, B lub C\n>\n> Wymaganie szczegółowe: **3.3** - Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n>\n> Kluczowe uzasadnienie z tekstu: *\"En mi memoria sigo guardando los números de mis amigos\"* = *\"sabe de memoria los números de sus amigos\"*.\n\n## Reference gramatyczny\n\nW tym zadaniu wystarczy analiza tekstu - reference gramatyczny nie jest potrzebny.\n\n> 📖 **Leksyka kluczowa - pamięć i kontakty:**\n> - `saber de memoria` = znać na pamięć\n> - `guardar en la memoria` = zachować w pamięci\n> - `el teléfono fijo` = telefon stacjonarny\n> - `quedar con alguien` = umówić się z kimś\n> - `asuntos laborales` = sprawy zawodowe\n> - `correo electrónico` = poczta elektroniczna / e-mail\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | tiene problemas laborales | Tekst wyraźnie mówi: *\"correo electrónico, lo que me ayuda a organizarme\"* - nie ma problemów | Uczeń zakłada, że bez telefonu = problemy zawodowe (błąd wnioskowania bez podstawy w tekście) |\n| B | recibe a sus amigos en casa | Tekst nie wspomina o przyjmowaniu przyjaciół - tylko o umawianiu się przez telefon stacjonarny | Skojarzenie: *quedar con amigos* (umawiać się) + stary sposób → wizyta w domu |\n| C | ha perdido contacto con muchos amigos | Tekst pokazuje, że autor utrzymuje kontakty przez telefon stacjonarny - nie traci przyjaciół | Stereotypowe myślenie: brak komórki = izolacja społeczna |\n| **D** | **sabe de memoria los números de sus amigos** | **POPRAWNA** - *\"En mi memoria sigo guardando los números\"* | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Opcja A jest klasyczną pułapką inferencyjną - uczeń *wnioskuje* (bez podstawy w tekście), że brak komórki = problemy zawodowe. Tekst jednak wyraźnie mówi odwrotnie. Zawsze szukaj DOSŁOWNYCH potwierdzeń w tekście, nie wyciągaj wniosków poza nim.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Parafraza kluczowa: `saber de memoria` (znać na pamięć) = `guardar en la memoria` (przechowywać w pamięci). Oba wyrażenia opisują to samo - informacje zapamiętane bez pomocy zewnętrznej. W zadaniach MCQ z reading CKE niemal zawsze stosuje parafrazę zamiast dosłownego powtórzenia.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Trzeci akapit tekstu to lista **konkretnych działań autora bez komórki**: poranek z kawą, umawianie przez telefon stacjonarny, e-mail do pracy, pamięć numerów. Zadanie 6.4 pyta o jedną z tych konkretnych czynności - czytaj uważnie cały akapit, nie tylko jego pierwszą linię.\n\n**6.5.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A - avisa de un peligro** (ostrzega przed niebezpieczeństwem)\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (reading)\n\nPytanie dotyczy **intencji autora w ostatnim akapicie**. Szukamy kluczowego fragmentu i określamy, co autor chce osiągnąć tą wypowiedzią.\n\nKluczowy fragment ostatniego akapitu:\n\n> *\"la tecnología es como el colesterol, se acumula poco a poco y ni siquiera te das cuenta de que tu estado es muy grave\"*\n\n**Analiza krok po kroku:**\n\n1. **\"la tecnología es como el colesterol\"** → porównanie (símil) technologii do cholesterolu - oba są niewidoczne na co dzień, ale groźne\n2. **\"se acumula poco a poco\"** → gromadzi się powoli - zagrożenie rośnie stopniowo, niezauważalnie\n3. **\"ni siquiera te das cuenta\"** → nie zdajesz sobie nawet sprawy - brak świadomości zagrożenia\n4. **\"tu estado es muy grave\"** → twój stan jest bardzo poważny - konkretne zagrożenie dla zdrowia/dobrostanu\n\n→ **Wniosek:** Autor **ostrzega** czytelnika przed niebezpieczeństwem nadmiernego używania technologii, porównując je do cicho postępującej choroby. Intencja = **avisa de un peligro** (opcja A).\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna i funkcja języka\n\n**Identyfikacja intencji przez sygnały leksykalne:**\n\n| Sygnał z tekstu | Funkcja komunikacyjna |\n| `como el colesterol` (jak cholesterol) | Porównanie do **choroby** → zagrożenie zdrowotne |\n| `se acumula poco a poco` | Progresywne narastanie niebezpieczeństwa |\n| `ni siquiera te das cuenta` | Brak świadomości = ukryte niebezpieczeństwo |\n| `tu estado es muy grave` | Diagnoza medyczna → **ostrzeżenie** |\n\nWszystkie te elementy razem tworzą **metaforę ostrzegawczą**: technologia = cholesterol = cicha, narastająca choroba.\n\n**Eliminacja innych opcji:**\n\n- **B** (*se queja de su estado de salud*) - autor nie skarży się na własne zdrowie; pisze o zagrożeniu dla czytelnika, nie o sobie\n- **C** (*aconseja cómo seguir su ejemplo*) - autor wprost pisze: *\"no recomiendo a nadie imitar mi ejemplo\"* - NIE radzi naśladować siebie. To jednoznaczne zaprzeczenie.\n- **D** (*manifiesta su entusiasmo por el desarrollo tecnológico*) - to odwrotność intencji; autor jest KRYTYCZNY wobec technologii, nie entuzjastyczny\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.5, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **A**\n> - **0 pkt** - odpowiedź B, C lub D\n>\n> Wymaganie szczegółowe: **3.4** - Zdający określa intencje nadawcy/autora tekstu.\n>\n> Kluczowe uzasadnienie: *\"la tecnología es como el colesterol tu estado es muy grave\"* → metafora medyczna = ostrzeżenie przed niebezpieczeństwem.\n\n## Reference gramatyczny\n\nW tym zadaniu kluczowe jest rozpoznanie **funkcji perswazyjnej i ostrzegawczej** tekstu - reference gramatyczny nie jest wymagany.\n\n> 📖 **Figury retoryczne i intencja autora:**\n> - `símil / comparación` - porównanie: *X es como Y* = nadawca porównuje dwa zjawiska, żeby wyjaśnić zagrożenie\n> - Intencja ostrzegawcza → sygnały: słownictwo medyczne (*estado grave, se acumula*), tryb 2. osoby (*te das cuenta, tu estado*) - bezpośredni zwrot do czytelnika\n> - Kontrast z poprzednimi akapitami: wcześniej → humor, anegdoty; ostatni akapit → poważne ostrzeżenie. Zmiana tonu = sygnał nowej intencji.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **A** | **avisa de un peligro** | **POPRAWNA** - porównanie technologii do cholesterolu = ostrzeżenie przed niebezpieczeństwem | - |\n| B | se queja de su estado de salud | Autor pisze o stanie **czytelnika** (*tu estado*), nie o sobie | Pomieszanie nadawcy (autor) z odbiorcą (czytelnik) |\n| C | aconseja cómo seguir su ejemplo | Autor wyraźnie mówi: *\"no recomiendo a nadie imitar mi ejemplo\"* | Uczeń nie wychwytuje negacji *\"no recomiendo\"* albo odwraca jej sens |\n| D | manifiesta su entusiasmo por el desarrollo tecnológico | Autor jest **krytyczny** wobec technologii; entuzjazm jest odwrotnością jego postawy | Uczeń myli temat (technologia) z postawą (krytyczna, nie entuzjastyczna) |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Opcja C jest pułapką opartą na odwróceniu negacji - autor wprost pisze *\"no recomiendo a nadie imitar mi ejemplo fundamentalista\"*. Negacja *\"no recomiendo\"* jest kluczowa. W czytaniu ze zrozumieniem zawsze zaznaczaj *no, nunca, nadie, jamás* - to słowa zmieniające cały sens zdania.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Porównanie `tecnología = colesterol` to **metafora ostrzegawcza** - cholesterol kojarzy się z chorobą sercowo-naczyniową, która rozwija się bezobjawowo. Rozpoznanie tej metafory = klucz do intencji. W zadaniach o intencji autora szukaj **figur retorycznych** - one niosą główne przesłanie.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Zadanie sprawdza wymaganie **3.4** (*intencje nadawcy*). Nie pytaj się *o czym pisze* autor - pytaj się *po co pisze*. Ten akapit kończy tekst ostrzeżeniem: baw się z humorem, ale nie ignoruj ukrytego niebezpieczeństwa uzależnienia od technologii.","image":"img/jezyk-hiszpanski-2017-maj-matura-podstawowa/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-hiszpanski-2017-maj-matura-podstawowa/zad/7","paper_id":"jezyk-hiszpanski-2017-maj-matura-podstawowa","number":"7","points":3,"ptype":"closed","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 7. (0-3)\nPrzeczytaj tekst, z którego usunięto trzy zdania. Wpisz w luki 7.1.-7.3. litery,\nktórymi oznaczono brakujące zdania (A-E), tak aby otrzymać logiczny i spójny tekst.\nUwaga: dwa zdania zostały podane dodatkowo i nie pasują do żadnej luki.\nEL RATÓN VALIENTE\nDespués de un largo día de caza, un león dormía debajo de un árbol. 7.1. El más travieso\nsaltó sobre la cola del león, con tan mala suerte que lo despertó. Muy malhumorado, el león\natrapó al ratón y exclamó:\n-żCómo te atreves a perturbar mi sueńo?\n-Por favor, no me mates, león -dijo temblando el ratón-. Si me perdonas la vida, te estaré\neternamente agradecido. Déjame marchar, por favor. Quizás algún día me necesites.\n7.2. Le preguntó:\n-żDe qué forma vas a ayudarme? ˇNo me hagas reír!\nEl ratón insistió una y otra vez, hasta que el león, impresionado por la valentía del pequeńo\nanimal, lo soltó.\nUnos días después, el ratón oyó unos terribles rugidos. Rápidamente corrió hacia el lugar\nde donde provenía el sonido. Se encontró allí al león, que había caído en una trampa: estaba\natrapado en una enorme red. El ratón se acordó de su promesa y decidió ayudarlo.\n-No te preocupes, yo te salvaré -dijo.\nSe puso a morder la red hasta cortarla. El león quedó libre. 7.3. Desde aquel día,\nlos dos fueron amigos para siempre.\nadaptado de www.guiainfantil.com\nA. El león no podía creer lo que estaba oyendo.\nB. Al oírlo, el ratón se escondió debajo de una piedra.\nC. El ratón era demasiado pequeńo para tanto esfuerzo.\nD. De repente, unos ratones empezaron a jugar a su alrededor.\nE. No tenía palabras para agradecerle el favor al pequeńo ratón.\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJH-ąP","answer":null,"answer_text":"7. Realizacja podpunktu polecenia przy pomocy wyrażeń synonimicznych lub wzajemnie\nwykluczających się słów/wyrażeń, lub przy pomocy równorzędnych słów odnoszących się\ndo jednego aspektu, jest traktowana jako jedno odniesienie, np.\n opisz reakcję Twojej dziewczyny / Twojego chłopaka na to zaproszenie\nCuando le entregué las entradas, se puso triste y alegre.\n wyjaśnij, dlaczego wybrałeś(-aś) taką formę spędzenia czasu wolnego\nQuería ver ese partido porque iba a jugar Robert Lewandowski, que es muy conocido\ny famoso.\nQuería ir a ver este partido porque me encanta el fútbol, el béisbol y el rugby.","solution":"**7.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D - De repente, unos ratones empezaron a jugar a su alrededor.**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (reading gap fill)\n\nLuka 7.1. znajduje się po zdaniu opisującym śpiącego lwa i przed zdaniem z kluczowym słowem wskazującym:\n\n**Zdanie przed luką:**\n> *\"Después de un largo día de caza, un león dormía debajo de un árbol.\"*\n\n**Zdanie po luce:**\n> *\"El más travieso saltó sobre la cola del león, con tan mala suerte que lo despertó.\"*\n\n**Analiza kluczowego wyrażenia:**\n\n- *\"El más travieso\"* = **najbardziej psotny** - to superlatyw (*el más + przymiotnik*) wskazujący na **jeden element z grupy**\n- Superlativus zakłada, że istnieje **zbiór obiektów**, spośród których wyróżniamy jeden\n- Jeśli mamy \"najbardziej psotny [X]\", to X musi być wcześniej zdefiniowany jako grupa\n\n→ **Pytanie:** skąd pochodzi \"el más travieso\"? Musi być wcześniej wymieniona **grupa**, z której jest wybrany.\n\n**Opcja D:** *\"De repente, unos ratones empezaron a jugar a su alrededor\"* = Nagle jakieś myszy zaczęły bawić się wokół niego.\n\n→ *\"unos ratones\"* (kilka myszy) = **grupa** → z tej grupy \"el más travieso\" (ten najbardziej psotny) skoczył na ogon lwa. Logika jest kompletna.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna i leksykalna\n\n**Klucze logiczne do każdej opcji:**\n\n| Opcja | Treść | Analiza / Czy pasuje? |\n| A | El león no podía creer lo que estaba oyendo | Lew nie może nic słyszeć - śpi. Absurd logiczny. NIE pasuje. |\n| B | Al oírlo, el ratón se escondió debajo de una piedra | Nie ma jeszcze myszy w historii - skąd mysz i co usłyszała? NIE pasuje. |\n| C | El ratón era demasiado pequeńo para tanto esfuerzo | Nie ma myszy, nie ma wysiłku. NIE pasuje. |\n| **D** | **De repente, unos ratones empezaron a jugar a su alrededor** | **TAK** - wprowadza grupę myszy → umożliwia \"el más travieso\" |\n| E | No tenía palabras para agradecerle el favor al pequeńo ratón | Dotyczy zakończenia historii (wdzięczność po uwolnieniu), nie początku. NIE pasuje. |\n\n**Znaczenie kluczowe:**\n\n- `De repente` = nagle (wprowadza nowe zdarzenie - dynamiczny zwrot w narracji)\n- `a su alrededor` = wokół niego (tj. wokół śpiącego lwa)\n- `empezaron a jugar` = zaczęły się bawić (Pretérito Indefinido - moment początku akcji)\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 7.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **D**\n> - **0 pkt** - jakakolwiek inna litera (A, B, C, E) lub brak odpowiedzi\n>\n> Wymaganie szczegółowe: **3.6** - Zdający rozpoznaje związki pomiędzy poszczególnymi częściami tekstu.\n>\n> Kluczowe uzasadnienie: superlativus *\"el más travieso\"* wymaga wcześniejszego wprowadzenia grupy (*unos ratones*) - bez D zdanie po luce jest gramatycznie i logicznie nieuzasadnione.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - superlativus relacyjny (*el/la/los/las más + przymiotnik*):**\n> Forma: `el más + przymiotnik` = najbardziej [cecha] spośród grupy\n> Użycie: wskazuje na jeden element wyróżniony z wcześniej zdefiniowanej grupy\n> Przykład: *\"El más travieso [de los ratones]\"* = najbardziej psotny [z myszy]\n> **Klucz logiczny:** superlativus BEZ wcześniej wprowadzonej grupy = błąd koherencji. Luka 7.1. MUSI wprowadzić grupę myszy.\n\n> 📖 **Reference - kohezja tekstu narracyjnego:**\n> W opowiadaniu elementy łączą się chronologicznie:\n> 1. Lew śpi → (7.1 → wprowadza myszy) → najbardziej psotna mysz skacze na ogon → lew się budzi\n> Bez D sekwencja jest niekompletna - brakuje aktantów (myszy) przed ich działaniem.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | El león no podía creer lo que estaba oyendo | Lew śpi i nic nie słyszy - logiczny absurd; poza tym zdanie A pasuje do luki 7.2 | Uczeń skupia się na \"lwie\" jako temacie, nie na logice sekwencji |\n| B | Al oírlo, el ratón se escondió debajo de una piedra | Mysz nie została jeszcze wprowadzona - skąd mysz w miejscu 7.1.? | Pułapka: jest mysz i jest akcja, ale kontekst jest chronologicznie późniejszy |\n| C | El ratón era demasiado pequeńo para tanto esfuerzo | Nie ma myszy, nie ma żadnego \"wysiłku\" - nielogiczne | Pasuje tematycznie (małość myszy), ale nie kohezyjnie |\n| **D** | **De repente, unos ratones empezaron a jugar a su alrededor** | **POPRAWNA** - wprowadza grupę myszy niezbędną dla \"el más travieso\" | - |\n| E | No tenía palabras para agradecerle el favor | To zakończenie historii (wdzięczność lwa po uwolnieniu) - pasuje do 7.3, nie 7.1 | Uczeń ignoruje chronologię i wstawia emocjonalne zdanie tam, gdzie nie pasuje czasowo |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Kluczem do zadań *gap fill* w narracji jest **spójność referencyjna** - czyli kto/co zostało wcześniej wprowadzone. Jeśli zdanie po luce zawiera określony podmiot (*\"el más travieso\"* z rodzajnikiem określonym `el`), to ten podmiot MUSI być wcześniej znany (tj. wprowadzony w luce). Rodzajnik nieokreślony `unos ratones` (D) → potem rodzajnik określony `el más travieso` = klasyczna sekwencja narracyjna.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Wyrażenie `De repente` (nagle) to typowy sygnał narracyjny przełomu - wprowadza nowe zdarzenie, które zmienia bieg historii. W bajkach i opowiadaniach pojawia się bardzo często.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach z brakującymi zdaniami zawsze czytaj zdania **przed** i **po** luce - to one decydują, co pasuje. Rdzeń metody: *co luka MUSI zawierać, żeby zdania przed i po były logicznie spójne?*\n\n**7.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A - El león no podía creer lo que estaba oyendo.**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (reading gap fill)\n\nLuka 7.2. znajuje się między dwiema wypowiedziami - sprawdzamy kontekst przed i po:\n\n**Zdanie przed luką (wypowiedź myszy):**\n> *\"-Por favor, no me mates, león -dijo temblando el ratón-. Si me perdonas la vida, te estaré eternamente agradecido. Déjame marchar, por favor. Quizás algún día me necesites.\"*\n\n**Zdanie po luce (wypowiedź lwa):**\n> *\"Le preguntó: -żDe qué forma vas a ayudarme? ˇNo me hagas reír!\"*\n\n**Analiza połączeń logicznych:**\n\n1. Mysz mówi: *\"algún día me necesites\"* - mała mysz twierdzi, że pewnego dnia LEW będzie jej POTRZEBOWAŁ\n2. To oświadczenie jest absurdalne z perspektywy lwa - wielki król zwierząt potrzebujący maleńkiej myszy?\n3. Lew reaguje niedowierzaniem (*\"żDe qué forma vas a ayudarme? ˇNo me hagas reír!\"* = Jak masz mi pomóc? Nie śmiesz mnie!)\n4. **Luka** powinna opisywać tę REAKCJĘ na niedowierzanie - stan między usłyszeniem absurdalnego twierdzenia a zadaniem ironicznego pytania\n\n→ **Opcja A:** *\"El león no podía creer lo que estaba oyendo\"* = **Lew nie mógł uwierzyć w to, co słyszał** - doskonale opisuje ten moment niedowierzania.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna i leksykalna\n\n**Klucze logiczne do każdej opcji:**\n\n| Opcja | Treść | Analiza / Czy pasuje? |\n| **A** | **El león no podía creer lo que estaba oyendo** | **TAK** - niedowierzanie lwa wobec propozycji myszy; pasuje do ironicznej riposty po luce |\n| B | Al oírlo, el ratón se escondió debajo de una piedra | Mysz jest *przed* lwem i przemawia - nie ucieka. Kontekst jest odwrotny. NIE pasuje. |\n| C | El ratón era demasiado pequeńo para tanto esfuerzo | Nie ma żadnego \"wysiłku\" w tym miejscu narracji. Poza tym to zdanie nie wyjaśnia, dlaczego lew pyta z kpiną. NIE pasuje. |\n| D | De repente, unos ratones empezaron a jugar | Myszy są już obecne w narracji - to zdanie należy do 7.1. NIE pasuje. |\n| E | No tenía palabras para agradecerle el favor | To zdanie wyraża wdzięczność po uwolnieniu - jest dla 7.3. NIE pasuje. |\n\n**Kluczowe sformułowanie z opcji A:**\n\n- `no podía creer` → niedowierzanie, szok - to **dokładna reakcja emocjonalna** lwa na słowa myszy\n- `lo que estaba oyendo` → Pretérito Imperfecto Continuo: *to, co właśnie słyszał* - czyli treść słów myszy (*\"algún día me necesites\"*)\n- Połączenie: niedowierzanie (A) → ironiczne pytanie (*\"żDe qué forma ? ˇNo me hagas reír!\"*) = **spójna sekwencja emocjonalna**\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 7.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **A**\n> - **0 pkt** - jakakolwiek inna litera lub brak odpowiedzi\n>\n> Wymaganie szczegółowe: **3.6** - Zdający rozpoznaje związki pomiędzy poszczególnymi częściami tekstu.\n>\n> Kluczowe uzasadnienie: niedowierzanie lwa (A) → jego ironiczne pytanie (*\"żNo me hagas reír?\"*) = logiczne następstwo emocjonalne.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - Pretérito Imperfecto Continuo (*estar + gerundio*):**\n> Forma: `estaba + oyendo` (Imperfecto de *estar* + gerundio)\n> Użycie: czynność trwająca w tle minionego momentu\n> Znaczenie w kontekście: *\"lo que estaba oyendo\"* = to, co właśnie słyszał (w tym momencie) → odniesienie do bezpośrednio poprzedniej wypowiedzi myszy\n> **Klucz logiczny:** zdanie A dosłownie mówi o słowach myszy jako o czymś szokującym dla lwa → uzasadnia emocjonalną ripostę\n\n> 📖 **Reference - no poder creer:**\n> `no poder creer + lo que ` = nie móc uwierzyć w to, co\n> Synonim w narracji: `estar atónito/sorprendido` (być zaskoczonym), `no dar crédito`\n> Funkcja narracyjna: sygnalizuje zaskoczenie/szok postaci - przygotowuje na gwałtowną reakcję werbalną\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **A** | **El león no podía creer lo que estaba oyendo** | **POPRAWNA** - niedowierzanie lwa po słowach myszy | - |\n| B | Al oírlo, el ratón se escondió debajo de una piedra | Mysz aktywnie przemawia - nie ucieka. Luka 7.2. jest perspektywą lwa, nie myszy | Uczeń skupia się na myszy zamiast na reakcji lwa |\n| C | El ratón era demasiado pequeńo para tanto esfuerzo | Brak \"wysiłku\" w tym miejscu; to zdanie jest psychologicznie puste bez kontekstu | Tematyczne powiązanie (małość myszy) bez logiki narracyjnej |\n| D | De repente, unos ratones empezaron a jugar | To zdanie już zostało użyte w luce 7.1 - każda opcja może być użyta tylko raz | Uczeń nie eliminuje opcji już przypisanych |\n| E | No tenía palabras para agradecerle el favor | To wdzięczność - emocja po uratowaniu, nie przed nim. Pasuje do 7.3. | Błąd chronologiczny - wdzięczność przychodzi po, nie przed wydarzeniem |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach *gap fill* z bajką lub opowiadaniem kluczowa jest **spójność emocjonalna** postaci. Lew słyszy absurdalne twierdzenie (mysz mu pomoże) → reaguje niedowierzaniem (A) → wyraża kpinę (*\"ˇNo me hagas reír!\"*). Sekwencja emocjonalna musi być logiczna: ZDARZENIE → REAKCJA WEWNĘTRZNA → REAKCJA ZEWNĘTRZNA (słowa).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pamiętaj, że w zadaniu 7 są **5 opcji** ale tylko **3 luki** - 2 opcje są zbędne. Po przypisaniu D do 7.1 i A do 7.2, pozostaje E do 7.3 - a B i C są zbędne. Ta mechanika eliminacji upraszcza zadanie, jeśli jesteś pewny/pewna pierwszych wyborów.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Wyrażenie *\"ˇNo me hagas reír!\"* (Nie śmiesz mnie!) jest idiomem w języku potocznym wyrażającym kpinę i niedowierzanie - semantycznie łączy się bezpośrednio z A (*\"no podía creer\"*). Rozpoznanie tego związku = klucz do zadania.\n\n**7.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**E - No tenía palabras para agradecerle el favor al pequeńo ratón.**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (reading gap fill)\n\nLuka 7.3. wyznacza kulminację historii - po niej następuje ostatnie zdanie bajki:\n\n**Zdanie przed luką:**\n> *\"Se puso a morder la red hasta cortarla. El león quedó libre.\"*\n\n**Zdanie po luce:**\n> *\"Desde aquel día, los dos fueron amigos para siempre.\"*\n\n**Analiza połączeń logicznych:**\n\n1. **Przed luką:** lew zostaje uwolniony przez mysz (*\"El león quedó libre\"*) - punkt kulminacyjny historii\n2. **Po luce:** od tamtego dnia zostali przyjaciółmi na zawsze - *happy ending*\n3. **Luka** powinna opisywać **emocjonalną reakcję lwa** na uratowanie - pomost między wolnością a przyjaźnią\n\n→ **Opcja E:** *\"No tenía palabras para agradecerle el favor al pequeńo ratón\"* = **Nie miał słów, żeby podziękować małej myszy** - to emocjonalna kulminacja: lew jest tak wzruszony i wdzięczny, że brakuje mu słów.\n\nSekwencja jest kompletna: mysz gryzie sieć → lew wolny → lew nie ma słów z wdzięczności (E) → odtąd przyjaźń na zawsze.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna i leksykalna\n\n**Klucze logiczne do każdej pozostałej opcji:**\n\n| Opcja | Treść | Analiza / Czy pasuje? |\n| A | El león no podía creer lo que estaba oyendo | Użyte w 7.2 - niedowierzanie należy do środka historii (propozycja myszy), nie do zakończenia |\n| B | Al oírlo, el ratón se escondió debajo de una piedra | Mysz jest bohaterem akcji (gryzła sieć) - nie ucieka. Absurd logiczny. NIE pasuje. |\n| C | El ratón era demasiado pequeńo para tanto esfuerzo | To komentarz narratorski o wysiłku myszy - mógłby pasować jako dygresja, ale zdanie po luce (*\"los dos fueron amigos\"*) wymaga emocjonalnej reakcji lwa, nie opisu myszy |\n| D | De repente, unos ratones empezaron a jugar | Użyte w 7.1 - nie może być powtórzone |\n| **E** | **No tenía palabras para agradecerle el favor** | **TAK** - wdzięczność lwa jako pomost do przyjaźni. Pasuje emocjonalnie i chronologicznie. |\n\n**Kluczowe wyrażenia z opcji E:**\n\n- `no tenía palabras` = nie miał słów - idiom wyrażający głębokie wzruszenie/wdzięczność\n- `agradecerle el favor` = podziękować za przysługę - *favor* = przysługa = uratowanie z sieci\n- `al pequeńo ratón` = małej myszy - ironiczne, bo *mała* mysz uratowała *wielkiego* lwa; to motyw przewodni bajki\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 7.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **E**\n> - **0 pkt** - jakakolwiek inna litera lub brak odpowiedzi\n>\n> Wymaganie szczegółowe: **3.6** - Zdający rozpoznaje związki pomiędzy poszczególnymi częściami tekstu.\n>\n> Uwaga z klucza: B i C to zdania dodatkowe (zbędne) - nie pasują do żadnej luki.\n>\n> Kluczowe uzasadnienie: E wyraża wdzięczność lwa po uratowaniu → naturalnie prowadzi do przyjaźni (*\"Desde aquel día, los dos fueron amigos para siempre\"*).\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - leksyka wdzięczności:**\n> - `agradecer` = dziękować, być wdzięcznym\n> - `agradecerle el favor a alguien` = podziękować komuś za przysługę\n> - `no tener palabras para` = nie mieć słów na/dla (wyrażenie idiomatyczne głębokiej wdzięczności lub wzruszenia)\n> - `te estaré eternamente agradecido` (mysz wcześniej) ↔ `no tenía palabras para agradecerle` (lew teraz) → symetryczny motyw wdzięczności w bajce\n\n> 📖 **Reference - struktura bajki i spójność narracyjna:**\n> Klasyczna bajka: problem → próba → rozwiązanie → morał\n> Luka 7.3. = faza rozwiązania emocjonalnego (lew wolny + wdzięczny) → morał (*przyjaźń na zawsze*)\n> Bez E przejście od \"lew wolny\" do \"przyjaźń\" jest zbyt abruptalne - E tworzy emocjonalny most.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | El león no podía creer lo que estaba oyendo | Już użyte w 7.2. Niedowierzanie pasuje do środka, nie zakończenia. | Uczeń nie eliminuje opcji już przypisanych |\n| B | Al oírlo, el ratón se escondió debajo de una piedra | Mysz jest bohaterem chwili - właśnie uratowała lwa. Ucieczka jest sprzeczna z logiką. | Ucieczka myszy \"przy okazji\" - błąd logiczny (mysz jest z lwem razem) |\n| C | El ratón era demasiado pequeńo para tanto esfuerzo | Mówi o myszy, a nie o reakcji lwa - nie prowadzi do przyjaźni tak płynnie jak E | Uczeń skupia się na opisie myszy (temat bajki) zamiast na emocji lwa |\n| D | De repente, unos ratones empezaron a jugar | Już użyte w 7.1 | Nieuwaga: powtórzenie opcji |\n| **E** | **No tenía palabras para agradecerle el favor** | **POPRAWNA** - wdzięczność lwa → pomost do wiecznej przyjaźni | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Opcja C (*el ratón era demasiado pequeńo para tanto esfuerzo*) może wydawać się logiczna - mysz jest mała, gryzienie sieci to wysiłek. Jednak zdanie po luce mówi o PRZYJAŹNI, nie o trudach. Potrzebujemy emocji (wdzięczność), nie obserwacji (opis wysiłku). Zawsze pytaj: *co poprowadzi narrację do kolejnego zdania?*\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W tej bajce motyw wdzięczności pojawia się **symetrycznie**: najpierw mysz obiecuje wieczną wdzięczność lwu (*\"te estaré eternamente agradecido\"*), na końcu lew jest niemy z wdzięczności wobec myszy (*\"no tenía palabras para agradecerle\"*). Rozpoznanie tej symetrii to sygnał, że E jest właściwą opcją.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz CKE wyraźnie podaje, że B i C są zdaniami zbędnymi. Jeśli metodą eliminacji masz pewność co do D (7.1) i A (7.2), to E musi być 7.3 - bez potrzeby głębszej analizy. Metoda eliminacji jest bezpieczna i szybka.","image":"img/jezyk-hiszpanski-2017-maj-matura-podstawowa/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-hiszpanski-2017-maj-matura-podstawowa/zad/8","paper_id":"jezyk-hiszpanski-2017-maj-matura-podstawowa","number":"8","points":5,"ptype":"closed","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 8. (0-5)\nPrzeczytaj tekst. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą, tak aby otrzymać logiczny\ni gramatycznie poprawny tekst. Zakreśl literę A, B albo C.\nEL MALENTENDIDO\nHace poco, una turista francesa ha confundido a Richard Gere con una persona sin techo\ny le ha ofrecido restos de pizza sin darse 8.1. de que se trataba del conocido actor\ncaracterizado para su última película.\nżCómo fue? Pues la mujer paseaba con su familia cerca de la estación Grand Central\nde Nueva York cuando 8.2. a un hombre que rebuscaba entre la basura y decidió\nofrecerle comida.\nEl momento fue recogido en varias fotografías en las que se ve cómo la francesa le entrega\na Gere una bolsa de plástico. “żQué 8.3. en la bolsa?”, preguntó el actor a la mujer que\nrespondió en una mezcla de inglés y francés disculpándose 8.4. ofrecerle una pizza fría.\n“Muchas gracias. Que Dios te bendiga”, le respondió Gere sin salir de su papel de un hombre\nsin techo. En aquellos momentos estaba 8.5. una escena de su nueva película y ya se lo\nhabía visto caracterizado de esa manera en varios lugares de aquel barrio durante las últimas\nsemanas.\nLa mujer supo del malentendido dos días después cuando se vio junto al actor en una\nfotografía publicada en la prensa.\nadaptado de www.abc.es\n8.1.\nA. razón\nB. cuenta\nC. sensación\n8.2.\nA. ha visto\nB. veía\nC. vio\n8.3.\nA. está\nB. hay\nC. es\n8.4.\nA. por\nB. con\nC. para\n8.5.\nA. viendo\nB. rodando\nC. emitiendo\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJH-ąP","answer":null,"answer_text":"8. Realizacja podpunktu polecenia przy pomocy co najmniej trzech słów/wyrażeń\nodnoszących się do różnych aspektów, jest uznawana za podpunkt rozwinięty, np.\n opisz reakcję Twojej dziewczyny / Twojego chłopaka na to zaproszenie\nMarta parecía desilusionada, pero me sonrió y dijo “¡qué sorpresa!”.","solution":"**8.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B - cuenta**\n\nPełne wyrażenie: *\"sin darse **cuenta** de que se trataba del conocido actor\"* = nie zdając sobie sprawy z tego, że to był znany aktor.\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (use of English / use of Spanish)\n\nZdanie z luką:\n\n> *\"le ha ofrecido restos de pizza sin darse 8.1. de que se trataba del conocido actor caracterizado para su última película.\"*\n\nStruktura wymaga kolokacji z czasownikiem `darse`:\n\n**Stała kolokacja:** `darse cuenta de` = **zdać sobie sprawę z** (czegoś)\n\nTo jeden z najważniejszych zwrotów idiomatycznych w języku hiszpańskim:\n- *\"darse cuenta de algo\"* = uświadomić sobie coś, zdać sobie sprawę\n- *\"sin darse cuenta\"* = nie zdając sobie sprawy, nieświadomie\n\n→ **Wniosek:** Jedyną opcją tworzącą poprawną kolokację jest **B (cuenta)**.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna / leksykalna + eliminacja opcji\n\n**Testowanie każdej opcji:**\n\n**Opcja A** (*razón*) → *\"sin darse razón de que \"* = nie jest poprawną kolokacją po polsku.\n- *\"darse razón\"* nie istnieje jako stały związek frazeologiczny w standardowym języku hiszpańskim\n- *Razón* pojawia się w wyrażeniu *\"tener razón\"* (mieć rację), ale nie z `darse`\n\n**Opcja B** (*cuenta*) → *\"sin darse cuenta de que \"* = **nie zdając sobie sprawy z tego, że **\n- To stała, nierozerwalna kolokacja: `darse cuenta (de)`\n- Jest poprawna gramatycznie i semantycznie - **POPRAWNA**\n\n**Opcja C** (*sensación*) → *\"sin darse sensación de que \"* = nie jest poprawną kolokacją.\n- *\"Darse la sensación\"* nie jest standardowym wyrażeniem; mówi się `tener la sensación` (mieć wrażenie)\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **B** (*cuenta*)\n> - **0 pkt** - odpowiedź A lub C\n>\n> Wymaganie szczegółowe: **1.** - Zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych (leksykalnych, gramatycznych, ortograficznych).\n>\n> Kluczowe uzasadnienie: jedyna poprawna kolokacja to `darse cuenta de` = zdać sobie sprawę.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - kolokacja `darse cuenta (de)`:**\n> Forma: `darse cuenta de + coś/zdanie podrzędne`\n> Znaczenie: zdać sobie sprawę z czegoś, uświadomić sobie\n> Konstrukcja z bezokolicznikiem: `sin darse cuenta (de)` = nie zdając sobie sprawy\n> Przykłady:\n> - *\"Me di cuenta de que llegué tarde.\"* = Zdałem sobie sprawę, że spóźniłem się.\n> - *\"Lo hizo sin darse cuenta.\"* = Zrobił to nieświadomie / nie zdając sobie sprawy.\n> - *\"żTe has dado cuenta de lo que pasó?\"* = Czy zdajesz sobie sprawę, co się stało?\n>\n> **Pułapka:** NIE mylić z `tener en cuenta` (brać pod uwagę) - inna kolokacja, inne znaczenie.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | razón | *\"darse razón\"* nie jest kolokacją. Razón łączy się z `tener` (tener razón = mieć rację) | Mylenie `darse razón` z `tener razón` |\n| **B** | **cuenta** | **POPRAWNA** - `darse cuenta de` = zdać sobie sprawę | - |\n| C | sensación | *\"darse sensación\"* nie istnieje. Sensación łączy się z `tener la sensación de` | Skojarzenie sensoryczne: \"zdać sobie sprawę\" kojarzy się z odczuciem/wrażeniem |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** `Darse cuenta de` to **obowiązkowa** kolokacja na poziomie Bą-B2 w j. hiszpańskim. Jest niezmiennym związkiem: *darse* + *cuenta* + *de* - nie można zamieniać *cuenta* na żadne inne słowo. Zapamiętaj ją jako całość.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach *use of Spanish* z wyborem opcji CKE często testuje właśnie **kolokacje** - stałe połączenia czasownik + rzeczownik, które są idiomatyczne (nieprzetłumaczalne dosłownie). Lista kluczowych kolokacji: `darse cuenta de`, `tomar en cuenta`, `hacer caso`, `echar de menos`, `llevarse bien`.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Cały tekst dotyczy zabawnego **nieporozumienia** - turystka nie zdała sobie sprawy, że oferuje pizzę Richardowi Gere'owi. Wyrażenie *\"sin darse cuenta\"* jest kluczem do zrozumienia całej humorystycznej sytuacji w tekście.\n\n**8.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C - vio**\n\nPełne zdanie: *\"la mujer paseaba con su familia cerca de la estación Grand Central de Nueva York cuando **vio** a un hombre que rebuscaba entre la basura\"*\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (use of Spanish - czasy przeszłe)\n\nZdanie z luką:\n\n> *\"la mujer paseaba con su familia cerca de la estación Grand Central de Nueva York cuando 8.2. a un hombre que rebuscaba entre la basura y decidió ofrecerle comida.\"*\n\n**Analiza struktury gramatycznej:**\n\n1. **\"paseaba\"** → Pretérito Imperfecto (czas niedokonany) - czynność ciągła, trwająca w tle\n2. **\"cuando\"** → \"kiedy\" - spójnik wskazujący moment przerwania ciągłości\n3. **luka** → powinna być czynnością punktową, jednorazową, która przerywa ciągłość spaceru\n4. **\"decidió\"** → Pretérito Indefinido - jednorazowa decyzja\n\n→ **Klasyczna konstrukcja narracyjna:**\n*Imperfecto* (tło) + `cuando` + *Indefinido* (czynność przerywająca) + kolejne *Indefinido*\n\nFragment: *\"paseaba cuando **vio** (Indefinido) y **decidió** (Indefinido)\"*\n\n→ Kobieta **szła** (tło) → **zobaczyła** (jednorazowy moment percepcji) → **zdecydowała** (jednorazowa decyzja)\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna + eliminacja opcji\n\n**Testowanie każdej opcji:**\n\n**Opcja A** (*ha visto* - Pretérito Perfecto Compuesto):\n- W kontekście narracji przeszłej z markerami czasu (*hace poco, cuando *) → użycie Pretérito Perfecto jest niekongruencyjne\n- Tekst opisuje zdarzenie z przeszłości jako zakończone (Indefinido), nie jako powiązane z teraźniejszością (Perfecto)\n- W Hiszpanii kontynentalne użycie Perfecto vs Indefinido: Perfecto = bliska przeszłość z łączem z teraźniejszością; tutaj kontekst jest całkowicie przeszły\n\n**Opcja B** (*veía* - Pretérito Imperfecto):\n- *Veía* to czynność ciągła, trwająca - *\"widziała (ciągle)\"*\n- Nie pasuje logicznie: percepcja wzrokowa (*ver*) w tym kontekście jest **jednorazowym momentem**, nie procesem\n- Imperfecto z `ver` możliwe jest (*\"veía el mar todos los días\"* = codziennie widywała morze), ale tutaj chodzi o **nagle zobaczyła** → Indefinido\n\n**Opcja C** (*vio* - Pretérito Indefinido):\n- Jednorazowe, zakończone zdarzenie: *\"zobaczyła\"* (konkretny moment)\n- Pasuje do wzorca: `paseaba (Imperf.) + cuando + vio (Indef.)` = spacerowała, gdy nagle zobaczyła\n- Kontynuacja: `y decidió (Indef.)` - ciąg jednorazowych działań\n\n→ Opcja **C** jest poprawna.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **C** (*vio*)\n> - **0 pkt** - odpowiedź A lub B\n>\n> Wymaganie szczegółowe: **1.** - Zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych gramatycznych.\n>\n> Kluczowe uzasadnienie: `paseaba` (Imperfecto = tło) + `cuando` + `vio` (Indefinido = czynność przerywająca) - klasyczna konstrukcja narracyjna.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - Imperfecto vs Indefinido w narracji:**\n> Wzorzec: *czynność trwająca (Imperfecto) + `cuando` + czynność jednorazowa (Indefinido)*\n> Przykład: *\"Dormía cuando sonó el teléfono.\"* = Spał, gdy zadzwonił telefon.\n> Ekwiwalent polski: \"robiłem X, kiedy nagle Y\" → X = Imperfecto, Y = Indefinido\n>\n> **Sygnały Indefinido:**\n> - Jednorazowość: *ver* (zobaczyć) = jeden moment wizualny\n> - Następstwo zdarzeń: *vio → decidió* = kolejność akcji\n> - Połączenie z `cuando` (kiedy) jako markerem nagłego zdarzenia\n\n> 📖 **Reference - `cuando` jako spójnik narracyjny:**\n> `cuando` + Indefinido = kiedy nagle (moment przerwania)\n> `cuando` + Imperfecto = kiedy (opisuje równoległe tło)\n> Tu: *\"paseaba cuando vio\"* → `cuando` + Indefinido = nagle zobaczyła\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | ha visto (Perfecto) | Narratywna przeszłość wymagana = Indefinido. Perfecto nie pasuje do sekwencji narracyjnej w przeszłości | Mylenie Perfecto z Indefinido - częsty błąd uczniów języka ojczystego nieromańskiego |\n| B | veía (Imperfecto) | Imperfecto = trwająca czynność, ale `ver` tutaj to jednorazowy moment percepcji | Sygnał `cuando` sugeruje Imperfecto, ale tu `cuando` wprowadza przerwanie (Indefinido) |\n| **C** | **vio (Indefinido)** | **POPRAWNA** - jednorazowy moment widzenia w ciągłości spaceru | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klasyczna pułapka egzaminacyjna - uczeń widzi *\"paseaba\"* (Imperfecto) i myśli, że wszystkie czasowniki w zdaniu powinny być w Imperfecto. To błąd. Zdanie z `cuando` dzieli się na: **tło (Imperfecto)** + **zdarzenie przerywające (Indefinido)**. Te dwa czasy są różne z definicji.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Czasownik `ver` (widzieć) w narracji polskiej odpowiada: *\"zobaczyła\"* (jednorazowe, Indefinido) vs *\"widziała\"* (trwające, Imperfecto). W zdaniu *\"caminaba cuando vio\"* = *\"szła, gdy nagle zobaczyła\"* - to Indefinido.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Ciąg **Indefinido** po `cuando vio` - *\"vio y decidió ofrecerle\"* - potwierdza, że mamy sekwencję jednorazowych działań. Kiedy widzisz `y + inny Indefinido`, to sygnał, że poprzedni czasownik też powinien być Indefinido.\n\n**8.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B - hay**\n\nPełne zdanie: *\"żQué **hay** en la bolsa?\"* = Co jest w torbie? (Co się tam znajduje?)\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (use of Spanish - hay / estar / ser)\n\nZdanie z luką:\n\n> *\"żQué 8.3. en la bolsa?\"*\n\n**Analiza semantyczna:**\n\nPytanie Richarda Gere'a do kobiety: *\"Co jest w torbie?\"* - pyta o **zawartość/istnienie** przedmiotów w torbie.\n\n**Trzy opcje i ich znaczenia:**\n\n| Czasownik | Znaczenie podstawowe | Użycie |\n| `ser` | być (istota, definicja, stała cecha) | Kim jesteś? Czym to jest z natury? |\n| `estar` | być (lokalizacja, stan, tymczasowa cecha) | Gdzie jesteś? W jakim stanie? |\n| `hay` | jest/są (istnienie, obecność, zawartość) | Ile jest? Co tam jest? |\n\n**Klucz do tej luki:**\n\n- *\"żQué hay en la bolsa?\"* = **Co jest/znajduje się w torbie?** (pytanie o istnienie/zawartość)\n- `Hay` używamy gdy pytamy o istnienie lub obecność czegoś w miejscu, gdy podmiot jest **nieokreślony lub nieznany**\n- W tym kontekście: Richard Gere nie wie, co jest w torbie - pyta o nieznaną zawartość\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna + eliminacja opcji\n\n**Testowanie każdej opcji:**\n\n**Opcja A** (*está*):\n- *\"żQué está en la bolsa?\"* → pytanie o **lokalizację określonej rzeczy**\n- Używa się `estar` gdy podmiot jest już znany i określony: *\"żDónde está el libro?\"* (Gdzie jest OKREŚLONA książka?)\n- Tutaj pytamy o **nieznaną zawartość** → `estar` nie pasuje\n\n**Opcja B** (*hay*):\n- *\"żQué hay en la bolsa?\"* → pytanie o **istnienie/zawartość** (co tam jest?)\n- `Hay` = forma bezosobowa czasownika `haber` → wyraża istnienie czegoś w miejscu\n- Pasuje, gdy podmiot jest **nieokreślony**: *\"Hay una pizza en la bolsa\"* (Jest pizza w torbie)\n- **POPRAWNA**\n\n**Opcja C** (*es*):\n- *\"żQué es en la bolsa?\"* → nie jest poprawną strukturą po polsku; *\"żQué es?\"* znaczy *\"Czym to jest?\"* bez przyimka `en`\n- *Ser* + lokalizacja to błąd gramatyczny (lokalizacja należy do `estar` lub `hay`)\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **B** (*hay*)\n> - **0 pkt** - odpowiedź A lub C\n>\n> Wymaganie szczegółowe: **1.** - Zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych gramatycznych.\n>\n> Kluczowe uzasadnienie: `hay` = istnienie/zawartość nieokreślona → pytanie o nieznaną zawartość torby.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - hay vs estar vs ser:**\n>\n> **HAY (haber):**\n> - Forma bezosobowa: `hay` (jest/są), `había` (było), `habrá` (będzie)\n> - Użycie: istnienie czegoś nieokreślonego w miejscu\n> - Przykłady: *\"Hay una silla.\"* / *\"żHay alguien?\"* / *\"żQué hay aquí?\"*\n> - Podmiot: **artykuł nieokreślony** (un, una, unos, unas) lub brak artykułu\n>\n> **ESTAR:**\n> - Użycie: lokalizacja lub stan czegoś **już określonego**\n> - Przykłady: *\"La silla está en el pasillo.\"* / *\"żDónde está tu madre?\"*\n> - Podmiot: **artykuł określony** (el, la, los, las) lub imię własne\n>\n> **Kluczowa reguła:**\n> Pytanie *\"żQué HAY ?\"* = co jest (nieznana zawartość)\n> Pytanie *\"żDónde ESTÁ ?\"* = gdzie jest (znany obiekt, szukamy miejsca)\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Forma | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | está | Estar + lokalizacja = dla określonych podmiotów. Treść torby jest nieznana → hay, nie estar | Mylenie hay i estar w pytaniach o zawartość przestrzeni |\n| **B** | **hay** | **POPRAWNA** - pytanie o nieznaną zawartość → hay | - |\n| C | es | *\"żQué es en la bolsa?\"* = błąd gramatyczny. Ser nie łączy się z lokalizacją | Błędna generalizacja: ser = be, więc wszystkie pytania \"co jest\" = ser |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Różnica między `hay` i `está` to **jeden z najczęstszych błędów** w j. hiszpańskim wśród Polaków. Klucz: *\"jest (jakiś/jakieś/jakieś)\"* = `hay`; *\"jest (konkretny/ta/te)\"* = `está`. Polska fraza \"Co jest w torbie?\" używa nieokreśloności → `hay`.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** `Hay` jest ZAWSZE w trzeciej osobie liczby pojedynczej, nawet gdy mówi o liczbie mnogiej: *\"Hay tres personas\"* (jest trzech ludzi), nie *\"Han tres personas\"*. To błąd bardzo częsty wśród uczniów.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach *use of Spanish* z wyborem ser/estar/hay zawsze zadaj sobie pytanie: *\"Czy obiekt jest znany i określony?\"* → estar lub ser. *\"Czy pytamy o istnienie/zawartość nieznanego?\"* → hay.\n\n**8.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A - por**\n\nPełne zdanie: *\"disculpándose **por** ofrecerle una pizza fría\"* = przepraszając za to, że zaoferowała mu zimną pizzę.\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (use of Spanish - przyimki)\n\nZdanie z luką:\n\n> *\"que respondió en una mezcla de inglés y francés disculpándose 8.4. ofrecerle una pizza fría.\"*\n\n**Analiza semantyczna:**\n\nKobieta *przeprasza* Richarda Gere'a - przeprasza *za co*? Za to, że zaoferowała mu zimną pizzę.\n\nKluczowe pytanie: jakiego przyimka wymaga `disculparse` (przepraszać)?\n\n**Kolokacja:** `disculparse + por + bezokolicznik / rzeczownik` = przepraszać ZA coś\n\nUzasadnienie:\n- *\"disculparse por algo\"* = przepraszać za coś (causa, powód przeprosin)\n- `por` wyraża **przyczynę/powód/motywację** w tym kontekście\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna + eliminacja opcji\n\n**Testowanie każdej opcji:**\n\n**Opcja A** (*por*):\n- `disculparse por + bezokolicznik` = przepraszać za (robienie czegoś)\n- Przykład: *\"Me disculpo por llegar tarde.\"* = Przepraszam za spóźnienie.\n- **POPRAWNA** - stała kolokacja z `disculparse`\n\n**Opcja B** (*con*):\n- `disculparse con alguien` = przepraszać **kogoś** (przed kimś)\n- Przykład: *\"Se disculpó con él.\"* = Przeprosiła go.\n- Tutaj jednak po luce mamy bezokolicznik (*ofrecerle*), a nie osobę → `con` nie pasuje tutaj\n- (Uwaga: *\"disculparse con alguien por algo\"* = przepraszać kogoś za coś - ale luka wymaga przyimka przed `ofrecerle`, który wyraża przyczynę, nie osobę)\n\n**Opcja C** (*para*):\n- `para` wyraża cel/przeznaczenie: *\"para + bezokolicznik\"* = żeby (coś zrobić)\n- *\"disculpándose para ofrecerle \"* = przepraszając, żeby jej/mu zaoferować → zmienia sens na absurd (przepraszała PO TO, ŻEBY zaoferować, a nie ZA TO, ŻE zaoferowała)\n- Nie pasuje\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **A** (*por*)\n> - **0 pkt** - odpowiedź B lub C\n>\n> Wymaganie szczegółowe: **1.** - Zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych gramatycznych.\n>\n> Kluczowe uzasadnienie: `disculparse por` = przepraszać za (stała kolokacja - przyczyna). `Por` = powód/przyczyna przeprosin.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - `por` vs `para` vs `con`:**\n>\n> **POR - powód/przyczyna:**\n> - `disculparse por algo` = przepraszać za coś\n> - `gracias por + bezokolicznik` = dziękuję za (zrobienie czegoś)\n> - `felicitar por` = gratulować z powodu\n>\n> **PARA - cel/przeznaczenie:**\n> - `trabajar para + bezokolicznik` = pracować, żeby\n> - `ir para` = iść, żeby (cel ruchu)\n>\n> **CON - towarzyszenie/narzędzie:**\n> - `disculparse con alguien` = przepraszać KOGOŚ (przed konkretną osobą)\n> - `escribir con lápiz` = pisać ołówkiem\n\n> 📖 **Kolokacje z `disculparse`:**\n> - `disculparse POR algo/hacer algo` = przepraszać za coś\n> - `disculparse CON alguien` = przepraszać kogoś\n> - Pełna forma: `disculparse con alguien por algo` = przepraszać kogoś za coś\n> - W tej luce: `disculpándose [POR] ofrecerle` = przepraszając [za to, że] jej zaoferowała\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **A** | **por** | **POPRAWNA** - `disculparse por + Infinitivo` = przepraszać za (robienie czegoś) | - |\n| B | con | `Disculparse con` = przepraszać kogoś (osobę), ale tu po luce jest bezokolicznik *ofrecerle*, nie osoba | Uczeń zna `con` jako preposition i stosuje go do przepraszania \"z kimś\" |\n| C | para | `Para` = cel (żeby), zamienia sens zdania na absurdalny: *\"przepraszała, żeby zaoferować\"* | Mylenie przyczyny (por) z celem (para) - bardzo częsty błąd |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** `Por` vs `para` to jeden z najtrudniejszych tematów gramatyki hiszpańskiej dla Polaków. Kluczowa różnica: **por = przyczyna/powód** (co mnie do tego sprowadziło?), **para = cel** (po co to robię?). Przepraszam ZA (powód) = por. Robię coś, ŻEBY (cel) = para.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** `Gracias por` (dziękuję za), `felicitar por` (gratulować z okazji), `disculparse por` (przepraszać za), `pedir perdón por` (prosić o wybaczenie za) - wszystkie wyrażają powód/przyczynę = **por**. Zapamiętaj tę grupę razem.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Opcja B (*con*) jest poprawna w innym kontekście: *\"Me disculpé con ella\"* (przeprosiłem ją). Jednak tutaj po luce jest `ofrecerle` (bezokolicznik + zaimek), nie osoba - więc `con` nie pasuje do tej struktury zdania.\n\n**8.5.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B - rodando**\n\nPełne zdanie: *\"estaba **rodando** una escena de su nueva película\"* = kręcił scenę swojego nowego filmu.\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (use of Spanish - kolokacje filmowe)\n\nZdanie z luką:\n\n> *\"En aquellos momentos estaba 8.5. una escena de su nueva película y ya se lo había visto caracterizado de esa manera en varios lugares de aquel barrio durante las últimas semanas.\"*\n\n**Analiza kontekstu:**\n\n- Richard Gere = **aktor** w trakcie realizacji **nowego filmu**\n- *\"estaba una escena\"* = był w trakcie [robienia czegoś] ze sceną\n- Kontekst filmowy: chodzi o **kręcenie sceny** na planie filmowym\n\n**Stała kolokacja filmowa:** `rodar una película / una escena` = **kręcić film / scenę**\n\n→ Jedyną opcją tworzącą poprawną kolokację jest **B (rodando)**.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna + eliminacja opcji\n\n**Testowanie każdej opcji:**\n\n**Opcja A** (*viendo*):\n- `estar viendo una escena` = oglądać scenę (być widzem)\n- Richard Gere to **aktor**, nie widz - oglądanie sceny nie ma sensu w kontekście kręcenia filmu\n- Nie pasuje semantycznie\n\n**Opcja B** (*rodando*):\n- `rodar una película/escena` = **kręcić film/scenę** - stała kolokacja z terminologii filmowej\n- `estaba rodando una escena` = kręcił scenę (był w trakcie zdjęć)\n- Potwierdza kontekst: przebrany za bezdomnego (*caracterizado*), kręcił sceny w różnych miejscach dzielnicy\n- **POPRAWNA**\n\n**Opcja C** (*emitiendo*):\n- `emitir` = nadawać, emitować, transmitować (dotyczy TV/radia, nie kręcenia)\n- *\"estaba emitiendo una escena\"* = emitował/transmitował scenę - to rola **stacji telewizyjnej**, nie aktora\n- Nie pasuje\n\n**Uzasadnienie w tekście:**\n\nDalej czytamy: *\"ya se lo había visto caracterizado de esa manera en varios lugares de aquel barrio\"* - wcześniej widziano go przebranego tak samo w różnych miejscach dzielnicy → czyli kręcił sceny w plenerze przez kilka tygodni. To potwierdza `rodando`.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.5, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **B** (*rodando*)\n> - **0 pkt** - odpowiedź A lub C\n>\n> Wymaganie szczegółowe: **1.** - Zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych leksykalnych.\n>\n> Kluczowe uzasadnienie: `rodar una escena/película` = kręcić scenę/film - stała kolokacja filmowa.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - terminologia filmowa (léxico del cine):**\n> - `rodar una película` = kręcić film (też: *filmar*)\n> - `rodar una escena` = kręcić scenę\n> - `el/la director(a)` = reżyser\n> - `caracterizado/a (de)` = przebrany/a za (ucharakteryzowany)\n> - `el rodaje` = zdjęcia, kręcenie (rzeczownik od `rodar`)\n> - `emitir` = nadawać (TV, radio) - **NIE kręcić**\n> - `ver / ver una película` = oglądać film (widz)\n\n> 📖 **Reference - `estar + gerundio` (Pretérito Imperfecto Continuo):**\n> `estaba rodando` = kręcił (właśnie w tamtym momencie, trwające działanie w przeszłości)\n> Forma: `estaba/estabas/estaba + gerundio (-ando/-iendo)`\n> Użycie: czynność trwająca w tle konkretnego momentu przeszłości\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | viendo | Oglądać → rola widza. Gere to aktor, nie widz | Kojarzenie `ver una escena` jako naturalnego wyrażenia, ale bez rozróżnienia roli aktora i widza |\n| **B** | **rodando** | **POPRAWNA** - `rodar una escena` = kręcić scenę | - |\n| C | emitiendo | Emitować = rola mediów/telewizji, nie aktora na planie | Skojarzenie: scena → emitować przez TV; ale akcja dzieje się NA PLANIE, nie w stacji |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** `Rodar` w kontekście filmowym to **kluczowe słownictwo branżowe** (léxico del cine). W języku potocznym *rodar* oznacza też *toczyć się* (piłka się toczy), ale w kontekście filmowym zawsze oznacza *kręcić*. Rozpoznanie kontekstu = klucz do odpowiedzi.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** `Emitir` (emitować) to często mylony z `rodar` przez uczniów - oba dotyczą produkcji filmowej, ale z różnej perspektywy. `Rodar` = produkować (aktor/reżyser kręci), `emitir` = nadawać (stacja emituje gotowy produkt). Tu: Gere jest na PLANIE → `rodar`.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz do zadań *use of Spanish* z leksyką filmową: zawsze pytaj, *kto jest podmiotem zdania*. Tu podmiotem jest **aktor** → `rodar`. Gdyby podmiotem była stacja telewizyjna → `emitir`. Gdyby podmiotem był widz → `ver`.","image":"img/jezyk-hiszpanski-2017-maj-matura-podstawowa/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-hiszpanski-2017-maj-matura-podstawowa/zad/9","paper_id":"jezyk-hiszpanski-2017-maj-matura-podstawowa","number":"9","points":5,"ptype":"closed","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 9. (0-5)\nW zadaniach 9.1.-9.5. wybierz wyraz, który poprawnie uzupełnia luki w obydwu\nzdaniach. Zakreśl literę A, B albo C.\n9.1.\nJuan viene de una familia muy y respetada.\nSé hacer una tortilla muy żQuieres que te la prepare para cenar?\nA. rica\nB. cara\nC. sabrosa\n9.2.\nMaría, ż qué estás sońando?\nżTe gusta escribir lápiz?\nA. en\nB. de\nC. con\n9.3.\nA mi madre le encanta blusas de seda.\nTenemos que estas cosas a casa de Ana.\nA. vestir\nB. llevar\nC. comprar\n9.4.\nMi del ańo favorita es la primavera.\nEl hotel está muy cerca de la de metro Cuatro Vientos.\nA. parada\nB. estación\nC. temporada\n9.5.\nMi gran deseo es dar la vuelta al\nCuando terminó el concierto, todo el se puso de pie para aplaudir.\nA. público\nB. planeta\nC. mundo\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJH-ąP","answer":null,"answer_text":"9. Zaimki oraz pospolite modyfikatory takie jak np. muy, poco, bastante, mucho nie są\ntraktowane jako kolejne odniesienie do danego podpunktu polecenia.","solution":"**9.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A - rica**\n\nUzupełnione zdania:\n- *\"Juan viene de una familia muy **rica** y respetada.\"* = Juan pochodzi z bardzo bogatej i szanowanej rodziny.\n- *\"Sé hacer una tortilla muy **rica**.\"* = Potrafię zrobić bardzo smaczną tortillę.\n\n## Sposób 1 - analiza obu zdań (use of Spanish - polisemia)\n\n**Zdanie 1:** *\"Juan viene de una familia muy y respetada.\"*\n- Kontekst: rodzina + `respetada` (szanowana) → szukamy przymiotnika opisującego rodzinę pozytywnie, powiązanego z `respetada`\n- Znaczenie wymagane: **bogata** (→ *rica* = bogata w sensie majątkowym)\n\n**Zdanie 2:** *\"Sé hacer una tortilla muy \"*\n- Kontekst: tortilla (potrawa) → szukamy przymiotnika opisującego jedzenie pozytywnie\n- Znaczenie wymagane: **smaczna, pyszna** (→ *rica* = smaczna w sensie kulinarnym)\n\n**Polisemia słowa `rica`:**\n- `rica` w kontekście osoby/rodziny = **bogata** (finansowo)\n- `rica` w kontekście jedzenia = **pyszna, smaczna**\n- Oba znaczenia wyrażone tym samym przymiotnikiem → `rica` pasuje do obu zdań\n\n## Sposób 2 - eliminacja opcji\n\n**Opcja B** (*cara*):\n- *\"una familia muy cara\"* → droga rodzina - nie ma sensu w j. hiszpańskim (rodzina nie jest \"droga\")\n- *\"una tortilla muy cara\"* → droga tortilla - można powiedzieć o cenie, ale nie opisuje smaku\n- Nie pasuje do OBU zdań jednocześnie\n\n**Opcja C** (*sabrosa*):\n- *\"una familia muy sabrosa y respetada\"* → smaczna rodzina - absurd!\n- *\"una tortilla muy sabrosa\"* → pyszna tortilla - poprawne, ale\n- *Sabrosa* nie pasuje do **rodziny** → eliminacja\n\n**Opcja A** (*rica*):\n- *\"una familia muy rica y respetada\"* → bogata i szanowana rodzina ✅\n- *\"una tortilla muy rica\"* → pyszna tortilla ✅\n- **POPRAWNA** - pasuje do OBU zdań\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **A** (*rica*)\n> - **0 pkt** - odpowiedź B lub C\n>\n> Wymaganie szczegółowe: **1.** - Zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych leksykalnych.\n>\n> Kluczowe uzasadnienie: `rica` = bogata (o rodzinie) I pyszna (o jedzeniu) - jedyne słowo pasujące do obu zdań jednocześnie.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - polisemia przymiotnika `rico/a`:**\n> - Znaczenie 1: **bogaty/a** (finansowo, majątkowo): *una familia rica* = bogata rodzina\n> - Znaczenie 2: **pyszny/a, smaczny/a** (o jedzeniu): *una comida rica* = pyszne jedzenie\n> - Znaczenie 3 (przenośne): *rico* jako zawołanie / pieszczotliwe: *\"¡Qué rico estás!\"* = jaki jesteś przystojny/słodki\n>\n> W zadaniach 9.x zawsze szukamy **jednego słowa pasującego do obu zdań** - to zadanie na polisemię lub homonimię.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Zdanie 1 (familia) | Zdanie 2 (tortilla) | Dlaczego błędna |\n| **A** | **rica = bogata** ✅ | **rica = pyszna** ✅ | **POPRAWNA** |\n| B | cara = droga (cenowo?) ❌ | cara = droga (cenowo) - opisuje cenę, nie smak | Pasuje tylko w sensie ceny, nie w sensie smaku / jakości rodziny |\n| C | sabrosa = smaczna ❌ (rodzina smaczna - absurd) | sabrosa = smaczna ✅ | Pasuje tylko do jedzenia, nie do rodziny |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Zadania z serii 9 testują **polisemię** - jedno słowo z dwoma różnymi znaczeniami pasujące do obu zdań. Strategia: najpierw zidentyfikuj trudniejsze z dwóch zdań (zwykle to pierwsze), potem sprawdź, czy wybrana opcja pasuje do drugiego. Tu: *rica* przy rodzinie = bogata (mniej oczywiste) → sprawdź przy tortilli = pyszna (oczywiste) → oba OK.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** `Sabrosa` (smaczna) to poprawny synonim `rica` w kontekście jedzenia - stąd ta pułapka. Ale `sabrosa` NIE ma znaczenia \"bogata\" w kontekście rodziny, więc odpada. Zawsze sprawdzaj **oba** zdania.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** `Cara` (droga) to kolejna pułapka - kojarzy się z wartością, a bogata rodzina jest \"wartościowa\". Jednak `cara` oznacza cenę, nie majątek. Bogata = `rica`, nie `cara`. Droga tortilla = `cara` (cenowo), ale to nie chwali smaku.\n\n**9.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C - con**\n\nUzupełnione zdania:\n- *\"María, ż**con** qué estás sońando?\"* = Mario, o czym śnisz?\n- *\"żTe gusta escribir **con** lápiz?\"* = Lubisz pisać ołówkiem?\n\n## Sposób 1 - analiza obu zdań (use of Spanish - polisemia przyimków)\n\n**Zdanie 1:** *\"María, ż qué estás sońando?\"*\n- Czasownik: `sońar` (śnić, marzyć)\n- Kolokacja: `sońar con algo/alguien` = **śnić o czymś/kimś** (stały przyimek)\n- Wymagany przyimek: **con** → *\"żCon qué estás sońando?\"* = O czym śnisz?\n\n**Zdanie 2:** *\"żTe gusta escribir lápiz?\"*\n- Kontekst: pisać + ołówek → opisuje narzędzie/instrument\n- Znaczenie wymagane: **za pomocą, przy użyciu** → *con* jako przyimek narzędzia\n- *\"escribir con lápiz\"* = pisać ołówkiem (z ołówkiem w ręku)\n\n**Wniosek:** `con` pasuje do obu zdań z różnych powodów:\n- `sońar con` = stała kolokacja (o czym śnić)\n- `con lápiz` = przyimek narzędzia (czym pisać)\n\n## Sposób 2 - eliminacja opcji\n\n**Opcja A** (*en*):\n- *\"sońar en\"* → nie jest poprawną kolokacją w j. hiszpańskim; mówi się `sońar con`\n- *\"escribir en lápiz\"* → nie jest poprawne; `en` oznacza \"w\" (lokalizacja) lub \"w języku\": *escribir en espańol* = pisać po hiszpańsku\n\n**Opcja B** (*de*):\n- *\"sońar de\"* → nie jest poprawną kolokacją; `de` po `sońar` nie tworzy standardowego wyrażenia\n- *\"escribir de lápiz\"* → nie jest poprawne; `de` tutaj nie ma sensu\n\n**Opcja C** (*con*):\n- *\"sońar con qué\"* → **poprawna kolokacja**: `sońar con` = śnić o ✅\n- *\"escribir con lápiz\"* → **poprawny przyimek narzędzia** ✅\n- **POPRAWNA**\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **C** (*con*)\n> - **0 pkt** - odpowiedź A lub B\n>\n> Wymaganie szczegółowe: **1.** - Zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych gramatycznych.\n>\n> Kluczowe uzasadnienie: `sońar con` = śnić o (stała kolokacja) AND `escribir con lápiz` = pisać ołówkiem (przyimek narzędzia).\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - kolokacja `sońar con`:**\n> `sońar + con + coś/ktoś` = śnić o czymś/kimś\n> Przykłady: *\"Sońé contigo.\"* (Śniłeś mi się.) / *\"Sueńa con ser famosa.\"* (Marzy o sławie.)\n> Pułapka: po polsku \"śnić O\" → po hiszpańsku \"śnić Z (con)\" - zmiana przyimka!\n\n> 📖 **Reference - `con` jako przyimek narzędzia:**\n> `con + narzędzie` = za pomocą, przy użyciu, z (czymś)\n> Przykłady:\n> - *\"escribir con lápiz\"* = pisać ołówkiem\n> - *\"comer con cuchara\"* = jeść łyżką\n> - *\"cortar con tijeras\"* = ciąć nożyczkami\n> Ekwiwalent polskiego \"czymś\" przy czynnościach manualnych.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Zdanie 1 (sońar) | Zdanie 2 (escribir) | Dlaczego błędna |\n| A | sońar **en** ❌ - nie istnieje ta kolokacja | escribir **en** lápiz ❌ - błąd | Mylenie `en` jako przyimka ogólnego z kolokacjami |\n| B | sońar **de** ❌ - błędna kolokacja | escribir **de** lápiz ❌ - bez sensu | `De` to przyimek posesji/materiału, nie narzędzia |\n| **C** | **sońar con** ✅ | **escribir con lápiz** ✅ | **POPRAWNA** |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** `Sońar con` to **pułapka translacyjna** dla Polaków - po polsku mówimy \"śnić O\", po hiszpańsku \"śnić Z (con)\". Przyimek się zmienia. Stała lista kolokacji: `sońar con`, `hablar de`, `pensar en`, `depender de`, `casarse con` - wszystkie różnią się od polskich odpowiedników.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** `Con` jako przyimek narzędzia to podstawa, ale warto zapamiętać, że po polsku \"ołówkiem\" (przypadek narzędnik) = po hiszpańsku `con lápiz` (przyimek + mianownik). Różnica w kodowaniu gramatycznym.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Opcja A (*en*) może kusić, bo `en` jest bardzo częstym przyimkiem. Jednak w j. hiszpańskim `sońar en` nie jest standardową kolokacją - w niektórych regionach Ameryki Łacińskiej pojawia się `sońar en`, ale norma iberyska to `sońar con`. Na polskiej maturze obowiązuje norma standardowa.\n\n**9.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B - llevar**\n\n## Sposób 1 - analiza leksykalna\n\nOba zdania wymagają jednego czasownika pasującego do obu kontekstów:\n\n> *\"A mi madre le encanta blusas de seda.\"*\n> - Mojej mamie podoba się nosić jedwabne bluzki.\n\n> *\"Tenemos que estas cosas a casa de Ana.\"*\n> - Musimy zanieść te rzeczy do domu Any.\n\n**\"Llevar\"** ma dwa znaczenia pasujące do obu zdań:\n- **llevar ropa** = nosić ubranie (mieć na sobie)\n- **llevar algo a algún lugar** = zanieść/zawieźć coś gdzieś\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji\n\n| Opcja | Treść | Zdanie 1 | Zdanie 2 | Pasuje do obu? |\n| A | **vestir** | \"vestir blusas\" - ubierać bluzki (ubierać KOGOŚ, nie nosić samemu) | \"vestir cosas a casa\" - bez sensu | NIE |\n| **B** | **llevar** | \"llevar blusas\" = nosić bluzki | \"llevar cosas a casa\" = zanieść rzeczy do domu | **TAK** |\n| C | **comprar** | \"comprar blusas\" = kupować bluzki (inny sens niż \"le encanta\") | \"comprar estas cosas a casa\" - bez sensu syntaktycznie | NIE |\n\n## Schemat CKE\n\n> **Klucz CKE - zadanie 9.3, max 1 pkt:**\n> - **1 pkt** - odpowiedź B (llevar)\n> - **0 pkt** - każda inna odpowiedź\n\n## Dlaczego błędne\n\n- **A (vestir)** - \"vestir\" = ubierać kogoś; \"le encanta vestir blusas\" brzmi nienaturalnie (znaczy: podoba jej się ubierać bluzki na kogoś), a \"vestir cosas a casa\" jest gramatycznie niepoprawne\n- **C (comprar)** - \"comprar\" = kupować; pasuje leksykalnie do zdania 1, ale \"comprar estas cosas a casa\" jest bez sensu - brakuje poprawnej rekcji\n\n## Typowe pułapki\n\n> **Uwaga:** \"Vestir\" vs \"llevar\" - \"vestir\" to ubierać (zwł. kogoś innego), \"llevar puesto\" = mieć na sobie, \"llevar\" = nosić. W kontekście \"le encanta llevar blusas\" = lubi nosić bluzki (stale, jako nawyk).\n\n> **Uwaga:** W zadaniach 9.x zawsze sprawdź OBA zdania przed wyborem - opcja musi pasować do OBYDWU jednocześnie.\n\n> **Uwaga:** Rekcja \"llevar algo a alguien/algún lugar\" wymaga przyimka \"a\" - \"llevar estas cosas A casa de Ana\". Brak \"a\" = błąd gramatyczny.\n\n**9.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B - estación**\n\n## Sposób 1 - analiza leksykalna\n\nOba zdania wymagają jednego słowa pasującego do obu kontekstów:\n\n> *\"Mi del ańo favorita es la primavera.\"*\n> - Moją ulubioną porą roku jest wiosna.\n\n> *\"El hotel está muy cerca de la de metro Cuatro Vientos.\"*\n> - Hotel jest bardzo blisko stacji metra Cuatro Vientos.\n\n**\"Estación\"** ma dwa znaczenia pasujące:\n- **estación del ańo** = pora roku (primavera, verano, otońo, invierno)\n- **estación de metro** = stacja metra\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji\n\n| Opcja | Treść | Zdanie 1 (pora roku) | Zdanie 2 (metro) | Pasuje do obu? |\n| A | **parada** | \"parada del ańo\" - nieużywane w tym znaczeniu | \"parada de metro\" - możliwe (przystanek), ale mniej formalne niż \"estación\" | Klucz wskazuje B |\n| **B** | **estación** | \"estación del ańo\" = pora roku | \"estación de metro\" = stacja metra | **TAK** |\n| C | **temporada** | \"temporada del ańo\" = mniej standardowe niż \"estación del ańo\" | \"temporada de metro\" - nie używane | NIE |\n\n## Schemat CKE\n\n> **Klucz CKE - zadanie 9.4, max 1 pkt:**\n> - **1 pkt** - odpowiedź B (estación)\n> - **0 pkt** - każda inna odpowiedź\n\n## Dlaczego błędne\n\n- **A (parada)** - \"parada\" = przystanek (autobusowy, tramwajowy), \"parada del ańo\" jest nieużywane; klucz wskazuje B jako jedyne poprawne\n- **C (temporada)** - \"temporada\" = sezon (np. teatralny, sportowy, turystyczny), ale \"temporada del ańo\" jest niestandardowe; \"temporada de metro\" nie istnieje\n\n## Typowe pułapki\n\n> **Uwaga:** \"Estación\" vs \"temporada\" - oba mogą tłumaczyć \"sezon/pora\", ale \"estación del ańo\" (pora roku) to stała kolokacja. \"Temporada\" jest używane dla sezonów działalności (temporada de verano turístico), nie astronomicznych pór roku.\n\n> **Uwaga:** \"Parada\" to przystanek autobusowy/tramwajowy, \"estación\" to stacja (metra, kolejowa). W Madrycie oficjalnie \"estación de metro\", nie \"parada de metro\".\n\n> **Uwaga:** Sprawdź zawsze OBA zdania - \"estación\" musi pasować zarówno do \"del ańo\" jak i \"de metro\".\n\n**9.5.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C - mundo**\n\n## Sposób 1 - analiza leksykalna\n\nOba zdania wymagają jednego słowa pasującego do obu kontekstów:\n\n> *\"Mi gran deseo es dar la vuelta al \"*\n> - Moim wielkim marzeniem jest objechanie całego świata.\n\n> *\"Cuando terminó el concierto, todo el se puso de pie para aplaudir.\"*\n> - Kiedy skończył się koncert, wszyscy wstali, żeby klaskać.\n\n**\"Mundo\"** ma dwa znaczenia pasujące:\n- **dar la vuelta al mundo** = objechać świat (stała kolokacja)\n- **todo el mundo** = wszyscy, całe towarzystwo (idiom)\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji\n\n| Opcja | Treść | Zdanie 1 (podróż) | Zdanie 2 (publiczność) | Pasuje do obu? |\n| A | **público** | \"dar la vuelta al público\" - nie jest stałą kolokacją | \"todo el público\" - naturalnie oznacza publiczność | NIE (zdanie 1 niestandardowe) |\n| B | **planeta** | \"dar la vuelta al planeta\" - technicznie możliwe, ale mniej idiomatyczne niż \"mundo\" | \"todo el planeta\" - mniej idiomatyczne niż \"todo el mundo\" | Możliwe, ale mniej idiomatyczne |\n| **C** | **mundo** | \"dar la vuelta al mundo\" = stała kolokacja (podróż dookoła świata) | \"todo el mundo\" = idiom (wszyscy) | **TAK - dwie stałe kolokacje** |\n\n## Schemat CKE\n\n> **Klucz CKE - zadanie 9.5, max 1 pkt:**\n> - **1 pkt** - odpowiedź C (mundo)\n> - **0 pkt** - każda inna odpowiedź\n\n## Dlaczego błędne\n\n- **A (público)** - \"dar la vuelta al público\" nie jest kolokacją; \"todo el público\" = publiczność (znaczenie zbyt wąskie - tylko obecna publiczność, nie \"wszyscy na świecie\")\n- **B (planeta)** - \"dar la vuelta al planeta\" jest technicznie zrozumiałe, ale nie jest stałą kolokacją jak \"dar la vuelta al mundo\"; \"todo el planeta\" używane jest rzadziej niż \"todo el mundo\"\n\n## Typowe pułapki\n\n> **Uwaga:** \"Todo el mundo\" = idiom znaczący \"wszyscy\" (nie \"cały świat geograficzny\"). Przykład: \"Todo el mundo sabe eso\" = Wszyscy to wiedzą. To najważniejszy idiom z \"mundo\" w języku hiszpańskim.\n\n> **Uwaga:** \"Dar la vuelta al mundo\" to stała kolokacja - nie można jej zastąpić \"planeta\" ani \"globo\" w kontekście egzaminacyjnym. Klucz CKE wymaga tej dokładnej formy.\n\n> **Uwaga:** Opcja B \"planeta\" jest pułapką - w zdaniu 1 brzmi podobnie do \"mundo\", ale \"todo el planeta\" nie jest idiomem o tej samej sile co \"todo el mundo\".","image":"img/jezyk-hiszpanski-2017-maj-matura-podstawowa/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-hiszpanski-2017-maj-matura-podstawowa/zad/10","paper_id":"jezyk-hiszpanski-2017-maj-matura-podstawowa","number":"10","points":10,"ptype":"open","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 10. (0-10)\nNiedawno zaprosiłeś(-aś) Twoją dziewczynę / Twojego chłopaka na mecz Twojej\nulubionej drużyny. W e-mailu do koleżanki z Hiszpanii:\n• wyjaśnij, dlaczego wybrałeś(-aś) taką formę spędzenia czasu wolnego\n• opisz reakcję Twojej dziewczyny / Twojego chłopaka na to zaproszenie\n• zrelacjonuj wydarzenie, które zakłóciło przebieg meczu\n• poinformuj, jak to wydarzenie wpłynęło na sposób, w jaki spędziliście resztę dnia.\nRozwiń swoją wypowiedź w każdym z czterech podpunktów, pamiętając, że jej długość powinna\nwynosić od 80 do 130 słów (nie licząc słów w zdaniach, które są podane). Oceniana jest\numiejętność pełnego przekazania informacji (4 punkty), spójność i logika wypowiedzi\n(2 punkty), bogactwo językowe (2 punkty) oraz poprawność językowa (2 punkty).\nPodpisz się jako XYZ.\nCZYSTOPIS\nHola, Merche:\nżQué tal? żSabes que hace unos días invité a mi pareja a ver un partido de mi equipo\nfavorito?\nMJH-ąP\nTreść\nSpójność\ni logika\nZakres środków\njęzykowych\nPoprawność środków\njęzykowych\nRAZEM\n0-1-2-3-4\n0-1-2\n0-1-2\n0-1-2\nMJH-ąP\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)","answer":null,"answer_text":"10. Nazwy własne nie są traktowane jako kolejne odniesienie do danego podpunktu polecenia,\nchyba że w wyraźny sposób wnoszą dodatkowe informacje.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**E-mail do koleżanki z Hiszpanii (80-130 słów) - wzorcowy tekst:**\n\n## Wzór tekstu\n\nHola, Merche:\n\nżQué tal? żSabes que hace unos días invité a mi pareja a ver un partido de mi equipo favorito?\n\nMe encantan los deportes y quería compartir esa pasión con él. Además, era el primer partido en el nuevo estadio, así que era una ocasión especial. Al principio, mi chico no se entusiasmó mucho - me dijo que prefería el cine, pero al final aceptó.\n\nEl partido empezaba bien cuando, de repente, empezó a llover con mucha fuerza. ˇFue un caos total! Los jugadores tuvieron que parar el partido durante veinte minutos. Como consecuencia, decidimos salir del estadio antes del final y fuimos a tomar algo caliente en un café cercano. Al final, ˇacabamos riéndonos mucho de la situación!\n\nUn abrazo,\nXYZ\n\n## Punkty CKE\n\n**Treść (max 4 pkt) - 4 wymagane elementy:**\n\n1. **Powód wyboru formy spędzenia czasu** (max 1 pkt):\n> *\"Me encantan los deportes y quería compartir esa pasión con él. Además, era el primer partido en el nuevo estadio, así que era una ocasión especial.\"*\n- Wyjaśnienie: lubię sport i chciałem/am się tym podzielić + specjalna okazja (nowy stadion)\n- Akceptowane: Me encanta el fútbol / Mi equipo jugaba la final / Mi hermano no pudo ir y me dio sus entradas, etc.\n\n2. **Reakcja partnera/partnerki** (max 1 pkt):\n> *\"Al principio, mi chico no se entusiasmó mucho - me dijo que prefería el cine, pero al final aceptó.\"*\n- Opis emocji: nie entuzjazmował się, wolał kino, ale przyjął zaproszenie\n- Akceptowane: Mi novia se alegró mucho / Dijo que era una mala idea / Se sorprendió pero vino\n\n3. **Wydarzenie zakłócające mecz** (max 1 pkt):\n> *\"El partido empezaba bien cuando, de repente, empezó a llover con mucha fuerza. ˇFue un caos total! Los jugadores tuvieron que parar el partido durante veinte minutos.\"*\n- Konkretne zdarzenie: nagła burza, zatrzymanie meczu\n- Akceptowane: incydent z kibicami / kontuzja zawodnika / przerwa w dostawie prądu, etc.\n\n4. **Wpływ na resztę dnia** (max 1 pkt):\n> *\"Como consecuencia, decidimos salir del estadio antes del final y fuimos a tomar algo caliente en un café cercano.\"*\n- Przyczyna-skutek: wyszli wcześniej → poszli do kawiarni\n- Akceptowane: wróciliśmy do domu / pojechaliśmy do restauracji / skończyliśmy oglądać w telewizji, etc.\n\n**Spójność i logika (max 2 pkt):**\n- Linking words użyte: \"Además\" (addition), \"Al principio\" (contrast), \"pero\" (contrast), \"cuando\" (time), \"de repente\" (time), \"Como consecuencia\" (result), \"Al final\" (conclusion)\n- Logiczna struktura: salutation → body → sign-off\n\n**Zakres językowy (max 2 pkt):**\n- Użyte czasy: pretérito indefinido (\"empezó\", \"tuvieron\", \"decidimos\", \"fuimos\"), pretérito imperfecto (\"empezaba\"), presente (\"Me encantan\", \"quería\")\n- Leksyka: \"compartir una pasión\", \"ocasión especial\", \"con mucha fuerza\", \"un caos total\", \"parar el partido\"\n\n**Poprawność językowa (max 2 pkt):**\n- Gramatyka poprawna\n- Ortografia poprawna (diacritics: \"también\", \"fútbol\", \"café\", \"riéndonos\")\n- Liczba słów: ~120 słów (w przedziale 80-130)\n\n## Schemat CKE\n\n> **Klucz CKE - zadanie 10 (Wypowiedź pisemna), max 10 pkt:**\n> - **Treść (0-4 pkt):** po 1 pkt za każdy z 4 wymaganych elementów\n> - **Spójność i logika (0-2 pkt):** struktura akapitów, linking words, logiczny flow\n> - **Zakres środków językowych (0-2 pkt):** zróżnicowane słownictwo, różne struktury gramatyczne\n> - **Poprawność środków językowych (0-2 pkt):** gramatyka, ortografia, interpunkcja\n\n## Dlaczego błędne\n\nNie dotyczy (zadanie otwarte - wypowiedź pisemna).\n\n## Typowe pułapki\n\n> **Uwaga:** Muszą być WSZYSTKIE 4 elementy treści - opuszczenie choćby jednego = utrata 1 pkt. Najczęściej pomijany element: \"wpływ na resztę dnia\" (punkt 4). Musi być wyraźne połączenie przyczyna-skutek między wydarzeniem a tym, co się potem działo.\n\n> **Uwaga:** Długość: 80-130 słów. Zbyt krótki tekst (<80 słów) = automatyczna utrata punktów za treść. Zbyt długi (>130 słów) - egzaminator liczy tylko pierwsze 130 słów.\n\n> **Uwaga:** Fragmenty po polsku traktowane jako niekomunikatywne. Cały e-mail musi być po hiszpańsku. Podpis może być inicjały lub imię.\n\n> **Uwaga:** \"mi novio/mi novia\" można zastąpić: \"mi chico/mi chica\", \"mi amigo/mi amiga\", \"mi compańero/mi compańera\". Klucz CKE akceptuje wszystkie te formy.","image":"img/jezyk-hiszpanski-2017-maj-matura-podstawowa/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura"}]}