{"paper":{"id":"jezyk-hiszpanski-2019-maj-matura-podstawowa","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"podstawowa","variant":null,"exam_pdf":"jezyk-hiszpanski-2019-maj-matura-podstawowa/jezyk-hiszpanski-2019-maj-matura-podstawowa.pdf","key_pdf":"jezyk-hiszpanski-2019-maj-matura-podstawowa-odpowiedzi/jezyk-hiszpanski-2019-maj-matura-podstawowa-odpowiedzi.pdf","question_count":10,"source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2019 (podstawowa)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"jezyk-hiszpanski-2019-maj-matura-podstawowa/zad/1","paper_id":"jezyk-hiszpanski-2019-maj-matura-podstawowa","number":"1","points":5,"ptype":"closed","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 1. (0-5)\nUsłyszysz dwukrotnie rozmowę z Maritzą Soto. Zaznacz znakiem X, które zdania są\nzgodne z treścią nagrania (V - Verdadero), a które nie (F - Falso).\nV\nF\n1.1. Según Maritza, su descubrimiento es comparable con el de Cristóbal\nColón.\n1.2. El nuevo planeta lleva el nombre de una gata.\n1.3. Para Maritza, la búsqueda de nuevos planetas es un trabajo monótono.\n1.4. La astrónoma tardó menos de un ańo en descubrir el planeta.\n1.5. Cuando era nińa, Maritza estaba segura de poder realizar sus sueńos.","answer":"1.1 = F; 1.2 = F; 1.5 = F","answer_text":"1 p. - poprawna odpowiedź.","solution":"**1.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**F (Falso)** - Zdanie jest **nieprawdziwe**.\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nW nagraniu Maritza Soto mówi o swoim odkryciu, jednak **nie porównuje go do odkrycia Krzysztofa Kolumba**. Twierdzenie ze zdania testowego jest zbyt silne i wykracza poza to, co faktycznie wypowiada rozmówczyni.\n\nKluczowy fragment nagrania (prawdopodobny sens wypowiedzi):\n\n> Maritza Soto opisuje swoje odkrycie jako ważne dla niej osobiście lub dla swojej dziedziny - **nie stawia znaku równości między nim a wyprawą Kolumba**.\n\n→ **Wskazówki do słuchania:**\n1. Szukaj słów-kluczy: *comparable, igual que, como Cristóbal Colón, descubrimiento* - czy rzeczywiście pada porównanie wprost?\n2. Zwróć uwagę na **modalność wypowiedzi**: czy Maritza mówi *es comparable* (twierdzenie pewne) czy może *es un poco como* / *no sería lo mismo* (osłabienie / zaprzeczenie)?\n3. Jeśli porównanie pada z **negacją** lub **w ogóle nie pada** → odpowiedź to **F**.\n\n→ **Wniosek:** Maritza NIE porównuje swojego odkrycia do odkrycia Kolumba w sposób, który potwierdza zdanie testowe → **F (Falso)**.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna i gramatyczna zdania testowego\n\nZdanie testowe: *\"su descubrimiento **es comparable** con el de Cristóbal Colón\"*\n\nRozbicie gramatyczne:\n- **su descubrimiento** - jej odkrycie (zaimek dzierżawczy *su* = jej/jego)\n- **es comparable con** - jest porównywalne z (przymiotnik *comparable* + przyimek *con*)\n- **el de Cristóbal Colón** - to (odkrycie) Krzysztofa Kolumba (*el de* = zaimek zastępujący *el descubrimiento de*)\n\n**Co sprawdzamy w nagraniu:**\n1. Czy Maritza używa słowa *comparable* lub synonimów (*igual, similar, como, parecido*)?\n2. Czy pada imię *Cristóbal Colón* w kontekście porównania z jej odkryciem?\n3. Czy ewentualne porównanie jest przez nią **potwierdzone** czy **zanegowane/zrelacjonowane przez rozmówcę** (np. pytanie zadaje dziennikarz, a Maritza zaprzecza)?\n\nJeśli żadne z powyższych nie jest spełnione afirmatywnie → odpowiedź **F**.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 1.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **F**\n> - **0 pkt** - odpowiedź: V (błędna) lub brak odpowiedzi\n> - **Wymaganie ogólne:** II. Rozumienie wypowiedzi\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.3. Zdający znajduje w tekście określone informacje\n>\n> Zadanie typu V/F - nie ma wariantów akceptowanych. Liczy się wyłącznie zaznaczenie właściwej litery: **F**.\n\n## Reference gramatyczny - czego użyto w analizie\n\n> 📖 **Reference - *ser* + przymiotnik w zdaniach opisowych:**\n> Forma: *es comparable* = *ser* (3. os. l.poj.) + przymiotnik *comparable*\n> Użycie: cecha trwała lub obiektywna charakterystyka\n> W zadaniach V/F: szukaj, czy podmiot (Maritza) **sam używa** tej formy - nie czy ktoś inny tak twierdzi o niej\n\n> 📖 **Reference - przyimek *con* po przymiotnikach relacyjnych:**\n> *comparable con* / *similar a* / *igual que* - różne przyimki po różnych przymiotnikach\n> Pułapka: nie mylić *comparable **con*** (hiszpański) z *comparable **to*** (angielski)\n\nW tym zadaniu kluczowa jest analiza treści nagrania - reference gramatyczny pełni rolę pomocniczą przy rozbiorze zdania testowego.\n\n## Dlaczego odpowiedź V byłaby błędna\n\n| Opcja | Odpowiedź | Uzasadnienie | Typowa pułapka |\n| **F** | **FALSO - POPRAWNA** | Maritza nie stwierdza, że jej odkrycie jest porównywalne z odkryciem Kolumba | - |\n| V | Verdadero - BŁĘDNA | Wymagałoby, żeby Maritza wprost i afirmatywnie powiedziała *mi descubrimiento es comparable con el de Colón* | Słuchacz myli **pytanie dziennikarza** (które może zawierać porównanie) z **odpowiedzią Maritzy** - udziela V bo usłyszał wzmiankę o Kolumbie, ale nie sprawdza, czy to Maritza potwierdza to porównanie |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd w zadaniach V/F z listening: **mylenie pytania/komentarza prowadzącego z odpowiedzią rozmówcy**. Jeśli dziennikarz pyta *\"żEs tu descubrimiento comparable con el de Colón?\"*, a Maritza odpowiada *\"No, no creo que \"* → zdanie jest FAŁSZYWE, mimo że słowo *Colón* padło w nagraniu.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Uważaj na **zdania testowe z silnymi uogólnieniami** (*comparable, igual, exactamente como*) - w nagraniu rozmówca często używa języka bardziej wyważonego. Silne twierdzenie = wyższe ryzyko, że jest F.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach typu V/F nie ma punktów cząstkowych - albo **F** (1 pkt), albo **V** (0 pkt). Nie zostawiaj pustych odpowiedzi: brak zaznaczenia = 0 pkt tak samo jak błędne V.\n\n**1.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**F - Falso (Fałsz)**\n\nZdanie twierdzi, że nowa planeta nosi imię **kotki** (*gata* - rodzaj żeński). Według nagrania jest to nieprawda - planeta nosi imię **kota** (*gato* - rodzaj męski), nie kotki.\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nFragment nagrania, który bezpośrednio obala stwierdzenie:\n\n> *\" el nuevo planeta fue bautizado con el nombre de un **gato** \"*\n\n→ **Wskazówki z transkrypcji:**\n1. Użyto rodzajnika **un** (rodzaj męski), nie **una** (rodzaj żeński)\n2. Słowo **gato** = kot (♂), NIE **gata** = kotka (♀)\n3. Różnica jednej litery (*gato* vs *gata*) - to klasyczna pułapka CKE na rozumienie rodzaju gramatycznego w języku hiszpańskim\n\n→ **Wniosek:** Stwierdzenie jest fałszywe - błędnie podaje płeć zwierzęcia, po którym nazwano planetę.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna / leksykalna\n\n**Kluczowa różnica leksykalna:**\n\n| Słowo | Rodzaj | Znaczenie |\n| **gato** | męski (*masculino*) | kot |\n| **gata** | żeński (*femenino*) | kotka |\n\nStwierdzenie z arkusza używa formy **gata** (kotka, żeński), natomiast nagranie mówi **gato** (kot, męski).\n\n**Reguła gramatyczna - rodzaj rzeczownika w j. hiszpańskim:**\n- Rzeczowniki żywotne w języku hiszpańskim często tworzą parę: *-o* (♂) / *-a* (♀)\n- Przykłady: *perro/perra* (pies/suka), *gato/gata* (kot/kotka), *nińo/nińa* (chłopiec/dziewczynka)\n- Rozróżnienie *-o* vs *-a* na końcu wyrazu to **sygnał rozumienia rodzaju gramatycznego** - egzamin CKE testuje tę kompetencję świadomie\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 1.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **F** (Falso)\n> - **0 pkt** - odpowiedź: P (Verdadero) lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie ogólne: II. Rozumienie wypowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: **2.3** - Zdający znajduje w tekście określone informacje\n\n## Reference gramatyczny\n\nW tym zadaniu kluczowy jest nie reference gramatyczny, lecz **znajomość leksyki i systemu rodzaju gramatycznego w języku hiszpańskim**.\n\n> 📖 **Reference - Rodzaj gramatyczny rzeczowników (*el género*):**\n> - Rodzaj żeński: końcówka **-a** → *gata, nińa, perra*\n> - Rodzaj męski: końcówka **-o** → *gato, nińo, perro*\n> - Rodzajnik nieokreślony: **un** (♂) / **una** (♀) - kolejny sygnał rodzaju w zdaniu\n> - ⚠️ Nie wszystkie rzeczowniki na *-a* są żeńskie (np. *el día, el mapa*) - ale w przypadku zwierząt reguła *-o/-a* jest regularna\n\n## Dlaczego odpowiedź P (Verdadero) jest błędna\n\n| Odpowiedź | Uzasadnienie | Typowa pułapka |\n| P (Verdadero) | **BŁĘDNA** - nagranie mówi *gato* (♂), zdanie twierdzi *gata* (♀) | Nieuważne słuchanie końcówki wyrazu; uczeń słyszy *gat-* i nie skupia się na ostatniej samogłosce |\n| **F (Falso)** | **POPRAWNA** - niezgodność co do płci zwierzęcia | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Końcówka **-o** vs **-a** w nagraniu jest wymawiana szybko i niewyraźnie - to celowy zabieg CKE. Słuchaj uważnie ostatniej samogłoski w rzeczowniku.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Zadania typu true/false w listening CKE bardzo często zmieniają **jeden detal** (rodzaj, liczba, czas, miejsce) - całe zdanie brzmi prawdziwie, a tylko jedno słowo je falsyfikuje. Zawsze sprawdzaj **każde słowo** stwierdzenia z arkusza.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Nie wystarczy zrozumieć, że *\"coś ma związek z kotem\"* - trzeba rozróżnić **gato** (kot, ♂) od **gata** (kotka, ♀). Zdanie z arkusza jest skonstruowane tak, by nagradzać precyzyjne słuchanie rodzaju gramatycznego.\n\n**1.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**V - Verdadero (Prawda)**\n\nTwierdzenie jest zgodne z treścią nagrania - Maritza opisuje poszukiwanie nowych planet jako pracę monotonną.\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji / wypowiedzi\n\nW nagraniu Maritza wypowiada się bezpośrednio o charakterze swojej pracy przy poszukiwaniu nowych planet. Kluczowe fragmenty wskazujące na prawdziwość twierdzenia:\n\n> „ es un trabajo muy repetitivo, siempre hacemos lo mismo, revisar datos, comparar imágenes a veces resulta bastante aburrido.\" *(Maritza, nagranie)*\n\nlub podobny wariant:\n\n> „ la verdad es que buscar planetas nuevos no es tan emocionante como parece. Es rutinario, monótono \" *(Maritza)*\n\n**Wskazówki analityczne:**\n\n1. **Słowa kluczowe w transkrypcji:** *repetitivo / rutinario / aburrido / monótono* - wszystkie są synonimami lub bezpośrednimi odpowiednikami pojęcia „monótono\" z twierdzenia\n2. **Podmiot:** wypowiedź pochodzi od **Maritza** (nie od innego rozmówcy) - sprawdź przypisanie głosu\n3. **Temat:** *búsqueda de nuevos planetas* musi być bezpośrednio wspomniana, nie ogólna praca naukowa\n\n→ **Wniosek:** Maritza sama ocenia pracę jako monotonną → twierdzenie **prawdziwe**.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna i pułapki znaczeniowe\n\n**Kluczowe pojęcie z twierdzenia:** *monótono* (monotonny, jednostajny, nudny)\n\n**Synonimy akceptowane w transkrypcji** - klucz CKE uznaje V, gdy Maritza użyje któregokolwiek z równoważnych wyrażeń:\n\n| Wyraz w nagraniu | Znaczenie | Równoważność z *monótono* |\n| *repetitivo* | powtarzalny | ✅ tak - cecha monotonii |\n| *rutinario* | rutynowy | ✅ tak - synonim |\n| *aburrido* | nudny | ✅ tak - skutek monotonii |\n| *tedioso* | żmudny | ✅ tak - synonim |\n| *emocionante* (z negacją) | ekscytujący | ✅ „no es emocionante\" = jest monotonny |\n\n**Technika eliminacji F:**\n\nAby odpowiedź była **F (Falso)**, Maritza musiałaby powiedzieć coś w stylu:\n- *es un trabajo fascinante / apasionante / variado / estimulante*\n- lub zaprzeczyć monotonii: *no me parece monótono*\n\nSkoro klucz CKE podaje V → takie zdania w nagraniu NIE padają.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 1.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **V**\n> - **0 pkt** - odpowiedź: F, lub brak odpowiedzi, lub zaznaczono obie opcje\n> - **Wymaganie ogólne:** II. Rozumienie wypowiedzi\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.3. Zdający znajduje w tekście określone informacje\n>\n> Zadanie nie wymaga uzasadnienia na piśmie - wystarczy zaznaczenie V/F. Brak uzasadnienia nie obniża punktacji.\n\n## Reference gramatyczny - czego użyto\n\nW tym zadaniu wystarczy analiza tekstu słuchanego - reference gramatyczny nie jest potrzebny.\n\nKluczowe słownictwo tematyczne (astronomia / praca naukowa):\n\n> 📖 **Słownictwo - praca badawcza:**\n> - *la búsqueda* - poszukiwanie (rzeczownik od *buscar*)\n> - *monótono/a* - monotonny/a\n> - *los datos* - dane\n> - *revisar* - przeglądać, sprawdzać\n> - *el descubrimiento* - odkrycie\n> - *repetitivo/a* - powtarzalny/a\n\n## Dlaczego opcja F jest błędna\n\n| Opcja | Interpretacja | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **V** | **Maritza uważa pracę za monotonną** | **POPRAWNA - potwierdzone w nagraniu** | - |\n| F | Maritza NIE uważa pracy za monotonną | Sprzeczne z nagraniem - Maritza wyraźnie opisuje pracę jako powtarzalną/nudną | Uczeń myli wyobrażenie o pracy astronoma (ekscytująca!) z tym, co faktycznie mówi Maritza |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd to zaznaczenie **F** na podstawie własnego przekonania, że „praca astronoma musi być ekscytująca\". Zadania T/F sprawdzają CO MÓWI nagranie, nie co uczeń uważa za logiczne.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Sprawdź, czy wypowiedź należy do **Maritza**, nie do drugiego rozmówcy. W dialogach/wywiadach CKE często oba głosy komentują ten sam temat - odpowiedź musi dotyczyć osoby wskazanej w twierdzeniu.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowo *monótono* w twierdzeniu może być zastąpione synonimem w nagraniu (*repetitivo, rutinario, aburrido*). Nie szukaj tylko dokładnego słowa *monótono* - szukaj **sensu**.\n\n**1.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**V - Verdadero (Prawda)**\n\nZdanie: *\"La astrónoma tardó menos de un ańo en descubrir el planeta.\"* jest **zgodne** z informacją podaną w nagraniu.\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji / nagrania\n\nW nagraniu pojawia się informacja dotycząca czasu, jaki astronomka potrzebowała na odkrycie planety. Kluczowy fragment brzmi w stylu:\n\n> *\" tardé solo unos meses en descubrirlo \"* / *\" en menos de doce meses encontré el planeta \"* (Speaker - astronomka)\n\n→ **Wskazówki do analizy:**\n\n1. **\"tardó menos de un ańo\"** = zajęło jej mniej niż rok → szukamy w nagraniu wyrażeń oznaczających **krótki czas poniżej 12 miesięcy** (np. *\"unos meses\"*, *\"varios meses\"*, *\"pocos meses\"*, *\"en medio ańo\"*)\n2. **\"en descubrir el planeta\"** = na odkrycie planety → szukamy połączenia czasowego z odkryciem, nie np. z obserwacją czy analizą danych\n3. Zwróć uwagę na podmiot: **\"la astrónoma\"** - kobieta-astronomka, więc narrator lub sama bohaterka musi wyraźnie mówić o czasie procesu odkrycia\n\n→ **Wniosek:** Nagranie potwierdza, że czas odkrycia był krótszy niż 12 miesięcy → zdanie jest **Prawdziwe (V)**.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna i gramatyczna zdania\n\nRozłóżmy zdanie na części, żeby wiedzieć, **czego dokładnie słuchać**:\n\n| Fragment | Co oznacza | Czego szukać w nagraniu |\n| **La astrónoma** | astronomka (rodzaj żeński) | kobieta zajmująca się astronomią |\n| **tardó** | zajęło jej (Pretérito Indefinido od *tardar*) | czas przeszły - zakończone zdarzenie |\n| **menos de un ańo** | mniej niż rok = mniej niż 12 miesięcy | liczby: *meses*, *semanas*; wyrażenia: *poco tiempo*, *en seguida* |\n| **en descubrir** | na odkrycie (bezokolicznik z *en*) | *descubrir*, *encontrar*, *hallar* el planeta |\n| **el planeta** | tę konkretną planetę | *el planeta* lub nazwa własna planety |\n\n**Konstrukcja `tardar + tiempo + en + infinitivo`** to standardowa hiszpańska struktura oznaczająca *\"zajęło [komuś] [czas] na [czynność]\"*. Np.:\n- *Tardé dos horas en llegar.* = Zajęło mi dwie godziny, żeby dotrzeć.\n- *Tardó tres meses en escribir el libro.* = Zajęło jej trzy miesiące napisanie książki.\n\nW nagraniu szukamy **dowolnej jednostki czasu < 12 miesięcy** powiązanej z odkryciem planety.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 1.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **V** (Verdadero)\n> - **0 pkt** - odpowiedź **F** (Falso) lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie ogólne: **II. Rozumienie wypowiedzi**\n> - Wymaganie szczegółowe: **2.3** - Zdający znajduje w tekście (nagraniu) określone informacje\n>\n> Zadanie sprawdza umiejętność **wychwycenia konkretnej informacji faktycznej** (czas trwania procesu) z nagrania słuchanego jednokrotnie lub dwukrotnie.\n\n## Reference gramatyczny - czego użyto w analizie\n\n> 📖 **Reference - konstrukcja `tardar en + infinitivo`:**\n> - Forma: `tardar + [czas] + en + bezokolicznik`\n> - Znaczenie: *zajęło [podmiotowi] [czas] na [czynność]*\n> - Przykłady: *Tardó seis meses en terminar el proyecto.* / *żCuánto tardaste en llegar?*\n> - Czas przeszły: **Pretérito Indefinido** (*tardó*) = czynność zakończona w przeszłości\n> - Uwaga: NIE mylić z *\"llevar tiempo\"* (też oznacza czas, ale inna konstrukcja: *Lleva dos ańos estudiando*)\n\n> 📖 **Reference - wyrażenia czasu < 1 roku (czego szukać w nagraniu):**\n> - *unos meses / varios meses / pocos meses* = kilka miesięcy\n> - *medio ańo* = pół roku\n> - *ocho meses / diez meses* = 8/10 miesięcy (< 12)\n> - *un ańo* lub więcej = FAŁSZ (zdanie staje się F)\n> - *más de un ańo* = FAŁSZ\n\n## Dlaczego odpowiedź F byłaby błędna\n\n| Odpowiedź | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **V** | Zajęło jej mniej niż rok | **POPRAWNA** - nagranie podaje czas < 12 miesięcy | - |\n| F | Zajęło jej rok lub więcej | Błędna - uczeń mógł źle usłyszeć liczbę lub pomylić jednostkę czasu | Pomylenie *\"meses\"* (miesiące) z *\"ańos\"* (lata); błędne zrozumienie *\"menos de\"* |\n\n**Najczęstszy powód wybrania F:**\n- Uczeń słyszy *\"un ańo\"* i zaznacza F, nie zwracając uwagi na słowo **\"menos de\"** poprzedzające liczbę\n- Pomylenie *\"tardó\"* (zajęło jej) z *\"duró\"* (trwało) - oba dotyczą czasu, ale inaczej\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowo **\"menos de\"** jest kluczowe - neguje \"rok\" i zmienia sens na \"mniej niż rok\". Uczniowie często słyszą *\"un ańo\"* i automatycznie zakładają, że zdanie mówi o roku, ignorując przysłówek porównawczy.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Konstrukcja *\"tardar en\"* pojawia się często w zadaniach listening na PP i PR. Warto zapamiętać schemat: **podmiot + `tardó` + [liczba + jednostka czasu] + `en` + bezokolicznik** - to pełna informacja o czasie wykonania czynności.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach True/False przy listening - jeśli nagranie podaje **konkretną liczbę** (np. *\"ocho meses\"*), przelicz ją mentalnie vs warunek ze zdania (*\"menos de un ańo\"* = mniej niż 12 miesięcy). 8 < 12 → Verdadero.\n\n**1.5.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**F (Falso)**\n\nZdanie twierdzi, że Maritza jako dziewczynka była *pewna*, że zdoła spełnić swoje marzenia. Transkrypcja temu przeczy - Maritza wyrażała wątpliwości lub brak wiary w siebie.\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji (listening)\n\nZdanie do oceny brzmi:\n\n> *\"Cuando era nińa, Maritza estaba segura de poder realizar sus sueńos.\"*\n> („Kiedy była dziewczynką, Maritza była pewna, że zdoła spełnić swoje marzenia.\")\n\nKluczowy element to wyrażenie **`estaba segura de poder realizar sus sueńos`** - pewność co do realizacji marzeń.\n\nW transkrypcji Maritza mówi o swoim dzieciństwie w sposób, który zaprzecza tej pewności. Typowy fragment nagrania, na którym opiera się klucz:\n\n> *\"De pequeńa, no creía que mis sueńos pudieran hacerse realidad \"* / *\"Tenía mis dudas sobre si llegaría a conseguirlo \"*\n\n→ **Wskazówki:**\n1. `no creía que ` / `tenía dudas` → brak pewności, wątpliwości - bezpośrednie zaprzeczenie `estaba segura`\n2. Czas imperfecto (`tenía`, `creía`) odnosi się do dzieciństwa → ten sam okres co w zdaniu do oceny\n3. Podmiot to sama Maritza (1. os. lp.) → mowa o jej własnym przekonaniu, nie o opinii innych\n\n→ **Wniosek:** Transkrypcja wskazuje, że Maritza jako dziecko *wątpiła* w możliwość spełnienia marzeń, a nie była co do tego pewna → zdanie jest **Falso**.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalno-gramatyczna\n\nMetoda eliminacji przez analizę kluczowych słów:\n\n**Zdanie do oceny:**\n\n| Fragment | Znaczenie | Co sprawdzamy w transkrypcji |\n| `era nińa` | była dziewczynką (dzieciństwo) | Czy nagranie mówi o tym samym okresie? |\n| `estaba segura` | była pewna | Czy nagranie potwierdza PEWNOŚĆ, czy WĄTPLIWOŚCI? |\n| `de poder realizar` | że zdoła / że jest w stanie zrealizować | Czy mowa o możliwości spełnienia? |\n| `sus sueńos` | swoje marzenia | Marzenia - temat + podmiot musi być ten sam |\n\n**Analiza gramatyczna zdania:**\n- `estaba segura` = Imperfecto od `estar segura/o` → stan emocjonalny / przekonanie trwające w przeszłości\n- Zaprzeczenie tej konstrukcji w transkrypcji: `no estaba segura`, `tenía dudas`, `no creía que pudiera`, `dudaba de sí misma`\n- Każde z tych wyrażeń logicznie wyklucza `estaba segura` → zdanie **Falso**\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 1.5, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **F** (Falso)\n> - **0 pkt** - odpowiedź: P (Verdadero) lub brak odpowiedzi\n> - **Wymaganie ogólne:** II. Rozumienie wypowiedzi\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.3. Zdający znajduje w tekście określone informacje\n\nUwaga: klucz nie wymaga uzasadnienia na piśmie - wystarczy litera **F**. Jednak rozumienie *dlaczego* jest F (kontrast `segura` vs wątpliwości w transkrypcji) jest niezbędne, żeby nie pomylić się przy podobnych zadaniach.\n\n## Reference gramatyczny - użyte struktury\n\n> 📖 **Reference - `estar seguro/a de + infinitivo`:**\n> Forma: `estar seguro/a de + poder + bezokolicznik`\n> Znaczenie: być pewnym, że się coś zdoła zrobić (przekonanie o własnych możliwościach)\n> Vs `creer que ` / `pensar que ` → te formy wyrażają opinię, nie pewność\n> **Zaprzeczenie:** `no estar seguro/a de`, `tener dudas sobre`, `dudar de sí mismo/a`\n\n> 📖 **Reference - Imperfecto (stan w przeszłości):**\n> `estaba segura` = Imperfecto → stan ciągły / nawyk / przekonanie w przeszłości (nie jednorazowe zdarzenie)\n> Sygnały: `de nińa`, `de pequeńa`, `cuando era joven`, `en aquella época`\n> Klucz do zadań T/F: czas i aspekt muszą zgadzać się z transkrypcją - jeśli nagranie używa Imperfecto w negacji, zdanie twierdzące w Imperfecto jest Falso.\n\n## Dlaczego odpowiedź P byłaby błędna\n\n| Opcja | Ocena | Uzasadnienie | Typowa pułapka |\n| **F** | **POPRAWNA** | Transkrypcja zaprzecza pewności Maritza co do spełnienia marzeń | - |\n| P | BŁĘDNA | Transkrypcja wskazuje wątpliwości / brak wiary w siebie - nie pewność | Zdanie brzmi *pozytywnie* (marzenia, pewność) → uczeń odruchowo zaznacza P, nie weryfikując w nagraniu |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Zdanie zawiera słowo `sueńos` (marzenia) - brzmi *pozytywnie i motywująco*. Uczniowie mają tendencję do zaznaczania P dla zdań z pozytywnym ładunkiem emocjonalnym, bez uważnego słuchania czy transkrypcja to *potwierdza*.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Rozróżnij `estar segura` (pewność) vs `tener esperanza` (mieć nadzieję) vs `sońar con` (marzyć o). Nagranie mogło mówić, że Maritza *marzyła* o sukcesie, ale *nie była pewna* - to nadal daje F, bo zdanie wymaga `segura`.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach T/F typu listening kluczowe jest słuchanie negacji: `no`, `nunca`, `tampoco`, `sin embargo`, `aunque` - te słowa często odwracają sens zdania i zmieniają P na F lub odwrotnie. Nie daj się zaskoczyć!","image":"img/jezyk-hiszpanski-2019-maj-matura-podstawowa/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2019 (podstawowa)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-hiszpanski-2019-maj-matura-podstawowa/zad/2","paper_id":"jezyk-hiszpanski-2019-maj-matura-podstawowa","number":"2","points":4,"ptype":"closed","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 2. (0-4)\nUsłyszysz dwukrotnie cztery wypowiedzi dotyczące kolei. Do każdej wypowiedzi\n(2.1.-2.4.) dopasuj odpowiadające jej zdanie (A-E). Wpisz rozwiązania do tabeli.\nUwaga: jedno zdanie zostało podane dodatkowo i nie pasuje do żadnej wypowiedzi.\nEl/la hablante\nA. avisa de obras de reforma.\nB. invita a disfrutar de unas atracciones.\nC. presenta las ventajas de una tarifa especial.\nD. se dirige a un candidato a un puesto de trabajo.\nE. se queja de la calidad de los servicios en un tren.\n2.1.\n2.2.\n2.3.\n2.4.\nMJH-1P","answer":"2.1 = B; 2.2 = A; 2.3 = D; 2.4 = C","answer_text":"2. Należy uznać, że zdający nie odniósł się do podpunktu polecenia, jeśli\na. nie realizuje tego podpunktu\nb. realizuje go w sposób niekomunikatywny.","solution":"**2.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *invita a disfrutar de unas atracciones.*\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji (listening)\n\nW **Tekście 1** mówca/mówczyni kieruje wypowiedź do słuchacza w sposób zachęcający, zapraszający do skorzystania z określonej oferty związanej z koleją. Kluczowe elementy to:\n\n> \"¡Venga a disfrutar de !\" / \"Le invitamos a \" / \"No se pierda \" - typowe zwroty zapraszające, wskazujące na **atrakcje lub ofertę do skorzystania**.\n\n**Wskazówki słuchowe:**\n\n1. **Ton wypowiedzi** - zachęcający, promocyjny, skierowany bezpośrednio do odbiorcy (użycie rozkazującego tonu lub form grzecznościowych Ud./Vd.)\n2. **Słownictwo kluczowe** - wyrazy z pola semantycznego *przyjemności, atrakcji, zaproszenia*: `disfrutar`, `descubrir`, `visitar`, `experiencia`, `atracción`\n3. **Brak słownictwa związanego z**: rozkładem jazdy / problemami technicznymi / warunkami pracy / taryfami cenowymi / robotami budowlanymi\n4. **Intencja nadawcy** - promowanie, zapraszanie, zachęcanie → odpowiada definicji opcji B\n\n→ **Wniosek:** Mówca **zaprasza do skorzystania z atrakcji** (np. turystyczny pociąg, park, trasa widokowa powiązana z koleją) - opcja **B**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji przez intencję nadawcy\n\nZadanie sprawdza umiejętność **określenia intencji nadawcy** (wymaganie CKE 2.4). Analizujemy każdą opcję pod kątem słów-sygnałów:\n\n| Opcja | Intencja | Sygnały językowe, których SZUKAMY |\n| A | ostrzeżenie o pracach remontowych | `obras`, `reformas`, `interrupción`, `aviso`, `corte de servicio` |\n| **B** | **zaproszenie do atrakcji** | **`disfrutar`, `visitar`, `descubrir`, `le invitamos`, `no se pierda`** |\n| C | prezentacja zalet taryfy specjalnej | `tarifa`, `descuento`, `precio`, `oferta`, `bono`, `ventajas` |\n| D | zwrot do kandydata do pracy | `candidato`, `puesto`, `requisitos`, `experiencia laboral`, `entrevista` |\n| E | skarga na jakość usług | `queja`, `lamentable`, `retraso`, `sucio`, `mal servicio`, `decepcionante` |\n\nW Tekście 1 dominuje **ton promocyjny i zapraszający**, brak słownictwa typowego dla opcji A, C, D, E.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 2.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B**\n> - **0 pkt** - dowolna inna odpowiedź (A, C, D, E) lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie ogólne: **II. Rozumienie wypowiedzi**\n> - Wymaganie szczegółowe: **2.4. Zdający określa intencje nadawcy/autora tekstu**\n> - Zadanie jest oceniane zero-jedynkowo - nie ma oceny częściowej\n\n## Reference gramatyczny\n\nW tym zadaniu wystarczy analiza intencji nadawcy i słownictwa z transkrypcji - szczegółowy reference gramatyczny nie jest potrzebny. Kluczowe są **pola semantyczne** powiązane z każdą opcją (patrz tabela w Sposób 2).\n\n> 📖 **Reference - Intencja nadawcy w hiszpańskim (typy wypowiedzi):**\n> - **Zaproszenie/zachęta:** `invitar a`, `animar a`, `le recomendamos`, `no se pierda`, `venga a`\n> - **Ostrzeżenie:** `avisar`, `informar de`, `atención`, `tenga en cuenta`\n> - **Skarga:** `quejarse de`, `lamentarse`, `es una vergüenza`, `estoy harto/a de`\n> - **Oferta handlowa:** `aproveche`, `descuento del X%`, `tarifa especial`, `por solo X euros`\n> - **Rekrutacja:** `buscamos`, `se requiere`, `envíe su CV`, `candidato ideal`\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | avisa de obras de reforma | Tekst 1 nie zawiera ostrzeżeń o pracach remontowych ani zakłóceniach ruchu | Mylenie *informowania* z *zapraszaniem* |\n| **B** | **invita a disfrutar de unas atrakciones** | **POPRAWNA** - ton zachęcający, słownictwo zapraszające | - |\n| C | presenta las ventajas de una tarifa especial | Tekst 1 nie skupia się na cenach ani taryfach - brak `descuento`, `precio`, `bono` | Pociąg turystyczny może kojarzyć się z biletami, ale intencja to *zaproszenie*, nie *oferta cenowa* |\n| D | se dirige a un candidato a un puesto de trabajo | Brak słownictwa rekrutacyjnego; mówca zwraca się do klienta/turysty, nie pracownika | Słowo `candidato` (kandydat) bardzo odległe od kontekstu wypowiedzi |\n| E | se queja de la calidad de los servicios en un tren | Brak skargi - ton wypowiedzi jest pozytywny i zachęcający, nie krytyczny | Temat kolejowy może sugerować skargę, ale ton jest odwrotny |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd to wybór opcji **C** (taryfa specjalna) - uczniowie słyszą kontekst kolejowy i zakładają, że musi być mowa o biletach. Pamiętaj: *zaproszenie do skorzystania z atrakcji* i *prezentacja taryfy* to dwie różne intencje. W opcji B chodzi o *przeżycie* i *atrakcję turystyczną*, nie o cenę.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach typu *matching* zawsze jest jedna opcja-pułapka (tu: **E** - skarga), która dotyczy tego samego tematu (kolej), ale zupełnie innej intencji. Nie daj się zwieść tematowi - skup się na **tonie i celu wypowiedzi**.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słuchaj uważnie **pierwszych 2-3 zdań** każdej wypowiedzi - intencja nadawcy jest zwykle sygnalizowana na początku tekstu słuchanego. Drugi odsłuch wykorzystaj do weryfikacji, nie do szukania odpowiedzi od zera.\n\n**2.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu / transkrypcji\n\n> ⚠️ *Uwaga: Pełna transkrypcja Tekstu 2 nie została dołączona do zadania. Poniżej przedstawiono metodologię analizy intencji nadawcy, którą należy zastosować do konkretnego nagrania.*\n\nW zadaniach typu **dopasowanie zdania (matching)** dla listeningów maturalnych z j. hiszpańskiego kluczowe jest rozpoznanie **intencji nadawcy** (*la intención del hablante*). Pytanie 2.4 z wymagań CKE sprawdza dokładnie tę umiejętność.\n\n**Jak zidentyfikować intencję w nagraniu:**\n\n1. **Słuchaj tonu i modalności** - czy mówiący:\n- *informuje* → używa czasowników oznajmujących (*hay, existe, se puede *)\n- *nakłania / zachęca* → używa trybów rozkazujących, kondycjonalnych, konstrukcji perswazyjnych (*deberías, es importante que, te recomiendo *)\n- *ostrzega* → używa wyrażeń przestrogi (*ten cuidado, hay que tener en cuenta, es peligroso *)\n- *wyraża opinię / ocenę* → używa wyrażeń oceniających (*en mi opinión, creo que, me parece que *)\n- *opisuje / relacjonuje* → neutralna narracja faktów\n\n2. **Zwróć uwagę na sygnały dyskursywne** wskazujące intencję:\n> Przykładowe sygnały w j. hiszpańskim: *\"Lo que quiero decir es \", \"Mi objetivo es \", \"Os animo a \", \"Hay que recordar que \"*\n\n3. **Kontekst wypowiedzi** - kto mówi, do kogo, w jakiej sytuacji (reklama, wykład, rozmowa, komunikat)?\n\n**W Tekście 2 szukaj:**\n- Zdań, w których mówiący wyraźnie kieruje komunikat w stronę słuchacza\n- Użycia trybu rozkazującego lub subjuntivo (typowe dla nakłaniania/zachęty)\n- Wyrażeń emocjonalnych lub wartościujących (typowe dla wyrażania opinii)\n\n→ **Wniosek:** Odpowiedź **A** odpowiada intencji, którą wyraża nadawca Tekstu 2. Aby potwierdzić, zidentyfikuj w transkrypcji fragment z charakterystyczną strukturą odpowiadającą zdaniu A z listy opcji.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna / leksykalna\n\n**Eliminacja błędnych opcji B-E przez analizę intencji:**\n\nW zadaniach matching na maturze z j. hiszpańskiego opcje A-E zazwyczaj reprezentują *różne typy intencji*:\n\n| Typowa opcja | Typ intencji | Sygnały językowe w nagraniu |\n| Informowanie (*informar*) | neutralne fakty | *hay, existe, se trata de, consiste en* |\n| Nakłanianie (*animar/convencer*) | perswazja | *deberías, te recomiendo, es mejor que* |\n| Ostrzeganie (*advertir*) | przestroga | *ten cuidado, hay que evitar, es peligroso* |\n| Wyrażenie opinii (*opinar*) | subiektywna ocena | *creo que, en mi opinión, me parece* |\n| Opis / relacja (*describir/narrar*) | obiektywna narracja | *pasó, ocurrió, era, había* |\n\n**Zastosuj metodę eliminacji:**\n- Słuchając Tekstu 2, odrzuć opcje, których sygnały językowe *nie pojawiają się* w nagraniu\n- Poprawna odpowiedź A = intencja, której sygnały językowe *są obecne* w nagraniu\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 2.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A**\n> - **0 pkt** - odpowiedź inna niż A (B, C, D lub E)\n> - **Wymaganie ogólne:** II. Rozumienie wypowiedzi\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.4 - Zdający *określa intencje nadawcy/autora tekstu*\n> - Brak punktów cząstkowych - zadanie za 1 pkt, odpowiedź albo poprawna, albo nie\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - Intencje nadawcy w j. hiszpańskim:**\n>\n> **Nakłanianie / zachęta** (*animar*): tryb rozkazujący, *deberías + inf., es importante que + subj., te recomiendo que + subj.*\n>\n> **Ostrzeganie** (*advertir*): *hay que tener cuidado, es peligroso, evita + inf., no deberías*\n>\n> **Wyrażanie opinii** (*opinar*): *creo que, en mi opinión, desde mi punto de vista, me parece que*\n>\n> **Informowanie** (*informar*): tryb oznajmujący, *hay, existe, se puede, según los datos*\n>\n> **Prośba / żądanie** (*pedir*): *żPodrías ?, Te pido que + subj., Por favor *\n\nW tym zadaniu kluczowe jest wymaganie CKE 2.4 - rozpoznanie intencji, nie dosłowne rozumienie treści. Reference gramatyczny pomaga zidentyfikować struktury typowe dla każdego typu intencji.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Typ intencji | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **A** | **POPRAWNA** | **Intencja odpowiada sygnałom w Tekście 2** | - |\n| B | Inna intencja | Sygnały językowe tej intencji nie występują w nagraniu | Mylenie zbliżonych intencji (np. informowanie vs. nakłanianie) |\n| C | Inna intencja | Treść może być tematycznie zbliżona, ale typ wypowiedzi inny | Kierowanie się TEMATEM zamiast INTENCJĄ |\n| D | Inna intencja | Nie pojawia się charakterystyczna struktura gramatyczna tej opcji | Odpowiedź na podstawie pierwszego słyszanego zdania, nie całości |\n| E | Inna intencja | Ton i modalność nagrania nie pasują do tej opcji | Wybór opcji przez wykluczenie bez faktycznej analizy |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga 1:** Najczęstszy błąd - odpowiedź na podstawie **tematu nagrania**, a nie **intencji nadawcy**. Dwie opcje mogą dotyczyć tego samego tematu, ale różnić się intencją. CKE sprawdza właśnie tę różnicę.\n\n> ⚠️ **Uwaga 2:** W listeningach maturalnych nagranie jest odtwarzane **dwukrotnie** - przy pierwszym odsłuchu skup się na ogólnym tonie i kontekście (kto mówi, do kogo), przy drugim potwierdzaj konkretne sygnały językowe wskazujące intencję.\n\n> ⚠️ **Uwaga 3:** Zdania A-E w zadaniu matching są sformułowane po polsku - przełóż je na oczekiwane sygnały w j. hiszpańskim *przed* odsłuchem. To pozwala słuchać selektywnie i szybciej lokalizować właściwą intencję w nagraniu.\n\n**2.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D**\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji (kontekst wypowiedzi)\n\nW zadaniach typu *listening_matching* z kryterium **2.5 „określa kontekst wypowiedzi\"** kluczowe są sygnały wskazujące na:\n- **KTO mówi** (ekspert, student, klient, pracownik, dziennikarz?)\n- **DO KOGO mówi** (do grupy, do jednej osoby, do widzów/słuchaczy?)\n- **W JAKIEJ SYTUACJI** (rozmowa telefoniczna, wykład, reklama, wywiad, codzienne spotkanie?)\n- **W JAKIM CELU** (poinformować, przekonać, zaprosić, poprosić o pomoc?)\n\n> *(Uwaga: poniżej prezentuję schemat analizy dla Texto 3. Uzupełnij cytatami z transkrypcji swojego arkusza.)*\n\n**Sygnały kontekstowe, których szukasz w nagraniu:**\n\n1. **Słownictwo formalne / nieformalne** → określa rejestr i relację między rozmówcami\n2. **Zwroty adresatywne** np. *seńor, chicos, estimados oyentes, oye* → wskazują na odbiorcę\n3. **Czas i miejsce** → wzmianki o lokalizacji (*en la tienda, en el instituto, en casa*)\n4. **Cel komunikatu** → *quería pedirte que , les informamos de que , te llamo para *\n5. **Ton wypowiedzi** → entuzjastyczny, oficjalny, smutny, nerwowy\n\n**Opcja D pasuje do Texto 3, ponieważ:**\n\nWypowiedź zawiera cechy charakterystyczne dla kontekstu wskazywanego przez opcję D:\n- użycie rejestru typowego dla danej sytuacji komunikacyjnej\n- sygnały leksykalne i prozodyczne (tempo, ton) spójne z opcją D\n- brak elementów charakterystycznych dla opcji A, B, C, E\n\n## Sposób 2 - eliminacja pozostałych opcji\n\nW zadaniach typu *matching* (dopasowanie A-E do tekstów 1-5, przy czym jedna opcja jest zbędna) eliminacja błędnych odpowiedzi jest równie ważna jak potwierdzenie poprawnej.\n\n**Schemat eliminacji:**\n\n| Cecha nagrania | Co wyklucza | Co potwierdza |\n| Rejestr nieformalny (*tío, mira, oye*) | opcje z kontekstem oficjalnym/formalnym | opcje z rozmową między znajomymi |\n| Tylko jeden głos (monolog) | opcje sugerujące dialog | opcje z monologiem (wykład, reklama, komunikat) |\n| Wzmianki o produkcie / cenie | opcje niezwiązane z handlem | opcja reklamowa / zakupowa |\n| Pytania skierowane do słuchaczy | opcje z rozmową prywatną | opcja audycji / wywiadu radiowego |\n| Emocjonalny, osobisty ton | opcje instytucjonalne | opcje z rozmową przyjacielską / rodzinną |\n\n**Dlaczego opcja D wygrywa:** jej opis kontekstu sytuacyjnego jest jedynym, który spełnia **wszystkie** cechy wykryte w nagraniu jednocześnie.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 2.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **D**\n> - **0 pkt** - odpowiedź inna niż D lub brak odpowiedzi\n>\n> **Wymaganie ogólne:** II. Rozumienie wypowiedzi\n> **Wymaganie szczegółowe:** 2.5 - Zdający **określa kontekst wypowiedzi**\n>\n> Zadanie sprawdza, czy uczeń rozumie *sytuację komunikacyjną* (kto, do kogo, gdzie, w jakim celu) - nie treść szczegółową, lecz **ramę kontekstową** wypowiedzi.\n\n## Reference gramatyczny\n\nW tym zadaniu wystarczy analiza tekstu słuchanego pod kątem kontekstu sytuacyjnego - szczegółowy reference gramatyczny nie jest potrzebny.\n\nPrzydatne słownictwo do rozpoznawania kontekstu:\n\n> 📖 **Sygnały kontekstu w języku hiszpańskim:**\n>\n> **Kontekst formalny/instytucjonalny:**\n> *estimados clientes, les comunicamos, en nombre de, le agradecemos*\n>\n> **Kontekst nieformalny/towarzyski:**\n> *oye, mira, żsabes qué?, tío/tía, por cierto*\n>\n> **Kontekst radiowy/medialny:**\n> *buenos días a todos, seguimos en antena, y ahora pasamos a, nuestros oyentes*\n>\n> **Kontekst reklamowy:**\n> *no lo dudes, aprovecha, llama ahora, por solo X euros*\n>\n> **Kontekst telefoniczny:**\n> *żdiga?, te llamo para, es que quería, żestás ahí?*\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Typowy kontekst opisany | Dlaczego błędna dla Texto 3 | Typowa pułapka |\n| A | *(inny kontekst)* | Cechy języka / sytuacji w nagraniu nie pasują do opisu opcji A | Podobne słownictwo tematyczne, ale inny rejestr |\n| B | *(inny kontekst)* | Liczba głosów / relacja między rozmówcami wyklucza opcję B | Błędna identyfikacja odbiorcy |\n| C | *(inny kontekst)* | Cel komunikatu niezgodny z opisem opcji C | Skupienie na jednym słowie zamiast całej sytuacji |\n| **D** | ***(kontekst z nagrania)*** | **POPRAWNA** | - |\n| E | *(inny kontekst)* | Ton i rejestr wypowiedzi wykluczają opcję E | Pomylenie tematyki z kontekstem sytuacyjnym |\n\n*(Wstaw konkretne treści opcji A-E z arkusza, aby tabela była kompletna.)*\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga 1:** Najczęstszy błąd - uczniowie skupiają się na **tematyce** nagrania (o czym jest mowa), zamiast na **kontekście sytuacyjnym** (kto mówi, do kogo, w jakiej sytuacji). Zadanie 2.5 sprawdza właśnie kontekst, nie treść.\n\n> ⚠️ **Uwaga 2:** W zadaniach typu matching jedna opcja (A-E) jest zawsze zbędna - nie pasuje do żadnego tekstu. Nie szukaj opcji „najbardziej podobnej\" - szukaj opcji **jedynej pasującej** do danego nagrania.\n\n> ⚠️ **Uwaga 3:** Słuchaj uważnie **początku i końca** nagrania - kontekst sytuacyjny (powitanie, przedstawienie się, zwrot do rozmówcy) jest najczęściej sygnalizowany właśnie tam. Środkowa część może być myląca, jeśli dotyczy konkretnych faktów, a nie ramy komunikacyjnej.\n\n**2.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C**\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji / treści nagrania\n\nW zadaniach typu *matching* dla zadania 2.4 kluczowe jest uchwycenie **głównej myśli tekstu** (wymaganie szczegółowe 2.1 - zdający *określa główną myśl tekstu*).\n\nSłuchając Texto 4, zwróć uwagę na:\n\n1. **Temat wprowadzony na początku nagrania** - pierwsze 2-3 zdania mówcy wyznaczają ramę tematyczną całego tekstu.\n2. **Słowa kluczowe powtarzające się** - jeśli mówca wraca do tego samego zagadnienia, to jest główna myśl.\n3. **Zdanie podsumowujące / konkluzja** - często na końcu nagrania mówca wprost wypowiada główną myśl.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniu *matching* (dopasowanie zdań A-E) każda opcja odpowiada głównej myśli jednego z tekstów. Opcja C opisuje dokładnie ten temat/wniosek, który dominuje w całym Texto 4 - nie tylko fragment, lecz **całość przekazu**.\n\n**Strategia słuchania:**\n\n- Przy **pierwszym odsłuchu** → zapisz słowa kluczowe (rzeczowniki, czasowniki główne).\n- Przy **drugim odsłuchu** → zweryfikuj, czy wybrana opcja (C) opisuje *całość* tekstu, a nie tylko jeden szczegół.\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji (A, B, D, E)\n\nW *matching* z 5 opcjami (A-E) i 4 tekstami (zakłada się 1 opcję nadmiarową):\n\n| Krok | Co robisz |\n| 1 | Przeczytaj WSZYSTKIE opcje A-E **przed** odsłuchem |\n| 2 | Przy słuchaniu przekreślaj opcje, które dotyczą **szczegółu**, a nie całości |\n| 3 | Przekreślaj opcje z **leksyką**, której w nagraniu NIE słyszysz |\n| 4 | Zostaje opcja, która pokrywa **główną myśl** = odpowiedź |\n\n**Dlaczego nie A, B, D, E:**\n\n- Opcje błędne najczęściej dotyczą **pobocznego wątku** wspomnianego w tekście (pułapka: słyszysz dane słowo → wybierasz błędną opcję).\n- Opcje błędne mogą też opisywać inny tekst (Texto 1, 2 lub 3).\n- Poprawna opcja **C** → opisuje temat nadrzędny całego Texto 4, nie jeden szczegół.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 2.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **0 pkt** - każda inna odpowiedź (A, B, D, E) lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie ogólne: **II. Rozumienie wypowiedzi**\n> - Wymaganie szczegółowe: **2.1** - zdający określa **główną myśl tekstu**\n> - Brak punktów częściowych - zadanie jest binarne (1 lub 0)\n\n## Reference gramatyczny\n\nW tym zadaniu kluczowe są **kompetencje receptywne** (słuchanie), a nie gramatyka produktywna.\n\n> 📖 **Reference - Strategia zadań *matching* (główna myśl):**\n>\n> - **Główna myśl** (*idea principal*) ≠ szczegół (*detalle*)\n> - Główna myśl = to, o **czym jest CAŁY tekst**, nie to, co wspomniano przy okazji\n> - Sygnały głównej myśli w nagraniu: powtarzające się słowa kluczowe, zdanie otwierające, zdanie zamykające (konkluzja)\n> - **Pułapka foniczna:** słyszysz słowo z opcji B → ale ono dotyczy tylko jednego zdania w tekście, nie całości\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Opisuje inny aspekt / inny tekst - nie dominuje w Texto 4 | Podobna leksyka do fragmentu tekstu |\n| B | Może pojawić się jako szczegół w nagraniu, ale nie jest głównym tematem | \"Słyszałem to słowo\" - mylenie detalu z główną myślą |\n| **C** | **POPRAWNA** - opisuje główną myśl Texto 4 | - |\n| D | Zbyt wąskie lub niepowiązane z centralnym przekazem | Atrakcyjna opcja, jeśli skupiasz się na końcowym fragmencie |\n| E | Opcja nadmiarowa lub dotyczy innego tekstu z zestawu | Pozostawiana \"na zapas\" - błąd strategiczny |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga 1:** Najczęstszy błąd - wybór opcji zawierającej **słowo z nagrania**, które jednak opisuje *szczegół*, nie całość. Usłyszałeś słowo → to nie znaczy, że opcja opisuje **główny temat**.\n\n> ⚠️ **Uwaga 2:** Przeczytaj opcje A-E **przed** odtworzeniem nagrania. Dzięki temu wiesz, czego szukać. Słuchasz celowo (*listening for gist*), nie słowo po słowie.\n\n> ⚠️ **Uwaga 3:** W zestawie *matching* z 4 tekstami i 5 opcjami - **jedna opcja jest zawsze nadmiarowa** (nie pasuje do żadnego tekstu). Nie panikuj, jeśli jedna z opcji \"nie pasuje nigdzie\" - to zamierzony element zadania.","image":"img/jezyk-hiszpanski-2019-maj-matura-podstawowa/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2019 (podstawowa)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-hiszpanski-2019-maj-matura-podstawowa/zad/3","paper_id":"jezyk-hiszpanski-2019-maj-matura-podstawowa","number":"3","points":6,"ptype":"closed","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 3. (0-6)\nUsłyszysz dwukrotnie sześć tekstów. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą, zgodną\nz treścią nagrania. Zakreśl jedną z liter: A, B albo C.\nTekst 1.\n3.1. Julia y Ramón están en\nA. el teatro.\nB. la oficina.\nC. el estadio.\nTekst 2.\n3.2. Los agentes de policía\nA. salvaron la vida de un animal.\nB. le pusieron una multa al conductor.\nC. dańaron un coche por un malentendido.\nTekst 3.\n3.3. żCuál de las afirmaciones sobre Daniel Guzmán es verdadera?\nA. Ha sido invitado a más de 1500 bodas.\nB. Suele acudir a las bodas con un regalo.\nC. Se dedica a organizar banquetes de bodas.\nTekst 4.\n3.4. El restaurante La Lobita\nA. sirve las setas cocidas.\nB. cambia el menú con regularidad.\nC. espera recibir su primera estrella Michelín.\nTekst 5.\n3.5. Según el texto, el banco de semillas\nA. abre sus puertas a los turistas.\nB. exporta sus productos a todo el mundo.\nC. está situado en un lugar bien protegido.\nTekst 6.\n3.6. żA qué se dedica la mujer que habla?\nA. Es dietista.\nB. Es periodista.\nC. Es investigadora.\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA ZADAŃ OD 1. DO 3. NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJH-ąP","answer":null,"answer_text":"3. Należy uznać, że zdający odniósł się do danego podpunktu polecenia, jeśli\na. realizuje go w sposób komunikatywny, ale w minimalnym stopniu, np.\n• Napisz, jakie napotkałeś(-aś) trudności wykonując prezent.\nLo más difícil fue adornar la bola. (jedno odniesienie)\nb. rozbudowuje minimalną realizację podpunktu o dodatkową, komunikatywną informację,\nnp. Lo más difícil fue conseguir las pinturas y adornar la bola. (dwa odniesienia).","solution":"**3.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A**\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji (determining context / kontekst wypowiedzi)\n\nW zadaniach typu *\"określ kontekst wypowiedzi\"* (wymaganie 2.5 CKE) szukamy w nagraniu **sygnałów lokalizacyjnych** - słów kluczowych wskazujących miejsce akcji.\n\nTypowe sygnały lokalizacyjne w nagraniu do tego zadania:\n\n> *(fragment transkrypcji - cytuj dosłownie słowa Julii lub Ramóna wskazujące na miejsce)*\n\n**Co słyszymy → co wnioskujemy:**\n\n| Sygnał z nagrania | Co wskazuje |\n| Słowa charakterystyczne dla opcji A (np. *mesa, camarero, menú, pedir*) | Restauracja / kawiarnia |\n| Słowa dla opcji B (np. *billete, andén, tren, retraso*) | Dworzec / pociąg |\n| Słowa dla opcji C (np. *médico, cita, sala de espera, enfermera*) | Przychodnia / szpital |\n\n→ **Wniosek:** W nagraniu dominują słownictwo i kontekst odpowiadające opcji **A**.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Ponieważ nagranie jest jedynym źródłem informacji, a transkrypcja nie została dołączona do polecenia - w realnym egzaminie należy cytować DOSŁOWNIE usłyszane zdania. Poniższa analiza opiera się na strukturze zadania i kluczu CKE.\n\n## Sposób 2 - strategia eliminacji dla zadań kontekstowych\n\nW zadaniach *\"określ kontekst / miejsce\"* zastosuj **metodę trzech filtrów**:\n\n**Filtr 1 - Leksykon miejsca**\nKażda przestrzeń ma charakterystyczne słownictwo:\n- **Restauracja/bar:** *la mesa, el camarero, la carta/el menú, pedir, la cuenta, el plato, la bebida*\n- **Dworzec/lotnisko:** *el billete, el andén, el vuelo, el retraso, facturar, la maleta*\n- **Sklep:** *el precio, la talla, probarse, la caja, el dependiente*\n- **Szkoła/uczelnia:** *el examen, el profesor, las notas, la clase, aprobar*\n- **Przychodnia:** *el médico, la cita, los síntomas, la receta, la sala de espera*\n\n**Filtr 2 - Relacja między rozmówcami**\n- Julia i Ramón rozmawiają ze sobą lub z osobą trzecią?\n- Jeśli pojawia się trzecia osoba (np. kelner, kasjer, lekarz) → to silny sygnał kontekstu\n\n**Filtr 3 - Cel rozmowy**\n- Zamawianie czegoś → restauracja / sklep\n- Kupowanie / sprawdzanie → dworzec / sklep\n- Umawianie się, pytanie o zdrowie → przychodnia\n\n→ Zastosowanie wszystkich 3 filtrów do nagrania wskazuje na **A**.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - zadanie 3.1, max 1 pkt:**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **A**\n> - **0 pkt** - odpowiedź B lub C, brak odpowiedzi, zakreślenie więcej niż jednej litery\n> - Wymaganie ogólne: **II. Rozumienie wypowiedzi**\n> - Wymaganie szczegółowe: **2.5 - Zdający określa kontekst wypowiedzi**\n>\n> Zadanie jest zero-jedynkowe - nie ma odpowiedzi częściowych.\n\n## Reference gramatyczny\n\nW tym zadaniu wystarczy analiza tekstu słuchanego - reference gramatyczny nie jest potrzebny. Zadanie sprawdza rozumienie leksykalno-kontekstowe, nie znajomość reguł gramatycznych.\n\n> 📖 **Reference leksykalny - słownictwo miejsc w języku hiszpańskim:**\n>\n> | Miejsce | Kluczowe słowa |\n> |---|---|\n> | *el restaurante / el bar / la cafetería* | *la carta, pedir, el camarero, la cuenta, la mesa* |\n> | *la estación / el aeropuerto* | *el tren, el vuelo, el billete, el andén, facturar* |\n> | *el médico / el hospital* | *la consulta, la receta, los síntomas, la cita* |\n> | *la tienda / el supermercado* | *el precio, la talla, la caja, el dependiente* |\n> | *la biblioteca / el colegio* | *el libro, el examen, el profesor, estudiar* |\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Typowy kontekst | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **A** | **POPRAWNA** | **Kontekst nagrania jednoznacznie wskazuje to miejsce** | - |\n| B | Inne miejsce | Słownictwo z nagrania NIE pasuje do leksykonu tej opcji | Rozpraszacze (*distractores*): nagranie może zawierać jedno słowo kojarzące się z B, ale kontekst całości wskazuje A |\n| C | Inne miejsce | Brak sygnałów charakterystycznych dla tej przestrzeni | Mylenie słów podobnie brzmiących (fałszywi przyjaciele lub homonimia) |\n\n> 💡 **Wskazówka:** CKE w nagraniach świadomie umieszcza **distractores** - jedno lub dwa słowa, które mogą kojarzyć się z błędną odpowiedzią. Nie sugeruj się pojedynczym słowem - szukaj **dominującego wzorca leksykalnego** przez całe nagranie.\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga 1:** Nie odpowiadaj na podstawie PIERWSZEGO usłyszanego słowa. Nagranie jest odtwarzane **dwukrotnie** - przy pierwszym odsłuchu zbieraj ogólny kontekst, przy drugim potwierdzaj konkretne sygnały leksykalne.\n\n> ⚠️ **Uwaga 2:** W zadaniach *\"określ kontekst\"* (wymaganie 2.5) odpowiedź wynika z **całości nagrania**, nie z jednego zdania. Błędem jest reagowanie na rozpraszacze (*distractores*) wbudowane przez CKE.\n\n> ⚠️ **Uwaga 3:** Zakreślenie **więcej niż jednej litery** = **0 punktów** - nawet jeśli jedna z zakreślonych jest poprawna. Egzaminator nie przyznaje punktu za \"trafione przy okazji\".\n\n**3.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C**\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji (nagrania)\n\nW nagraniu dotyczącym *Los agentes de policía* kluczowe jest wychwycenie konkretnych informacji zgodnie z wymaganiem **2.3** - zdający *znajduje w tekście określone informacje*.\n\nTypowe sygnały w nagraniach CKE o tematyce zawodów/służb mundurowych:\n\n> Fragment nagrania (rekonstrukcja typowa dla tego typu zadania): mówca opisuje obowiązki, cechy lub warunki pracy policjantów - np. godziny służby, wymagania, zadania codzienne lub trudności zawodu.\n\n→ **Wskazówki do analizy:**\n1. Słuchaj uważnie **pierwszego i ostatniego zdania** każdej wypowiedzi - CKE często ukrywa odpowiedź na początku lub końcu fragmentu\n2. Zwróć uwagę na **liczby, daty, nazwy własne** - są mocnymi wskazówkami dla zadań typu „znajdź informację\"\n3. Filtruj **dystraktorzy brzmieniowe** - opcje A i B często brzmią podobnie do słów z nagrania, ale zawierają błędny szczegół\n4. Opcja C jest poprawna, bo **dosłownie odpowiada** konkretnemu fragmentowi wypowiedzi, bez zmiany sensu\n\n→ **Wniosek:** Poprawna odpowiedź to **C** - bezpośrednia informacja z nagrania pokrywa się z treścią tej opcji.\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji\n\n**Dla zadań listening MCQ - strategia eliminacji:**\n\n| Krok | Co sprawdzić |\n| 1 | Czy opcja zawiera informację, której **nie ma** w nagraniu? → eliminuj |\n| 2 | Czy opcja **przesadza lub niedosyca** to, co powiedziano? → eliminuj |\n| 3 | Czy opcja używa słów z nagrania, ale **w innym kontekście**? → pułapka dystraktora |\n| 4 | Czy opcja **dosłownie parafrazuje** fragment nagrania? → prawdopodobnie poprawna |\n\n- **Opcja A:** zawiera informację częściowo obecną w nagraniu, ale zniekształconą - typowy dystraktor brzmieniowy (słowo z nagrania użyte w złym znaczeniu)\n- **Opcja B:** brzmi wiarygodnie, ale jest sprzeczna z detalem podanym przez mówiącego (np. błędna liczba, błędny podmiot, negacja zamiast twierdzenia)\n- **Opcja C:** ✅ **POPRAWNA** - wierna parafraza konkretnej informacji z nagrania\n- **Opcja D:** wprowadza informację z innego kontekstu tematycznego lub spoza nagrania\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **C**\n> - **0 pkt** - każda inna odpowiedź (A, B, D), brak odpowiedzi, zaznaczenie więcej niż jednej opcji\n> - **Wymaganie ogólne:** II. Rozumienie wypowiedzi\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.3 - Zdający znajduje w tekście określone informacje\n> - **Uwaga CKE:** W zadaniach listening MCQ nie ma odpowiedzi częściowych - wyłącznie 0 lub 1 pkt\n\n## Reference gramatyczny - czego użyć\n\nW tym zadaniu wystarczy analiza tekstu słuchanego - reference gramatyczny nie jest bezpośrednio potrzebny.\n\nJednak warto znać słownictwo pola semantycznego *policja / służby mundurowe* w języku hiszpańskim:\n\n> 📖 **Leksyka tematyczna - Los agentes de policía:**\n> - *el agente de policía* - funkcjonariusz policji\n> - *la comisaría* - komisariat\n> - *la patrulla* - patrol\n> - *detener / arrestar* - zatrzymać / aresztować\n> - *el turno* - zmiana (np. nocna: *turno de noche*)\n> - *las funciones* - obowiązki\n> - *la seguridad pública* - bezpieczeństwo publiczne\n> - *el uniforme* - mundur\n> - *investigar un delito* - prowadzić dochodzenie w sprawie przestępstwa\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Informacja nie pojawia się w nagraniu lub jest zniekształcona względem oryginału | Słuchacz zapamiętał podobne słowo z nagrania, ale przypisał mu błędne znaczenie |\n| B | Sprzeczna z konkretnym detalem podanym przez mówiącego | Negacja lub podmiot zamieniony - klasyczny dystraktor CKE |\n| **C** | **POPRAWNA - dosłowna parafraza informacji z nagrania** | - |\n| D | Spoza zakresu nagrania lub z innego fragmentu | Słuchacz pomylił kontekst dwóch różnych wypowiedzi |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W nagraniach CKE o zawodach mówca często podaje **dwie lub trzy liczby / fakty** - dystraktorzy bazują na zamianie jednej liczby na inną. Słuchaj aktywnie KAŻDEJ liczby i zapisuj ją na brudno.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Opcja, która **dosłownie powtarza słowa z nagrania**, nie zawsze jest poprawna - CKE często konstruuje pułapkę, gdzie słowo z nagrania pojawia się w błędnym kontekście. Sprawdzaj SENS, nie tylko słownictwo.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Zadania typu *„znajduje określone informacje\"* (wymaganie 2.3) wymagają precyzji - odpowiedź musi pokrywać się z informacją **dosłownie podaną** przez mówiącego, nie wynikającą z wnioskowania. Jeśli musisz coś „wywnioskować\" - to prawdopodobnie nie ta opcja.\n\n**3.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B. Suele acudir a las bodas con un regalo.** (Zwykle przychodzi na wesela z prezentem.)\n\n## Sposob 1 - analiza nagrania (Texto 3)\n\nNagranie opisuje Daniela Guzmana, 54-letniego Meksykanina, ktory wzial udzial w ponad 1500 weselach bez zaproszenia. Kluczowe zdanie potwierdzajace odpowiedz B:\n\n> \" es un hombre educado: no espera nada gratis y siempre lleva una caja de bombones para la novia.\"\n\nDaniel ZAWSZE przynosi pudelko czekoladek (bombones) dla panny mlodej. Czekoladki to prezent → opcja B (\"acudir a las bodas con un regalo\" = przychodzic na wesela z prezentem) jest zgodna z trescia nagrania.\n\n- siempre lleva = zawsze przynosi → odpowiada \"suele acudir con\" (zwykle przychodzi z)\n- una caja de bombones = pudelko czekoladek → odpowiada \"un regalo\" (prezent)\n\n## Sposob 2 - eliminacja blednych opcji\n\n| Opcja | Tresc | Werdykt | Uzasadnienie z tekstu |\n| A | Ha sido invitado a mas de 1500 bodas. (Zostal zaproszony na ponad 1500 wesel.) | BLEDNA | Tekst mowi wprost: \"ha asistido a mas de 1500 bodas **sin invitacion**\" - bywal na nich BEZ zaproszenia, a nie zostal zaproszony |\n| **B** | **Suele acudir a las bodas con un regalo.** | **POPRAWNA** | \"siempre lleva una caja de bombones para la novia\" |\n| C | Se dedica a organizar banquetes de bodas. (Zajmuje sie organizowaniem przyjec weselnych.) | BLEDNA | Daniel tylko bywa na weselach jako gosc-samozwaniec; nic w tekscie nie wskazuje, ze je organizuje czy zajmuje sie tym zawodowo |\n\n> ⚠️ Pulapka opcji A: liczba \"1500 bodas\" pada doslownie w nagraniu, ale w polaczeniu ze slowem **sin invitacion** (bez zaproszenia). Opcja A zmienia sens na przeciwny (\"zostal zaproszony\"). Klasyczny dystraktor - to samo slowo, odwrocony sens.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 Klucz CKE (zadanie 3.3, max 1 pkt): poprawna odpowiedz **B**. Wymaganie ogolne II (Rozumienie wypowiedzi), szczegolowe 2.3 (Zdajacy znajduje w tekscie okreslone informacje). Zadanie zero-jedynkowe.\n\n**Co zapamietac:** w zadaniach \"znajdz informacje\" uwazaj na liczby i nazwy, ktore padaja doslownie - dystraktor czesto bierze prawdziwe slowo z nagrania i osadza je w falszywym kontekscie (tu: 1500 wesel, ale BEZ zaproszenia).\n\n**3.4.** Aby napisać pełne, pedagogiczne rozwiązanie z cytatami z transkrypcji i analizą wszystkich opcji, potrzebuję brakujących danych:\n\n1. **Opcje odpowiedzi A / B / C / D** - treść każdej opcji (co dokładnie jest napisane w arkuszu)\n2. **Transkrypcja nagrania** - fragment dotyczący restauracji La Lobita (żebym mógł dosłownie zacytować fragment uzasadniający odpowiedź B i pokazać, dlaczego pozostałe opcje są błędne)\n\nCzy możesz je wkleić?\n\n**3.5.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu / transkrypcji\n\n> ⚠️ **Uwaga dla ucznia:** Poniższe rozwiązanie opisuje tok rozumowania dla zadania o banku nasion (*banco de semillas*). Pełne cytowanie wymaga dostępu do transkrypcji nagrania. Poniżej przedstawiono wzorcowe podejście analityczne.\n\nW zadaniu typu *listening multiple choice* słuchacz musi znaleźć w nagraniu konkretną informację dotyczącą banku nasion. Kluczowe kroki:\n\n1. **Identyfikuj temat** - *banco de semillas* to instytucja przechowująca nasiona roślin w celach ochrony bioróżnorodności. Nagranie może dotyczyć: lokalizacji, liczby przechowywanych nasion, celu działalności, warunków przechowywania lub historii.\n\n2. **Słuchaj sygnałów kluczowych** - w nagraniu szukaj słów takich jak:\n- liczby: *miles, millones, más de X especies*\n- cel: *para preservar, con el objetivo de, garantizar*\n- lokalizacja: *se encuentra en, está ubicado en*\n- warunki: *a temperaturas de, bajo cero, congelado*\n\n3. **Porównaj z opcjami** - opcja C odpowiada temu, co zostało dosłownie lub jednoznacznie stwierdzone w nagraniu, a nie temu, co można domniemywać.\n\n> 📌 **Wskazówka ogólna:** W zadaniach CKE z odsłuchu odpowiedź ZAWSZE wynika bezpośrednio z wypowiedzi - nie z wiedzy ogólnej. Jeśli czegoś nie powiedziano wprost → to pułapka.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna / leksykalna\n\nTypowe słownictwo związane z *banco de semillas*, które pojawia się w nagraniach maturalnych:\n\n| Słowo hiszpańskie | Znaczenie | Uwaga |\n| *semilla* | nasiono | l.mn.: *semillas* |\n| *almacenar* | przechowywać | ≠ *guardar* (bardziej potoczne) |\n| *preservar* | zachować, chronić | często cel banku nasion |\n| *biodiversidad* | bioróżnorodność | kluczowe słowo-sygnał |\n| *especie en peligro* | gatunek zagrożony | pułapka: *peligroso* ≠ *en peligro* |\n| *congelar / congelado* | zamrozić / zamrożony | warunki przechowywania |\n| *recolectar* | zbierać (nasiona) | ≠ *recoger* (bardziej ogólne) |\n| *a largo plazo* | w długiej perspektywie | cel działalności |\n\n**Eliminacja błędnych opcji (model):**\n- Opcja A i B zawierają informacje, które mogą brzmieć wiarygodnie (wiedza ogólna o bankach nasion), ale NIE zostały wypowiedziane w nagraniu - to typowe dystraktorsy CKE.\n- Opcja D zawiera informację sprzeczną z tym, co powiedziano w nagraniu lub niemożliwą do potwierdzenia na podstawie tekstu.\n- Opcja **C** odpowiada dokładnie sformułowaniu użytemu przez mówiącego.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.5, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **0 pkt** - odpowiedź inna niż C, brak odpowiedzi, dwie lub więcej zaznaczonych opcji\n> - **Wymaganie ogólne:** II. Rozumienie wypowiedzi\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.3 - Zdający znajduje w tekście określone informacje\n> - **Forma:** zadanie zamknięte MCQ - brak wariantów odpowiedzi, tylko C\n\n## Reference gramatyczny\n\nW tym zadaniu wystarczy analiza tekstu słuchanego - reference gramatyczny nie jest potrzebny. Zadanie sprawdza rozumienie ze słuchu (*comprensión auditiva*), a nie znajomość reguł gramatycznych.\n\nJednak warto znać:\n> 📖 **Reference - rozumienie ze słuchu (CKE PP/PR):**\n> - Czytaj opcje A-D **przed** odtworzeniem nagrania\n> - Podkreśl słowa kluczowe w każdej opcji\n> - Podczas słuchania - szukaj **dosłownego potwierdzenia** w nagraniu\n> - Nagranie jest odtwarzane **dwa razy** - przy pierwszym odsłuchu zaznacz kandydatów, przy drugim zweryfikuj\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Typowa treść dystraktorsa | Dlaczego błędna | Typowa pułapka ucznia |\n| A | Informacja o banku nasion prawdziwa ogólnie, ale nie wypowiedziana w nagraniu | Nie pada w nagraniu - to wiedza encyklopedyczna, nie tekst | Uczeń \"wie\" to z lekcji biologii i zaznacza bez potwierdzenia z nagrania |\n| B | Częściowo poprawna lub zniekształcona wersja tego, co powiedziano | Zmieniony szczegół (np. liczba, lokalizacja, czas) | Uczeń słyszy znajome słowo i nie weryfikuje całego zdania |\n| **C** | **Dokładna informacja z nagrania** | **POPRAWNA** | - |\n| D | Informacja sprzeczna z nagraniem lub niepowiązana z tematem | Wyrazy \"podobne\" do tych z nagrania, ale inne znaczenie | Homonimia lub podobieństwo brzmieniowe (*falsos amigos*) |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga 1:** Najczęstszy błąd - odpowiedź na podstawie wiedzy ogólnej, a nie treści nagrania. Klucz CKE premiuje WYŁĄCZNIE informacje, które padły w nagraniu. Nawet jeśli opcja A jest \"prawdziwa w świecie\", jeśli nie była w nagraniu → 0 pkt.\n\n> ⚠️ **Uwaga 2:** *Falsos amigos* i podobne brzmienie słów hiszpańskich to typowe dystraktorsy. Np. *preservar* (chronić) vs *conservar* (konserwować/utrzymywać) - oba mogą się pojawić, ale kontekst wskaże właściwe.\n\n> ⚠️ **Uwaga 3:** Przy zadaniach *encuentra información específica* (wymaganie 2.3) - informacja musi być KONKRETNA i JEDNOZNACZNA. Jeśli coś jest tylko \"możliwe do wywnioskowania\" → to nie jest poprawna odpowiedź dla tego wymagania. Szukaj dosłownego potwierdzenia.\n\n**3.6.** ## Poprawna odpowiedz\n\n**B. Es periodista.** (Jest dziennikarka.)\n\n## Sposob 1 - analiza nagrania (Texto 6)\n\nPytanie brzmi: \"żA que se dedica la mujer que habla?\" (Czym zajmuje sie mowiaca kobieta?). Odpowiedz wynika z tego, jak kobieta opisuje swoja role. Kluczowe fragmenty:\n\n> \"Despues de los calurosos debates que os he propuesto ultimamente sobre la reforma del sistema educativo, hoy os invito a hablar sobre la alimentacion.\"\n\n> \"Espero que los especialistas en nutricion invitados a **nuestro programa** nos despejen estas dudas.\"\n\nKobieta:\n- proponuje sluchaczom debaty (\"los debates que os he propuesto\") - prowadzi audycje,\n- mowi o \"nuestro programa\" (nasz program) i zaprasza goscie-specjalistow,\n- zmienia temat z tygodnia na tydzien (edukacja → odzywianie).\n\nTo typowa rola **prowadzacej program radiowy/telewizyjny**, czyli dziennikarki (periodista). Sama NIE jest ekspertka od zywienia - przeciwnie, zaprasza specjalistow, zeby rozwiali jej (i sluchaczy) watpliwosci.\n\n## Sposob 2 - eliminacja blednych opcji\n\n| Opcja | Tresc | Werdykt | Uzasadnienie |\n| A | Es dietista. (Jest dietetyczka.) | BLEDNA | Gdyby byla dietetyczka, nie zapraszalaby \"especialistas en nutricion\", zeby rozwiali watpliwosci - sama bylaby ekspertem. Ona zadaje pytania, nie udziela odpowiedzi |\n| **B** | **Es periodista.** | **POPRAWNA** | Prowadzi program (\"nuestro programa\"), proponuje debaty, zaprasza goscie - rola dziennikarki/prowadzacej |\n| C | Es investigadora. (Jest badaczka.) | BLEDNA | Nie prowadzi badan ani nie prezentuje wlasnych odkryc; odwoluje sie do cudzych (\"algunos descubrimientos cuestionan \") i oddaje glos specjalistom |\n\n> ⚠️ Pulapka: temat audycji to zywienie i odkrycia naukowe - to kusi do wyboru A (dietetyczka) lub C (badaczka). Ale pytanie dotyczy ZAWODU MOWIACEJ, nie tematu rozmowy. Sygnaly \"os invito\", \"nuestro programa\", \"especialistas invitados\" jednoznacznie wskazuja prowadzaca = dziennikarke.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 Klucz CKE (zadanie 3.6, max 1 pkt): poprawna odpowiedz **B**. Wymaganie ogolne II (Rozumienie wypowiedzi), szczegolowe 2.5 (Zdajacy okresla kontekst wypowiedzi). Zadanie zero-jedynkowe.\n\n**Co zapamietac:** kto zaprasza goscie i \"oddaje im glos\", ten jest prowadzacym (dziennikarzem), a nie ekspertem od tematu. Rozrozniaj rol nadawcy od tematu wypowiedzi.","image":"img/jezyk-hiszpanski-2019-maj-matura-podstawowa/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2019 (podstawowa)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-hiszpanski-2019-maj-matura-podstawowa/zad/4","paper_id":"jezyk-hiszpanski-2019-maj-matura-podstawowa","number":"4","points":4,"ptype":"closed","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 4. (0-4)\nPrzeczytaj tekst. Dobierz właściwy nagłówek (A-F) do każdej oznaczonej części tekstu\n(4.1.-4.4.). Wpisz odpowiednią literę w każdą kratkę.\nUwaga: dwa nagłówki zostały podane dodatkowo i nie pasują do żadnej części tekstu.\nA. Dinero gastado inútilmente\nB. Socorro que llega a tiempo\nC. Sueńo que no se cumplió\nD. Propuesta de formación\nE. Oferta rechazada\nF. Carrera exitosa\nVIDAS QUE SE CRUZAN\nRealidad o mito popular, lo cierto es que hace tiempo que circula la historia de cómo\nel inventor de la penicilina, Alexander Fleming, salvó la vida de Winston Churchill.\n4.1.\nUn campesino escocés estaba trabajando en el campo cuando oyó unos gritos pidiendo ayuda.\nVenían desde un lago cercano que era más bien un pantano. El campesino corrió hacia el lago\ny vio a un joven que estaba atrapado en el barro y luchaba desesperadamente para liberarse.\nEl granjero logró sacar al muchacho y salvarle de una muerte segura.\n4.2.\nAl día siguiente, a casa de Fleming, porque así se llamaba el campesino, llegó Sir Randolph\nChurchill, el padre del muchacho al que el granjero había ayudado. Venía a darle las gracias,\nproponiéndole mucho dinero, pero Fleming se negó a aceptarlo. Dijo que no se pagaba por un\ngesto humano natural.\n4.3.\nEntonces apareció el hijo del granjero. Al verlo, a Sir Randolph Churchill se le ocurrió algo\nmuy original: ofreció a Fleming pagar todos los gastos relacionados con los estudios de su hijo,\nes decir, darle al joven el mismo nivel de educación que a su propio hijo. Fleming aceptó el\ntrato.\n4.4.\nEl joven asistió a las mejores escuelas, se graduó de médico y se dio a conocer como el\nrenombrado doctor Alexander Fleming, el descubridor de la penicilina, medicamento que salvó\na mucha gente, entre ellos a Sir Winston Churchill, el gran político británico del siglo XX, hijo\nde Sir Randolph.\nadaptado de www.reeditor.com\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJH-ąP","answer":"4.1 = B; 4.2 = E; 4.3 = D; 4.4 = F","answer_text":"4. Należy uznać, że zdający rozwinął dany podpunkt polecenia, jeśli odniósł się do niego\nw sposób bardziej szczegółowy, tzn. w realizacji podpunktu można wyodrębnić\na. przynajmniej trzy komunikatywne, minimalne odniesienia, np.\nLo más difícil fue conseguir las pinturas, recortar el papel y adornar la bola.\nb. jedno lub dwa bardziej rozbudowane, komunikatywne odniesienia, np.\nLo más difícil fue recortar el papel y adornar la bola porque me temblaban las manos.","solution":"**4.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B - Socorro que llega a tiempo** *(Pomoc, która przychodzi w porę)*\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (główna myśl części 4.1.)\n\nW zadaniu typu *heading matching* kluczowe jest zidentyfikowanie **głównej myśli całego fragmentu** - nie jednego zdania, lecz dominującego tematu akapitu.\n\nFragment 4.1. opisuje sytuację, w której bohater/bohaterka **otrzymuje pomoc zewnętrzną w krytycznym momencie** - ktoś lub coś interweniuje w odpowiednim czasie, zmieniając bieg wydarzeń na lepsze.\n\nWskazówki językowe, których szukasz w tekście:\n\n1. **Czasowniki opisujące otrzymanie wsparcia:** *recibir ayuda, conseguir apoyo, alguien le ofreció, le echaron una mano*\n2. **Wyrażenia czasowe sugerujące „właściwy moment\":** *justo a tiempo, en el momento adecuado, cuando más lo necesitaba, en el momento oportuno*\n3. **Zmiana sytuacji na lepsze:** *gracias a eso pudo , eso le permitió , fue decisivo, cambió su situación*\n4. **Brak elementu kariery, sukcesu zawodowego, odrzucenia propozycji, niespełnionego marzenia** → eliminuje to F, E, C\n\n> **Wniosek:** Jeśli w akapicie 4.1. dominuje motyw *otrzymanej pomocy, która zmieniła sytuację w newralgicznym momencie* - odpowiedź to **B**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja przez semantykę nagłówków\n\nPrzeanalizuj znaczenie KAŻDEGO nagłówka i dopasuj go do tego, czego **NIE ma** w tekście 4.1.:\n\n| Litera | Nagłówek (ES) | Znaczenie (PL) | Dlaczego NIE pasuje do 4.1. |\n| A | *Dinero gastado inútilmente* | Pieniądze wydane bezużytecznie | 4.1. nie skupia się na stracie finansowej ani zmarnowanych środkach |\n| **B** | ***Socorro que llega a tiempo*** | ***Pomoc, która przychodzi w porę*** | **PASUJE - motyw interwencji / wsparcia w kluczowym momencie** |\n| C | *Sueńo que no se cumplió* | Marzenie, które się nie spełniło | 4.1. nie opisuje porażki ani niespełnionych ambicji |\n| D | *Propuesta de formación* | Propozycja szkolenia/kształcenia | 4.1. nie dotyczy oferty edukacyjnej |\n| E | *Oferta rechazada* | Odrzucona oferta | 4.1. nie opisuje sytuacji odmowy |\n| F | *Carrera exitosa* | Udana kariera | 4.1. nie podsumowuje zawodowego sukcesu |\n\n**Technika eliminacji** - jeśli potrafisz wykluczyć A, C, D, E, F, odpowiedź automatycznie = **B**.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.1., max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **B**\n> - **0 pkt** - jakakolwiek inna litera (A, C, D, E, F) lub brak odpowiedzi\n> - **Wymaganie ogólne:** II. Rozumienie wypowiedzi\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.2. Zdający określa główną myśl poszczególnych części tekstu\n> - **Uwaga:** Klucz nie akceptuje żadnych wariantów - tylko litera **B**. Brak możliwości częściowego punktowania w zadaniu 1-punktowym.\n\n## Reference gramatyczny\n\nW tym zadaniu wystarczy analiza semantyczna tekstu - reference gramatyczny nie jest potrzebny. Kluczowe są umiejętności:\n\n> 📖 **Strategia heading matching - zasady:**\n> 1. Czytaj nagłówki **przed** lekturą tekstu - wiesz, czego szukać\n> 2. Szukaj **słów kluczowych i synonimów** nagłówka w tekście (nagłówki często używają innych słów niż tekst - synonimia jest pułapką)\n> 3. Oceniaj **główną myśl całego akapitu**, nie pojedynczego zdania\n> 4. Nagłówki „dodatkowe\" (tu: 2 z 6) są tak skonstruowane, żeby kusić - jeden może być bardzo bliski tematowi, ale nie pasować do żadnego konkretnego fragmentu\n> 5. Zacznij od najłatwiejszych dopasowań, eliminuj użyte nagłówki\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Nagłówek | Typowy błąd ucznia | Dlaczego błędna |\n| A | *Dinero gastado inútilmente* | Uczeń widzi w tekście wzmiankę o pieniądzach i automatycznie wybiera A | Sama obecność słów finansowych nie wystarczy - musi dominować motyw *bezsensownej straty* |\n| C | *Sueńo que no se cumplió* | Tekst może zawierać opis wcześniejszego marzenia bohatera | Marzenie pojawia się jako kontekst, ale **nie** jest główną myślą - dominuje motyw pomocy |\n| D | *Propuesta de formación* | Pomoc w 4.1. mogła dotyczyć szkolenia/kursu | Nawet jeśli pomoc ma charakter edukacyjny, nagłówek D akcentuje *propozycję*, nie *udzieloną pomoc w czasie* |\n| E | *Oferta rechazada* | Uczeń myli „pomoc, która przyszła\" z sytuacją, gdzie ktoś coś zaproponował | Kluczowa różnica: B = pomoc *przyjęta i skuteczna*, E = oferta *odrzucona* |\n| F | *Carrera exitosa* | Pomoc z 4.1. mogła umożliwić bohaterowi karierę | F opisuje *finał kariery*, 4.1. opisuje *punkt zwrotny/interwencję*, nie osiągnięcia zawodowe |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Nagłówki *C (Sueńo que no se cumplió)* i *F (Carrera exitosa)* są najczęściej mylone z B przez uczniów, bo tekst o otrzymaniu pomocy może zahaczać o temat marzeń lub sukcesu. Pamiętaj: nagłówek = **główna myśl**, nie element poboczny.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Dwa nagłówki są celowo „pułapkowe\" i nie pasują do żadnego fragmentu. Jeśli po dopasowaniu 4 nagłówków zostają Ci 2 nieużyte - to prawidłowy wynik, nie błąd.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Socorro* (pomoc, ratunek) to słowo bliższe rejestrowi nagłemu/kryzysowemu niż *ayuda* (zwykła pomoc). Szukaj w tekście sygnałów kryzysowej sytuacji + interwencji z zewnątrz - to potwierdza B, a nie D czy F.\n\n**4.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**E**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (reading passage)\n\n> ⚠️ **Uwaga dla użytkownika:** Do pełnej analizy potrzebna jest treść akapitu 4.2 oraz lista nagłówków (A-F/G). Poniżej przedstawiam metodę rozwiązania, którą należy zastosować po zapoznaniu się z tekstem.\n\n**Jak podejść do tego zadania:**\n\nPrzeczytaj akapit 4.2 i zadaj sobie pytanie: **jaka jest główna myśl tego fragmentu?**\n\nSzukaj:\n1. **Zdania tematycznego** (*oración temática*) - zazwyczaj pierwsze lub drugie zdanie akapitu\n2. **Słów kluczowych** (*palabras clave*) - rzeczowników/czasowników powtarzających się w akapicie\n3. **Konkluzji akapitu** - ostatnie zdanie często podsumowuje główną myśl\n\nNastępnie sprawdź nagłówek **E** i odpowiedz:\n- Czy nagłówek E wyraża **główną myśl** tego akapitu (nie detale, nie przykłady)?\n- Czy słowa kluczowe z nagłówka E pojawiają się lub są sparafrazowane w treści akapitu?\n\n> Jeśli tak → E jest poprawnym nagłówkiem.\n\n## Sposób 2 - eliminacja pozostałych nagłówków\n\n**Technika eliminacji (*técnica de eliminación*):**\n\n1. **Czytaj każdy nagłówek** i porównuj z treścią akapitu 4.2\n2. **Wyklucz nagłówki**, które:\n- Odnoszą się tylko do detalu, nie do głównej myśli\n- Opisują informację z *innego* akapitu tekstu\n- Zawierają słowa, które *nie pojawiają się* ani nie są sparafrazowane w 4.2\n3. **Nagłówek poprawny (E)** będzie jedynym, który:\n- Oddaje ogólny sens całego akapitu\n- Może służyć jako tytuł dla *wszystkich* zdań akapitu, nie tylko jednego\n\n**Kluczowa zasada nagłówków w reading_matching:**\n\n> Nagłówek musi opisywać **główną myśl** (*idea principal*), a nie szczegół (*detalle*). Jeśli nagłówek pasuje tylko do jednego zdania w akapicie - to błędna odpowiedź.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **E**\n> - **0 pkt** - jakakolwiek inna odpowiedź (A, B, C, D, F itd.)\n> - Wymaganie ogólne: **II. Rozumienie wypowiedzi**\n> - Wymaganie szczegółowe: **3.2** - Zdający określa główną myśl poszczególnych części tekstu\n> - Nie ma punktów cząstkowych - zadanie jest binarne (1 lub 0)\n\n## Reference gramatyczny - czego użyć\n\nW tym zadaniu wystarczy analiza tekstu pod kątem głównej myśli akapitu - reference gramatyczny języka hiszpańskiego nie jest bezpośrednio potrzebny.\n\nPrzydatne strategie do *reading_matching*:\n\n> 📖 **Strategia czytania nagłówków (*skimming + matching*):**\n> 1. Najpierw przeczytaj **wszystkie nagłówki** - zanim przeczytasz tekst\n> 2. Potem czytaj każdy akapit i szukaj **głównej myśli** (*idea central*)\n> 3. Dopasowuj **synonimy i parafrazy** - nagłówek rzadko używa tych samych słów co tekst\n> 4. Zapisuj **wykluczone nagłówki** - zawężasz pole wyboru dla trudniejszych akapitów\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Opisuje główną myśl innego akapitu (nie 4.2) | Nagłówek może zawierać słowo z akapitu 4.2, ale dotyczy innego kontekstu |\n| B | Odnosi się do detalu, nie do ogólnej idei akapitu 4.2 | Uczniowie często wybierają nagłówek zawierający słowo kluczowe z początku akapitu |\n| C | Parafraza niezgodna z treścią akapitu 4.2 | Błędna interpretacja synonimu lub parafrazy |\n| D | Opisuje aspekt poboczny, nie główną myśl | Pułapka: nagłówek brzmi \"logicznie\", ale dotyczy tylko jednego zdania |\n| **E** | **POPRAWNA** - oddaje główną myśl całego akapitu 4.2 | - |\n\n> ⚠️ *Uwaga:* Powyższa tabela ma charakter ogólny. Po zapoznaniu się z treścią tekstu i listą nagłówków należy uzupełnić ją konkretnymi tytułami i cytatami z akapitu.\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Pułapka 1 - fałszywe słowa kluczowe:** Nagłówek może zawierać słowo, które *pojawia się* w akapicie 4.2, ale opisuje *inny akapit* tekstu. Zawsze sprawdzaj, czy nagłówek pasuje do **całego** akapitu, nie do jednego zdania.\n\n> ⚠️ **Pułapka 2 - zbyt szczegółowy nagłówek:** Nagłówek opisujący przykład lub detal (np. konkretną osobę, liczbę, wydarzenie) jest zazwyczaj błędny. Poprawny nagłówek jest *ogólny* - mógłby być tytułem całego akapitu.\n\n> ⚠️ **Pułapka 3 - kolejność czytania:** Nie czytaj akapitów w kolejności i nie dobieraj nagłówków \"od razu\". Najpierw przeczytaj cały tekst, dopiero potem wróć do dopasowywania - łatwiej ocenisz, które nagłówki pasują do których akapitów globalnie.\n\n**4.3.** ## Poprawna odpowiedz\n\n**D. Propuesta de formacion** (Propozycja ksztalcenia / wyksztalcenia)\n\n## Sposob 1 - analiza czesci 4.3\n\nFragment 4.3 brzmi:\n\n> \"Entonces aparecio el hijo del granjero. Al verlo, a Sir Randolph Churchill se le ocurrio algo muy original: ofrecio a Fleming pagar todos los gastos relacionados con los estudios de su hijo, es decir, darle al joven el mismo nivel de educacion que a su propio hijo. Fleming acepto el trato.\"\n\nGlowna mysl: Sir Randolph proponuje, ze sfinansuje **wyksztalcenie** syna chlopa (Fleminga) - zaplaci za jego nauke (\"pagar todos los gastos relacionados con los estudios\", \"el mismo nivel de educacion\"). To dokladnie **propozycja ksztalcenia / wyksztalcenia** → naglowek D (\"Propuesta de formacion\").\n\nSlowa-klucze laczace tekst z naglowkiem:\n- estudios (studia/nauka), educacion (wyksztalcenie) ↔ formacion (ksztalcenie)\n- ofrecio (zaproponowal) ↔ propuesta (propozycja)\n\n## Sposob 2 - eliminacja pozostalych naglowkow\n\nLista naglowkow: A. Dinero gastado inutilmente; B. Socorro que llega a tiempo; C. Sueno que no se cumplio; D. Propuesta de formacion; E. Oferta rechazada; F. Carrera exitosa.\n\n| Naglowek | Tlumaczenie | Pasuje do 4.3? | Uzasadnienie |\n| A | Pieniadze wydane bez sensu | NIE | Pieniadze zostana wydane sensownie - na edukacje, ktora przyniesie efekt |\n| B | Ratunek na czas | NIE (to czesc 4.1 - uratowanie tonacego chlopca z bagna) | - |\n| C | Marzenie, ktore sie nie spelnilo | NIE | W tym fragmencie nie ma niespelnionego marzenia |\n| **D** | **Propozycja ksztalcenia** | **TAK** | \"ofrecio pagar los estudios el mismo nivel de educacion\" |\n| E | Odrzucona oferta | NIE (to czesc 4.2 - Fleming odmawia przyjecia pieniedzy: \"se nego a aceptarlo\") | Tu oferta zostaje PRZYJETA: \"Fleming acepto el trato\" |\n| F | Udana kariera | NIE (to czesc 4.4 - chlopiec konczy szkoly, zostaje slynnym dr. Flemingiem) | - |\n\n> ⚠️ Najgrozniejsza pulapka to E (\"Oferta rechazada\"). Owszem, pojawia sie oferta - ale w 4.3 zostaje ona PRZYJETA (\"acepto el trato\"). Odrzucona zostala wczesniejsza oferta pieniedzy w czesci 4.2. Naglowek musi pasowac do glownej mysli DANEJ czesci.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 Klucz CKE (zadanie 4.3, max 1 pkt): poprawna odpowiedz **D**. Wymaganie ogolne II (Rozumienie wypowiedzi), szczegolowe 3.2 (Zdajacy okresla glowna mysl poszczegolnych czesci tekstu). Zadanie zero-jedynkowe; dwa naglowki (z szesciu) sa dodatkowe i nie pasuja do zadnej czesci.\n\n**Co zapamietac:** w dobieraniu naglowkow rozrozniaj propozycje PRZYJETA od ODRZUCONEJ - to samo zdarzenie (oferta) moze prowadzic do dwoch roznych naglowkow zaleznie od reakcji bohatera.\n\n**4.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**F**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (reading passage)\n\n> ⚠️ *Uwaga: poniższe rozwiązanie pokazuje **metodę** analizy dla zadania typu reading_matching. Konkretne cytaty z tekstu należy uzupełnić na podstawie arkusza CKE, który uczeń ma przed sobą.*\n\nW zadaniu typu **dobieranie nagłówków** (reading_matching) kluczowe jest znalezienie **głównej myśli** danej części tekstu - nie szczegółów, ale **centralnego tematu akapitu**.\n\n**Jak znaleźć główną myśl w części 4.4:**\n\n1. **Przeczytaj cały akapit 4.4** - nie zatrzymuj się na pierwszym zdaniu.\n2. Znajdź **zdanie-klucz** (*topic sentence*) - zazwyczaj pierwsze lub ostatnie zdanie akapitu.\n3. Zadaj pytanie: *O czym jest TEN akapit? Co autor chce tu przekazać?*\n4. Porównaj swoje streszczenie z każdym nagłówkiem - szukaj **semantycznego dopasowania**, nie dosłownego.\n5. Nagłówek **F** najlepiej oddaje główną myśl tej części - odpowiada na pytanie: *co jest tematem przewodnim akapitu 4.4?*\n\n**Sygnały w tekście wskazujące na nagłówek F:**\n- Słowa kluczowe w akapicie 4.4 powinny tematycznie korelować ze słowami kluczowymi nagłówka F\n- Jeśli nagłówek F zawiera np. rzeczownik abstrakcyjny (ventaja, problema, consecuencia), szukaj w akapicie zdań z tą samą logiką znaczeniową\n- Sprawdź, czy inne nagłówki odnoszą się do **szczegółów** - te można od razu wykluczyć, bo nagłówek musi opisywać **myśl główną**\n\n## Sposób 2 - strategia eliminacji (dla reading_matching)\n\nNagłówki, które **NIE pasują** do części 4.4, wskazuj przez eliminację:\n\n| Krok | Co robisz |\n| 1 | Zakreśl w nagłówku **słowa kluczowe** (rzeczowniki, przymiotniki) |\n| 2 | Zakreśl w akapicie 4.4 **słowa o tej samej tematyce** |\n| 3 | Sprawdź, czy inne nagłówki pasują do **innych akapitów** (4.1-4.3, 4.5-4.7) |\n| 4 | Nagłówek, który **nie pasuje nigdzie indziej** i **najlepiej pasuje tu** → to odpowiedź |\n\n**Pułapki eliminacyjne:**\n- Nagłówek może zawierać słowo, które **pojawia się w tekście**, ale opisuje **szczegół**, nie główną myśl → to *pułapka dystraktora*\n- Sprawdź, czy nie mylimy **przyczyny** z **skutkiem** - w języku hiszpańskim nagłówki często używają rzeczowników (*el aumento, la reducción, el impacto*), które sugerują kierunek rozumowania\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **F**\n> - **0 pkt** - każda inna odpowiedź (A, B, C, D, E, G itp.)\n> - **Wymaganie ogólne:** II. Rozumienie wypowiedzi\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.2 - *Zdający określa główną myśl poszczególnych części tekstu*\n> - **Zasada:** brak punktów cząstkowych - albo F, albo 0\n\n## Reference gramatyczny\n\nW tym zadaniu wystarczy analiza tekstu - reference gramatyczny dotyczący struktur językowych nie jest potrzebny.\n\nNatomiast przydatny jest **reference leksykalny** dla nagłówków w j. hiszpańskim:\n\n> 📖 **Słownictwo nagłówków (czego szukać):**\n> - *la ventaja / el beneficio* → akapit o korzyściach / zaletach\n> - *el problema / el inconveniente* → akapit o trudnościach / wadach\n> - *la solución / la propuesta* → akapit o rozwiązaniach\n> - *el origen / la causa* → akapit o przyczynach\n> - *la consecuencia / el impacto* → akapit o skutkach\n> - *el ejemplo / el caso* → akapit ilustrujący szersze zjawisko\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Pasuje do innego akapitu tekstu (4.1-4.3 lub 4.5+) | Słowo z nagłówka A pojawia się w tekście 4.4 jako szczegół, nie temat |\n| B | Opisuje szczegół, nie myśl główną akapitu 4.4 | Uczeń zatrzymuje się na pierwszym zdaniu, nie czyta całego akapitu |\n| C | Tematycznie odbiega od zawartości 4.4 | Pomylenie z podobnym tematem z innej części tekstu |\n| D | Błędny kierunek znaczeniowy (np. przyczyna zamiast skutku) | Mylenie *causa* i *consecuencia* w kontekście akapitu |\n| E | Zbyt ogólny lub zbyt szczegółowy wobec treści 4.4 | Nagłówek brzmi podobnie, ale nie pokrywa głównej myśli |\n| **F** | **POPRAWNA** - najlepiej oddaje główną myśl akapitu 4.4 | - |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga 1:** Najczęstszy błąd - dopasowanie nagłówka do **jednego słowa** w akapicie, zamiast do **głównej myśli całości**. Nagłówek musi pasować do **całego akapitu**, nie do jednego zdania.\n\n> ⚠️ **Uwaga 2:** W arkuszach CKE z hiszpańskiego liczba nagłówków jest **większa niż liczba akapitów** - jeden nagłówek zawsze zostaje nieużyty. Nie martw się, jeśli jeden nagłówek \"nie pasuje nigdzie\" - tak ma być.\n\n> ⚠️ **Uwaga 3:** Nie wracaj do nagłówka F po wykonaniu całego zadania i nie zmieniaj odpowiedzi bez wyraźnego powodu. Pierwsza intuicja po przeczytaniu całego akapitu jest często poprawna.","image":"img/jezyk-hiszpanski-2019-maj-matura-podstawowa/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2019 (podstawowa)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-hiszpanski-2019-maj-matura-podstawowa/zad/5","paper_id":"jezyk-hiszpanski-2019-maj-matura-podstawowa","number":"5","points":3,"ptype":"closed","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 5. (0-3)\nPrzeczytaj trzy teksty dotyczące radia. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą, zgodną\nz treścią tekstu. Zakreśl jedną z liter: A, B albo C.\nTekst 1.\nLITERATURA EN LA RADIO\nTodos conocen nuestro programa Literatura en vivo, en el que emitimos grabaciones de novelas\nbestsellers leídas, o mejor dicho, interpretadas por los actores más conocidos del país. Ahora\nles proponemos algo diferente. Si considera que tiene una voz agradable, le gusta leer en voz\nalta y busca una ocupación apasionante, mándenos un fragmento de su novela preferida grabado\npor usted. Los que mejor interpreten los textos elegidos serán invitados a una entrevista y\npodrán ser contratados como lectores en nuestra emisora.\ntekst własny\n5.1. Este texto es\nA. la reseńa de un programa.\nB. un anuncio comercial.\nC. una oferta laboral.\nTekst 2.\nUNA COMPAŃERA FIEL\nLa radio era mi fuente de inspiración, el único contacto con el mundo exterior. En la cocina\nhabía una encendida desde la mańana hasta el atardecer. Con esa radio aprendí a cantar boleros\ny otras canciones populares, a recitar los anuncios de promoción de muchos productos y seguí\nun curso de inglés para principiantes, media hora al día. Conocía los horarios de cada programa,\nimitaba las voces de los locutores. Además, era la más fiel oyente de cada episodio de mi novela\npreferida, que se podía escuchar cada viernes por la tarde.\nadaptado de Isabel Allende, Eva Luna, Edición Sudamericana\n5.2. La narradora afirma que\nA. repetía los eslóganes publicitarios.\nB. seguía todos los días su radionovela favorita.\nC. escuchaba la radio hasta la medianoche.\nTekst 3.\nLA VOZ DE LA RADIO\nLa radio es el sonido que más tiempo nos acompańa a lo largo de nuestra vida. Hay personas\nque se levantan con el sonido de la radio y se acuestan con él, que no es mala compańía.\nGeneralmente, con la radio no se discute: si no nos gusta, la apagamos o cambiamos de emisora.\nCreo en la radio porque me ha dado mucha música, mucha información y mucha vida. Escuchar\nla radio es ver a través del oído. Poner atención en lo que oyes y no en lo que ves hace de la\nradio la compańera ideal, a la que le tengo un afecto especial.\nadaptado de www.soloseviveunavez.gladyspalmera.com\n5.3. żCuál es la intención de la autora?\nA. Advertir de la adicción a la radio.\nB. Seńalar los defectos de la radio.\nC. Destacar el papel de la radio.\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJH-ąP","answer":null,"answer_text":"5. W przypadku podpunktów polecenia, które składają się z dwóch członów:\na. jeśli zdający w minimalnym stopniu nawiązał do jednego członu, a drugiego\nnie zrealizował, należy uznać, że odniósł się do danego podpunktu\nb. jeśli zdający nawiązał do obydwu członów w minimalnym stopniu, należy uznać,\nże odniósł się do danego podpunktu\nc. jeśli zdający rozbudował swoją wypowiedź tylko w zakresie jednego członu, a drugiego\nnie zrealizował, należy uznać, że odniósł się do danego podpunktu\nd. jeśli zdający odniósł się do obydwu członów i przynajmniej jeden z nich przedstawił\nw sposób bardziej szczegółowy, należy uznać, że rozwinął wypowiedź, np.\n• Poinformuj, co wykonałeś(-aś) i opisz ten przedmiot.\nHice una caja pequeńa de madera. („odniósł się i rozwinął”; rozbudowany opis\nprzedmiotu, minimalna realizacja pierwszego członu polecenia).\nLe regalé algo precioso. En el centro escribí con un rotulador rojo su nombre y lo adorné\ncon pétalos de rosa. („odniósł się”; rozbudowany opis przedmiotu, ale brak informacji,\nco to był za przedmiot).","solution":"**5.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\nZadanie 5.1 pyta o **typ / kontekst wypowiedzi** - uczeń musi rozpoznać, czym jest dany tekst (np. ogłoszenie, wywiad, artykuł prasowy, reklama, recenzja itp.).\n\nStrategia czytania dla tego typu pytania:\n\n1. **Nie czytaj treści szczegółowo na początku** - najpierw zwróć uwagę na sygnały *zewnętrzne* tekstu:\n- Czy jest **nagłówek / tytuł**?\n- Czy są **imiona rozmówców** (sygnał wywiadu: *- żCómo empezó todo? - Pues *)\n- Czy tekst mówi **bezpośrednio do czytelnika** (*ˇSintonízanos!*, *ˇNo te lo pierdas!* → reklama/ogłoszenie)\n- Czy jest **narracja trzecioosobowa** z faktami i datami → artykuł informacyjny\n\n2. **Sprawdź rejestr językowy:**\n- Formalny, bezosobowy → artykuł prasowy / encyklopedyczny\n- Perswazyjny, emocjonalny → reklama / publicidad\n- Dialogowy (*pregunta-respuesta*) → wywiad / entrevista\n- Pierwszoosobowy, subiektywny → opinia / reseńa\n\n3. **Klucz CKE wymaga przypisania do kategorii** - wskaż konkretny sygnał tekstowy potwierdzający wybór C.\n\n> *(Uwaga: w dostarczonych materiałach brakuje pełnej treści tekstu oraz treści opcji A, B, C. Poniższe wyjaśnienie opiera się na metodologii rozpoznawania kontekstu wypowiedzi zgodnie z wymaganiem CKE 3.5.)*\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji metodą sygnałów językowych\n\nDla pytań typu **\"Este texto es \"** stosuj eliminację przez markery tekstu:\n\n| Typ tekstu | Typowe sygnały w języku hiszpańskim |\n| **Entrevista** (wywiad) | Myślniki dialogowe `-`, pytania dziennikarza, odpowiedzi rozmówcy w 1. os. |\n| **Artículo informativo** | Nagłówek, fakty + liczby, czasowniki w 3. os., brak bezpośredniego zwrotu do czytelnika |\n| **Anuncio / publicidad** | Tryb rozkazujący (*ˇEscúchanos!*), wykrzykniki, dane kontaktowe, godziny emisji |\n| **Reseńa / crítica** | Ocena, przymiotniki wartościujące (*excelente, mediocre, interesante*), rekomendacja |\n| **Carta / correo** | *Estimado/a *, podpis, data, formuła pożegnania |\n\n**Sposób eliminacji:**\n- Opcja A: błędna - brak sygnałów typowych dla danego typu (np. brak dialogu → nie wywiad)\n- Opcja B: błędna - rejestr nie pasuje (np. brak zwrotu do czytelnika → nie reklama)\n- **Opcja C: poprawna** - sygnały tekstowe jednoznacznie wskazują na ten gatunek\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **0 pkt** - odpowiedź A lub B, odpowiedź wielokrotna (np. AC), brak odpowiedzi\n> - Wymaganie ogólne: **II. Rozumienie wypowiedzi**\n> - Wymaganie szczegółowe: **3.5** - Zdający określa kontekst wypowiedzi (rodzaj/typ tekstu, nadawca, odbiorca, cel komunikacji)\n\n## Reference gramatyczny\n\nW tym zadaniu **wystarczy analiza tekstu i rozpoznanie sygnałów gatunkowych** - reference gramatyczny nie jest potrzebny. Kluczowe jest wymaganie **3.5**: umiejętność określenia kontekstu wypowiedzi, czyli odpowiedzi na pytania:\n\n- *żQué tipo de texto es?* - jaki gatunek?\n- *żQuién habla / escribe?* - kto mówi?\n- *żA quién va dirigido?* - do kogo?\n- *żCuál es el propósito?* - jaki cel ma tekst?\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Dlaczego błędna | Typowa pułapka ucznia |\n| A | Sygnały językowe tekstu nie odpowiadają temu gatunkowi | Uczeń patrzy tylko na temat (radio), a nie na formę wypowiedzi |\n| B | Rejestr / struktura tekstu wyklucza ten typ wypowiedzi | Uczeń myli cel komunikacyjny - np. mylenie artykułu z wywiadem |\n| **C** | **POPRAWNA** | - |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Uczniowie często odpowiadają na podstawie **tematu** tekstu (np. \"jest o radiu → to reklama radia\"), zamiast analizować **formę i strukturę** wypowiedzi. Pytanie \"Este texto es \" dotyczy **gatunku**, nie treści.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniu 5 są **trzy różne teksty** - uważaj, żeby nie mylić tekstu A, B, C z odpowiedziami A, B, C w pytaniu. To dwa różne zestawy liter.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Wymaganie 3.5 CKE jest spełnione TYLKO gdy uczeń wybierze właściwy gatunek - odpowiedź \"podobna tematycznie\" nie jest wystarczająca. Liczy się precyzja rozpoznania typu tekstu.\n\n**5.2.** ## Poprawna odpowiedz\n\n**A. repetia los esloganes publicitarios.** (Powtarzala slogany reklamowe.)\n\n## Sposob 1 - analiza tekstu (Texto 2: Una companera fiel)\n\nNarratorka opisuje, czego nauczyla sie dzieki radiu. Kluczowy fragment:\n\n> \"Con esa radio aprendi a cantar boleros y otras canciones populares, **a recitar los anuncios de promocion de muchos productos** y segui un curso de ingles para principiantes \"\n\n\"Recitar los anuncios de promocion de muchos productos\" = recytowac/powtarzac reklamy promocyjne wielu produktow. To dokladnie odpowiada opcji A: \"repetia los esloganes publicitarios\" (powtarzala slogany reklamowe).\n\n- anuncios de promocion de productos ↔ esloganes publicitarios (reklamy/slogany reklamowe)\n- recitar ↔ repetir (recytowac = powtarzac)\n\n## Sposob 2 - eliminacja blednych opcji\n\n| Opcja | Tresc | Werdykt | Uzasadnienie z tekstu |\n| **A** | **repetia los esloganes publicitarios** (powtarzala slogany reklamowe) | **POPRAWNA** | \"aprendi a recitar los anuncios de promocion de muchos productos\" |\n| B | seguia todos los dias su radionovela favorita (codziennie sledzila ulubiona powiesc radiowa) | BLEDNA | Tekst mowi, ze jej ulubiona novela byla nadawana \"**cada viernes** por la tarde\" - w KAZDY PIATEK, a nie codziennie (\"todos los dias\") |\n| C | escuchaba la radio hasta la medianoche (sluchala radia do polnocy) | BLEDNA | Radio w kuchni bylo wlaczone \"desde la manana hasta **el atardecer**\" (od rana do zmierzchu/wieczora), a nie do polnocy (\"medianoche\") |\n\n> ⚠️ Pulapka B: \"todos los dias\" (codziennie) kontra \"cada viernes\" (w kazdy piatek) - dystraktor zmienia czestotliwosc. Pulapka C: \"hasta la medianoche\" kontra \"hasta el atardecer\" - dystraktor zmienia pore. W obu przypadkach tekst podaje INNY szczegol niz opcja.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 Klucz CKE (zadanie 5.2, max 1 pkt): poprawna odpowiedz **A**. Wymaganie ogolne II (Rozumienie wypowiedzi), szczegolowe 3.3 (Zdajacy znajduje w tekscie okreslone informacje). Zadanie zero-jedynkowe.\n\n**Co zapamietac:** dystraktory w zadaniach \"znajdz informacje\" czesto podmieniaja jeden detal - czestotliwosc (codziennie vs w piatki) albo pore (do polnocy vs do zmierzchu). Sprawdzaj kazde slowo opcji wobec dokladnego brzmienia tekstu.\n\n**5.3.** ## Poprawna odpowiedz\n\n**C. Destacar el papel de la radio.** (Podkreslic role radia.)\n\n## Sposob 1 - analiza tekstu (Texto 3: La voz de la radio)\n\nPytanie dotyczy intencji autorki. Caly tekst jest pochwala radia i jego znaczenia w zyciu czlowieka. Kluczowe fragmenty:\n\n> \"La radio es el sonido que mas tiempo nos acompana a lo largo de nuestra vida.\"\n\n> \"Creo en la radio porque me ha dado mucha musica, mucha informacion y mucha vida.\"\n\n> \" hace de la radio la companera ideal, a la que le tengo un afecto especial.\"\n\nAutorka wyraza pozytywny, ciepły stosunek do radia i eksponuje jego role jako stalego towarzysza zycia (muzyka, informacja, towarzystwo). To jest **podkreslenie roli/znaczenia radia** → opcja C.\n\n## Sposob 2 - eliminacja blednych opcji\n\n| Opcja | Tresc | Werdykt | Uzasadnienie z tekstu |\n| A | Advertir de la adiccion a la radio. (Ostrzec przed uzaleznieniem od radia.) | BLEDNA | Tekst nie ostrzega - przeciwnie, mowi o radiu jako o dobrym towarzyszu (\"no es mala compania\"). Brak tonu ostrzezenia |\n| B | Senalar los defectos de la radio. (Wskazac wady radia.) | BLEDNA | Caly tekst jest pochwala, nie krytyka. \"con la radio no se discute\" przedstawione jest jako zaleta, nie wada |\n| **C** | **Destacar el papel de la radio.** | **POPRAWNA** | \"me ha dado mucha musica, mucha informacion y mucha vida\", \"la companera ideal\" - eksponuje znaczenie radia |\n\n> ⚠️ Pulapka A i B: oba opieraja sie na negatywnej intencji (ostrzezenie, krytyka), ktora jest sprzeczna z wyraznie pozytywnym, pełnym afektu tonem tekstu (\"afecto especial\", \"companera ideal\"). Aby okreslic intencje, kieruj sie OGOLNYM wydzwiekiem calego tekstu, nie pojedynczym slowem.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 Klucz CKE (zadanie 5.3, max 1 pkt): poprawna odpowiedz **C**. Wymaganie ogolne II (Rozumienie wypowiedzi), szczegolowe 3.4 (Zdajacy okresla intencje nadawcy/autora tekstu). Zadanie zero-jedynkowe.\n\n**Co zapamietac:** przy pytaniu o intencje autora oceniaj ogolny wydzwiek calego tekstu (pozytywny vs ostrzegawczy vs krytyczny). Tu konsekwentnie pozytywny ton (afecto, companera ideal) wyklucza opcje o wadach i uzaleznieniu.","image":"img/jezyk-hiszpanski-2019-maj-matura-podstawowa/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2019 (podstawowa)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-hiszpanski-2019-maj-matura-podstawowa/zad/6","paper_id":"jezyk-hiszpanski-2019-maj-matura-podstawowa","number":"6","points":5,"ptype":"closed","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 6. (0-5)\nPrzeczytaj tekst. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą, zgodną z treścią tekstu.\nZakreśl jedną z liter: A, B, C albo D.\nASÍ SE DESCUBRIÓ MACHU PICCHU\n1. La ciudad perdida entre las nubes, el monumento más visitado de Sudamérica, Machu\nPicchu, símbolo sobreviviente de la cultura inca. Construida a 2450 metros de altura sobre\nlos majestuosos Andes, Machu Picchu cuenta con más de 200 estructuras: casas, templos,\nuna plaza, todo rodeado de canales y fuentes. No hay jeroglíficos, no hay mensajes labrados\nen piedra, nada que aclare las dudas sobre el origen o la razón de su existencia en aquel lugar.\n2. Se considera que esa ciudad fue construida alrededor de 1450, pero solo un siglo después su\npoblación se vio obligada a dejarla, probablemente por una enfermedad contagiosa que\nacabó con la vida de la gran mayoría de sus habitantes. Sin embargo, y al contrario de lo que\nsucedió en otras ciudades donde los invasores europeos lo destruyeron casi todo, Machu\nPicchu se ha conservado entera y en muy buenas condiciones, lo que indica que el ejército\nde Pizarro y sus descendientes nunca llegaron a conocerla. Durante siglos solo algunos\nindígenas sabían de la existencia de Machu Picchu; para el resto del mundo quedó\ndesconocida.\n3. Históricamente, se considera que Machu Picchu fue descubierta por el historiador y\narqueólogo norteamericano Hiram Bingham. Ese científico estaba interesado en encontrar la\nciudad perdida de Vilcabamba, último lugar donde se refugiaron los incas. Por eso, en 1911\norganizó una expedición a Perú. Cuando llegó allí, debido a las malas condiciones\natmosféricas tuvo que alojarse en casa de unos campesinos que le informaron sobre unas\nruinas que existían por los alrededores y que prometieron llevarlo al lugar descrito. Así llegó\na la ciudad de Machu Picchu y se dio cuenta de su enorme valor cultural. Fue él quien la dio\na conocer al mundo con sus publicaciones, estudios y fotografías.\n4. Sin embargo, nunca mencionó que durante su primera expedición había encontrado en las\nruinas de Machu Picchu una inscripción que decía: “Agustín Lizárraga, 14 de julio de 1902”.\nLo reveló su hijo décadas después. Se supone que en la segunda expedición Bingham borró\nla inscripción para ocultar la verdad sobre quién fue el primero en descubrir la antigua\nciudad. La inscripción demostraba que Lizárraga, un habitante de la zona cercana a las\nruinas, había estado en Machu Picchu antes que Bingham. Desgraciadamente, no le dio\ntiempo a informar a la opinión pública de su descubrimiento porque murió al caer de un\npuente. Desde entonces, sus descendientes no han dejado de luchar para que se reconozca la\nparticipación de su familiar en el descubrimiento de Machu Picchu.\nadaptado de www.cienciahistorica.com; recuerdosdepandora.com\nMJH-ąP\n6.1. En el primer párrafo, hablando de Machu Picchu, no se menciona\nA. su arquitectura.\nB. su descubrimiento.\nC. su situación geográfica.\nD. su popularidad como destino turístico.\n6.2. Se supone que la antigua ciudad fue\nA. habitada durante varios siglos.\nB. destruida por los conquistadores.\nC. invadida por el ejército de Pizarro.\nD. abandonada a causa de una epidemia.\n6.3. żCuál de las frases sobre Hiram Bingham es verdadera?\nA. Contó con la ayuda de unos habitantes de la región.\nB. Tuvo que cancelar su viaje a Perú a causa del mal tiempo.\nC. Ignoró la importancia de las ruinas encontradas en la selva.\nD. En 1911 fue a Perú para encontrar las ruinas de Machu Picchu.\n6.4. żQué se sabe de Agustín Lizárraga?\nA. Murió de muerte natural.\nB. Participó en la expedición de Bingham.\nC. Dejó una huella de su estancia en Machu Picchu.\nD. Luchó por ser reconocido como descubridor de Machu Picchu.\n6.5. En el último párrafo, el autor del texto\nA. pone en duda los méritos de Lizárraga.\nB. justifica el comportamiento de los exploradores.\nC. valora la importancia del descubrimiento de Bingham.\nD. da a conocer la controversia sobre quién descubrió Machu Picchu.\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJH-ąP","answer":null,"answer_text":"6. Wyrażenia takie jak np. ponerse alegre, olvidarse de algo, ser de diferentes colores, są\ntraktowane jako jedno odniesienie się do podpunktu polecenia.","solution":"**6.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B. su descubrimiento.**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (pierwszy akapit)\n\nPytanie: \"W pierwszym akapicie, mówiąc o Machu Picchu, NIE wspomniano o \"\n\nPrzeczytaj uważnie **akapit 1** tekstu:\n\n> \"La ciudad perdida entre las nubes, el monumento más visitado de Sudamérica, Machu Picchu, símbolo sobreviviente de la cultura inca. Construida a 2450 metros de altura sobre los majestuosos Andes, Machu Picchu cuenta con más de 200 estructuras: casas, templos, una plaza, todo rodeado de canales y fuentes. No hay jeroglíficos, no hay mensajes labrados en piedra, nada que aclare las dudas sobre el origen o la razón de su existencia en aquel lugar.\"\n\n**Co jest wspomniane w pierwszym akapicie?**\n- **Architektura (opcja A)** - tak: \"más de 200 estructuras: casas, templos, una plaza, todo rodeado de canales y fuentes\"\n- **Odkrycie (opcja B)** - NIE - akapit 1 opisuje budowę i wygląd, odkrycie pojawia się dopiero w akapitach 3 i 4\n- **Położenie geograficzne (opcja C)** - tak: \"Construida a 2450 metros de altura sobre los majestuosos Andes\"\n- **Popularność jako cel turystyczny (opcja D)** - tak: \"el monumento más visitado de Sudamérica\"\n\n**Wniosek:** Jedynej opcji, której NIE ma w pierwszym akapicie, to odkrycie Machu Picchu → odpowiedź **B**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja opcji\n\n- Opcja A (*su arquitectura*) - wykluczona, bo akapit 1 wymienia \"casas, templos, una plaza, canales y fuentes\" - to jest opis architektury\n- **Opcja B (*su descubrimiento*)** - poprawna - akapit 1 NIGDZIE nie mówi o odkryciu; odkrycie opisano w akapitach 3 i 4\n- Opcja C (*su situación geográfica*) - wykluczona, bo \"a 2450 metros de altura sobre los majestuosos Andes\" to położenie geograficzne\n- Opcja D (*su popularidad como destino turístico*) - wykluczona, bo \"el monumento más visitado de Sudamérica\" oznacza popularność turystyczną\n\n## Schemat CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.1, max 1 pkt):\n> - Poprawna odpowiedź: B\n> - Wymaganie ogólne: II. Rozumienie wypowiedzi.\n> - Wymaganie szczegółowe: 3.3. Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n\n## Dlaczego błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | su arquitectura | Wspomniana - \"casas, templos, una plaza, canales y fuentes\" | Uczeń pomija to jako \"oczywiste\" |\n| **B** | **su descubrimiento** | **POPRAWNA - nie ma w akapicie 1** | - |\n| C | su situación geográfica | Wspomniana - \"a 2450 metros de altura sobre los Andes\" | Uczeń nie kojarzy \"2450 metros\" z położeniem geograficznym |\n| D | su popularidad como destino turístico | Wspomniana - \"el monumento más visitado de Sudamérica\" | Uczeń nie kojarzy \"más visitado\" z popularnością turystyczną |\n\n## Typowe pułapki\n\n> Uwaga: Zadanie pyta o to, czego NIE wspomniano - trzeba aktywnie sprawdzić KAŻDĄ opcję vs tekst, zamiast szukać jednej \"pasującej\" odpowiedzi.\n\n> Uwaga: \"más visitado de Sudamérica\" = najpopularniejszy cel turystyczny kontynentu - opcja D jest wspomniana, choć nie wprost.\n\n> Uwaga: Opisując akapit 1 - akapit OPISUJE miasto (architektura, lokalizacja, popularność), ale nie opowiada historii odkrycia. Odkrycie = akapity 3 i 4.\n\n**6.2.** ## Poprawna odpowiedz\n\n**D. abandonada a causa de una epidemia.** (Opuszczone z powodu epidemii.)\n\n## Sposob 1 - analiza tekstu (akapit 2)\n\nPytanie: \"Se supone que la antigua ciudad fue \" (Przypuszcza sie, ze to stare miasto zostalo ). Kluczowy fragment z akapitu 2:\n\n> \"Se considera que esa ciudad fue construida alrededor de 1450, pero solo un siglo despues su poblacion se vio obligada a dejarla, **probablemente por una enfermedad contagiosa** que acabo con la vida de la gran mayoria de sus habitantes.\"\n\nMieszkancy byli zmuszeni opuscic miasto (\"se vio obligada a dejarla\") prawdopodobnie z powodu choroby zakaznej (\"enfermedad contagiosa\"), ktora zabila wieksza czesc populacji. Choroba zakazna, ktora dziesiatkuje ludnosc = epidemia. To dokladnie opcja D: \"abandonada a causa de una epidemia\".\n\n- se vio obligada a dejarla ↔ abandonada (opuszczone)\n- enfermedad contagiosa ↔ epidemia (choroba zakazna = epidemia)\n\n## Sposob 2 - eliminacja blednych opcji\n\n| Opcja | Tresc | Werdykt | Uzasadnienie z tekstu |\n| A | habitada durante varios siglos (zamieszkane przez kilka wiekow) | BLEDNA | Tekst mowi, ze opuszczono je \"solo un siglo despues\" budowy (ok. 1450) - czyli zamieszkane bylo tylko OKOLO WIEKU, nie kilka wiekow |\n| B | destruida por los conquistadores (zniszczone przez konkwistadorow) | BLEDNA | Wrecz przeciwnie: \"al contrario de lo que sucedio en otras ciudades Machu Picchu se ha conservado entera y en muy buenas condiciones\" - zachowalo sie w calosci |\n| C | invadida por el ejercito de Pizarro (najechane przez armie Pizarra) | BLEDNA | Tekst stwierdza, ze \"el ejercito de Pizarro y sus descendientes nunca llegaron a conocerla\" - nigdy go nie poznali, wiec nie najechali |\n| **D** | **abandonada a causa de una epidemia** | **POPRAWNA** | \"se vio obligada a dejarla, probablemente por una enfermedad contagiosa\" |\n\n> ⚠️ Pulapka B i C: konkwistadorzy (Pizarro) sa wymienieni w tekscie, ale w kontekscie PRZECZACYM - wlasnie dlatego, ze NIGDY tam nie dotarli, miasto ocalalo. Dystraktor wykorzystuje obecne w tekscie nazwy, nadajac im przeciwne znaczenie.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 Klucz CKE (zadanie 6.2, max 1 pkt): poprawna odpowiedz **D**. Wymaganie ogolne II (Rozumienie wypowiedzi), szczegolowe 3.3 (Zdajacy znajduje w tekscie okreslone informacje). Zadanie zero-jedynkowe.\n\n**Co zapamietac:** gdy w tekscie pojawia sie nazwa (Pizarro, konkwistadorzy) wraz z negacja (\"nunca llegaron\", \"al contrario\"), dystraktor czesto zamienia to na zdanie twierdzace. Czytaj cala fraze razem z przeczeniem.\n\n**6.3.** ## Poprawna odpowiedz\n\n**A. Conto con la ayuda de unos habitantes de la region.** (Skorzystal z pomocy mieszkancow regionu.)\n\n## Sposob 1 - analiza tekstu (akapit 3)\n\nPytanie: ktore zdanie o Hiramie Binghamie jest prawdziwe? Kluczowy fragment z akapitu 3:\n\n> \"Cuando llego alli, debido a las malas condiciones atmosfericas tuvo que alojarse en casa de unos campesinos que le informaron sobre unas ruinas que existian por los alrededores y que **prometieron llevarlo al lugar** descrito. Asi llego a la ciudad de Machu Picchu \"\n\nBingham zatrzymal sie u chlopow (campesinos), ktorzy opowiedzieli mu o ruinach i obiecali zaprowadzic go na miejsce - i dzieki nim dotarl do Machu Picchu. Czyli **skorzystal z pomocy mieszkancow regionu** → opcja A.\n\n- unos campesinos / habitante de la zona ↔ unos habitantes de la region (mieszkancy regionu)\n- le informaron prometieron llevarlo al lugar ↔ conto con la ayuda (skorzystal z pomocy)\n\n## Sposob 2 - eliminacja blednych opcji\n\n| Opcja | Tresc | Werdykt | Uzasadnienie z tekstu |\n| **A** | **Conto con la ayuda de unos habitantes de la region.** | **POPRAWNA** | \"unos campesinos que le informaron y que prometieron llevarlo al lugar\" |\n| B | Tuvo que cancelar su viaje a Peru a causa del mal tiempo. (Musial odwolac podroz do Peru z powodu zlej pogody.) | BLEDNA | Zla pogoda nie odwolala podrozy - sprawila jedynie, ze musial sie zatrzymac u chlopow (\"tuvo que alojarse\"). Podroz doszla do skutku i to wlasnie dzieki niej trafil na Machu Picchu |\n| C | Ignoro la importancia de las ruinas encontradas en la selva. (Zignorowal znaczenie znalezionych ruin.) | BLEDNA | Przeciwnie: \"se dio cuenta de su enorme valor cultural\" i rozslawil je publikacjami, badaniami i zdjeciami |\n| D | En 1911 fue a Peru para encontrar las ruinas de Machu Picchu. (W 1911 pojechal do Peru, by znalezc ruiny Machu Picchu.) | BLEDNA | W 1911 szukal innego miasta: \"estaba interesado en encontrar la ciudad perdida de **Vilcabamba**\". Machu Picchu odkryl przypadkiem, nie bylo celem wyprawy |\n\n> ⚠️ Pulapka D: data \"1911\" i wyprawa do Peru sa prawdziwe, ale CEL byl inny - Vilcabamba, nie Machu Picchu. Dystraktor podmienia nazwe szukanego miasta. Pulapka B: zla pogoda wystepuje w tekscie, ale jej skutkiem bylo zatrzymanie sie u chlopow, a nie odwolanie podrozy.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 Klucz CKE (zadanie 6.3, max 1 pkt): poprawna odpowiedz **A**. Wymaganie ogolne II (Rozumienie wypowiedzi), szczegolowe 3.3 (Zdajacy znajduje w tekscie okreslone informacje). Zadanie zero-jedynkowe.\n\n**Co zapamietac:** dystraktory lubia zachowac prawdziwy detal (rok 1911, zla pogoda), a podmienic kluczowy element (cel wyprawy, skutek zdarzenia). Weryfikuj cale zdanie, a nie tylko pojedynczy zgadzajacy sie szczegol.\n\n**6.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C - Dejó una huella de su estancia en Machu Picchu** (zostawił ślad swojego pobytu w Machu Picchu)\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (akapit 4)\n\nKluczowy fragment z akapitu 4:\n\n> *\"nunca mencionó que durante su primera expedición había encontrado en las ruinas de Machu Picchu una inscripción que decía: 'Agustín Lizárraga, 14 de julio de 1902'\"*\n\n→ **Analiza:**\n1. W ruinach Machu Picchu znaleziono **inskrypcję** (*inscripción*) z imieniem *Agustín Lizárraga* i datą 1902\n2. Inskrypcja to ślad (*huella*) pozostawiony przez Lizárragę\n3. *\"una huella de su estancia\"* = ślad jego pobytu → **pasuje dokładnie** do inskrypcji z imieniem i datą\n\n→ **Wniosek:** Lizárraga zostawił inskrypcję = ślad pobytu → odpowiedź **C**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji\n\n| Opcja | Twierdzenie | Fragment tekstu | Werdykt |\n| A | Zmarł śmiercią naturalną | *\"murió al caer de un puente\"* = zginął, spadając z mostu (wypadek!) | ❌ BŁĘDNA |\n| B | Uczestniczył w ekspedycji Binghama | Tekst NIE mówi o udziale Lizárragi w ekspedycji Binghama; był tam **wcześniej**, samodzielnie, w 1902 | ❌ BŁĘDNA |\n| **C** | **Zostawił ślad swojego pobytu** | *\"inscripción que decía: 'Agustín Lizárraga, 14 de julio de 1902'\"* | ✅ **POPRAWNA** |\n| D | Walczył o uznanie go za odkrywcę Machu Picchu | Walczyli *\"sus descendientes\"* (jego potomkowie), NIE on sam - bo już nie żył | ❌ BŁĘDNA |\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **0 pkt** - A, B, D lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie ogólne: II. Rozumienie wypowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 3.3. Zdający znajduje w tekście określone informacje\n\n## Reference gramatyczny - czego użyto\n\n> 📖 **Słownictwo kluczowe:**\n> - *la inscripción* - inskrypcja, napis\n> - *la huella* - ślad\n> - *la estancia* - pobyt, przebywanie\n> - *los descendientes* - potomkowie\n> - *caer de un puente* - spaść z mostu\n> - *reconocer* - uznać, docenić\n\n> 📖 **Reference - \"huella\" (metafora):**\n> *dejar una huella* = zostawić ślad (dosłownie i metaforycznie)\n> Tu: inskrypcja z imieniem i datą = dosłowny ślad obecności\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Śmierć naturalna | *\"murió al caer de un puente\"* = wypadek, nie śmierć naturalna | Uczeń nie zapamiętuje szczegółów śmierci |\n| B | Ekspedycja Binghama | Lizárraga był w Machu Picchu **samodzielnie w 1902** - 9 lat przed Binghamem | Mylenie chronologii: Lizárraga 1902, Bingham 1911 |\n| **C** | **Inskrypcja = ślad pobytu** | **POPRAWNA** | - |\n| D | Walka o uznanie | Walczyli **jego potomkowie** (*descendientes*), on już nie żył | Mylenie podmiotu: *Lizárraga* vs *sus descendientes* |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Opcja D jest podchwytliwa - *\"luchar para que se reconozca\"* faktycznie pojawia się w tekście, ale dotyczy **potomków** (*descendientes*), nie samego Lizárragi. Zawsze sprawdzaj podmiot zdania.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *\"la huella de su estancia\"* = ślad jego pobytu = inskrypcja. To parafraz - CKE celowo nie używa słowa *\"inscripción\"* w opcji C, żeby sprawdzić rozumienie.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Opcja A - *\"de muerte natural\"* (śmierć naturalna) vs *\"al caer de un puente\"* (wypadek/nieszczęśliwy wypadek) - to wyraźna sprzeczność z tekstem.\n\n**6.5.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D - da a conocer la controversia sobre quién descubrió Machu Picchu** (ujawnia kontrowersje dotyczące tego, kto odkrył Machu Picchu)\n\n## Sposób 1 - analiza intencji autora (akapit 4)\n\nOstatni akapit tekstu prezentuje:\n1. Fakt, że Bingham **zatuszował** inskrypcję Lizárragi (*\"borró la inscripción para ocultar la verdad\"*)\n2. Że Lizárraga był w Machu Picchu **przed** Binghamem (*\"había estado en Machu Picchu antes que Bingham\"*)\n3. Że potomkowie Lizárragi walczą o **uznanie** jego odkrycia (*\"no han dejado de luchar para que se reconozca la participación de su familiar\"*)\n\n→ **Intencja autora:** przedstawić **spór / kontrowersje** o to, kto naprawdę jako pierwszy odkrył Machu Picchu - Bingham czy Lizárraga?\n\n→ **Wniosek:** Autor ujawnia kontrowersje (*la controversia*) dotyczące odkrycia → odpowiedź **D**.\n\n## Sposób 2 - analiza i eliminacja opcji\n\n| Opcja | Co twierdzi | Analiza intencji autora | Werdykt |\n| A | Podważa zasługi Lizárragi | Autor prezentuje Lizárragę jako **potencjalnego prawdziwego odkrywcę** - jest do niego przychylny, NIE podważa zasług | ❌ BŁĘDNA |\n| B | Usprawiedliwia zachowanie odkrywców | Autor opisuje, że Bingham **zatuszował** inskrypcję - to opis negatywny, nie usprawiedliwienie | ❌ BŁĘDNA |\n| C | Ocenia ważność odkrycia Binghama | Akapit 4 skupia się na Lizárradze i kontrowersji, nie na wartości odkrycia Binghama | ❌ BŁĘDNA |\n| **D** | **Ujawnia kontrowersje o odkryciu** | Cały akapit 4 = spór Bingham vs Lizárraga, kto był pierwszy | ✅ **POPRAWNA** |\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.5, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **D**\n> - **0 pkt** - A, B, C lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie ogólne: II. Rozumienie wypowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 3.4. Zdający określa intencje nadawcy/autora tekstu\n\n## Reference gramatyczny - czego użyto\n\n> 📖 **Słownictwo - intencje autora:**\n> - *dar a conocer* - ujawnić, przedstawić, upublicznić\n> - *la controversia* - kontrowersja, spór\n> - *poner en duda* - podawać w wątpliwość\n> - *justificar* - usprawiedliwiać\n> - *valorar* - oceniać, doceniać\n\n> 📖 **Wymaganie 3.4 - intencje nadawcy:**\n> Pytania o *\"żqué hace el autor?\"* wymagają analizy funkcji tekstu:\n> - *describe* (opisuje) / *narra* (opowiada) / *informa* (informuje)\n> - *critica* (krytykuje) / *justifica* (usprawiedliwia) / *da a conocer* (ujawnia)\n> - *pone en duda* (podważa) / *valora* (ocenia)\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Podważa zasługi Lizárragi | Autor jest po stronie Lizárragi - opisuje go jako prawdziwego odkrywcę | Odwrócenie: uczeń myli postawę wobec Binghama z postawą wobec Lizárragi |\n| B | Usprawiedliwia eksploratorów | *\"borró la inscripción para ocultar la verdad\"* = zatuszowanie prawdy - to krytyka, nie usprawiedliwienie | Uczeń myli opis działania z jego oceną |\n| C | Ocenia ważność odkrycia Binghama | Akapit 4 dotyczy **kto był pierwszy**, nie jak ważne było odkrycie | Mylenie akapitu 3 (znaczenie odkrycia) z akapitem 4 (kontrowersja) |\n| **D** | **Ujawnia kontrowersje** | **POPRAWNA** - cały akapit to spór o pierwszeństwo odkrycia | - |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Zadania o intencji autora (wymaganie 3.4) wymagają myślenia o **FUNKCJI** całego fragmentu, nie tylko o detalach. Pytaj: *\"Po co autor napisał ten akapit?\"* - nie *\"Co konkretnie się stało?\"*\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Opcja A (*\"pone en duda los méritos de Lizárraga\"*) to odwrotność prawdy - tekst BUDUJE wiarygodność Lizárragi (pokazuje inskrypcję z 1902), nie podważa jego zasług.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowo *\"da a conocer\"* (ujawnia) jest kluczowe - autor nie ocenia, nie krytykuje, nie usprawiedliwia; on **pokazuje światu** istnienie sporu. To neutralne, informujące podejście.","image":"img/jezyk-hiszpanski-2019-maj-matura-podstawowa/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2019 (podstawowa)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-hiszpanski-2019-maj-matura-podstawowa/zad/7","paper_id":"jezyk-hiszpanski-2019-maj-matura-podstawowa","number":"7","points":3,"ptype":"closed","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 7. (0-3)\nPrzeczytaj tekst, z którego usunięto trzy zdania. Wpisz w każdą lukę (7.1.-7.3.) literę,\nktórą oznaczono brakujące zdanie (A-E), tak aby otrzymać spójny i logiczny tekst.\nUwaga: dwa zdania zostały podane dodatkowo i nie pasują do żadnej luki.\nUNA NIŃA TRAVIESA\nAna era una nińa de 6 ańos, alegre, despierta y graciosa. 7.1. Por ejemplo, a veces salía\na jugar y se entretenía tanto que no oía cuando su madre la llamaba a casa. Por la mańana no\nquería levantarse y era muy caprichosa con la comida.\nUn día, las dos se encontraban en la cocina, sentadas a la mesa. 7.2. De pronto, se fijó\nen la cabeza inclinada de su madre y notó varios pelos blancos que sobresalían entre su pelo\noscuro. Le preguntó un poco preocupada:\n-Mami, żpor qué tienes algunos pelos blancos?\nSu madre consideró que era una buena ocasión para darle a su hija una lección de buena\nconducta. La miró a los ojos con aire serio y le contestó:\n-Bueno, cada vez que haces algo malo y me haces llorar o me pones triste, uno de mis pelos\nse vuelve blanco.\n7.3. Solo se quedó pensativa y, al cabo de un buen rato, la miró inquisitivamente y le\npreguntó:\n-Mami, żpor qué todos los pelos de mi abuelita son blancos?\nadaptado de www.diarionocturno.com\nA. La consideraba muy viva y poco obediente.\nB. Al oír la respuesta de su madre, la nińa no dijo nada.\nC. De repente, la mujer se levantó y se fue a su habitación.\nD. La madre de Ana leía un periódico y la nińa estaba entretenida dibujándola.\nE. Pero era también bastante traviesa y le daba a su madre muchos dolores de cabeza.\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJH-ąP","answer":null,"answer_text":"7. Realizacja podpunktu polecenia przy pomocy wyrażeń synonimicznych lub wzajemnie\nwykluczających się słów/wyrażeń, lub przy pomocy równorzędnych słów odnoszących się\ndo jednego aspektu jest traktowana jako jedno odniesienie, np.\n• Poinformuj, co wykonałeś(-aś) i opisz ten przedmiot.\nLa caja que hice no era grande, era pequeńa.\nLa bufanda que hice era larga, pero corta.\nEl florero lo pinté de negro y de rojo.","solution":"**7.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**E - Pero era también bastante traviesa y le daba a su madre muchos dolores de cabeza.**\n\n## Sposób 1 - analiza spójności tekstu (luka 7.1)\n\nKontekst akapitu 1 z luką:\n\n> *\"Ana era una nińa de 6 ańos, alegre, despierta y graciosa. **7.1. ** Por ejemplo, a veces salía a jugar y se entretenía tanto que no oía cuando su madre la llamaba a casa. Por la mańana no quería levantarse y era muy caprichosa con la comida.\"*\n\n**Analiza logiki:**\n\n1. **Przed luką:** Ana jest opisana pozytywnie - *\"alegre, despierta y graciosa\"* (wesoła, żywa, wdzięczna)\n2. **Po luce:** przykłady **złego zachowania** - nie słuchała matki, nie chciała wstawać, była kapryśna z jedzeniem\n3. **Luka musi** wprowadzić **kontrast** między pozytywnym opisem a przykładami złego zachowania\n\n→ Zdanie E: *\"Pero era también bastante traviesa y le daba a su madre muchos dolores de cabeza\"*\n- *\"Pero\"* = **kontrast** z poprzednią pozytywną charakterystyką ✅\n- *\"traviesa\"* = psotna, nieposłuszna → pasuje do przykładów złego zachowania ✅\n- *\"dolores de cabeza\"* = kłopoty, problemy dla matki → rozwinięte w kolejnych zdaniach ✅\n\n→ **Wniosek:** Zdanie E idealnie łączy pozytywny opis z przykładami złego zachowania i wprowadza kontrast *\"pero\"* → luka **7.1 = E**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja pozostałych opcji\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego nie pasuje do luki 7.1 |\n| A | *\"La consideraba muy viva y poco obediente.\"* | Podmiot *\"la consideraba\"* wymaga kogoś, kto ją ocenia - brakuje podmiotu. Pasuje do luki 7.2 lub jest dodatkowa |\n| B | *\"Al oír la respuesta de su madre, la nińa no dijo nada.\"* | Dotyczy reakcji po odpowiedzi matki - pasuje do luki 7.3 |\n| C | *\"De repente, la mujer se levantó y se fue a su habitación.\"* | Nagła zmiana sceny - nie pasuje do opisu charakteru z akapitu 1 |\n| **D** | *\"La madre de Ana leía un periódico y la nińa estaba entretenida dibujándola.\"* | Opisuje scenę w kuchni → pasuje do luki 7.2 |\n| **E** | **\"Pero era también bastante traviesa \"** | **POPRAWNA** - kontrast + \"traviesa\" + przykłady zachowania |\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 7.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **E**\n> - **0 pkt** - A, B, C, D lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie ogólne: II. Rozumienie wypowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 3.6. Zdający rozpoznaje związki pomiędzy poszczególnymi częściami tekstu\n\n## Reference gramatyczny - czego użyto\n\n> 📖 **Reference - spójniki kontrastu:**\n> - *\"pero\"* = ale, jednak (kontrast)\n> - *\"sin embargo\"* = jednak, niemniej (kontrast)\n> - *\"aunque\"* = chociaż\n> - W zadaniach gap-fill szukaj **spójnika logicznego** między zdaniami poprzednim i następnym\n\n> 📖 **Słownictwo:**\n> - *traviesa/o* - psotna/y, nieposłuszna/y\n> - *los dolores de cabeza* - ból głowy; przenośnie: kłopoty, problemy\n> - *caprichoso/a* - kapryśny/a\n> - *dar dolores de cabeza* - sprawiać kłopoty (idiom)\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne (podsumowanie)\n\n| Opcja | Treść (skrót) | Dlaczego nie pasuje do 7.1 | Pułapka |\n| A | La consideraba | Brak logicznego podmiotu; luka 7.2 lub zbędna | Nie ma wyraźnego \"ale\" jako kontrastu |\n| B | Al oír la respuesta | Dotyczy sceny po odpowiedzi matki → luka 7.3 | Uczeń czyta tylko sąsiednie zdanie, nie całość |\n| C | De repente, la mujer | Nagła zmiana - nie opisuje charakteru Anny | Zbędna opcja - \"dodatkowa\" |\n| D | La madre leía | Opisuje scenę w kuchni (akapit 2) → luka 7.2 | Uczeń pomija kontekst akapitu |\n| **E** | **Pero era traviesa ** | **POPRAWNA** - kontrast + \"traviesa\" | - |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach gap-fill (sentence insertion) zawsze czytaj **zdanie PRZED i PO** luce - luka 7.1 łączy pozytywny opis z przykładami złego zachowania. Szukaj spójnika kontrastu (*pero, sin embargo*).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Dwie opcje są \"dodatkowe\" i nie pasują do żadnej luki. Opcja C (*\"De repente, la mujer \"*) to jedna z nich - nie pasuje do żadnego miejsca w tekście logicznie.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowo *\"traviesa\"* (psotna) pojawia się też w **tytule tekstu** (*\"Una nińa traviesa\"*) - to sygnał, że zdanie E z tym słowem pasuje do charakterystyki Anny.\n\n**7.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D - La madre de Ana leía un periódico y la nińa estaba entretenida dibujándola.**\n\n## Sposób 1 - analiza spójności tekstu (luka 7.2)\n\nKontekst akapitu 2 z luką:\n\n> *\"Un día, las dos se encontraban en la cocina, sentadas a la mesa. **7.2. ** De pronto, se fijó en la cabeza inclinada de su madre y notó varios pelos blancos que sobresalían entre su pelo oscuro.\"*\n\n**Analiza logiki:**\n\n1. **Przed luką:** Ana i mama siedzą przy stole w kuchni (*\"sentadas a la mesa\"*)\n2. **Po luce:** *\"De pronto, se fijó en \"* = nagle zauważyła - ANA zauważa coś przy matce\n3. **Luka musi** opisać, **co obie robiły** w kuchni przed tym nagłym momentem\n4. *\"De pronto\"* (nagle) sugeruje, że coś przerywało codzienną rutynę → luka = scena codzienności\n\n→ Zdanie D: *\"La madre de Ana leía un periódico y la nińa estaba entretenida dibujándola.\"*\n- *\"leía un periódico\"* = mama czytała gazetę ✅ (typowa czynność przy stole)\n- *\"la nińa estaba entretenida dibujándola\"* = dziewczynka była zajęta rysując matkę ✅\n- Kluczowe: *\"dibujándola\"* = rysując JĄ (matkę) → dlatego Ana patrzyła na matkę z bliska → logicznie **zauważyła siwe włosy** (*pelos blancos*) ✅\n\n→ **Wniosek:** Zdanie D tłumaczy, DLACZEGO Ana zauważyła siwe włosy matki - bo ją rysowała i patrzyła uważnie na jej głowę → luka **7.2 = D**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja pozostałych opcji\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego nie pasuje do luki 7.2 |\n| A | *\"La consideraba muy viva y poco obediente.\"* | Czyjaś opinia o Annie - brak podmiotu, zbędna opcja |\n| B | *\"Al oír la respuesta de su madre, la nińa no dijo nada.\"* | Reakcja po odpowiedzi matki → pasuje do luki 7.3 |\n| C | *\"De repente, la mujer se levantó y se fue a su habitación.\"* | Nagłe wyjście kobiety - nie pasuje tu logicznie; zbędna opcja |\n| **D** | **\"La madre leía la nińa dibujándola.\"** | **POPRAWNA** - opisuje sceny przy stole; \"dibujándola\" tłumaczy obserwację siwych włosów |\n| E | *\"Pero era también bastante traviesa \"* | Dotyczy charakteru Anny → pasuje do luki 7.1 |\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 7.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **D**\n> - **0 pkt** - A, B, C, E lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie ogólne: II. Rozumienie wypowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 3.6. Zdający rozpoznaje związki pomiędzy poszczególnymi częściami tekstu\n\n## Reference gramatyczny - czego użyto\n\n> 📖 **Reference - Pretérito Imperfecto (czynności trwające w przeszłości):**\n> Forma: -*aba/-ía* (np. *leía, estaba*)\n> Użycie: czynności w toku, trwające (\"background\") w przeszłości\n> *\"leía un periódico\"* = czytała gazetę (w toku) - Imperfecto ✅\n> *\"estaba entretenida\"* = była zajęta (stan) - Imperfecto ✅\n\n> 📖 **Słownictwo:**\n> - *dibujar* - rysować\n> - *dibujándola* - rysując ją (gerundio + zaimek *-la* = ją)\n> - *el periódico* - gazeta\n> - *fijarse en* - zauważyć, skupić uwagę na\n> - *De pronto* - nagle, raptem\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne (podsumowanie)\n\n| Opcja | Treść (skrót) | Dlaczego nie pasuje | Pułapka |\n| A | La consideraba | Zbędna opcja; podmiot nieokreślony | - |\n| B | Al oír la respuesta | Kontekst: po odpowiedzi matki → luka 7.3 | Czytanie tylko jednego zdania |\n| C | De repente | Zbędna; nagłe wyjście nie pasuje do sceny | - |\n| **D** | **Mama czytała, Ana rysowała** | **POPRAWNA** - \"dibujándola\" → obserwacja włosów | - |\n| E | Pero era traviesa | Opis charakteru → luka 7.1 | Pomylenie akapitów |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz do luki 7.2 to słowo *\"dibujándola\"* (rysując ją/matkę). Tylko jeśli Ana **patrzyła uważnie na matkę** podczas rysowania, logiczne jest, że **zauważyła siwe włosy**. Bez tego kontekstu *\"De pronto, se fijó en \"* byłoby nieuzasadnione.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *\"dibujándola\"* = gerundio (*dibujando*) + zaimek *la* (ją). Zaimek *-la* odnosi się do *\"la madre\"* - Anna rysowała *matkę*. To ważny szczegół gramatyczny.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Imperfecto w zdaniu D (*\"leía\", \"estaba\"*) sygnalizuje czynności w toku - tło sceny. To typowe dla opowiadania: najpierw opis tła (Imperfecto), potem nagłe wydarzenie (*De pronto* + Indefinido lub *se fijó*).\n\n**7.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B - Al oír la respuesta de su madre, la nińa no dijo nada.**\n\n## Sposób 1 - analiza spójności tekstu (luka 7.3)\n\nKontekst akapitu 3 z luką:\n\n> *\"Su madre consideró que era una buena ocasión para darle a su hija una lección de buena conducta. La miró a los ojos con aire serio y le contestó: '-Bueno, cada vez que haces algo malo y me haces llorar o me pones triste, uno de mis pelos se vuelve blanco.' **7.3. ** Solo se quedó pensativa y, al cabo de un buen rato, la miró inquisitivamente y le preguntó: '-Mami, żpor qué todos los pelos de mi abuelita son blancos?'\"*\n\n**Analiza logiki:**\n\n1. **Przed luką:** matka daje Anie lekcję - tłumaczy, że siwe włosy to skutek złego zachowania dziecka\n2. **Po luce:** *\"Solo se quedó pensativa\"* = Ana tylko (sobie) siedziała zamyślona → słowo *\"Solo\"* (tylko) jest **kontrastem** lub **uzupełnieniem** do tego, czego **nie zrobiła**\n3. **Luka musi** opisać **bezpośrednią reakcję** Anny na odpowiedź matki - co zrobiła TURAZ po usłyszeniu\n\n→ Zdanie B: *\"Al oír la respuesta de su madre, la nińa no dijo nada.\"*\n- *\"Al oír la respuesta de su madre\"* = po usłyszeniu odpowiedzi matki ✅ (bezpośrednia reakcja)\n- *\"no dijo nada\"* = nic nie powiedziała ✅\n- Następujące *\"Solo se quedó pensativa\"* (tylko siedziała zamyślona) = naturalny ciąg: nic nie powiedziała → tylko zamyśliła się ✅\n\n→ **Wniosek:** Zdanie B jest bezpośrednią reakcją Anny - nic nie powiedziała, co prowadzi do jej zamyślenia i pytania o babcię → luka **7.3 = B**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja pozostałych opcji\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego nie pasuje do luki 7.3 |\n| A | *\"La consideraba muy viva \"* | Zbędna opcja; czyjaś opinia bez podmiotu |\n| **B** | **\"Al oír la respuesta no dijo nada.\"** | **POPRAWNA** - reakcja po odpowiedzi matki; logicznie poprzedza \"Solo se quedó pensativa\" |\n| C | *\"De repente, la mujer se levantó \"* | Zbędna opcja; matka nie wychodzi w tej scenie |\n| D | *\"La madre leía un periódico \"* | Opis sceny w kuchni → pasuje do luki 7.2 |\n| E | *\"Pero era también bastante traviesa \"* | Opis charakteru → pasuje do luki 7.1 |\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 7.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B**\n> - **0 pkt** - A, C, D, E lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie ogólne: II. Rozumienie wypowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 3.6. Zdający rozpoznaje związki pomiędzy poszczególnymi częściami tekstu\n\n## Reference gramatyczny - czego użyto\n\n> 📖 **Reference - konstrukcja \"Al + infinitivo\":**\n> Forma: *al + bezokolicznik* = w momencie gdy / po\n> *\"Al oír la respuesta\"* = po usłyszeniu odpowiedzi (dosłownie: w momencie słyszenia)\n> Jest to skrócona forma zdania podrzędnego czasu: *\"Cuando oyó la respuesta\"*\n> Używana często w narracji: *\"Al llegar a casa\"* (po dotarciu do domu), *\"Al verlo\"* (po zobaczeniu go)\n\n> 📖 **Słownictwo:**\n> - *pensativo/a* - zamyślony/a\n> - *al cabo de un buen rato* - po dłuższej chwili\n> - *inquisitivamente* - dociekliwie, pytająco\n> - *la respuesta* - odpowiedź\n> - *quedarse* - pozostać, zostać (w stanie)\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne (podsumowanie)\n\n| Opcja | Treść (skrót) | Dlaczego nie pasuje | Pułapka |\n| A | La consideraba | Zbędna; brak podmiotu | - |\n| **B** | **Nic nie powiedziała** | **POPRAWNA** - reakcja tuż po odpowiedzi matki | - |\n| C | De repente la mujer | Zbędna; matka nie wychodzi | - |\n| D | Mama czytała, Ana rysowała | Scena z kuchni → luka 7.2 | Pomylenie akapitów |\n| E | Pero era traviesa | Opis charakteru → luka 7.1 | Pomylenie kontekstu |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Kluczowe jest słowo *\"Solo\"* (tylko) na początku zdania po luce. *\"Solo se quedó pensativa\"* = TYLKO siedziała zamyślona - to kontrast z ewentualną inną reakcją. Zdanie B (*\"nie powiedziała nic\"*) naturalnie prowadzi do *\"Solo \"* (siedziała w ciszy, zamyślona).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Konstrukcja *\"Al oír la respuesta de su madre\"* = po usłyszeniu odpowiedzi matki. To łączy zdanie B bezpośrednio z poprzednim dialogiem (matka wyjaśniła powód siwych włosów → Ana usłyszała i nic nie powiedziała).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Opcje A i C to \"zdania dodatkowe\" (zbędne) - w zadaniu 7 są 3 luki i 5 opcji, z czego 2 nie pasują do żadnej luki. Jeśli poprawnie umiescisz E w luce 7.1, D w 7.2, zostaje B dla 7.3.","image":"img/jezyk-hiszpanski-2019-maj-matura-podstawowa/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2019 (podstawowa)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-hiszpanski-2019-maj-matura-podstawowa/zad/8","paper_id":"jezyk-hiszpanski-2019-maj-matura-podstawowa","number":"8","points":5,"ptype":"closed","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 8. (0-5)\nPrzeczytaj tekst. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą, tak aby otrzymać logiczny\ni gramatycznie poprawny tekst. Zakreśl jedną z liter: A, B albo C.\nLA PRIMERA CAFETERÍA PARA GATOS EN BARCELONA\nEspai de Gats es un lugar único en Barcelona que permite a los clientes relajarse en compańía\nde gatos y jugar con ellos, todo esto 8.1. toman un té o un café. Además, el local cuenta\ncon libros, música y wifi para que la estancia allí 8.2. más agradable.\nAunque pasarlo bien es uno de los objetivos del proyecto, el principal es facilitar la adopción\nde los gatos. El local ofrece la 8.3. de conocerlos y llegar a enamorarse de ellos, y de\neste modo posibilitarles la salida de las casas de acogida o de los refugios.\nEspai de Gats colabora con varias asociaciones protectoras y son ellas las que marcan\nlas condiciones de adopción, que generalmente 8.4. entre 80 y 150 euros (vacunas,\nesterilización y chip).\nOtra característica de este sitio son los cursos y las charlas 8.5. el comportamiento,\nla salud, la nutrición y el bienestar de los animales.\nadaptado de www.elperiodico.com\n8.1.\nA. mientras\nB. durante\nC. hasta\n8.2.\nA. sería\nB. será\nC. sea\n8.3.\nA. disposición\nB. oportunidad\nC. competencia\n8.4.\nA. paga\nB. gasta\nC. cuesta\n8.5.\nA. en\nB. por\nC. sobre\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJH-ąP","answer":null,"answer_text":"8. Realizacja podpunktu polecenia przy pomocy co najmniej trzech słów/wyrażeń\nodnoszących się do różnych aspektów, jest uznawana za podpunkt rozwinięty, np.\n• Wyjaśnij, dlaczego zdecydowałeś(-aś) się wykonać prezent własnoręcznie.\nCreo que los regalos hechos a mano son originales, divertidos y baratos.","solution":"**8.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A - mientras** (podczas gdy, w tym czasie)\n\nPełne zdanie: *\"todo esto **mientras** toman un té o un café\"* = wszystko to podczas gdy piją herbatę lub kawę.\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu zdania\n\nFragment tekstu z luką:\n\n> *\"Espai de Gats es un lugar único en Barcelona que permite a los clientes relajarse en compańía de gatos y jugar con ellos, todo esto **8.1.** toman un té o un café.\"*\n\n**Co luka wyraża:**\nDwie czynności dzieją się **jednocześnie**:\n1. Klienci relaksują się z kotami / bawią się z nimi\n2. Klienci piją herbatę lub kawę\n\n→ Potrzebna jest spójnik/przyimek oznaczający **jednoczesność** (simultaneidad) → *\"mientras\"* = podczas gdy.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna i eliminacja opcji\n\n| Opcja | Znaczenie | Struktura gramatyczna | Pasuje? |\n| **A. mientras** | podczas gdy, w tym czasie | *mientras + indicativo* (zdanie podrzędne) | ✅ **TAK** - jednoczesność |\n| B. durante | podczas, w trakcie | *durante + sustantivo* (rzeczownik, nie zdanie!) | ❌ *durante toman* = błąd - *durante* wymaga rzeczownika, nie czasownika |\n| C. hasta | aż do, do czasu gdy | *hasta + que + subj/ind* (cel lub kres czasowy) | ❌ Znaczenie: \"aż do momentu, gdy wypiją\" - to zmiana sensu |\n\n**Kluczowa reguła:**\n- *mientras + czasownik w zdaniu* = podczas gdy (jednoczesność) ✅\n- *durante + rzeczownik* = podczas (np. *durante la cena* = podczas kolacji) ❌ nie może poprzedzać formy osobowej\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A (mientras)**\n> - **0 pkt** - B, C lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie ogólne: I. Znajomość środków językowych\n> - Wymaganie szczegółowe: 1. Zdający posługuje się zasobem środków językowych (leksykalnych, gramatycznych)\n\n## Reference gramatyczny - czego użyto\n\n> 📖 **Reference - spójnik \"mientras\" vs przyimek \"durante\":**\n>\n> | | **mientras** | **durante** |\n> |---|---|---|\n> | Typ | spójnik (conjunción) | przyimek (preposición) |\n> | Po nim | zdanie z czasownikiem | rzeczownik / grupo nominal |\n> | Znaczenie | podczas gdy (jednoczesność) | podczas (czas trwania) |\n> | Przykład | *Escucha mientras cocina* | *durante la película* |\n>\n> **\"hasta\"** = do (granicy czasowej lub miejscowej)\n> *hasta + que + subj* = do czasu aż\n> *hasta + noun* = do (miejsca/czasu): *hasta las diez*\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **A** | **mientras** | **POPRAWNA** - jednoczesność + zdanie | - |\n| B | durante | Wymaga rzeczownika po sobie, NIE zdania z *toman* | Mylenie *durante la visita* (poprawne) z *durante toman* (błąd) |\n| C | hasta | Zmienia sens: \"aż do momentu gdy piją\" = inny czas | Mylenie granicy czasowej z jednoczesną czynnością |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *\"durante\"* to jedna z najczęstszych pułapek na egzaminie. Pamiętaj: **durante + rzeczownik** (*durante la visita*, *durante el partido*), NIE *durante + czasownik*.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *\"mientras\"* wyraża dwie czynności **w tym samym czasie** - obie trwają równolegle. To idealne do zdania: bawisz się z kotami JEDNOCZEŚNIE PIJąC kawę.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *\"hasta\"* wyraża kres, granicę - \"aż do\". W tym zdaniu klienci nie relaksują się \"aż do momentu gdy piją\", lecz relaksują się **podczas gdy** piją. Różnica semantyczna jest kluczowa.\n\n**8.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C - sea** (Presente de Subjuntivo od *ser*)\n\nPełne zdanie: *\"el local cuenta con libros, música y wifi para que la estancia allí **sea** más agradable\"* = lokal ma książki, muzykę i wifi, żeby pobyt tam był przyjemniejszy.\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu zdania\n\nFragment tekstu z luką:\n\n> *\"el local cuenta con libros, música y wifi para que la estancia allí **8.2.** más agradable.\"*\n\n**Co wyraża *\"para que\"*:**\n\n*\"para que\"* = żeby, w celu żeby → to **wyrażenie celu** (*expresión de finalidad*) → **zawsze wymaga Subjuntivo**.\n\n→ Po *\"para que\"* musi stać forma Subjuntivo od czasownika *ser*:\n- *ser* → Presente de Subjuntivo → ***sea*** ✅\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna i eliminacja opcji\n\n| Opcja | Forma | Czas/Tryb | Pasuje po \"para que\"? |\n| A. sería | Condicional Simple od *ser* | Tryb warunkowy | ❌ - *para que* + Condicional = błąd gramatyczny |\n| B. será | Futuro Simple od *ser* | Czas przyszły (Indicativo) | ❌ - *para que* + Futuro = błąd; Indicativo po *para que* jest niedopuszczalny |\n| **C. sea** | Presente de Subjuntivo od *ser* | Tryb łączący (Subjuntivo) | ✅ - *para que* + Subjuntivo = reguła obowiązkowa |\n\n**Reguła żelazna:**\n> *para que* + **Subjuntivo** (ZAWSZE)\n\nNie ma wyjątków. *Para que* wprowadza zdanie finalne i bezwzględnie wymaga Subjuntivo w zdaniu podrzędnym.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C (sea)**\n> - **0 pkt** - A, B lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie ogólne: I. Znajomość środków językowych\n> - Wymaganie szczegółowe: 1. Zdający posługuje się zasobem środków językowych (gramatycznych)\n\n## Reference gramatyczny - czego użyto\n\n> 📖 **Reference - \"para que\" + Subjuntivo (zdania finalne):**\n> Forma: *para que + Subjuntivo*\n> Znaczenie: żeby, w celu (wyrażenie celu z innym podmiotem)\n> Przykłady:\n> - *Te lo explico para que **entiendas**.* = Tłumaczę ci, żebyś rozumiał.\n> - *Lo hago para que **sea** mejor.* = Robię to, żeby było lepiej.\n> Kluczowe: zdanie główne i podrzędne mają **różne podmioty** (inny podmiot = para que)\n> Gdy ten sam podmiot: *para + infinitivo* (np. *Lo hago **para mejorar***)\n\n> 📖 **Koniugacja *ser* w Presente de Subjuntivo:**\n> sea, seas, sea, seamos, seáis, sean\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Forma | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | sería (Condicional) | Po *para que* niedopuszczalny jest Condicional | Uczeń myli \"grzeczną formę\" (byłoby) z wymaganym Subjuntivo |\n| B | será (Futuro) | Po *para que* niedopuszczalny jest Indicativo | Uczeń \"czuje\" przyszłość w zdaniu i wybiera Futuro |\n| **C** | **sea (Subjuntivo)** | **POPRAWNA** - reguła *para que* + Subjuntivo | - |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *\"para que\"* (dwa słowa) vs *\"para\"* (jedno słowo). Po *\"para\"* (bez *que*) - bezokolicznik. Po *\"para que\"* - wyłącznie Subjuntivo. Nigdy *\"para que + Indicativo\"*.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Uczniowie często wybierają *\"será\"* (futuro), bo zdanie dotyczy przyszłości. Ale czas gramatyczny nie jest tu decydujący - decyduje **tryb** wymagany przez spójnik *\"para que\"*.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Koniugacja nieregularna: *ser* → *sea* (NIE *sera*, NIE *sería* bez akcentu). Sprawdź pisownię: *sea* (3 litery, bez akcentu).\n\n**8.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B - oportunidad** (możliwość, sposobność, szansa)\n\nPełne zdanie: *\"El local ofrece la **oportunidad** de conocerlos y llegar a enamorarse de ellos\"* = Lokal oferuje możliwość poznania ich i zakochania się w nich.\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu zdania\n\nFragment tekstu z luką:\n\n> *\"El local ofrece la **8.3.** de conocerlos y llegar a enamorarse de ellos, y de este modo posibilitarles la salida de las casas de acogida o de los refugios.\"*\n\n**Co logicznie pasuje:**\n- Lokal **oferuje coś** (*ofrece*)\n- To coś to możliwość **poznania** kotów i **zakochania się** w nich\n- Celem jest adopcja (*posibilitarles la salida de los refugios*)\n\n→ Szukamy słowa, które pasuje do *\"ofrecer la de + infinitivo\"* = oferować możliwość/szansę zrobienia czegoś.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna i eliminacja opcji\n\n| Opcja | Znaczenie | Kolokacja z *\"de + infinitivo\"* | Pasuje? |\n| A. disposición | dyspozycja, gotowość, rozrządzenie | *la disposición de* = rozporządzenie / układanie (np. mebli); *a disposición de* = do dyspozycji kogoś - NIE: \"ofrecer la disposición de conocer\" | ❌ Nie kolokuje z *ofrecer + de + inf* w tym sensie |\n| **B. oportunidad** | możliwość, sposobność, szansa | *la oportunidad de + infinitivo* = szansa na zrobienie czegoś ✅ *\"ofrecer la oportunidad de conocer\"* = oferować możliwość poznania | ✅ **POPRAWNA** |\n| C. competencia | kompetencja, rywalizacja | *la competencia de* = kompetencja w czymś / rywalizacja - NIE: \"ofrecer la competencia de conocer koty\" | ❌ Kompletny brak sensu w kontekście |\n\n**Kolokacja kluczowa:**\n> *ofrecer la oportunidad de + infinitivo* = oferować możliwość/szansę zrobienia czegoś\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B (oportunidad)**\n> - **0 pkt** - A, C lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie ogólne: I. Znajomość środków językowych\n> - Wymaganie szczegółowe: 1. Zdający posługuje się zasobem środków językowych (leksykalnych)\n\n## Reference gramatyczny - czego użyto\n\n> 📖 **Kolokacje z \"oportunidad\":**\n> - *tener la oportunidad de + inf* = mieć możliwość/szansę\n> - *ofrecer la oportunidad de + inf* = oferować możliwość\n> - *aprovechar la oportunidad* = wykorzystać okazję\n> - *perder la oportunidad* = stracić okazję\n\n> 📖 **Słownictwo - różnice:**\n> - *la oportunidad* - szansa, sposobność, możliwość (pozytywna, jednorazowa okazja)\n> - *la disposición* - dyspozycja, rozkład, gotowość; *a su disposición* = do jego dyspozycji\n> - *la competencia* - kompetencja (umiejętność) LUB rywalizacja, konkurs\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | disposición | *\"ofrecer la disposición de conocer\"* = brak sensu; *disposición* nie kolokuje z *de + inf* w sensie \"szansy\" | Uczeń zna *\"a tu disposición\"* i myli z *\"la disposición de hacer algo\"* |\n| **B** | **oportunidad** | **POPRAWNA** - *ofrecer la oportunidad de conocer* | - |\n| C | competencia | *\"ofrecer la competencia de conocer\"* = brak sensu logicznego | Uczeń myśli o *\"competencias\"* (umiejętności) zamiast o kontekście adoptowania kotów |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *\"oportunidad\"* to jedno z najczęstszych słów w zadaniach leksykalnych CKE. Zapamiętaj kolokację: *\"tener/ofrecer/aprovechar la oportunidad de + infinitivo\"*.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Opcja A (*disposición*) jest podchwytliwa - istnieje wyrażenie *\"poner a disposición de alguien\"* (oddać do dyspozycji), ale NIE *\"ofrecer la disposición de conocer\"*. Sprawdzaj kolokację z całym zdaniem.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach leksykalnych (zadanie 8) zawsze sprawdzaj **całe zdanie**, nie tylko lukę - kontekst *\"de conocerlos y llegar a enamorarse\"* jednoznacznie wskazuje na *\"szansę/możliwość\"* = *oportunidad*.\n\n**8.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C - cuesta** (kosztuje; od *costar*)\n\nPełne zdanie: *\"que generalmente **cuestan** entre 80 y 150 euros\"* = które zazwyczaj kosztują od 80 do 150 euro.\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu zdania\n\nFragment tekstu z luką:\n\n> *\"son ellas las que marcan las condiciones de adopción, que generalmente **8.4.** entre 80 y 150 euros (vacunas, esterilización y chip).\"*\n\n**Co logicznie pasuje:**\n- Mówi się o **warunkach adopcji** (*condiciones de adopción*)\n- Podana jest konkretna kwota pieniężna: *entre 80 y 150 euros*\n- To kwota, którą adopcja **kosztuje**\n\n→ Szukamy czasownika oznaczającego **cenę/koszt** pasującego do *\"entre 80 y 150 euros\"*.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna i eliminacja opcji\n\n| Opcja | Znaczenie | Pasuje do \"entre 80 y 150 euros\"? |\n| A. paga | płaci (od *pagar*) | *\"que paga entre 80 y 150 euros\"* - kto płaci? Podmiot to *\"condiciones de adopción\"* - warunki nie płacą. Błędny podmiot | ❌ |\n| B. gasta | wydaje (od *gastar*) | *\"que gasta entre 80 y 150 euros\"* - kto wydaje? Znowu podmiot to *condiciones*, nie osoba. Poza tym *gastar* wymaga podmiotu osobowego lub instytucji, nie dokumentu/warunku | ❌ |\n| **C. cuesta** | kosztuje (od *costar*) | *\"que cuestan entre 80 y 150 euros\"* - adopcja kosztuje. Podmiot = *\"condiciones de adopción\"* → warunki adopcji kosztują ✅ | ✅ **POPRAWNA** |\n\n**Kluczowa reguła:**\n> *costar* (kosztować) + kwota pieniężna → naturalna kolokacja: *\"Las condiciones cuestan 100 euros\"*\n\n**Uwaga gramatyczna:**\nPodmiot *\"que\"* odnosi się do *\"condiciones de adopción\"* (l.mn.) → forma powinna być *cuestan* (l.mn.), ale CKE podaje *cuesta* (l.poj.) jako opcję - jest poprawna, bo *\"la adopción\"* (liczba pojedyncza) też może być podmiotem domyślnym.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C (cuesta)**\n> - **0 pkt** - A, B lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie ogólne: I. Znajomość środków językowych\n> - Wymaganie szczegółowe: 1. Zdający posługuje się zasobem środków językowych (leksykalnych)\n\n## Reference gramatyczny - czego użyto\n\n> 📖 **Reference - czasowniki \"kosztować/płacić/wydawać\":**\n>\n> | Czasownik | Podmiot | Znaczenie | Przykład |\n> |-----------|---------|-----------|---------|\n> | *costar* | rzecz/usługa | kosztować (cena przedmiotu) | *El billete cuesta 10 euros* |\n> | *pagar* | osoba | płacić (podmiot płaci komuś) | *Pago con tarjeta* |\n> | *gastar* | osoba/instytucja | wydawać (podmiot wydaje pieniądze) | *Gasté 50 euros en ropa* |\n>\n> W tym zdaniu podmiot = warunki adopcji (nieosoba) → jedyny pasujący czasownik to *costar*.\n\n> 📖 **Koniugacja *costar* (nieregularna o→ue):**\n> cuesta (él/ella), cuestan (ellos/ellas)\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | paga | *pagar* = płacić - podmiot musi być osobą/instytucją, nie *\"las condiciones\"* | Mylenie *pagar* (płacić za coś) z *costar* (kosztować coś) |\n| B | gasta | *gastar* = wydawać - podmiot musi być osobą aktywną. *\"Condiciones de adopción\"* nie wydają pieniędzy | Mylenie *gastar dinero* (wydawać pieniądze - podmiot = osoba) z *costar* |\n| **C** | **cuesta** | **POPRAWNA** - *\"Las condiciones cuestan entre 80 y 150 euros\"* | - |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *\"costar\"* vs *\"pagar\"* vs *\"gastar\"* - to klasyczna trójka na maturze. Zapamiętaj: **costar** = cena rzeczy/usługi (podmiot = rzecz), **pagar** = kto płaci (podmiot = osoba), **gastar** = kto wydaje (podmiot = osoba).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *costar* jest nieregularny: o → ue: *cuesta, cuestan*. NIE *costa, costan* (błąd częsty przy tej nieregularności).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *\"entre 80 y 150 euros\"* (od 80 do 150 euro) = wyrażenie z *entre y* = między a Używamy go dla zakresów cenowych, czasowych itp.\n\n**8.5.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C - sobre** (o, na temat, dotyczące)\n\nPełne zdanie: *\"Otra característica de este sitio son los cursos y las charlas **sobre** el comportamiento, la salud, la nutrición y el bienestar de los animales.\"* = Inną cechą tego miejsca są kursy i pogadanki o zachowaniu, zdrowiu, odżywianiu i dobrostanie zwierząt.\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu zdania\n\nFragment tekstu z luką:\n\n> *\"Otra característica de este sitio son los cursos y las charlas **8.5.** el comportamiento, la salud, la nutrición y el bienestar de los animales.\"*\n\n**Co logicznie pasuje:**\n- Kursy i pogadanki (*cursos y charlas*) dotyczą konkretnych tematów\n- Tematy: zachowanie, zdrowie, odżywianie, dobrostan zwierząt\n- Szukamy przyimka oznaczającego **temat** → *\"kursy O czymś\"*, *\"pogadanki NA TEMAT czegoś\"*\n\n→ *\"sobre\"* = o, na temat, dotyczące → **kolokacja: *charlas/cursos sobre [temat]*** ✅\n\n## Sposób 2 - analiza przyimków i eliminacja opcji\n\n| Opcja | Znaczenie | Kolokacja z *\"cursos/charlas\"* | Pasuje? |\n| A. en | w, na (miejsce/czas) | *\"cursos en el comportamiento\"* = kursy W zachowaniu → bez sensu w tym kontekście | ❌ |\n| B. por | przez, przez wzgląd na, z powodu (przyczyna/agent) | *\"charlas por el comportamiento\"* = pogadanki Z POWODU zachowania → zmienia sens | ❌ |\n| **C. sobre** | o, na temat, dotyczące (temat) | *\"cursos y charlas sobre el comportamiento\"* = kursy o zachowaniu | ✅ **POPRAWNA** |\n\n**Kluczowa kolokacja:**\n> *hablar/charlar/dar charlas/organizar cursos + **sobre** + [temat]* = mówić / dawać pogadanki / organizować kursy NA TEMAT czegoś\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.5, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C (sobre)**\n> - **0 pkt** - A, B lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie ogólne: I. Znajomość środków językowych\n> - Wymaganie szczegółowe: 1. Zdający posługuje się zasobem środków językowych (leksykalnych, gramatycznych)\n\n## Reference gramatyczny - czego użyto\n\n> 📖 **Reference - przyimek \"sobre\" (temat):**\n> *sobre* = o, na temat (używany przy tematach wypowiedzi, dyskusji, kursów)\n> Przykłady: *una conferencia sobre el cambio climático*, *una charla sobre nutrición*, *un libro sobre arte*\n> Synonim: *acerca de* (bardziej formalny)\n>\n> NIE mylić z:\n> - *sobre* = na (powierzchni): *el vaso está sobre la mesa* (szklanka jest na stole)\n> - Oba znaczenia to ten sam przyimek - kontekst decyduje o interpretacji\n\n> 📖 **Słownictwo - tematy zdrowia zwierząt:**\n> - *el comportamiento* - zachowanie\n> - *la salud* - zdrowie\n> - *la nutrición* - odżywianie\n> - *el bienestar* - dobrostan, dobre samopoczucie\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | en | *en* = w, na (miejsce/czas) → *\"charlas en el comportamiento\"* = bez sensu | Mylenie *en* (miejsce) z *sobre* (temat) |\n| B | por | *por* = z powodu, przez → zmienia sens na przyczynę, nie temat | Uczeń myli *\"por\"* (przyczyna) z *\"sobre\"* (temat) |\n| **C** | **sobre** | **POPRAWNA** - kolokacja *charlas/cursos sobre [temat]* | - |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *\"sobre\"* ma dwa znaczenia: (1) **na** (powierzchni): *\"el libro está sobre la mesa\"* i (2) **o / na temat**: *\"charlas sobre animales\"*. W zadaniach na użycie języka zawsze sprawdź kontekst - tutaj temat dyskusji = znaczenie (2).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Przyimek *\"acerca de\"* jest synonimem *\"sobre\"* w sensie tematycznym, ale w tej luce jest tylko jedna opcja z tym znaczeniem - *\"sobre\"*.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W języku hiszpańskim temat kursu/wykładu/artykułu podaje się zawsze z *\"sobre\"* lub *\"acerca de\"*, nigdy z *\"en\"* ani *\"por\"*. To stała kolokacja.","image":"img/jezyk-hiszpanski-2019-maj-matura-podstawowa/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2019 (podstawowa)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-hiszpanski-2019-maj-matura-podstawowa/zad/9","paper_id":"jezyk-hiszpanski-2019-maj-matura-podstawowa","number":"9","points":5,"ptype":"closed","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 9. (0-5)\nW zadaniach 9.1.-9.5. spośród podanych odpowiedzi (A-C) wybierz tę, która najlepiej\noddaje sens wyróżnionego fragmentu. Zakreśl jedną z liter: A, B albo C.\n9.1.\nPatricia y Juan ya no salen juntos.\nA. siguen saliendo\nB. volverán a salir\nC. han dejado de salir\n9.2.\nEl acto de inauguración se celebrará el sábado a las 19:00h.\nA. estará\nB. pasará\nC. tendrá lugar\n9.3.\n-żQué medidas puede tener el equipaje de mano?\n-55 por 40 por 20 centímetros.\nA. talla\nB. tamańo\nC. peso\n9.4.\nEn cuanto llegué a casa, llamé a mi prima Dolores.\nA. Al llegar\nB. Antes de llegar\nC. Cuando llegaba\n9.5.\n-żAgencia de viajes Trotamundos?\n-Lo siento, no es aquí.\nA. se ha equivocado.\nB. en este momento no está.\nC. ahora mismo no puede ponerse.\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJH-ąP","answer":null,"answer_text":"9. Zaimki, pospolite modyfikatory takie jak np. muy, poco, bastante, mucho nie są traktowane\njako kolejne odniesienie do danego podpunktu polecenia.","solution":"**9.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C - han dejado de salir** (przestali się spotykać / chodzić razem)\n\nPełne zdanie: *\"Patricia y Juan **ya no salen** juntos\"* → *\"Patricia y Juan **han dejado de salir** juntos\"*\n\n## Sposób 1 - analiza znaczenia wyróżnionego fragmentu\n\nWyróżniony fragment: **\"ya no salen\"**\n\nRozbicie:\n- *ya* = już\n- *no* = nie\n- *salen* = wychodzą/spotykają się (od *salir*, 3. os. l.mn., Presente de Indicativo)\n\n→ *\"ya no salen\"* = już się nie spotykają = **zakończyli spotykanie się** = *\"han dejado de salir\"*\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna i eliminacja opcji\n\n| Opcja | Forma | Znaczenie | Czy oddaje sens \"ya no salen\"? |\n| A. siguen saliendo | *seguir + gerundio* = nadal wychodzą | Czynność **kontynuowana** | ❌ Przeciwne znaczenie - nadal chodzą razem |\n| B. volverán a salir | *volver a + inf* = wyjdą znowu | Czynność **powtórzona w przyszłości** | ❌ Zmiana czasu + sens (znowu, a nie \"już nie\") |\n| **C. han dejado de salir** | *dejar de + inf* = przestali wychodzić | Czynność **przerwana/zakończona** | ✅ Dokładny odpowiednik *\"ya no salen\"* |\n\n**Kluczowa reguła - \"dejar de + infinitivo\":**\n> *dejar de + inf* = przestać coś robić (zakończenie trwającej czynności)\n> Odpowiednik *\"ya no + Presente\"* (już nie + teraźniejszy)\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C (han dejado de salir)**\n> - **0 pkt** - A, B lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie ogólne: I. Znajomość środków językowych\n> - Wymaganie szczegółowe: 1. Zdający posługuje się zasobem środków językowych (gramatycznych)\n\n## Reference gramatyczny - czego użyto\n\n> 📖 **Reference - \"dejar de + infinitivo\":**\n> Znaczenie: przestać coś robić (zakończenie wcześniej trwającej czynności)\n> Forma: *dejar de + bezokolicznik*\n> Przykłady:\n> - *Ha dejado de fumar.* = Przestał palić.\n> - *Dejaron de verse.* = Przestali się widywać.\n> Odpowiednik w języku polskim: *\"przestać + bezokolicznik\"*\n> Synonim: *ya no + presente* (już nie + teraźniejszy)\n\n> 📖 **Reference - \"seguir + gerundio\" vs \"dejar de + inf\":**\n> - *seguir saliendo* = nadal wychodzić (kontynuacja)\n> - *dejar de salir* = przestać wychodzić (zakończenie)\n> To antonimiczna para - kontrast na egzaminie CKE.\n\n> 📖 **Reference - \"volver a + infinitivo\":**\n> Znaczenie: *znowu zrobić*, *powtórzyć czynność*\n> Przykład: *Volvió a llamar.* = Zadzwonił ponownie.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | siguen saliendo | Znaczy nadal wychodzą - odwrotność *\"ya no salen\"* | Uczeń zna *seguir + gerundio* i mechanicznie stosuje |\n| B | volverán a salir | Zmiana czasu (futuro) + sens: *wyjdą znowu* (w przyszłości, ponownie) | Uczeń myli *\"volver a\"* (znowu) z *\"ya no\"* (już nie) |\n| **C** | **han dejado de salir** | **POPRAWNA** - *dejar de + inf* = przestać = *ya no* | - |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *\"dejar de\"* (przestać) vs *\"seguir\"* (nadal) - to klasyczna para antonimów w zadaniach transformacyjnych. *\"Ya no\"* = zakończenie → *dejar de*.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W opcji C mamy **Pretérito Perfecto**: *\"han dejado de salir\"* (już przestali = niedawna zmiana). Forma jest poprawna i logiczna - zakończenie relacji jest faktem przeszłym, który ma skutek teraźniejszy.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *\"volver a + inf\"* = ponownie / znowu. Opcja B (*\"volverán a salir\"*) oznacza \"znowu zaczną chodzić razem w przyszłości\" - zupełnie inny sens.\n\n**9.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C - tendrá lugar** (odbędzie się)\n\nPełne zdanie: *\"El acto de inauguración **se celebrará** el sábado a las 19:00h.\"* → *\"El acto de inauguración **tendrá lugar** el sábado a las 19:00h.\"*\n\n## Sposób 1 - analiza znaczenia wyróżnionego fragmentu\n\nWyróżniony fragment: **\"se celebrará\"**\n\nRozbicie:\n- *se celebrará* = odbędzie się (Futuro Simple, pasiva con SE od *celebrar*)\n- Kontekst: ceremonia inauguracji, data i godzina → *\"odbędzie się\"*\n\n→ *\"se celebrará\"* = odbędzie się, będzie miało miejsce = *\"tendrá lugar\"*\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna i eliminacja opcji\n\n| Opcja | Forma | Znaczenie | Czy oddaje sens \"se celebrará\"? |\n| A. estará | *estar* (Futuro) = będzie (stan przejściowy) | będzie, znajdować się | ❌ *\"estará el sábado\"* = będzie w sobotę (sens lokacyjny/stanowy) - nie oznacza \"odbędzie się\" |\n| B. pasará | *pasar* (Futuro) = wydarzy się, minie | stanie się, minąć | ❌ *\"pasará el sábado\"* = minie/stanie się w sobotę - zbyt ogólne, nie jest synonimem \"odbędzie się\" dla wydarzenia formalnego |\n| **C. tendrá lugar** | *tener lugar* = mieć miejsce = odbyć się | odbędzie się | ✅ Dokładny odpowiednik *\"se celebrará\"* dla ceremonii/wydarzeń formalnych |\n\n**Kluczowa kolokacja:**\n> *tener lugar* = odbyć się, mieć miejsce (idiom)\n> Synonimiczny z *celebrarse*, *realizarse* przy opisie formalnych wydarzeń\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C (tendrá lugar)**\n> - **0 pkt** - A, B lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie ogólne: I. Znajomość środków językowych\n> - Wymaganie szczegółowe: 1. Zdający posługuje się zasobem środków językowych (leksykalnych, gramatycznych)\n\n## Reference gramatyczny - czego użyto\n\n> 📖 **Reference - \"tener lugar\" (idiom):**\n> Znaczenie: odbyć się, mieć miejsce\n> Forma: *tener lugar* (bezokolicznik) → odmieniamy *tener*:\n> - *tiene lugar* (teraźniejszy): Ceremonia ma miejsce/odbywa się\n> - *tendrá lugar* (futuro): Ceremonia odbędzie się\n> - *tuvo lugar* (indefinido): Ceremonia odbyła się\n> Użycie: formalne wydarzenia - konferencje, imprezy, uroczystości, inauguracje\n\n> 📖 **Reference - pasiva con SE:**\n> *se celebrará* = odbędzie się (pasywna forma zwrotna)\n> Podmiot = *el acto* (ceremonia) → ona się \"świętuje/odbywa\"\n> Synonimy: *tendrá lugar*, *se realizará*, *se llevará a cabo*\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | estará | *estar* = być (stan, lokacja) → *\"estará el sábado\"* = będzie w sobotę (zbyt ogólne, bez sensu \"odbędzie się\") | Mylenie *ser/estar* (być) z *tener lugar* (odbyć się) |\n| B | pasará | *pasar* = minąć, stać się - zbyt ogólne, używane dla zdarzeń przypadkowych/naturalnych, nie formalnych ceremonii | Uczeń myli *\"żqué pasará?\"* (co się stanie?) z *\"se celebrará\"* (odbędzie się) |\n| **C** | **tendrá lugar** | **POPRAWNA** - idiom = \"odbędzie się\" dla formalnych wydarzeń | - |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *\"tener lugar\"* to **idiom** - nie tłumacz go dosłownie (*\"mieć miejsce\"* to tylko kalk językowy). Zapamiętaj jako jednostkę: *tener lugar* = odbyć się.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *\"celebrarse\"* (świętować się / odbywać się) jest używane dla uroczystości, ceremonii, świąt. *\"Tener lugar\"* jest jego synonimem w tym kontekście.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Opcja B (*\"pasará\"*) mogłaby być poprawna w innym kontekście (*\"żqué pasará?\"* = co się stanie?), ale tu mamy konkretne, zaplanowane formalne wydarzenie (*acto de inauguración*) → *tener lugar* jest jedynym idiomem pasującym.\n\n**9.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B - tamańo** (rozmiar, wymiary)\n\nPełne zdanie: *\"żQué **medidas** puede tener el equipaje de mano?\"* → *\"żQué **tamańo** puede tener el equipaje de mano?\"*\n\nOdpowiedź: 55 por 40 por 20 centímetros.\n\n## Sposób 1 - analiza znaczenia wyróżnionego fragmentu\n\nWyróżniony fragment: **\"medidas\"**\n\nKontekst: pytanie o bagaż podręczny (*equipaje de mano*) + odpowiedź: *\"55 por 40 por 20 centímetros\"* (wymiary w centymetrach)\n\nRozbicie słowa *medidas*:\n- *la medida* = miara, wymiar (liczba mnoga: *las medidas* = wymiary)\n- *żQué medidas tiene?* = Jakie wymiary ma? → synonimy: *żQué tamańo tiene?*, *żCuáles son las dimensiones?*\n\n→ *\"medidas\"* = rozmiary, wymiary → odpowiednik: *\"tamańo\"* (rozmiar)\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna i eliminacja opcji\n\n| Opcja | Znaczenie | Czy pasuje do kontekstu \"55 por 40 por 20 cm\"? |\n| A. talla | rozmiar (odzieży/obuwia) | ❌ *talla* = rozmiar ubrania (S/M/L) lub obuwia (nr 38/42). Nie używamy dla wymiarów bagażu |\n| **B. tamańo** | rozmiar, wielkość | ✅ *żQué tamańo tiene?* = Jaki ma rozmiar/wielkość? → pasuje do wymiarów bagażu |\n| C. peso | waga | ❌ *peso* = waga (kilogramy), nie wymiary (centymetry). Odpowiedź *\"55 por 40 por 20 cm\"* to WYMIARY, nie waga |\n\n**Kluczowe:**\n- *medidas* (wymiary w cm) = *tamańo* (rozmiar) ✅\n- NIE *talla* (rozmiar ubrania)\n- NIE *peso* (waga w kg)\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B (tamańo)**\n> - **0 pkt** - A, C lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie ogólne: I. Znajomość środków językowych\n> - Wymaganie szczegółowe: 1. Zdający posługuje się zasobem środków językowych (leksykalnych)\n\n## Reference gramatyczny - czego użyto\n\n> 📖 **Reference - słownictwo: rozmiar / wymiary:**\n>\n> | Słowo | Znaczenie | Użycie |\n> |-------|-----------|--------|\n> | *la medida* | miara, wymiar | *las medidas: 55x40x20 cm* |\n> | *el tamańo* | rozmiar, wielkość | *żQué tamańo tiene?* (ogólnie) |\n> | *las dimensiones* | wymiary (formalne) | *Las dimensiones máximas son * |\n> | *la talla* | rozmiar odzieży/obuwia | *Talla L*, *talla 42* |\n> | *el peso* | waga | *El peso máximo es 10 kg* |\n\n> 📖 **Konstrukcja \"por\" przy wymiarach:**\n> *\"55 por 40 por 20 centímetros\"* = 55 × 40 × 20 cm\n> *por* przy wymiarach = razy (mnożenie) / na (wymiary)\n> Przykład: *\"un cuadro de 60 por 40 cm\"* = obraz 60 na 40 cm\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | talla | *Talla* = rozmiar odzieży (S/M/L), nie wymiary fizyczne przedmiotu | Uczeń zna *\"talla\"* jako \"rozmiar\" i mechanicznie stosuje |\n| **B** | **tamańo** | **POPRAWNA** - *medidas* = *tamańo* w sensie rozmiaru/wymiarów przedmiotu | - |\n| C | peso | *Peso* = waga w kg - odpowiedź *\"55 × 40 × 20 cm\"* to WYMIARY, nie waga | Uczeń myśli o bagażu → lotnisko → waga bagażu; ale odpowiedź w cm, nie kg |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *\"talla\"* (opcja A) jest pułapką - to słowo oznacza rozmiar, ale TYLKO ubrań lub obuwia (talla M, talla 42). Dla wymiarów fizycznych przedmiotu używamy *medidas*, *tamańo* lub *dimensiones*.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Opcja C (*peso* = waga) jest podchwytliwa w kontekście lotniskowym, bo na lotniskach faktycznie sprawdza się wagę bagażu. Ale odpowiedź *\"55 × 40 × 20 cm\"* jednoznacznie wskazuje na WYMIARY, nie wagę.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach 9 (transformacje) zawsze czytaj **całe zdanie** i **odpowiedź rozmówcy** (jeśli jest dialog). Tu odpowiedź *\"55 por 40 por 20 centímetros\"* jest kluczowym kontekstem.\n\n**9.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A - Al llegar** (po przybyciu, po przyjściu)\n\nPełne zdanie: *\"**En cuanto llegué** a casa, llamé a mi prima Dolores.\"* → *\"**Al llegar** a casa, llamé a mi prima Dolores.\"*\n\n## Sposób 1 - analiza znaczenia wyróżnionego fragmentu\n\nWyróżniony fragment: **\"En cuanto llegué\"**\n\nRozbicie:\n- *en cuanto* = gdy tylko, natychmiast gdy (spójnik czasu)\n- *llegué* = przybyłem/am (Pretérito Indefinido od *llegar*)\n- Sens: *\"gdy tylko przybyłem do domu, zadzwoniłem\"* → natychmiastowość dwóch czynności\n\n→ Szukamy wyrażenia o tym samym sensie: **dwie czynności następują bezpośrednio po sobie**\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna i eliminacja opcji\n\n| Opcja | Forma | Znaczenie | Czy oddaje sens \"en cuanto llegué\"? |\n| **A. Al llegar** | *al + infinitivo* = po przybyciu, w momencie gdy przybył | Czynność natychmiastowo poprzedza drugą | ✅ *\"Al llegar a casa, llamé\"* = po dotarciu do domu zadzwoniłem |\n| B. Antes de llegar | *antes de + inf* = przed przybyciem | Czynność **przed** dotarciem do domu | ❌ Zmiana kolejności: *\"Antes de llegar llamé\"* = zadzwoniłem PRZED dotarciem → logicznie odwrotne |\n| C. Cuando llegaba | *cuando + Imperfecto* = gdy docierałem (czynność w toku) | Czynność trwająca, nie zakończona | ❌ Imperfecto = czynność w toku; *\"en cuanto llegué\"* = Indefinido = czynność zakończona, punktowa |\n\n**Kluczowe reguły:**\n> *al + infinitivo* = natychmiastowość, bezpośrednio po → synonim *\"en cuanto + Indefinido\"*\n> *antes de + inf* = PRZED czynnością (odwrotna kolejność)\n> *cuando + Imperfecto* = czynność w toku (background), nie zakończona\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A (Al llegar)**\n> - **0 pkt** - B, C lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie ogólne: I. Znajomość środków językowych\n> - Wymaganie szczegółowe: 1. Zdający posługuje się zasobem środków językowych (gramatycznych)\n\n## Reference gramatyczny - czego użyto\n\n> 📖 **Reference - \"al + infinitivo\" (simultaneidad/inmediatez):**\n> Forma: *al + bezokolicznik*\n> Znaczenie: w momencie gdy, po (bezpośrednio po)\n> Przykłady:\n> - *Al oír la noticia, se puso a llorar.* = Gdy usłyszała wiadomość, zaczęła płakać.\n> - *Al llegar, llamé.* = Po przybyciu / jak tylko dotarłem, zadzwoniłem.\n> Synonimiczne spójniki: *en cuanto, nada más (+ inf), tan pronto como, apenas*\n\n> 📖 **Reference - \"en cuanto + Indefinido\" vs \"cuando + Imperfecto\":**\n>\n> | Struktura | Aspekt | Znaczenie |\n> |-----------|--------|-----------|\n> | *en cuanto llegué* | Indefinido (zakończony) | gdy tylko dotarłem (jednorazowe, zakończone) |\n> | *al llegar* | Infinitivo | po dotarciu (bezpośredniość) |\n> | *cuando llegaba* | Imperfecto (trwający) | gdy dochodziłem/byłem w trakcie docierania |\n>\n> *\"En cuanto\"* = *\"al + inf\"* - obydwa wyrażają bezpośrednią kolejność.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **A** | **Al llegar** | **POPRAWNA** - bezpośrednia kolejność, synonim *en cuanto llegué* | - |\n| B | Antes de llegar | Odwraca kolejność: zadzwoniłem PRZED dotarciem | Mylenie *antes de* (przed) z *en cuanto* (jak tylko) |\n| C | Cuando llegaba | Imperfecto = czynność w toku, nie zakończona; zmienia aspekt | Mylenie Indefinido (zakończony) z Imperfecto (trwający) |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *\"al + infinitivo\"* to jedna z najczęstszych transformacji na maturze. Zapamiętaj: *\"en cuanto + Indefinido\"* = *\"al + infinitivo\"* - oba wyrażają bezpośrednią następczość.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Opcja C (*\"cuando llegaba\"*) jest podchwytliwa, bo *\"cuando\"* (kiedy) wydaje się synonimem *\"en cuanto\"*. Ale *\"cuando + Imperfecto\"* = czynność trwająca w tle, a *\"en cuanto + Indefinido\"* = czynność zakończona, natychmiastowa.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *\"Antes de llegar\"* (B) dosłownie oznacza \"przed dotarciem do domu\" - i wtedy zadzwoniłem przed wejściem do domu. To logicznie odwrotne do zdania oryginalnego.\n\n**9.5.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A - se ha equivocado** (pomylił/a się Pan/Pani, to błędny numer)\n\nPełny dialog:\n> *\"-żAgencia de viajes Trotamundos?\"*\n> *\"-Lo siento, **no es aquí**.\"* → *\"-Lo siento, **se ha equivocado**.\"*\n\n## Sposób 1 - analiza znaczenia wyróżnionego fragmentu\n\nWyróżniony fragment: **\"no es aquí\"**\n\nKontekst dialogu:\n- Ktoś dzwoni pytając o agencję turystyczną *Trotamundos*\n- Odpowiedź: *\"Lo siento, no es aquí\"* = przepraszam, to nie tutaj (pomylony numer)\n\n→ *\"no es aquí\"* = to nie jest tutaj = **pomylił się Pan/Pani** (w numer) = *\"se ha equivocado\"*\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna i eliminacja opcji\n\n| Opcja | Znaczenie | Czy oddaje sens \"no es aquí\" w kontekście telefonu? |\n| **A. se ha equivocado** | pomylił/a się Pan/Pani (błędny numer) | ✅ Standardowa formuła telefoniczna: *\"Lo siento, se ha equivocado de número.\"* |\n| B. en este momento no está | w tej chwili go/jej nie ma | ❌ Oznacza, że osoba/firma istnieje pod tym numerem, ale w tej chwili jest nieobecna - to inny sens |\n| C. ahora mismo no puede ponerse | teraz nie może podejść do telefonu | ❌ Oznacza, że osoba jest, ale nie może rozmawiać - znowu inny sens |\n\n**Kluczowa fraza telefoniczna:**\n> *\"Se ha equivocado (de número).\"* = Pomylił/a się Pan/Pani (numeru). / To błędny numer.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.5, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A (se ha equivocado)**\n> - **0 pkt** - B, C lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie ogólne: I. Znajomość środków językowych\n> - Wymaganie szczegółowe: 1. Zdający posługuje się zasobem środków językowych (leksykalnych)\n\n## Reference gramatyczny - czego użyto\n\n> 📖 **Reference - \"equivocarse\" (pomylić się):**\n> Forma: *equivocarse* = pomylić się (czasownik zwrotny)\n> *se ha equivocado* = Pretérito Perfecto, forma grzecznościowa (usted)\n> Kolokacje:\n> - *equivocarse de número* = pomylić numer\n> - *equivocarse de dirección* = pomylić adres\n> - *cometer un error* = popełnić błąd (synonim)\n\n> 📖 **Frazy telefoniczne - słownictwo:**\n> - *Se ha equivocado (de número).* = Pomylił/a się Pan/Pani numeru.\n> - *No es aquí.* = To nie tutaj. (nie pod tym numerem)\n> - *En este momento no está.* = W tej chwili go/jej nie ma (pod telefonem).\n> - *No puede ponerse.* = Nie może podejść do telefonu.\n> - *żDe parte de quién?* = Kto mówi? / Z czyjej strony?\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **A** | **se ha equivocado** | **POPRAWNA** - błędny numer, pomyłka = *no es aquí* | - |\n| B | en este momento no está | Osoba/firma jest pod tym numerem, ale teraz nieobecna - inny sens | Uczeń myli \"nie ma\" (nieobecność) z \"nie tutaj\" (błędny numer) |\n| C | ahora mismo no puede ponerse | Osoba jest, ale nie może rozmawiać - inny sens | Mylenie \"nie może teraz rozmawiać\" z \"pomylił Pan numer\" |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Opcje B i C opisują sytuacje, gdy WŁAŚCIWA osoba/firma jest osiągalna, ale chwilowo nieobecna lub zajęta. Opcja A (*se ha equivocado*) opisuje **błędny numer** - dzwoniący skontaktował się z zupełnie innym miejscem.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *\"Se ha equivocado\"* jest w formie **Usted** (grzecznościowej 3. os. l.poj.). To standardowa formuła telefoniczna - nie *\"te has equivocado\"* (tú).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Zadania dialogowe (jak 9.5) testują znajomość **utartych zwrotów i formuł komunikacyjnych** w konkretnych sytuacjach (telefon, hotel, sklep). Warto znać zestaw standardowych fraz telefonicznych na pamięć.","image":"img/jezyk-hiszpanski-2019-maj-matura-podstawowa/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2019 (podstawowa)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-hiszpanski-2019-maj-matura-podstawowa/zad/10","paper_id":"jezyk-hiszpanski-2019-maj-matura-podstawowa","number":"10","points":10,"ptype":"open","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 10. (0-10)\nOstatnio wykonałeś(-aś) ręcznie prezent dla kogoś bliskiego. Podziel się swoimi\ndoświadczeniami na blogu.\n• Wyjaśnij, dlaczego zdecydowałeś(-aś) się wykonać prezent własnoręcznie.\n• Poinformuj, co wykonałeś(-aś) i opisz ten przedmiot.\n• Napisz, jakie napotkałeś(-aś) trudności wykonując prezent.\n• Przedstaw reakcję obdarowanej osoby.\nRozwiń swoją wypowiedź w każdym z czterech podpunktów, pamiętając, że jej długość powinna\nwynosić od 80 do 130 słów (nie licząc słów w zdaniach, które są podane). Oceniane są:\numiejętność pełnego przekazania informacji (4 punkty), spójność i logika wypowiedzi\n(2 punkty), bogactwo językowe (2 punkty) oraz poprawność językowa (2 punkty).\nPodpisz się jako XYZ.\nCZYSTOPIS\n¡Hola a todos!\n¡Increíble! Por primera vez en mi vida he hecho un regalo a mano.\nMJH-1P\nTreść\nSpójność\ni logika\nZakres środków\njęzykowych\nPoprawność środków\njęzykowych\nRAZEM\n0-1-2-3-4\n0-1-2\n0-1-2\n0-1-2\nMJH-1P\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)","answer":null,"answer_text":"10. Nazwy własne nie są traktowane jako kolejne odniesienie do danego podpunktu polecenia,\nchyba że w wyraźny sposób wnoszą dodatkowe informacje.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\nWpis na blog o ręcznie wykonanym prezencie - wzorcowy tekst spełniający wszystkie 4 wymagania CKE w 80-130 słowach (bez zdań podanych w arkuszu).\n\n**Streszczenie treści:**\nZdający wyjaśnia powód wykonania prezentu ręcznie (brak oryginalnych rzeczy w sklepach / chęć wyrażenia uczuć), opisuje wykonany przedmiot, podaje napotkane trudności oraz przedstawia pozytywną reakcję obdarowanej osoby.\n\n## Wzór - pełny tekst wzorcowy\n\n**Zdania podane w arkuszu (nie liczone do limitu słów):**\n\nˇHola a todos!\nˇIncreíble! Por primera vez en mi vida he hecho un regalo a mano.\n\n**Tekst ucznia (80-130 słów):**\n\nDecidí hacerlo yo misma porque en las tiendas no hay nada original. Quería darle algo especial y único a mi abuela por su cumpleańos.\n\nHice un álbum de fotos decorado con papel de colores, cintas y pequeńas flores de tela. Es un libro grande con veinte páginas, lleno de nuestras fotos familiares.\n\nSin embargo, no fue fácil. Tuve muchos problemas con el pegamento: las flores no se pegaban bien y tuve que repetir algunas páginas tres veces. Además, me costó mucho tiempo encontrar fotos bonitas.\n\nCuando mi abuela recibió el regalo, se emocionó muchísimo. Le brillaron los ojos y me dio un abrazo muy largo. Dijo que era el mejor regalo que había recibido en su vida.\n\nˇFue una experiencia increíble!\n\nXYZ\n\n## Punkty CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 10, max 10 pkt):**\n\n**Treść (max 4 pkt) - czy spełniono 4 wymagania:**\n\n| Wymaganie | Realizacja w tekście wzorcowym | Rozwinięcie? |\n| 1. Dlaczego ręcznie? | *\"porque en las tiendas no hay nada original\"* + *\"quería darle algo especial y único\"* | ✅ TAK |\n| 2. Co wykonałeś/aś? Opis przedmiotu | *\"álbum de fotos decorado con papel de colores, cintas y flores de tela\"* + *\"libro grande con veinte páginas, lleno de fotos\"* | ✅ TAK |\n| 3. Trudności | *\"problemas con el pegamento, flores no se pegaban, tuve que repetir páginas, me costó tiempo encontrar fotos\"* | ✅ TAK |\n| 4. Reakcja obdarowanej osoby | *\"se emocionó muchísimo, le brillaron los ojos, abrazo muy largo, dijo que era el mejor regalo\"* | ✅ TAK |\n\n→ **4 rozwinięte podpunkty = maksimum 4 pkt za treść**\n\n**Spójność i logika (max 2 pkt):**\n- Użyte spójniki: *porque* (przyczyna), *sin embargo* (kontrast), *además* (dodanie), *cuando* (czas)\n- Logiczna kolejność: powód → opis → trudności → reakcja\n→ 2 pkt (przy realizacji wzorcowej)\n\n**Zakres środków językowych (max 2 pkt):**\n- Różnorodność: *se emocionó muchísimo, le brillaron los ojos, me costó mucho tiempo, páginas llenas de, decorado con*\n- Brak powtórzeń prostych słów\n→ 2 pkt (przy realizacji wzorcowej)\n\n**Poprawność językowa (max 2 pkt):**\n- Brak błędów gramatycznych w tekście wzorcowym\n→ 2 pkt\n\n**Łącznie: 10/10 pkt** (wzorcowe)\n\n## Sposób 1 - jak zbudować tekst: instrukcja krok po kroku\n\n**Krok 1 - Powód wykonania ręcznie (wymaganie 1):**\nPodaj konkretny powód (NIE okazji, NIE dla kogo - DLACZEGO ręcznie):\n- *\"porque quería algo original\"* (chciałem/am czegoś oryginalnego)\n- *\"porque en las tiendas no encontré nada especial\"* (w sklepach nic specjalnego)\n- *\"porque quería expresar mis sentimientos\"* (chciałem/am wyrazić uczucia)\n- *\"porque me resulta más personal\"* (bo jest bardziej osobiste)\n\n**Krok 2 - Co wykonałeś/aś i opis (wymaganie 2):**\nPowiedz co + opisz (kolor, materiał, kształt, wielkość):\n- Album → *\"con fotos, decorado con flores y cintas, grande, con X páginas\"*\n- Świeca → *\"de cera, de color rojo, con aroma a vainilla, alta y delgada\"*\n- Szalik → *\"de lana, de color azul, suave y largo\"*\n\n**Krok 3 - Trudności (wymaganie 3):**\nPodaj konkretne problemy:\n- *\"el pegamento no funcionaba bien\"* (klej nie działał)\n- *\"tardé mucho tiempo\"* (zajęło mi dużo czasu)\n- *\"me equivoqué varias veces\"* (myliłem/am się kilka razy)\n- *\"me cortó el dedo con las tijeras\"* (skróciłem palec nożyczkami)\n- *\"no tenía los materiales necesarios\"* (nie miałem/am potrzebnych materiałów)\n\n**Krok 4 - Reakcja osoby (wymaganie 4):**\nOpisz reakcję - emocje, słowa, gesty:\n- *\"se emocionó mucho\"* (wzruszyła się bardzo)\n- *\"le encantó\"* (bardzo jej/mu się podobało)\n- *\"se puso muy contento/a\"* (bardzo się ucieszył/a)\n- *\"me dio un abrazo\"* (objął/a mnie)\n- *\"dijo que era perfecto\"* (powiedział/a, że było idealne)\n\n## Sposób 2 - jak zdobyć punkty za zakres językowy\n\n**Użyj zaawansowanych struktur:**\n\n| Prosty błąd | Lepsze wyrażenie | Opis |\n| *me gustó mucho* | *me encantó / me pareció precioso* | synonimy z intensywnością |\n| *fue difícil* | *no fue nada fácil / resultó complicado* | negacja lub synonim |\n| *hice el regalo* | *elaboré / confeccioné el regalo* | synonim bardziej precyzyjny |\n| *ella estaba contenta* | *se emocionó / se puso muy feliz* | zmiana na bardziej żywe |\n| *porque quería* | *ya que quería / puesto que quería* | spójniki przyczynowe |\n\n**Przydatne wyrażenia do wzbogacenia tekstu:**\n- *a mano* = ręcznie, odręcznie\n- *con mucho carińo* = z wielką miłością/troską\n- *de manera artesanal* = w sposób rzemieślniczy\n- *le dedicó tiempo y esfuerzo* = poświęcił/a czas i wysiłek\n- *sin duda* = bez wątpienia\n- *a pesar de las dificultades* = mimo trudności\n\n## Schemat oceniania CKE - uwagi szczegółowe\n\n> 📋 **Klucz CKE - ważne zasady oceniania (zadanie 10):**\n>\n> **Wymaganie 1 - POWÓD wykonania ręcznie:**\n> ✅ Akceptowane: *\"bo w sklepach nie ma nic oryginalnego\"*, *\"bo chciałem/am wyrazić uczucia\"*, *\"bo jest taniej\"*, *\"bo chciałem/am coś wyjątkowego\"*\n> ❌ WYKLUCZONE: informacja dla kogo prezent (*\"bo to dla babci\"*), informacja o okazji (*\"bo to były urodziny\"*), opis prezentu → to NIE jest powód wykonania ręcznie\n>\n> **Wymaganie 2 - CO wykonałeś/aś + OPIS:**\n> Muszą być dwa elementy: CZYM JEST przedmiot + JAKI JEST (opis)\n>\n> **Limit słów: 80-130** (nie licząc dwóch zdań podanych w arkuszu: *\"ˇHola a todos!\"* i *\"ˇIncreíble! \"*)\n> Przelicz przed oddaniem - poniżej 80 lub powyżej 130 = utrata punktów za treść\n\n## Reference gramatyczny - czego użyto w tekście wzorcowym\n\n> 📖 **Struktury użyte w tekście wzorcowym:**\n> - *Pretérito Indefinido*: *decidí, hice, tuve, costó, recibió, dijo* (czynności zakończone)\n> - *Pretérito Pluscuamperfecto*: *había recibido* (czynność wcześniejsza w przeszłości)\n> - *Imperfecto*: *no se pegaban, quería* (stan/trwanie w przeszłości)\n> - *Pasiva con SE*: *se emocionó, le brillaron los ojos*\n> - *me costó + tiempo + infinitivo*: *me costó mucho tiempo encontrar* = zajęło mi dużo czasu\n\n> 📖 **Linking words użyte:**\n> - *porque* (przyczyna) → wymaganie 1 (powód)\n> - *sin embargo* (kontrast) → wymaganie 3 (trudności)\n> - *además* (dodanie) → rozwinięcie trudności\n> - *cuando* (czas) → wymaganie 4 (reakcja)\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd w wymaganiu 1: podanie okazji (*\"bo były urodziny babci\"*) lub osoby (*\"bo to dla mamy\"*) zamiast powodu DLACZEGO ręcznie. CKE wyraźnie nie uznaje tych odpowiedzi jako realizacji podpunktu 1.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Policz słowa! Łatwo przekroczyć 130 słów, pisząc o wszystkich 4 wymaganiach. Każde wymaganie powinno mieć ~25-35 słów.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Podpisz się jako **XYZ** - jak wymagał arkusz. Brak podpisu może być traktowany jako niezachowanie formy gatunkowej i obniżyć punkty za spójność.","image":"img/jezyk-hiszpanski-2019-maj-matura-podstawowa/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2019 (podstawowa)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura"}]}