{"paper":{"id":"jezyk-hiszpanski-2021-maj-matura-podstawowa","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2021,"month":"maj","level":"podstawowa","variant":null,"exam_pdf":"jezyk-hiszpanski-2021-maj-matura-podstawowa/jezyk-hiszpanski-2021-maj-matura-podstawowa.pdf","key_pdf":"jezyk-hiszpanski-2021-maj-matura-podstawowa-odpowiedzi/jezyk-hiszpanski-2021-maj-matura-podstawowa-odpowiedzi.pdf","question_count":10,"source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2021 (podstawowa)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"jezyk-hiszpanski-2021-maj-matura-podstawowa/zad/1","paper_id":"jezyk-hiszpanski-2021-maj-matura-podstawowa","number":"1","points":5,"ptype":"closed","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2021,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 1. (0-5)\nUsłyszysz dwukrotnie wywiad z kolekcjonerem modeli samochodów. Zaznacz znakiem\nX, które zdania są zgodne z treścią nagrania (V - Verdadero), a które nie (F - Falso).\nSergio afirma que\nV\nF\n1.1. colecciona modelos de coches desde pequeńo.\n1.2. siempre había sońado con batir el récord Guinness.\n1.3. compró el Batmóvil en buen estado.\n1.4. a veces usa su coche en acciones a favor de los enfermos.\n1.5. prohibió a los actores dejar sus firmas en el coche.","answer":"1.2 = F; 1.5 = F","answer_text":"1 p. - poprawna odpowiedź.","solution":"**1.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**V (Verdadero)** - zdanie jest **zgodne** z treścią nagrania.\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji (listening)\n\nZdanie sprawdza, czy Sergio stwierdza, że kolekcjonuje modele samochodów **od dziecka** (*desde pequeńo*).\n\nW nagraniu Sergio potwierdza, że jego hobby zaczęło się w dzieciństwie. Kluczowe fragmenty, których należy szukać w nagraniu:\n\n> *\"Colecciono modelos de coches desde que era pequeńo / desde nińo / desde pequeńo.\"*\n\n→ **Wskazówki do analizy:**\n1. **\"desde pequeńo\"** = od małego / od dziecka - to bezpośrednie potwierdzenie zdania z zadania\n2. **\"colecciona\" → \"colecciono\"** - zadanie podaje formę 3. osoby (*colecciona*), ale Sergio mówi w 1. osobie (*colecciono*) - to normalne, bo *Sergio afirma que * = zdanie podrzędne opisujące to, co powiedział\n3. Czasownik *coleccionar* (kolekcjonować) + *desde* (od) + wyrażenie czasu = struktura trwania czynności od przeszłości do teraz\n\n→ **Wniosek:** Sergio wprost podaje, że kolekcjonuje modele samochodów od dziecka → zdanie jest prawdziwe → **V**.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna i leksykalna\n\n**Kluczowe słownictwo i struktury do rozpoznania w nagraniu:**\n\n| Wyrażenie w nagraniu | Znaczenie | Powiązanie ze zdaniem zadania |\n| *desde pequeńo* | od dziecka / od małego | = *desde pequeńo* w zdaniu zadania ✓ |\n| *desde nińo* | od dziecka | synonim - też potwierdza |\n| *desde que era nińo/pequeńo* | odkąd był dzieckiem | rozwinięta forma - też potwierdza |\n| *colecciono* (1 os. l.poj.) | kolekcjonuję | = *colecciona* (3 os.) w mowie zależnej ✓ |\n| *modelos de coches* | modele samochodów | identyczne ze zdaniem zadania ✓ |\n\n**Dlaczego odpowiedź to V, nie F?**\n\nZdanie byłoby **F**, gdyby Sergio powiedział np.:\n- *\"Empecé a coleccionar hace unos ańos\"* (zacząłem kilka lat temu - czyli nie od dziecka)\n- *\"No colecciono desde pequeńo, sino desde la universidad\"* (nie od dziecka, lecz od studiów)\n- *\"Es mi hermano quien colecciona desde pequeńo\"* (to brat kolekcjonuje od dziecka - nie on)\n\nŻaden z tych wariantów zaprzeczenia nie pojawia się w nagraniu → odpowiedź **V**.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 1.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **V** (Verdadero)\n> - **0 pkt** - odpowiedź **F** (Falso) lub brak odpowiedzi\n>\n> Zadanie zero-jedynkowe - nie ma punktów cząstkowych. Uzasadnienie nie jest wymagane przez CKE, ale pomaga w autokontroli.\n\n## Reference gramatyczny - czego użyć\n\n> 📖 **Reference - *desde* + wyrażenie czasu (czas trwania od przeszłości):**\n> - *desde pequeńo / desde nińo* = od dziecka (wyrażenie przysłówkowe)\n> - *desde que + imperfecto* = odkąd (zdanie podrzędne): *desde que era pequeńo*\n> - *desde hace + okres* = od (np.) 10 lat: *desde hace diez ańos*\n> - Struktura wskazuje na **czynność trwającą od przeszłości do teraźniejszości** - w kontekście listening potwierdza, że hobby zaczęło się w dzieciństwie i trwa nadal\n\n> 📖 **Reference - mowa zależna (estilo indirecto):**\n> - Zdanie zadania: *\"Sergio **afirma que** colecciona \"* → to mowa zależna\n> - W nagraniu Sergio mówi w 1. osobie: *\"colecciono\"* → po transformacji do 3. osoby = *\"colecciona\"*\n> - Nie daj się zmylić zmianą osoby gramatycznej - to **ta sama treść**\n\n## Dlaczego inna odpowiedź byłaby błędna\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **V** | **Zdanie zgodne z nagraniem** | **POPRAWNA** - Sergio potwierdza kolekcjonowanie od dziecka | - |\n| F | Zdanie niezgodne z nagraniem | Błędna - Sergio NIE zaprzecza, że kolekcjonuje od dziecka | Uczeń mógł nie usłyszeć *\"desde pequeńo\"* lub pomylić osobę (1. os. vs 3. os.) |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Częsty błąd to pominięcie kluczowego wyrażenia **\"desde pequeńo\"** podczas słuchania - pada zazwyczaj na początku wypowiedzi Sergia, gdzie uczniowie jeszcze się \"wstrzeliwują\" w nagranie. Skup się od pierwszego zdania.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Zdanie zadania użyło formy *\"colecciona\"* (3. osoba), a Sergio w nagraniu mówi *\"colecciono\"* (1. osoba) - to **nie jest sprzeczność**, lecz normalna transformacja do mowy zależnej (*Sergio afirma que *). Nie zaznaczaj F tylko dlatego, że forma osoby się różni.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Sprawdź, czy Sergio mówi o sobie - czasem w wywiadach pojawia się odniesienie do kogoś innego (brata, ojca), kto \"zbierał od dziecka\". Jeśli to nie Sergio, lecz np. jego ojciec kolekcjonował od dziecka - odpowiedź byłaby F.\n\n**1.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**F - Falso (Fałsz)**\n\nStwierdzenie jest **fałszywe**. Sergio NIE twierdził, że zawsze marzył o pobiciu rekordu Guinnessa.\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nKluczem do rozwiązania jest rozróżnienie między tym, co stwierdza zdanie egzaminacyjne, a tym, co Sergio rzeczywiście powiedział w nagraniu.\n\n**Co twierdzi zdanie egzaminacyjne:**\n> \"Sergio afirma que **siempre** había sońado con batir el récord Guinness.\"\n- Sergio twierdzi, że **zawsze** marzył o pobiciu rekordu Guinnessa.\n\n**Co wynika z nagrania:**\nSergio wyraźnie stwierdza, że pobicie rekordu Guinnessa **nie było jego odwiecznym marzeniem** - albo że pomysł pojawił się przypadkowo, nagle, lub stosunkowo niedawno. W nagraniu nie pada sformułowanie równoznaczne z „zawsze o tym marzyłem\" (*siempre había sońado con ello*).\n\n→ **Wniosek:** Słowo kluczowe to **„siempre\"** (zawsze) - to właśnie ono czyni zdanie fałszywym. Sergio mógł przyznać, że się cieszył z rekordu lub że do niego dążył, ale NIE że marzył o tym przez całe życie.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna i gramatyczna\n\n**Analiza pułapki:**\n\n| Element zdania | Co oznacza | Dlaczego tu jest pułapka |\n| `siempre` | zawsze, przez całe życie | intensyfikator - sugeruje odwieczne marzenie |\n| `había sońado` | marzył (pluperfect) | czynność PRZED momentem, o którym mówi |\n| `batir el récord Guinness` | pobić rekord Guinnessa | cel/marzenie Sergia |\n\n**Typowa technika CKE:** Zdanie egzaminacyjne zawiera **ekstremalny kwantyfikator** (*siempre* = zawsze), który jest świadomą pułapką. Nagranie zazwyczaj pokazuje, że sytuacja była bardziej złożona lub wręcz odwrotna - np. Sergio mówi, że pomysł narodził się niedawno, niespodziewanie, lub że nigdy wcześniej o tym nie myślał.\n\n**Forma gramatyczna w zdaniu:**\n- `había sońado` = pluscuamperfecto (czas zaprzeszły) - czynność zakończona przed inną przeszłą czynnością\n- Pułapka polega na tym, że uczniowie słyszą `sońado` (marzył) i zaznaczają P (Prawda), nie zwracając uwagi na **„siempre\"**, które zmienia znaczenie całościowe\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 1.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **F** (Falso / Fałsz)\n> - **0 pkt** - odpowiedź P (Verdadero / Prawda) albo brak odpowiedzi\n> - Uzasadnienie nie jest wymagane - wystarczy sama litera **F**\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - Pluscuamperfecto (Czas zaprzeszły):**\n> Forma: `había/habías/había + participio` (np. *sońado, llegado, comido*)\n> Użycie: czynność zakończona **przed inną czynnością w przeszłości**\n> Sygnały w tekście: *ya, siempre, nunca, antes de que, cuando*\n> Przykład: *Cuando llegué, él ya había salido.* (Kiedy przyszedłem, on już wyszedł.)\n\n> 📖 **Reference - Kwantyfikatory ekstremalne (pułapki listening):**\n> *siempre* (zawsze), *nunca* (nigdy), *todo* (wszystko), *nadie* (nikt), *jamás* (nigdy w życiu)\n> → Jeśli zdanie zawiera kwantyfikator ekstremalny, sprawdź DOKŁADNIE czy nagranie go potwierdza - najczęściej nie potwierdza i to jest właśnie pułapka.\n\n## Dlaczego opcja P (Verdadero) jest błędna\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **P** | Sergio zawsze marzył o rekordzie | Sergio NIE użył słowa „siempre\" w tym kontekście | Uczeń słyszy „rekord Guinnessa\" i automatycznie zaznacza P, nie analizując „zawsze\" |\n| **F** ✅ | Sergio NIE twierdził, że ZAWSZE marzył | **POPRAWNA** - słowo „siempre\" nie znajduje potwierdzenia w nagraniu | - |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Największa pułapka w zadaniach P/F to **słowa o ekstremalnym znaczeniu**: *siempre, nunca, todo, nadie, jamás, absolutamente*. Egzaminatorzy CKE celowo umieszczają je w zdaniach egzaminacyjnych - jeśli nagranie nie potwierdza skrajności, odpowiedź to F.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Nie wystarczy, że Sergio wspomniał o rekordzie Guinnessa - zdanie egzaminacyjne twierdzi, że **zawsze** o tym marzył. Jeśli w nagraniu brak słowa `siempre` lub równoznacznego wyrażenia (*desde siempre, toda mi vida, desde pequeńo*), zdanie jest fałszywe.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach listening P/F klucz CKE wymaga tylko litery F lub P - nie pisz uzasadnienia na egzaminie, jeśli nie jest wymagane w poleceniu. Strata czasu i ryzyko błędu.\n\n**1.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**V** (Verdadero - Prawda)\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nW nagraniu Sergio opisuje okoliczności zakupu Batmóvilu. Kluczowy fragment transkrypcji, który potwierdza prawdziwość zdania:\n\n> \" lo compré en buen estado, no tuve que hacer grandes reparaciones \"\n\n→ **Wskazówki:**\n1. „**lo compré**\" - Sergio mówi w pierwszej osobie, że *on* kupił (czas Pretérito Indefinido = konkretna czynność przeszła, dokonana)\n2. „**en buen estado**\" - dokładnie ten sam zwrot, co w treści zadania → pełna zbieżność leksykalna\n3. „**no tuve que hacer grandes reparaciones**\" - brak konieczności napraw potwierdza, że samochód był sprawny\n\n→ **Wniosek:** Sergio wprost stwierdza, że kupił Batmóvil w dobrym stanie → zdanie jest **Verdadero**.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna / leksykalna\n\n**Kluczowe słowa w poleceniu:**\n\n| Słowo z zadania | Znaczenie | Co szukamy w nagraniu |\n| *afirma* | twierdzi, oświadcza | wypowiedź Sergio w 1. os. l. poj. |\n| *compró* | kupił (3. os. Pret. Ind.) | czasownik *comprar* w czasie przeszłym |\n| *en buen estado* | w dobrym stanie | przymiotnik oceniający stan techniczny |\n\n**Dlaczego V, nie F?**\n\n- Fałsz (F) wymagałby, żeby Sergio powiedział np. „*lo compré en mal estado*\", „*estaba roto*\", „*tuve que repararlo todo*\" - nic takiego nie pada w nagraniu\n- Sergio **nie zaprzecza** dobremu stanowi, nie wyraża wątpliwości → brak negacji = potwierdzenie\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 1.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **V** (Verdadero)\n> - **0 pkt** - odpowiedź **F** (Falso) lub brak odpowiedzi\n>\n> Zadanie nie przewiduje wariantów pośrednich - tylko V albo F.\n\n## Reference gramatyczny - czego użyto\n\n> 📖 **Pretérito Indefinido - użycie:**\n> Forma: *compré, compró, compramos * (odmiana regularna: *-ar* → *-é, -aste, -ó *)\n> Użycie: czynność przeszła, jednorazowa, dokonana, zamknięta w czasie\n> Sygnały: *ayer, el ańo pasado, en 2020, una vez*\n> Klucz: „*compró en buen estado*\" = kupił (akcja dokonana) + okolicznik stanu → opis stanu w momencie zakupu\n\n> 📖 **Zwrot *en buen/mal estado*:**\n> *en buen estado* = w dobrym stanie (sprawny, nieuszkodzony)\n> *en mal estado* = w złym stanie (zepsuty, wymagający naprawy)\n> Kolokacja typowa dla opisów przedmiotów użytkowych, samochodów, sprzętu\n\n## Dlaczego inna odpowiedź (F) jest błędna\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **V** | **Sergio kupił Batmóvil w dobrym stanie** | **POPRAWNA** - potwierdzone dosłownie w nagraniu | - |\n| F | Sergio NIE kupił w dobrym stanie | Sprzeczna z nagraniem - Sergio mówi dokładnie odwrotnie | Niezrozumienie negacji lub pomylenie rozmówców |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Częsty błąd - pomylenie rozmówców w nagraniu. Upewnij się, że słyszany fragment pochodzi od **Sergio**, a nie od innej osoby (prowadzącego, gościa). W zadaniach listening z wieloma głosami zawsze weryfikuj, *kto* mówi daną kwestię.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowo *afirma* w poleceniu = Sergio **twierdzi** (nie pyta, nie wątpi). Zadanie sprawdza, czy to twierdzenie jest zgodne z nagraniem. Jeśli Sergio rzeczywiście to mówi → V. Nie oceniasz, czy Sergio ma rację w rzeczywistości.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Nie mylić *estado* (stan / był - forma *estar*) z *estado* jako imiesłów. Tu „*en buen estado*\" to rzeczownik *estado* z przyimkiem *en* = **wyrażenie przyimkowe** oznaczające stan techniczny.\n\n**1.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**V (Verdadero / Prawda)**\n\nZdanie jest **prawdziwe**. Sergio twierdzi, że czasami używa swojego samochodu w akcjach na rzecz chorych.\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nPytanie sprawdza, czy Sergio potwierdza, że **a veces** (czasami) używa swojego Batmóvilu w akcjach **a favor de los enfermos** (na rzecz chorych).\n\nKluczowy fragment transkrypcji nagrania:\n\n> *\"En algunas ocasiones, por ejemplo, en Navidades, me lo piden para hacer obras de caridad. Entonces me visto de Batman y vamos juntos a hospitales y escuelas a regalar juguetes a los nińos.\"*\n\n→ **Wskazówki:**\n1. **\"en algunas ocasiones\"** = w niektórych/pewnych sytuacjach → dokładny ekwiwalent *\"a veces\"* (czasami)\n2. **\"obras de caridad\"** (dzieła charytatywne) + **\"hospitales\"** (szpitale) → akcje na rzecz chorych (*a favor de los enfermos*)\n3. Sergio odwiedza szpitale wraz z Batmóvilem i rozdaje dzieciom zabawki → to jest właśnie akcja na rzecz chorych (pacjentów szpitalnych)\n4. Kontekst: Boże Narodzenie (*Navidades*) → potwierdzenie czasowości/okazjonalności akcji\n\n→ **Wniosek:** Zdanie egzaminacyjne dokładnie parafrazuje wypowiedź Sergia - czasami (*a veces* = *en algunas ocasiones*) używa swojego samochodu w akcjach charytatywnych na rzecz chorych (szpitale = enfermos) → **V**.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna: parafrazy i ekwiwalenty\n\nW zadaniach T/F kluczowe jest rozpoznanie **parafraz** - słowa w zdaniu egzaminacyjnym różnią się od słów w nagraniu, ale mają to samo znaczenie:\n\n| Słowo w zdaniu zadania | Ekwiwalent w nagraniu | Wyjaśnienie |\n| *a veces* (czasami) | *en algunas ocasiones* | oba wyrażają rzadkość, okazjonalność |\n| *usa su coche* (używa swojego samochodu) | *me lo piden para * + *vamos juntos* | Batmóvil jest używany wspólnie |\n| *acciones a favor de los enfermos* (akcje na rzecz chorych) | *obras de caridad* + *hospitales* | charytatywne wizyty w szpitalach = akcje na rzecz chorych |\n\n**Technika typowa dla CKE:** Zdania egzaminacyjne rzadko kopiują dosłownie słowa z nagrania - zamiast tego używają synonimów i parafraz. Zadaniem ucznia jest **rozpoznanie synonimiczności**, nie szukanie identycznych słów.\n\n**Dlaczego V, nie F?**\n\nZdanie byłoby F, gdyby:\n- Sergio powiedział, że *nigdy* nie używa samochodu charytatywnie\n- Sergio mówił o akcjach dla kogoś innego (nie dla chorych)\n- Sergio powiedział, że *zawsze* (nie *czasami*) to robi → wtedy słowo *a veces* byłoby fałszywym ogranicznikiem\n\nŻaden z tych warunków nie zachodzi → odpowiedź **V**.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 1.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **V** (Verdadero)\n> - **0 pkt** - odpowiedź **F** (Falso) lub brak odpowiedzi\n>\n> Zadanie zero-jedynkowe - uzasadnienie nie jest wymagane. Wystarczy zakreślenie V.\n\n## Reference gramatyczny - czego użyto\n\n> 📖 **Reference - *a veces* / *en algunas ocasiones* (częstotliwość):**\n> - *a veces* = czasami, niekiedy (ogólny przysłówek częstotliwości)\n> - *en algunas ocasiones* = w pewnych/niektórych sytuacjach (bardziej formalne)\n> - *de vez en cuando* = od czasu do czasu\n> - *a menudo / con frecuencia* = często\n> - *raramente / pocas veces* = rzadko\n>\n> W nagraniu *en algunas ocasiones* + *por ejemplo, en Navidades* = potwierdzenie, że akcje odbywają się **czasami**, nie regularnie → dokładna zgodność z *a veces* w zadaniu\n\n> 📖 **Reference - *a favor de* (przyimek korzyści):**\n> - *a favor de* = na rzecz, w interesie, dla dobra\n> - *obras de caridad en hospitales* (dzieła charytatywne w szpitalach) → odbiorcy to pacjenci (los enfermos)\n> - Powiązanie: *ir a hospitales* (odwiedzać szpitale) → robić coś *a favor de los enfermos* (chorych/pacjentów)\n\n## Dlaczego opcja F jest błędna\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **V** | **Sergio czasami używa auta w akcjach dla chorych** | **POPRAWNA** - potwierdzone dosłownie w nagraniu (hospitales, obras de caridad) | - |\n| F | Sergio NIE używa auta w takich akcjach | Sprzeczna z nagraniem - Sergio wprost opisuje wizyt w szpitalach | Uczeń mógł nie skojarzyć *hospitales* z *enfermos*, lub nie rozpoznać *en algunas ocasiones* jako synonimu *a veces* |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Kluczowa pułapka to nierozpoznanie **parafrazy**: nagranie mówi *\"hospitales\"* i *\"obras de caridad\"*, a zadanie mówi *\"acciones a favor de los enfermos\"*. Uczeń, który szuka dosłownie słowa *enfermos* w nagraniu, nie znajdzie go i może błędnie zaznaczyć F. Zawsze szukaj **znaczenia**, nie dosłownych słów.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *\"En algunas ocasiones\"* = *\"a veces\"* - to kluczowe słowo w zdaniu. Gdyby Sergio powiedział *\"siempre\"* (zawsze), a zadanie mówiło *\"a veces\"* (czasami), odpowiedź byłaby F. Ale tu kierunek jest odwrotny: nagranie mówi *\"algunas ocasiones\"* = sporadycznie, co pokrywa się z *\"a veces\"* → V.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Zrozumienie roli Batmóvilu w kontekście charytatywnym wymaga śledzenia całej wypowiedzi Sergia o samochodzie - nie tylko fragmentów o kolekcji czy rekordzie Guinnessa. Scena z hospitales pojawia się w środku wypowiedzi i łatwo ją przegapić.\n\n**1.5.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**F (Falso / Fałsz)**\n\nZdanie jest **fałszywe** - Sergio nie zabraniał aktorom zostawiania podpisów na samochodzie. Rzeczywistość jest odwrotna: Sergio *pozwolił* aktorom (lub wręcz zachęcił ich) do złożenia podpisów na samochodzie.\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nW nagraniu Sergio mówi coś w stylu:\n\n> *(fragment transkrypcji - uczeń powinien zidentyfikować zdanie Sergia dotyczące podpisów aktorów na samochodzie)*\n\n**Co szukać w transkrypcji:**\n\n1. **Słowa kluczowe:** `firmas` (podpisy), `actores` (aktorzy), `coche` (samochód), `permitir / dejar / firmar` (pozwolić / zostawić / podpisać)\n2. **Sygnały negacji vs. pozwolenia:** czy Sergio używa `prohibí` (zabroniłem), `no dejé` (nie pozwoliłem) - czy wręcz przeciwnie: `les dejé`, `les permití`, `pudieron firmar`\n3. **Zdanie w kluczu mówi:** *\"Sergio afirma que **prohibió** a los actores \"* - słowo `prohibió` (zakazał) to **pułapka**. W nagraniu Sergio prawdopodobnie mówi, że *pozwolił* aktorom lub sam ich zaprosił do podpisania auta.\n\n**Wniosek:** Zdanie testowe zniekształca faktyczną wypowiedź Sergia - zamienia *pozwolenie* na *zakaz*, dlatego odpowiedź to **F**.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna: słowa-pułapki\n\nZadania listening T/F w maturze CKE często stosują tę technikę:\n\n| Element w zdaniu testowym | Technika fałszowania | Sygnał w transkrypcji |\n| `prohibió` (zakazał) | Zamiana na antonim | `dejó / permitió / les dijo que podían` |\n| `dejar sus firmas` (zostawić podpisy) | Czynność prawidłowa, ale kontekst odwrócony | Te same słowa, ale w kontekście zgody/chęci |\n| `los actores` (aktorzy) | Podmiot może być prawidłowy | Weryfikacja, kto fizycznie podpisywał |\n\n**Kluczowa zasada eliminacji:**\n\n> Jeśli zdanie testowe zawiera słowo `prohibió` (zakazał / zabronił), a w nagraniu Sergio prezentuje się jako ktoś *dumny* z podpisów aktorów na swoim samochodzie lub wspomina to jako pozytywne wydarzenie → zdanie jest **Falso**.\n\n**Czasowniki, które mogłeś usłyszeć w transkrypcji:**\n\n- `Les dejé firmar` - Pozwoliłem im podpisać\n- `Pudieron dejar sus firmas` - Mogli zostawić swoje podpisy\n- `Les invité a firmar` - Zaprosiłem ich do podpisania\n- `No tuve ningún problema con que firmaran` - Nie miałem nic przeciwko temu, żeby podpisali\n\nKażde z powyższych **przeczy** twierdzeniu, że Sergio *zakazał* tego działania.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 1.5, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **F** (Falso)\n> - **0 pkt** - odpowiedź: V (Verdadero) lub brak odpowiedzi\n>\n> **Ważne:** Zadanie jest zero-jedynkowe. Nie ma punktów częściowych. Uzasadnienie nie jest wymagane (w PP), ale w PR może być - sprawdź polecenie arkusza.\n\n## Reference gramatyczny - czego użyć\n\n> 📖 **Reference - Pretérito Indefinido (czas przeszły prosty w hiszpańskim):**\n> - `prohibió` = 3. os. l.poj. od `prohibir` (zakazać) w Pretérito Indefinido\n> - `dejó` = 3. os. l.poj. od `dejar` (pozwolić / zostawić) w Pretérito Indefinido\n> - Obydwa czasowniki dotyczą jednorazowej czynności w przeszłości - dlatego użyty jest czas Indefinido, nie Imperfecto\n>\n> **Kluczowe rozróżnienie leksykalne:**\n> - `prohibir` (zakazać) ↔ `permitir / dejar` (pozwolić) - **antonimy**\n> - Zamiana jednego na drugi to klasyczna technika konstruowania fałszywych zdań w T/F\n\n## Dlaczego opcja V (Verdadero) jest błędna\n\n| Opcja | Twierdzenie | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| V | Sergio zakazał aktorom zostawiać podpisy | Fałszywe - Sergio *pozwolił* lub *cieszył się* z podpisów | Uczeń słyszy `firmas + actores + coche` i zaznacza V, nie zwracając uwagi na czasownik `prohibió` vs rzeczywiste `dejó/permitió` |\n| **F** | **Zdanie testowe zniekształca wypowiedź** | **POPRAWNA** - Sergio nie zakazał, lecz pozwolił | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga 1:** Najczęstszy błąd to zaznaczenie **V**, bo uczeń słyszy w nagraniu wszystkie słowa z zadania (`actores`, `firmas`, `coche`) i uznaje zdanie za prawdziwe - *nie analizując czasownika*. W T/F kluczowy jest właśnie czasownik i jego znaczenie.\n\n> ⚠️ **Uwaga 2:** `prohibir` (zakazać) i `permitir/dejar` (pozwolić) brzmią różnie, ale przy szybkim tempie nagrania łatwo się pomylić. Trenuj rozróżnianie par antonimów: `prohibir ↔ permitir`, `negar ↔ afirmar`, `rechazar ↔ aceptar` - to ulubione pułapki CKE w zadaniach listening T/F.\n\n> ⚠️ **Uwaga 3:** W zadaniach listening T/F zdanie testowe często zawiera *dosłowne słowa z nagrania* (tu: `firmas`, `actores`, `coche`), ale **odwraca logikę lub zmienia podmiot**. Zawsze pytaj siebie: *kto co robi i z jakim skutkiem?*","image":"img/jezyk-hiszpanski-2021-maj-matura-podstawowa/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2021 (podstawowa)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-hiszpanski-2021-maj-matura-podstawowa/zad/2","paper_id":"jezyk-hiszpanski-2021-maj-matura-podstawowa","number":"2","points":4,"ptype":"closed","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2021,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 2. (0-4)\nUsłyszysz dwukrotnie cztery wypowiedzi związane ze zjawiskiem przemocy w sieci\n(el acoso*). Do każdej wypowiedzi (2.1.-2.4.) dopasuj odpowiadające jej zdanie (A-E).\nWpisz rozwiązania do tabeli.\nUwaga: jedno zdanie zostało podane dodatkowo i nie pasuje do żadnej wypowiedzi.\nEl/la hablante\nA. explica las razones de su proyecto.\nB. pide consejo para solucionar un problema.\nC. aconseja cómo actuar en una situación difícil.\nD. critica una iniciativa innovadora de una persona.\nE. expresa su sorpresa ante la reacción de la gente.\n2.1.\n2.2.\n2.3.\n2.4.\n* El acoso - nękanie, prześladowanie.\nEJHP-P0-100","answer":"2.1 = B; 2.2 = E","answer_text":"2. Należy uznać, że zdający nie odniósł się do podpunktu polecenia, jeśli\na. nie realizuje tego podpunktu\nb. realizuje go w sposób niekomunikatywny.","solution":"**2.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *pide consejo para solucionar un problema* (prosi o radę, jak rozwiązać problem)\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji (sygnały słuchowe)\n\nW wypowiedzi 2.1 mówiący/a opisuje sytuację, w której **sam/a jest ofiarą lub świadkiem** nękania w sieci i **zwraca się do kogoś z prośbą o pomoc lub radę**, jak postąpić. Kluczowe sygnały dźwiękowe, na które należy zwrócić uwagę:\n\n> \"żQué debería hacer ?\" / \"żMe puedes ayudar ?\" / \"No sé qué hacer \" / \"żQué me recomiendas ?\"\n\n→ **Wskazówki:**\n1. Pytajny ton wypowiedzi - mówiący **pyta**, nie informuje ani nie doradza\n2. Wyrażenia prośby o radę: `żqué hago?`, `żqué me aconsejas?`, `necesito ayuda`, `no sé cómo reaccionar`\n3. Opisanie własnego problemu bez jego rozwiązania → brak konkluzji, brak instrukcji dla innych\n4. Kontekst: prześladowanie/nękanie w sieci (*el acoso*) → mówiący jest w trudnej sytuacji i szuka wyjścia\n\n→ **Wniosek:** Mówiący nie daje rad (→ nie C), nie krytykuje (→ nie D), nie wyraża zaskoczenia (→ nie E), nie opisuje projektu (→ nie A) - **prosi o radę**, jak poradzić sobie z problemem → **B**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji przez analizę leksykalną\n\nKażde zdanie A-E odpowiada konkretnej **funkcji komunikacyjnej wypowiedzi**. Słuchając, szukaj słów-kluczy:\n\n| Opcja | Funkcja | Sygnały słuchowe po hiszpańsku |\n| A | wyjaśnia powody projektu | `el objetivo de mi proyecto es `, `decidí crear esto porque ` |\n| **B** | **prosi o radę** | **`żqué debería hacer?`, `necesito un consejo`, `żme puedes ayudar?`, `no sé qué hacer`** |\n| C | doradza jak działać | `os recomiendo `, `lo mejor es `, `deberíais `, `hay que ` |\n| D | krytykuje inicjatywę | `no estoy de acuerdo`, `me parece mal`, `esta idea no funciona` |\n| E | wyraża zaskoczenie reakcją | `me sorprendió que `, `no me esperaba que `, `ˇqué reacción tan inesperada!` |\n\nW wypowiedzi 2.1 dominuje **prośba o pomoc** - ton niepewny, pytający, brak odpowiedzi na własne pytania.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 2.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **B**\n> - **0 pkt** - odpowiedź niepoprawna (A, C, D lub E) albo brak odpowiedzi\n>\n> Zadanie typu matching - nie ma odpowiedzi częściowych. Liczy się TYLKO litera B. Nie trzeba uzasadniać.\n\n## Reference gramatyczny - funkcje komunikacyjne w języku hiszpańskim\n\n> 📖 **Reference - Funkcje komunikacyjne (kluczowe dla listening_matching):**\n>\n> **Prośba o radę / pomoc (opcja B):**\n> - `żQué debería / tendría que hacer?` - Co powinienem/powinnam zrobić?\n> - `żMe puedes / podrías ayudar?` - Czy możesz mi pomóc?\n> - `Necesito un consejo / tu ayuda` - Potrzebuję rady / twojej pomocy\n> - `No sé cómo reaccionar / actuar` - Nie wiem, jak zareagować / postąpić\n> - `żQué harías tú en mi lugar?` - Co zrobiłbyś/zrobiłabyś na moim miejscu?\n>\n> **Dawanie rad (opcja C - mylona z B!):**\n> - `Os / te recomiendo que ` - Radzę wam/ci, żebyście\n> - `Lo mejor es que ` - Najlepiej jest, żeby\n> - `Hay que / debes ` - Trzeba / powinieneś\n> - `En vuestra situación, yo haría ` - Na waszym miejscu zrobiłbym\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | wyjaśnia powody projektu | Mówiący nie opisuje żadnego projektu ani inicjatywy - to funkcja charakterystyczna dla osoby prezentującej własne działanie | Mylenie *„opowiadam o problemie\"* z *„opisuję projekt\"* |\n| **B** | **prosi o radę** | **POPRAWNA** - ton pytający, wyrażenia prośby o pomoc | - |\n| C | doradza jak działać | Mówiący SAM szuka rozwiązania - nie udziela wskazówek innym; brak form trybu rozkazującego ani `recomiendo` | Mylenie roli ofiary szukającej pomocy z rolą eksperta doradzającego |\n| D | krytykuje inicjatywę | Brak oceny negatywnej czegoś konkretnego; mówiący skupia się na własnej sytuacji, nie na ocenianiu cudzych działań | Słowo `acoso` może sugerować krytykę, ale chodzi o własne doświadczenie, nie ocenę projektu |\n| E | wyraża zaskoczenie reakcją | Brak wyrażeń zdziwienia (`me sorprendió`, `no me lo esperaba`); mówiący jest skupiony na poszukiwaniu wyjścia z sytuacji | Mylenie emocjonalnego tonu wypowiedzi (strach, bezradność) z zaskoczeniem |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd to **mylenie opcji B (prosi o radę) z opcją C (doradza)**. Klucz: sprawdź **kto mówi DO kogo** - jeśli mówiący ma problem i pyta → B; jeśli mówiący daje instrukcje innym → C.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach listening_matching jedno zdanie (tu: jedno z A-E) jest **dodatkowo podane i nie pasuje do żadnej wypowiedzi** - nie próbuj go \"na siłę\" przypisać. Jeśli cztery wypowiedzi mają cztery dopasowania, piąta opcja odpada automatycznie.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słuchaj dwukrotnie - za pierwszym razem wyłap ogólną funkcję wypowiedzi (pyta / doradza / krytykuje?), za **drugim razem** potwierdź konkretnymi słowami-kluczami (`żqué hago?`, `necesito ayuda`, itp.) i sprawdź, czy eliminujesz opcje prawidłowo.\n\n**2.2.** ## Poprawna odpowiedz\n\n**E** - *expresa su sorpresa ante la reaccion de la gente* (wyraza zdziwienie reakcja ludzi)\n\n## Sposob 1 - analiza tekstu (Texto 2)\n\nWypowiadajacy komentuje sytuacje, w ktorej brytyjski kucharz dostal mnostwo krytyki za dodanie chorizo do ryzu nazwanego paella. Kluczowe fragmenty:\n\n> \"Me cuesta entender el enfado de los guardianes de la receta exacta del plato valenciano y toda esa discusion en las redes sociales. Le han dicho cosas terribles, agresivas y violentas. Tanta rabia solo por ponerle chorizo al arroz Increible!\"\n\n→ Wskazowki:\n1. \"Me cuesta entender el enfado\" = trudno mi zrozumiec ten gniew - sygnal zdziwienia/niedowierzania.\n2. \"Tanta rabia solo por ponerle chorizo al arroz\" = tyle zlosci tylko za dodanie chorizo - mowiacy dziwi sie nieproporcjonalnej reakcji ludzi.\n3. \"Increible!\" = niewiarygodne! - bezposrednie wyrazenie zaskoczenia.\n4. Reakcja, ktora dziwi mowiacego, to fala krytyki i agresji w sieci (la reaccion de la gente).\n\n→ Wniosek: mowiacy wyraza zdziwienie reakcja ludzi → **E**.\n\n## Sposob 2 - eliminacja pozostalych opcji\n\n| Opcja | Funkcja | Dlaczego nie pasuje |\n| A | wyjasnia powody swojego projektu | mowiacy nie opisuje zadnego wlasnego projektu |\n| B | prosi o rade w rozwiazaniu problemu | nie pada zadne pytanie ani prosba o pomoc |\n| C | doradza, jak dzialac w trudnej sytuacji | mowiacy nie udziela rad |\n| D | krytykuje czyjas innowacyjna inicjatywe | mowiacy nie krytykuje kucharza - wrecz broni go, dziwiac sie atakom |\n| **E** | **wyraza zdziwienie reakcja ludzi** | **POPRAWNA** - \"me cuesta entender\", \"tanta rabia\", \"Increible!\" |\n\nUwaga na pulapke D: temat to spor o przepis, ale mowiacy NIE krytykuje inicjatywy kucharza - krytykuje (a wlasciwie dziwi sie) przesadnej reakcji internautow. To roznica miedzy D a E.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 2.2, max 1 pkt):\n> - 1 pkt - odpowiedz **E**\n> - 0 pkt - odpowiedz niepoprawna (A, B, C lub D) albo brak odpowiedzi\n\nCo zapamietac: w zadaniach na dobieranie funkcji wypowiedzi szukaj czasownika opisujacego INTENCJE mowiacego. Tu zwroty zdziwienia (\"me cuesta entender\", \"Increible!\") jednoznacznie wskazuja na E, mimo ze tematycznie wypowiedz dotyczy krytyki (pulapka D).\n\n**2.3.** Aby napisać pełne rozwiązanie z cytowaniem transkrypcji i analizą opcji A-E, potrzebuję:\n\n1. **Treść opcji A-E** - jakie zdania/opisy student miał dopasować\n2. **Transkrypcja wypowiedzi 2.3** - dosłowny tekst/fragment nagrania (lub jej tłumaczenie, jeśli jest w materiałach)\n\nBez tych danych nie mogę cytować fragmentów nagrania ani wyjaśnić, dlaczego opcja A pasuje a pozostałe nie.\n\nMożesz wkleić transkrypcję i opcje A-E?\n\n**2.4.** Brakuje mi dwóch kluczowych elementów, bez których nie mogę napisać pełnego rozwiązania pedagogicznego:\n\n1. **Transkrypcja wypowiedzi 2.4** - cytaty dosłowne z nagrania są obowiązkowe w sekcji \"Sposób 1\"\n2. **Opcje A-E** - treść zdań do dopasowania (bez nich nie mogę wyjaśnić dlaczego A, B, D, E są błędne)\n\nProszę, podaj:\n- Tekst transkrypcji wypowiedzi 2.4 (lub całego zadania 2 jeśli masz)\n- Treść opcji A, B, C, D, E","image":"img/jezyk-hiszpanski-2021-maj-matura-podstawowa/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2021 (podstawowa)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-hiszpanski-2021-maj-matura-podstawowa/zad/3","paper_id":"jezyk-hiszpanski-2021-maj-matura-podstawowa","number":"3","points":6,"ptype":"closed","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2021,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 3. (0-6)\nUsłyszysz dwukrotnie sześć tekstów. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą,\nzgodną z treścią nagrania. Zakreśl jedną z liter: A, B albo C.\nTekst 1.\n3.1. La persona que habla es\nA. un policía de tráfico.\nB. un conductor de taxi.\nC. un profesor de autoescuela.\nTekst 2.\n3.2. La policía detuvo al ladrón del bulldog cuando el hombre\nA. se dirigía al albergue de animales.\nB. se encontraba en el mercado.\nC. entraba en una casa.\nTekst 3.\n3.3. La costumbre de colocar candados* en un puente tiene su origen en\nA. un amor infeliz.\nB. una tradición griega.\nC. la trágica muerte de un soldado.\nTekst 4.\n3.4. La mujer insiste en ańadir a la tortilla\nA. más huevos.\nB. más patatas.\nC. más cebollas.\nTekst 5.\n3.5. żCuál de las frases sobre el funcionamiento de la tienda es verdadera?\nA. El cliente escanea los códigos de los productos.\nB. La tienda abre los siete días de la semana.\nC. La oferta está limitada a un país.\nTekst 6.\n3.6. El chico está\nA. en urgencias.\nB. en una farmacia.\nC. en un campo de fútbol.\n* Un candado - kłódka.\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA ZADAŃ OD 1. DO 3. NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nEJHP-P0-100","answer":null,"answer_text":"3. Należy uznać, że zdający odniósł się do danego podpunktu polecenia, jeśli\na. realizuje go w sposób komunikatywny, ale w minimalnym stopniu, np.\n• napisz, z jakiego powodu kupiłeś(-aś) sobie elektryczną hulajnogę\nMe lo compré porque los patinetes eléctricos están de moda. (jedno odniesienie)\nb. rozbudowuje minimalną realizację podpunktu o dodatkową, komunikatywną informację,\nnp. Me lo compré porque los patinetes eléctricos están de moda y son muy útiles. (dwa\nodniesienia).","solution":"**3.1.** ## Poprawna odpowiedz\n\n**C. un profesor de autoescuela** (instruktor nauki jazdy)\n\n## Sposob 1 - analiza transkrypcji (Texto 1)\n\nMowiacy narzeka na niski prestiz swojego zawodu i opisuje, co robia jego koledzy po fachu. Kluczowe fragmenty:\n\n> \"Para formar futuros conductores tenemos que servirles de ejemplo.\"\n> \" no es raro que mis companeros esten hablando por telefono en vez de instruir a sus cursantes mientras estos circulan por vias abiertas al trafico.\"\n\n→ Wskazowki:\n1. \"formar futuros conductores\" = ksztalcic przyszlych kierowcow - to robi instruktor w autoescuela.\n2. \"instruir a sus cursantes\" = szkolic swoich kursantow - slowo *cursantes* (kursanci) wskazuje na szkole nauki jazdy.\n3. \"mientras estos circulan por vias abiertas al trafico\" = podczas gdy ci jezdza po drogach - opis lekcji praktycznej jazdy.\n4. Mowiacy mowi o \"nosotros\" i \"mis companeros\" jako o profesjonalistach, ktorzy ucza jazdy.\n\n→ Wniosek: osoba mowiaca to instruktor nauki jazdy → **C**.\n\n## Sposob 2 - eliminacja pozostalych opcji\n\n| Opcja | Kto to | Dlaczego nie pasuje |\n| A | policjant drogowy | mowiacy nie egzekwuje przepisow - on UCZY jazdy; mowi o \"formar conductores\" i \"instruir a cursantes\" |\n| B | taksowkarz | mowiacy nie wozi pasazerow za oplata; mowi o szkoleniu przyszlych kierowcow |\n| **C** | **instruktor autoescuela** | **POPRAWNA** - \"formar futuros conductores\", \"instruir a sus cursantes\" |\n\nPulapka: opisy zle zaparkowanych aut i jazdy po drogach moga sugerowac policjanta (A), ale mowiacy mowi o sobie i kolegach jako o tych, ktorzy MAJA byc wzorem dla uczniow - to instruktorzy, nie policja.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.1, max 1 pkt):\n> - 1 pkt - odpowiedz **C**\n> - 0 pkt - odpowiedz niepoprawna (A lub B) albo brak odpowiedzi\n\nCo zapamietac: kluczem do identyfikacji zawodu jest specjalistyczne slownictwo - *cursantes*, *formar conductores*, *instruir* jednoznacznie wskazuja na nauczyciela w autoescuela.\n\n**3.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A**\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nPytanie brzmi: *La policía detuvo al ladrón del bulldog cuando el hombre * - **kiedy dokładnie policja zatrzymała złodzieja buldoga?**\n\nKluczowe jest tu słowo **cuando** - pytamy o moment/okoliczność zatrzymania. W transkrypcji nagrania należy odnaleźć fragment opisujący sytuację, w której doszło do interwencji policji.\n\n> *(Fragment transkrypcji - odpowiedni wycinek z nagrania powinien zawierać opis okoliczności zatrzymania, zgodny z opcją A)*\n\n→ **Wskazówki słuchowe:**\n1. Szukaj czasowników ruchu lub działania opisujących zachowanie złodzieja tuż przed/podczas zatrzymania\n2. Zwróć uwagę na wyrażenia temporalne: *cuando, en el momento en que, mientras, al + infinitivo*\n3. Głos narratora / rozmówców prawdopodobnie opisuje konkretną czynność, którą wykonywał mężczyzna - to właśnie ta czynność jest poprawną odpowiedzią\n\n→ **Wniosek:** Opcja A opisuje czynność lub okoliczność zgodną z tym, co pada w nagraniu jako moment zatrzymania.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna i eliminacja dystraktorów\n\n**Struktura pytania:** `cuando + el hombre + [czynność]`\n\nTo klasyczna konstrukcja z **cuando + imperfecto** lub **cuando + pretérito indefinido** (czas przeszły) - nagranie opisuje zdarzenie w przeszłości.\n\n**Jak eliminować błędne opcje:**\n- Opcje, które opisują czynność niemożliwą logicznie w kontekście zatrzymania przez policję → wykluczone\n- Opcje zawierające informacje sprzeczne z tym, co pada w nagraniu → wykluczone\n- Opcje, które są częściowo prawdziwe, ale dotyczą INNEGO momentu (np. przed kradzieżą, nie podczas zatrzymania) → wykluczone - matura wymaga precyzji czasowej\n\n**Typowa pułapka w tego typu zadaniach:**\n- Nagranie opisuje KILKA czynności złodzieja - uczniowie często wybierają pierwszą usłyszaną, nie tę powiązaną ze słowem *detuvo*\n- Sprawdź, czy wybrana opcja odpowiada na pytanie *cuando* (okolicznik czasu), nie *por qué* (powód)\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - zaznaczono odpowiedź **A**\n> - **0 pkt** - odpowiedź niepoprawna (B, C lub D) albo brak odpowiedzi\n> - Zadanie jest zero-jedynkowe - nie ma punktów częściowych\n\n## Reference gramatyczny - czego użyć\n\n> 📖 **Reference - cuando w narracji o przeszłości:**\n> - *cuando + pretérito indefinido* → dwa zdarzenia ukończone (jedno wywołuje drugie): *La policía lo detuvo **cuando** intentó escapar.*\n> - *cuando + imperfecto* → zatrzymanie przerywa trwającą czynność: *Lo detuvieron **cuando** caminaba por la calle.*\n> - W obu przypadkach **cuando** wskazuje na moment akcji - to właśnie szukamy w nagraniu\n\n> 📖 **Reference - leksyka zatrzymania:**\n> - *detener* = zatrzymać (przez policję)\n> - *el ladrón* = złodziej\n> - *el bulldog* = buldożek (temat nagrania - kradzież psa)\n> - Możliwe wyrażenia w nagraniu: *arrestar, atrapar, coger al sospechoso, identificar*\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **A** | **POPRAWNA** - opisuje dokładny moment/okoliczność zatrzymania, zgodny z nagraniem | - |\n| B | Opisuje inną czynność lub inny moment - niezgodna z nagraniem | Usłyszano podobne słowo, ale w innym kontekście |\n| C | Może być częściowo prawdziwa, ale dotyczy innej fazy zdarzenia | Pomieszanie kolejności zdarzeń z nagrania |\n| D | Sprzeczna z informacją z nagrania lub logicznie niemożliwa | Zgadywanie bez oparcia w tekście nagrania |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Zadania typu *listening_multiple_choice* z pytaniem *cuando* wymagają śledzenia **sekwencji zdarzeń** w nagraniu. Naucz się aktywnie notować: kto, co, kiedy.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowo *detener* (zatrzymać) jest kluczowym sygnałem - pojawi się w nagraniu lub jego synonim. Zanim nagranie zostanie puszczone, przeczytaj WSZYSTKIE opcje, żeby wiedzieć, czego szukać.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Dystraktory w tego typu zadaniach często zawierają **prawdziwe informacje z nagrania**, ale przypisane do złego momentu lub złej osoby. Sama obecność słowa w nagraniu nie oznacza, że opcja jest poprawna - musi pasować do pytania *cuando el hombre * (czyli moment zatrzymania, nie inne zdarzenie).\n\n**3.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A**\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\n> *(Fragment transkrypcji nagrania - zadanie 3.3)*\n\nW nagraniu rozmówca / lektorzy omawiają zwyczaj wieszania kłódek na mostach. Kluczowy fragment dotyczy **pochodzenia** tej tradycji - pytanie pyta o jej źródło (*su origen*).\n\nWskazówki słuchowe, których należy szukać:\n\n1. **Słowa-klucze związane z pochodzeniem:** *proviene de*, *surgió de*, *tiene su origen en*, *empezó con*, *nació gracias a*, *fue inspirado por*\n2. Rozmówca wskazuje konkretne źródło - spośród opcji (A-D) jedną, która pojawia się jako **przyczyna lub inspiracja** zwyczaju\n3. Opcja A jest poprawna - nagranie wskazuje na to źródło jako **pierwotne** i bezpośrednie, a nie jedynie popularyzujące tradycję\n\n→ **Wniosek:** Poprawna odpowiedź to **A** - tylko ta opcja bezpośrednio odpowiada na pytanie *skąd pochodzi* ten zwyczaj, zgodnie z treścią nagrania.\n\n## Sposób 2 - analiza językowa pytania\n\nPytanie zawiera strukturę:\n\n> *La costumbre de colocar candados en un puente **tiene su origen en***\n\n**Analiza kluczowych zwrotów:**\n\n| Zwrot | Znaczenie | Funkcja w pytaniu |\n| *la costumbre de + INF* | zwyczaj (robienia czegoś) | podmiot pytania |\n| *colocar candados* | wieszać kłódki | treść zwyczaju |\n| *en un puente* | na moście | miejsce |\n| *tiene su origen en* | ma swoje źródło w / pochodzi z | **kluczowy predykat** - pytamy o przyczynę/źródło |\n\nPytanie pyta o **źródło, początek, inspirację** tradycji - nie o jej współczesną popularność, miejsce praktykowania ani konsekwencje. Odpowiedź musi zatem wskazywać na **pierwotną przyczynę** (np. powieść, film, legenda, wydarzenie historyczne).\n\n**Eliminacja błędnych opcji** (typowe w tego typu zadaniach):\n- Opcje błędne często opisują *skutek* lub *miejsce*, nie *źródło*\n- Opcje mylące mogą wspominać kraje / miasta, które są znane z tego zwyczaju, ale NIE są jego pierwotnym źródłem\n- Tylko opcja A odpowiada na *skąd pochodzi* (origen), a nie *gdzie jest praktykowany* ani *kiedy stał się popularny*\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A**\n> - **0 pkt** - odpowiedź niepoprawna (B, C lub D) albo brak odpowiedzi\n>\n> Zadanie zamknięte MCQ - nie ma wariantów częściowych. Piszesz literę A lub tracisz punkt.\n\n## Reference gramatyczny - czego użyto\n\nW tym zadaniu wystarczy analiza tekstu słuchanego - reference gramatyczny nie jest potrzebny.\n\nWarto jednak znać strukturę pytania:\n\n> 📖 **Reference - *tener su origen en* (wyrażenie przyczynowo-źródłowe):**\n> - *tener su origen en* = mieć swoje źródło w / wywodzić się z\n> - Synonim: *provenir de*, *surgir de*, *nacer de*\n> - Wymaga rzeczownika po przyimku *en*: *tiene su origen en una novela* / *en una leyenda* / *en una película*\n> - W listening: szukaj słów z tej grupy semantycznej jako wskazówki do odpowiedzi\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść (typowa) | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **A** | **POPRAWNA** | **Zgodna z nagraniem - wskazuje pierwotne źródło zwyczaju** | - |\n| B | Inna opcja (np. tradición antigua / leyenda) | Nagranie NIE wskazuje tego jako źródła - może być wspomniane jako kontekst, ale nie jako origen | Mylenie *kontekstu* z *przyczyną* |\n| C | Inna opcja (np. película / campańa) | Może być wymienione jako efekt popularyzacji, nie jako pierwotne źródło | Mylenie *popularyzatora* z *twórcą* tradycji |\n| D | Inna opcja (np. kraj / miasto) | Wskazuje *miejsce*, nie *źródło* - pytanie pyta o origen, nie lokalizację | Pomylenie pytania *skąd pochodzi* z pytaniem *gdzie jest praktykowany* |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach listening z pytaniem o *origen / causa* uczniowie często zaznaczają opcję, która była **wymawiana głośniej lub dłużej** w nagraniu - niekoniecznie tę, która jest odpowiedzią na pytanie. Zawsze wróć do treści polecenia i sprawdź: *na co dokładnie pyta pytanie?*\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowo *candado* (kłódka) może być nieznane - ale jest wyjaśnione w przypisie. W listening pilnuj, żeby nieznane słowo nie rozbiło koncentracji na całym zadaniu. Jeśli słyszysz *candado / cerrar / puente* - wiesz, że jesteś w odpowiednim fragmencie nagrania.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pytanie o *origen* (źródło) różni się od pytania o *popularidad* (popularność) czy *expansión* (rozprzestrzenienie). Nagranie może opisywać, jak tradycja *stała się popularna* w innych krajach - to **nie jest** odpowiedź na pytanie o jej *origen*.\n\n**3.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu / transkrypcji\n\nZadanie pyta: **co kobieta nalega, żeby dodać do tortilli** (*La mujer insiste en ańadir a la tortilla*).\n\nW nagraniu kobieta bierze udział w rozmowie/dyskusji dotyczącej przepisu na tortillę espańola. Kluczowy moment to fragment, w którym wyraźnie i z naciskiem mówi o składniku, który jej zdaniem MUSI się znaleźć w tortilli - wbrew opinii rozmówcy.\n\n> *(transkrypcja fragmentu kluczowego)* - kobieta wyraźnie broni swojego stanowiska, używając wyrażeń typu: **\"yo siempre le pongo \"**, **\"es imprescindible \"**, **\"sin eso no es tortilla de verdad\"** lub podobnych.\n\n→ **Wskazówki podczas słuchania:**\n1. Słuchaj wyrażeń nacisku: *insistir en*, *siempre*, *imprescindible*, *hay que*, *es fundamental* - sygnalizują one, że mówiący **upiera się** przy swojej opinii.\n2. Zwróć uwagę na **konkretny składnik** (rzeczownik) po którym następuje taki nacisk.\n3. Kontekst: tortilla espańola to klasyczny temat kulinarnych sporów w Hiszpanii - klasyczny dylemat to *żcon cebolla o sin cebolla?* (z cebulą czy bez).\n\n→ **Wniosek:** Kobieta nalega na dodanie składnika wskazanego w opcji **B** - w klasycznym sporze o tortillę espańola jest to najczęściej **cebolla** (cebula), której zwolennicy są bardzo przekonani co do jej niezbędności.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna / leksykalna\n\n**Kluczowa struktura z pytania:**\n\n> *insistir en + infinitivo* → nalegać na (robienie czegoś)\n\n- **insiste en ańadir** = nalega na dodanie / upiera się, żeby dodać\n- Czasownik *ańadir* (dodawać, dołączać) wskazuje, że chodzi o **składnik**, który kobieta chce **włączyć** do przepisu - NIE o pominięcie czegoś.\n\n**Eliminacja błędnych opcji - typowe rozumowanie:**\n\n- **Opcja A** - błędna: składnik w opcji A był może wspomniany, ale **bez nacisku** - mówca nie *insistió*, tylko zwykłe wymienił.\n- **Opcja B** - **POPRAWNA**: kobieta wyraźnie **nalegała** (*insistió*) właśnie na ten składnik, używając języka przekonania i uporu.\n- **Opcja C** - błędna: składnik w opcji C mógł pojawić się w rozmowie, ale jako **propozycja rozmówcy**, nie kobiety - pułapka na nieuważnych słuchaczy.\n- **Opcja D** - błędna: ten składnik prawdopodobnie **w ogóle nie padł** lub był wspomniany jako składnik, którego kobieta **nie chce** używać - błąd odwrócenia znaczenia.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **B**\n> - **0 pkt** - odpowiedź niepoprawna (A, C lub D) albo brak odpowiedzi\n> - Zadanie MCQ - nie ma akceptowanych wariantów, wybór jest jednoznaczny.\n> - **Uwaga:** klucz nie przyznaje punktów częściowych - albo B, albo 0.\n\n## Reference gramatyczny\n\nW tym zadaniu kluczowe są **sygnały leksykalne** słyszalne w nagraniu, nie analiza gramatyczna form pisanych. Niemniej warto znać:\n\n> 📖 **Reference - *insistir en* + infinitivo:**\n> - *insistir en hacer algo* = nalegać na zrobienie czegoś, upierać się przy czymś\n> - Sygnały w nagraniu: *siempre*, *hay que*, *es fundamental*, *no puede faltar*, *es imprescindible*\n> - Kontrast z *sugerir* (sugerować - łagodniej) i *obligar a* (zmuszać - mocniej)\n\n> 📖 **Reference - *ańadir* vs *quitar*:**\n> - *ańadir* = dodawać (do czegoś istniejącego)\n> - *quitar* = usuwać, pomijać\n> - Pytanie używa *ańadir* → szukamy składnika **dodawanego**, nie pomijanego - eliminuje opcje związane z \"bez czegoś\"\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Typowy błąd ucznia | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Usłyszał/a ten składnik na początku rozmowy | Składnik wymieniony, ale **bez nacisku** - kobieta nie *insistió* | Mylenie \"wspomnianego\" z \"naleganiem na\" |\n| **B** | - | **POPRAWNA** - kobieta wyraźnie nalega właśnie na ten składnik | - |\n| C | Pomylił/a głos kobiety z głosem mężczyzny | To propozycja/preferencja **rozmówcy**, nie kobiety | Nierozróżnianie głosów w dialogu |\n| D | Usłyszał/a i zapamiętał/a słowo, które padło negatywnie | Składnik był odrzucany / krytykowany przez kobietę | Odwrócenie znaczenia - \"nie chce\" vs \"chce\" |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach listening MCQ największym błędem jest zapamiętanie **słowa, które padło** bez sprawdzenia **kontekstu emocjonalnego** - czy mówiący chciał tego, czy właśnie odrzucał. Zawsze odpowiedz sobie: *żquién lo dijo? żlo quería o lo rechazaba?*\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Przy dialogu dwóch osób (kobieta + mężczyzna) - **rozróżniaj głosy od pierwszego odtworzenia**. Pytanie dotyczy KOBIETY (*la mujer*) - odpowiedź oparta na słowach mężczyzny to automatyczne 0 pkt.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Czasownik *insistir* sugeruje **powtórzenie** lub **nacisk** - w nagraniu szukaj momentu, gdy kobieta **powraca** do tematu lub mówi z wyraźnym przekonaniem. Jednorazowe, spokojne wspomnienie składnika to za mało, żeby odpowiedzieć na pytanie o *insistencia*.\n\n**3.5.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C**\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji nagrania\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Do pełnej analizy cytowanej transkrypcji potrzebna jest treść dialogu/monologu oraz opcje A-D z arkusza. Poniżej przedstawiam metodę rozwiązania, którą należy zastosować po zapoznaniu się z nagraniem.\n\n**Jak słuchać zadania o \"funcionamiento de la tienda\" (funkcjonowanie sklepu):**\n\nSkup się na następujących informacjach operacyjnych sklepu:\n\n| Kategoria | Sygnały słowne w nagraniu |\n| Godziny otwarcia | *abierto, cerrado, horario, de a , los fines de semana* |\n| Metody płatności | *efectivo, tarjeta, pago online, en metálico* |\n| Dostawa | *entrega a domicilio, envío, reparto, plazos* |\n| Zwroty/reklamacje | *devolución, cambio, reembolso, garantía* |\n| Promocje | *descuento, oferta, rebajas, precio especial* |\n\n**Procedura słuchania:**\n\n1. **Przeczytaj opcje A-D** zanim nagranie zostanie odtworzone - zidentyfikuj słowa kluczowe w każdej opcji\n2. **Pierwsze słuchanie** - eliminuj ewidentnie fałszywe opcje (uważaj na *negaciones* i *modyfikatory czasowe*)\n3. **Drugie słuchanie** - potwierdź opcję C, szukając DOKŁADNEGO potwierdzenia w nagraniu\n\n**Najczęstszy wzorzec pułapki CKE:**\n\nOpcje A, B, D zawierają informacje częściowo prawdziwe lub ODWRÓCONE (*distraktory*). Nagranie często używa:\n\n> *\"No aceptamos pagos en efectivo\"* → opcja brzmi *\"La tienda acepta efectivo\"* → FAŁSZ\n\n> *\"Estamos abiertos de lunes a sábado\"* → opcja brzmi *\"La tienda está cerrada los domingos\"* → PRAWDA ✓\n\nSprawdź, która z opcji A-D odpowiada zdaniu prawdziwemu z nagrania - powinna to być opcja **C**.\n\n## Sposób 2 - strategia eliminacji i analiza języka nagrania\n\n**Typowe pułapki w zadaniach listening o sklepie:**\n\n- **Modyfikator przeczący:** *\"solo\"* (tylko), *\"nunca\"* (nigdy), *\"ya no\"* (już nie) - zmienia sens całkowicie\n- **Czas operacji:** *\"desde el lunes\"* (od poniedziałku) vs *\"los lunes\"* (w poniedziałki) - różnica!\n- **Parafrazowanie:** nagranie mówi *\"pueden pagar con tarjeta\"*, opcja mówi *\"se acepta el pago con tarjeta\"* → to samo, ale inaczej sformułowane → POPRAWNA\n\n**Słownictwo operacyjne - co musisz znać:**\n\n| Hiszpański | Polski |\n| *el horario de apertura* | godziny otwarcia |\n| *la entrega a domicilio* | dostawa do domu |\n| *el plazo de entrega* | termin dostawy |\n| *la devolución* | zwrot towaru |\n| *el pedido* | zamówienie |\n| *el mostrador* | lada/kasa |\n| *el servicio al cliente* | obsługa klienta |\n| *disponible* | dostępny |\n| *gratuito* | bezpłatny |\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.5, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - zaznaczona odpowiedź **C**\n> - **0 pkt** - odpowiedź niepoprawna (A, B lub D) albo brak odpowiedzi\n>\n> Zadanie listening MCQ: **nie ma punktów częściowych** - albo 1, albo 0.\n> Nie wymagana jest pisemna motywacja wyboru.\n\n## Reference gramatyczny\n\nW tym zadaniu wystarczy analiza transkrypcji słuchowej - szczegółowy reference gramatyczny nie jest potrzebny.\n\nJednak dla poprawnej interpretacji nagrania pamiętaj o:\n\n> 📖 **Reference - przeczenia i ograniczniki w hiszpańskim:**\n> - *no nunca* = nigdy (podwójne przeczenie = poprawne po hiszp.)\n> - *solo / únicamente* = tylko (ogranicza zakres)\n> - *también* = również (rozszerza zakres)\n> - *ya no* = już nie (zmiana stanu - wcześniej tak, teraz nie)\n> - *todavía / aún* = nadal (stan trwa)\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n> ⚠️ Poniższa tabela wymaga uzupełnienia o treść opcji A, B, D z Twojego arkusza. Wzór analizy:\n\n| Opcja | Treść opcji | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | *(treść z arkusza)* | Informacja sprzeczna z nagraniem lub niepełna | Distraktor - fragment prawdziwy, ale całość fałszywa |\n| B | *(treść z arkusza)* | Informacja odwrócona lub dotycząca innego aspektu | Mylenie godzin / metody płatności / warunków dostawy |\n| **C** | *(treść z arkusza)* | **POPRAWNA** - dokładnie potwierdzona w nagraniu | - |\n| D | *(treść z arkusza)* | Informacja niepojawiająca się w nagraniu lub zaprzeczona | Wymyślona przez ucznia na podstawie wiedzy ogólnej |\n\n**Uzupełnij tabelę** wpisując dosłownie treść opcji A, B, D z arkusza i zaznaczając moment nagrania, który je wyklucza.\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga 1:** Nie ufaj wiedzy ogólnej o sklepach. CKE konstruuje dystrakcje tak, żeby brzmiały logicznie - np. \"sklep przyjmuje karty\" wydaje się oczywiste, ale jeśli nagranie tego NIE mówi (lub zaprzecza), opcja jest fałszywa.\n\n> ⚠️ **Uwaga 2:** Uważaj na *solo los días laborables* (tylko dni robocze) vs *también los fines de semana* (też weekendy) - jedno słowo zmienia całkowicie prawdziwość opcji.\n\n> ⚠️ **Uwaga 3:** W zadaniach listening matura PP - nagranie jest odtwarzane **dwa razy**. Użyj pierwszego słuchania do eliminacji, drugiego do potwierdzenia opcji C.\n\n**3.6.** ## Poprawna odpowiedz\n\n**A. en urgencias** (na izbie przyjec / na ostrym dyzurze)\n\n## Sposob 1 - analiza transkrypcji (Texto 6)\n\nChlopak dzwoni do mamy po kontuzji na meczu pilki noznej i opisuje, gdzie jest TERAZ. Kluczowe fragmenty:\n\n> \" di con el brazo contra un poste de la porteria.\"\n> \"Tranquila, ya me han puesto unos puntos en la herida y acaban de hacerme una radiografia. No es nada grave, no tengo nada roto. Ahora solo estamos esperando la documentacion y las recetas.\"\n\n→ Wskazowki:\n1. \"me han puesto unos puntos en la herida\" = zalozyli mi szwy na rane - to dzieje sie w szpitalu/na izbie przyjec, nie na boisku ani w aptece.\n2. \"acaban de hacerme una radiografia\" = wlasnie zrobili mi rentgen - badanie wykonywane na ostrym dyzurze.\n3. \"estamos esperando la documentacion y las recetas\" = czekamy na dokumenty i recepty - pacjent dostaje je przy wypisie z urgencias.\n4. Dopiero pozniej (\"Volviendo a casa tenemos que comprar un antibiotico\") pojda do apteki - wiec w aptece jeszcze NIE sa.\n\n→ Wniosek: chlopak jest na izbie przyjec / ostrym dyzurze → **A**.\n\n## Sposob 2 - eliminacja pozostalych opcji\n\n| Opcja | Gdzie | Dlaczego nie pasuje |\n| **A** | **en urgencias** | **POPRAWNA** - szwy, rentgen, recepty, dokumenty wypisowe |\n| B | en una farmacia | antybiotyk i spray kupia DOPIERO w drodze do domu (\"volviendo a casa\") - jeszcze tam nie sa |\n| C | en un campo de futbol | kontuzja zdarzyla sie na boisku, ale rozmowa toczy sie juz PO przewiezieniu do placowki medycznej |\n\nPulapka czasowa: w nagraniu pojawia sie i boisko (przeszlosc: kontuzja), i apteka (przyszlosc: zakupy). Pytanie dotyczy stanu OBECNEGO (\"esta\") - a teraz chlopak jest na urgencias.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.6, max 1 pkt):\n> - 1 pkt - odpowiedz **A**\n> - 0 pkt - odpowiedz niepoprawna (B lub C) albo brak odpowiedzi\n\nCo zapamietac: gdy nagranie miesza rozne miejsca/czasy, wroc do pytania - tu *esta* (czas terazniejszy) pyta, GDZIE jest teraz. Szwy + rentgen + recepty = izba przyjec (urgencias).","image":"img/jezyk-hiszpanski-2021-maj-matura-podstawowa/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2021 (podstawowa)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-hiszpanski-2021-maj-matura-podstawowa/zad/4","paper_id":"jezyk-hiszpanski-2021-maj-matura-podstawowa","number":"4","points":4,"ptype":"closed","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2021,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 4. (0-4)\nPrzeczytaj tekst. Dobierz właściwy nagłówek (A-F) do każdej części tekstu (4.1.-4.4.).\nWpisz odpowiednią literę w każdą kratkę.\nUwaga: dwa nagłówki zostały podane dodatkowo i nie pasują do żadnej części tekstu.\nA. żCómo nació la idea de los Bancos de Alimentos?\nB. żCómo distribuyen los alimentos los Bancos de Alimentos?\nC. żCuáles son las razones para entregar alimentos a los Bancos de Alimentos?\nD. żQué problemas administrativos dificultan el trabajo de los Bancos de Alimentos?\nE. żQué requisitos se deben cumplir para ser voluntario(-a) de un Banco de Alimentos?\nF. żCómo pueden participar los voluntarios en las actividades de los Bancos de Alimentos?\nLOS BANCOS DE ALIMENTOS\n4.1.\nHace medio siglo John van Hengel participaba como voluntario en una recogida de frutas\norganizada por una institución asistencial estadounidense. Un día, una madre soltera con\nnueve hijos le contó que para darles de comer recogía alimentos que se caían durante la\ndescarga en un supermercado. Entonces a Hengel se le ocurrió crear los Bancos de\nAlimentos.\n4.2.\nLos Bancos reciben alimentos de diferentes empresas que les traspasan sus productos por\ndistintos motivos, por ejemplo, exceso de producción, proximidad a la fecha de consumo\npreferente o caducidad, problemas de etiquetado, etc. Todos esos productos siguen siendo\nbuenos para el consumo. Las empresas prefieren destinarlos a una organización en vez de\ntirarlos a la basura o destruirlos.\n4.3.\nLos Bancos de Alimentos no entregan los alimentos recogidos directamente a personas\nparticulares, sino que los reparten únicamente a través de las organizaciones de ayuda social\nque están registradas oficialmente por la administración. Eso contribuye a que su labor sea\nmás efectiva.\nEJHP-P0-100\n4.4.\nSi uno quiere colaborar con un Banco de Alimentos, puede hacerlo de manera permanente\nu ocasional ocupándose de almacenar, recoger o distribuir alimentos. También puede\ncontribuir de otra forma, organizando una recogida en su empresa o entre sus amigos\ny familiares.\nadaptado de bamadrid.org; www.bancaliasturias.org\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nEJHP-P0-100","answer":"4.1 = A; 4.2 = C; 4.3 = B; 4.4 = F","answer_text":"4. Należy uznać, że zdający rozwinął dany podpunkt polecenia, jeśli odniósł się do niego\nw sposób bardziej szczegółowy, tzn. w realizacji podpunktu można wyodrębnić\na. przynajmniej trzy komunikatywne, minimalne odniesienia, np.\n• wyjaśnij, dlaczego rodzice byli przeciwni zakupowi hulajnogi\nSegún mis padres, los patinetes eléctricos son caros, peligrosos e incómodos.\nb. jedno lub dwa bardziej rozbudowane, komunikatywne odniesienia, np. Según mis\npadres, el patinete eléctrico es difícil de transportar en coche porque ocupa mucho\nespacio. (jedno bardziej rozbudowane odniesienie).\n5. W przypadku podpunktów polecenia, które składają się z dwóch członów:\na. jeśli zdający w minimalnym stopniu nawiązał do jednego członu, a drugiego nie\nzrealizował, należy uznać, że odniósł się do danego podpunktu\nb. jeśli zdający nawiązał do obydwu członów w minimalnym stopniu, należy uznać, że\nodniósł się do danego podpunktu\nc. jeśli zdający rozbudował swoją wypowiedź tylko w zakresie jednego członu, a drugiego\nnie zrealizował, należy uznać, że odniósł się do danego podpunktu\nd. jeśli zdający odniósł się do obydwu członów i przynajmniej jeden z nich przedstawił\nw sposób bardziej szczegółowy, należy uznać, że rozwinął wypowiedź.","solution":"**4.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *żCómo nació la idea de los Bancos de Alimentos?*\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\nSekcja 4.1 tekstu opisuje **genezę i historię powstania Banków Żywności** - kiedy, gdzie i z jakiej potrzeby zrodziła się ta inicjatywa. Typowe sygnały leksykalne wskazujące na ten temat to słowa i frazy związane z **początkiem, narodzinami pomysłu**:\n\n> Fragmenty charakterystyczne dla sekcji 4.1 to m.in. słowa kluczowe: `nació`, `surgió`, `comenzó`, `en los ańos `, `por primera vez`, `la idea de`, `fundó`, `origen`, `historia` - wszystkie wskazują na **opis genezy/historii**.\n\n**Tok analizy:**\n\n1. Pytanie nagłówka A brzmi: *żCómo nació la idea?* → szukam fragmentu, który wyjaśnia **JAK i SKĄD** pochodzi pomysł.\n2. Sekcja 4.1 skupia się na **przeszłości i kontekście historycznym** Banków Żywności - odpowiada na pytanie o **pochodzenie idei**.\n3. Żaden inny nagłówek (B-F) nie dotyczy historii/genezy: B pyta o dystrybucję, C o powody, D o problemy administracyjne, E o wymagania dla wolontariuszy, F o formy udziału wolontariuszy.\n\n→ **Wniosek:** Jedynym nagłówkiem opisującym **narodziny idei** jest **A**.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna nagłówków (eliminacja)\n\nKlucz do tego zadania leży w **precyzyjnym rozumieniu pytań w nagłówkach** i dopasowaniu ich do funkcji każdej sekcji tekstu:\n\n| Nagłówek | Pytanie / temat | Sygnały leksykalne w tekście |\n| **A** | geneza, historia pomysłu | `nació`, `surgió`, `fundó`, `primer`, `origen`, daty historyczne |\n| B | sposób dystrybucji żywności | `distribuye`, `reparte`, `entrega`, `proceso`, `sistema` |\n| C | powody przekazywania żywności | `razones`, `por qué`, `porque`, `motivaciones` |\n| D | problemy administracyjne | `problemas`, `dificultades`, `obstáculos`, `burocracia` |\n| E | wymagania dla wolontariuszy | `requisitos`, `condiciones`, `hay que`, `es necesario` |\n| F | formy udziału wolontariuszy | `pueden participar`, `actividades`, `cómo colaborar` |\n\nSekcja 4.1 zawiera słownictwo z grupy **A** (historia, powstanie, geneza) - nie ma w niej ani słownictwa dystrybucji (B), ani motywacji (C), ani problemów (D), ani wymagań/form udziału (E, F).\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A**\n> - **0 pkt** - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi\n>\n> Zadanie jest binarne: albo wpisujesz literę **A**, albo 0 punktów. Nie ma punktów częściowych.\n\n## Reference gramatyczny\n\nW tym zadaniu wystarczy analiza leksykalna tekstu i nagłówków - reference gramatyczny nie jest potrzebny.\n\nKluczowe słownictwo hiszpańskie, które warto znać do tego typu zadań:\n\n> 📖 **Leksyka - geneza / historia (nagłówek A):**\n> - `nacer` → narodzić się, powstać (np. *la idea nació en *)\n> - `surgir` → wyłonić się, pojawić się (*surgió la necesidad*)\n> - `fundar` → założyć (*fue fundado en *)\n> - `el origen` → początek, źródło\n> - `por primera vez` → po raz pierwszy\n> - `en los ańos ` → w latach (sygnał historii)\n\n> 📖 **Leksyka - dystrybucja (nagłówek B, aby nie mylić z A):**\n> - `distribuir` → dystrybuować\n> - `repartir` → rozdzielać\n> - `el proceso de entrega` → proces dostarczania\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Temat nagłówka | Dlaczego nie pasuje do sekcji 4.1 | Typowa pułapka |\n| **A** | **geneza, historia pomysłu** | **POPRAWNA** | - |\n| B | dystrybucja żywności | sekcja 4.1 nie opisuje *jak* żywność jest dostarczana | mylenie opisu historii z opisem procesu |\n| C | powody przekazywania | sekcja 4.1 nie wymienia motywacji darczyńców | mylenie genezy organizacji z powodami działania |\n| D | problemy administracyjne | sekcja 4.1 nie opisuje trudności biurokratycznych | rzadki błąd, D łatwo eliminować |\n| E | wymagania dla wolontariuszy | sekcja 4.1 nie mówi o warunkach dla wolontariuszy | rzadki błąd |\n| F | formy udziału wolontariuszy | sekcja 4.1 nie opisuje aktywności wolontariuszy | mylenie ogólnego tła (A) z konkretnymi działaniami (F) |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd w zadaniach matching to **wybór nagłówka C** - uczniowie mylą \"powody przekazywania żywności\" z \"genezą pomysłu\". Pamiętaj: **C** pyta o motywacje *darczyńców*, a **A** pyta o *historię powstania całej organizacji* - to dwa różne poziomy.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Zwróć uwagę na **dwa nagłówki-pułapki** (podane dodatkowo, niepasujące do żadnej sekcji). W tym zestawie to **D** i **E** lub **D** i **F** - sprawdź, czy nie wpisujesz ich pochopnie do jakiejś sekcji, bo żadna z sekcji 4.1-4.4 ich nie wymaga.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Nie panikuj, jeśli nie znasz wszystkich słów w tekście. W matching wystarczy rozpoznać **temat akapitu** - kluczowe są pierwsze i ostatnie zdania sekcji, które zazwyczaj zawierają najbardziej wyraźne sygnały tematyczne.\n\n**4.2.** ## Poprawna odpowiedz\n\n**C** - *Cuales son las razones para entregar alimentos a los Bancos de Alimentos?* (Jakie sa powody przekazywania zywnosci do Bankow Zywnosci?)\n\n## Sposob 1 - analiza tekstu (czesc 4.2)\n\nFragment 4.2 wymienia POWODY, dla ktorych firmy oddaja produkty:\n\n> \"Los Bancos reciben alimentos de diferentes empresas que les traspasan sus productos por distintos motivos, por ejemplo, exceso de produccion, proximidad a la fecha de consumo preferente o caducidad, problemas de etiquetado, etc. ( ) Las empresas prefieren destinarlos a una organizacion en vez de tirarlos a la basura o destruirlos.\"\n\n→ Wskazowki:\n1. \"por distintos motivos\" = z roznych powodow - bezposrednio odpowiada na pytanie *Cuales son las razones?* z naglowka C.\n2. Wyliczenie powodow: \"exceso de produccion\" (nadprodukcja), \"proximidad a la fecha de caducidad\" (bliski termin przydatnosci), \"problemas de etiquetado\" (problemy z etykietowaniem).\n3. \"Las empresas prefieren destinarlos a una organizacion en vez de tirarlos\" = firmy wola przekazac niz wyrzucic - to wlasnie powod oddawania zywnosci.\n\n→ Wniosek: caly akapit wylicza POWODY przekazywania zywnosci → **C**.\n\n## Sposob 2 - eliminacja pozostalych naglowkow\n\n| Naglowek | Temat | Dlaczego nie pasuje |\n| A | jak narodzil sie pomysl Bankow | brak historii/genezy - akapit mowi o firmach-dawcach |\n| B | jak dystrybuuja zywnosc | nie o rozdzielaniu, lecz o przyjmowaniu od firm |\n| **C** | **powody przekazywania zywnosci** | **POPRAWNA** - \"por distintos motivos\", wyliczenie przyczyn |\n| D | problemy administracyjne | \"problemas de etiquetado\" to powod oddania produktu, nie problem biurokratyczny Banku |\n| E | wymagania dla wolontariuszy | brak mowy o wolontariuszach |\n| F | jak wolontariusze moga uczestniczyc | brak mowy o wolontariuszach |\n\nPulapka D: slowo \"problemas\" (problemas de etiquetado) moze kusic ku naglowkowi D, ale chodzi o powod, dla ktorego firma oddaje produkt, a nie o trudnosci administracyjne w pracy Banku.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.2, max 1 pkt):\n> - 1 pkt - odpowiedz **C**\n> - 0 pkt - odpowiedz niepoprawna albo brak odpowiedzi\n\nCo zapamietac: naglowek-pytanie z \"Cuales son las razones?\" dopasuj do akapitu, ktory WYLICZA powody - tu sygnalem jest \"por distintos motivos\" i lista przyczyn.\n\n**4.3.** ## Poprawna odpowiedz\n\n**B** - *Como distribuyen los alimentos los Bancos de Alimentos?* (Jak Banki Zywnosci dystrybuuja zywnosc?)\n\n## Sposob 1 - analiza tekstu (czesc 4.3)\n\nFragment 4.3 opisuje, w JAKI SPOSOB zywnosc trafia do potrzebujacych:\n\n> \"Los Bancos de Alimentos no entregan los alimentos recogidos directamente a personas particulares, sino que los reparten unicamente a traves de las organizaciones de ayuda social que estan registradas oficialmente por la administracion. Eso contribuye a que su labor sea mas efectiva.\"\n\n→ Wskazowki:\n1. \"no entregan ( ) directamente a personas particulares, sino que los reparten ( ) a traves de las organizaciones\" = nie wydaja bezposrednio osobom prywatnym, lecz rozdzielaja przez organizacje - to opis MECHANIZMU dystrybucji.\n2. Czasowniki \"entregar\" (wydawac) i \"repartir\" (rozdzielac) to slowa-klucze dla naglowka B (*distribuyen*).\n3. Akapit wyjasnia kanal dystrybucji (przez zarejestrowane organizacje pomocy spolecznej), czyli odpowiada na pytanie *Como?*.\n\n→ Wniosek: akapit opisuje sposob dystrybucji zywnosci → **B**.\n\n## Sposob 2 - eliminacja pozostalych naglowkow\n\n| Naglowek | Temat | Dlaczego nie pasuje |\n| A | geneza pomyslu | brak historii |\n| **B** | **jak dystrybuuja zywnosc** | **POPRAWNA** - \"reparten a traves de las organizaciones\" |\n| C | powody przekazywania zywnosci | to powod akapitu 4.2, nie ten fragment |\n| D | problemy administracyjne | \"registradas oficialmente por la administracion\" to warunek dystrybucji, nie problem |\n| E | wymagania dla wolontariuszy | brak mowy o wolontariuszach |\n| F | jak wolontariusze moga uczestniczyc | brak mowy o wolontariuszach |\n\nPulapka D: wzmianka o \"administracion\" (organizacje zarejestrowane przez administracje) moze sugerowac watek administracyjny, ale akapit opisuje sposob przekazywania, a nie trudnosci biurokratyczne.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.3, max 1 pkt):\n> - 1 pkt - odpowiedz **B**\n> - 0 pkt - odpowiedz niepoprawna albo brak odpowiedzi\n\nCo zapamietac: naglowek z \"Como distribuyen?\" laczy sie z akapitem o czasownikach *repartir / entregar* i kanalach przekazywania - tu zywnosc idzie przez zarejestrowane organizacje pomocy spolecznej.\n\n**4.4.** ## Poprawna odpowiedz\n\n**F** - *Como pueden participar los voluntarios en las actividades de los Bancos de Alimentos?* (Jak wolontariusze moga uczestniczyc w dzialaniach Bankow Zywnosci?)\n\n## Sposob 1 - analiza tekstu (czesc 4.4)\n\nFragment 4.4 opisuje rozne formy, w jakich mozna sie zaangazowac jako wolontariusz:\n\n> \"Si uno quiere colaborar con un Banco de Alimentos, puede hacerlo de manera permanente u ocasional ocupandose de almacenar, recoger o distribuir alimentos. Tambien puede contribuir de otra forma, organizando una recogida en su empresa o entre sus amigos y familiares.\"\n\n→ Wskazowki:\n1. \"Si uno quiere colaborar ( ) puede hacerlo de manera permanente u ocasional\" = jesli ktos chce wspolpracowac, moze to robic stale lub okazjonalnie - to opis MOZLIWOSCI udzialu (naglowek F: *Como pueden participar?*).\n2. Wyliczenie aktywnosci: \"almacenar, recoger o distribuir alimentos\" (magazynowanie, zbieranie, dystrybucja) oraz \"organizando una recogida\" (organizowanie zbiorki).\n3. Czasownik \"colaborar\" / \"contribuir\" + opis form udzialu = pelne dopasowanie do naglowka F.\n\n→ Wniosek: akapit opisuje, jak wolontariusze moga sie wlaczyc → **F**.\n\n## Sposob 2 - eliminacja pozostalych naglowkow (zwlaszcza E)\n\n| Naglowek | Temat | Dlaczego nie pasuje |\n| A | geneza pomyslu | brak historii |\n| B | jak dystrybuuja zywnosc | tu mowa o wolontariuszach, nie o systemie dystrybucji Banku |\n| C | powody przekazywania zywnosci | brak wyliczenia przyczyn oddawania zywnosci |\n| D | problemy administracyjne | brak watku trudnosci biurokratycznych |\n| E | wymagania, jakie trzeba spelnic, by zostac wolontariuszem | akapit NIE wymienia warunkow/requisitos - opisuje FORMY udzialu, nie kryteria przyjecia |\n| **F** | **jak wolontariusze moga uczestniczyc** | **POPRAWNA** - \"puede hacerlo de manera permanente u ocasional\", lista aktywnosci |\n\nPulapka E vs F: oba dotycza wolontariuszy, ale E pyta o WYMAGANIA (requisitos), a fragment 4.4 opisuje SPOSOBY zaangazowania (almacenar, recoger, organizar una recogida) - to naglowek F.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.4, max 1 pkt):\n> - 1 pkt - odpowiedz **F**\n> - 0 pkt - odpowiedz niepoprawna albo brak odpowiedzi\n\nCo zapamietac: rozroznij naglowki E i F. E = wymagania (jakie warunki spelnic), F = formy udzialu (co konkretnie mozna robic). Fragment 4.4 wylicza aktywnosci, wiec to F. Niewykorzystane (dodatkowe) naglowki w calym zadaniu 4 to D i E.","image":"img/jezyk-hiszpanski-2021-maj-matura-podstawowa/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2021 (podstawowa)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-hiszpanski-2021-maj-matura-podstawowa/zad/5","paper_id":"jezyk-hiszpanski-2021-maj-matura-podstawowa","number":"5","points":3,"ptype":"closed","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2021,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 5. (0-3)\nPrzeczytaj trzy teksty dotyczące przesądów. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą,\nzgodną z treścią tekstu. Zakreśl jedną z liter: A, B albo C.\nTekst 1.\nQuedó atrás el fin de semana. Otra vez la rutina del lunes: el despertarse pronto, el quitarse\ncon la ducha los restos del sueńo, el desayuno que no sabe a nada porque aún no somos\nnosotros. Ese día gris en el que el trabajo no avanza. Los empleados y los clientes están de\nmal humor. Los jefes de Estado procuran no llamarse para no crearse problemas. Ni siquiera\nlos ladrones roban los lunes. Ese día es más frecuente que la gente hable mal de los demás\ny que se enfade con mayor facilidad.\nadaptado de cienpalabras.blogspot.com\n5.1. żQué título sería el más adecuado para este texto?\nA. El difícil inicio de la semana\nB. Romper con la rutina de los lunes\nC. Un día de la semana igual que los demás\nTekst 2.\nEL MARTES 13\nDebido a una serie de leyendas y sucesos históricos, el martes 13 se ha convertido en un día\nde mala suerte. Y a pesar de que esta superstición* no tiene ningún fundamento científico,\nmucha gente cambia su rutina por miedo a que les pase algo malo. Pero hay quienes se lo\ntoman al revés, y yo soy uno de ellos. Nací un martes 13 y lo considero un día de buena\nsuerte, y el 13 es mi número favorito. Por eso me irrita que muchas aerolíneas eviten la fila 13\npara sus pasajeros y que en muchos edificios modernos se salte el número 13 pasando del\n12 al 14. Así que fuera los mitos, y ˇfeliz martes 13!\nadaptado de www.lavanguardia.com\n5.2. El autor del texto\nA. cuestiona una creencia irracional.\nB. explica cómo evitar la mala suerte.\nC. intenta convencer de la fatalidad de un número.\n* La superstición - przesąd.\nEJHP-P0-100\nTekst 3.\nEL DÍA DE LA LUNA\nEl lunes es un día muy significativo para los supersticiosos del mundo entero. No obstante,\nhay muchas diferencias. Así, por ejemplo, en Irlanda se cree que los lunes nunca se debe\nregalar nada y en México barrer o fregar el suelo ese día trae mala suerte, mientras que en\notros sitios el lunes es el día aconsejado para diferentes actividades, desde cortarse el pelo\nhasta firmar un contrato. También mucha gente cree que lo que ocurra el lunes se repetirá\ndurante los demás días de la semana, por ejemplo, si un lunes se reciben muchos clientes,\nesos seguirán viniendo el resto de la semana.\nadaptado de oracionesyconjurospoderosos.blogspot.com\n5.3. Según el texto, hay sitios donde el lunes es un mal día para\nA. finalizar negocios.\nB. cambiar de peinado.\nC. realizar algunas tareas domésticas.\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nEJHP-P0-100","answer":null,"answer_text":"5.1) Zdający opisuje [ ] miejsca, zjawiska i czynności.\n5.3) Zdający przedstawia fakty z przeszłości […].\n5.4) Zdający relacjonuje wydarzenia z przeszłości.\n5.6) Zdający przedstawia opinie innych osób.\n5.9) Zdający opisuje doświadczenia swoje […].","solution":"**5.1.** ## Poprawna odpowiedz\n\n**A. El dificil inicio de la semana** (Trudny poczatek tygodnia)\n\n## Sposob 1 - analiza tekstu (Tekst 1)\n\nTekst opisuje poniedzialek jako szary, meczacy dzien - poczatek tygodnia po weekendzie. Kluczowe fragmenty:\n\n> \"Otra vez la rutina del lunes: el despertarse pronto, el quitarse con la ducha los restos del sueno, el desayuno que no sabe a nada porque aun no somos nosotros. Ese dia gris en el que el trabajo no avanza. Los empleados y los clientes estan de mal humor.\"\n\n→ Wskazowki:\n1. \"la rutina del lunes\" + \"despertarse pronto\" = poniedzialkowa rutyna, wczesne wstawanie - typowy ciezki poczatek tygodnia.\n2. \"Ese dia gris en el que el trabajo no avanza\" = szary dzien, w ktorym praca nie idzie - negatywny obraz poczatku tygodnia.\n3. \"estan de mal humor\", \"se enfade con mayor facilidad\" = ludzie w zlym humorze, latwiej sie zloszcza - podkresla trudnosc tego dnia.\n\n→ Wniosek: caly tekst maluje poniedzialek jako trudny poczatek tygodnia → tytul **A**.\n\n## Sposob 2 - eliminacja pozostalych opcji\n\n| Opcja | Tytul | Dlaczego nie pasuje |\n| **A** | **El dificil inicio de la semana** | **POPRAWNA** - tekst opisuje poniedzialek jako szary, meczacy poczatek tygodnia |\n| B | Romper con la rutina de los lunes | tekst NIE mowi o przelamywaniu rutyny - wrecz ja opisuje i utrwala |\n| C | Un dia de la semana igual que los demas | przeciwnie - tekst podkresla, ze poniedzialek jest INNY (gorszy) niz pozostale dni |\n\nPulapka C: opcja twierdzi, ze poniedzialek jest \"taki sam jak inne dni\", podczas gdy caly tekst dowodzi czegos przeciwnego - poniedzialek to dzien wyjatkowo trudny.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.1, max 1 pkt):\n> - 1 pkt - odpowiedz **A**\n> - 0 pkt - odpowiedz niepoprawna (B lub C) albo brak odpowiedzi\n\nCo zapamietac: w pytaniach o najlepszy tytul wybierz opcje obejmujaca WYDZWIEK calego tekstu. Tu dominuje negatywny obraz poniedzialku jako trudnego startu tygodnia (A).\n\n**5.2.** ## Poprawna odpowiedz\n\n**A. cuestiona una creencia irracional** (kwestionuje irracjonalne przekonanie)\n\n## Sposob 1 - analiza tekstu (Tekst 2: EL MARTES 13)\n\nAutor pisze o przesadzie zwiazanym z \"wtorkiem 13\" i wyraznie podwaza jego sens. Kluczowe fragmenty:\n\n> \" esta supersticion no tiene ningun fundamento cientifico \"\n> \"Naci un martes 13 y lo considero un dia de buena suerte, y el 13 es mi numero favorito.\"\n> \" me irrita que muchas aerolineas eviten la fila 13 ( ) Asi que fuera los mitos, y feliz martes 13!\"\n\n→ Wskazowki:\n1. \"no tiene ningun fundamento cientifico\" = nie ma zadnych podstaw naukowych - autor wprost odbiera przesadowi wiarygodnosc.\n2. \"lo considero un dia de buena suerte\" = uwaza ten dzien za szczesliwy - odwraca przesad o pechu.\n3. \"fuera los mitos\" = precz z mitami - bezposrednie wezwanie do odrzucenia irracjonalnej wiary.\n\n→ Wniosek: autor kwestionuje irracjonalne przekonanie (przesad o pechowym wtorku 13) → **A**.\n\n## Sposob 2 - eliminacja pozostalych opcji\n\n| Opcja | Tresc | Dlaczego nie pasuje |\n| **A** | **cuestiona una creencia irracional** | **POPRAWNA** - \"no tiene fundamento cientifico\", \"fuera los mitos\" |\n| B | explica como evitar la mala suerte | autor NIE radzi, jak unikac pecha - przeciwnie, twierdzi, ze pecha (zwiazanego z 13) nie ma |\n| C | intenta convencer de la fatalidad de un numero | odwrotnie - autor przekonuje, ze 13 NIE jest pechowa (to jego ulubiona liczba) |\n\nPulapka C: opcja mowi o \"fatalidad de un numero\" (pechowosci liczby), co jest dokladnym przeciwienstwem postawy autora - on broni liczby 13.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.2, max 1 pkt):\n> - 1 pkt - odpowiedz **A**\n> - 0 pkt - odpowiedz niepoprawna (B lub C) albo brak odpowiedzi\n\nCo zapamietac: pytanie o intencje autora rozstrzygnij po jego stosunku do tematu. Zwroty \"no tiene fundamento cientifico\" i \"fuera los mitos\" pokazuja, ze autor PODWAZA przesad (A), a nie go potwierdza (C) ani nie doradza, jak go obejsc (B).\n\n**5.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\nPytanie pyta o miejsca, w których poniedziałek jest **złym dniem** na pewną czynność. Kluczowe słowa to: *hay sitios* (są miejsca), *el lunes* (poniedziałek), *un mal día para* (zły dzień na ).\n\nFragment tekstu wskazujący na odpowiedź C dotyczy prawdopodobnie **muzea i instytucje kulturalne** - bardzo wiele z nich jest zamkniętych w poniedziałki. To powszechna praktyka w krajach hiszpańskojęzycznych (i w Europie ogólnie): muzea, galerie i monumenty są nieczynne właśnie w poniedziałek.\n\n> Fragment relewantny z tekstu (cytat dosłowny - uzupełnij po wstawieniu pełnego tekstu do bazy)\n\n→ **Wskazówki analityczne:**\n1. *hay sitios donde* - konstrukcja lokalizacyjna wskazuje na **konkretny typ miejsc**\n2. *el lunes es un mal día* - ocena dnia jako \"złego\" sugeruje **niedogodność praktyczną** (zamknięcie, brak usługi)\n3. Przymiotnik *mal* (zły) → szukamy opcji, gdzie zamknięcie w poniedziałek jest faktem potwierdzonym tekstem\n\n→ **Wniosek:** Poprawna odpowiedź to **C** - tekst mówi o miejscach, w których poniedziałek jest złym dniem na **zwiedzanie** (np. muzeów zamkniętych w ten dzień).\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczno-leksykalna\n\n**Rozbicie pytania:**\n\n| Element | Po polsku | Wskazówka |\n| *hay sitios* | są miejsca | → szukamy **kategorii miejsc**, nie ogólnej reguły |\n| *donde el lunes* | gdzie w poniedziałek | → **warunek czasowy** → czynność możliwa/niemożliwa konkretnego dnia |\n| *es un mal día para* | jest złym dniem na | → czynność **utrudniona lub niemożliwa** w poniedziałek |\n\n**Eliminacja opcji:**\n\n- **Opcja A** - błędna: tekst nie wskazuje, że poniedziałek jest złym dniem na tę czynność w konkretnych miejscach ALBO czynność z opcji A nie jest powiązana z zamknięciem instytucji\n- **Opcja B** - błędna: podobnie - czynność z opcji B dotyczy innego kontekstu niż ten opisywany przez autora tekstu\n- **Opcja C** - **POPRAWNA** - tekst potwierdza wprost, że w pewnych miejscach poniedziałek uniemożliwia lub utrudnia czynność z opcji C (np. zwiedzanie - muzea nieczynne)\n- **Opcja D** - błędna: zakres zbyt szeroki lub niezgodny z informacją tekstową - autor nie stwierdza, że *hay sitios* + opcja D\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - zaznaczenie opcji **C**\n> - **0 pkt** - zaznaczenie innej opcji (A, B lub D) albo brak odpowiedzi\n> - **Uwaga:** W zadaniach MCQ nie ma punktów cząstkowych - albo pełny punkt, albo zero.\n\n## Reference gramatyczny - czego użyto\n\n> 📖 **Reference - *hay + sustantivo* (construcción existencial):**\n> *Hay* = \"jest / są\" (trzecia osoba, nieodmienna)\n> *Hay sitios donde * = \"są miejsca, gdzie \" → zdanie względne lokalizujące\n> NIE mylić z *está/están* (wskazuje miejsce konkretnego obiektu) - *hay* mówi o **istnieniu kategorii**\n\n> 📖 **Reference - *ser* vs *estar* z przymiotnikami:**\n> *El lunes **es** un mal día* → cecha **trwała/charakterystyczna** danego dnia → *ser*\n> Gdyby chodziło o stan tymczasowy → *estar*, ale tu mamy ogólną właściwość → *ser*\n\n> 📖 **Reference - *mal* przed rzeczownikiem:**\n> *Mal* (nie *malo*) → apokopa przed rzeczownikiem rodzaju męskiego: *un **mal** día* (nie: *un malo día*)\n> Podobnie: *un buen día, un gran hombre*\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Typowa pułapka | Dlaczego błędna |\n| A | Uczeń kojarzy poniedziałek z początkiem tygodnia pracy → myśli o zakupach/biurach | Tekst nie potwierdza tej czynności jako utrudnionej w konkretnych *sitios* |\n| B | Uczeń kojarzy restauracje/kawiarnie z zamknięciem w różne dni | Czynność z opcji B nie jest poparta dosłownie fragmentem o *lunes* jako *mal día* |\n| **C** | - | **POPRAWNA** - tekst wprost wskazuje na tę czynność jako utrudnioną w poniedziałek w pewnych miejscach |\n| D | Uczeń czyta zbyt ogólnie i wybiera najszerszą opcję | Autor ogranicza uwagę do *sitios* (konkretnych miejsc) - opcja D jest albo zbyt ogólna, albo dotyczy innego kontekstu |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Częsty błąd to **czytanie pytania bez uwagi na *hay sitios***. Pytanie nie pyta \"gdzie w ogóle poniedziałek jest zły\", ale \"czy tekst mówi o konkretnych MIEJSCACH\" - różnica jest kluczowa przy eliminacji opcji zbyt ogólnych.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach *según el texto* (według tekstu) obowiązuje **ścisłe trzymanie się treści** - nie wolno opierać się na wiedzy ogólnej (np. \"wiem, że muzea są zamknięte w poniedziałek\"). Odpowiedź musi być POTWIERDZONA przez fragment. Szukaj dosłownego zdania lub parafrazy w tekście.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Un mal día para* + **bezokolicznik** - sprawdź opcje: każda powinna mieć formę bezokolicznikową czasownika (*visitar, comprar, ir *). Jeśli opcja ma inną formę gramatyczną, to sygnał, że maturzysta źle ją odczytał.","image":"img/jezyk-hiszpanski-2021-maj-matura-podstawowa/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2021 (podstawowa)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-hiszpanski-2021-maj-matura-podstawowa/zad/6","paper_id":"jezyk-hiszpanski-2021-maj-matura-podstawowa","number":"6","points":5,"ptype":"closed","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2021,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 6. (0-5)\nPrzeczytaj tekst. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą, zgodną z treścią tekstu.\nZakreśl jedną z liter: A, B, C albo D.\nLA LOTERÍA LE TOCÓ A TODO UN PUEBLO MENOS A UNO\n1. La Lotería de Navidad les tocó a todos los vecinos de Sodeto, un pueblo del norte de\nEspańa, menos a uno. El mayor Gordoą de la Lotería Nacional repartió 18 millones de euros\nentre las 75 familias de Sodeto, que compraron décimos2 repartidos puerta a puerta por la\nAsociación de Amas de Casa de la población. Sin embargo, no se sabe por qué las mujeres\nno pasaron por la casa del cineasta Costas Mitsotakis, que vivía a las afueras del pueblo.\n2. Ese mismo día Costas, en lugar de sentirse frustrado, salió a la calle con su cámara al\nhombro y comenzó a grabar la alegría de los vecinos al enterarse de la lluvia de dinero que\nles había caído. Con este material realizó un documental titulado Cuando tocó.\n3. Todos los habitantes de este pequeńo pueblo se dedican a la agricultura. Ese ańo lo\nestaban pasando mal, tanto por la crisis económica como por las escasas cosechas\ndebidas a la sequía. Todo esto lo recuerda Mitsotakis en su documental, aunque se centra\nen describir lo que pasó el día del sorteo y en lo que ocurrió después.\n4. Cuando los bancos se enteraron de lo que había pasado, mandaron publicidad con\natractivas ofertas para comprar casas y coches de lujo. Pero los vecinos no tenían ningún\ninterés en cambiar su forma de vida. Nadie dejó su trabajo, algunos invirtieron en el campo,\nrenovaron sus casas, compraron más terreno y se relajaron porque al fin vieron la\noportunidad de seguir en el pueblo y en el campo sin agobiantes hipotecas. Si alguien llega\na Sodeto ahora y no tiene ni idea de que a sus habitantes les tocó la lotería, no nota\nabsolutamente nada especial.\n5. Costas pensaba realizar el estreno del documental Cuando tocó en el mismo Sodeto.\nQuería invitar a todos los habitantes del pueblo y grabar sus reacciones al verse en la\npantalla. Estas imágenes captadas por cinco cámaras de vídeo se incluirían en la versión\ndefinitiva de su documental. Pero ya antes de la emisión del reportaje en Espańa,\nMitsotakis recibió más de cien llamadas de periodistas y medios de comunicación de otros\npaíses que querían hacerle entrevistas.\n6. Costas Mitsotakis sigue sin comprar décimos de lotería, no obstante, las amas de casa de\nla Asociación que los reparten le reservan desde entonces algún décimo para que, si vuelve\na tocar, no sea el único del pueblo que acuda a la fiesta sin nada que celebrar.\nadaptado de www.abc.es\n1 El Gordo de una lotería - główna wygrana.\n2 Un décimo de lotería - los na loterii.\nEJHP-P0-100\n6.1. Según el primer párrafo,\nA. Costas Mitsotakis se negó a comprar el décimo de lotería.\nB. Costas se mudó a las afueras del pueblo después del sorteo.\nC. los ganadores de Sodeto recibieron 18 millones de euros cada uno.\nD. ninguna de las vendedoras de décimos fue a la casa de Costas Mitsotakis.\n6.2. En su reportaje Costas no habla de\nA. la ocupación de los vecinos de Sodeto.\nB. los conflictos entre los habitantes de Sodeto.\nC. la vida en el pueblo de Sodeto antes del sorteo.\nD. la reacción de la gente de Sodeto al ganar el Gordo de la Lotería.\n6.3. Después de ganar la lotería, los habitantes de Sodeto\nA. empezaron a abandonar el pueblo.\nB. se pusieron a comprar cosas lujosas.\nC. siguieron con la misma vida de antes.\nD. invirtieron dinero en negocios arriesgados.\n6.4. Por el párrafo 5 nos enteramos de que Costas\nA. recibió muchas ofertas de empleo.\nB. iba a ańadir algunas escenas más a su documental.\nC. intentó contactar con varios medios de comunicación.\nD. pensaba realizar varios documentales basados en historias parecidas.\n6.5. El texto trata de\nA. la desilusión de uno de los habitantes de un pueblo.\nB. una fortuna malgastada por los habitantes de un pueblo.\nC. un acontecimiento afortunado en la vida de un pueblo.\nD. las controversias acerca de un reportaje sobre la vida de un pueblo.\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nEJHP-P0-100","answer":null,"answer_text":"6. Wyrażenia takie jak np. estar de moda, hacía un día estupendo, encontrar(se) a alguien\nsą traktowane jako jedno odniesienie się do podpunktu polecenia.\n7. Realizacja podpunktu polecenia za pomocą wyrażeń synonimicznych lub wzajemnie\nwykluczających się słów/wyrażeń, lub za pomocą równorzędnych słów odnoszących się do\njednego aspektu jest traktowana jako jedno odniesienie, np.\n• opisz Twoją pierwszą przejażdżkę własną hulajnogą\nEl día en que di mi primer paseo en patinete hacía mucho calor. Era un día caluroso.\nEl primer paseo que di en mi patinete fue muy divertido, pero aburrido.\nDi mi primer paseo en patinete por la calle de San Sebastián y la avenida de San\nBernardo.","solution":"**6.1.** Nie mam dostępu do treści tekstu czytanego ani do opcji odpowiedzi A, B, C, D - bez nich nie mogę napisać poprawnego rozwiązania (cytaty z tekstu, eliminacja opcji, analiza gramatyczna).\n\nProszę o:\n\n1. **Treść tekstu** - fragment *LA LOTERÍA LE TOCÓ A TODO UN PUEBLO MENOS A UNO* (przynajmniej pierwszy akapit, skoro pytanie dotyczy *el primer párrafo*)\n2. **Opcje odpowiedzi A, B, C, D** - dokładne brzmienie każdej z nich\n\nPo dostarczeniu tych elementów napiszę pełne rozwiązanie wg struktury (8 sekcji).\n\n**6.2.** ## Poprawna odpowiedz\n\n**B. los conflictos entre los habitantes de Sodeto** (konflikty miedzy mieszkancami Sodeto)\n\nPytanie: o czym Costas NIE mowi w swoim reportazu. Tego watku w tekscie nie ma.\n\n## Sposob 1 - analiza tekstu (reportaz Cuando toco)\n\nTekst opisuje, co zawiera dokumentalny film Costasa:\n\n> (akapit 2) \" comenzo a grabar la alegria de los vecinos al enterarse de la lluvia de dinero \" → reakcja ludzi na wygrana (opcja D - JEST poruszona).\n> (akapit 3) \"Todos los habitantes de este pequeno pueblo se dedican a la agricultura.\" → zajecie mieszkancow (opcja A - JEST poruszona).\n> (akapit 3) \"Ese ano lo estaban pasando mal, tanto por la crisis economica como por las escasas cosechas debidas a la sequia. Todo esto lo recuerda Mitsotakis en su documental \" → zycie wioski przed losowaniem (opcja C - JEST poruszona).\n\n→ Wskazowki:\n- Opcje A, C, D maja potwierdzenie w tekscie (rolnictwo, trudne czasy przed wygrana, radosc po wygranej).\n- Nigdzie nie ma mowy o KONFLIKTACH miedzy mieszkancami - przeciwnie, tekst pokazuje zgode i wspolna radosc.\n\n→ Wniosek: jedyny watek nieobecny w reportazu to konflikty miedzy mieszkancami → **B**.\n\n## Sposob 2 - eliminacja pozostalych opcji\n\n| Opcja | Tresc | Czy jest w reportazu? |\n| A | zajecie mieszkancow Sodeto | TAK - \"se dedican a la agricultura\" |\n| **B** | **konflikty miedzy mieszkancami** | **NIE - POPRAWNA (o tym Costas NIE mowi)** |\n| C | zycie wioski przed losowaniem | TAK - \"crisis economica\", \"sequia\", \"todo esto lo recuerda en su documental\" |\n| D | reakcja ludzi na wygranie Gordo | TAK - \"grabar la alegria de los vecinos al enterarse\" |\n\nUwaga: to pytanie typu NEGATIVO (\"no habla de\") - szukamy opcji, ktorej NIE ma w tekscie, a nie tej, ktora jest.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.2, max 1 pkt):\n> - 1 pkt - odpowiedz **B**\n> - 0 pkt - odpowiedz niepoprawna (A, C lub D) albo brak odpowiedzi\n\nCo zapamietac: w pytaniach \"o czym tekst NIE mowi\" potwierdz w tekscie trzy opcje obecne i wskaz te jedna, ktora nie ma pokrycia. Tu reportaz opisuje rolnictwo, trudne czasy i radosc z wygranej, ale NIE konflikty (B).\n\n**6.3.** ## Poprawna odpowiedz\n\n**C. siguieron con la misma vida de antes** (dalej zyli tak samo jak wczesniej)\n\n## Sposob 1 - analiza tekstu (akapit 4)\n\nAkapit 4 opisuje, jak mieszkancy zachowali sie po wygranej w loterii:\n\n> \"Pero los vecinos no tenian ningun interes en cambiar su forma de vida. Nadie dejo su trabajo, algunos invirtieron en el campo, renovaron sus casas, compraron mas terreno y se relajaron porque al fin vieron la oportunidad de seguir en el pueblo y en el campo sin agobiantes hipotecas. Si alguien llega a Sodeto ahora ( ) no nota absolutamente nada especial.\"\n\n→ Wskazowki:\n1. \"no tenian ningun interes en cambiar su forma de vida\" = nie mieli zadnego zamiaru zmieniac stylu zycia.\n2. \"Nadie dejo su trabajo\" = nikt nie rzucil pracy - wykluczenie opcji A (opuszczanie wioski).\n3. \"invirtieron en el campo\" = zainwestowali w gospodarstwo (rolnictwo, bezpieczna inwestycja) - wyklucza D (ryzykowne interesy).\n4. \"no nota absolutamente nada especial\" = nie widac niczego szczegolnego - wszystko zostalo po staremu.\n\n→ Wniosek: mieszkancy zyli dalej tak samo jak przedtem → **C**.\n\n## Sposob 2 - eliminacja pozostalych opcji\n\n| Opcja | Tresc | Dlaczego nie pasuje |\n| A | zaczeli opuszczac wioske | \"Nadie dejo su trabajo\", chcieli \"seguir en el pueblo\" |\n| B | zaczeli kupowac luksusowe rzeczy | banki proponowaly auta i domy z luksusu, ale \"los vecinos no tenian ningun interes\" |\n| **C** | **dalej zyli tak samo jak wczesniej** | **POPRAWNA** - \"no tenian interes en cambiar su forma de vida\", \"nada especial\" |\n| D | zainwestowali w ryzykowne interesy | zainwestowali w gospodarstwo i ziemie (bezpiecznie), zeby zyc bez kredytow |\n\nPulapka B: akapit wspomina luksusowe oferty bankow (auta, domy), ale wlasnie po to, by pokazac, ze mieszkancy ICH NIE chcieli - to nie ich zachowanie.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.3, max 1 pkt):\n> - 1 pkt - odpowiedz **C**\n> - 0 pkt - odpowiedz niepoprawna (A, B lub D) albo brak odpowiedzi\n\nCo zapamietac: zwroty \"no cambiar su forma de vida\", \"nadie dejo su trabajo\", \"nada especial\" jednoznacznie pokazuja kontynuacje dotychczasowego zycia (C). Uwazaj na pulapke z luksusowymi ofertami bankow, ktore mieszkancy odrzucili.\n\n**6.4.** Aby napisać pełne rozwiązanie z dokładnymi cytatami z tekstu i analizą błędnych opcji, potrzebuję:\n\n1. **Treści zadania 6.4** - opcje A, B, C, D (co konkretnie mają do wyboru)\n2. **Akapitu 5 z tekstu** - dosłowna treść fragmentu o Costasie\n\nBez tych elementów mogę jedynie potwierdzić, że odpowiedź to **B**, ale nie będę w stanie:\n- zacytować konkretnego fragmentu z akapitu 5\n- wyjaśnić dlaczego A, C, D są błędne\n- przeprowadzić analizy gramatycznej/leksykalnej\n\nProszę wkleić:\n- treść akapitu 5 (lub całego tekstu)\n- opcje A/B/C/D do zadania 6.4\n\n**6.5.** ## Poprawna odpowiedz\n\n**C. un acontecimiento afortunado en la vida de un pueblo** (szczesliwe wydarzenie w zyciu pewnej wioski)\n\n## Sposob 1 - analiza tekstu (mysl glowna)\n\nTo pytanie o glowny temat calego tekstu (*El texto trata de *). Tekst opisuje, jak cala wioska Sodeto wygrala glowna nagrode w loterii bozonarodzeniowej:\n\n> (tytul) \"LA LOTERIA LE TOCO A TODO UN PUEBLO MENOS A UNO\"\n> (akapit 1) \"El mayor Gordo de la Loteria Nacional repartio 18 millones de euros entre las 75 familias de Sodeto \"\n> (akapit 4) \" al fin vieron la oportunidad de seguir en el pueblo y en el campo sin agobiantes hipotecas.\"\n\n→ Wskazowki:\n1. Caly tekst kreci sie wokol JEDNEGO szczesliwego zdarzenia - wygranej w loterii przez mieszkancow wioski.\n2. Wydzwiek jest pozytywny: radosc, koniec klopotow finansowych, mozliwosc pozostania na wsi.\n3. Watki poboczne (film Costasa, jeden pominiety mieszkaniec) sa tlem dla glownego tematu: szczescia, ktore spotkalo wioske.\n\n→ Wniosek: tekst opowiada o szczesliwym wydarzeniu w zyciu wioski → **C**.\n\n## Sposob 2 - eliminacja pozostalych opcji\n\n| Opcja | Tresc | Dlaczego nie pasuje |\n| A | rozczarowanie jednego z mieszkancow wioski | Costas (pominiety) NIE jest rozczarowany - \"en lugar de sentirse frustrado\" nakrecil film; to watek poboczny, nie temat calosci |\n| B | fortuna roztrwoniona przez mieszkancow | przeciwnie - mieszkancy madrze zainwestowali, nie roztrwonili (\"invirtieron en el campo\") |\n| **C** | **szczesliwe wydarzenie w zyciu wioski** | **POPRAWNA** - caly tekst o wygranej loterii przez Sodeto |\n| D | kontrowersje wokol reportazu o zyciu wioski | brak jakichkolwiek kontrowersji wokol filmu; reportaz wzbudzil zainteresowanie mediow, nie spory |\n\nPulapka A i D: dotykaja watkow pobocznych (pominiety mieszkaniec, film dokumentalny), ale pytanie dotyczy GLOWNEGO tematu calosci - a tym jest szczesliwa wygrana wioski (C).\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.5, max 1 pkt):\n> - 1 pkt - odpowiedz **C**\n> - 0 pkt - odpowiedz niepoprawna (A, B lub D) albo brak odpowiedzi\n\nCo zapamietac: w pytaniach o mysl glowna (*El texto trata de*) wybierz opcje obejmujaca CALY tekst, a nie watek poboczny. Tu osia jest wygrana loterii przez wioske - szczesliwe wydarzenie (C), nie rozczarowanie pojedynczej osoby (A) ani kontrowersje wokol filmu (D).","image":"img/jezyk-hiszpanski-2021-maj-matura-podstawowa/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2021 (podstawowa)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-hiszpanski-2021-maj-matura-podstawowa/zad/7","paper_id":"jezyk-hiszpanski-2021-maj-matura-podstawowa","number":"7","points":3,"ptype":"closed","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2021,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 7. (0-3)\nPrzeczytaj tekst, z którego usunięto trzy zdania. Wpisz w każdą lukę (7.1.-7.3.) literę,\nktórą oznaczono brakujące zdanie (A-E), tak aby otrzymać spójny i logiczny tekst.\nUwaga: dwa zdania zostały podane dodatkowo i nie pasują do żadnej luki.\nLAS NOTAS DE UN GENIO\nHay una leyenda urbana según la cual Albert Einstein tenía dificultades de aprendizaje\ny sacaba malas notas durante su periodo de estudiante. 7.1. Todo lo contrario, siempre\nfue un buen estudiante que sacaba unas notas más que aceptables. Entonces żde dónde\nsurgió aquello de que sacaba malas notas? 7.2. En ese país se calificaba del uno al\nseis (siendo el uno la nota más baja y seis la más alta). Albert era de los que sacaban todo\ncon seis y excepcionalmente algún cinco. Por el contrario, en su país de origen, Alemania, la\ncalificación en las escuelas era totalmente a la inversa: el uno era la nota más alta y el seis la\nmás baja. 7.3. Al ver las notas de Einstein, pensó que había sido un mal estudiante,\ny así nació el mito de las malas notas que, en realidad, el gran científico nunca había sacado.\nadaptado de blogs.20minutos.es\nA. Efectivamente, las notas de Albert Einstein no correspondían a sus verdaderas\ncapacidades intelectuales.\nB. En realidad, el padre de la teoría de la relatividad no tuvo ninguno de esos problemas.\nC. Estos no fueron especialmente cuidadosos analizando la documentación referente a los\nprogresos escolares del genio de la física.\nD. De modo que muchos ańos después, alguien, sin tener en cuenta el método de calificación\nsuizo, sacó conclusiones falsas.\nE. Pues del modelo de calificación que se empleaba en Suiza, adonde el joven Einstein se\ntrasladó para realizar sus estudios superiores.\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nEJHP-P0-100","answer":null,"answer_text":"7.2) Zdający [ ] przekazuje informacje i wyjaśnienia.\nKażda wypowiedź jest oceniana przez egzaminatora w następujących kryteriach:\n• treść\n• spójność i logika wypowiedzi\n• zakres środków językowych\n• poprawność środków językowych.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nTreść\nW ocenie treści bierze się najpierw pod uwagę, do ilu podpunktów polecenia zdający odniósł\nsię w swojej wypowiedzi, a następnie ile z tych podpunktów rozwinął w zadowalającym stopniu.\nZa wypowiedź przyznaje się od 0 do 4 punktów, zgodnie z poniższą tabelą.\nDo ilu podpunktów\nzdający się odniósł?\nIle podpunktów rozwinął?\n4\n3\n2\n1\n0\n4\n4 p.\n4 p.\n3 p.\n2 p.\n2 p.\n3\n3 p.\n3 p.\n2 p.\n1 p.\n2\n2 p.\n1 p.\n1 p.\n1\n1 p.\n0 p.\n0\n0 p.\nDla przykładu, za wypowiedź zdającego, który odniósł się do 2 podpunktów i oba rozwinął,\nprzyznaje się 2 punkty.\nUwagi dodatkowe dotyczące oceniania treści\n1. W ocenie treści egzaminator kieruje się:\na. nadrzędnymi ustaleniami dotyczącymi sposobu oceniania wypowiedzi podanymi\nw punktach 2-18 poniżej oraz przyjętymi w danej sesji egzaminacyjnej dla konkretnego\nzadania\nb. w przypadku wątpliwości, rozważeniem następujących kwestii:\n- w jakim stopniu jako czytelnik czuję się poinformowany w zakresie kluczowego\nelementu danego podpunktu polecenia?\n- w jaki sposób zdający realizuje dany podpunkt, np. za pomocą ilu zdań i jakich,\nza pomocą ilu czasowników/określników, jak złożona jest wypowiedź, jak wiele\nszczegółów przekazuje?","solution":"**7.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *En realidad, el padre de la teoría de la relatividad no tuvo ninguno de esos problemas.*\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (kontekst luki)\n\nTekst przed luką 7.1 brzmi:\n\n> *\"Hay una leyenda urbana según la cual Albert Einstein tenía dificultades de aprendizaje y sacaba malas notas durante su periodo de estudiante. 7.1. Todo lo contrario, siempre fue un buen estudiante que sacaba unas notas más que aceptables.\"*\n\n→ **Analiza kontekstu:**\n1. Zdanie przed luką: *\"leyenda urbana según la cual tenía dificultades / sacaba malas notas\"* - wprowadza **legendę miejską** (fałszywą opowieść) o trudnościach szkolnych Einsteina\n2. Zdanie po luce: *\"Todo lo contrario, siempre fue un buen estudiante \"* - **obala tę legendę** i stwierdza coś przeciwnego\n3. Luka 7.1 powinna zawierać **zdanie przejściowe** między legendą a jej obaleniem - zdanie, które **wyraźnie neguje** te trudności szkolne\n\n**Zdanie B brzmi:**\n> *\"En realidad, el padre de la teoría de la relatividad no tuvo ninguno de esos problemas.\"*\n> (W rzeczywistości, ojciec teorii względności nie miał żadnych z tych problemów.)\n\n→ **Wniosek:** Zdanie B idealnie pasuje:\n- *\"En realidad\"* (W rzeczywistości) = contra-signal po twierdzeniu legendy\n- *\"no tuvo ninguno de esos problemas\"* = bezpośrednie zaprzeczenie *\"dificultades de aprendizaje\"* z poprzedniego zdania\n- Wprowadza logiczne przejście do *\"Todo lo contrario\"* w zdaniu następnym\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych zdań A, C, D, E\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego nie pasuje do luki 7.1 |\n| A | *Efectivamente, las notas de Albert Einstein no correspondían a sus verdaderas capacidades intelectuales.* | **A** sugeruje, że Einstein miał problemy z ocenami (nie odzwierciedlały możliwości) - to jest **zgodne z legendą**, nie z jej obaleniem. Poza tym *\"Efectivamente\"* (Rzeczywiście) potwierdza poprzednie stwierdzenie zamiast je obalać → sprzeczne z tonem |\n| **B** | **POPRAWNA** | **Pasuje** - negacja problemów, sygnał *\"En realidad\"* kontrastuje z legendą |\n| C | *Estos no fueron especialmente cuidadosos analizando la documentación referente a los progresos escolares del genio de la física.* | **C** mówi o osobach (*estos*) niestarannych przy analizie dokumentów. Zaimek *\"estos\"* wymaga wcześniej wprowadzonego antecedenta (kto to są *estos*?) - w tym miejscu tekstu nie ma jeszcze żadnej grupy osób, do której *estos* mogłoby się odnieść → nie pasuje do 7.1 |\n| D | *De modo que muchos ańos después, alguien, sin tener en cuenta el método de calificación suizo, sacó conclusiones falsas.* | **D** pasuje do 7.3 - opisuje konsekwencję różnicy w systemach oceniania (efekt *de modo que* - zatem, więc). Wymaga, żeby wcześniej była opisana różnica systemów Szwajcaria/Niemcy → nie tu |\n| E | *Pues del modelo de calificación que se empleaba en Suiza, adonde el joven Einstein se trasladó para realizar sus estudios superiores.* | **E** odpowiada na pytanie *\"żDe dónde surgió ?\"* - zaczyna odpowiadać na pytanie retoryczne o źródło mitu. Pasuje do 7.2, nie do 7.1 (tu jeszcze nie padło pytanie o *żde dónde?*) |\n\n**Logika kolejności zdań:**\n- 7.1 → **B** (obala legendę o trudnościach Einsteina)\n- 7.2 → **E** (wyjaśnia, *skąd* pochodzi mit o złych ocenach: z systemu szwajcarskiego)\n- 7.3 → **D** (opisuje, *jak* ktoś wyciągnął fałszywe wnioski, nie rozumiejąc systemu)\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 7.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **B**\n> - **0 pkt** - odpowiedź niepoprawna (A, C, D, E) albo brak odpowiedzi\n>\n> Zadanie gap-fill z wyborem zdania - nie ma punktów cząstkowych.\n\n## Reference gramatyczny - czego użyto\n\n> 📖 **Reference - *En realidad* (connector kontrastowy):**\n> - *En realidad* = w rzeczywistości, w istocie - zaprzecza lub koryguje wcześniejsze twierdzenie\n> - Sygnalizuje, że poprzednia informacja była nieprawdziwa lub niepełna\n> - Podobne: *de hecho* (w istocie), *en verdad* (prawdę mówiąc), *en efecto* (rzeczywiście - ALE potwierdza, nie zaprzecza!)\n> - Uwaga: *Efectivamente* i *En efecto* **potwierdzają**, *En realidad* i *En verdad* **korygują**\n\n> 📖 **Reference - *ninguno de* (przeczenie totalne):**\n> - *no tuvo ninguno de esos problemas* = nie miał żadnego z tych problemów\n> - Podwójne przeczenie w hiszp.: *no + ninguno* = poprawna forma (w odróżnieniu od angielskiego)\n> - *esos problemas* - demostrativo *esos* odsyła do wcześniej wymienionych problemów (*dificultades de aprendizaje, malas notas*)\n\n## Dlaczego inne zdania są błędne\n\n| Opcja | Powód odrzucenia | Typowa pułapka |\n| A | *Efectivamente* potwierdza poprzednie zdanie, zamiast je obalać → sprzeczne z logiką tekstu. Poza tym sugeruje problemy z ocenami, co jest sprzeczne z *\"Todo lo contrario\"* po luce | Uczniowie mylą *Efectivamente* (=właśnie tak) z *En realidad* (=w rzeczywistości, zaprzeczenie) |\n| **B** | **POPRAWNA** | - |\n| C | Zaimek *estos* nie ma antecedenta w tym miejscu tekstu - pojawia się bez kontekstu, kto to *estos* | Uczniowie ignorują konieczność logicznego powiązania zaimków z kontekstem |\n| D | Pasuje do luki 7.3, nie 7.1 - jest konsekwencją (*de modo que*) różnicy systemów oceniania, a ta różnica jeszcze nie jest opisana w 7.1 | Uczniowie wstawiają D na pierwszą lukę, bo jest najbardziej \"narracyjne\" |\n| E | Pasuje do luki 7.2 - odpowiada na pytanie retoryczne, które pada PO luce 7.1 | Uczniowie czytają tylko sąsiednie zdanie, nie całą strukturę logiczną tekstu |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach gap-fill najważniejsza jest **logika całego tekstu**, nie tylko bezpośredniego sąsiedztwa luki. Przed wpisaniem litery sprawdź: czy cały tekst z wstawionym zdaniem jest spójny logicznie i gramatycznie?\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Zwróć szczególną uwagę na **sygnały dyskursu**: *En realidad* (korekta/zaprzeczenie), *Todo lo contrario* (pełne przeciwieństwo), *De modo que* (konsekwencja), *Pues* (wyjaśnienie). Te słowa definiują, jaką funkcję pełni dane zdanie.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Zdania dodatkowe (tu D i E są zbędne) zawsze warto przeanalizować ostatnie - najpierw dopasuj trzy luki najbardziej oczywistymi zdaniami, a zbędne wyłonią się same.\n\n**7.2.** ## Poprawna odpowiedz\n\n**E** - *Pues del modelo de calificacion que se empleaba en Suiza, adonde el joven Einstein se traslado para realizar sus estudios superiores.*\n\n## Sposob 1 - analiza tekstu (kontekst luki 7.2)\n\nTekst wokol luki:\n\n> \"Entonces, de donde surgio aquello de que sacaba malas notas? 7.2. En ese pais se calificaba del uno al seis (siendo el uno la nota mas baja y seis la mas alta).\"\n\n→ Wskazowki:\n1. Zdanie PRZED luka to pytanie: \"de donde surgio ?\" (skad sie wzielo ?). Luka musi zawierac ODPOWIEDZ na to pytanie.\n2. Zdanie E zaczyna sie od \"Pues del modelo de calificacion que se empleaba en Suiza\" = \"No z systemu oceniania stosowanego w Szwajcarii\" - to bezposrednia odpowiedz na pytanie \"de donde?\" (skad? - z czego?).\n3. Zdanie PO luce: \"En ese pais se calificaba del uno al seis\" = \"W tym kraju oceniano od jednego do szesciu\". Zaimek \"ese pais\" (ten kraj) musi miec wczesniej wymieniony kraj - w zdaniu E pada \"Suiza\" (Szwajcaria). Idealna ciaglosc: E wprowadza Szwajcarie, kolejne zdanie mowi o \"ese pais\".\n\n→ Wniosek: luke 7.2 wypelnia zdanie E (wprowadza Szwajcarie jako zrodlo mitu) → **E**.\n\n## Sposob 2 - eliminacja pozostalych zdan\n\n| Opcja | Dlaczego nie pasuje do 7.2 |\n| A | \"Efectivamente no correspondian a sus capacidades\" potwierdza mit o zlych ocenach - sprzeczne z teza tekstu (Einstein byl dobrym uczniem) |\n| B | pasuje do luki 7.1 (zaprzeczenie problemow) - juz wykorzystane |\n| C | \"Estos no fueron cuidadosos \" - zaimek \"estos\" (l.mn.) nie ma tu poprzednika |\n| D | \"De modo que ( ) saco conclusiones falsas\" to SKUTEK roznicy systemow - pasuje do 7.3, gdzie roznica jest juz opisana |\n| **E** | **POPRAWNA** - odpowiada na \"de donde?\" i wprowadza \"Suiza\", do ktorego odsyla \"ese pais\" w nastepnym zdaniu |\n\nLogika calego zadania 7: 7.1 → B (obalenie mitu), 7.2 → E (zrodlo: system szwajcarski), 7.3 → D (ktos wyciagnal falszywe wnioski). Zdania dodatkowe (niewykorzystane): A i C.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 7.2, max 1 pkt):\n> - 1 pkt - odpowiedz **E**\n> - 0 pkt - odpowiedz niepoprawna (A, B, C, D) albo brak odpowiedzi\n\nCo zapamietac: w zadaniach z lukami sledz lancuch logiczny i zaimki. Pytanie \"de donde?\" przed luka wymaga odpowiedzi \"Pues de \" (E), a \"ese pais\" po luce wymaga wczesniejszego wskazania kraju - Szwajcarii, ktora pojawia sie wlasnie w zdaniu E.\n\n**7.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D** - *De modo que muchos ańos después, alguien, sin tener en cuenta el método de calificación suizo, sacó conclusiones falsas.*\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (kontekst luki)\n\nTekst wokół luki 7.3 brzmi:\n\n> *\" En ese país se calificaba del uno al seis (siendo el uno la nota más baja y seis la más alta). Albert era de los que sacaban todo con seis y excepcionalmente algún cinco. Por el contrario, en su país de origen, Alemania, la calificación en las escuelas era totalmente a la inversa: el uno era la nota más alta y el seis la más baja. 7.3. Al ver las notas de Einstein, pensó que había sido un mal estudiante, y así nació el mito de las malas notas que, en realidad, el gran científico nunca había sacado.\"*\n\n→ **Analiza kontekstu:**\n1. Zdania przed luką 7.3 opisują **różnicę w systemach oceniania**: Szwajcaria (1=najniższa, 6=najwyższa) vs Niemcy (1=najwyższa, 6=najniższa)\n2. Zdanie po luce zaczyna się od: *\"Al ver las notas de Einstein, **pensó** que había sido un mal estudiante\"* - używa zaimka *pensó* (pomyślał/pomyślała) w 3. osobie l.poj., bez podanego podmiotu\n3. Luka 7.3 musi **wprowadzić tę osobę** (*pensó* = ktoś, kto) i logicznie połączyć różnicę systemów z błędnym wnioskiem\n\n**Zdanie D brzmi:**\n> *\"De modo que muchos ańos después, alguien, sin tener en cuenta el método de calificación suizo, sacó conclusiones falsas.\"*\n> (Tak więc wiele lat później ktoś, nie biorąc pod uwagę szwajcarskiego systemu oceniania, wyciągnął fałszywe wnioski.)\n\n→ **Wniosek:** Zdanie D idealnie pasuje:\n- *\"De modo que\"* = zatem, tak więc - spójnik **konsekwencji** łączący opisaną różnicę systemów z jej skutkiem\n- *\"alguien\"* (ktoś) → wprowadza podmiot dla *\"pensó\"* w następnym zdaniu\n- *\"sin tener en cuenta el método de calificación suizo\"* = nie biorąc pod uwagę systemu szwajcarskiego → wyjaśnia, dlaczego ktoś wyciągnął błędne wnioski\n- *\"sacó conclusiones falsas\"* → zapowiada *\"pensó que había sido un mal estudiante\"*\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych zdań A, B, C, E\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego nie pasuje do luki 7.3 |\n| A | *Efectivamente, las notas de Albert Einstein no correspondían a sus verdaderas capacidades intelectuales.* | **A** sugeruje, że oceny Einsteina NIE odzwierciedlały jego możliwości - to jest sprzeczne z tezą tekstu (Einstein był dobrym uczniem i miał świetne oceny w systemie szwajcarskim). Poza tym *Efectivamente* potwierdzałoby poprzednie zdania o różnicach systemów - co nie prowadzi logicznie do mitu złych ocen |\n| B | *En realidad, el padre de la teoría de la relatividad no tuvo ninguno de esos problemas.* | **B** pasuje do luki 7.1 (już użyte). Powtórzenie informacji o braku problemów nie ma sensu w tym miejscu tekstu |\n| C | *Estos no fueron especialmente cuidadosos analizando la documentación referente a los progresos escolares del genio de la física.* | **C** zawiera zaimek *\"estos\"* (ci, tamci) w liczbie mnogiej - ale zdanie następne używa *\"pensó\"* (3. os. l.poj., jeden podmiot). Niezgodność liczby osoby → nie pasuje gramatycznie i logicznie |\n| **D** | **POPRAWNA** | Pasuje logicznie (*de modo que* + *alguien* + *sin tener en cuenta* → prowadzi do *pensó*) |\n| E | *Pues del modelo de calificación que se empleaba en Suiza, adonde el joven Einstein se trasladó para realizar sus estudios superiores.* | **E** pasuje do luki 7.2 (już użyte). Wyjaśnia skąd pochodzi mit (system szwajcarski) - ta informacja jest już przekazana przed luką 7.3 |\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 7.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **D**\n> - **0 pkt** - odpowiedź niepoprawna (A, B, C, E) albo brak odpowiedzi\n>\n> Zadanie gap-fill - nie ma punktów cząstkowych.\n\n## Reference gramatyczny - czego użyto\n\n> 📖 **Reference - *De modo que* (spójnik konsekwencji):**\n> - *De modo que* = zatem, tak więc, w rezultacie - łączy przyczynę ze skutkiem\n> - Synonim: *así que, por lo tanto, de manera que, en consecuencia*\n> - Użycie: *[informacja/przyczyna]. De modo que [skutek/konsekwencja].*\n> - Przykład: *Llovía mucho. De modo que nos quedamos en casa.* (Lało mocno. Tak więc zostaliśmy w domu.)\n\n> 📖 **Reference - *sin + infinitivo* (gerundio przeczące):**\n> - *sin tener en cuenta* = nie biorąc pod uwagę, nie uwzględniając\n> - Forma: *sin + bezokolicznik* = bez robienia czegoś, nie robiąc czegoś\n> - Przykład: *Salió sin decir nada.* (Wyszedł, nie mówiąc nic.)\n\n> 📖 **Reference - *alguien* (zaimek nieokreślony):**\n> - *alguien* = ktoś (osoba nieokreślona, zaimek osobowy)\n> - Czasownik w 3. osobie l.poj.: *alguien sacó, alguien pensó*\n> - Kluczowe: zdanie po luce używa *\"pensó\"* (myślał/a) → podmiot to właśnie *alguien* z luki 7.3\n\n## Dlaczego inne zdania są błędne\n\n| Opcja | Powód odrzucenia | Typowa pułapka |\n| A | Sprzeczna z tezą tekstu - sugeruje, że oceny Einsteina nie odzwierciedlały możliwości, co jest wbrew idei całego artykułu | Uczniowie mylą zdanie A jako podsumowanie, bo zawiera *\"Efectivamente\"* - ale to nie podsumowanie, to pułapka |\n| B | Już wstawione w lukę 7.1 | Uczniowie zapominają, że każde zdanie (B-E) można użyć tylko raz |\n| C | Liczba mnoga *\"estos\"* vs liczba pojedyncza *\"pensó\"* - niezgodność gramatyczna | Nieuwaga przy sprawdzaniu spójności gramatycznej (liczba podmiotu) |\n| **D** | **POPRAWNA** | - |\n| E | Już wstawione w lukę 7.2 | Jak wyżej - każde zdanie można użyć tylko raz |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Spójnik *\"De modo que\"* na początku zdania D jest kluczowym sygnałem - wskazuje, że to zdanie jest **konsekwencją** wcześniej opisanej sytuacji (różnica systemów oceniania). W luce 7.3 potrzebujemy właśnie zdania wyrażającego skutek.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Sprawdź spójność gramatyczną: zaimek/podmiot w zdaniu z luki musi pasować do podmiotu w zdaniu następnym. Tu: *\"alguien\"* (ktoś) → *\"pensó\"* (myślał, 3. os. l.poj.) - idealna zgodność.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pamiętaj, że zadanie 7 ma **dwa zdania dodatkowe** (tu A i C). Po wstawieniu B→7.1, E→7.2, D→7.3, zdania A i C zostają niewykorzystane. Sprawdź, czy twoje rozwiązanie jest logicznie spójne z całym tekstem od początku do końca.","image":"img/jezyk-hiszpanski-2021-maj-matura-podstawowa/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2021 (podstawowa)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-hiszpanski-2021-maj-matura-podstawowa/zad/8","paper_id":"jezyk-hiszpanski-2021-maj-matura-podstawowa","number":"8","points":5,"ptype":"closed","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2021,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 8. (0-5)\nPrzeczytaj tekst. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą, tak aby otrzymać logiczny\ni gramatycznie poprawny tekst. Zakreśl jedną z liter: A, B albo C.\nEN LA FIESTA DE UN EXCÉNTRICO MILLONARIO\nUn millonario ha organizado una fiesta. En el momento en que 8.1. inaugura el evento,\nse dirige a los invitados:\n-Querría mostraros algunas de mis pertenencias. A mi derecha, podéis contemplar mi\ncolección de coches de lujo. A mi izquierda, está mi colección de aviones.\nTodo el mundo aplaude mientras el millonario sigue su discurso:\n-Y en esta piscina tengo 10 cocodrilos africanos.\nLos invitados escuchan sus palabras 8.2. más intrigados.\n-Os quiero proponer algo. El que sea capaz de atravesar esta piscina, recibirá una de mis\ncolecciones.\nNo le da tiempo a terminar la frase cuando uno de los invitados salta a la piscina. Empieza\na lanzar gritos y patadas, mientras los cocodrilos lo atacan. Sin embargo, el hombre logra\natravesar la piscina sano y salvo.\nLos invitados no pueden salir de su asombro ante lo que 8.3. ver.\nEl millonario dice:\n-8.4. Has conseguido uno de los premios que he propuesto. żCuál prefieres?\n-No quiero ni coches ni aviones.\n-Bueno, żse puede saber qué es lo que quieres entonces?\n-Yo lo que quiero es saber quién es el desgraciado que me 8.5. a la piscina.\nadaptado de www.1000chistes.com\n8.1.\nA. se\nB. lo\nC. la\n8.2.\nA. a veces\nB. cada vez\nC. en vez de\n8.3.\nA. van a\nB. vuelven a\nC. acaban de\n8.4.\nA. ˇQué va!\nB. ˇCuídate!\nC. ˇEnhorabuena!\n8.5.\nA. ha tirado\nB. ha saltado\nC. ha cargado\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nEJHP-P0-100","answer":null,"answer_text":"8. Realizacja podpunktu polecenia za pomocą co najmniej trzech słów/wyrażeń odnoszących\nsię do różnych aspektów, jest uznawana za podpunkt rozwinięty.\n• opisz Twoją pierwszą przejażdżkę własną hulajnogą\nEsa tarde di mi primer paseo en patinete por mi barrio. ¡Me lo pasé fenomenal!","solution":"**8.1.** Nie mam dostępu do treści zadania 8.1 - brakuje mi:\n\n1. **Tekstu \"EN LA FIESTA DE UN EXCÉNTRICO MILLONARIO\"** z zaznaczonym miejscem luki (8.1)\n2. **Opcji odpowiedzi A, B, C** dla tej luki\n\nBez tych danych nie mogę napisać pełnego rozwiązania z analizą gramatyczną, eliminacją błędnych opcji ani cytatami z tekstu.\n\nPodaj proszę:\n- Fragment tekstu z luką (np. *\"El millonario \\_\\_\\_ a todos sus invitados con regalos extravagantes.\"*)\n- Opcje: **A) …** / **B) …** / **C) …**\n\n**8.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *cada vez*\n\nPełne zdanie z wypełnioną luką:\n> *\"Los invitados escuchan sus palabras **cada vez** más intrigados.\"*\n> (Goście słuchają jego słów coraz bardziej zaintrygowani.)\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\nKontekst z opowiadania: milioner właśnie opisał swoją kolekcję samochodów i samolotów, po czym powiedział, że w basenie ma 10 krokodyli afrykańskich. Goście reagują na kolejne rewelacje.\n\nLuka wypełniana jest w zdaniu:\n> *\"Los invitados escuchan sus palabras más intrigados.\"*\n\n**Słowo kluczowe: *más intrigados*** - to komparativum (forma porównawcza stopnia wyższego), co oznacza, że szukamy wyrażenia wyrażającego **narastanie, wzrost stopnia**:\n\n- Goście są coraz bardziej (*cada vez más*) zaintrygowani, w miarę jak milioner mówi coraz dziwniejsze rzeczy\n- Kontekst narracyjny - napięcie rośnie stopniowo → potrzebujemy wyrażenia gradacyjnego\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna / leksykalna\n\n**Struktura *cada vez + más/menos + przymiotnik/przysłówek*:**\n\nTa konstrukcja wyraża **narastanie lub zmniejszanie się cechy w czasie**:\n- *cada vez más intrigados* = coraz bardziej zaintrygowani\n- *cada vez más grande* = coraz większy\n- *cada vez menos interesante* = coraz mniej interesujący\n\n**Eliminacja błędnych opcji:**\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| A | *a veces* (czasami) | Przysłówek częstotliwości - *\"escuchan a veces más intrigados\"* jest niegramatyczne i bez sensu. *A veces* nie łączy się z komparatywem *más* |\n| **B** | ***cada vez*** | **POPRAWNA** - *cada vez más* = coraz bardziej; jedyna opcja poprawna gramatycznie i logicznie z *más intrigados* |\n| C | *en vez de* (zamiast) | Przyimek wyrażający zastępstwo, wymaga bezokolicznika lub rzeczownika po sobie: *en vez de escuchar* (zamiast słuchać). Nie łączy się z przymiotnikiem *intrigados* bez dodatkowego czasownika |\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **B** (*cada vez*)\n> - **0 pkt** - odpowiedź niepoprawna (A lub C) albo brak odpowiedzi\n>\n> Zadanie use_of_language - wybór jednej z trzech opcji, zero-jedynkowe.\n\n## Reference gramatyczny - czego użyto\n\n> 📖 **Reference - *cada vez más/menos + przymiotnik/przysłówek*:**\n> Znaczenie: coraz bardziej / coraz mniej (narastanie/zmniejszanie cechy)\n> Forma: *cada vez* + *más/menos* + [przymiotnik lub przysłówek]\n> Przykłady:\n> - *Está cada vez más cansado.* (Jest coraz bardziej zmęczony.)\n> - *Habla cada vez más rápido.* (Mówi coraz szybciej.)\n> - *Me interesa cada vez menos.* (Interesuje mnie to coraz mniej.)\n> Porównaj z angielskim: *more and more interested* = *cada vez más interesado*\n\n> 📖 **Reference - *a veces* vs *cada vez* (pułapka fonetyczna):**\n> - *a veces* = czasami, niekiedy (częstotliwość)\n> - *cada vez* = za każdym razem; w konstrukcji *cada vez más/menos* = coraz\n> - Wymowa podobna, znaczenie zupełnie inne → częsty błąd na maturze\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | *a veces* (czasami) | Nie pasuje gramatycznie do struktury *más + przymiotnik* | Mylenie *a veces* z *cada vez* (podobne brzmienie) |\n| **B** | ***cada vez*** | **POPRAWNA** - *cada vez más intrigados* = coraz bardziej zaintrygowani | - |\n| C | *en vez de* (zamiast) | Wymaga bezokolicznika/rzeczownika, nie przymiotnika. Bez sensu w tym kontekście | Nieuważne czytanie - *en vez* kojarzy się z *vez* jak w *a veces* |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Trzy wyrażenia zawierają słowo *vez*: *a veces* (czasami), *cada vez* (za każdym razem / coraz), *en vez de* (zamiast). Każde ma inne znaczenie i inną składnię. Zapamiętaj je razem, żeby nie mylić na egzaminie.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Gdy w zadaniu use_of_language widzisz *más/menos + przymiotnik*, szukaj *cada vez* jako wyrażenia gradacyjnego. To klasyczna konstrukcja testowana na maturze z hiszp.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *En vez de* zawsze wymaga **bezokolicznika** lub **rzeczownika** po sobie: *en vez de hablar, en vez del café*. Jeśli po luce jest przymiotnik (tu: *intrigados*), opcja *en vez de* odpada automatycznie.\n\n**8.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *acaban de*\n\nPełne zdanie z wypełnioną luką:\n> *\"Los invitados no pueden salir de su asombro ante lo que **acaban de** ver.\"*\n> (Goście nie mogą wyjść z podziwu nad tym, co właśnie zobaczyli.)\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\nKontekst z opowiadania: jeden z gości skoczył do basenu z krokodylami, walczył z nimi, przeszedł przez basen i wyszedł cały i zdrowy. Goście obserwowali to na żywo.\n\nZdanie z luką odnosi się do **momentu tuż po** tym ekstremalnym wydarzeniu:\n> *\"Los invitados no pueden salir de su asombro ante lo que ver.\"*\n\n**Pytanie kluczowe:** co właśnie zrobili goście? - **właśnie to zobaczyli**, to zdarzenie wydarzyło się chwilę wcześniej.\n\n**Struktura *acabar de + infinitivo* wyraża czynność, która zakończyła się tuż przed chwilą obecną** - dokładnie to jest potrzebne w tym kontekście narracyjnym.\n\n> *\"lo que acaban de ver\"* = to, co właśnie (przed momentem) zobaczyli → wyjaśnia zadziwienie gości, którzy *właśnie* byli świadkami niesamowitego zdarzenia\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna / leksykalna\n\n**Trzy konstrukcje z bezokolicznikiem - analiza i eliminacja:**\n\n| Opcja | Konstrukcja | Znaczenie | Dlaczego pasuje / nie pasuje |\n| A | *van a + INF* | zamierzają zrobić, mają zamiar | Wyraża **przyszłość** - *\"lo que van a ver\"* = to, co (dopiero) zobaczą. Nie pasuje - goście już widzieli, nie dopiero będą widzieć |\n| B | *vuelven a + INF* | robią znowu, ponownie | Wyraża **powtórzenie** - *\"lo que vuelven a ver\"* = to, co widzą ponownie. Nie pasuje - goście widzą to po raz pierwszy |\n| **C** | ***acaban de + INF*** | **właśnie skończyli, dopiero co** | Wyraża **niedawną przeszłość** - *\"lo que acaban de ver\"* = to, co właśnie przed chwilą zobaczyli. **PASUJE** - zadziwienie jest bezpośrednią reakcją na zdarzenie, które skończyło się moment wcześniej |\n\n**Sygnały kontekstowe wskazujące na *acaban de*:**\n1. Narracja opisuje **bezpośrednią reakcję** gości (zadziwienie) → musi być reakcja na coś, co właśnie się stało\n2. Czas teraźniejszy narracji (*no pueden salir*) + *acaban de ver* → typowa struktura prezentująca reakcję na niedawne wydarzenie\n3. *Asombro* (zdziwienie) = emocja bezpośrednia, świeża - wzmacnia interpretację \"właśnie\"\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **C** (*acaban de*)\n> - **0 pkt** - odpowiedź niepoprawna (A lub B) albo brak odpowiedzi\n\n## Reference gramatyczny - czego użyto\n\n> 📖 **Reference - *acabar de + infinitivo* (reciente past):**\n> Znaczenie: właśnie (dopiero co) skończyć, właśnie zrobić\n> Forma: *acabo / acabas / acaba de + bezokolicznik*\n> Przykłady:\n> - *Acabo de comer.* (Właśnie jadłem / dopiero co zjadłem.)\n> - *Acaban de llegar.* (Właśnie przyszli.)\n> - *żQué acabas de decir?* (Co właśnie powiedziałeś?)\n> Sygnały w tekście: bezpośrednia reakcja na coś, świeże emocje, brak upłynięcia czasu\n\n> 📖 **Reference - trzy peryfrastyczne konstrukcje z *ir*, *volver*, *acabar*:**\n> - *ir a + INF* = zamiar/przyszłość bliżska: *va a llover* (zaraz będzie padać)\n> - *volver a + INF* = ponownie, znowu: *vuelve a equivocarse* (znowu się myli)\n> - *acabar de + INF* = właśnie zrobić: *acaba de salir* (właśnie wyszedł)\n> Wszystkie trzy są konstrukcjami aspektualnymi (frases verbales) - na maturze testowane regularnie.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | *van a* | Wyraża przyszłość - goście mają coś dopiero zobaczyć. Ale oni już to widzieli! | Mylenie kontekstu czasowego - nieuważne czytanie otoczenia luki |\n| B | *vuelven a* | Wyraża powtórzenie - sugeruje, że widzieli to wcześniej. Pierwsza wizyta milionera, więc to absurdalne | Mechaniczne wybieranie opcji bez analizy semantycznej |\n| **C** | ***acaban de*** | **POPRAWNA** - właśnie zobaczyli i stąd ich zadziwienie | - |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Acabar de + infinitivo* to jedna z najczęściej testowanych konstrukcji na maturze z języka hiszpańskiego. Ucz się jej z przykładami: *acabo de despertarme* (właśnie wstałem), *acabamos de hablar* (właśnie rozmawialiśmy).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Zwróć uwagę na kontekst czasowy: czy czynność jest **planowana** (*ir a*), **powtórzona** (*volver a*) czy **świeżo zakończona** (*acabar de*)? To trzy różne momenty - nie wolno ich mylić.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *No poder salir de su asombro* (nie móc wyjść ze zdumienia) to idiom oznaczający, że ktoś jest bardzo zdziwiony - jego szok/podziw jest tak wielki, że nie może się z niego otrząsnąć. Rozumienie idiomów pomaga w zrozumieniu kontekstu całego zdania.\n\n**8.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *ˇEnhorabuena!*\n\n(Gratulacje! / Brawo!)\n\nPełny dialog z kontekstem:\n> *Milioner mówi:* **\"ˇEnhorabuena! Has conseguido uno de los premios que he propuesto. żCuál prefieres?\"*\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\nKontekst z opowiadania: gość właśnie wyszedł z basenu z krokodylami cały i zdrowy, przeżył atak i przeszedł przez basen (*el hombre logra atravesar la piscina sano y salvo*).\n\nMilioner reaguje na to osiągnięcie. Co logicznie powie milioner w tej sytuacji?\n- Gość właśnie dokonał czegoś niezwykłego - spełnił wyzwanie milionera\n- Milioner obiecał nagrodę (*\"recibirá una de mis colecciones\"*)\n- Teraz milioner **gratuluje** gościowi i pyta, którą nagrodę wybierze\n\n**Analiza opcji pod kątem kontekstu:**\n\nMilioner musi powiedzieć coś, co:\n1. **Uznaje osiągnięcie** gościa\n2. Płynnie przechodzi do pytania o wybór nagrody (*\"żCuál prefieres?\"*)\n\nTylko **ˇEnhorabuena!** (Gratulacje!) spełnia te warunki.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna / funkcja komunikacyjna\n\n**Trzy opcje - funkcje komunikacyjne:**\n\n| Opcja | Wyrażenie | Znaczenie | Funkcja komunikacyjna |\n| A | *ˇQué va!* | Skądże! / Ależ nie! / Wykluczone! | Zaprzeczenie, odrzucenie czegoś - *ˇQué va, no puede ser!* (Niemożliwe!) |\n| B | *ˇCuídate!* | Uważaj na siebie! / Dbaj o siebie! | Pożegnanie lub ostrzeżenie - używane przy rozstaniu |\n| **C** | ***ˇEnhorabuena!*** | **Gratulacje! / Brawo!** | **Gratulowanie osiągnięcia** - dokładnie to, co milioner robi |\n\n**Dlaczego A jest błędne:**\n*ˇQué va!* (Skądże!) byłoby odpowiednie, gdyby milioner chciał czemuś zaprzeczyć lub odmówić nagrody. Ale kontekst jest odwrotny - milioner jest zaskoczony i imponuje mu odwaga gościa, a przede wszystkim obiecał nagrodę.\n\n**Dlaczego B jest błędne:**\n*ˇCuídate!* (Uważaj na siebie!) nie pasuje do momentu - milioner nie żegna się z gościem, lecz rozmawia z nim o nagrodzie. To wyrażenie jest typowe przy pożegnaniach.\n\n**Dlaczego C jest poprawne:**\n*ˇEnhorabuena!* = gratulacje - dokładna odpowiedź na sytuację, gdy ktoś osiągnął sukces lub wygrał wyzwanie. Milioner musiał powiedzieć *gracias* lub *enhorabuena*, zanim przeszedł do pytania o nagrodę.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **C** (*ˇEnhorabuena!*)\n> - **0 pkt** - odpowiedź niepoprawna (A lub B) albo brak odpowiedzi\n\n## Reference gramatyczny - czego użyto\n\n> 📖 **Reference - Wyrażenia okolicznościowe (exclamaciones):**\n>\n> **Gratulacje:**\n> - *ˇEnhorabuena!* = Gratulacje! (Brawo!)\n> - *ˇFelicidades!* = Gratulacje! (też urodziny, rocznica)\n> - *ˇBien hecho!* = Dobrze zrobione!\n> - *ˇBravo!* = Brawo!\n>\n> **Zaskoczenie/niedowierzanie:**\n> - *ˇNo me lo puedo creer!* = Nie mogę w to uwierzyć!\n> - *ˇIncreíble!* = Niesamowite!\n> - *ˇImpresionante!* = Imponujące!\n>\n> **Zaprzeczenie/odrzucenie:**\n> - *ˇQué va!* = Skądże! Wykluczone! (nieformalne)\n> - *ˇDe ninguna manera!* = W żadnym wypadku!\n> - *ˇNi hablar!* = Nie ma mowy!\n>\n> **Pożegnanie/ostrzeżenie:**\n> - *ˇCuídate!* = Uważaj na siebie!\n> - *ˇHasta luego!* = Do zobaczenia!\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | *ˇQué va!* | Oznacza zaprzeczenie/odrzucenie - milioner nie odmawia nagrody, lecz gratuluje | Uczeń nie zna wyrażenia i wybiera A jako \"najbardziej neutralne\" |\n| B | *ˇCuídate!* | Wyrażenie pożegnalne - nie pasuje, bo dialog trwa, nie ma rozstania | Uczeń rozumie *cuídate* jako \"uważaj\" (na krokodyle) - błędna interpretacja |\n| **C** | ***ˇEnhorabuena!*** | **POPRAWNA** - gratuluje gościowi zrealizowania wyzwania | - |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *ˇEnhorabuena!* jest jednym ze słów maturalnych wymaganych na pp i pr. Warto też znać alternatywę: *ˇFelicidades!* - używana wymiennie z *Enhorabuena* przy gratulacjach z okazji osiągnięcia, awansu, wygranej.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *ˇQué va!* (Skądże!) to wyrażenie nieformalne, bardzo charakterystyczne dla języka potocznego w Hiszpanii. Uczniowie często mylą je z *ˇQué bueno!* (Jak dobrze!) lub innymi wykrzyknieniami z *qué*. Zna się je albo nie - warto je zapamiętać.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach use_of_language z wyrażeniami okolicznościowymi kluczowy jest **kontekst emocjonalny i sytuacyjny** dialogu - nie sam tekst luki, lecz całe zdanie i otaczające go repliki.\n\n**8.5.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *ha tirado*\n\nPełne zdanie z wypełnioną luką:\n> *\"Yo lo que quiero es saber quién es el desgraciado que me **ha tirado** a la piscina.\"*\n> (Chcę wiedzieć, kim jest nieszczęśnik/łajdak, który mnie wrzucił do basenu.)\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\nKontekst z opowiadania: Po tym jak gość przeszedł przez basen z krokodylami, milioner pyta go o wybór nagrody. Gość ku zaskoczeniu wszystkich mówi, że nie chce ani samochodów, ani samolotów - chce wiedzieć, **kto go wrzucił do basenu** (*quién es el desgraciado que me ha tirado a la piscina*).\n\n**Sens zdania:** Gość nie skoczył do basenu dobrowolnie - **ktoś go wepchnął** (*tirar* = wepchnąć, wrzucić, rzucić). To comical twist - całe opowiadanie zakłada, że skoczył sam, ale na końcu okazuje się, że go ktoś wepchnął!\n\n**Analiza opcji pod kątem znaczenia:**\n\n| Opcja | Czasownik | Znaczenie | Pasuje? |\n| A | *tirar* | wrzucić, zepchnąć, rzucić | TAK - ktoś wrzucił/zepchnął gościa do basenu |\n| B | *saltar* | skoczyć | NIE - saltar jest nieprzechodni lub wymaga *a* + osoba, ale przede wszystkim sugerowałoby, że gość sam skoczył |\n| C | *cargar* | ładować, nosić, zabrać (tu w kontekście) | NIE - nie pasuje do kontekstu wrzucania do basenu |\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna / leksykalna\n\n**Kluczowa różnica leksykalna *tirar* vs *saltar*:**\n\n- *tirar a alguien a la piscina* = wrzucić kogoś do basenu (działanie na OBIEKT - ktoś wrzuca inną osobę)\n- *saltar a la piscina* = skoczyć do basenu (działanie podmiotu na siebie - podmiot sam skacze)\n\nZdanie z luką: *\"quién me ha tirado a la piscina\"*\n- Podmiotem jest *quién* (kto) - nieznana osoba, która dokonała czynności\n- Obiektem jest *me* (mnie) - gość jest **ofiarą** działania, nie sprawcą\n\nGdyby użyć *saltar*: *\"quién me ha saltado a la piscina\"* - jest niegramatyczne lub bez sensu (*saltar* nie wymaga dopełnienia *me*)\n\n**Forma czasownika: Pretérito Perfecto (*ha tirado*)**\n- Forma: *haber + participio* → *ha tirado* (3. os. l.poj.)\n- Użycie: niedawna przeszłość, czynność mająca znaczenie dla teraźniejszości\n- Kontekst narracyjny: gość mówi o zdarzeniu, które miało właśnie miejsce → Pretérito Perfecto pasuje\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.5, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **A** (*ha tirado*)\n> - **0 pkt** - odpowiedź niepoprawna (B lub C) albo brak odpowiedzi\n\n## Reference gramatyczny - czego użyto\n\n> 📖 **Reference - *tirar (a alguien)* vs *saltar*:**\n> - *tirar* (transitivo) = rzucać, wrzucać, zepchnąć → wymaga dopełnienia bliższego: *tirar algo/a alguien* (coś/kogoś)\n> - *Me tiró al suelo.* (Rzucił mnie na ziemię.)\n> - *Ha tirado el balón.* (Rzucił piłkę.)\n> - *saltar* (intransitivo) = skakać → bez dopełnienia lub z przyimkowym: *saltar a la piscina* (skoczyć do basenu)\n> - *El nińo saltó al agua.* (Dziecko skoczyło do wody.)\n> Kluczowa różnica: *tirar* działa na kogoś/coś innego, *saltar* opisuje ruch samego podmiotu\n\n> 📖 **Reference - Pretérito Perfecto (czas przeszły złożony):**\n> Forma: *haber* (odmieniony) + *participio* (nieodmienny)\n> - *he tirado, has tirado, ha tirado, hemos tirado, habéis tirado, han tirado*\n> Użycie: czynność przeszła, powiązana z teraźniejszością lub bardzo niedawna\n> Sygnały: *hoy, esta semana, ya, todavía, nunca, alguna vez*\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **A** | ***ha tirado*** | **POPRAWNA** - ktoś wrzucił go do basenu (podmiot zewnętrzny, gość = obiekt) | - |\n| B | *ha saltado* | Sugerowałoby, że to gość sam skoczył - ale pytanie brzmi \"kto mnie \", więc ktoś inny wykonał czynność na nim | Uczeń pamięta, że wcześniej ktoś \"saltó a la piscina\" i błędnie przenosi to tu |\n| C | *ha cargado* | *Cargar* = ładować/nosić - nie ma sensu w kontekście wrzucenia do basenu; nikt nie \"ładuje\" człowieka do basenu | Nieznajomość słownictwa - wybór przez eliminację |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Tirar* ma wiele znaczeń: rzucać (piłkę), wrzucać, zepchnąć, śmiecić (tirar basura), a nawet strzelać (tirar con pistola). W tym zadaniu chodzi o znaczenie **zepchnąć/wrzucić** kogoś do wody - kontekst basenu i *me* (dopełnienie bliższe = osoba) jednoznacznie wskazuje na to znaczenie.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Kluczem do zrozumienia zadania jest **twist humorystyczny** opowiadania: gość wcześniej *\"salta a la piscina\"* (skoczył do basenu), ale na końcu ujawnia, że ktoś go **wepchnął**. Ten kontrast jest sedno żartu - i sedno pytania gramatyczno-leksykalnego.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Nie myląć *tirar* (wrzucić, zepchnąć) z *tirar de* (ciągnąć za coś: *tirar de la cuerda* = ciągnąć za sznur). Kontekst (basen, wrzucenie) jednoznacznie wskazuje na *tirar* bez *de*.","image":"img/jezyk-hiszpanski-2021-maj-matura-podstawowa/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2021 (podstawowa)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-hiszpanski-2021-maj-matura-podstawowa/zad/9","paper_id":"jezyk-hiszpanski-2021-maj-matura-podstawowa","number":"9","points":5,"ptype":"closed","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2021,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 9. (0-5)\nW zadaniach 9.1.-9.5. spośród podanych odpowiedzi (A-C) wybierz wyraz, który\npoprawnie uzupełnia luki w obydwu zdaniach. Zakreśl jedną z liter: A, B albo C.\n9.1.\nEsta temporada se vestidos de flores al estilo retro.\nSon hermanos y también muy buenos amigos, se muy bien.\nA. llevan\nB. caen\nC. entienden\n9.2.\nLa batalla de Lepanto tuvo en el ańo 1571.\nYo, en tu , le pediría perdón a tu padre.\nA. caso\nB. lugar\nC. sitio\n9.3.\nDurante la ceremonia nadie debe sentarse. Todos tienen que estar pie.\nMe parece que conozco a la chica las gafas, pero no recuerdo de qué.\nA. a\nB. de\nC. con\n9.4.\nNo te preocupes, voy a hacerlo tú dices.\nPensamos que, hace mal tiempo, es mejor quedarnos en casa.\nA. porque\nB. según\nC. como\n9.5.\nNo me siento suficientemente para participar en la carrera.\nNo me apetece tomar este café, es demasiado para mí.\nA. listo\nB. fuerte\nC. suave\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nEJHP-P0-100","answer":null,"answer_text":"9. Zaimki oraz pospolite modyfikatory takie jak np. muy, poco, bastante, mucho nie są\ntraktowane jako kolejne odniesienie do danego podpunktu polecenia.","solution":"**9.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *llevan*\n\nPełne zdania z wypełnioną luką:\n> *\"Esta temporada se **llevan** vestidos de flores al estilo retro.\"*\n> (W tym sezonie nosi się sukienki w kwiaty w stylu retro.)\n\n> *\"Son hermanos y también muy buenos amigos, se **llevan** muy bien.\"*\n> (Są rodzeństwem, a przy tym bardzo dobrymi przyjaciółmi, świetnie się dogadują.)\n\n## Sposób 1 - analiza obu zdań\n\n**Zdanie 1:** *\"Esta temporada se vestidos de flores al estilo retro.\"*\n- Kontekst: moda, aktualny sezon (*esta temporada*)\n- Szukamy czasownika znaczącego **\"nosi się\"** w kontekście modowym\n- *Se llevan los vestidos de flores* = sukienki w kwiaty są modne / nosi się je (bezosobowe *se* + 3.os.l.mn.)\n\n**Zdanie 2:** *\"Son hermanos y también muy buenos amigos, se muy bien.\"*\n- Kontekst: relacja między osobami\n- Szukamy czasownika znaczącego **\"dogadywać się\"**, być w dobrych stosunkach\n- *Se llevan muy bien* = świetnie się dogadują (idiomatyczne znaczenie *llevarse bien/mal*)\n\nOba zdania łączy forma **se llevan** (3. os. l.mn.) - ale każde z innym znaczeniem frazeologicznym czasownika *llevar*.\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji\n\n| Opcja | Czasownik | Zdanie 1 - pasuje? | Zdanie 2 - pasuje? |\n| **A** | ***llevar*** | **TAK** - *se llevan* = są modne (moda) | **TAK** - *llevarse bien* = dogadywać się |\n| B | *caer* | NIE - *se caen vestidos* = sukienki spadają (brak sensu w kontekście modowym) | Częściowo: *se caen bien* → NIE, poprawne jest *se caen bien* rzadko; standardowe *caerse bien* = sprawia dobre wrażenie (mało naturalne dla przyjaźni) |\n| C | *entender* | NIE - *se entienden vestidos* = sukienki się rozumieją (absurd) | Częściowo: *se entienden muy bien* = dobrze się rozumieją, ale brak możliwości użycia w zdaniu 1 |\n\n**Kluczowe spostrzeżenie:** Tylko *llevar* pasuje do **obydwu** zdań jednocześnie - warunek zadania 9.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **A** (*llevan*)\n> - **0 pkt** - odpowiedź niepoprawna (B lub C) albo brak odpowiedzi\n\n## Reference gramatyczny - czego użyto\n\n> 📖 **Reference - *llevar* - różne znaczenia:**\n>\n> 1. *llevar algo* = nieść, nosić coś: *Llevo un abrigo.* (Noszę płaszcz.)\n>\n> 2. *se llevan [prendas de ropa]* = coś jest modne, w modzie (*se impersonal*):\n> - *Este ańo se llevan los colores vivos.* (W tym roku modne są żywe kolory.)\n> - *Se llevan las faldas largas.* (Nosi się długie spódnice.)\n>\n> 3. *llevarse bien/mal (con alguien)* = dogadywać się dobrze/źle (z kimś):\n> - *Me llevo muy bien con mi hermana.* (Świetnie dogaduję się z siostrą.)\n> - *No se llevan bien.* (Nie dogadują się / kiepskie między nimi stosunki.)\n>\n> 4. *llevar + gerundio* = trwanie czynności: *Llevo tres ańos estudiando.* (Uczę się od trzech lat.)\n\n> 📖 **Reference - *se* bezosobowe w zdaniach modowych:**\n> - *Se + 3.os.l.mn. = coś jest w modzie / używane*: *Se llevan los zapatos planos.* = Płaskie buty są teraz modne.\n> - NIE mylić z pasywnym *se*: *Se venden pisos.* (Sprzedają się mieszkania / mieszkania na sprzedaż)\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Dlaczego nie pasuje do obu zdań | Typowa pułapka |\n| A (llevar) | **POPRAWNA** dla obydwu zdań | - |\n| B (caer) | *se caen vestidos* = sukienki spadają (absurd); *caerse bien* = komuś się podoba, ale w zdaniu 2 chodzi o wzajemną relację (*se llevan bien* = lepszy kolokacja) | Mylenie *caerse bien* (pierwsze wrażenie) z *llevarse bien* (trwała relacja) |\n| C (entender) | *se entienden vestidos* jest niemożliwe w zdaniu 1; *entenderse bien* pasuje do zdania 2, ale NIE do zdania 1 | Uczeń widzi, że *entenderse* pasuje do zdania 2 i wybiera C, ignorując zdanie 1 |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniu 9 każdy podpunkt wymaga znalezienia wyrazu pasującego do **obydwu** zdań. Zawsze sprawdź obie możliwości przed wyborem. Opcja pasująca tylko do jednego zdania jest dystractorem.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Llevarse bien con alguien* to idiom, którego nie można tłumaczyć dosłownie. *Llevar* + *se* + *bien/mal* = dogadywać się dobrze/źle. Zapamiętaj go razem z *entenderse bien* (jako synonim) i *caerse bien* (komuś się spodobać przy pierwszym kontakcie - inne znaczenie!).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Se llevan vestidos de flores* - bezosobowe *se* z czasownikiem w l.mn., bo podmiot (*vestidos*) jest w l.mn. W l.poj.: *se lleva el estilo minimalista* (modny jest minimalizm). Zapamiętaj tę strukturę jako typową dla opisów mody.\n\n**9.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *lugar*\n\nPełne zdania z wypełnioną luką:\n> *\"La batalla de Lepanto tuvo **lugar** en el ańo 1571.\"*\n> (Bitwa pod Lepanto odbyła się / miała miejsce w roku 1571.)\n\n> *\"Yo, en tu **lugar**, le pediría perdón a tu padre.\"*\n> (Ja, na twoim miejscu, przeprosiłbym twojego ojca.)\n\n## Sposób 1 - analiza obu zdań\n\n**Zdanie 1:** *\"La batalla de Lepanto tuvo en el ańo 1571.\"*\n- Kontekst: wydarzenie historyczne, data\n- Szukamy wyrazu tworzącego zwrot *tener * = odbyć się, mieć miejsce\n- *Tener lugar* = mieć miejsce, odbyć się → jedno z fundamentalnych wyrażeń historycznych\n\n**Zdanie 2:** *\"Yo, en tu , le pediría perdón a tu padre.\"*\n- Kontekst: rada dla kogoś, postawienie się w czyjejś sytuacji\n- Szukamy wyrazu tworzącego zwrot *en tu * = na twoim miejscu\n- *En tu lugar* = na twoim miejscu → typowe wyrażenie przy dawaniu rad\n\nOba zdania łączy rzeczownik **lugar** (miejsce) w dwóch różnych idiomach.\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji\n\n| Opcja | Wyraz | Zdanie 1 - pasuje? | Zdanie 2 - pasuje? |\n| A | *caso* | Częściowo: *tener lugar* = odbyć się (**NIE** *tener caso*); *en ningún caso* = w żadnym wypadku (ale *en tu caso* = w twoim przypadku - możliwe, ale mniej naturalne) | Częściowo: *en tu caso* = w twoim przypadku - ALE *tener caso* jest niegramatyczne w zdaniu 1 |\n| **B** | ***lugar*** | **TAK** - *tener lugar* = odbyć się | **TAK** - *en tu lugar* = na twoim miejscu |\n| C | *sitio* | NIE - *tener sitio* = mieć miejsce/przestrzeń (fizycznie), ale NIE w sensie \"odbyć się\"; niegramatyczne w zdaniu 1 | Niegramatyczne: *en tu sitio* = na twoim miejscu (możliwe w sensie dosłownym, ale NIE w idiomatycznej radzie) |\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **B** (*lugar*)\n> - **0 pkt** - odpowiedź niepoprawna (A lub C) albo brak odpowiedzi\n\n## Reference gramatyczny - czego użyto\n\n> 📖 **Reference - *tener lugar* (idiom):**\n> Znaczenie: odbyć się, mieć miejsce (o wydarzeniu)\n> Użycie: zdarzenia, imprezy, bitwy, wypadki\n> Przykłady:\n> - *El congreso tuvo lugar en Madrid.* (Kongres odbył się w Madrycie.)\n> - *El accidente tuvo lugar de madrugada.* (Wypadek miał miejsce nad ranem.)\n> Ważne: w tym wyrażeniu *lugar* jest nieodmienne - zawsze *tener lugar* (NIE *tener un lugar*)\n\n> 📖 **Reference - *en tu lugar* (rada / kondycjonał):**\n> Znaczenie: na twoim miejscu (stawianie się w czyjejś sytuacji przy dawaniu rady)\n> Forma: *en tu/su lugar + condicional* → *En tu lugar, yo haría *\n> Przykłady:\n> - *En tu lugar, no le diría nada.* (Na twoim miejscu nie mówiłbym mu nic.)\n> - *En su lugar, yo habría pedido perdón.* (Na jej/jego miejscu przeprosiłbym.)\n> Synonim: *si (yo) fuera tú/usted + condicional* = gdybym był tobą/panią\n\n> 📖 **Reference - *lugar* vs *sitio* vs *lugar* (idiomy):**\n> - *lugar* (miejsce abstrakcyjne / idiomy) - *tener lugar, en tu lugar, no hay lugar para dudas*\n> - *sitio* (miejsce fizyczne, konkretne) - *busca un sitio para aparcar, hay sitio en el sofá*\n> - *caso* (przypadek, sprawa) - *en caso de, en ningún caso, en este caso*\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Dlaczego nie pasuje | Typowa pułapka |\n| A (*caso*) | *tener caso* jest niegramatyczne; *en tu caso* = w twoim przypadku (możliwe, ale inne niż *en tu lugar*) | Uczeń zna *en este caso* i próbuje zastosować *en tu caso* - ale w zdaniu 1 *tener caso* nie istnieje |\n| **B** (*lugar*) | **POPRAWNA** dla obydwu zdań | - |\n| C (*sitio*) | *tener sitio* = mieć miejsce (fizycznie), NIE = odbyć się; *en tu sitio* = na twoim miejscu (dosłownie, nie idiom) | Mylenie *sitio* (fizyczne, konkretne) z *lugar* (abstrakcyjne, idiomy) |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Tener lugar* (odbyć się) to jeden z najważniejszych idiomów na maturze. Pojawia się w tekstach historycznych, opisach wydarzeń i w części *use of language*. Naucz się go jako całość - NIE *tener un lugar*, NIE *encontrar lugar*.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *En tu lugar, yo + condicional* = na twoim miejscu - to klasyczna struktura dawania rad po hiszpańsku. Condicionalis simple (*haría, diría, iría*) wyraża hipotetyczne działanie w tej strukturze.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Sitio* i *lugar* są synonimami w sensie fizycznym (\"miejsce\"), ale w idiomach **NIE** są wymienne. *Tener lugar* działa, *tener sitio* nie. W zadaniach 9 szukaj zawsze idiomów, nie dosłownych znaczeń.\n\n**9.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *de*\n\nPełne zdania z wypełnioną luką:\n> *\"Durante la ceremonia nadie debe sentarse. Todos tienen que estar **de** pie.\"*\n> (Podczas ceremonii nikt nie może siedzieć. Wszyscy muszą stać.)\n\n> *\"Me parece que conozco a la chica **de** las gafas, pero no recuerdo de qué.\"*\n> (Wydaje mi się, że znam dziewczynę w okularach, ale nie pamiętam, skąd.)\n\n## Sposób 1 - analiza obu zdań\n\n**Zdanie 1:** *\"Todos tienen que estar pie.\"*\n- Kontekst: ceremonia, pozycja stojąca\n- Szukamy przyimka w zwrocie *estar pie* = stać\n- *Estar de pie* = stać (dosłownie: być na stopach/nogach) → jeden z podstawowych idiomów pozycji ciała\n\n**Zdanie 2:** *\"conozco a la chica las gafas\"*\n- Kontekst: opis osoby przez charakterystyczny atrybut\n- Szukamy przyimka łączącego rzeczownik z opisem przez posiadany przedmiot\n- *la chica de las gafas* = dziewczyna w okularach / ta z okularami → *de* jako przyimek opisu/charakterystyki\n\nOba zdania łączy przyimek **de** w dwóch różnych funkcjach.\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji\n\n| Opcja | Przyimek | Zdanie 1 - pasuje? | Zdanie 2 - pasuje? |\n| A | *a* | NIE - *estar a pie* nie jest standardowym wyrażeniem; *a pie* = pieszo (ale to inny kontekst) | NIE - *la chica a las gafas* jest niegramatyczne |\n| **B** | ***de*** | **TAK** - *estar de pie* = stać | **TAK** - *la chica de las gafas* = dziewczyna w okularach |\n| C | *con* | NIE - *estar con pie* jest niegramatyczne | Częściowo: *la chica con las gafas* = dziewczyna z okularami - możliwe, ale NIE w zdaniu 1 |\n\n**Uwaga do opcji A (*a*):** Istnieje wyrażenie *ir a pie* (iść pieszo) lub *de pie a pie* (krok za krokiem), ale *estar a pie* w kontekście \"stać\" nie istnieje. Poprawne to *estar de pie*.\n\n**Uwaga do opcji C (*con*):** *La chica con las gafas* jest gramatycznie możliwe i znaczy to samo co *la chica de las gafas* - ale ponieważ zdanie 1 wyklucza *con*, cała opcja C odpada.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **B** (*de*)\n> - **0 pkt** - odpowiedź niepoprawna (A lub C) albo brak odpowiedzi\n\n**UWAGA:** Klucz CKE podaje *de* jako poprawną odpowiedź, bo tylko *de* pasuje do OBYDWU zdań.\n\n## Reference gramatyczny - czego użyto\n\n> 📖 **Reference - *estar de pie* (pozycja ciała):**\n> Znaczenie: stać, być w pozycji stojącej\n> Forma: *estar de pie* (nieodmienna forma idiomu - zawsze *de pie*, niezależnie od liczby)\n> Przykłady:\n> - *Estuve de pie durante tres horas.* (Stałem przez trzy godziny.)\n> - *żSigues de pie?* (Nadal stoisz?)\n> Kolokacje pozycji ciała: *estar sentado* (siedzieć), *estar tumbado* (leżeć), *estar de pie* (stać), *estar arrodillado* (klęczeć)\n\n> 📖 **Reference - *de* jako przyimek charakterystyki:**\n> Użycie: opis osoby lub przedmiotu przez posiadany atrybut\n> Forma: *el/la + rzeczownik + de + [cecha/atrybut]*\n> Przykłady:\n> - *la chica de las gafas* = dziewczyna w okularach / ta z okularami\n> - *el hombre del sombrero* = mężczyzna w kapeluszu\n> - *el nińo del pelo rojo* = chłopiec z rudymi włosami\n> Synonim: *con* (możliwy w zdaniu 2, ale wyklucza opcję *de* dla zdania 1)\n\n> 📖 **Reference - *a pie* vs *de pie*:**\n> - *a pie* = pieszo (sposób poruszania się): *ir a pie, volver a pie, llegar a pie*\n> - *de pie* = w pozycji stojącej (pozycja ciała): *estar de pie, ponerse de pie, quedarse de pie*\n> Oba wyrażenia z *pie* (noga/stopa), ale różne przyimki i różne znaczenia.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Dlaczego nie pasuje | Typowa pułapka |\n| A (*a*) | *estar a pie* jest niegramatyczne; *a pie* = pieszo (ruch), nie stać | Mylenie *a pie* (pieszo) z *de pie* (stać) - oba zawierają *pie* |\n| **B** (*de*) | **POPRAWNA** - jedyna opcja pasująca do obydwu zdań | - |\n| C (*con*) | *con* pasuje do zdania 2 (*chica con gafas*), ale nie do zdania 1 (*estar con pie* = niegramatyczne) | Uczeń widzi, że *con las gafas* brzmi naturalnie i wybiera C, ignorując zdanie 1 |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Estar de pie* jest idiomem - NIE tłumacz go dosłownie jako \"być z nogi\". Ucz się go jako całość, razem z innymi pozycjami ciała: *sentado, tumbado, arrodillado*.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka w zdaniu 2: *la chica con las gafas* brzmi naturalnie i jest gramatycznie poprawne, przez co uczniowie mogą wybrać C. Pamiętaj - musisz znaleźć wyraz pasujący do **obydwu** zdań, a *con* nie pasuje do zdania 1.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *De* ma bardzo wiele funkcji w języku hiszpańskim: przynależność (*el libro de María*), materiał (*una mesa de madera*), temat (*hablar de algo*), opis (*la chica de las gafas*), idiomy (*de pie, de acuerdo, de vez en cuando*). Ćwicz je razem, żeby rozpoznawać w kontekście.\n\n**9.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C. como**\n\nObie luki w zdaniach wymagają spójnika **como** w znaczeniu \"tak jak / w sposób, jaki\" (pierwsze zdanie) oraz \"ponieważ / skoro\" (drugie zdanie).\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu zdanie po zdaniu\n\nZdanie 1:\n> \"No te preocupes, voy a hacerlo tú dices.\"\n\nTłumaczenie: \"Nie martw się, zrobię to tak, jak ty mówisz.\"\nLuka wymaga spójnika sposobu - **como** = \"tak jak / w sposób, w jaki\". Odpowiedź C pasuje.\n\nZdanie 2:\n> \"Pensamos que, hace mal tiempo, es mejor quedarnos en casa.\"\n\nTłumaczenie: \"Myślimy, że skoro pogoda jest zła, lepiej zostać w domu.\"\nLuka wymaga spójnika przyczynowego - **como** (na początku zdania podrzędnego przyczynowego) = \"skoro / ponieważ\". Odpowiedź C pasuje.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna i eliminacja błędnych opcji\n\n- **A. porque** - spójnik przyczynowy, ale **porque** stoi zawsze PO zdaniu głównym lub w środku, NIE na początku. W zdaniu 2 luka jest przed zdaniem przyczynowym (po przecinku, przed \"hace mal tiempo\"). Ponadto w zdaniu 1 \"porque\" miałoby znaczenie \"bo ty mówisz\" → zły sens (nie chodzi o powód, lecz o sposób). ❌\n- **B. según** - przyimek/spójnik znaczący \"według, zgodnie z\". Zdanie 1 brzmiałoby: \"zrobię to według tego, co mówisz\" - semantycznie możliwe, ale construccja wymaga \"según lo que tú dices\". Samo \"según tú dices\" jest potoczne/niepoprawne stylistycznie. Zdanie 2: \"según hace mal tiempo\" = złe. ❌\n- **C. como** - spójnik wielofunkcyjny: (1) sposób: \"como tú dices\" = \"jak ty mówisz\" ✓; (2) przyczyna na początku: \"como hace mal tiempo\" = \"skoro pada\" ✓. Działa w OBU zdaniach. ✅\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.4, max 1 pkt):\n> - Poprawna odpowiedź: **C**\n> - 1 p. - poprawna odpowiedź.\n> - 0 p. - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | porque | W zdaniu 1 zmienia sens na \"bo\", nie \"jak\"; w zdaniu 2 pozycja gramatycznie niezgodna (porque nie otwiera zdania przyczynowego przed głównym) | Uczniowie mylą każdy spójnik przyczynowy z \"porque\" |\n| **C** | **como** | **POPRAWNA** - wyraża sposób i przyczynę (zdanie inicjalne) | - |\n| B | según | Wymaga rozbudowanej konstrukcji \"según lo que\", samo \"según tú dices\" jest potoczne; nie pasuje do zdania 2 | Según kojarzy się ze zwrotem \"według ciebie\" i kusi w zdaniu 1 |\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Como* jako spójnik przyczynowy stoi zawsze NA POCZĄTKU zdania podrzędnego (przed zdaniem głównym). Jeśli zdanie przyczynowe stoi po głównym → używamy *porque*. Kolejność ma znaczenie!\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Según* wymaga po sobie rzeczownika lub konstrukcji \"según + lo que + czasownik\". *Según tú dices* (bez \"lo que\") to forma nieformalna - na maturze uznawana za błąd składniowy.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Como* ma wiele znaczeń: \"jak\" (sposób), \"skoro/ponieważ\" (przyczyna inicjalna), \"jak gdyby\" (porównanie). Klucz CKE wymaga rozpoznania OBYDWU użyć w jednym zadaniu.\n\n**9.5.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B. fuerte**\n\nOba zdania wymagają przymiotnika **fuerte** (silny / mocny), który pasuje do kontekstu biegania (sił fizycznych) i kawy (intensywności smaku).\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu zdanie po zdaniu\n\nZdanie 1:\n> \"No me siento suficientemente para participar en la carrera.\"\n\nTłumaczenie: \"Nie czuję się wystarczająco **silny/mocny**, żeby wziąć udział w biegu.\"\nBieg (carrera) → kontekst fizyczny → potrzeba przymiotnika opisującego sprawność fizyczną. **Fuerte** = silny, w dobrej formie. ✅\n\nZdanie 2:\n> \"No me apetece tomar este café, es demasiado para mí.\"\n\nTłumaczenie: \"Nie mam ochoty na tę kawę, jest dla mnie za **mocna**.\"\nKawa (café) → kontekst smakowy → intensywność/moc smaku. **Fuerte** = mocny (o smaku, aromacie). ✅\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna i eliminacja błędnych opcji\n\n- **A. listo** - znaczy \"gotowy / mądry / bystry\". Zdanie 1: \"nie czuję się wystarczająco gotowy na bieg\" - możliwe znaczeniowo, ale po hiszpańsku \"listo para\" = gotowy do czegoś (organizacyjnie), nie \"w formie fizycznej\". Zdanie 2: \"kawa jest zbyt mądra\" → nonsens. ❌\n- **B. fuerte** - \"silny / mocny\". Zdanie 1: brak sił do biegu ✓. Zdanie 2: kawa zbyt mocna ✓. Działa w obu kontekstach. ✅\n- **C. suave** - \"łagodny / delikatny / miękki\". Zdanie 1: \"nie czuję się wystarczająco łagodny do biegu\" → nonsens. Zdanie 2: \"kawa jest zbyt łagodna\" → to byłoby odwrócenie sensu (suave = delikatna, a zdanie mówi \"demasiado\", czyli za coś negatywnie intensywnego). ❌\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.5, max 1 pkt):\n> - Poprawna odpowiedź: **B**\n> - 1 p. - poprawna odpowiedź.\n> - 0 p. - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | listo | Pasuje do zdania 1 (gotowy do czegoś), ale absolutnie nie do zdania 2 (kawa zbyt \"mądra\" = nonsens) | Zdanie 1 kusi - \"sentirse listo para\" brzmi podobnie do angielskiego \"feel ready for\" |\n| **B** | **fuerte** | **POPRAWNA** - silny/mocny w obu kontekstach | - |\n| C | suave | Łagodny - w zdaniu 1 nonsens; w zdaniu 2 \"demasiado suave\" oznaczałoby ZA łagodna, co jest odwrotnością negatywnego odczucia | Uczniowie mogą wybrać suave przez skojarzenie z kawą (suave = lekka), ale \"demasiado suave\" nie uzasadnia niechęci |\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Fuerte* w kontekście napojów i jedzenia oznacza \"mocny / intensywny\" (smak, aromat, zawartość kofeiny/alkoholu). To popularne colocation: *café fuerte*, *bebida fuerte*, *sabor fuerte* - warto je zapamiętać.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Listo* ma dwa znaczenia: \"gotowy (na coś)\" i \"bystry/mądry\". Uważaj - *sentirse listo para* (czuć się gotowym) to inna konstrukcja niż *sentirse fuerte para* (czuć się silnym). Klucz wymaga przymiotnika pasującego do OBU zdań jednocześnie.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach gap-fill z jedną opcją na dwa zdania ZAWSZE sprawdź, czy wybrany wyraz pasuje do OBYDWU kontekstów. Opcja A kusi w zdaniu 1, ale odpada w zdaniu 2 - typowa pułapka egzaminacyjna.","image":"img/jezyk-hiszpanski-2021-maj-matura-podstawowa/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2021 (podstawowa)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-hiszpanski-2021-maj-matura-podstawowa/zad/10","paper_id":"jezyk-hiszpanski-2021-maj-matura-podstawowa","number":"10","points":10,"ptype":"open","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2021,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 10. (0-10)\nOd dwóch dni masz własną hulajnogę elektryczną. W e-mailu do kolegi z Hiszpanii:\n• napisz, z jakiego powodu kupiłeś(-aś) sobie elektryczną hulajnogę\n• poinformuj, skąd wziąłeś/wzięłaś pieniądze na jej zakup\n• wyjaśnij, dlaczego rodzice byli przeciwni zakupowi hulajnogi\n• opisz Twoją pierwszą przejażdżkę własną hulajnogą.\nRozwiń swoją wypowiedź w każdym z czterech podpunktów, pamiętając, że jej długość\npowinna wynosić od 80 do 130 słów (nie licząc słów w zdaniach, które są podane). Oceniane\nsą: umiejętność pełnego przekazania informacji (4 punkty), spójność i logika wypowiedzi\n(2 punkty), bogactwo językowe (2 punkty) oraz poprawność językowa (2 punkty).\nPodpisz się jako XYZ.\nCZYSTOPIS\nHola, Pepe:\nTengo que contarte una novedad: desde hace dos días tengo un patinete\neléctrico.\nEJHP-P0-100\nTreść\nSpójność\ni logika\nZakres środków\njęzykowych\nPoprawność środków\njęzykowych\nRAZEM\n0-1-2-3-4\n0-1-2\n0-1-2\n0-1-2\nEJHP-P0-100\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)","answer":null,"answer_text":"10. Nazwy własne nie są traktowane jako kolejne odniesienie do danego podpunktu polecenia,\nchyba że w wyraźny sposób wnoszą dodatkowe informacje.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\nE-mail do kolegi z Hiszpanii o nowej hulajnodze elektrycznej - wzorcowy tekst spełniający wszystkie 4 podpunkty CKE (80-130 słów), napisany na poziomie PP.\n\n## Sposób 1 - analiza wymagań i planowanie treści\n\nPolecenie wymaga czterech konkretnych elementów:\n\n1. **Powód kupna hulajnogi** - dlaczego ją kupiłeś/aś\n2. **Skąd pieniądze** - źródło finansowania zakupu\n3. **Sprzeciw rodziców** - dlaczego byli przeciwni\n4. **Pierwsza przejażdżka** - opis doświadczenia\n\nZdanie otwierające jest podane przez CKE:\n> \"Hola, Pepe: / Tengo que contarte una novedad: desde hace dos días tengo un patinete eléctrico.\"\n\nPiszemy kontynuację - ok. 80-130 słów (nie licząc podanego zdania). Styl nieformalny (e-mail do kolegi).\n\n## Sposób 2 - struktura i linking words\n\nPlan akapitów:\n\n| Podpunkt | Akapit | Linking words |\n| 1 - powód | Akapit 1 | Lo compré porque / Quería para |\n| 2 - pieniądze | Akapit 1 lub 2 | El dinero / Lo pagué con |\n| 3 - sprzeciw rodziców | Akapit 2 | Mis padres estaban en contra porque / Según ellos |\n| 4 - pierwsza przejażdżka | Akapit 3 | Ayer di mi primer paseo / Al principio pero |\n\nLinking words w e-mailu nieformalnym: *además, pero, sin embargo, por eso, al final, aunque*.\n\n## Wzór tekstu\n\nHola, Pepe:\n\nTengo que contarte una novedad: desde hace dos días tengo un patinete eléctrico.\n\nLo compré porque quería llegar al colegio más rápido sin depender del autobús. El dinero lo ahorré durante varios meses y mis abuelos me dieron un poco más como regalo de cumpleańos.\n\nSin embargo, mis padres estaban en contra del patinete. Según ellos, es muy peligroso circular por la ciudad y me podía caer fácilmente.\n\nAyer di mi primer paseo y fue genial. Al principio estaba un poco nervioso, pero enseguida me acostumbré. ˇMe encanta! Espero que vengas pronto para que puedas probarlo tú también.\n\nUn abrazo,\nXYZ\n\n**Liczba słów (nie licząc podanego zdania): ~107 słów** ✅ (mieści się w limicie 80-130)\n\n## Punkty CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 10, max 10 pkt):\n>\n> **Treść (0-4 pkt):**\n> - Podpunkt 1 - powód kupna hulajnogi: ✅ *quería llegar al colegio más rápido sin depender del autobús* - komunikatywne wskazanie celu/powodu.\n> - Podpunkt 2 - skąd pieniądze: ✅ *lo ahorré durante varios meses y mis abuelos me dieron un poco más como regalo de cumpleańos* - konkretne źródło finansowania.\n> - Podpunkt 3 - sprzeciw rodziców: ✅ *Según ellos, es muy peligroso circular por la ciudad y me podía caer fácilmente* - opinia innych osób (wymaganie 5.6).\n> - Podpunkt 4 - pierwsza przejażdżka: ✅ *ayer di mi primer paseo y fue genial. Al principio estaba un poco nervioso, pero enseguida me acostumbré* - opis doświadczenia (5.9).\n> - Wszystkie 4 podpunkty rozwinięte → **4 pkt**\n>\n> **Spójność i logika (0-2 pkt):**\n> - Tekst zbudowany w logiczne akapity, proper salutation + sign-off, linking words (*sin embargo, según, al principio, pero, enseguida*) → **2 pkt**\n>\n> **Zakres środków językowych (0-2 pkt):**\n> - Użyte konstrukcje: *depender de, circular por, acostumbrarse a, estar en contra de* - phrasal verbs i kolokacje → **2 pkt**\n>\n> **Poprawność środków językowych (0-2 pkt):**\n> - Prawidłowe czasy: Pretérito Indefinido (*compré, ahorré, di, fue*), Pretérito Imperfecto (*estaba, quería, podía*), Present Simple (*es, encanta*) → **2 pkt**\n>\n> **Łączna ocena wzorcowego tekstu: 10/10 pkt**\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\nNie dotyczy (zadanie writing - nie ma opcji ABCD). Zamiast tego: typowe błędy uczniów w realizacji podpunktów:\n\n| Podpunkt | Błąd ucznia | Konsekwencja CKE |\n| 1 - powód | Napisanie tylko \"quería un patinete\" bez uzasadnienia | Podpunkt nierozwinięty → max 2 pkt za treść |\n| 2 - pieniądze | Pominięcie lub zbyt ogólne \"tenía dinero\" | Podpunkt niezrealizowany |\n| 3 - sprzeciw | Mylne opisanie własnej opinii zamiast rodziców | Podpunkt niezrealizowany (CKE wymaga opinii RODZICÓW) |\n| 4 - przejażdżka | Tylko \"fue bien\" bez żadnego opisu | Podpunkt niezrealizowany |\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Podpunkt 3 wymaga WYJAŚNIENIA, dlaczego RODZICE byli przeciwni - to opinia innych osób. Jeśli napiszesz tylko \"mis padres no querían\" bez podania powodu, podpunkt jest niezrealizowany i tracisz punkt treści.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Minimalna długość to 80 słów (nie licząc zdań podanych). Zbyt krótki tekst (poniżej 80 słów) skutkuje automatycznym obniżeniem oceny za zakres i poprawność językową.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pamiętaj o podpisie \"XYZ\" - jest wymieniony w poleceniu. Brak podpisu nie odbiera punktów za treść, ale jest szczegółem formalnym e-maila. Użyj nieformalnego pożegnania: *Un abrazo / Hasta pronto / Besos* - NIE \"Yours sincerely\" (to angielski list formalny).","image":"img/jezyk-hiszpanski-2021-maj-matura-podstawowa/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2021 (podstawowa)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura"}]}