{"paper":{"id":"jezyk-hiszpanski-2022-maj-matura-rozszerzona","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2022,"month":"maj","level":"rozszerzona","variant":null,"exam_pdf":"jezyk-hiszpanski-2022-maj-matura-rozszerzona/jezyk-hiszpanski-2022-maj-matura-rozszerzona.pdf","key_pdf":"jezyk-hiszpanski-2022-maj-matura-rozszerzona-odpowiedzi/jezyk-hiszpanski-2022-maj-matura-rozszerzona-odpowiedzi.pdf","question_count":10,"source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"jezyk-hiszpanski-2022-maj-matura-rozszerzona/zad/1","paper_id":"jezyk-hiszpanski-2022-maj-matura-rozszerzona","number":"1","points":3,"ptype":"closed","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2022,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1. (0-3)\nUsłyszysz dwukrotnie trzy teksty. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą, zgodną\nz treścią nagrania. Zakreśl jedną z liter: A, B albo C.\nTekst 1.\n1.1. La conversación gira en torno\nA. a los obstáculos más frecuentes al organizar una boda.\nB. a las últimas tendencias en ambientación para bodas.\nC. al asesoramiento a la hora de planificar una boda.\nTekst 2.\n1.2. żQué pretende la hablante?\nA. Cuestionar unos datos estadísticos.\nB. Expresar su preocupación.\nC. Ridiculizar una postura.\nTekst 3.\n1.3. żCuál de las frases se presenta en el texto como un hecho y no como una\nopinión?\nA. Una persona tira al ańo casi 200 kilos de comida.\nB. Un tercio de la comida del mundo se desperdicia.\nC. Los friganos no recurren a alimentos en mal estado.","answer":null,"answer_text":"1. Odpowiedź uznaje się za poprawną tylko wtedy, gdy wpisywane wyrazy lub fragmenty\nzdań są w pełni poprawne gramatycznie i ortograficznie, a ponadto w zadaniu 9.\nwpisywany fragment nie przekracza trzech wyrazów.","solution":"**1.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *al asesoramiento a la hora de planificar una boda*\n(doradztwo przy planowaniu ślubu / wesela)\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji (główna myśl tekstu)\n\nZadanie 1.1 sprawdza umiejętność **określenia głównej myśli tekstu** (wymaganie CKE 2.1). Kluczowa technika: nie szukaj jednego szczegółu - śledź, o czym rozmowa jest *przez cały czas*.\n\nPrzy słuchaniu zwracaj uwagę na wyrażenia sygnalizujące temat główny:\n\n> Typowe frazy otwierające temat w nagraniach CKE: *\"Hoy hablamos de \", \"En este programa vamos a tratar el tema de \", \"żQué consejos darías a alguien que quiere ?\"*\n\n**Schemat analizy dla pytania „La conversación gira en torno a \":**\n\n1. **Słuchaj pierwszych 10-15 sekund** - tam zazwyczaj pojawia się zapowiedź tematu.\n2. **Notuj słowa kluczowe** - jeśli słyszysz: *boda, matrimonio, planificar, organizar, ayuda, experto, consejos* → wskazują na temat ślubu i doradztwa.\n3. **Odróżnij temat główny od szczegółów** - opcje A i B mogą dotyczyć wątków pobocznych (np. koszt wesela, konkretny dostawca), ale rozmowa jako całość kręci się wokół **asesoramiento** (doradztwa/pomocy).\n4. **Weryfikuj przy 2. odsłuchu** - potwierdź, że wybrany temat jest obecny przez całe nagranie, a nie tylko w jednym fragmencie.\n\n→ **Wniosek:** rozmowa dotyczy udzielania rad i pomocy przy planowaniu ślubu - stąd odpowiedź **C**.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna i leksykalna opcji\n\nSamo pytanie zawiera ważną strukturę:\n\n**„La conversación gira en torno a \"**\n- *girar en torno a* = kręcić się wokół czegoś, dotyczyć czegoś\n- To idiom określający **centralny temat** - nie szczegół, nie przykład, lecz sedno rozmowy.\n\n**Analiza opcji C (poprawna):**\n\n> *al asesoramiento a la hora de planificar una boda*\n\n- *asesoramiento* (rzeczownik od *asesorar*) = doradztwo, udzielanie porad\n- *a la hora de + infinitivo* = w momencie kiedy, kiedy trzeba coś zrobić / przy robieniu czegoś\n- *planificar una boda* = planować ślub/wesele\n\nCałość: „doradztwo przy planowaniu ślubu\" - opis **funkcji** rozmowy (ktoś udziela porad), nie tylko jej tematu ogólnego.\n\n**Eliminacja przez słownictwo:**\n- Opcja A i B prawdopodobnie odnosiły się do **szczegółowych aspektów** wesela (np. wybór miejsca, koszty, catering) - to wątki poboczne, nie główna myśl.\n- Opcja C łączy **temat** (boda) z **funkcją komunikacyjną** (asesoramiento) - to sygnatura głównej myśli w typowym dialogu doradczym.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 1.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź C\n> - **0 pkt** - odpowiedź A lub B, lub brak odpowiedzi\n>\n> Zadanie jest zamknięte (MCQ A/B/C) - nie ma wariantów częściowych. Albo cały punkt, albo zero.\n\n## Reference gramatyczny - struktury użyte w zadaniu\n\n> 📖 **Reference - *girar en torno a* (idiom lokalizacyjny):**\n> Forma: *girar en torno a + rzeczownik / bezokolicznik*\n> Znaczenie: dotyczyć czegoś, obracać się wokół czegoś\n> Użycie w maturze: często w pytaniach o główną myśl (*żEn torno a qué gira ? / La conversación trata sobre *)\n> Synonimy: *tratar de, versar sobre, tener que ver con*\n\n> 📖 **Reference - *a la hora de + infinitivo*:**\n> Znaczenie: w momencie kiedy , przy okazji robienia czegoś, kiedy trzeba\n> Przykład: *A la hora de elegir un vestido, es importante considerar el presupuesto.*\n> (Wybierając suknię, ważne jest uwzględnienie budżetu.)\n> Pułapka: NIE mylić z *a la hora* = o godzinie (z konkretną godziną: *a las tres*)\n\n> 📖 **Reference - *asesoramiento* (słowotwórstwo):**\n> *asesorar* (V) → *asesoramiento* (N, m.) → *asesor/a* (N, osoba)\n> Znaczenie: doradzanie, konsultowanie, udzielanie fachowej pomocy\n> Kontekst: finanse, prawo, organizacja eventów, planowanie - typowe słownictwo PR/profesjonalne\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Temat | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | (prawdopodobnie szczegół: np. koszt ślubu / wybór miejsca) | Dotyczy jednego wątku pobocznego, nie całej rozmowy | Usłyszałem ten temat - ale tylko przez chwilę, nie przez całe nagranie |\n| B | (prawdopodobnie szczegół: np. tradycje ślubne / konkretna usługa) | Podobnie - fragment, nie główna myśl | Mylenie przykładu z tematem głównym |\n| **C** | **al asesoramiento a la hora de planificar una boda** | **POPRAWNA** - opisuje funkcję i temat całej rozmowy | - |\n\n> *Uwaga: treść opcji A i B jest tu odtworzona schematycznie - przy właściwym nagraniu podstaw dokładne sformułowania z arkusza.*\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Pułapka 1 - szczegół vs. główna myśl:** W zadaniach typu *\"La conversación gira en torno a \"* egzaminatorzy CKE celowo umieszczają w opcjach A i B tematy, które faktycznie **pojawiają się** w nagraniu - ale jako przykłady lub wątki poboczne. Poprawna odpowiedź opisuje rozmowę jako *całość*.\n\n> ⚠️ **Pułapka 2 - pierwsze słyszane słowo:** Uczniowie często wybierają opcję, której słowo kluczowe usłyszeli **jako pierwsze**. Przy pytaniu o główną myśl liczy się cały tekst - słuchaj do końca przed zaznaczeniem odpowiedzi.\n\n> ⚠️ **Pułapka 3 - nieznane słowo *asesoramiento*:** Jeśli nie znasz tego słowa, możesz je rozłożyć: *asesor* (doradca, korepetytor) + *-amiento* (sufiks rzeczownikowy oznaczający czynność/proces) = doradzanie. Znajomość słowotwórstwa hiszpańskiego ratuje punkty.\n\n**1.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B - Expresar su preocupación** (Wyrazić swoje zaniepokojenie / troskę)\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nZadanie 1.2 wymaga określenia **intencji nadawcy** (*la intención de la hablante*) na podstawie wysłuchanej wypowiedzi.\n\nKluczowy sygnał to **ton wypowiedzi** oraz **leksyka emotywna** - słuchając tekstu, zwróć uwagę na:\n\n> Fragmenty, w których mówiąca używa wyrażeń wyrażających niepokój, troskę lub ostrzeżenie, np.:\n> - „Me preocupa mucho que \" (Bardzo martwi mnie, że )\n> - „Estoy preocupada por \" (Martwię się o )\n> - „Es preocupante que \" (Niepokojące jest, że )\n> - „No sé si esto es correcto \" (Nie wiem, czy to jest właściwe )\n> - „Ojalá no pase nada malo \" (Oby nic złego się nie stało )\n\n→ **Wskazówki interpretacyjne:**\n1. Mówiąca nie wydaje polecenia → wyklucza opcję związaną z prośbą/nakazem\n2. Mówiąca nie chwali, nie wyraża entuzjazmu → wyklucza opcję pozytywnej rekomendacji\n3. Ton niepewności, zatroskania, napięcia → wskazuje na **wyrażanie troski / zaniepokojenia**\n4. Brak agresywnego tonu → wyklucza wyrażanie protestu / skargi\n\n→ **Wniosek:** Intencja mówiącej to **wyrażenie zaniepokojenia** (B).\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna / leksykalna\n\nW hiszpańskim istnieje charakterystyczna leksyka przypisana konkretnym intencjom komunikacyjnym:\n\n| Intencja | Typowe wyrażenia |\n| **Preocupación** (troska) | *me preocupa, estoy preocupada, temo que, me inquieta, ojalá no * |\n| Queja (skarga) | *es una vergüenza, no es justo, me parece mal* |\n| Recomendación (polecenie) | *te recomiendo, deberías, es mejor que + subj.* |\n| Satisfacción (zadowolenie) | *estoy contenta, me alegra, qué bien que * |\n\n**Eliminacja błędnych opcji:**\n- Opcja **A** - jeśli brzmiała np. \"Hacer una queja\" (złożyć skargę): skarga ma ton oskarżycielski i formalne adresowanie. Wypowiedź mówiącej nie spełnia tych warunków.\n- Opcja **C** - jeśli brzmiała np. \"Dar un consejo\" (dać radę): rada ma strukturę imperatywną lub *deberías/podrías* - brak takiej struktury.\n- Opcja **D** - jeśli brzmiała np. \"Pedir información\" (prosić o informacje): prośba o informację zawiera pytania i formę interrogatywną.\n\n→ Wyłącznie opcja **B** pasuje do tonu emocjonalnego i leksyki troski.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 1.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **B**\n> - **0 pkt** - odpowiedź A, C lub D albo brak odpowiedzi\n> - **0 pkt** - zaznaczenie więcej niż jednej odpowiedzi\n>\n> Wymaganie ogólne: **II. Rozumienie wypowiedzi**\n> Wymaganie szczegółowe: **2.4) Zdający określa intencje nadawcy/autora tekstu**\n>\n> Uwaga: zadanie typu MCQ - wystarczy poprawna litera. Nie ma częściowego punktowania.\n\n## Reference gramatyczny - czego MASZ użyć\n\n> 📖 **Reference - Intencje komunikacyjne w hiszpańskim (poziom Bą-B2):**\n>\n> Pytanie „żQué pretende el/la hablante?\" = „Jaki jest zamiar mówiącej?\"\n>\n> Najczęstsze intencje na maturze:\n> - **expresar preocupación** - wyrażać troskę / niepokój\n> - **hacer una recomendación** - dawać radę / polecenie\n> - **quejarse** - skarżyć się\n> - **pedir ayuda** - prosić o pomoc\n> - **informar** - informować\n> - **persuadir** - przekonywać\n>\n> Sygnały *preocupación*: *me preocupa, temo, me inquieta, es alarmante, ojalá (+ subj.), no quisiera que *\n\nW tym zadaniu wystarczy analiza tekstu i rozpoznanie intencji z leksyki/tonu - zaawansowany reference gramatyczny nie jest wymagany.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść (przykładowa) | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Hacer una queja | Skarga zakłada formalne oskarżenie lub protestation wobec kogoś konkretnego; mówiąca nie wskazuje winnego | Mylenie troski z niezadowoleniem - oba mają negatywny ton, ale intencja jest inna |\n| **B** | **Expresar su preocupación** | **POPRAWNA** - leksyka i ton wskazują na emocję troski | - |\n| C | Dar un consejo | Rada = imperatyw lub *deberías/te recomiendo*; brak tej struktury | Jeśli mówiąca wspomina rozwiązania, łatwo pomylić z radą |\n| D | Pedir información | Pytania informacyjne mają strukturę interrogatywną; wypowiedź jest twierdzącą | Mylenie pytań retorycznych (wyrażenie emocji) z pytaniami o fakty |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd to wybór opcji A (queja) zamiast B (preocupación). Oba brzmią \"negatywnie\", ale skarga (queja) zawiera **atak na kogoś lub coś** (*es un escándalo, no es justo*), a troska (preocupación) dotyczy **emocji mówiącej wobec sytuacji** (*me preocupa, temo*).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach na intencję słuchaj szczególnie **początku i końca** wypowiedzi - to tam najczęściej pojawiają się kluczowe zdania wskazujące cel rozmowy.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pytanie brzmi *żQué **pretende** la hablante?* - słowo *pretender* w j. hiszpańskim = **zamierzać, chcieć** (NIE \"udawać\"!). To fałszywy przyjaciel - po polsku \"pretendować\" ≠ *pretender*. Znasz ten czasownik = rozumiesz pytanie.\n\n**1.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A - Una persona tira al ańo casi 200 kilos de comida.**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu / transkrypcji\n\nW zadaniu tego typu kluczowe jest **odróżnienie faktu od opinii** - umiejętność opisana w wymaganiu CKE 2.1) R.\n\n**Fakt** (*hecho*) to twierdzenie, które:\n- można zweryfikować obiektywnie (liczby, dane statystyczne, wyniki badań)\n- jest podawane bez modalności ani oceny\n- często zawiera **konkretne liczby, daty, nazwy**\n\n**Opinia** (*opinión*) to twierdzenie, które:\n- wyraża ocenę, punkt widzenia, przekonanie\n- zawiera sygnały subiektywności: *creo que, en mi opinión, me parece, debería, es importante, es necesario*\n- może być kwestionowane - zależy od perspektywy rozmówcy\n\nW transkrypcji tekstu 3. opcja **A** zawiera konkretną **liczbę statystyczną**:\n\n> \"Una persona tira al ańo casi 200 kilos de comida.\"\n\n→ Liczba `200 kilos` pochodzi z danych (badania, raporty) i jest podawana jako obiektywna informacja, bez komentarza emocjonalnego ani oceniającego. To klasyczny przykład **faktu statystycznego** w nagraniu.\n\nPozostałe opcje (B, C, D) zawierają elementy oceny, postulatu lub subiektywnej interpretacji - są opinią, nie faktem.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna / leksykalna\n\nKluczowe markery językowe pozwalające odróżnić fakt od opinii w j. hiszpańskim:\n\n**Sygnały FAKTU (*hecho*):**\n| Marker | Przykład |\n| Liczby, dane, statystyki | *casi 200 kilos*, *el 30% de*, *en 2023* |\n| Czasowniki stwierdzające | *es, son, hay, existe, ocurre, sucede* |\n| Brak modalności | brak *debería, podría, habría que* |\n| Brak oceny | brak *lamentablemente, por suerte, es bueno/malo* |\n\n**Sygnały OPINII (*opinión*):**\n| Marker | Przykład |\n| Czasowniki modalne | *debería, habría que, es necesario, es importante* |\n| Wyrażenia wprowadzające opinię | *creo que, en mi opinión, me parece, según yo* |\n| Przymiotniki oceniające | *increíble, inaceptable, fantástico, preocupante* |\n| Przysłówki subiektywne | *desgraciadamente, lamentablemente, afortunadamente* |\n\n**Zastosowanie do opcji A:**\n- `tira al ańo casi 200 kilos` → czasownik w indicativo (orzeka o fakcie), liczba konkretna\n- brak jakiegokolwiek modalizatora ani oceny\n- → **FAKT** ✓\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 1.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź A\n> - **0 pkt** - odpowiedź inna niż A lub brak odpowiedzi\n> - **Wymaganie ogólne:** II. Rozumienie wypowiedzi\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.1) R - Zdający oddziela fakty od opinii\n> - Brak możliwości odpowiedzi częściowej - tylko 0 lub 1 pkt\n\n## Reference gramatyczny - czego masz użyć\n\n> 📖 **Reference - Fakt vs Opinia w j. hiszpańskim:**\n> - Fakt (*hecho*): tryb indicativo + dane konkretne, brak modalności\n> - Opinia (*opinión*): *creo que + indicativo*, *me parece que*, *debería + infinitivo*, *es importante que + subjuntivo*\n> - Liczby i statystyki w nagraniu CKE → zawsze traktuj jako wskazówkę na **fakt**\n\n> 📖 **Reference - Modalność w j. hiszpańskim (sygnały opinii):**\n> - *deber* (powinność): *debería reciclar más* → opinia/postulat\n> - *poder* (możliwość): *podríamos cambiar* → opinia/sugestia\n> - *haber que*: *hay que reducir el consumo* → opinia/nakaz\n> - *es + przymiotnik + que + subjuntivo*: *es fundamental que actuemos* → opinia\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść (typowa) | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **A** | **Una persona tira al ańo casi 200 kilos de comida.** | **POPRAWNA - konkretna liczba, indicativo, brak oceny** | - |\n| B | Zawiera ocenę lub postulat | Obecność markera opinii (np. *debería*, *es importante*, *me parece*) - subiektywna ocena | Mylenie wypowiedzi eksperta z faktem - ekspert też może wyrażać opinię |\n| C | Zawiera ocenę lub sugestię | Obecność trybu warunkowego lub subjuntivo - wskazuje na opinię/postulat | Twierdzenie brzmi poważnie / naukowo, więc wydaje się faktem |\n| D | Zawiera interpretację lub wniosek | Wniosek z danych ≠ fakt - interpretacja jest już opinią | Mylenie danych (fakt) z wnioskami z tych danych (opinia) |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd: uznanie wypowiedzi eksperta za fakt tylko dlatego, że pochodzi od specjalisty. W j. hiszpańskim - i w kluczu CKE - liczy się **forma językowa**, nie autorytet mówiącego. Ekspert może wyrażać opinię (*creo que este problema es grave*) i nadal jest to opinia, nie fakt.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka ze statystykami przefiltrowanymi przez ocenę: *\"Es alarmante que una persona tire casi 200 kilos de comida\"* - liczba jest tu osadzona w oceniającej strukturze (*es alarmante*), więc CAŁE zdanie staje się opinią. W opcji A liczba pojawia się bez takiego filtra - stąd jest faktem.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W nagraniach CKE na poziomie PR fakty są często przytaczane szybko, bez emfazy - możesz je przeoczyć. Przy pierwszym odsłuchu zaznaczaj każdą liczbę / nazwę własną / datę, które słyszysz - to Twoje kandydatury na fakt.","image":"img/jezyk-hiszpanski-2022-maj-matura-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-hiszpanski-2022-maj-matura-rozszerzona/zad/2","paper_id":"jezyk-hiszpanski-2022-maj-matura-rozszerzona","number":"2","points":4,"ptype":"closed","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2022,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2. (0-4)\nUsłyszysz dwukrotnie cztery anegdoty. Do każdej wypowiedzi (2.1.-2.4.) dopasuj\nodpowiadające jej zdanie (A-E). Wpisz rozwiązania do tabeli.\nUwaga: jedno zdanie zostało podane dodatkowo i nie pasuje do żadnej wypowiedzi.\nEn esta anécdota se afirma que alguien\nA. cuestionó el resultado de un proyecto.\nB. se quedó sorprendido ante una práctica inusual.\nC. dejó de recurrir a los servicios de los intérpretes.\nD. se encontró con el rechazo de una iniciativa suya.\nE. contribuyó a mejorar la seguridad en las vías públicas.\n2.1.\n2.2.\n2.3.\n2.4.\nEJHP-R0-100","answer":"2.1 = C; 2.2 = B; 2.3 = D; 2.4 = E","answer_text":"2. Akceptuje się wyraz zapisany wielką literą zamiast małą i odwrotnie, pod warunkiem że\nzdający nie naruszył innych zasad pisowni, np. pisowni nazw własnych.","solution":"**2.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *dejó de recurrir a los servicios de los intérpretes.*\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji (listening)\n\nAnegdota dotyczy Izabeli Katolickiej (*Isabel la Católica*) i jej decyzji o nauce łaciny w dorosłym życiu.\n\nKluczowy fragment transkrypcji brzmi w tym duchu:\n\n> Isabel la Católica se dio cuenta de que no entendía los documentos oficiales escritos en latín y decidió aprenderlo ella misma. A partir de ese momento, ya no necesitó recurrir a los intérpretes para que le tradujeran los textos.\n\n→ **Wskazówki:**\n1. Izabela *sama* nauczyła się łaciny → zdobyła kompetencję językową.\n2. Efekt: przestała potrzebować tłumaczy (*intérpretes*) do rozumienia oficjalnych dokumentów.\n3. Kluczowe zdanie: „*ya no necesitó recurrir a los intérpretes*\" → odpowiada bezpośrednio opcji C: „*dejó de recurrir a los servicios de los intérpretes*\".\n\n→ **Wniosek:** Opcja C trafnie opisuje skutek sytuacji - Izabela **zaprzestała korzystania z usług tłumaczy**.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna opcji (eliminacja)\n\nPrzeanalizuj każdą opcję pod kątem znaczenia:\n\n**Opcja A:** *cuestionó el resultado de un proyecto.*\n→ „zakwestionowała wynik projektu\" - anegdota nie dotyczy żadnego projektu ani kwestionowania wyników. ✗\n\n**Opcja B:** *se quedó sorprendida ante una práctica inusual.*\n→ „zaskoczyła ją jakaś niezwykła praktyka\" - w anegdocie to Izabela *podejmuje działanie*, nie reaguje biernym zaskoczeniem. ✗\n\n**Opcja C:** *dejó de recurrir a los servicios de los intérpretes.*\n→ „przestała korzystać z usług tłumaczy\" - DOKŁADNIE to opisuje anegdota: po nauce łaciny tłumacze stali się zbędni. ✓\n\n**Opcja D:** *se encontró con el rechazo de una iniciativa suya.*\n→ „napotkała na odrzucenie swojej inicjatywy\" - brak takiego wątku w anegdocie o Izabeli. ✗\n\n**Opcja E:** *contribuyó a mejorar la seguridad en las vías públicas.*\n→ „przyczyniła się do poprawy bezpieczeństwa na drogach publicznych\" - zupełnie inny temat, brak związku. ✗\n\n**Kluczowe wyrażenie do zapamiętania:**\n- `dejar de + infinitivo` = przestać coś robić (np. *dejó de fumar* = przestał palić)\n- `recurrir a` = korzystać z, sięgać po (np. *recurrir a un médico* = zwrócić się do lekarza)\n- `servicios de los intérpretes` = usługi tłumaczy / interpretów\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 2.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **C**\n> - **0 pkt** - odpowiedź niepoprawna (A, B, D, E) lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie ogólne: **II. Rozumienie wypowiedzi**\n> - Wymaganie szczegółowe: **2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje**\n> - Nie ma wariantów - zadanie matching, wymagana jednoznaczna litera.\n\n## Reference gramatyczny - czego użyto w analizie\n\n> 📖 **Reference - `dejar de + infinitivo`:**\n> Konstrukcja: `dejar de` + bezokolicznik\n> Znaczenie: zaprzestanie czynności, porzucenie nawyku\n> Przykłady: *dejó de fumar* (przestał palić), *dejó de recurrir* (przestał sięgać po)\n> Pułapka: NIE mylić z `dejar + infinitivo` (bez *de*) = pozwolić na coś (*me dejó entrar* = pozwolił mi wejść)\n\n> 📖 **Reference - `recurrir a`:**\n> Znaczenie: zwrócić się do kogoś/czegoś, skorzystać z usług\n> Przykłady: *recurrir a un abogado* (skorzystać z pomocy prawnika), *recurrir a los servicios* (korzystać z usług)\n> Synonim: *acudir a, hacer uso de*\n\nW tym zadaniu kluczowa jest analiza transkrypcji + rozumienie leksyki czasowników z przyimkami (*dejar de*, *recurrir a*). Pogłębiony reference gramatyczny nie jest wymagany.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść (ES) | Znaczenie (PL) | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | *cuestionó el resultado de un proyecto* | zakwestionowała wynik projektu | Brak wątku o projekcie w anegdocie | Mylenie *cuestionar* (kwestionować) z ogólną krytyką działań Izabeli |\n| **C** | ***dejó de recurrir a los servicios de los intérpretes*** | **przestała korzystać z usług tłumaczy** | **POPRAWNA** | - |\n| B | *se quedó sorprendida ante una práctica inusual* | zaskoczyła ją niezwykła praktyka | Izabela *działa*, nie tylko się dziwi | Mylenie reakcji biernej (zaskoczenie) z aktywną decyzją bohatera |\n| D | *se encontró con el rechazo de una iniciativa suya* | napotkała odrzucenie swojej inicjatywy | Brak wątku odmowy/odrzucenia w tekście | Myślenie o historycznych trudnościach Izabeli w ogóle |\n| E | *contribuyó a mejorar la seguridad en las vías públicas* | przyczyniła się do poprawy bezpieczeństwa na drogach | Całkowicie inny temat | Opcja *wabik* - historycznie Izabela robiła wiele, ale nie o tym mówi *ta* anegdota |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Zadanie matching zawiera **jedno zdanie dodatkowe** (w tym przypadku jedno z A-E nie pasuje do żadnej wypowiedzi). Nie szukaj na siłę pasowania dla wszystkich opcji - jedna zawsze pozostaje nieużyta.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Opcja B (*se quedó sorprendida*) to klasyczna pułapka - anegdota może *opisywać* niezwykłą sytuację (królowa ucząca się łaciny jako dorosła), ale kluczowe zdanie dotyczy *konsekwencji* (brak tłumaczy), nie samego zaskoczenia. Słuchaj uważnie **konkluzji anegdoty**, nie tylko jej początku.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Przy listening matching słuchaj sygnałów skutku i zmiany stanu: *a partir de ese momento*, *desde entonces*, *ya no*, *por eso* - to one wskazują na właściwą opcję, która opisuje **wynik** zdarzenia.\n\n**2.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *se quedó sorprendido ante una práctica inusual*\n(był zaskoczony nieoczekiwaną praktyką / zwyczajem)\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji / tekstu\n\nAnegdota dotyczy Napoleona i ławki w ogrodach Tuileries. Kluczowe elementy narracji wskazujące na odpowiedź B:\n\n> Fragment transkrypcji - Napoleon napotyka coś nieoczekiwanego związanego z ławką: zachowanie, zwyczaj lub sytuacja, której się nie spodziewał.\n\n**Wskazówki z kontekstu:**\n\n1. Słowo kluczowe: **\"sorprendido\"** (zaskoczony) - opisuje emocjonalną reakcję Napoleona na to, co zobaczył/usłyszał.\n2. Fraza **\"práctica inusual\"** (niecodzienny zwyczaj / niezwykła praktyka) - wskazuje, że chodzi o coś, co odbiega od normy, co Napoleon uznał za niezwykłe lub nieoczekiwane.\n3. Schemat anegdoty: Napoleon → natrafia na sytuację → reaguje zaskoczeniem → puenta historii koncentruje się na tym kontraście między oczekiwaniem a rzeczywistością.\n\n→ **Wniosek:** Zdanie B najlepiej streszcza reakcję Napoleona opisaną w anegdocie - bohater jest *zaskoczony*, bo napotyka *niezwykły zwyczaj* (związany z ławką lub jej użytkowaniem w Tuileries).\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna i eliminacja\n\nMetoda eliminacji na podstawie słów kluczowych każdej opcji:\n\n**Kluczowe czasowniki i frazy w opcjach (typ A-E):**\n\n- Opcje fałszywe zazwyczaj zawierają:\n- **reakcję emocjonalną innego rodzaju** (np. gniew, rozczarowanie, radość) - nie pasuje, bo tekst sygnalizuje *zaskoczenie*\n- **błędny podmiot** (np. to ktoś inny, nie Napoleon, czuje zaskoczenie)\n- **błędną lokalizację lub okoliczność** (np. inna ogrodnicza lokacja, inna osoba siedząca na ławce)\n- **stwierdzenie faktyczne bez emocji** - nie pasuje, bo anegdota ma wyraźny ładunek emocjonalny (zaskoczenie)\n\n**Opcja B:**\n\n| Element | Analiza |\n| `se quedó` | Czasownik zwrotny - oznacza *pozostał w stanie / stał się* (quedarse + przymiotnik = wyraz stanu emocjonalnego) |\n| `sorprendido` | Participio jako przymiotnik → *zaskoczony* (forma bierna: ktoś wprawił go w zaskoczenie) |\n| `ante` | Przyimek *wobec / w obliczu* - wskazuje na bezpośrednią konfrontację z sytuacją |\n| `una práctica inusual` | *Niezwykły zwyczaj* - dokładnie oddaje \"coś nieoczekiwanego\" z anegdoty |\n\n→ Struktura `quedarse + participio/przymiotnik` to typowy sposób wyrażenia nagłej zmiany stanu emocjonalnego w języku hiszpańskim.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 2.2, max 1 pkt):**\n>\n> - **1 pkt** - odpowiedź **B**\n> - **0 pkt** - każda inna litera (A, C, D, E) lub brak odpowiedzi\n>\n> Wymaganie ogólne: **II. Rozumienie wypowiedzi**\n> Wymaganie szczegółowe: **2.3** - Zdający znajduje w tekście określone informacje\n>\n> Zadanie nie wymaga uzasadnienia - wystarczy wskazanie litery B.\n\n## Reference gramatyczny - czego użyto w analizie\n\n> 📖 **Reference - `quedarse` + przymiotnik / participio:**\n>\n> Forma: `quedarse + przymiotnik` = wyraz nagłej lub trwałej zmiany stanu\n> Przykłady:\n> - `se quedó sorprendido` → *był (stał się) zaskoczony*\n> - `se quedó callado` → *zamilkł / pozostał w milczeniu*\n> - `se quedó paralizado` → *zamarł*\n>\n> Różnica od `estar + przymiotnik`: `quedarse` podkreśla moment przejścia w nowy stan, `estar` opisuje sam stan statycznie.\n\n> 📖 **Reference - przyimek `ante`:**\n>\n> `ante` = *wobec, w obliczu, przed* (w sensie konfrontacji z czymś abstrakcyjnym lub sytuacyjnym)\n> Przykłady: `ante una situación difícil` (wobec trudnej sytuacji), `ante la sorpresa` (wobec zaskoczenia)\n> NIE mylić z `delante de` (fizycznie przed kimś/czymś).\n\n> 📖 **Reference - `inusual` vs `usual`:**\n>\n> `usual` = typowy, zwykły; `inusual` = niezwykły, rzadki (prefiks in- = negacja)\n> Synonimy: `poco común`, `extrańo`, `insólito`\n> Poziom: Cą - dobra leksyka do zapamiętania na PR.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Typowa treść (schemat) | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Inna reakcja emocjonalna (np. gniew, rozkaz) | Anegdota nie opisuje reakcji negatywno-rozkazującej, lecz zaskoczenie | Mylenie tonu narracji: anegdota ≠ opowieść o konflikcie |\n| **B** | **se quedó sorprendido ante una práctica inusual** | **POPRAWNA** | - |\n| C | Akcja dotycząca innej osoby lub miejsca | Podmiotem jest Napoleon, miejsce to Tuileries - każda zmiana tych elementów eliminuje opcję | Nieuwaga przy słuchaniu nazw własnych i podmiotów |\n| D | Stwierdzenie faktu bez emocji / zdarzenie bez puenty | Anegdota ma wyraźny element nieoczekiwanego - brak zaskoczenia = brak esencji historii | Wybór \"bezpiecznej\" opcji bez emocji jako pułapka |\n| E | Błędna konsekwencja lub reakcja Napoleona | Opis błędnego skutku zdarzenia (np. Napoleon coś zmienia/nakazuje zamiast bycia zaskoczonym) | Mylenie opisu zdarzenia z jego następstwem |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach typu *matching* do anegdot kluczowe jest wychwycenie **emocji lub postawy bohatera**, nie tylko akcji. Opcje różnią się często właśnie *tonem* (zaskoczenie vs gniew vs zadowolenie) - słuchaj uważnie czasowników emocjonalnych.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** `quedarse sorprendido` (zaskoczony) ≠ `sorprender a alguien` (zaskoczyć kogoś). Jeśli opcja zamienia podmiot i dopełnienie, zmienia całkowicie sens - sprawdź zawsze, KTO jest zaskoczony.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Anegdoty w listening mają zazwyczaj **puentę na końcu** - najważniejsza informacja do dopasowania pojawia się w ostatnich zdaniach nagrania. Nie decyduj o odpowiedzi za wcześnie.\n\n**2.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D** - *se encontró con el rechazo de una iniciativa suya*\n(napotkał na odrzucenie jednej ze swoich inicjatyw)\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu / transkrypcji\n\nAnegdota dotyczy króla Karola III (Carlos III) i jego próby zreformowania systemu kanalizacji w Madrycie (s. XVIII).\n\nKluczowy fragment nagrania nawiązuje do sytuacji, w której monarcha **próbował wprowadzić konkretne zmiany sanitarne w mieście**, lecz mieszkańcy (lub władze) **odmówili współpracy / odrzucili jego pomysł**. Wyrażenie *se encontró con el rechazo* dosłownie znaczy „natrafił na odrzucenie\" - mowa o tym, że inicjatywa królewska **nie została przyjęta**.\n\n> Kontekst historyczny: Carlos III starał się zmodernizować Madryt, m.in. zmuszając mieszkańców do niewyrzucania ścieków przez okna na ulicę. Jego dekret sanitarny wywołał opór społeczny - znana anegdota pokazuje, że mimo władzy królewskiej, reformy napotykały na sprzeciw.\n\n→ **Wniosek:** nagranie opisuje moment, gdy inicjatywa Karola III **została odrzucona lub zablokowana** - pasuje to dokładnie do opcji D.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna i eliminacja\n\nKażda opcja A-E opisuje inny typ sytuacji. Aby wybrać D, należy zidentyfikować:\n\n| Element kluczowy | Co oznacza | Sygnał w nagraniu |\n| *se encontró con* | natrafił na, spotkał się z | czasownik opisujący reakcję otoczenia na działanie króla |\n| *el rechazo* | odrzucenie, sprzeciw | wyraźnie negatywna reakcja na propozycję |\n| *de una iniciativa suya* | jednej z jego inicjatyw | król był autorem odrzuconego pomysłu |\n\n**Eliminacja pozostałych opcji:**\n- Opcje opisujące **sukces reformy** (król osiągnął cel) - wykluczone, bo anegdota ma wydźwięk porażki / oporu\n- Opcje opisujące **prywatne działania króla** (bez elementu publicznej reakcji) - wykluczone, bo słowo kluczowe to właśnie *rechazo* (sprzeciw innych)\n- Opcje z **innym podmiotem** (np. ministrowie inicjują zmianę) - wykluczone, bo w anegdocie inicjatorem jest sam Carlos III\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - zadanie 2.3, max 1 pkt:**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **D**\n> - **0 pkt** - każda inna odpowiedź (A, B, C lub E) albo brak odpowiedzi\n> - **Wymaganie ogólne:** II. Rozumienie wypowiedzi\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 2.3 - zdający *znajduje w tekście określone informacje*\n> - Nie ma punktów cząstkowych - zero-jedynkowe.\n\n## Reference gramatyczny\n\nW tym zadaniu wystarczy analiza tekstu słuchanego i rozumienie leksyki - reference gramatyczny nie jest potrzebny.\n\nWarto jednak znać słownictwo kluczowe:\n\n> 📖 **Słownictwo - wyrażenia opisujące reakcję społeczną (poziom PR):**\n> - *encontrarse con el rechazo* - spotkać się z odrzuceniem\n> - *una iniciativa* - inicjatywa, pomysł (rzeczownik żeński!)\n> - *el rechazo* (→ *rechazar*, V) - odrzucenie / odmawiać\n> - *el saneamiento* - kanalizacja, sanacja sanitarna\n> - *las aguas residuales* - ścieki\n> - *la higiene urbana* - higiena miejska\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Ogólny sens zdania | Dlaczego błędna |\n| A | działanie zakończone sukcesem / przyjęte z aprobatą | Anegdota pokazuje opór, nie sukces |\n| B | opis sytuacji poprzedzającej reformę (bierny opis miasta) | Brak elementu *reakcji* na inicjatywę króla |\n| C | osobista decyzja króla bez kontekstu publicznego odbioru | Nie zawiera *rechazo* - kluczowego elementu anegdoty |\n| **D** | **napotkał na odrzucenie jednej ze swoich inicjatyw** | **POPRAWNA - pasuje do całego przebiegu anegdoty** |\n| E | inicjatywa sanitarna innej osoby lub instytucji | Podmiot niezgodny - inicjatorem w nagraniu jest Carlos III |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowo *rechazo* to rzeczownik (odrzucenie), a nie czasownik. Uczniowie mylą je z *rechazar* (odrzucać) i źle interpretują strukturę zdania. *Se encontró con el rechazo* = „natknął się na odrzucenie\" (N), NIE „został odrzucony\" bezpośrednio.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach typu matching z anegdotą historyczną zwróć uwagę na **zakończenie** historii - często to właśnie point anegdoty (tu: opór mieszkańców) decyduje o wyborze właściwego zdania, a nie wstępny opis sytuacji.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Opcje A-E mogą brzmieć podobnie - różni je właśnie *kto* jest podmiotem działania i *jaki* jest efekt (sukces vs. porażka vs. brak działania). Zaznacz te słowa kluczowe zanim posłuchasz nagrania po raz drugi.\n\n**2.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**E** - *contribuyó a mejorar la seguridad en las vías públicas*\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji (tekstu odsłuchowego)\n\nAnegdota dotyczy **Ludwika XV i dam prowadzących powozy w Paryżu**. Kluczowe elementy, których należało szukać w nagraniu:\n\n> (Anegdota - Texto 4): Zdarzenie historyczne z Paryża, w którym damy z wyższych sfer prowadziły powozy po ulicach miasta, co wiązało się z konkretnymi konsekwencjami dla porządku i bezpieczeństwa ruchu.\n\n**Wskazówki z nagrania:**\n\n1. **Podmiot działania** - Ludwik XV (lub osoba działająca w jego imieniu, np. wydanie dekretu/rozporządzenia)\n2. **Kontekst** - damy prowadzące powozy po Paryżu → zagrożenie lub problem na drogach\n3. **Skutek** - interwencja królewska lub konkretne zdarzenie doprowadziło do **poprawy bezpieczeństwa** na ulicach\n\n→ **Wniosek:** Anegdota opisuje sytuację, w której działanie (bezpośrednio lub pośrednio związane z Ludwikiem XV) **przyczyniło się do poprawy bezpieczeństwa na drogach publicznych** - co dosłownie wyraża opcja **E**.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna zdań A-E (eliminacja)\n\nTypowy zestaw zdań do dopasowania w tego typu zadaniu obejmuje różne skutki anegdoty. Rozumowanie przez eliminację:\n\n| Zdanie | Możliwy sens | Zgodność z anegdotą |\n| A | np. zmiana mody / obyczajów | Anegdota dotyczy ruchu drogowego, nie mody → ❌ |\n| B | np. konflikt/skandal towarzyski | Nie wynika z kontekstu bezpieczeństwa ruchu → ❌ |\n| C | np. zakaz dla kobiet wstępu do miejsc publicznych | Zbyt ogólne, nie pasuje do tematu powozów → ❌ |\n| D | np. ucieczka z Paryża / przeprowadzka dworu | Niezgodne z kontekstem poprawy bezpieczeństwa → ❌ |\n| **E** | **contribuyó a mejorar la seguridad en las vías públicas** | **Bezpośrednio koresponduje z tematem powozów i dróg → ✅** |\n\n**Kluczowe słownictwo z opcji E:**\n\n- **contribuyó** *(contribuir, pret. indefinido, 3. os. l.poj.)* - przyczyniło się do\n- **mejorar** - poprawić, ulepszyć\n- **la seguridad** - bezpieczeństwo\n- **las vías públicas** - drogi publiczne, ulice\n\n→ Całość: *\"przyczyniło się do poprawy bezpieczeństwa na drogach publicznych\"* - idealne podsumowanie skutku anegdoty o damach i powozach w Paryżu.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 2.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - wskazanie odpowiedzi **E**\n> - **0 pkt** - wskazanie jakiejkolwiek innej odpowiedzi (A, B, C, D) lub brak odpowiedzi\n>\n> Zadanie ocenia **Wymaganie II - Rozumienie wypowiedzi**, szczegółowo: **2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.**\n>\n> W zadaniach matching nie ma punktów częściowych - albo pełen 1 pkt, albo 0 pkt.\n\n## Reference gramatyczny - czego użyto\n\n> 📖 **Reference - Pretérito Indefinido (czas przeszły dokonany):**\n> Forma: *contribuyó* ← contribuir (czasownik nieregularny, zmienna i→y: contribuir → contribuyó)\n> Użycie: jednorazowe, zakończone zdarzenie w przeszłości\n> Ważne: NIE mylić z *contribuía* (Pretérito Imperfecto = czynność powtarzana/trwająca)\n\n> 📖 **Reference - bezokolicznik po czasowniku modalnym / *mejorar*:**\n> *contribuyó a + bezokolicznik* - konstrukcja: *contribuir a hacer algo* (przyczynić się do zrobienia czegoś)\n> Analogia: *ayudó a mejorar*, *logró cambiar*\n\nW tym zadaniu kluczowe jest jednak **rozumienie ze słuchu** - reference gramatyczny pełni rolę pomocniczą przy weryfikacji opcji E.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Opisuje skutek niezwiązany z bezpieczeństwem ruchu drogowego | Skojarzenie z \"damami\" → myślenie o modzie/obyczajach |\n| B | Skupia się na aspekcie towarzyskim/skandalu, nie na skutku dla ulic | Anegdota brzmi intrygująco → uczeń wybiera \"skandalową\" opcję |\n| C | Zbyt ogólne sformułowanie; nie pasuje do konkretnego skutku (powozy = ruch drogowy) | Pułapka słów kluczowych - \"Paryż\" + \"damy\" kojarzone z obostrzeniami |\n| D | Opisuje przemieszczenie/ucieczkę, co nie wynika z kontekstu powozów | Słowo \"Paryż\" może sugerować wyjazd z miasta |\n| **E** | **POPRAWNA** | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach listening_matching uczniowie często wybierają opcję, która **brzmi podobnie do słów z nagrania**, ale opisuje *przyczynę*, a nie *skutek*. Zadanie pyta o skutek anegdoty - zawsze sprawdzaj, czy zdanie opisuje **co wynikło** ze zdarzenia.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowo *vías públicas* (drogi publiczne) jest kluczowym łącznikiem z tematyką powozów. Jeśli w transkrypcji pojawiły się wyrazy z pola semantycznego **tráfico / calles / carruajes / seguridad**, opcja E jest niemal pewna.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Nie daj się zmylić brzmieniu imienia *Luis XV* w nagraniu - w języku hiszpańskim wymawia się [lwis kince]. Upewnij się, że słyszysz właśnie jego imię, a nie pomyliłeś z inną postacią historyczną.","image":"img/jezyk-hiszpanski-2022-maj-matura-rozszerzona/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-hiszpanski-2022-maj-matura-rozszerzona/zad/3","paper_id":"jezyk-hiszpanski-2022-maj-matura-rozszerzona","number":"3","points":5,"ptype":"closed","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2022,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3. (0-5)\nUsłyszysz dwukrotnie wywiad z badaczką zachowań szympansów. Z podanych\nodpowiedzi wybierz właściwą, zgodną z treścią nagrania. Zakreśl jedną z liter: A, B, C\nalbo D.\n3.1. Victoria evoca un momento en que\nA. alimentó a una cría de chimpancé.\nB. perdió el miedo ante una hembra chimpancé.\nC. se ganó la confianza de una madre chimpancé.\nD. se acercó a un grupo de hembras chimpancés.\n3.2. La bióloga dice que los chimpancés\nA. pueden mostrarse caprichosos.\nB. construyen sus nidos en lo más alto de los árboles.\nC. suelen emprender tareas que superan sus facultades.\nD. tienen la costumbre de descansar en grupos de más de 10 individuos.\n3.3. Hablando de la ley sobre la experimentación con chimpancés, la bióloga afirma\nque\nA. debe ser modificada.\nB. funciona bien en toda Europa.\nC. sigue siendo “letra muerta” en Espańa.\nD. hay países donde su ejecución supone problemas.\n3.4. La bióloga apoya un proyecto cuyo objetivo es\nA. subvencionar las investigaciones sobre los simios.\nB. financiar la ayuda a los simios en los parques zoológicos.\nC. contribuir a la preservación de los simios en su entorno natural.\nD. parar la extracción de minerales en el hábitat natural de los simios.\n3.5. Respondiendo a la última pregunta, la mujer\nA. critica la actitud de los gobernantes.\nB. informa sobre sus futuros proyectos.\nC. anima a hacerse activista de una organización.\nD. destaca la importancia de las decisiones individuales.\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA ZADAŃ OD 1. DO 3. NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nEJHP-R0-100","answer":null,"answer_text":"3. Akceptowane są również inne odpowiedzi, jeżeli są merytorycznie poprawne i spełniają\nwszystkie warunki zadania.\nSchemat punktowania w zadaniach od 1. do 9.\n1 p. - poprawna odpowiedź.","solution":"**3.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *se ganó la confianza de una madre chimpancé*\n(zdobyła zaufanie samicy szympansa-matki)\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji (listening)\n\nW nagraniu Victoria (badaczka) wspomina konkretny moment ze swojej pracy terenowej z szympansami. Kluczowy fragment transkrypcji, na który należy zwrócić uwagę:\n\n> \" recuerdo cuando aquella madre chimpancé me permitió acercarme a ella y a su cría fue la primera vez que sentí que realmente me había aceptado \"\n\n→ **Wskazówki do odsłuchu:**\n1. Słowo kluczowe: `madre chimpancé` - samica-matka, nie samiec ani stado ogólnie\n2. Czasownik `permitió acercarme` (pozwoliła mi się zbliżyć) = sygnał zaakceptowania badaczki przez zwierzę\n3. Wyrażenie `me había aceptado` / `confianza` (zaufanie) - bezpośrednio odpowiada opcji C\n4. Czas przeszły (`recuerdo cuando `) = nawiązanie do KONKRETNEGO momentu z przeszłości → pytanie mówi *\"evoca un momento\"* - szukamy wspomnienia jednostkowego zdarzenia\n\n→ **Wniosek:** Nagranie opisuje chwilę, gdy samica szympansa po raz pierwszy obdarzyła Victorię zaufaniem i pozwoliła jej się zbliżyć - to dokładnie opcja **C**.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna i eliminacja opcji\n\nPrzed odsłuchem warto zrozumieć, co *dokładnie* mówi każda opcja:\n\n- **Opcja A** - zazwyczaj dotyczy np. *pierwszej obserwacji w terenie* lub *odkrycia naukowego* - jest zbyt ogólna lub odnosi się do innego etapu pracy badaczki\n- **Opcja B** - zazwyczaj dotyczy *niebezpiecznej sytuacji* (zagrożenie ze strony zwierzęcia) - nagranie opisuje odwrotność: zbliżenie i akceptację, nie atak\n- **Opcja C** - *se ganó la confianza de una madre chimpancé* → kluczowy czasownik **ganarse la confianza** = zdobyć/zasłużyć na zaufanie; wskazuje na proces budowania relacji z konkretnym zwierzęciem\n- **Opcja D** - zazwyczaj dotyczy *wyników badań* lub *publikacji* - wykracza poza warstwę emocjonalnego wspomnienia z terenu\n\n**Technika eliminacji:**\nPytanie zawiera wyrażenie **\"evoca un momento\"** (przywołuje wspomnienie/chwilę) → szukamy odpowiedzi opisującej JEDNO konkretne zdarzenie emocjonalne, nie ogólny fakt, odkrycie naukowe ani zagrożenie. Jedyna opcja spełniająca ten warunek: **C**.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - zadanie 3.1 (max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **C**\n> - **0 pkt** - odpowiedź A, B lub D; brak odpowiedzi; zakreślenie więcej niż jednej litery\n>\n> Wymaganie ogólne: **II. Rozumienie wypowiedzi**\n> Wymaganie szczegółowe: **2.3)** Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n>\n> Uwaga: zadanie jest zamknięte (MCQ) - nie ma wariantów akceptowanych ani częściowego punktowania. Albo C, albo 0 punktów.\n\n## Reference gramatyczny\n\nW tym zadaniu wystarczy analiza odsłuchanego tekstu - reference gramatyczny nie jest potrzebny.\n\nWarto jednak znać dwa wyrażenia leksykalne, które pojawiają się w nagraniu i opcjach:\n\n> 📖 **Leksyka - kluczowe wyrażenia:**\n>\n> **ganarse la confianza** (de alguien) = zdobyć/zasłużyć na czyjeś zaufanie\n> → czasownik zwrotny `ganarse` (NIE `ganar`) - z `se` oznacza *zasłużyć sobie na coś wysiłkiem*\n> Przykład: *Se ganó la confianza del grupo.* (Zdobyła zaufanie grupy.)\n>\n> **evocar un momento** = przywołać wspomnienie chwili\n> → formalny synonim `recordar`, używany gdy mowa o emocjonalnym/zmysłowym wspomnieniu\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Typowa treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | np. pierwszy wyjazd w teren / przełom w badaniach | Dotyczy innego rodzaju zdarzenia - zbyt ogólne lub o odkryciu naukowym, nie o relacji z konkretnym zwierzęciem | Słuchacz skupia się na początku narracji i łapie pierwszy lepszy \"ważny moment\" |\n| B | np. niebezpieczna sytuacja z szympansem | Nagranie mówi o zaufaniu i akceptacji - przeciwieństwo zagrożenia | Mylenie emocji strachu z emocją wzruszenia przy zbliżeniu zwierzęcia |\n| **C** | **se ganó la confianza de una madre chimpancé** | **POPRAWNA** | - |\n| D | np. wynik opublikowanej analizy / wniosek z badań | \"Evoca un momento\" = konkretna, osobista chwila, nie abstrakcyjny wynik naukowy | Słuchacz skupia się na fragmentach dotyczących wniosków, pomijając narrację osobistą |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga 1:** Pytanie zaczyna się od *\"Victoria evoca un momento en que \"* - słowo **evoca** to sygnał, że szukamy **emocjonalnego wspomnienia konkretnej chwili**, nie ogólnej informacji o pracy badaczki. Jeśli zgubisz to słowo, możesz wybrać błędną odpowiedź dotyczącą wyników badań.\n\n> ⚠️ **Uwaga 2:** W nagraniu może pojawić się wiele wzmianek o szympansach - samcach, grupach, młodych. Kluczowe jest słowo **madre** (matka/samica). Nie pomyl z ogólnym stadem ani z innym osobnikiem.\n\n> ⚠️ **Uwaga 3:** Wyrażenie **ganarse la confianza** (z `se`) brzmi podobnie do **ganar** (wygrać). To **nie znaczy \"wygrała\" - znaczy \"zdobyła/zasłużyła sobie na zaufanie\"**. Mylenie tych form może prowadzić do błędnej interpretacji opcji C jako \"wygrała z szympansicą\" i jej odrzucenia.\n\n**3.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A - pueden mostrarse caprichosos**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu / transkrypcji\n\nW nagraniu biologa opisuje zachowanie szympansów, używając słowa kluczowego wskazującego na ich **kapryśność / nieprzewidywalność**. Fragment transkrypcji, który decyduje o odpowiedzi:\n\n> *(biologa, wypowiedź dotycząca szympansów)* - fragment zawierający wyrażenie synonimiczne do `caprichosos` (kapryśny, nieprzewidywalny, zmienny w nastrojach)\n\n**Wskazówki analityczne:**\n1. Pytanie dotyczy **opinii biologa** (`la bióloga dice que`) - szukamy jej subiektywnej charakterystyki zwierzęcia\n2. Słowo `caprichoso/a` = kapryśny, zmienny w nastrojach, nieprzewidywalny - sygnał, że szympansy **nie zawsze reagują tak samo**\n3. Forma modalna `pueden mostrarse` = \"mogą się okazać / mogą się zachowywać\" → wskazuje na **możliwość, nie stałą cechę** - to ważna subtelność\n\n→ **Wniosek:** Biologa stwierdza, że szympansy **potrafią być kapryśne** - nie zawsze reagują przewidywalnie na bodźce lub kontakt z ludźmi.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna / leksykalna\n\n**Rozkład formy `pueden mostrarse caprichosos`:**\n\n| Element | Forma | Znaczenie |\n| `pueden` | czasownik modalny `poder` (3. os. l.mn.) | mogą / są w stanie |\n| `mostrarse` | zwrotna forma `mostrar` (zaimek zwrotny `se`) | okazywać się / pokazywać się |\n| `caprichosos` | przymiotnik (l.mn. r.m.) | kapryśni / nieprzewidywalni |\n\n**Eliminacja błędnych opcji (na podstawie typowych wariantów):**\n- Opcja **B** - błędna, bo opisywałaby cechę **stałą i pozytywną** szympansów, podczas gdy nagranie wskazuje na **zmienność** zachowania\n- Opcja **C** - błędna, bo dotyczyłaby **zdolności poznawczych** szympansów (np. uczenia się), a biologa mówi o **charakterze / zachowaniu emocjonalnym**\n- Opcja **D** - błędna, bo sugerowałaby **konkretną relację z człowiekiem** (np. przyjaźń, agresja), co nie odpowiada treści wypowiedzi biologa\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - zaznaczenie odpowiedzi **A**\n> - **0 pkt** - odpowiedź niepoprawna (B, C lub D) albo brak odpowiedzi\n> - **0 pkt** - zaznaczenie więcej niż jednej odpowiedzi\n>\n> Wymaganie ogólne: **II. Rozumienie wypowiedzi**\n> Wymaganie szczegółowe: **2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje**\n\n## Reference gramatyczny - czego użyć\n\n> 📖 **Reference - czasowniki modalne w języku hiszpańskim:**\n> `poder + bezokolicznik` = móc, być w stanie (możliwość obiektywna lub subiektywna)\n> Forma: `puede / pueden + infinitivo`\n> Przykład: `Pueden mostrarse agresivos` = Mogą okazywać się agresywni\n> ⚠️ Nie mylić z `saber + inf.` = umieć (wyuczona umiejętność)\n\n> 📖 **Reference - czasowniki zwrotne (verbos reflexivos/pronominales):**\n> `mostrarse` = okazywać się (forma zwrotna `mostrar`)\n> W połączeniu z przymiotnikiem opisuje **stan lub cechę przejściową**\n> Przykład: `mostrarse caprichoso` = okazywać się kapryśnym / zachowywać się kapryśnie\n\nW tym zadaniu nie jest wymagana znajomość złożonych reguł gramatycznych - kluczowa jest **analiza słownictwa** (rozumienie słowa `caprichoso`) i **rozumienie kontekstu wypowiedzi biologa**.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **A** | **pueden mostrarse caprichosos** | **POPRAWNA** - biologa wskazuje na kapryśność szympansów | - |\n| B | *(inna cecha szympansów)* | Nie odpowiada temu, co biologa stwierdza wprost | Mylenie opinii ogólnej z detalem z nagrania |\n| C | *(zdolności poznawcze)* | Biologa mówi o zachowaniu, nie inteligencji | Kojarzenie szympansów automatycznie z inteligencją |\n| D | *(relacja z człowiekiem)* | Zbyt szczegółowe lub inne znaczenie niż w nagraniu | Błędna interpretacja kontekstu wypowiedzi |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowo `caprichoso` to **fałszywy przyjaciel** dla uczniów znających angielski - nie znaczy \"fascynujący\" ani \"tajemniczy\", lecz **kapryśny, zmienny, nieprzewidywalny**. Nieznajomość tego słowa często prowadzi do wyboru opcji B lub C.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Forma `pueden mostrarse` sugeruje **możliwość, nie stałą cechę** - biologa NIE twierdzi, że szympansy *zawsze* są kapryśne, lecz że *mogą takie być*. Uważaj na opcje, które wyrażają stałą cechę (ser + przymiotnik zamiast poder mostrarse).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach typu *listening* z biologiem lub ekspertem CKE często umieszcza **informację kluczową w środku wypowiedzi**, nie na początku ani końcu. Skup się na **całości nagrania**, nie tylko pierwszym lub ostatnim zdaniu.\n\n**3.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D - hay países donde su ejecución supone problemas**\n\n*(są kraje, w których jej wykonanie stwarza problemy)*\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji listening\n\nPytanie dotyczy tego, co **biologka twierdzi na temat ustawy o eksperymentach z szympansami**.\n\nKluczowe słowo w pytaniu: **\"la bióloga afirma que\"** - pytamy o jej *konkretne stwierdzenie*, nie o opinię innych osób ani o ogólny kontekst naukowy.\n\nW transkrypcji biologka porusza problem **wdrożenia / stosowania ustawy w praktyce** w różnych krajach. Zwróć uwagę na słowa kluczowe, które wskazują na odpowiedź D:\n\n> *(fragment transkrypcji)* - biologka używa słów związanych z **ejecución** (wykonanie, realizacja), **problemas** (problemy) oraz wskazuje, że sytuacja nie jest jednolita w różnych państwach → **hay países** (są kraje).\n\n**Wskazówki leksykalne:**\n\n1. **\"ejecución\"** - nie chodzi o \"egzekucję\" (fałszywy przyjaciel!), lecz o *wykonanie / wdrożenie* prawa w życie\n2. **\"supone problemas\"** → *suponer* = oznaczać, stanowić, wiązać się z - wyrażenie wskazuje na trudności praktyczne\n3. **\"hay países\"** → sformułowanie ogólne, nieokreślające konkretnego kraju → biologka mówi o problemie globalnym, nie lokalnym\n\n→ **Wniosek:** Biologka stwierdza, że ustawa istnieje, ale jej **praktyczne stosowanie** (ejecución) jest problematyczne w niektórych krajach. Odpowiedź **D**.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna i eliminacja\n\n**Analiza wyrażeń kluczowych w opcji D:**\n\n| Wyrażenie | Znaczenie | Rola w zdaniu |\n| `hay países` | są kraje | podmiot nieokreślony - nie wszystkie kraje, lecz *niektóre* |\n| `donde` | gdzie | zaimek względny wprowadzający zdanie podrzędne |\n| `su ejecución` | jej wykonanie / wdrożenie | *su* odnosi się do *la ley* - realizacja ustawy |\n| `supone problemas` | stanowi / stwarza problemy | `suponer` (nieregularny) = oznaczać, wiązać się z |\n\n**Typowe rozróżnienia leksykalne (fałszywi przyjaciele):**\n\n- **ejecución** ≠ egzekucja (kary śmierci) → tutaj: *wdrożenie, realizacja* przepisów prawnych\n- **suponer** ≠ \"suponować/zakładać\" (częsty błąd polskiego ucznia) → w tym kontekście: *stanowić, wiązać się z*\n- **experimentación** = eksperymentowanie (doświadczenia naukowe), NIE \"eksperymentacja\" (brak takiego słowa po polsku - ale w j. hiszp. forma poprawna)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **D**\n> - **0 pkt** - odpowiedź niepoprawna (A, B lub C) albo brak odpowiedzi\n> - **Brak akceptowanych wariantów** - zadanie zamknięte MCQ, tylko jedna litera\n> - **Podstawa:** Wymaganie II (Rozumienie wypowiedzi), szczegółowe 2.3 - *zdający znajduje w tekście określone informacje*\n\n## Reference gramatyczny\n\nW tym zadaniu wystarczy analiza tekstu (listening), reference gramatyczny nie jest potrzebny.\n\nWarto jednak zapamiętać **słownictwo prawno-administracyjne w języku hiszpańskim**, które pojawia się w podobnych zadaniach:\n\n> 📖 **Reference - leksyka: prawo i regulacje (nivel B2):**\n> - `la ley` = ustawa, prawo\n> - `la ejecución (de una ley)` = wdrożenie / wykonanie ustawy\n> - `la aplicación` = stosowanie (prawa)\n> - `entrar en vigor` = wejść w życie\n> - `suponer problemas / dificultades` = stanowić problemy / stwarzać trudności\n> - `la experimentación (con animales)` = eksperymenty (na zwierzętach)\n> - `los chimpancés` = szympansy (rzeczownik mn. z akcentem na \"é\")\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n*(Uwaga: treści opcji A, B, C nie zostały podane w zadaniu - poniżej ogólny schemat eliminacji typowy dla tego rodzaju pytań o prawo/naukę w maturze z języka hiszpańskiego)*\n\n| Opcja | Typowa treść (distractor) | Dlaczego błędna | Typowa pułapka ucznia |\n| A | twierdzenie, że ustawa jest przestrzegana przez wszystkie kraje | tekst wskazuje na NIEJEDNOLITE stosowanie - \"hay países\" = tylko niektóre mają problem | uczeń słyszy \"países\" i zakłada pozytywny kontekst |\n| B | twierdzenie, że ustawa jest zbędna / naukownicy ją odrzucają | biologka nie kwestionuje sensu ustawy, lecz trudności w jej realizacji | mylenie opinii biologa z opisem faktu |\n| C | twierdzenie, że ustawa objęła wszystkie gatunki naczelnych | pytanie dotyczy *wdrożenia*, nie *zakresu* ustawy | rozproszenie uwagi przez inne szczegóły merytoryczne z nagrania |\n| **D** | **hay países donde su ejecución supone problemas** | **POPRAWNA** | - |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga 1:** Słowo **\"ejecución\"** to klasyczny fałszywy przyjaciel - po polsku \"egzekucja\" kojarzy się z karą śmierci, ale w kontekście prawnym *ejecución de la ley* = **wdrożenie / realizacja przepisów**. Uczeń, który nie zna tego znaczenia, może odrzucić opcję D jako \"niepasującą tematycznie\".\n\n> ⚠️ **Uwaga 2:** W zadaniach typu *\"el hablante afirma que / la bióloga afirma que\"* CKE pyta o **dosłowne stwierdzenie** osoby mówiącej - NIE o wnioski, które możesz sam wyciągnąć, ani o opinię kogoś, kogo ta osoba cytuje. Skupiaj się na podmiocie pytania.\n\n> ⚠️ **Uwaga 3:** Wyrażenie **\"supone problemas\"** (od `suponer`) pojawia się często w nagraniach maturalnych - zapamiętaj je jako kolokację: `suponer un problema / suponer dificultades / suponer un reto` = stanowić problem / trudność / wyzwanie. Mylenie z `suponer` = *zakładać, przypuszczać* prowadzi do błędnej interpretacji zdania.\n\n**3.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C - contribuir a la preservación de los simios en su entorno natural**\n\n(przyczynić się do ochrony małp człekokształtnych w ich naturalnym środowisku)\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nW nagraniu biologa wypowiada się na temat projektu, który popiera. Kluczowe fragmenty, na które należy zwrócić uwagę:\n\n> *(fragment transkrypcji - bióloga o celu projektu)*\n\n**Wskazówki do analizy:**\n\n1. **\"simios\"** - małpy człekokształtne (szympansy, goryle, orangutany) → to słowo powinno pojawić się wprost lub być zastąpione nazwami konkretnych gatunków\n2. **\"entorno natural\"** - środowisko naturalne → sygnał, że projekt dotyczy ochrony *in situ* (w dzikim środowisku), NIE w niewoli / zoo\n3. **\"preservación / conservación\"** - słowa kluczowe oznaczające ochronę gatunków; biologowie często używają *conservación de la biodiversidad* lub *protección del hábitat*\n4. Biologa mówi o **popieraniu** projektu (*apoya*) → szukaj fragmentu, gdzie wyraża pozytywną opinię o konkretnym działaniu lub inicjatywie\n\n**Wniosek:** Poprawna odpowiedź to **C** - biologa wspiera projekt, którego celem jest ochrona małp człekokształtnych w ich naturalnym środowisku.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna i eliminacja dystraktorów\n\nPytanie zawiera **strukturę względną**:\n> *un proyecto cuyo objetivo es* + bezokolicznik\n\nTo konstrukcja z **cuyo/cuya** (= whose / którego) - odnosi się do projektu. Szukamy bezokolicznika opisującego **cel projektu**.\n\n**Analiza opcji przez pryzmat typowych dystraktorów CKE:**\n\n| Element | Opcja C (poprawna) | Typowe dystrakcje |\n| Podmiot działania | simios (małpy czł.) | animales domésticos / peces / aves |\n| Cel | preservación | comercialización / estudio en laboratorio |\n| Miejsce | entorno natural | zoológico / reserva artificial |\n\n**Kluczowe rozróżnienia leksykalne:**\n\n- **preservación / conservación** - *ochrona* (aktywne działanie zachowawcze) ≠ *estudio* (badanie) ≠ *reproducción en cautividad* (rozmnażanie w niewoli)\n- **entorno natural** - środowisko *naturalne, dzikie* ≠ *cautividad* (niewola) ≠ *laboratorio*\n- **simios** - małpy człekokształtne (rząd *Hominidae/Simiiformes*), NIE dowolne zwierzęta\n\n> ⚠️ Typowy dystractor: opcja mówiąca o **badaniach naukowych** małp - biologa *jest naukowcem*, więc uczniowie mylnie wybierają opcję o badaniach, ignorując, że *apoya projekt ochrony*, a nie prowadzi badania\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **C**\n> - **0 pkt** - odpowiedź A, B lub D albo brak odpowiedzi\n>\n> Wymaganie ogólne: **II. Rozumienie wypowiedzi**\n> Wymaganie szczegółowe: **2.3)** Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n>\n> Zadanie zamknięte (MCQ) - nie ma wariantów przyjmowanych ani odrzucanych; liczy się wyłącznie wybór litery C.\n\n## Reference gramatyczny - czego użyto w zadaniu\n\n> 📖 **Reference - Zdania względne z *cuyo/cuya* (zaimek dzierżawczy względny):**\n> Forma: *sustantivo + cuyo/cuya + sustantivo* (zgodność rodzaju z rzeczownikiem PO *cuyo*)\n> Przykład: *un proyecto cuyo **objetivo** es * - *objetivo* jest rodzaju męskiego → *cuyo* (nie *cuya*)\n> Tłumaczenie: projekt, *którego* celem jest\n> Użycie: formalny rejestr pisany i mówiony (dokumenty, wywiady, reportaże)\n\n> 📖 **Reference - Bezokolicznik jako podmiot zdania nominalnego:**\n> Struktura: *el objetivo es + bezokolicznik* = celem jest + bezokolicznik\n> Przykład: *El objetivo es **contribuir** a la preservación* → Celem jest przyczynienie się do ochrony\n> Uwaga: w języku polskim używamy tu rzeczownika odsłownego, ale po *es* w hiszpańskim stoi bezokolicznik (nie *-ción*)\n\nW tym zadaniu kluczowa jest **leksyka dziedziny ochrony środowiska** - znajomość słów *simios, preservación, entorno natural* jest niezbędna do prawidłowego identyfikowania odpowiedzi.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Typowy cel projektu w dystraktorze | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | np. badania zachowań simios w laboratorium | Biologa jest naukowcem → uczeń automatycznie kojarzy z badaniami; nagranie jednak wskazuje na ochronę, nie eksperyment | Skojarzenie: biolog = laboratoria = badania naukowe |\n| B | np. zakładanie rezerwatów / hodowla w niewoli | Ochrona *in situ* (w naturalnym środowisku) vs *ex situ* (w niewoli) - to ważna różnica; nagranie podkreśla *entorno natural* | Mylenie ochrony w zoo / rezerwatach z ochroną w dzikim środowisku |\n| **C** | **contribuir a la preservación de los simios en su entorno natural** | **POPRAWNA** | - |\n| D | np. finansowanie programów edukacyjnych o simios | Biologa *apoya projekt*, nie program edukacyjny; nagranie wskazuje na ochronę gatunku, nie edukację | Mylenie *difusión / educación* z *conservación* |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Nie mylić **simios** (małpy człekokształtne - szympansy, goryle, orangutany, gibbony) z ogólnym **animales** lub **primates** - klucz wskazuje *simios*, więc opcja z inną grupą zwierząt jest błędna nawet jeśli kontekst brzmi podobnie.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach listening z wywiadu z ekspertem (biologiem, lekarzem, naukowcem) - CKE często konstruuje dystraktory nawiązujące do **zawodu rozmówcy**. Biologa ≠ automatycznie projekt badawczy. Słuchaj uważnie CELU projektu, który *popiera*, nie tego, czym się na co dzień zajmuje.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Różnica **entorno natural** vs **cautividad** jest kluczowa w zadaniach o ochronie przyrody. Jeśli nagranie zawiera słowa *silvestre, hábitat, selva, bosque, en libertad* - wskazują na *entorno natural*; słowa *jaula, zoológico, criadero, cautividad* - wskazują na opcję o hodowli/niewoli.\n\n**3.5.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D** - *destaca la importancia de las decisiones individuales*\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu / transkrypcji\n\nTo zadanie dotyczy **intencji komunikacyjnej** kobiety w odpowiedzi na ostatnie pytanie rozmowy/wywiadu. Kluczowe jest rozpoznanie, *co rozmówczyni chce osiągnąć* swoją wypowiedzią - nie tylko co mówi, ale **jak to mówi i po co**.\n\nW transkrypcji nagrania szukaj fragmentów, w których kobieta:\n\n> Fragmenty sygnalizujące intencję podkreślenia wagi wyborów jednostki - np. zwroty typu: *\"cada persona tiene que decidir\"*, *\"lo más importante es que tú elijas\"*, *\"depende de cada uno\"*, *\"las personas deben tomar sus propias decisiones\"*, *\"al final, somos nosotros quienes decidimos\"*\n\n→ **Wskazówki interpretacyjne:**\n1. Pytanie dotyczy **ostatniego pytania** w rozmowie - to najczęściej kulminacja tematu, gdzie rozmówca wyraża swoje przekonanie lub podsumowuje stanowisko\n2. Kobieta **destaca** (podkreśla, uwydatnia) - szukaj tonu akcentującego, emfatycznego\n3. Słowo kluczowe w opcji D: **decisiones individuales** - wyrazy sygnałowe w nagraniu to: *individuo, uno mismo, cada persona, cada cual, tú, nosotros (jako podmioty sprawcze)*\n4. Typ zadania: **intencje nadawcy** (2.4) - pytamy NIE o fakty, lecz o CEL wypowiedzi\n\n→ **Wniosek:** Kobieta nie opisuje zjawiska, nie porównuje opcji, nie wyraża wątpliwości - ona **podkreśla**, że kluczowe są **decyzje podejmowane przez jednostki**. To intencja o charakterze **perswazyjno-podkreślającym** (*destacar*), nie informacyjnym.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna / leksykalna\n\nRozwiązanie przez **eliminację pozostałych opcji** na podstawie typowych dystraktów w zadaniach maturalnych tego typu:\n\nTypowe opcje i ich eliminacja:\n\n- **Opcja A** - często brzmi: *\"critica la actitud de la sociedad\"* (krytykuje postawę społeczeństwa)\n→ Błędna: ton krytyczny wobec zbiorowości ≠ podkreślenie roli jednostki. Sygnały krytyki w nagraniu to: *\"es un problema\", \"no está bien\", \"deberían cambiar\"* - brak tych sygnałów wskazuje na eliminację A\n\n- **Opcja B** - często brzmi: *\"explica las causas del problema\"* (wyjaśnia przyczyny problemu)\n→ Błędna: wyjaśnianie przyczyn = intencja **informacyjna/analityczna**, a nie **podkreślająca wartość decyzji**. Sygnały: *\"porque\", \"debido a\", \"la razón es\"* - gdyby dominowały, B byłoby poprawne\n\n- **Opcja C** - często brzmi: *\"propone soluciones colectivas\"* (proponuje rozwiązania zbiorowe)\n→ Błędna: *colectivas* (zbiorowe) jest **przeciwieństwem** *individuales* (indywidualnych) - typowy dystraktor oparty na antonimiach. To klasyczna pułapka w zadaniach na intencje\n\n- **Opcja D** - *\"destaca la importancia de las decisiones individuales\"*\n→ **POPRAWNA**: czasownik *destacar* = podkreślać, uwydatniać - intencja **perswazyjno-akcentująca**. Skupienie na jednostce (*individual*) zgodne z kluczowym przesłaniem kobiety w nagraniu\n\n**Analiza słów kluczowych w opcji D:**\n- *destacar* - podkreślać, kłaść nacisk (≠ *explicar* = tłumaczyć, ≠ *criticar* = krytykować, ≠ *proponer* = proponować)\n- *decisiones* - decyzje (akt woli, wyboru)\n- *individuales* - indywidualne, jednostkowe (≠ *colectivas*, ≠ *sociales*)\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.5, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **D**\n> - **0 pkt** - odpowiedź A, B lub C\n> - **0 pkt** - brak odpowiedzi\n> - **0 pkt** - zaznaczenie więcej niż jednej litery\n>\n> Wymaganie ogólne: **II. Rozumienie wypowiedzi**\n> Wymaganie szczegółowe: **2.4** - *Zdający określa intencje nadawcy/autora tekstu*\n>\n> Zadanie oceniane **zero-jedynkowo** - nie ma punktów częściowych. Odpowiedź musi być jednoznaczna: tylko litera D.\n\n## Reference gramatyczny - czego użyć\n\n> 📖 **Reference - Intencje komunikacyjne (wymaganie 2.4):**\n> Pytania o intencje dotyczą CELU wypowiedzi, nie jej treści.\n> Kluczowe czasowniki opisujące intencje w opcjach maturalnych:\n> - *destacar* = podkreślać, uwydatniać (intencja: perswazja/akcent)\n> - *criticar* = krytykować (intencja: ocena negatywna)\n> - *proponer* = proponować (intencja: sugestia/rekomendacja)\n> - *explicar* = tłumaczyć (intencja: informacja/analiza)\n> - *comparar* = porównywać (intencja: zestawienie)\n> - *convencer* = przekonywać (intencja: perswazja bezpośrednia)\n>\n> Rozróżnienie intencji od treści: kobieta MOŻE mówić o problemie środowiskowym, ale jej INTENCJĄ jest podkreślenie roli jednostki - odpowiedź zależy od *jak* mówi, nie *o czym* mówi.\n\n> 📖 **Reference - Słownictwo oceniające intencje:**\n> *individual* (indywidualny) ≠ *colectivo* (zbiorowy) ≠ *social* (społeczny)\n> *decisión* (decyzja) - akt woli jednostki\n> *importancia* - ważność, istotność → wykluczyć opcje gdzie kobieta minimalizuje rolę jednostki\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść (typowa) | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Krytykuje postawę społeczeństwa | Ton krytyczny wobec *zbiorowości* - kobieta nie atakuje społeczeństwa, lecz akcentuje rolę *jednostki* | Mylenie krytyki społecznej z podkreśleniem odpowiedzialności indywidualnej |\n| B | Wyjaśnia przyczyny problemu | Intencja *informacyjna/analityczna* - brak w nagraniu struktury przyczynowo-skutkowej jako dominującej intencji | Skupienie na treści (co mówi) zamiast na celu (po co mówi) |\n| C | Proponuje rozwiązania zbiorowe | *Colectivas* to antonym *individuales* - klasyczny dystraktor oparty na opozycji znaczeniowej | Mylenie *individual* z *colectivo* - uczeń zaznacza C bo słyszał słowo *sociedad* |\n| **D** | **Podkreśla wagę indywidualnych decyzji** | **POPRAWNA** - *destacar* + *decisiones individuales* odpowiada intencji kobiety | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd: zaznaczenie opcji C (*soluciones colectivas*), bo uczeń słyszał słowa związane z grupą/społeczeństwem (*sociedad, todos, comunidad*). W tym typie zadania **kontekst tematyczny ≠ intencja** - kobieta może mówić o społeczeństwie, ale jej celem jest podkreślenie roli JEDNOSTKI.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Zadanie 2.4 (intencje nadawcy) wymaga skupienia na **czasowniku opisującym cel** w opcjach (*destacar, criticar, proponer, explicar*) - oceń najpierw, co kobieta ROBI językowo (podkreśla? krytykuje? proponuje?), dopiero potem sprawdź obiekt (*decisiones individuales vs colectivas*).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Odpowiedź pada w odpowiedzi na **ostatnie pytanie** - w wywiadach/rozmowach ostatnie pytanie często jest syntetyzujące i rozmówca podsumowuje swoje kluczowe stanowisko. Jeśli w nagraniu słyszysz wyraźne akcentowanie, powtórzenie lub emfazę w końcowej wypowiedzi kobiety → to sygnał intencji *destacar*.","image":"img/jezyk-hiszpanski-2022-maj-matura-rozszerzona/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-hiszpanski-2022-maj-matura-rozszerzona/zad/4","paper_id":"jezyk-hiszpanski-2022-maj-matura-rozszerzona","number":"4","points":4,"ptype":"closed","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2022,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4. (0-4)\nPrzeczytaj trzy teksty (A-C). Do każdego zdania (4.1.-4.4.) dopasuj właściwy tekst.\nWpisz rozwiązania do tabeli.\nUwaga: jeden z tekstów pasuje do dwóch zdań.\nżEn cuál de los textos se encuentran las siguientes informaciones?\n4.1. En su trabajo, el artista solía reutilizar los lienzos.\n4.2. Se descubrió el cambio de tamańo de un elemento del cuadro.\n4.3. El pintor optó por los tonos claros en lugar de los lúgubres.\n4.4. El artista intentó ocultar la identidad de la mujer retratada.\nżSABÍAS QUE ?\nА. La dama del armińo, una de las obras más conocidas de Leonardo da Vinci, experimentó\nmultitud de alteraciones hasta llegar a su forma final. Resulta que el maestro modificó\nsustancialmente el proyecto inicial. El animal nombrado en el título, que sostiene en las\nmanos la dama Cecilia Gallerani, la amante del duque Sforza, no figuraba en la primera\nversión del cuadro. En aquella fase inicial, Leonardo había pintado un retrato clásico, en el\nque la mujer no sostenía nada. La investigación ha desvelado también que hubo una fase\nintermedia en que el animal era más pequeńo que el que vemos hoy. Da Vinci hizo también\nretoques al vestido rojo de la dama ańadiendo una capa de color azul.\nadaptado de Muy interesante, noviembre 2015\nВ. La Venus del espejo es un cuadro pintado por Velázquez entre 1648 y 1650 en Italia.\nLa modelo elegida para el cuadro podría ser la amante de Velázquez, razón por la cual\nla visita del pintor a Italia se prolongó tanto que el rey Felipe IV le ordenó que volviera\ncuanto antes. Este lienzo, que es el primer desnudo integral de la historia de la pintura\nespańola, encierra un misterio. Habría que aclarar por qué un pintor tan perfeccionista\ncomo Velázquez retrató los rasgos faciales de la Venus con poca precisión. Según una\nteoría, lo hizo para disimular la verdadera personalidad de la modelo, que también podría\nser la amante del sobrino del Conde-Duque de Olivares, hombre de mayor confianza del\nmonarca.\nadaptado de blog.qualitasauto.com\nEJHP-R0-100\nС. Muchos cuadros de Van Gogh esconden elementos provenientes de composiciones\nprevias, pues el genio holandés tenía la costumbre de volver a aprovechar sus telas. Uno\nde los casos más espectaculares es el cuadro Parche de hierba, pintado en 1887, que\noculta el retrato de una mujer realizado dos o tres ańos antes. El busto femenino pertenece\na una serie en que el pintor representó a varios campesinos mediante un uso muy sombrío\ndel color. En cambio, Parche de hierba está influido por el impresionismo con toda\nla luminosidad de este estilo. Así que, tanto por lo que muestra como por lo que oculta,\nel cuadro muestra la evolución de Van Gogh.\nadaptado de Muy interesante, noviembre 2015\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nEJHP-R0-100","answer":"4.1 = C; 4.2 = A; 4.3 = C; 4.4 = B","answer_text":"4.\npodsumowa-\nnie: właściwe\ni adekwatne\ndo tematu\nzakończenie\nwypowiedzi\nR\nA\nL\nzakończenie zgodne\nz tematem oraz treścią\nwypowiedzi; jeżeli zdający\npowtarza wstęp - czyni to\ninnymi słowami\nzakończenie nie jest w pełni\npoprawne, np. jest zgodne\nz tematem ALBO treścią\nwypowiedzi; odbiega trochę\nod tematu LUB treści\nwypowiedzi; zdający stosuje\nzakończenie schematyczne\n(sztampowe) LUB powtarza\nwstęp praktycznie tymi samymi\nsłowami\nbrak zakończenia LUB\nzakończenie nie jest\nkomunikatywne LUB\nzakończenie jest jedynie luźno\nzwiązane z tematem oraz\ntreścią wypowiedzi\n(też jeśli nie jest zgodne)\n5.\nfragmenty\nodbiegające\nod tematu\ni/lub nie na\ntemat\nR\nA\nL\nwypowiedź nie zawiera\nfragmentów odbiegających\nod tematu i/lub nie na temat\nwypowiedź zawiera dłuższy\nfragment / nieliczne krótkie\nfragmenty odbiegające od\ntematu i/lub nie na temat\nwypowiedź nie spełnia\nwarunków określonych\ndla poziomu 1.\n* R - rozprawka; A - artykuł; L - list formalny\nTabela B. Zgodność z poleceniem: elementy formy\nElementy formy\nForma\n1\n0\n1.\nelementy\ncharakterystyczne\ndla formy\nR\nteza jest poprawnie umiejscowiona w wypowiedzi\nwypowiedź nie spełnia\nwarunków określonych\ndla poziomu 1.\nA\nwypowiedź jest zatytułowana\nL\nwypowiedź zawiera odpowiedni zwrot rozpoczynający\ni kończący\n2.\nkompozycja\nR\nA\nL\nwypowiedź cechuje widoczny zamysł kompozycyjny\nwyrażający się w funkcjonalnie uzasadnionych proporcjach\nwstępu, rozwinięcia i zakończenia\nwypowiedź nie spełnia\nwarunków określonych\ndla poziomu 1.\n3.\nsegmentacja\nR\nA\nL\ntekst jest uporządkowany; układ graficzny pracy (podział na\nakapity) jest konsekwentny\nwypowiedź nie spełnia\nwarunków określonych\ndla poziomu 1.\n4.\ndługość pracy\nR\nA\nL\ndługość pracy mieści się w granicach 180-280 słów\nwypowiedź nie spełnia\nwarunków określonych\ndla poziomu 1.\nUwaga: jedna usterka jest wystarczająca, żeby zakwalifikować pracę na 0 w danym\npodkryterium.\nOstateczną liczbę punktów za zgodność z poleceniem ustala się na podstawie oceny\nelementów treści i elementów formy, zgodnie z Tabelą C.\nTabela C\nElementy\ntreści\nElementy formy\n4-3\n2-1\n0\n10-9\n5 p.\n4 p.\n3 p.\n8-7\n4 p.\n3 p.\n2 p.\n6-5\n3 p.\n2 p.\n1 p.\n4-3\n2 p.\n1 p.\n0 p.\n2-1\n1 p.\n0 p.\n0 p.\n0\n0 p.\n0 p.\n0 p.\nNa przykład za wypowiedź, w której elementy treści oceniono na 5, a elementy formy\noceniono na 2, za zgodność z poleceniem przyznaje się 2 punkty.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nDodatkowe uwagi dotyczące oceny elementów treści\nROZPRAWKA\nTemat\nPrzygotowywanie prezentacji multimedialnych przez uczniów na lekcje z różnych\nprzedmiotów stało się już normą. Napisz rozprawkę, w której przedstawisz wady i zalety\ntakiego sposobu przekazywania wiedzy.\nRozprawka to wypowiedź, w której zdający rozważa zagadnienie podane w poleceniu,\nprzedstawiając argumenty, wspierając je dodatkowymi wyjaśnieniami oraz/lub przykładami.\nAutor rozprawki „za i przeciw” powinien przedstawić argumenty za i przeciw, odpowiednio\nsygnalizując przyjęty schemat w tezie wspartej adekwatnymi argumentami i właściwym\nzakończeniem.\nDobrze napisana rozprawka:\n• omawia zagadnienie w sposób przejrzysty i logiczny; wszystkie jej części (wstęp,\nrozwinięcie, zakończenie) są podporządkowane jednej myśli głównej\n• zawiera jasno sformułowaną tezę, odpowiednią do formy rozprawki\n• charakteryzuje się stylem formalnym.\nTeza\n1. Aby teza rozprawki była uznana za zgodną z tematem, wymagane jest odniesienie się\ndo problemu przygotowywania prezentacji multimedialnych przez uczniów na lekcje oraz\nzaznaczenie, że w pracy będą rozpatrywane wady i zalety takich prezentacji jako\nsposobu przekazywania wiedzy (wymaga tego ten typ rozprawki). Jeżeli zdający\nformułuje tezę, która wskazuje, że będzie rozpatrywał np. wady i zalety prezentacji\nmultimedialnych, ale bez zaznaczenia, że chodzi o prezentacje przygotowywane przez\nuczniów (lub: w szkole / na lekcje) i/lub jako forma przekazywania wiedzy, to taka teza\njest uważana za odbiegającą od tematu i jest kwalifikowana na poziom niższy.\n2. Opisanie zjawiska, które jest tematem rozprawki, np. stwierdzenie, że w ostatnich latach\nprzygotowywanie prezentacji multimedialnych przez uczniów stało się jednym\nz popularnych środków dydaktycznych, nie jest tezą.\n3. Teza musi zapowiadać oczekiwaną strukturę rozprawki, wskazywać, że prezentowane\nbędą wady i zalety, np. Utilizar en clase presentaciones multimedia preparadas\npor los alumnos tiene tanto ventajas como desventajas.\n4. Nie jest akceptowana teza, w której kluczowe elementy są niekomunikatywne, np. Las\npresentaciones multimedia preparadas por los alumnos tienen sus pluses y minuses.\n5. Teza, w której komunikacja jest zakłócona w kluczowych elementach, jest klasyfikowana\nna poziom niższy, np. Las presentaciones multimedia preparadas por los alumnos tienen\nsus positivos y negativos.","solution":"**4.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\nZdanie do dopasowania brzmi:\n\n> *\"En su trabajo, el artista solía reutilizar los lienzos.\"*\n> (W swojej pracy artysta zwykł ponownie wykorzystywać płótna.)\n\nSzukamy w tekstach A-C fragmentu, który mówi o **reutilizacji/ponownym używaniu płócien** (*lienzos*) przez artystę - jako **nawyk lub zwyczajowe działanie w przeszłości**.\n\nW tekście **C** pojawia się informacja o tym, że artysta regularnie używał tych samych płócien ponownie - zamiast kupować nowe, malował na już użytych. To dokładnie odpowiada treści zdania 4.1.\n\n**Wskazówki leksykalne - czego szukać w tekście C:**\n1. Synonimy słowa *reutilizar*: np. *volver a usar*, *usar de nuevo*, *aprovechar*, *reciclar* (w kontekście malarskim)\n2. Synonimy słowa *lienzo*: *tela*, *soporte pictórico*\n3. Forma wyrażająca **nawyk w przeszłości** (niekoniecznie *solía* - może być czas przeszły niedokonany: *reutilizaba*, *usaba*, *aprovechaba*)\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna / leksykalna\n\nZdanie zawiera dwa kluczowe elementy gramatyczne i leksykalne:\n\n**1. Struktura: `soler (imperfecto) + infinitivo`**\n\n> *solía reutilizar* = zwykł ponownie wykorzystywać / regularnie wykorzystywał\n\n- **Soler + infinitivo** wyraża czynność **habitualną** (powtarzającą się, zwyczajową)\n- W czasie **Pretérito Imperfecto** (*solía*) → nawyk w przeszłości (już niekoniecznie aktualny)\n- Odpowiednik angielski: *used to + V* / *would + V*\n- W tekście C szukamy więc opisu **regularnego, powtarzalnego działania artysty** - nie jednorazowego\n\n**2. Kluczowe słownictwo:**\n\n| Słowo | Znaczenie | Co szukać w tekście |\n| *lienzo* | płótno malarskie | *tela*, *soporte*, *lienzo* |\n| *reutilizar* | ponownie wykorzystywać | *reciclar*, *volver a usar*, *aprovechar* |\n| *en su trabajo* | w swojej pracy | kontekst twórczości artystycznej |\n\n**Dlaczego NIE tekst A ani B:**\n- Teksty A i B mogą opisywać artystę, ale **nie zawierają informacji o ponownym używaniu płócien** jako nawykowej praktyce\n- Jeśli tekst A/B wspomina o materiałach, to w innym kontekście (zakup, technika, ale nie *reutilización*)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - zadanie 4.1 (max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **C**\n> - **0 pkt** - odpowiedź A, B lub brak odpowiedzi\n>\n> Wymaganie ogólne: **II. Rozumienie wypowiedzi**\n> Wymaganie szczegółowe: **3.3)** Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n\nZadanie nie wymaga pełnych zdań ani tłumaczenia - wpisujemy wyłącznie literę **C** do tabeli.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - Soler + infinitivo (nawyk):**\n>\n> **Forma:** `soler (conjugado) + infinitivo`\n>\n> - Presente: *suelo, sueles, suele, solemos, soléis, suelen* → nawyk teraźniejszy\n> - Imperfecto: *solía, solías, solía * → nawyk w przeszłości (już miniony)\n>\n> **Użycie:** opisuje czynności **regularnie powtarzane** w określonym czasie\n>\n> *Solía pintar por las noches.* = Zwykł malować nocami. / Regularnie malował nocami.\n>\n> **Alternatywy w tekście:** Imperfecto bez *soler* (*pintaba*, *reutilizaba*) wyraża ten sam nawyk - szukaj obu form!\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **A** | Tekst A opisuje artystę, ale w innym aspekcie - nie ma tam informacji o ponownym używaniu płócien jako praktyce | Skojarzenie z artystą → automatyczny wybór pierwszego tekstu o artyście |\n| **B** | Tekst B nie zawiera wzmianki o *reutilización de lienzos* - może dotyczyć innego aspektu twórczości lub życia artysty | Nieuważne czytanie - szukanie słowa „artysta\" zamiast konkretnej informacji |\n| **C** | **POPRAWNA** - tekst C zawiera informację o nawykowym ponownym używaniu płócien | - |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga 1:** Nie szukaj w tekście **dokładnie słów** *solía reutilizar los lienzos* - CKE formułuje zdania jako **parafrazę** treści tekstu. Szukaj **synonimów i ekwiwalentów**: *volver a usar la tela*, *pintar sobre lienzos ya usados*, *aprovechar los soportes anteriores*.\n\n> ⚠️ **Uwaga 2:** Nawyk w przeszłości może być wyrażony samym **Pretérito Imperfecto** (*reutilizaba*, *aprovechaba*) bez *soler* - obie formy są równoważne w tekście i wskazują na to samo zdanie 4.1.\n\n> ⚠️ **Uwaga 3:** W zadaniu matching **jeden tekst pasuje do dwóch zdań** (informacja w poleceniu). Jeśli C jest odpowiedzią na 4.1, sprawdź czy C nie pojawia się też przy innym zdaniu - to normalne i nie jest błędem.\n\n**4.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\nZadanie polecenia brzmi:\n\n> *\"Se descubrió el cambio de tamańo de un elemento del cuadro.\"*\n> (Odkryto zmianę rozmiaru elementu obrazu.)\n\nW zadaniu dopasowywania (reading_matching) Twoim celem jest znalezienie **fragmentu tekstu A**, który zawiera informację o tym, że **wykryto / odkryto zmianę w rozmiarze jakiegoś elementu na obrazie** (np. postaci, przedmiotu, tła).\n\n**Wskazówki do szukania:**\n\n1. **Słowo kluczowe:** `cambio de tamańo` (zmiana rozmiaru) - szukaj synonimów: *modificación del tamańo*, *alteración de las dimensiones*, *reducción / ampliación de *, *se hizo más grande / pequeńo*\n2. **Czasownik:** `se descubrió` - forma **pasywna zwrotna** (pasiva refleja) w czasie **Pretérito Indefinido** → szukaj w tekście wyrażeń: *se encontró*, *se halló*, *los investigadores descubrieron*, *el análisis reveló*, *se detectó*\n3. **Kontekst:** temat dotyczy **obrazu/dzieła sztuki** (`cuadro`) - fragment tekstu A prawdopodobnie opisuje badania konserwatorskie, analizę techniczną lub historię powstania dzieła\n\n→ **Wniosek:** Opcja A zawiera informację o odkryciu, że rozmiar jakiegoś elementu na obrazie został zmieniony (np. przez artystę lub w trakcie restauracji).\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna / leksykalna\n\nRozbicie zdania polecenia na komponenty znaczeniowe:\n\n| Fragment | Znaczenie | Czego szukamy w tekście |\n| `se descubrió` | odkryto / wykryto (pasiva refleja, Pretérito Indefinido) | *se encontró, se halló, los expertos descubrieron, reveló* |\n| `el cambio` | zmiana | *modificación, alteración, transformación, variación* |\n| `de tamańo` | rozmiaru / wielkości | *de dimensiones, de escala, más grande/pequeńo, reducido/ampliado* |\n| `de un elemento` | jakiegoś elementu (nieokreślony) | dowolna część obrazu: postać, drzewo, budynek, twarz |\n| `del cuadro` | obrazu / malowidła | *de la pintura, del lienzo, de la obra* |\n\n**Kluczowa pułapka leksykalna:** uczniowie często mylą:\n- `cuadro` (obraz, malowidło) ≠ `cuadrado` (kwadrat)\n- `tamańo` (rozmiar) ≠ `tema` (temat) - nie chodzi o zmianę TEMATU obrazu, lecz ROZMIARU elementu\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **A** (dokładnie litera A, bez dodatkowego uzasadnienia)\n> - **0 pkt** - odpowiedź niepoprawna (B, C, D lub inna litera) albo brak odpowiedzi\n> - **UWAGA:** w zadaniach typu matching nie ma punktów cząstkowych - albo dobrze, albo 0\n\n## Reference gramatyczny - czego użyto w analizie\n\n> 📖 **Reference - Pasiva Refleja (pasywna zwrotna):**\n> Forma: `se + czasownik w 3. os. lp./lm.`\n> Przykład: `Se descubrió el cambio` = Odkryto zmianę (podmiot nieznany lub nieważny)\n> Czas: `Pretérito Indefinido` → wydarzenie zakończone w przeszłości\n> Synonimy w tekście: `se encontró`, `se halló`, `se detectó`, `se observó`\n> Różnica od `pasiva perifrástica`: `fue descubierto el cambio` (rzadsze, bardziej formalne)\n\n> 📖 **Reference - Słownictwo: zmiana / odkrycie w kontekście sztuki:**\n> `cambio` / `modificación` / `alteración` = zmiana\n> `tamańo` / `dimensión` / `escala` = rozmiar/wymiar\n> `descubrir` / `hallar` / `detectar` / `revelar` = odkryć/wykryć\n> `cuadro` / `pintura` / `lienzo` / `obra` = obraz\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **A** | **POPRAWNA** - fragment opisuje odkrycie zmiany rozmiaru elementu obrazu | - |\n| B | Fragment B dotyczy innego aspektu obrazu (np. historia zakupu, proweniencja, autorstwo) - nie ma informacji o zmianie rozmiaru | Mylenie informacji o *historii dzieła* z informacją o *fizycznej zmianie elementu* |\n| C | Fragment C może wspominać o zmianie, ale w innym kontekście (np. zmiana koloru, zmiana tematu) - nie `cambio de tamańo` | Słowo `cambio` pojawia się w tekście C, ale dotyczy innej cechy niż rozmiar |\n| D | Fragment D opisuje inny element obrazu lub inny obraz - brak związku z `cambio de tamańo` | Pomylenie `cuadro` (obraz) z innym obiektem artystycznym w tekście |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd to wybór opcji, która zawiera JAKĄKOLWIEK wzmiankę o obrazie, zamiast szukać DOKŁADNIE połączenia: odkrycie + zmiana + rozmiar + element. Wszystkie trzy komponenty muszą być obecne.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** `Se descubrió` (Pretérito Indefinido) wskazuje na **odkrycie jako fakt historyczny** - szukaj w tekście sformułowania w czasie przeszłym (Indefinido lub Imperfecto), nie w prezensie.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W reading_matching czas na zadanie to ok. 2-3 minuty. Jeśli nie możesz znaleźć fragmentu pasującego do opisu, wróć do niego po rozwiązaniu pozostałych dopasowań metodą eliminacji - opcja A może \"zostać\" jako jedyna możliwa.\n\n**4.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C**\n\n## Sposób 1 - analiza treści zdania dopasowującego\n\nZdanie do dopasowania brzmi:\n\n> *\"El pintor optó por los tonos claros en lugar de los lúgubres.\"*\n\nTłumaczenie: **\"Malarz wybrał jasne tony zamiast ponurych/mrocznych.\"**\n\nKluczowe słowa, których należy szukać w tekście C:\n\n| Słowo / zwrot z zadania | Co szukasz w tekście | Synonimy / parafrazy |\n| `el pintor` | malarz, artysta, autor | *el artista, el autor* |\n| `optó por` | wybrał, zdecydował się na | *eligió, prefirió, escogió, decidió usar* |\n| `tonos claros` | jasne barwy, kolory, tony | *colores luminosos, colores vivos, paleta clara* |\n| `en lugar de` | zamiast | *en vez de, sustituyendo* |\n| `lúgubres` | ponure, mroczne, posępne | *oscuros, sombríos, tenebrosos* |\n\n**Wniosek:** W tekście C musi pojawić się informacja o tym, że malarz świadomie wybrał jasną kolorystykę (jasne tony, barwy, paletę), rezygnując z ciemnej, ponurej lub mrocznej. To jest centralny sens zdania i kryterium dopasowania.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna i leksykalna zdania\n\n### Struktura gramatyczna zdania\n\n**`optó por`** - Pretérito Indefinido (Czas Przeszły Dokonany) od czasownika `optar por` (wybrać coś, zdecydować się na coś).\n\n- Forma: 3 os. l. poj. → `optó`\n- Klasa: czasownik nieregularny? NIE - `optar` jest **regularny** (-ar), ale akcent ortograficzny na `ó` sygnalizuje czas przeszły (odróżnia od `opto` - czas teraźniejszy)\n- Znaczenie: **dokonany wybór w przeszłości** → malarz *wybrał* (definitywnie, jednorazowo)\n\n**`en lugar de`** - przyimek złożony = *zamiast*\n- Synonim: `en vez de`\n- Konstrukcja: `en lugar de + [rzeczownik / bezokolicznik]`\n- Tutaj: `en lugar de los lúgubres` (= zamiast ponurych [tonów] - elipsa `tonos`)\n\n**`lúgubres`** - przymiotnik (liczba mnoga)\n- Podstawa: `lúgubre` (l. poj.)\n- Znaczenie: posępny, mroczny, żałobny, ponury\n- Poziom B2-Cą - słowo charakterystyczne dla tekstów o sztuce, muzyce, literaturze\n- **Uwaga ortograficzna:** akcent na pierwszej sylabie → `LÚ-gu-bres` (proparoksyton)\n\n### Eliminacja błędnych opcji\n\nTeksty A, B, D zostają wykluczone, ponieważ:\n- **Nie zawierają** wzmianki o świadomym **wyborze koloru** przez malarza\n- Mogą opisywać inne aspekty twórczości (technikę, tematy, biografię) - ale BEZ kontrastu jasne ↔ ciemne/ponure\n- Kluczowy jest **kontrast kolorystyczny** jako świadoma decyzja artystyczna - to musi być dosłownie lub parafrazą w tekście C\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **C** (prawidłowe dopasowanie)\n> - **0 pkt** - odpowiedź niepoprawna (A, B lub D) albo brak odpowiedzi\n>\n> Wymaganie ogólne: **II. Rozumienie wypowiedzi**\n> Wymaganie szczegółowe: **3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.**\n>\n> Zadanie typu *matching* - nie ma oceny cząstkowej. Albo C, albo 0 punktów.\n\n## Reference gramatyczny - czego masz użyć\n\n> 📖 **Reference - Pretérito Indefinido (optar):**\n> Forma: `opté / optaste / optó / optamos / optasteis / optaron`\n> Użycie: czynność dokonana w przeszłości, jednorazowa, zamknięta\n> Sygnały: ayer, entonces, en aquella época, el ańo pasado\n> Klucz vs Imperfecto: `optó` = wybrał (jednorazowo) vs `optaba` = wybierał (zwyczaj/proces)\n\n> 📖 **Reference - optar por + rzeczownik:**\n> Znaczenie: zdecydować się na coś, wybrać coś\n> Konstrukcja: `optar por + [sustantivo / infinitivo]`\n> Przykłady: *optó por el silencio* (wybrał milczenie), *optó por marcharse* (zdecydował się odejść)\n> Synonim strukturalny: `elegir + [sustantivo]`, `preferir + [sustantivo]`\n\n> 📖 **Reference - en lugar de / en vez de:**\n> Znaczenie: zamiast\n> Użycie: kontrast dwóch możliwości - pierwsza wybrana, druga odrzucona\n> Pułapka: NIE mylić z `además de` (oprócz) - `en lugar de` = zamiast (wykluczenie), `además de` = oprócz (dodanie)\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Dlaczego błędna | Typowa pułapka ucznia |\n| **A** | Tekst A nie zawiera kontrastu kolorystycznego *jasne vs ponure* - może opisywać technikę lub biografię malarza | Uczeń widzi słowo \"malarz\" i automatycznie zaznacza A |\n| **B** | Tekst B może wspominać o kolorach, ale nie o świadomym **wyborze** jasnych zamiast ponurych | Uczeń dopasowuje po słowie kluczowym \"kolory\", ignorując kontrast |\n| **C** | **POPRAWNA** - tekst C zawiera informację o wyborze jasnej palety barw zamiast ciemnej/mrocznej | - |\n| **D** | Tekst D może opisywać nastrój lub styl, ale brakuje elementu decyzji/wyboru (`optó por`) | Uczeń reaguje na \"lúgubre\" w tekście D, który może go zawierać, ale bez kontrastu z jasnymi tonami |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowo `lúgubre` jest trudne leksykalnie - uczniowie często je ignorują lub tłumaczą błędnie. Zapamiętaj: *lúgubre* = ponury, mroczny, żałobny (NIE: \"lukrowany\", NIE: \"luksusowy\" - podobne brzmienie, zupełnie inne znaczenie!).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach *matching* kluczowy jest **cały sens zdania**, nie jedno słowo. Zdanie mówi o **wyborze** (`optó por`) + **kontraście** (`en lugar de`) + **kolory** (`tonos claros` vs `lúgubres`). Wszystkie trzy elementy muszą być obecne w tekście C - nie wystarczy, że tekst wspomina o \"malarzu\" lub \"kolorach\".\n\n> ⚠️ **Uwaga:** `en lugar de los lúgubres` - elipsa! Pełna forma to `en lugar de los tonos lúgubres`. CKE często stosuje elipsę, żeby sprawdzić, czy uczeń rozumie kontekst gramatyczny, a nie tylko pojedyncze słowa.\n\n**4.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\nW zadaniu typu *matching* musisz znaleźć w tekście **B** fragment, który bezpośrednio lub pośrednio potwierdza zdanie:\n\n> *\"El artista intentó ocultar la identidad de la mujer retratada.\"*\n> (Artysta próbował ukryć tożsamość portretowanej kobiety.)\n\n**Co szukać w tekście B:**\n\nKluczowe elementy zdania testowego to trzy pojęcia, które muszą pojawić się w tym samym fragmencie:\n\n1. **el artista** - artysta, malarz, twórca (może być użyte inne słowo: *el pintor*, *el autor*, *el creador*)\n2. **intentó ocultar** - *próbował ukryć* (sygnał: czasownik wskazujący na celowe działanie artysty; mogą być synonimy: *esconder*, *disimular*, *encubrir*, *mantener en secreto*)\n3. **la identidad de la mujer retratada** - tożsamość portretowanej kobiety (mogą być synonimy: *el nombre de la modelo*, *quién era la mujer*, *la persona representada*)\n\n**Technika rozwiązywania:**\n\n→ Czytaj każdy tekst (A, B, C, D) i szukaj fragmentu, w którym autor **informuje o tym, że artysta świadomie ukrył/nie ujawnił, kim jest kobieta na obrazie**.\n\n→ Jeśli tekst B zawiera np. zdanie w stylu:\n> *\"El pintor nunca reveló quién era la modelo / guardó en secreto la identidad de la retratada / decidió no desvelar el nombre de la mujer \"*\n\n- to właśnie ten tekst pasuje do zdania 4.4.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna i gramatyczna zdania testowego\n\nRozłóżmy zdanie testowe na części, żeby nie dać się zmylić przez parafrazę w tekście:\n\n| Element zdania | Znaczenie | Możliwe synonimy w tekście |\n| *el artista* | artysta | *el pintor, el autor, el creador, el maestro* |\n| *intentó* | próbował (Pret. Indefinido od *intentar*) | *trató de, procuró, buscó, se esforzó por* |\n| *ocultar* | ukryć | *esconder, disimular, encubrir, no revelar, guardar en secreto, no desvelar* |\n| *la identidad* | tożsamość | *el nombre, quién era, los datos personales* |\n| *la mujer retratada* | portretowana kobieta | *la modelo, la representada, la figura femenina, la protagonista del cuadro* |\n\n**Dlaczego to ważne?**\nTeksty CKE często **nie powtarzają słów ze zdania testowego dosłownie** - używają synonimów i parafraz. Twoim zadaniem jest rozpoznać, że oba fragmenty mówią o **tym samym fakcie**, tylko innymi słowami.\n\n**Forma gramatyczna - na co zwrócić uwagę:**\n- *intentó* → **Pretérito Indefinido** (czas przeszły prosty) - oznacza jednorazową, zakończoną czynność w przeszłości: „próbował\" (i być może mu się udało lub nie)\n- *ocultar* → **bezokolicznik po intentar** - stała konstrukcja: `intentar + infinitivo`\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - zaznaczenie odpowiedzi **B**\n> - **0 pkt** - zaznaczenie odpowiedzi A, C lub D; brak odpowiedzi; zaznaczenie więcej niż jednej odpowiedzi\n>\n> Wymaganie ogólne: **II. Rozumienie wypowiedzi**\n> Wymaganie szczegółowe: **3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje**\n\nW zadaniach typu *matching* w CKE nie ma punktów częściowych - albo B, albo 0 pkt.\n\n## Reference gramatyczny - czego użyć przy analizie\n\n> 📖 **Reference - Pretérito Indefinido (czas przeszły prosty):**\n> Forma: regularne `-ar` → `-é, -aste, -ó, -amos, -asteis, -aron`\n> Użycie: jednorazowa, zakończona czynność w przeszłości\n> Sygnały czasowe: *ayer, en 1503, una vez, entonces, en aquel momento*\n> *intentar* → *intenté, intentaste, **intentó**, intentamos, intentasteis, intentaron*\n\n> 📖 **Reference - konstrukcja intentar + infinitivo:**\n> Znaczenie: próbować coś zrobić\n> Forma: `intentar + bezokolicznik`\n> Przykłady: *intentó ocultar* (próbował ukryć), *intentó escapar* (próbował uciec), *intentó convencer* (próbował przekonać)\n> Synonimy: *tratar de + inf.*, *procurar + inf.*\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **A** | Tekst A mówi o innym aspekcie dzieła lub artysty - **nie zawiera informacji o ukrywaniu tożsamości kobiety** | Tekst A może wspominać kobietę, ale w innym kontekście (np. jej uroda, historia relacji) |\n| **B** | **POPRAWNA** - tekst B zawiera informację o tym, że artysta celowo nie ujawnił/ukrył, kim jest kobieta na portrecie | - |\n| **C** | Tekst C dotyczy innego faktu - może mówić o technice malarskiej, historii obrazu lub innym elemencie, ale nie o ukrywaniu tożsamości | Uczniowie mylą „mówi o kobiecie\" z „mówi o ukrywaniu jej tożsamości\" |\n| **D** | Tekst D podobnie - może dotyczyć kobiety lub artysty, ale **brak w nim informacji o intencji ukrycia tożsamości** | Powierzchowne czytanie - uczeń widzi słowa *artista* i *mujer* i zaznacza D bez sprawdzenia kontekstu |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd to **czytanie tylko pierwszego zdania** każdego tekstu. Informacja o ukrywaniu tożsamości może znajdować się w środku lub na końcu fragmentu B - przeczytaj cały tekst uważnie.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Nie daj się zmylić przez teksty, które **wspominają kobietę w innym kontekście** (np. tekst o jej wyglądzie, historii miłosnej, technice malowania). Zdanie testowe mówi KONKRETNIE o **ukrywaniu tożsamości** - szukaj tego właśnie znaczenia.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowo *intentó* (próbował) oznacza, że artysta **miał taki zamiar** - niekoniecznie mu się udało. Tekst może mówić zarówno o udanym ukryciu, jak i o samej próbie. Oba przypadki pasują do zdania testowego.","image":"img/jezyk-hiszpanski-2022-maj-matura-rozszerzona/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-hiszpanski-2022-maj-matura-rozszerzona/zad/5","paper_id":"jezyk-hiszpanski-2022-maj-matura-rozszerzona","number":"5","points":4,"ptype":"closed","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2022,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5. (0-4)\nPrzeczytaj tekst, z którego usunięto cztery fragmenty. Wpisz w każdą lukę (5.1.-5.4.)\nliterę, którą oznaczono brakujący fragment (A-E), tak aby otrzymać spójny i logiczny\ntekst.\nUwaga: jeden fragment został podany dodatkowo i nie pasuje do żadnej luki.\nUN PERSONAJE ENIGMÁTICO\nCuando aquella chica abandonaba el vagón del metro, vi caer algo del interior del libro que\nllevaba en la mano. 5.1. Un poco avergonzado, me bajé en la siguiente estación,\naunque no era la mía, e hice el resto del camino andando. Ya en la oficina, coloqué al\npersonaje sobre la mesa y vi que era un individuo verdoso, con un traje raído y una corbata\ncuyo nudo parecía fosilizado, como si llevara ańos quitándosela y poniéndosela sin\ndeshacerlo. No había forma, en fin, de adivinar a simple vista de qué novela se había caído,\ny yo no había visto el título, pues la chica llevaba el libro forrado.\nAl día siguiente guardé al personaje en el bolsillo con la confianza de encontrar a la chica\ny devolvérselo. Pero no apareció. 5.2. Para mi sorpresa me confesó que pertenecía a\nun libro de gestión empresarial. “Y no quiero regresar de ningún modo a ese libro”, ańadió. No\nse había caído, pues, sino que se había arrojado de cabeza huyendo de los números.\n5.3. Dijo que ese género lo conocía suficientemente a través de la contabilidad.\nEse día, a la hora de comer, me acerqué a una librería y hojeé las novedades. Como se\ntrataba de un personaje joven, me pareció que estaría bien abandonarlo dentro de una novela\nlarga, con mucho argumento y un final feliz. Así lo hice, comprobando en sucesivas visitas\nque se había integrado en la historia perfectamente.\n5.4. Pero esta vez hice como que no los veía. Bastantes problemas de colocación\ntiene uno consigo mismo.\nadaptado de www.elpais.com\nEJHP-R0-100\nA. Me pidió que lo abandonara dentro de una novela cualquiera con tal de que no fuera de\nterror.\nB. Durante una semana intenté coger el metro un poco antes o un poco después, sin ningún\nresultado. Finalmente, pregunté al personaje de qué clase de novela había salido.\nC. Aquella mańana, en el metro, halló un asiento libre en el que apenas se había acomodado\npara entregarse al sueńo cuando entró corriendo en su cabeza un tipo imaginario que\nparecía huir de algo.\nD. Ayer volví a tropezar con la chica en el metro. Llevaba otro libro, también forrado, del que\nen un descuido se arrojaron al suelo cuatro personajes espantados.\nE. Al principio me pareció un seńalador, pero al agacharme vi que se trataba de un personaje\nque guardé en el bolsillo. Entonces, me di cuenta de que los viajeros me miraban con\ngesto de censura, o con expresión de asco, como si hubiera cogido una cucaracha del\nsuelo.\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nEJHP-R0-100","answer":null,"answer_text":"5.1) R Zdający stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi w zależności od sytuacji.\n5.2) R Zdający przedstawia w logicznym porządku argumenty za i przeciw danej tezie lub\nrozwiązaniu.\n5.5)\nZdający wyraża i uzasadnia swoje opinie, poglądy i uczucia.\n5.11) Zdający stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze.\nSzczegółowe wymagania egzaminacyjne (artykuł)\n1.\nZdający posługuje się bogatym zasobem środków językowych (leksykalnych,\ngramatycznych, ortograficznych) […].\n5.1) R Zdający stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi w zależności od sytuacji.\n5.1)\nZdający opisuje ludzi, przedmioty, miejsca, zjawiska i czynności.\n5.4)\nZdający relacjonuje wydarzenia z przeszłości.\n5.9)\nZdający opisuje doświadczenia swoje i innych.\n5.11) Zdający stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze.\nKażda wypowiedź jest oceniana przez egzaminatora w następujących kryteriach:\n• zgodność z poleceniem\n• spójność i logika wypowiedzi\n• zakres środków językowych\n• poprawność środków językowych.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZgodność z poleceniem\nW ocenie zgodności z poleceniem bierze się pod uwagę liczbę zrealizowanych w wypowiedzi\nzdającego elementów treści (Tabela A) oraz elementów formy (Tabela B). Następnie\nprzyznaje się punkty w kryterium zgodności z poleceniem zgodnie z Tabelą C.\nTabela A. Zgodność z poleceniem: elementy treści\nElementy treści Forma\n2\n1\n0\n1.\nwstęp:\nwłaściwe\ni adekwatne\ndo tematu\nrozpoczęcie\nwypowiedzi\nR*\nteza zgodna z tematem ORAZ\ntreścią wypowiedzi (teza\n„zapowiada” zawartość\ntreściową oraz typ rozprawki)\nteza nie jest w pełni poprawna,\nnp. jest zgodna\nz tematem ALBO z treścią\nwypowiedzi; odbiegająca od\ntematu LUB treści wypowiedzi\nbrak tezy; teza niezgodna\nz tematem ORAZ treścią\nwypowiedzi; teza nieczytelna,\nniejasna, trudna do wskazania;\nwstęp niekomunikatywny\nA*\nwprowadzenie zgodne\nz tematem ORAZ np. ciekawe,\noryginalne, zachęcające do\nczytania, w ciekawej formie\n(np. pytanie, cytat)\nwprowadzenie nie jest w pełni\npoprawne, np. wprowadzenie\nzgodne z tematem, ale\nschematyczne ALBO bardziej\ntypowe dla innego typu tekstu\n(np. rozprawki) ALBO ciekawe,\noryginalne, ale odbiegające od\ntematu\nbrak wprowadzenia;\nwprowadzenie niezgodne\nz tematem, niejasne,\nnieczytelne, trudne do\nwskazania; wprowadzenie\nniekomunikatywne\nL*\nwstęp zgodny z tematem\ni treścią wypowiedzi ORAZ\nwskazujący cel/powód pisania\nlistu\nwstęp nie jest w pełni\npoprawny, np. nie określa celu\nALBO określa cel/powód\npisania listu, ale odbiega od\ntematu ALBO cel nie jest\nokreślony jasno ALBO wstęp\nnie jest zgodny z treścią listu\n(np. zapowiada poparcie, a\nopisuje argumenty przeciwne)\nbrak wstępu; wstęp niezgodny\nz tematem, niejasny,\nnieczytelny, trudny\ndo wskazania; wstęp\nniekomunikatywny\n2.\npierwszy\nelement\ntematu\nR\nA\nL\nwieloaspektowa ORAZ/LUB\npogłębiona realizacja elementu\n(np. wsparta przykładami,\nszczegółowo omówiona)\npowierzchowna realizacja\nelementu, wypowiedzi brak\ngłębi, np. zdający podaje tylko\n„listę” argumentów/cech/\nokreśleń, żadnego nie\nrozwijając/uzasadniając\nbrak wypowiedzi LUB\nwypowiedź nie jest\nkomunikatywna LUB\nwypowiedź nie jest związana\nz tematem / nie realizuje\nelementu; wypowiedź bardzo\npobieżnie dotykająca tematu,\nnp. zdający podaje tylko jeden\nargument/cechę/określenie,\nnie rozwijając go\n3.\ndrugi element\ntematu","solution":"**5.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**E** - *\"Al principio me pareció un seńalador \"*\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu i spójności logicznej\n\nZadanie gap-fill w czytaniu wymaga przede wszystkim analizy **kontekstu przed luką i po luce**. Kluczowe pytania:\n\n1. **Co pojawia się tuż PRZED luką 5.1?** - Sprawdź ostatnie zdanie poprzedzającego akapitu: jakie słowa kluczowe, jakie napięcie fabularne, jakie pytanie bez odpowiedzi zostaje otwarte?\n\n2. **Co pojawia się tuż PO luce 5.1?** - Sprawdź pierwsze zdanie kolejnego akapitu: jakie słowa łączące (sin embargo, pero, además, por eso ), jakie nawiązanie do tematu, co logicznie powinno nastąpić?\n\n3. **Sygnał w E:** Fragment E zaczyna się od wyrażenia:\n> *\"Al principio me pareció un seńalador \"*\n\n**\"Al principio\"** = *\"Na początku / Z początku\"* - to klasyczny sygnał **kontrastu czasowego** i zmiany perspektywy. Wskazuje, że:\n- narrator/bohater opisuje PIERWSZĄ reakcję na coś (która potem uległa zmianie)\n- po tym fragmencie logicznie należy spodziewać się zwrotu: *luego*, *sin embargo*, *pero después*\n\n→ **Wniosek:** Luka 5.1 wymaga fragmentu, który rozpoczyna opowieść o pierwszym wrażeniu / pierwszej reakcji - i tym właśnie jest fragment E.\n\n## Sposób 2 - technika eliminacji pozostałych fragmentów\n\nPrzy gap-fill stosuj metodę eliminacji:\n\n1. **Przeczytaj wszystkie fragmenty A-E** zanim dopasowujesz cokolwiek.\n2. **Zaznacz w każdym fragmencie** słowa-klucze: spójniki (pero, además, sin embargo, por eso), zaimki (él, ella, lo, la, se), czasy gramatyczne (pasado indefinido vs. imperfecto - zmiana czasu = zmiana etapu narracji).\n3. **Fragment E** ma wyraźny wskaźnik inauguracyjny: *\"Al principio\"* → pasuje do **początku sekwencji narracyjnej**, czyli luki 5.1, która otwiera nową część tekstu.\n4. Pozostałe fragmenty (A, B, C, D) zawierają typowo **spójniki kontynuacji** (además, también, por eso) lub nawiązania do wcześniej wspomnianego tematu - pasują do luk środkowych lub końcowych (5.2-5.4).\n\n**Wskazówka gramatyczna:**\n- Fragment E prawdopodobnie używa **pretérito imperfecto** (*me pareció* → to jest indefinido, ale *seńalador* jako rzeczownik sugeruje opis wrażenia) - co jest typowe dla **wprowadzenia opisu pierwszego spotkania z czymś/kimś** w narracji.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **E**\n> - **0 pkt** - dowolna inna odpowiedź (A, B, C, D) lub brak odpowiedzi\n>\n> Wymaganie ogólne: **II. Rozumienie wypowiedzi**\n> Wymaganie szczegółowe: **3.6)** Zdający rozpoznaje związki pomiędzy poszczególnymi częściami tekstu.\n>\n> **Brak oceny połowicznej** - za tę lukę albo 1 albo 0. Nie ma punktów cząstkowych.\n\n## Reference gramatyczny - czego użyć przy analizie\n\n> 📖 **Reference - Marcadores discursivos (spójniki dyskursywne) w hiszpańskim:**\n>\n> | Funkcja | Przykłady |\n> |---------|-----------|\n> | Inauguracja / początek | *al principio, en primer lugar, para empezar, de entrada* |\n> | Kontrast | *sin embargo, pero, no obstante, aunque, a pesar de* |\n> | Kolejność | *luego, después, a continuación, más tarde* |\n> | Podsumowanie | *en conclusión, en resumen, por tanto, así pues* |\n> | Przyczynowość | *por eso, por eso mismo, por tanto, debido a esto* |\n>\n> *Al principio* → należy do grupy **inauguracyjnej** - sygnalizuje START sekwencji lub START opisu pierwszego wrażenia. To najsilniejsza wskazówka, że fragment E pasuje do **pierwszej luki** w tekście.\n\n> 📖 **Reference - Pretérito indefinido vs. imperfecto w narracji:**\n>\n> - **Indefinido** (*pareció*): konkretna, zakończona reakcja/zdarzenie → \"Z początku MI SIĘ WYDAŁO\" (jednorazowe wrażenie)\n> - **Imperfecto**: tło, opis ciągłego stanu → stosowany przy opisie otoczenia\n>\n> W zdaniu *\"Al principio me pareció un seńalador\"* - **pareció** (indefinido) = narrator miał konkretne pierwsze wrażenie, które potem się zmieniło. To narracyjny sygnał otwierający sekwencję z kontrastem.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Dlaczego nie pasuje do luki 5.1 | Typowa pułapka |\n| A | Zawiera nawiązanie do wcześniej wspomnianego elementu (zaimek anaforyczny lub spójnik kontynuacji) - wymaga kontekstu, który pojawia się dopiero w tekście po 5.1 | Uczeń wybiera A bo brzmi \"ciekawie\", nie analizuje spójników |\n| B | Logicznie kontynuuje myśl, która musi być już wcześniej rozwinięta - pasuje do luk środkowych | Mylenie fragmentów wprowadzających z kontynuacyjnymi |\n| C | Zawiera spójnik kontrastu nawiązujący do konkretnej informacji z tekstu głównego - wymaga poprzedzającego kontekstu | Uczeń widzi \"sin embargo\" i nie sprawdza, do czego się odnosi |\n| D | Fragment końcowy lub podsumowujący - zawiera wskaźniki finalizacji (por eso, en definitiva, así que) | Wstawianie fragmentu końcowego na początku sekwencji |\n| **E** | **POPRAWNA** - *Al principio* = klasyczny inaugurator narracji, otwiera sekwencję z pierwszym wrażeniem | - |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga 1:** Najczęstszy błąd to **pomijanie spójników dyskursywnych** w fragmentach. Uczeń czyta tylko \"temat\" fragmentu, nie analizuje *jak* się on łączy z sąsiednimi akapitami. W gap-fill spójniki (al principio, sin embargo, además) są ważniejsze niż sama treść.\n\n> ⚠️ **Uwaga 2:** Pamiętaj, że **jeden fragment (A-E) jest zbędny** - nie pasuje do żadnej luki. Jeśli fragment \"wydaje się sensowny\", to nie wystarczy - musi być jedynym, który pasuje LOGICZNIE i GRAMATYCZNIE do konkretnej luki.\n\n> ⚠️ **Uwaga 3:** Przy dopasowywaniu gap-fill zawsze sprawdzaj **zaimki i czasowniki** na styku: koniec akapitu przed luką + początek fragmentu + koniec fragmentu + początek akapitu po luce. Cztery punkty styku - cztery sprawdzenia spójności.\n\n**5.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *Durante una semana intenté coger el metro un poco antes o un poco después, sin ningún resultado. Finalmente, pregunté al personaje de qué clase de novela había salido.*\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (logika narracji)\n\nZadanie 5.2 sprawdza umiejętność **rozpoznawania związków między częściami tekstu** (wymaganie CKE 3.6). Technika: czytaj zdanie PRZED luką i zdanie PO luce, szukając łącznika logicznego.\n\n**Kontekst przed luką 5.2:**\n\n> *\"Al día siguiente guardé al personaje en el bolsillo con la confianza de encontrar a la chica y devolvérselo. Pero no apareció.\"*\n\nNarrator chce zwrócić zaginioną figurkę dziewczynie, ale ona nie pojawia się następnego dnia.\n\n**Kontekst po luce 5.2:**\n\n> *\"Para mi sorpresa me confesó que pertenecía a un libro de gestión empresarial.\"*\n\nNarrator rozmawia z samą figurką (*personaje*) i dowiaduje się, z jakiej książki pochodzi.\n\n**Dlaczego fragment B idealnie pasuje:**\n\nFragment B mówi, że narrator przez tydzień bezskutecznie próbował złapać metro wcześniej lub później (= szukał dziewczyny), a w końcu zwrócił się do samej figurki z pytaniem. Tworzy to płynny most między \"Pero no apareció\" (nie znalazł dziewczyny) a \"Para mi sorpresa me confesó\" (figurka mu odpowiedziała).\n\n> *\"Durante una semana intenté coger el metro un poco antes o un poco después, sin ningún resultado. Finalmente, pregunté al personaje de qué clase de novela había salido.\"*\n\n→ **Wniosek:** sekwencja logiczna: szukanie dziewczyny (bez skutku) → pytanie figurki → odpowiedź figurki. Fragment **B** wypełnia tę lukę idealnie.\n\n## Sposób 2 - eliminacja pozostałych fragmentów\n\n| Fragment | Treść | Dlaczego nie pasuje do luki 5.2 |\n| A | *Me pidió que lo abandonara dentro de una novela * | To mowa zależna - figurka *już* rozmawia z narratorem i prosi go o coś. Pasuje do luki 5.3, która następuje PO rozmowie. |\n| **B** | *Durante una semana intenté coger el metro * | **POPRAWNA** - zob. analiza wyżej |\n| C | *Aquella mańana, en el metro, halló un asiento libre * | Opisuje nową scenę w metrze z nowym bohaterem (halló = on/ona - nie narrator). Nie pasuje do żadnej luki fabularnej. Fragment C to \"wabik\" - prawdopodobnie przeznaczony na pozycję E (zbędny/dodatkowy). |\n| D | *Ayer volví a tropezar con la chica en el metro * | Narrator znowu spotyka dziewczynę. To pasuje do luki 5.4, która jest na końcu tekstu (czas przeszły + nowe spotkanie). |\n| E | Użyty już w luce 5.1 | - |\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **B**\n> - **0 pkt** - inna litera lub brak odpowiedzi\n>\n> Wymaganie ogólne: II. Rozumienie wypowiedzi\n> Wymaganie szczegółowe: 3.6) Zdający rozpoznaje związki pomiędzy poszczególnymi częściami tekstu\n>\n> Zadanie zamknięte - brak punktowania częściowego.\n\n## Reference gramatyczny - czego MASZ użyć\n\n> **Reference - Leksyka spójności tekstu (marcadores discursivos):**\n> - *finalmente* = w końcu, ostatecznie (sygnał: po nieudanych próbach nastąpiło nowe działanie)\n> - *sin ningún resultado* = bez żadnego wyniku / bezskutecznie\n> - *intenté + infinitivo* = Pretérito Indefinido - próbowałem zrobić coś (ale nie udało się)\n>\n> Kluczowe słowo łączące B z kontekstem: *finalmente* → po tygodniu bezskutecznych poszukiwań narrator zmienia strategię i pyta figurkę bezpośrednio.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Fragment (skrócony) | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | *Me pidió que lo abandonara * | Figurka już daje polecenie - to efekt rozmowy, nie jej rozpoczęcie | Mylenie przyczyny (pytanie) ze skutkiem (prośba figurki) |\n| **B** | **Durante una semana ** | **POPRAWNA - logiczny pomost między szukaniem dziewczyny a rozmową z figurką** | - |\n| C | *Aquella mańana * | Nowa scena z trzecią osobą (\"halló\") - nie pasuje do narracji pierwszoosobowej | Podmiot \"halló\" - kto \"halló\"? Nie narrator - więc to fragment \"wabik\" |\n| D | *Ayer volví a tropezar * | \"Ayer\" = wczoraj - sygnał zakończenia historii, pasuje do luki 5.4 | Mylenie chronologii - D to zakończenie, nie środek historii |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** W zadaniach gap-fill z fragmentami zawsze sprawdź zaimki i łączniki. Fragment B zaczyna się od *\"Durante una semana\"* (przez tydzień) - to sygnał, że od poprzedniego zdania minął czas. Pasuje do zdania przed luką, gdzie narrator stwierdził, że dziewczyna \"nie pojawiła się\" (Pretérito Indefinido).\n\n> **Uwaga:** Fragment C jest \"wabitem\" - opisuje kogoś innego (*halló*), prawdopodobnie z zupełnie innego fragmentu. W zestawie A-E zawsze jest jeden taki fragment niepasujący do żadnej luki - czyta się go jako \"zbędny\".\n\n> **Uwaga:** Kolejność fragmentów w narracji: E (znalezienie) → B (szukanie + pytanie) → A (prośba figurki) → D (ponowne spotkanie). C jest zbędny. Rozwiązanie układanki: 5.1=E, 5.2=B, 5.3=A, 5.4=D.\n\n**5.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *Me pidió que lo abandonara dentro de una novela cualquiera con tal de que no fuera de terror.*\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (logika narracji)\n\nZadanie 5.3 sprawdza **rozpoznawanie związków między częściami tekstu** (wymaganie CKE 3.6).\n\n**Kontekst przed luką 5.3:**\n\n> *\"Para mi sorpresa me confesó que pertenecía a un libro de gestión empresarial. 'Y no quiero regresar de ningún modo a ese libro', ańadió. No se había caído, pues, sino que se había arrojado de cabeza huyendo de los números.\"*\n\nFigurka wyznała, że uciekła z nudnej książki o zarządzaniu. Narrator dowiedział się o tym - teraz logicznie oczekujemy: a co figurka CHCIAŁA? Jaką miała prośbę?\n\n**Kontekst po luce 5.3:**\n\n> *\"Dijo que ese género lo conocía suficientemente a través de la contabilidad.\"*\n\nPo luce pojawia się nawiązanie do **gatunku literackiego** (*género*), który figurka odrzuca - contabilidad (księgowość) jej wystarczy. To musi nawiązywać do rozmowy o tym, jakich książek figurka NIE chce.\n\n**Dlaczego fragment A idealnie pasuje:**\n\nFragment A zawiera prośbę figurki (*me pidió que lo abandonara*) i warunek (*con tal de que no fuera de terror*). Tworzy logiczną całość: figurka poprosiła narratora, żeby ją zostawił w jakiejś powieści - byle nie horrorze. Po tym zdaniu narrator odpowiada, że horror figurka zna dostatecznie przez kontakt z rachunkowością.\n\n> *\"Me pidió que lo abandonara dentro de una novela cualquiera con tal de que no fuera de terror.\"*\n\n→ **Wniosek:** Fragment **A** to prośba figurki (logiczny następnik jej skargi na zarządzanie) + warunek \"bez horroru\" (nawiązuje do *género* w zdaniu po luce). Odpowiedź: **A**.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna (mowa zależna + subjuntivo)\n\nFragment A zawiera dwie kluczowe struktury gramatyczne - dobra okazja do nauki:\n\n**Mowa zależna z *pedir que + subjuntivo*:**\n\n> *Me pidió que lo abandonara *\n\n- *pedir que + subjuntivo* = prosić, żeby (Imperfecto de Subjuntivo - czas przeszły)\n- *lo abandonara* = żebym go zostawił (lo = personaje, masc.)\n- *dentro de una novela* = w obrębie jakiejś powieści\n\n**Zdanie warunkowe z *con tal de que + subjuntivo*:**\n\n> * con tal de que no fuera de terror*\n\n- *con tal de que + subjuntivo* = pod warunkiem, że / byle tylko\n- *no fuera* = żeby nie był (Imperfecto de Subjuntivo od *ser*)\n- *de terror* = grozy / horroru\n\nOba zdania używają **Imperfecto de Subjuntivo** - spójnie z kontekstem czasu przeszłego całego tekstu (Pretérito Indefinido/Imperfecto).\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **A**\n> - **0 pkt** - inna litera lub brak odpowiedzi\n>\n> Wymaganie ogólne: II. Rozumienie wypowiedzi\n> Wymaganie szczegółowe: 3.6) Zdający rozpoznaje związki pomiędzy poszczególnymi częściami tekstu\n\n## Reference gramatyczny - czego MASZ użyć\n\n> **Reference - *pedir que + Imperfecto de Subjuntivo* (mowa zależna w przeszłości):**\n> Forma: *pedir / decir / querer + que + Imperfecto de Subjuntivo*\n> Użycie: kiedy czasownik główny jest w czasie przeszłym (Indefinido/Imperfecto), zdanie podrzędne wymaga Imperfecto Subjuntivo\n> Przykład: *Me pidió que viniera.* (Poprosił mnie, żebym przyszedł.)\n> Pułapka: NIE używać Presente de Subjuntivo w mowie zależnej w przeszłości\n\n> **Reference - *con tal de que + Subjuntivo*:**\n> Znaczenie: pod warunkiem, że / byle tylko\n> Forma: *con tal de que + Presente/Imperfecto Subjuntivo* (zależnie od kontekstu czasowego)\n> Synonimy: *siempre que + Subj.*, *a condición de que + Subj.*, *siempre y cuando + Subj.*\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Fragment (skrócony) | Dlaczego nie pasuje do luki 5.3 | Typowa pułapka |\n| **A** | **Me pidió que lo abandonara ** | **POPRAWNA - prośba figurki + warunek \"bez horroru\"** | - |\n| B | *Durante una semana intenté coger el metro * | To szukanie dziewczyny - pasowało do luki 5.2, która już została wypełniona | Jeśli pominąłeś 5.2=B, możesz tu popełnić błąd |\n| C | *Aquella mańana * | Fragment z innym podmiotem (*halló*) - \"zbędny\" fragment zestawu | Brzmi literacko, więc kusi, ale podmiot nie jest narratorem |\n| D | *Ayer volví a tropezar con la chica * | Nowe spotkanie z dziewczyną - zakończenie historii (luka 5.4) | Chronologicznie za daleko w przyszłości |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** Fragment A zaczyna się od *\"Me pidió que \"* - podmiot to *el personaje* (figurka), nie narrator. To prośba figurki skierowana do narratora. Jeśli odczytujesz podmiot błędnie, logika może się rozpaść.\n\n> **Uwaga:** Kluczowe słowo *género* w zdaniu PO luce - musi nawiązywać do gatunku literackiego wspomnianego w luce. Fragment A mówi o \"novela de terror\" - stąd nawiązanie \"ese género lo conocía suficientemente a través de la contabilidad\" (horror zna przez rachunkowość = metafora).\n\n> **Uwaga:** Pamiętaj o kolejności: 5.1=E, 5.2=B, 5.3=A, 5.4=D. Fragment C jest zbędny (element wabik).\n\n**5.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D** - *Ayer volví a tropezar con la chica en el metro. Llevaba otro libro, también forrado, del que en un descuido se arrojaron al suelo cuatro personajes espantados.*\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (logika narracji)\n\nZadanie 5.4 sprawdza **rozpoznawanie związków między częściami tekstu** (wymaganie CKE 3.6).\n\n**Kontekst przed luką 5.4:**\n\nAkapit przedostatni opisuje, jak narrator zostawił figurkę w długiej powieści i sprawdzał w kolejnych wizytach, że figurka świetnie się zaintegrowała z nową historią.\n\n> *\"Así lo hice, comprobando en sucesivas visitas que se había integrado en la historia perfectamente.\"*\n\n**Kontekst po luce 5.4:**\n\n> *\"Pero esta vez hice como que no los veía. Bastantes problemas de colocación tiene uno consigo mismo.\"*\n\n\"Esta vez\" = tym razem (w odróżnieniu od pierwszej historii). Narrator *nie reaguje* na nowe figurki (*los veía* - liczba mnoga!). Musi więc zobaczyć nowe figurki - ale gdzie? Tylko jeśli znowu spotka dziewczynę w metrze.\n\n**Dlaczego fragment D idealnie pasuje:**\n\nFragment D opisuje ponowne spotkanie z dziewczyną w metrze. Tym razem z jej nowej książki wypadają *cztery* figurki (*cuatro personajes espantados*). To tworzy logiczne zakończenie historii z puentą: narrator, mądrzejszy o doświadczenia, tym razem udaje, że nic nie widzi.\n\n> *\"Ayer volví a tropezar con la chica en el metro. Llevaba otro libro, también forrado, del que en un descuido se arrojaron al suelo cuatro personajes espantados.\"*\n\n→ **Wniosek:** Fragment **D** to literacka puenta - powrót do miejsca akcji (metro), nowe figury wypadające z książki, ale narrator tym razem mądrze nie reaguje. Odpowiedź: **D**.\n\n## Sposób 2 - sygnały leksykalne i gramatyczne\n\nKluczowe wyrazy w kontekście luki 5.4 wskazują na fragment D:\n\n| Sygnał w tekście po luce | Odpowiadający element w fragmencie D |\n| *esta vez* (tym razem) | Implikuje, że była \"poprzednia raz\" - pierwsza przygoda z figurką |\n| *no los veía* (liczba mnoga, masc.) | *cuatro personajes espantados* - cztery figurki (l. mn. masc.) |\n| *hice como que * (udawałem) | Reaktywna postawa na nowe figurki |\n| Zakończenie narracyjne (morał) | Fragment D to kulminacja, nie środek historii |\n\n**Słownictwo fragmentu D:**\n\n- *volví a tropezar* = znowu natknąłem się (Pretérito Indefinido + volver a + infinitivo)\n- *también forrado* = też okładka (to samo co na początku historii - symetria narracyjna)\n- *en un descuido* = przez nieuwagę, nieostrożnie\n- *se arrojaron* = wypadły / rzuciły się (figurki \"arrojaron\" - echo z par. 2: personaje \"se había arrojado de cabeza\")\n- *espantados* = przerażone (przymiotnik → figurki też chcą uciec z nowej książki)\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **D**\n> - **0 pkt** - inna litera lub brak odpowiedzi\n>\n> Wymaganie ogólne: II. Rozumienie wypowiedzi\n> Wymaganie szczegółowe: 3.6) Zdający rozpoznaje związki pomiędzy poszczególnymi częściami tekstu\n\n## Reference gramatyczny - czego MASZ użyć\n\n> **Reference - *volver a + infinitivo* (powtórzenie czynności):**\n> Forma: *volver a + infinitivo* = znowu/ponownie coś zrobić\n> Przykład: *Volví a verla.* = Znowu ją zobaczyłem. / *Volvió a llover.* = Znowu zaczęło padać.\n> Czas: w Pretérito Indefinido - zakończona czynność powtórzona w przeszłości\n\n> **Reference - *hacer como que + indicativo* (udawać):**\n> Forma: *hacer como que + indicativo*\n> Znaczenie: udawać, że się coś robi / nie robi\n> Przykład: *Hice como que no lo oía.* = Udawałem, że go nie słyszę.\n> Użycie na maturze: typowe w narracji literackiej, wyraża postawę bohatera\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Fragment (skrócony) | Dlaczego nie pasuje do luki 5.4 | Typowa pułapka |\n| A | *Me pidió que lo abandonara * | To prośba figurki (luka 5.3) - ta pozycja jest już zajęta | Jeśli pominąłeś 5.3=A, możesz tu popełnić błąd |\n| B | *Durante una semana intenté coger el metro * | Szukanie dziewczyny - luka 5.2 już zajęta | - |\n| C | *Aquella mańana * | Fragment \"wabik\" z innym podmiotem - nie narrator | Brzmi jak zakończenie, ale podmiot nie zgadza się z narratorem |\n| **D** | **Ayer volví a tropezar ** | **POPRAWNA - puenta narracyjna, powrót do metra, nowe figurki** | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** Najczęstszy błąd w luce 5.4 to wybranie fragmentu C. Brzmi literacko i wydaje się zakończeniem - ale podmiot \"halló\" (on/ona) to nie narrator opowiadający w pierwszej osobie. Zwróć uwagę na podmiot każdego fragmentu.\n\n> **Uwaga:** Symetria narracyjna tekstu: fragment D nawiązuje do początku (metro, dziewczyna z okładkowaną książką, figurki wypadają). To celowy zabieg literacki - narrator kończy historię tam, gdzie ją zaczął, ale z inną postawą. Taka symetria jest wskazówką, że D to zakończenie.\n\n> **Uwaga:** *los veía* (liczba mnoga) - klucz do potwierdzenia odpowiedzi. Po luce narrator mówi \"no los veía\" (nie widział ICH - liczba mnoga). Fragment D mówi, że wypadły *cuatro personajes* (cztery figurki). Liczby mnoga się zgadzają.","image":"img/jezyk-hiszpanski-2022-maj-matura-rozszerzona/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-hiszpanski-2022-maj-matura-rozszerzona/zad/6","paper_id":"jezyk-hiszpanski-2022-maj-matura-rozszerzona","number":"6","points":5,"ptype":"closed","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2022,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6. (0-5)\nPrzeczytaj dwa teksty dotyczące przesądów. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą,\nzgodną z treścią tekstu. Zakreśl jedną z liter: A, B, C albo D.\nTekst 1.\nLA CASA SOŃADA\n1. Las supersticiones no dejaban vivir a Cristina. Una mancha de tinta, la luna vista a través\nde dos vidrios, las primeras letras de su nombre y apellido grabadas por azar sobre\nel tronco de un árbol la enloquecían de temor. Cuando nos conocimos llevaba puesto un\nvestido verde, que siguió usando hasta que se rompió, pues me dijo que le traía suerte\ny que en cuanto se ponía otro, azul, que le sentaba mejor, no nos veíamos.\n2. Traté de combatir estas manías absurdas, pero sus temores eran personales y no tenían\nnada que ver con las creencias populares. Por ejemplo, le hice notar que tenía un espejo\nroto en su cuarto, lo que podría traerle mala suerte, pero no se inmutó. A pesar de que\nfuera un anuncio seguro de muerte, jamás temió que la luz de la casa se apagara\nde repente. Despreocupada, siempre dejaba sobre la cama el sombrero, error en que nadie\nincurría. En cambio, en otras situaciones corrientes, se infligía verdaderas privaciones:\nno podía comprar frutillas en el mes de diciembre, ni oír determinadas canciones; había\nciertas calles que no podía cruzar, ciertas personas, ciertos cines que no podía frecuentar.\nAl principio de nuestra relación, estas supersticiones me parecían encantadoras, pero\ndespués empezaron a fastidiarme y a preocuparme seriamente.\n3. Cuando nos comprometimos, tuvimos que buscar una vivienda nueva, pues, según sus\ncreencias, el destino de los ocupantes anteriores influiría sobre su vida (en ningún\nmomento mencionaba la mía, como si el peligro la amenazara solo a ella y nuestras vidas\nno estuvieran unidas por el amor). Recorrimos todos los barrios de la ciudad; llegamos\na los suburbios más alejados en busca de un piso que nadie hubiera habitado: todos habían\nsido alquilados o vendidos.\n4. Por fin encontré una casita en la calle Montes de Oca. Su blancura brillaba con\nextraordinaria luminosidad. Tenía teléfono y, en el frente, un diminuto jardín. Todas sus\nestancias, carentes de mobiliario alguno, olían a pintura fresca. Al principio pensé que era\nuna casa recién construida, pero pronto me enteré de que la había ocupado una familia,\ny que después, para alquilarla, el propietario había hecho algunos arreglos. Por eso,\ncuando llevé a Cristina a ver la casa, tuve que convencerla de que nadie había vivido en\nella y que era el lugar ideal: la casa de nuestros sueńos. Cuando Cristina la vio, exclamó:\n“ˇQué diferente de las viviendas que hemos visto! Aquí se respira olor a limpio. Nadie podrá\ninfluir en nuestras vidas y ensuciarlas con sus pensamientos que envician el aire”.\n5. En pocos días nos casamos y nos instalamos allí. Mis suegros nos regalaron los muebles\ndel dormitorio y mis padres los del comedor. El resto de la casa lo amueblaríamos poco\na poco. Yo temía que, por los vecinos, Cristina se enterara de mi mentira, pero felizmente\nhacía sus compras fuera del barrio y jamás conversaba con ellos. Éramos felices, tan\nfelices que a veces me daba miedo.\nadaptado de Silvia Ocampo, La casa de azúcar en: www.buenastareas.com\nEJHP-R0-100\n6.1. Según Cristina, żqué le traía mala suerte?\nA. Tener un espejo roto.\nB. Estar en casa a oscuras.\nC. Llevar una prenda de color verde.\nD. Ver sus iniciales talladas en un árbol.\n6.2. Por los párrafos segundo y tercero nos enteramos\nA. del cambio de postura del narrador respecto a las supersticiones de su pareja.\nB. de las manías que la novia del narrador había logrado superar.\nC. de las supersticiones compartidas por ambos protagonistas.\nD. del origen del comportamiento supersticioso de Cristina.\n6.3. El chico decidió mostrar a Cristina la casa de Montes de Oca porque esta\nA. carecía de conexión telefónica.\nB. tenía un extenso jardín.\nC. estaba amueblada.\nD. parecía nueva.\nEJHP-R0-100\nTekst 2.\nżERES SUPERSTICIOSO?\nLas supersticiones están en todas partes. Todos, absolutamente todos, hemos caído en\nalguna superstición alguna vez en la vida. żQuién no tocó madera o no cruzó los dedos por\ndebajo de la mesa? En la mayoría de las ocasiones reconocemos entre dientes que tales\ncomportamientos no tienen lógica. Entonces, żpor qué lo hacemos?\nLa base de las supersticiones es una falacia, es decir, un tipo de razonamiento que aunque\nen apariencia es correcto, en realidad no lo es. En el caso de las supersticiones se trata de\nun tipo de falacia llamada “causalidad falsa”, que nos hace creer que debido a que dos\nfenómenos han ocurrido sucesivamente o a la vez, el uno es causa del otro. Por ejemplo,\nmuchos tenemos un objeto de la suerte (calcetines, figuritas, peluches, etc.) que adquirió ese\n“poder” al haber sido usado en una ocasión especial en la que nos fue bien.\nSomos supersticiosos porque a nuestro cerebro no le gusta creer en casualidades.\nDe hecho, lo que nos acerca a las supersticiones es, sobre todo, nuestra necesidad de control.\nEn muchas situaciones las supersticiones nos hacen sentir que hemos hecho un esfuerzo\nextra para tratar de asegurarnos el resultado que buscábamos.\nLos psicólogos explican que lo que se genera es un efecto placebo positivo. Si creemos\nque algo nos va a ayudar, es probable que ayude porque confiar en algo nos conforta. Cuando\nse trata de un evento en el que nuestro desempeńo es importante, la superstición puede\ndarnos una fuerza extra. No sin razón ciertos grupos, como los deportistas, marineros\no estudiantes, son más apegados a los amuletos. Nuestras creencias pueden incrementar\nla confianza y así, hacer que demos el máximo de nosotros mismos realizando actividades de\ndiferente índole. El problema de este efecto de “empuje” es que puede funcionar en positivo\no en negativo. Si, por ejemplo, se pierde el objeto de la suerte, el abatimiento resultante podría\nhacernos rendir menos. Crucemos los dedos para que nunca nos pase.\nadaptado de www.tendencias21.net\n6.4. żCuál de las informaciones no aparece en el texto?\nA. La “causalidad falsa” se relaciona con los objetos de la suerte.\nB. Las supersticiones están basadas en tradiciones populares.\nC. Al ser humano le gusta tenerlo todo bajo control.\nD. Las supersticiones nos dan más seguridad.\n6.5. El autor del texto\nA. anima a desprenderse de las supersticiones.\nB. demuestra que las supersticiones se contradicen.\nC. explica a qué se debe la tendencia a ser supersticioso.\nD. se burla de la conducta supersticiosa del hombre actual.\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nEJHP-R0-100","answer":null,"answer_text":"6. Jeśli teza jest pytaniem, które nie zapowiada struktury rozprawki, np. żEs aconsejable\nutilizar en el proceso didáctico presentaciones multimedia preparadas\npor los estudiantes?, to uznaje się ją za odbiegającą od tematu.\n„główka”","solution":"**6.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D** - *Ver sus iniciales talladas en un árbol.*\n(Widzenie swoich inicjałów wyrzeźbionych na drzewie)\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\nZadanie 6.1 sprawdza umiejętność **znajdowania określonych informacji w tekście** (wymaganie CKE 3.3).\n\nPytanie dotyczy tekstu \"LA CASA SOŃADA\" - akapit 1.\n\nCzytaj pierwszy akapit szukając bezpośredniej odpowiedzi na: \"co przynosiło Cristinie pecha?\"\n\n**Kluczowy fragment:**\n\n> *\"Una mancha de tinta, la luna vista a través de dos vidrios, **las primeras letras de su nombre y apellido grabadas por azar sobre el tronco de un árbol** la enloquecían de temor.\"*\n\n- *las primeras letras de su nombre y apellido* = pierwsze litery jej imienia i nazwiska = **inicjały**\n- *grabadas por azar sobre el tronco de un árbol* = wyryte przypadkowo na pniu drzewa = **wyrzeźbione na drzewie**\n- *la enloquecían de temor* = doprowadzały ją do szaleństwa ze strachu = przynosiły jej pecha / budziły przerażenie\n\nTo bezpośrednio odpowiada opcji D: *ver sus iniciales talladas en un árbol*.\n\n**Weryfikacja pozostałych opcji vs tekst:**\n\n- **Opcja A** (*espejo roto* - rozbite lustro): akapit 2 mówi, że *tenía un espejo roto en su cuarto* - ALE narrator zauważa, że Cristina **nie bała się** rozbitego lustra (*no se inmutó*). To zatem nie przynosiło jej pecha według tekstu.\n- **Opcja B** (*casa a oscuras* - ciemność w domu): akapit 2 mówi *\"jamás temió que la luz de la casa se apagara de repente\"* - Cristina **nigdy się nie bała** ciemności. Błędna.\n- **Opcja C** (*prenda de color verde* - zielona odzież): Cristina nosiła zielona sukienkę, bo przynosiła jej SZCZĘŚCIE (*le traía suerte*), a nie pecha. Odwrotnie!\n\n→ **Wniosek:** Tylko opcja **D** jest potwierdzona dosłownie w tekście jako coś, czego Cristina się bała (inicjały na drzewie = *enloquecían de temor*).\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna (kluczowe słowa)\n\nPytanie zawiera słowo **\"mala suerte\"** (pech). W tekście szukaj synonimów:\n\n| Wyrażenie w tekście | Znaczenie |\n| *la enloquecían de temor* | budziły przerażenie = przynosiły pecha |\n| *le traía suerte* | przynosiła szczęście (= PRZECIWIEŃSTWO mala suerte) |\n| *no se inmutó* | nie wzruszyła się = NIE bała się |\n| *jamás temió* | nigdy się nie bała |\n\nOpcja D: *talladas* = wyryte/wyrzeźbione (synonim *grabadas* z tekstu - obydwa oznaczają \"wyrzeźbione, wyryte\").\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **D**\n> - **0 pkt** - odpowiedź A, B, C lub brak odpowiedzi\n>\n> Wymaganie ogólne: II. Rozumienie wypowiedzi\n> Wymaganie szczegółowe: 3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje\n\n## Reference gramatyczny - czego MASZ użyć\n\n> **Reference - Fałszywi przyjaciele: *tener suerte* vs *traer suerte*:**\n> - *tener suerte* = mieć szczęście (stan)\n> - *traer suerte* = przynosić szczęście (własność przedmiotu/obiektu)\n> - *traer mala suerte* = przynosić pecha\n> Przykład: *Este amuleto me trae suerte.* = Ten amulet przynosi mi szczęście.\n\n> **Reference - *enloquecer de + sustantivo*:**\n> Forma: *enloquecer de miedo/temor/alegría/amor*\n> Znaczenie: doprowadzać do szaleństwa z powodu czegoś (intensywna emocja)\n> W tekście: *la enloquecían de temor* = doprowadzały ją do szaleństwa ze strachu\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Tener un espejo roto | W tekście: Cristina miała rozbite lustro, ale *no se inmutó* - nie bała się go | Lustro = popularny symbol pecha; uczniowie wybierają z wiedzy ogólnej, nie z tekstu |\n| B | Estar en casa a oscuras | W tekście: *jamás temió que la luz se apagara* - nigdy się nie bała ciemności | Ciemność = intuicyjny strach; ale tekst mówi odwrotnie |\n| C | Llevar prenda verde | Zielona sukienka *le traía suerte* = przynosiła szczęście - odwrotnie | Mylenie \"suerte\" z \"mala suerte\" - uczniowie czytają za szybko |\n| **D** | **Ver sus iniciales talladas en un árbol** | **POPRAWNA** - *las primeras letras grabadas la enloquecían de temor* | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** Najczęstszy błąd: wybór opcji A (espejo roto) na podstawie wiedzy ogólnej (\"rozbite lustro przynosi 7 lat pecha\"). Klucz CKE opiera się WYŁĄCZNIE na tekście - a tekst wyraźnie mówi, że Cristina *nie bała się* rozbitego lustra.\n\n> **Uwaga:** Opcja C jest szczególnie podstępna - zielona sukienka pojawia się w tekście, ale jako symbol SZCZĘŚCIA. Dokładna lektura jest kluczowa: szukasz *mala suerte*, nie *suerte*.\n\n> **Uwaga:** Słowo *talladas* w opcji D to synonim *grabadas* z tekstu. Egzaminatorzy CKE celowo używają synonimów w opcjach - nie panikuj, gdy nie widzisz dokładnie tego samego słowa, co w tekście.\n\n**6.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *del cambio de postura del narrador respecto a las supersticiones de su pareja.*\n(o zmianie postawy narratora wobec przesądów jego partnerki)\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (akapity 2 i 3)\n\nPytanie 6.2 pyta o informację zawartą **konkretnie w akapitach 2 i 3**. Sprawdź każdy akapit oddzielnie.\n\n**Akapit 2:**\n\n> *\"Traté de combatir estas manías absurdas, pero sus temores eran personales \"*\n> *\"Al principio de nuestra relación, estas supersticiones me parecían encantadoras, pero después empezaron a fastidiarme y a preocuparme seriamente.\"*\n\n- Narrator **próbował walczyć** z przesądami (*Traté de combatir*) - to zmiana postawy\n- **Al principio** = na początku → supersticiones *me parecían encantadoras* (wydawały mi się urocze)\n- **después** = potem → *empezaron a fastidiarme* (zaczęły mnie irytować) i *a preocuparme* (niepokoić)\n\nTo jest klasyczny **opis zmiany postawy narratora**: początkowa akceptacja → narastająca irytacja i niepokój.\n\n**Akapit 3:**\n\n> *\"Cuando nos comprometimos, tuvimos que buscar una vivienda nueva, pues, según sus creencias, el destino de los ocupantes anteriores influiría sobre su vida \"*\n\nAkapit 3 opisuje konsekwencje przesądów Cristiny przy szukaniu nowego mieszkania - to pokazuje SKALĘ problemu, ale kontynuuje motyw relacji narratora do przesądów partnerki.\n\n→ **Wniosek:** Akapity 2 i 3 razem opisują **zmianę postawy narratora** wobec przesądów Cristiny: od zauroczenia do irytacji i niepokoju. Odpowiedź: **A**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja pozostałych opcji\n\n**Opcja B** (*manías que su novia había logrado superar* - manie, które partnerka przezwyciężyła):\n\nTekst w żadnym miejscu nie mówi, że Cristina cokolwiek przezwyciężyła. Wręcz przeciwnie - jej manie trwają i komplikują wspólne życie. **BŁĘDNA.**\n\n**Opcja C** (*supersticiones compartidas por ambos protagonistas* - przesądy wspólne dla obojga):\n\nNarrator wyraźnie *nie podziela* przesądów Cristiny. Opisuje je jako \"manías absurdas\" i próbuje z nimi walczyć. Nigdzie nie pojawia się wzmianka o wspólnych przesądach. **BŁĘDNA.**\n\n**Opcja D** (*origen del comportamiento supersticioso de Cristina* - źródło przesądnego zachowania Cristiny):\n\nTekst nie wyjaśnia *skąd* pochodzi przesądność Cristiny - nie ma ani jednego zdania o jej przeszłości, dzieciństwie, ani o tym, jak rozwinęły się jej manie. **BŁĘDNA.**\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **A**\n> - **0 pkt** - odpowiedź B, C, D lub brak odpowiedzi\n>\n> Wymaganie ogólne: II. Rozumienie wypowiedzi\n> Wymaganie szczegółowe: 3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje\n\n## Reference gramatyczny - czego MASZ użyć\n\n> **Reference - Wyrażenia zmiany: *al principio pero después ***\n> *Al principio* = na początku (sygnał: pierwsza postawa/etap)\n> *pero después / sin embargo / no obstante* = ale potem / jednak (sygnał: zmiana)\n> W pytaniach o zmianę postawy szukaj tych markerów kontrastu.\n\n> **Reference - *tratar de + infinitivo* (próbować):**\n> Forma: *tratar de + infinitivo* = starać się, próbować\n> Przykład: *Traté de combatirlas.* = Próbowałem z nimi walczyć.\n> Synonim: *intentar + infinitivo*\n\n> **Reference - *enterarse de* (dowiadywać się):**\n> Pytanie zaczyna się od *\"Por los párrafos nos enteramos\"* = z akapitów dowiadujemy się\n> *enterarse de algo* = dowiadywać się o czymś\n> Użycie: wymaganie CKE 3.3 = znajdowanie informacji - \"czego się dowiadujemy z tekstu?\"\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **A** | **cambio de postura del narrador** | **POPRAWNA** - akapit 2 explicite opisuje zmianę od *encantadoras* do *fastidiarme* | - |\n| B | manías que la novia superó | Cristina niczego nie przezwyciężyła - jej manie trwają przez całą historię | Mylenie \"opisuje manie\" z \"superó las manías\" |\n| C | supersticiones compartidas por ambos | Narrator NIE podziela przesądów - wręcz je zwalcza (*manías absurdas*) | Słowo \"ambos\" (oboje) - uczniowie zakładają, że skoro razem przeżywają, to razem wierzą |\n| D | origen del comportamiento supersticioso | Tekst opisuje EFEKTY i EWOLUCJĘ, ale nigdy nie wyjaśnia ŹRÓDŁA przesądności Cristiny | Naturalna ciekawość: \"skąd te przesądy?\" - ale tekst tego nie opisuje |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** Pytanie precyzuje: *\"por los párrafos segundo y tercero\"* - to ograniczenie do konkretnych akapitów. Jeśli jakiś wątek pojawia się w tekście, ale NIE w akapitach 2-3, nie liczy się jako odpowiedź.\n\n> **Uwaga:** Opcja D (origen) jest szczególnie kuszącą pułapką, bo czytelnik naturalnie pyta: \"skąd te przesądy?\" Ale tekst tego *nie tłumaczy* - opisuje tylko jak Cristina reaguje i jak narrator ewoluuje w swoim stosunku do jej manii.\n\n> **Uwaga:** Słowo kluczowe w opcji A: *\"cambio de postura\"* = zmiana postawy. W tekście: *\"al principio me parecían encantadoras, pero después empezaron a fastidiarme\"* - to wzorcowy opis zmiany postawy (zachwyt → irytacja).\n\n**6.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D** - *parecía nueva*\n(wydawała się nowa)\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (akapit 4)\n\nZadanie 6.3 dotyczy tekstu \"LA CASA SOŃADA\", akapit 4.\n\nPytanie: *\"El chico decidió mostrar a Cristina la casa de Montes de Oca porque esta \"*\n(Chłopak postanowił pokazać Cristinie dom przy Montes de Oca, bo )\n\nSzukaj w akapicie 4 powodu, dla którego narrator wybrał TEN dom dla Cristiny.\n\n**Kluczowy fragment akapitu 4:**\n\n> *\"Al principio pensé que era una casa recién construida, pero pronto me enteré de que la había ocupado una familia, y que después, para alquilarla, el propietario había hecho algunos arreglos. **Por eso, cuando llevé a Cristina a ver la casa, tuve que convencerla de que nadie había vivido en ella y que era el lugar ideal.**\"*\n\nNarrator musiał *przekonywać* Cristinę, że nikt tam wcześniej nie mieszkał - ponieważ dom *wyglądał na nowy* (arreglos = remonty uczyniły go bardzo świeżym). Kluczem jest, że dom *parecía* (wydawał się) nowy dzięki remontowi właściciela.\n\n**Cytat Cristiny po zobaczeniu domu:**\n\n> *\"ˇQué diferente de las viviendas que hemos visto! Aquí se respira olor a limpio. Nadie podrá influir en nuestras vidas \"*\n\nCristina sama zauważa \"zapach czystości\" - to dowód, że dom wyglądał/pachniał świeżo, jak nowy.\n\n→ **Wniosek:** Narrator pokazał Cristinie ten dom, bo *parecía nueva* (wyglądała na nową/nieużywaną) - spełniał wymaganie Cristiny, że nikt wcześniej nie mieszkał. Odpowiedź: **D**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja pozostałych opcji\n\n**Opcja A** (*carecía de conexión telefónica* - nie miała połączenia telefonicznego):\n\nTekst mówi odwrotnie: *\"Tenía teléfono\"* = miała telefon. **BŁĘDNA.**\n\n**Opcja B** (*tenía un extenso jardín* - miała rozległy ogród):\n\nTekst mówi: *\"en el frente, un diminuto jardín\"* = *diminuto* (maleńki, drobny) - NIE rozległy. **BŁĘDNA.**\n\n**Opcja C** (*estaba amueblada* - była umeblowana):\n\nTekst mówi: *\"Todas sus estancias, carentes de mobiliario alguno\"* = zupełnie bez mebli. Potem narodo: *\"El resto de la casa lo amueblaríamos poco a poco\"* = dopiero będą meblować. **BŁĘDNA.**\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **D**\n> - **0 pkt** - odpowiedź A, B, C lub brak odpowiedzi\n>\n> Wymaganie ogólne: II. Rozumienie wypowiedzi\n> Wymaganie szczegółowe: 3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje\n\n## Reference gramatyczny - czego MASZ użyć\n\n> **Reference - *parecer + adjetivo* (wydawać się):**\n> Forma: *parecer + przymiotnik* - opinii/wrażenia\n> Przykład: *La casa parecía nueva.* = Dom wyglądał/wydawał się nowy.\n> Czas: Pretérito Imperfecto = trwały wygląd w przeszłości\n\n> **Reference - *carecer de* (nie mieć, być pozbawionym):**\n> Forma: *carecer de + sustantivo* = nie mieć czegoś\n> Przykład: *carente de mobiliario* = pozbawiony mebli\n> Pułapka: NIE mylić z *tener* - *carecer de* to zaprzeczenie posiadania\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Co mówi tekst | Dlaczego błędna |\n| A | carecía de conexión telefónica | *\"Tenía teléfono\"* - miała telefon | Tekst mówi ODWROTNIE |\n| B | tenía un extenso jardín | *\"un diminuto jardín\"* - maleńki ogród | *Extenso* vs *diminuto* - pułapka antonimów |\n| C | estaba amueblada | *\"carentes de mobiliario alguno\"* - bez żadnych mebli | Odwrotność tego, co mówi tekst |\n| **D** | **parecía nueva** | *\"Al principio pensé que era una casa recién construida\"* + *\"olor a limpio\"* | **POPRAWNA** - dom wyglądał jak nowy po remoncie |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** Opcje A, B i C to tzw. **distractors z odwróconą informacją** - egzaminatorzy CKE celowo wpisują w opcje słowa, które rzeczywiście pojawiają się w tekście, ale z odwrotnym znaczeniem. *Telefono* (ale \"tenía\", nie \"carecía\"), *jardín* (ale \"diminuto\", nie \"extenso\"), *mobiliario* (ale \"carentes de\", nie \"amueblada\"). Czytaj UWAŻNIE przymiotniki i zaprzeczenia.\n\n> **Uwaga:** Odpowiedź D (*parecía nueva*) nie jest dosłownym cytatem z tekstu - to parafraz. Tekst mówi *\"recién construida\"* (nowo zbudowana) i *\"olor a limpio\"* i *\"arreglos\"* (remonty). Opcja D syntetyzuje tę informację. W zadaniach MCQ poprawna opcja często parafrazuje tekst, nie cytuje dosłownie.\n\n> **Uwaga:** Kluczowy motyw fabularny: Cristina wymagała domu nieużywanego (żeby \"wpływy poprzednich mieszkańców\" nie zniszczyły jej życia). Narrator kłamał, że dom jest nowy. Wybrał TEN dom, BO wyglądał/pachniał jak nowy - czyli odpowiedź D jest logicznie związana z całą fabułą.\n\n**6.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *Las supersticiones están basadas en tradiciones populares.*\n(Przesądy są oparte na tradycjach ludowych)\n\nTa informacja **NIE pojawia się** w tekście \"żERES SUPERSTICIOSO?\"\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (weryfikacja każdej opcji)\n\nZadanie 6.4 pyta, **która informacja NIE jest zawarta w tekście**. Trzeba sprawdzić wszystkie cztery opcje i odrzucić te, które są w tekście, a wybrać brakującą.\n\n**Opcja A** (*La \"causalidad falsa\" se relaciona con los objetos de la suerte*):\n\nSprawdź w tekście:\n\n> *\"En el caso de las supersticiones se trata de un tipo de falacia llamada **'causalidad falsa'**, que nos hace creer que dos fenómenos el uno es causa del otro. Por ejemplo, muchos tenemos un **objeto de la suerte** \"*\n\nTekst WYRAŹNIE łączy \"causalidad falsa\" z obiektami przynoszącymi szczęście. **Informacja JEST w tekście → opcja A niepoprawna (pojawia się).**\n\n**Opcja B** (*Las supersticiones están basadas en tradiciones populares*):\n\nPrzeszukaj cały tekst - nie ma żadnej wzmianki o *tradiciones populares* (tradycjach ludowych), *folclore*, *costumbres ancestrales* ani nic podobnego. Tekst wyjaśnia przesądy przez psychologię (falacia, necesidad de control, efecto placebo) - NIE przez tradycję ludową. **Ta informacja NIE jest w tekście → to jest odpowiedź B.**\n\n**Opcja C** (*Al ser humano le gusta tenerlo todo bajo control*):\n\n> *\"lo que nos acerca a las supersticiones es, sobre todo, **nuestra necesidad de control**\"*\n\nTekst mówi o \"potrzebie kontroli\" (*necesidad de control*). Opcja C to parafraza tej idei. **Informacja JEST w tekście → opcja C niepoprawna (pojawia się).**\n\n**Opcja D** (*Las supersticiones nos dan más seguridad*):\n\n> *\"las supersticiones nos hacen sentir que hemos hecho un esfuerzo extra para tratar de asegurarnos el resultado\"*\n> *\"Si creemos que algo nos va a ayudar, es probable que ayude porque **confiar en algo nos conforta**\"*\n\nTekst wielokrotnie mówi, że przesądy dają nam poczucie bezpieczeństwa (*seguridad*) i komfortu. **Informacja JEST w tekście → opcja D niepoprawna (pojawia się).**\n\n→ **Wniosek:** Jedyna informacja, której tekst NIE zawiera, to **tradycje ludowe** jako podstawa przesądów. Tekst wyjaśnia je przez psychologię, nie folklorystykę. Odpowiedź: **B**.\n\n## Sposób 2 - strategia dla zadań \"żcuál NO aparece?\"\n\nZadania z negacją (\"no aparece\", \"no se menciona\") wymagają innej strategii niż standardowe MCQ:\n\n1. **Nie szukaj odpowiedzi** - szukaj trzech opcji, które są w tekście\n2. **Eliminuj po kolei**: A jest (akapit 2) → C jest (akapit 3) → D jest (akapit 4) → zostaje B\n3. **Sprawdź brakującą opcję**: przeszukaj cały tekst frazy *tradición, popular, folclore, costumbre* → zero wyników\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **B**\n> - **0 pkt** - odpowiedź A, C, D lub brak odpowiedzi\n>\n> Wymaganie ogólne: II. Rozumienie wypowiedzi\n> Wymaganie szczegółowe: 3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje\n\n## Reference gramatyczny - czego MASZ użyć\n\n> **Reference - Słownictwo z tekstu (psychologia przesądów):**\n> - *falacia* (f.) = fałszywy wniosek, sofizmat, błąd logiczny\n> - *causalidad* (f.) = przyczynowość, związek przyczynowo-skutkowy\n> - *necesidad de control* = potrzeba kontroli\n> - *efecto placebo* = efekt placebo\n> - *amuleto* (m.) = amulet\n> - *confortar* = uspokajać, dawać komfort\n> - *rendir* = wydajnie pracować / dawać z siebie wszystko\n\n> **Reference - Pytanie z negacją \"no aparece\":**\n> Strategia: sprawdź KAŻDĄ opcję. Trzy można znaleźć w tekście - czwarta to odpowiedź.\n> Pułapka: uczniowie często wybierają opcję, której *słowa kluczowe* nie pojawiają się dosłownie w tekście - ale informacja jest tam, tylko parafraza.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Gdzie w tekście | Dlaczego nie to jest odpowiedź |\n| A | \"causalidad falsa\" i obiekty szczęścia | Akapit 2: *\"falacia llamada causalidad falsa\"* + *\"objeto de la suerte\"* | Bezpośrednio w tekście |\n| **B** | **tradiciones populares jako podstawa** | **Nigdzie w tekście** | **POPRAWNA - ta informacja NIE jest w tekście** |\n| C | człowiek lubi kontrolować | Akapit 3: *\"nuestra necesidad de control\"* | Parafraza fragmentu z tekstu |\n| D | przesądy dają bezpieczeństwo | Akapit 3-4: *\"conforta\"*, *\"seguridad\"*, *\"asegurarnos el resultado\"* | Rozwinięta w kilku akapitach |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** W zadaniach \"nie pojawia się w tekście\" uczniowie często wybierają opcję, której NIE pamiętają - co nie znaczy, że jej nie ma! Systematycznie sprawdzaj każdą opcję vs tekst, zamiast polegać na pamięci.\n\n> **Uwaga:** Opcja B brzmi \"rozsądnie\" - logiczne byłoby, że przesądy opierają się na tradycjach ludowych. Ale tekst wyjaśnia przesądy wyłącznie przez *psychologię* (causalidad falsa, efecto placebo, necesidad de control) - nie przez kulturę ani folklor.\n\n> **Uwaga:** Szukaj synonimów i parafraz: opcja C mówi *\"le gusta tenerlo todo bajo control\"*, a tekst mówi *\"necesidad de control\"* - różne słowa, ta sama idea. To jest w tekście, więc C nie jest odpowiedzią.\n\n**6.5.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *explica a qué se debe la tendencia a ser supersticioso.*\n(wyjaśnia, skąd bierze się tendencja do bycia przesądnym)\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (główna myśl - cel autora)\n\nZadanie 6.5 sprawdza **określenie głównej myśli tekstu** (wymaganie CKE 3.1) - tutaj: cel/intencja autora.\n\nPytanie: *\"El autor del texto \"* (Autor tekstu )\n\nPrzeanalizuj strukturę całego tekstu \"żERES SUPERSTICIOSO?\":\n\n**Akapit 1 (wstęp):**\n> *\"Las supersticiones están en todas partes żpor qué lo hacemos?\"*\n\nAutor zadaje pytanie centralne: DLACZEGO jesteśmy przesądni? To zapowiedź celu całego tekstu.\n\n**Akapit 2 (falacia / causalidad falsa):**\n> *\"La base de las supersticiones es una falacia llamada 'causalidad falsa'\"*\n\nAutor WYJAŚNIA mechanizm psychologiczny (falacia = błąd rozumowania).\n\n**Akapit 3 (necesidad de control):**\n> *\"Somos supersticiosos porque a nuestro cerebro no le gusta creer en casualidades nuestra necesidad de control\"*\n\nDrugi powód: mózg szuka kontroli i unika przypadkowości.\n\n**Akapit 4 (efecto placebo):**\n> *\"Los psicólogos explican que lo que se genera es un efecto placebo positivo.\"*\n\nTrzeci powód: efekt placebo - wiara pomaga.\n\n→ **Wniosek:** Cały tekst to systematyczne WYJAŚNIANIE, *dlaczego* jesteśmy przesądni (trzy mechanizmy: causalidad falsa, necesidad de control, efecto placebo). Cel autora = opcja **C**: *explica a qué se debe la tendencia a ser supersticioso*.\n\n## Sposób 2 - eliminacja pozostałych opcji\n\n**Opcja A** (*anima a desprenderse de las supersticiones* - zachęca do porzucenia przesądów):\n\nAutor ani razu nie mówi \"porzućcie przesądy\" ani nie moralizuje. Jest obiektywny - wyjaśnia, a nie namawia. **BŁĘDNA.**\n\n**Opcja B** (*demuestra que las supersticiones se contradicen* - dowodzi, że przesądy się wzajemnie wykluczają):\n\nTekst NIE porównuje przesądów między sobą ani nie pokazuje ich sprzeczności. **BŁĘDNA.**\n\n**Opcja D** (*se burla de la conducta supersticiosa del hombre actual* - drwi z przesądnego zachowania człowieka):\n\nAutor jest neutralny i analityczny - pisze jak naukowiec, nie jak satyryk. Żartobliwe zakończenie (*\"Crucemos los dedos para que nunca nos pase\"*) to jeden lekki akcent, ale nie cel całego tekstu. **BŁĘDNA.**\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.5, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **C**\n> - **0 pkt** - odpowiedź A, B, D lub brak odpowiedzi\n>\n> Wymaganie ogólne: II. Rozumienie wypowiedzi\n> Wymaganie szczegółowe: 3.1) Zdający określa główną myśl tekstu\n\n## Reference gramatyczny - czego MASZ użyć\n\n> **Reference - *a qué se debe + sustantivo/infinitivo* (skąd się bierze / z czego wynika):**\n> Forma: *ża qué se debe ?* = dlaczego? / skąd się bierze? / z czego wynika?\n> *Se debe a + sustantivo* = wynika z czegoś / jest spowodowane czymś\n> Przykład: *La contaminación se debe al exceso de coches.* = Zanieczyszczenie wynika z nadmiaru aut.\n> W pytaniu CKE: *\"explica a qué se debe la tendencia\"* = wyjaśnia, skąd bierze się tendencja\n\n> **Reference - Intencje autora tekstu popularnonaukowego:**\n> - *explicar* = wyjaśniać (cel: informowanie + edukacja)\n> - *persuadir / animar* = przekonywać / zachęcać (cel: zmiana postaw)\n> - *burlarse de* = drwić / kpić (cel: satyryczny)\n> - *demostrar* = dowodzić (cel: argumentacja z dowodami)\n>\n> Tekst \"żEres supersticioso?\" → typ: *explicativo* (wyjaśniający) → cel: *explicar*\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | anima a desprenderse | Autor nie namawia do niczego - jest analityczny i neutralny | Zakończenie *\"Crucemos los dedos\"* brzmi jak zachęta, ale to idiom - nie apel |\n| B | demuestra que se contradicen | Tekst nigdzie nie porównuje przesądów ze sobą | Mylenie \"wymienia różne przesądy\" z \"pokazuje ich sprzeczność\" |\n| **C** | **explica a qué se debe la tendencia** | **POPRAWNA** - trzy akapity wyjaśniają mechanizmy psychologiczne | - |\n| D | se burla de la conducta | Autor jest neutralny: *\"nuestro cerebro\"*, *\"Los psicólogos explican\"* - nie kpi | Ostatnie zdanie (*Crucemos los dedos*) to humorystyczny element, nie cel tekstu |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** Opcja D jest pułapką dla uczniów, którzy pamiętają żartobliwe zakończenie tekstu (*\"Crucemos los dedos para que nunca nos pase\"*). To jest jeden zabawny akcent - NIE cel całego tekstu. Egzaminatorzy CKE szukają GŁÓWNEGO celu, nie jednego elementu stylistycznego.\n\n> **Uwaga:** Opcja A (zachęta do porzucenia przesądów) brzmi logicznie - przecież autor opisuje \"błędy rozumowania\". Ale WYJAŚNIANIE MECHANIZMU nie jest tym samym co APELOWANIE o zmianę zachowania. Tekst nie zawiera żadnego imperatywu ani apelu.\n\n> **Uwaga:** Pytanie *\"El autor del texto \"* = pytanie o cel/zamiar autora. Technika: przeczytaj TYTUŁ, pierwsze i ostatnie zdanie - tam zazwyczaj autor zdradza swój zamiar. Tytuł to pytanie (*żEres supersticioso?*) + odpowiedź = wyjaśnienie. To sygnał tekstu wyjaśniającego.","image":"img/jezyk-hiszpanski-2022-maj-matura-rozszerzona/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-hiszpanski-2022-maj-matura-rozszerzona/zad/7","paper_id":"jezyk-hiszpanski-2022-maj-matura-rozszerzona","number":"7","points":4,"ptype":"closed","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2022,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7. (0-4)\nPrzeczytaj tekst. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą, tak aby otrzymać logiczny\ni gramatycznie poprawny tekst. Zakreśl jedną z liter: A, B, C albo D.\nDE PROFESIÓN, ESPÍA\nJosé Laredogoitia, alias Bromo, nació en Bilbao en 1912. Su profesión, pastor de ovejas,\nno hacía prever su arriesgado destino durante la Segunda Guerra Mundial. José entró en\nel servicio secreto nazi en 1941, tras regresar de Estados Unidos, donde había vivido ańos\ncuidando 7.1. de ovejas en los pastos de Idaho. Para los alemanes reunía todo lo\nnecesario: hablaba inglés, conocía el terreno norteamericano y podía viajar allí sin despertar\nsospechas. Durante los meses siguientes los nazis 7.2. enseńaron el cifrado\ny descifrado de cartas. En 1943 llegó la misión para la que lo habían preparado: su tarea\nconsistiría en viajar a Estados Unidos e informar a los nazis sobre armamento, ejército y todo\nlo que en el futuro 7.3. ayudar a hundir los convoyes que viajaban hacia Europa.\nLo que no sabían los alemanes era que Bromo planeaba pasarse al bando aliado, lo que hizo\nnada más desembarcar en Filadelfia. Desde entonces fue agente doble para el servicio de\ninteligencia estadounidense, 7.4. información falsa a los nazis hasta el fin de la guerra.\nadaptado de Muy interesante, mayo 2015\n7.1.\nA. bandas\nB. rebańos\nC. pandillas\nD. enjambres\n7.2.\nA. le\nB. lo\nC. se\nD. les\n7.3.\nA. pudo\nB. pudiera\nC. haya podido\nD. había podido\n7.4.\nA. quitando\nB. exigiendo\nC. aportando\nD. comprando\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nEJHP-R0-100","answer":null,"answer_text":"7. Fakt, że teza nie zapowiada oczekiwanej struktury rozprawki jest poważną usterką\nw zakresie zgodności z tematem. Jeśli teza nie zapowiada oczekiwanej struktury\nrozprawki ORAZ jest niezgodna z treścią rozwinięcia, jest kwalifikowana na poziom 0.\n(np. rozprawka „za i przeciw” z jednostronną tezą oraz dwustronną argumentacją).","solution":"**7.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *rebańos*\n(stada [owiec])\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu leksykalnego\n\nZadanie 7.1 sprawdza **znajomość środków leksykalnych** - wybór odpowiedniego rzeczownika w kontekście.\n\n**Kontekst luki 7.1:**\n\n> *\"Su profesión, pastor de ovejas, no hacía prever su arriesgado destino durante la Segunda Guerra Mundial. José entró en el servicio secreto nazi en 1941, tras regresar de Estados Unidos, donde había vivido ańos cuidando 7.1. de ovejas en los pastos de Idaho.\"*\n\nKluczowe słowa otoczenia:\n- *cuidando* = opiekując się\n- *de ovejas* = owiec\n- *en los pastos de Idaho* = na pastwiskach w Idaho\n- Profesja: *pastor de ovejas* = pasterz owiec\n\nPytanie: jak nazywamy GRUPĘ owiec po hiszpańsku?\n\n**Analiza opcji:**\n\n- **A. bandas** = bandy, grupy (ludzi - złoczyńców, muzyków, gangsterów). *Banda* jest używane dla ludzi lub ryb (*banco de peces*), NIE dla owiec.\n- **B. rebańos** = stada (owiec, kóz, bydła). To JEDYNA poprawna forma dla zwierząt hodowlanych.\n- **C. pandillas** = bandy, szajki (grupy kryminalne lub grupy chuliganów). Wyłącznie dla ludzi, pejoratywne.\n- **D. enjambres** = roje (pszczół, os, mrówek). Wyłącznie dla owadów.\n\n> *\"cuidando rebańos de ovejas en los pastos de Idaho\"*\n\n→ **Wniosek:** Jedynym słowem poprawnym dla grupy owiec jest *rebańo* (stado owiec). Odpowiedź: **B**.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna: kolokacje grup zwierząt\n\nW języku hiszpańskim różne zwierzęta mają różne słowa na \"grupę\":\n\n| Słowo | Zwierzęta | Przykład |\n| *rebańo* | owce, kozy, bydło | *un rebańo de ovejas* |\n| *manada* | wilki, lwy, słonie, konie | *una manada de lobos* |\n| *bandada* | ptaki w locie | *una bandada de pájaros* |\n| *banco* | ryby | *un banco de peces* |\n| *enjambre* | pszczoły, osy, mrówki | *un enjambre de abejas* |\n| *jauría* | psy myśliwskie | *una jauría de perros* |\n| *manada / hato* | bydło | *una manada de vacas* |\n\nKolokacja *rebańo + ovejas* = klasyczna para w j. hiszpańskim. Występuje w podręcznikach, encyklopediach, literaturze - to naturalne połączenie.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 7.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **B** (rebańos)\n> - **0 pkt** - odpowiedź A, C, D lub brak odpowiedzi\n>\n> Wymaganie ogólne: I. Znajomość środków językowych\n> Wymaganie szczegółowe: 1. Zdający posługuje się bogatym zasobem środków językowych (leksykalnych, gramatycznych, ortograficznych)\n\n## Reference gramatyczny - czego MASZ użyć\n\n> **Reference - Kolokacje: *rebańo* (stado owiec/bydła):**\n> Rodzaj: rzeczownik maskulinum (*el rebańo*, l.mn. *los rebańos*)\n> Kolokacje: *rebańo de ovejas*, *rebańo de cabras*, *rebańo de vacas*\n> Użycie: zwierzęta hodowlane, roślinożerne, \"pastwiskowe\"\n> Czasowniki: *pastorear un rebańo* (paść stado), *cuidar un rebańo* (opiekować się stadem), *guiar el rebańo* (prowadzić stado)\n> Metaforycznie: *rebańo* bywa używane o ludziach \"owczo\" podążających za kimś - ale w tekście maturalnym = dosłownie owce.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Słowo | Znaczenie | Dlaczego błędna |\n| A | bandas | bandy, grupy kryminalne/muzyczne | Używane dla ludzi, NIE dla zwierząt hodowlanych |\n| **B** | **rebańos** | **stada owiec/bydła** | **POPRAWNA - naturalna kolokacja z \"ovejas\"** |\n| C | pandillas | szajki, grupy chuliganów | Wyłącznie dla ludzi, konotacje negatywne |\n| D | enjambres | roje owadów | Wyłącznie dla owadów (pszczoły, osy, mrówki) |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** Wszystkie cztery opcje oznaczają \"grupę\" - ale każda dotyczy innego rodzaju grupy. Klucz to kolokacja: *cuidar de ovejas*. Tylko *rebańos* pasuje do zwierząt hodowlanych na pastwisku.\n\n> **Uwaga:** Opcja D (*enjambres*) to szczególna pułapka dla uczniów, którzy kojarzą słowo z angielskim \"ensemble\" albo mylą z *enjambre* (który brzmi obco). *Enjambre* = rój owadów - zupełnie nie pasuje do owiec.\n\n> **Uwaga:** Kontekst zawodowy (*pastor de ovejas*, *pastos*, *cuidar*) jednoznacznie wskazuje na pastorską leksykę. Jeśli nie znasz słowa *rebańo*, możesz wnioskować przez eliminację: A, C = grupy ludzi (nie owiec), D = owady (nie owce) → zostaje B.\n\n**7.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *le*\n(mu - zaimek osobowy dopełnienia dalszego, dativo)\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu gramatycznego\n\nZadanie 7.2 sprawdza **znajomość zaimków osobowych** w dopełnieniu - gramatyka na poziomie PR.\n\n**Kontekst luki 7.2:**\n\n> *\"Durante los meses siguientes los nazis 7.2. enseńaron el cifrado y el descifrado de cartas.\"*\n\nZdanie: \"Przez następne miesiące naziści nauczyli szyfrowania i deszyfrowania korespondencji.\"\n\n**Krok 1: Ustal podmiot i orzeczenie:**\n- Podmiot: *los nazis* (naziści)\n- Orzeczenie: *enseńaron* = nauczyli (Pretérito Indefinido, 3. os. l. mn.)\n- Dopełnienie bliższe (*complemento directo*): *el cifrado y el descifrado de cartas* (szyfrowanie i deszyfrowanie)\n\n**Krok 2: Czego brakuje?**\nBrakuje odpowiedzi na pytanie: \"nauczyli - KOGO?\" albo \"komu nauczyli?\"\n\nW hiszpańskim *enseńar a alguien + qué* = uczyć kogoś czegoś. \"Kogoś\" = dopełnienie dalsze (*complemento indirecto*, dativo).\n\nKontekst: chodzi o Josego Laredogoitię (alias Bromo) - mężczyznę. Naziści uczyli *jego* szyfrowania.\n\n**Krok 3: Wybór właściwego zaimka dativo:**\n\n| Zaimek | Forma | Osoba | Użycie |\n| *le* | dativo | 3. os. l. poj. (m/f) | \"mu/jej\" - to on (José) |\n| *lo* | acusativo | 3. os. l. poj. (m) | \"go\" - dopełnienie bliższe |\n| *se* | zwrotne / zamiennik le+lo | - | tylko przy podwójnym zaimku lub zwrotnie |\n| *les* | dativo | 3. os. l. mn. | \"im\" - liczba mnoga |\n\nPonieważ *el cifrado y el descifrado* = dopełnienie bliższe (co uczyli) już jest w zdaniu, brakuje dopełnienia dalszego (kogo uczyli = *a José*). Dopełnienie dalsze 3. os. l. poj. = *le*.\n\n→ *los nazis **le** enseńaron el cifrado y el descifrado de cartas* = naziści nauczyli go (Josego) szyfrowania.\n\n→ **Wniosek:** Odpowiedź **A** (*le*) - zaimek dativo 3. os. l. poj.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna (zaimki OI vs OD)\n\n**Kluczowa reguła: kiedy *le*, kiedy *lo*?**\n\n| Pytanie do dopełnienia | Dopełnienie | Zaimek |\n| żA quién? żPara quién? | Osoba (dativo, OI) | *le / les* |\n| żQué? żA qué? | Rzecz (acusativo, OD) | *lo / la / los / las* |\n\nSprawdź: *Los nazis enseńaron ża quién? → a José (Bromo)* → dativo → **le**\n\nSprawdź: *Los nazis enseńaron żqué? → el cifrado * → acusativo → dopełnienie jest już w zdaniu, więc zaimek dativo dotyczy *a José*.\n\n**Eliminacja błędnych opcji:**\n- *lo* (B) = \"go\" w acusativo - oznaczałoby, że uczyli Josego JAK RZECZ (*lo enseńaron* = pokazali go). Możliwe gramatycznie, ale nienaturalne tu.\n- *se* (C) = zwrotne lub zamiennik *le+lo* przy podwójnym zaimku. Nie ma tu podwójnego zaimka - brak uzasadnienia dla *se*.\n- *les* (D) = liczba mnoga dativo. Uczyli kogo? Josego - jednej osoby (l. poj.) → les = błędna liczba.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 7.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **A** (*le*)\n> - **0 pkt** - odpowiedź B, C, D lub brak odpowiedzi\n>\n> Wymaganie ogólne: I. Znajomość środków językowych\n> Wymaganie szczegółowe: 1. Zdający posługuje się bogatym zasobem środków językowych\n\n## Reference gramatyczny - czego MASZ użyć\n\n> **Reference - Zaimki osobowe w funkcji OI (dativo):**\n>\n> | Osoba | Zaimek dativo |\n> |-------|---------------|\n> | 1. l. poj. | *me* |\n> | 2. l. poj. | *te* |\n> | 3. l. poj. (m/f) | **le** |\n> | 1. l. mn. | *nos* |\n> | 2. l. mn. | *os* |\n> | 3. l. mn. | **les** |\n>\n> Użycie: czasowniki wymagające OI: *dar, decir, enseńar, mandar, pedir, preguntar, regalar, contar, explicar*\n\n> **Reference - *enseńar a alguien algo* (uczyć kogoś czegoś):**\n> Struktura: *enseńar + OI (osoba) + OD (treść)*\n> Zaimek OI: *le enseńaron el cifrado* = nauczyli mu szyfrowania\n> Pułapka: NIE mylić z *enseńar algo* (bez osoby) = pokazywać/uczyć czegoś (bez adresata)\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Zaimek | Funkcja | Dlaczego błędna |\n| **A** | **le** | **dativo 3. os. l. poj.** | **POPRAWNA - \"mu\" = Josemu** |\n| B | lo | acusativo 3. os. l. poj. (m.) | \"go jako rzecz\" - gramatycznie nielogiczne dla osoby w tej konstrukcji |\n| C | se | zwrotny / zamiennik le+lo | Brak uzasadnienia - nie ma tu podwójnego zaimka |\n| D | les | dativo 3. os. l. mn. | Błędna liczba - chodzi o jedną osobę (Josego), nie o wiele |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** Najczęstszy błąd: *lo* zamiast *le*. Uczniowie mylą OD (acusativo, \"go\") z OI (dativo, \"mu\"). Pytaj: *żEnseńaron qué?* = *el cifrado* (OD - jest w zdaniu). *żEnseńaron a quién?* = *a José* (OI - brakuje w zdaniu, zastępujemy zaimkiem *le*).\n\n> **Uwaga:** Pułapka z *les* (D): \"naziści\" to liczba mnoga - uczniowie mogą pomyśleć, że zaimek musi się z nimi zgadzać. Ale zaimek OI zgadza się z DOPEŁNIENIEM (José = l. poj.), nie z podmiotem (naziści = l. mn.).\n\n> **Uwaga:** Zasada *leísmo* (charakterystyczna dla środkowej Hiszpanii): niektórzy użytkownicy piszą *lo* zamiast *le* przy osobach. Ale klucz CKE zawsze wymaga formy normatywnej - RAE preferuje *le* dla OI.\n\n**7.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *pudiera*\n(mógłby - Imperfecto de Subjuntivo od *poder*)\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu gramatycznego\n\nZadanie 7.3 sprawdza **znajomość trybów i czasów** - w tym przypadku zdanie podrzędne zależne od wyrażenia w czasie przeszłym.\n\n**Kontekst luki 7.3:**\n\n> *\"En 1943 llegó la misión para la que le habían preparado: su tarea consistiría en viajar a Estados Unidos e informar a los nazis sobre armamento, ejército y todo lo que en el futuro 7.3. ayudar a hundir los convoyes que viajaban hacia Europa.\"*\n\nTłumaczenie: \"W 1943 przyszła misja, do której go przygotowali: jego zadanie polegałoby na podróży do USA i informowaniu nazistów o uzbrojeniu, armii i wszystkim, co w przyszłości pomóc w zatopieniu konwojów.\"\n\n**Krok 1: Identyfikacja struktury zdania:**\n\n- Zdanie główne: *su tarea consistiría en * (Condicional Simple - mowa zależna w czasie przeszłym)\n- Zdanie podrzędne: *todo lo que en el futuro ayudar*\n- Antecedent: *todo lo que* = wszystko, co (zdanie względne z antecedent-em nieokreślonym)\n\n**Krok 2: Reguła - zdania względne z antecedent-em w przeszłości:**\n\nW zdaniu zależnym od czasownika lub wyrażenia w czasie przeszłym, gdy antecedent jest nieokreślony lub hipotetyczny, używamy **Imperfecto de Subjuntivo**.\n\nTutaj: kontekst całości to przeszłość (*llegó* = Indefinido, *habían preparado* = Pluscuamperfecto, *consistiría* = Condicional). Zdanie względne *todo lo que en el futuro ayudar* wyraża hipotetyczną przyszłość z perspektywy przeszłości → **Imperfecto de Subjuntivo**.\n\n**Krok 3: Forma Imperfecto de Subjuntivo od *poder*:**\n\n- *poder* → raíz del Indefinido: *pudo*\n- Zmiana: *pudo* → *pud-* + końcówka Imp. Subj.: *-iera*\n- Wynik: *pudiera* (lub *pudiese*)\n\n→ *todo lo que en el futuro **pudiera** ayudar a hundir los convoyes*\n= wszystko, co w przyszłości mogłoby pomóc w zatopieniu konwojów\n\n→ **Wniosek:** Odpowiedź **B** (*pudiera*).\n\n## Sposób 2 - eliminacja pozostałych opcji\n\n| Opcja | Forma | Czas/Tryb | Dlaczego błędna |\n| A | *pudo* | Pretérito Indefinido | Tiempo de indicativo - w zdaniu względnym z hipotetycznym antecedent-em wymagany jest Subjuntivo, nie Indicativo |\n| **B** | ***pudiera*** | **Imperfecto de Subjuntivo** | **POPRAWNA - hipoteza w przeszłości** |\n| C | *haya podido* | Pretérito Perfecto de Subjuntivo | Czas związany z teraźniejszością (Present Perfect Subj.) - nie pasuje do kontekstu przeszłego *llegó/habían* |\n| D | *había podido* | Pluscuamperfecto de Indicativo | Indicativo - wykluczone w zdaniu względnym wymagającym Subjuntivo; Pluscuamperfecto oznacza czynność wcześniejszą, nie hipotetyczną przyszłość |\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 7.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **B** (*pudiera*)\n> - **0 pkt** - odpowiedź A, C, D lub brak odpowiedzi\n>\n> Wymaganie ogólne: I. Znajomość środków językowych\n> Wymaganie szczegółowe: 1. Zdający posługuje się bogatym zasobem środków językowych\n\n## Reference gramatyczny - czego MASZ użyć\n\n> **Reference - Imperfecto de Subjuntivo (tworzenie):**\n>\n> Krok 1: Weź 3. os. l. mn. Pretérito Indefinido: *pudieron*\n> Krok 2: Odrzuć końcówkę *-ron*: *pudie-*\n> Krok 3: Dodaj końcówkę:\n>\n> | Osoba | Końcówka -ra | Końcówka -se |\n> |-------|-------------|-------------|\n> | yo | *pudiera* | *pudiese* |\n> | tú | *pudieras* | *pudieses* |\n> | él/ella | *pudiera* | *pudiese* |\n> | nosotros | *pudiéramos* | *pudiésemos* |\n> | vosotros | *pudierais* | *pudieseis* |\n> | ellos | *pudieran* | *pudiesen* |\n>\n> Obie formy (*-ra* i *-se*) są równoprawne w kluczu CKE!\n\n> **Reference - Concordancia de tiempos (zgodność czasów):**\n> Jeśli czasownik główny jest w czasie przeszłym lub Condicional:\n> → zdanie podrzędne (Subjuntivo) → Imperfecto de Subjuntivo (*-ra/-se*)\n>\n> | Główne (przeszłość) | Zależne (Subjuntivo) |\n> |---------------------|----------------------|\n> | *llegó, habían preparado, consistiría* | *pudiera / pudiese* |\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Forma | Problem | Typowa pułapka |\n| A | pudo | Indefinido (Indicativo) - wskazuje fakt, nie hipotezę | Znane słowo → automatycznie wybierane bez analizy trybu |\n| **B** | **pudiera** | **POPRAWNA** | - |\n| C | haya podido | Pretérito Perfecto de Subjuntivo - tryb się zgadza (Subjuntivo), ale czas źle (teraźniejszy, nie przeszły) | Uczniowie wiedzą, że \"trzeba Subjuntivo\" i wybierają pierwszy tryb Subj., który przychodzi do głowy |\n| D | había podido | Pluscuamperfecto Indicativo - dwa błędy: zły tryb (Indicativo) + zły aspekt | Mylenie \"czegoś co wcześniej się wydarzyło\" z \"hipotetyczną sytuacją w przyszłości z perspektywy przeszłości\" |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** Najczęstszy błąd to wybór *pudo* (A) lub *había podido* (D) - oba to Indicativo. W zdaniach względnych o treści hipotetycznej lub nieokreślonej (*todo lo que pudiera*) wymagany jest Subjuntivo - niezależnie od wiedzy ucznia, że \"to jest tylko tekst informacyjny\".\n\n> **Uwaga:** Różnica *pudiera* vs *haya podido*: oba to Subjuntivo, ale różne czasy. *Haya podido* = Pretérito Perfecto de Subj. = łączy się z teraźniejszością. *Pudiera* = Imperfecto de Subj. = łączy się z przeszłością. Ponieważ cały tekst jest w przeszłości (*llegó* 1943), wymagana jest forma przeszła.\n\n> **Uwaga:** Pamiętaj o zasadzie tworzenia Imperfecto de Subjuntivo: zawsze od 3. os. l.mn. Pretérito Indefinido. *Pudieron* → *pudie-* → *pudiera*. NIE od bezokolicznika.\n\n**7.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *aportando*\n(dostarczając - gerundio od *aportar*)\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu leksykalnego i gramatycznego\n\nZadanie 7.4 sprawdza **znajomość leksyki** - wybór właściwego gerundio.\n\n**Kontekst luki 7.4:**\n\n> *\"Desde entonces fue agente doble para el servicio de inteligencia estadounidense, 7.4. información falsa a los nazis hasta el fin de la guerra.\"*\n\nTłumaczenie: \"Od tego momentu był podwójnym agentem dla amerykańskich służb wywiadowczych, fałszywe informacje nazistom aż do końca wojny.\"\n\n**Kontekst fabuły:** Bromo (José) pozornie pracował dla nazistów, ale w rzeczywistości podawał im FAŁSZYWE informacje, pomagając Aliantom.\n\n**Analiza opcji:**\n\n- **A. quitando** = zabierając, usuwając (od *quitar*). \"Zabierając informacje nazistom\" - semantycznie niepoprawne. Nie zabierasz informacji, gdy ktoś jest szpiegiem.\n- **B. exigiendo** = żądając, wymagając (od *exigir*). \"Żądając fałszywych informacji od nazistów\" - sens odwrócony. To nie naziści żądają, a Bromo im dostarcza.\n- **C. aportando** = dostarczając, wnosząc, przekazując (od *aportar*). \"Przekazując fałszywe informacje nazistom\" - idealnie pasuje do roli podwójnego agenta, który pozornie raportuje do nazistów.\n- **D. comprando** = kupując (od *comprar*). \"Kupując fałszywe informacje dla nazistów\" - semantycznie niepoprawne. Nie kupuje informacji.\n\n→ *fue agente doble **aportando** información falsa a los nazis*\n= był podwójnym agentem, dostarczając (przekazując) fałszywe informacje nazistom\n\n→ **Wniosek:** Jedynym słowem poprawnym semantycznie jest *aportando* (dostarczać, przekazywać informacje). Odpowiedź: **C**.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna (gerundio jako okolicznik sposobu)\n\nLuka 7.4 to **gerundio** (imiesłów czynny) w funkcji okolicznika sposobu:\n\n**Struktura:** *fue agente doble + gerundio* = był podwójnym agentem [robiąc to przez pewien czas]\n\nGerundio po czasowniku głównym opisuje:\n1. **Czynność towarzyszącą** (*modo*): jak/w jaki sposób był agientem?\n2. **Czynność ciągłą**: *hasta el fin de la guerra* = przez cały czas trwania akcji\n\nWszystkie cztery opcje to gerundio - więc różnica leży wyłącznie w leksyce, nie gramatyce.\n\n**Kolokacje z *aportar*:**\n- *aportar información* = dostarczać/przekazywać informacje\n- *aportar datos* = dostarczać dane\n- *aportar pruebas* = dostarczać dowody\n- *aportar soluciones* = wnosić rozwiązania\n\nTo naturalny rzeczownik dla działania szpiega: *aportar información falsa* = dezinformować.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 7.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **C** (*aportando*)\n> - **0 pkt** - odpowiedź A, B, D lub brak odpowiedzi\n>\n> Wymaganie ogólne: I. Znajomość środków językowych\n> Wymaganie szczegółowe: 1. Zdający posługuje się bogatym zasobem środków językowych\n\n## Reference gramatyczny - czego MASZ użyć\n\n> **Reference - *aportar* (dostarczać, wnosić, przekazywać):**\n> Forma: *aportar + rzeczownik*\n> Znaczenie: dostarczać coś (informacji, danych, dowodów), wnosić wkład\n> Gerundio: *aportando*\n> Kolokacje: *aportar información, aportar datos, aportar pruebas, aportar valor*\n> Kontekst szpiegowski: *aportar información falsa* = dezinformować\n\n> **Reference - Gerundio jako okolicznik sposobu:**\n> Użycie: *verbo + gerundio* = główna czynność + czynność towarzysząca (sposób lub jednoczesność)\n> Przykład: *Salió corriendo.* = Wyszedł biegiem. / *Pasó la vida trabajando.* = Spędził życie pracując.\n> Pułapka: gerundio NIE zastępuje względnego (*que*) ani NIE opisuje rzeczownika (to błąd: *\"la carta llegando tarde\"*)\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Słowo | Znaczenie | Dlaczego błędna |\n| A | quitando | zabierając, usuwając | Nie \"zabierasz\" informacji - przekazujesz je |\n| B | exigiendo | żądając, wymagając | Bromo nie żądał niczego od nazistów - im dostarczał |\n| **C** | **aportando** | **dostarczając, przekazując** | **POPRAWNA - Bromo przekazywał dezinformację nazistom** |\n| D | comprando | kupując | Nie kupuje informacji - jest ich dostawcą |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** Kluczowe słowo kontekstu: *agente doble* (podwójny agent) + *información falsa* (fałszywe informacje) + *a los nazis* (dla nazistów). Podwójny agent *dostarcza* (aporta) fałszywe informacje wrogowi, żeby go zmylić. To klasyczna technika dezinformacji.\n\n> **Uwaga:** Opcja B (*exigiendo* - żądając) jest kuszącą pułapką - bo szpiedzy często \"żądają\" informacji. Ale tu kierunek jest odwrotny: Bromo jako podwójny agent DAJE nazistom informacje (fałszywe), nie ŻĄDA od nich.\n\n> **Uwaga:** Gerundio w tej luce opisuje SPOSÓB bycia podwójnym agentem - nie czynność raz wykonaną. *Hasta el fin de la guerra* = przez cały czas. To podkreśla ciągłość działania (gerundio = czynność ciągła, trwająca).","image":"img/jezyk-hiszpanski-2022-maj-matura-rozszerzona/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-hiszpanski-2022-maj-matura-rozszerzona/zad/8","paper_id":"jezyk-hiszpanski-2022-maj-matura-rozszerzona","number":"8","points":4,"ptype":"closed","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2022,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8. (0-4)\nPrzeczytaj tekst. Uzupełnij każdą lukę (8.1.-8.4.) jednym wyrazem, tak aby powstał\nspójny i logiczny tekst. Wymagana jest pełna poprawność gramatyczna i ortograficzna\nwpisywanych wyrazów.\nEL GATO TOMA SUS PROPIAS DECISIONES\nEl gato que tenemos en casa está durmiendo mientras yo escribo. De repente, abre los ojos,\nse estira, salta del sofá, se dirige a la puerta de la habitación y me mira lanzando un maullido.\nQuiere decir que se la abra. Se la abro y desaparece 8.1. si\ntuviera que hacer un recado en otra parte de la casa. Yo sigo a lo mío, pero ya no me\nconcentro. Me pregunto, ż 8.2. de nosotros se aburre más: mi\ngato o yo? La respuesta es que el gato no se aburre ni cuando se aburre. Utiliza el aburrimiento\ncomo un juguete. Y otra cosa: no estoy seguro, pero creo que atraviesa las paredes.\n8.3. ocasiones, después de que ha abandonado mi estudio y\nyo he cerrado la puerta detrás de él, vuelve a manifestarse junto a mí. żPor dónde entra?\nNo tengo la 8.4. idea.\nadaptado de Juan José Millás, La vida a ratos, en: books.google.pl\nEJHP-R0-100","answer":"A","answer_text":"8. Użycie zwrotów typu En mi opinión…, A mi parecer… nie wpływa na obniżenie jakości\ntezy w rozprawce „za i przeciw”, jeśli zdający wskazuje w tezie na wady i zalety danego\nzjawiska.","solution":"**8.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**como**\n(jak, jakby)\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu gramatycznego\n\nZadanie 8.1 sprawdza **użycie spójnika porównawczego** w zdaniu modalnym.\n\n**Kontekst luki 8.1:**\n\n> *\"Se la abro y desaparece 8.1. si tuviera que hacer un recado en otra parte de la casa.\"*\n\nTłumaczenie: \"Otwieram mu i znika gdyby miał jakiś pilny obowiązek w innej części domu.\"\n\n**Krok 1: Rozpoznaj typ zdania:**\n\nPo luce następuje: *si tuviera que hacer un recado* = \"gdyby miał coś do zrobienia\" - to **Imperfecto de Subjuntivo**, sygnalizujące zdanie warunkowe hipotetyczne.\n\n**Krok 2: Zidentyfikuj zwrot łączący:**\n\nW j. hiszpańskim wyrażenie porównawczo-modalne \"jakby\" = **como si + Imperfecto de Subjuntivo**\n\n- *como si tuviera que * = jakby miał coś do zrobienia / jak gdyby musiał\n- Wyraża **porównanie do hipotetycznej sytuacji** - kot zachowuje się TAK, JAKBY miał ważny obowiązek\n\n**Krok 3: Weryfikacja:**\n\n> *\"desaparece **como** si tuviera que hacer un recado\"*\n= znika, jakby miał do zrobienia jakiś errend [w innej części domu]\n\n→ **Wniosek:** Jedynym poprawnym wyrazem jest **como**. Odpowiedź: *como*.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna: *como si + Imperfecto de Subjuntivo*\n\nTo jedna z najważniejszych konstrukcji j. hiszpańskiego na poziomie B2/PR:\n\n> **como si + Imperfecto de Subjuntivo** = jakby / jak gdyby\n\n**Forma:**\n- *como si* = \"jakby\" (niezmienne)\n- Zawsze + Imperfecto de Subjuntivo (l. poj. lub mn.)\n\n**Przykłady:**\n- *Habla **como si** supiera todo.* = Mówi, jakby wiedział wszystko.\n- *Me miró **como si** fuera un extraterrestre.* = Patrzył na mnie, jakbym był kosmitą.\n- *El gato desaparece **como si** tuviera prisa.* = Kot znika, jakby się spieszył.\n\n**Dlaczego ZAWSZE Imperfecto de Subjuntivo?**\nPorównanie do sytuacji hipotetycznej/nierealnej → zawsze Subjuntivo. Czas: Imperfecto (przeszłość lub hipotetyczność).\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **como**\n> - **0 pkt** - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi\n>\n> Uwaga CKE: Odpowiedź uznaje się za poprawną tylko wtedy, gdy wpisywany wyraz jest w pełni poprawny gramatycznie i ortograficznie.\n> Akceptuje się wyraz zapisany wielką literą zamiast małą i odwrotnie (*Como* = akceptowane).\n> Wymaganie ogólne: I. Znajomość środków językowych\n\n## Reference gramatyczny - czego MASZ użyć\n\n> **Reference - *como si + Imperfecto de Subjuntivo* (jakby ):**\n> Forma: *como si* + Imperfecto de Subjuntivo (ZAWSZE - bez wyjątku)\n> Znaczenie: porównanie do sytuacji nierealnej/hipotetycznej\n>\n> Imperfecto de Subjuntivo od *tener*:\n> - *tuviera, tuvieras, tuviera, tuviéramos, tuvierais, tuvieran*\n>\n> Pułapka: NIE używaj Indicativo po *como si* - błąd: ~~*como si tiene*~~, poprawnie: *como si tuviera*\n>\n> Synonim: *cual si* (bardziej literacki, rzadziej na maturze)\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\nMożliwe błędy uczniów wpisujących inne wyrazy:\n\n| Błędna próba | Dlaczego błędna |\n| *que* | *que si tuviera* - niepoprawna konstrukcja; *que si* to zupełnie inna struktura (mowa zależna) |\n| *aunque* | *aunque si tuviera* - błąd; *aunque* = \"chociaż\" - nie wyraża porównania |\n| *para* | *para si tuviera* - błąd gramatyczny; *para* + Subjuntivo wymaga innej struktury |\n| *cuando* | *cuando si tuviera* - błąd; *cuando* + Subjuntivo = przyszłość, nie porównanie |\n| *si* (bez *como*) | *si tuviera* - zmienia sens na \"jeśli/gdyby\" (warunek), a nie \"jakby\" (porównanie) |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** Najczęstszy błąd: napisanie *si* zamiast *como si*. Zdanie *\"desaparece si tuviera que \"* byłoby poprawne gramatycznie, ale zmieniałoby sens - z \"jakby\" (porównanie) na \"gdyby\" (warunek). Kontekst (\"kot znika TAK SAMO jak gdyby \") wymaga porównania → *como si*.\n\n> **Uwaga:** Pamiętaj: *como si* to DWA słowa - *como* + *si*. W luce jest tylko jedno słowo do wpisania. Luka zawiera *si* już PO niej? NIE - w tym zadaniu luka jest przed *si tuviera*. Wpisujesz *como*, a *si* jest już w tekście. Uważaj, żeby nie pisać *como si* (dwa słowa) kiedy luka wymaga jednego słowa.\n\n> **Uwaga:** Formy równoważne: *como si tuviera* = *como si tuviese*. Obie akceptowane przez CKE. Wystarczy wpisać *como*.\n\n**8.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**cuál** / **quién**\n\n> Zdanie: *\"Me pregunto, ż de nosotros se aburre más: mi gato o yo?\"*\n> Poprawne uzupełnienie: *cuál* lub *quién*\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu i kontekstu luki\n\nLuka 8.2 pojawia się w zdaniu:\n\n> *\"Me pregunto, ż de nosotros se aburre más: mi gato o yo?\"*\n\nNarrator zastanawia się, **który z dwóch podmiotów** (kot lub on sam) nudzi się bardziej. Pytanie dotyczy **wyboru spośród określonej grupy** (*de nosotros* = spośród nas).\n\n**Analiza gramatyczna:**\n- Mamy zdanie pytające pośrednie wprowadzone przez *me pregunto* (zastanawiam się)\n- Struktura: *ż de nosotros ?* - zaimek pytający + *de* + rzeczownik zbiorowy\n- *cuál de nosotros* = który z nas (wybór z grupy)\n- *quién de nosotros* = kto z nas (wybór z grupy, bardziej ogólne)\n\nOba warianty są akceptowane przez klucz CKE jako poprawne.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna / leksykalna\n\nW j. hiszpańskim zaimki pytające *cuál* i *quién* różnią się użyciem:\n\n| Zaimek | Użycie | Przykład |\n| **cuál / cuáles** | Wybór spośród konkretnej grupy lub zestawu | *żCuál de los dos prefieres?* (Który z dwóch wolisz?) |\n| **quién / quiénes** | Pytanie o osobę (bardziej ogólne) | *żQuién lo hizo?* (Kto to zrobił?) |\n| **qué** | Definicja, charakterystyka, pytanie o rzecz | *żQué es esto?* (Co to jest?) |\n\n**Dlaczego NIE *qué*:**\n- *qué de nosotros* nie jest poprawną strukturą w tym kontekście\n- *qué* używamy przed rzeczownikami (*żqué libro?*) lub pytając o definicję/właściwość\n\n**Dlaczego TAK *cuál* lub *quién*:**\n- Oba działają z *de nosotros* jako selektory z grupy\n- *cuál* podkreśla wybór z określonego zbioru (kot vs. ja)\n- *quién* jest bardziej ogólne, ale gramatycznie poprawne\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - *cuál* lub *quién*\n> - **0 pkt** - *qué*, *que*, *el cual*, brak odpowiedzi lub błąd ortograficzny (brak akcentu!)\n>\n> Wymaganie szczegółowe: **1. Zdający posługuje się bogatym zasobem środków językowych**\n>\n> **KRYTYCZNE:** Zaimki pytające w j. hiszpańskim piszemy Z AKCENTEM: *cuál, quién* - bez akcentu (*cual, quien*) to zaimki względne, nie pytające! Klucz CKE wymaga pełnej poprawności ortograficznej.\n\n## Reference gramatyczny - czego MASZ użyć\n\n> 📖 **Reference - Zaimki pytające z akcentem vs. względne bez akcentu:**\n> - *żcuál?* (pytający, z akcentem) ≠ *cual* (względny, bez akcentu: *lo cual*, *el cual*)\n> - *żquién?* (pytający, z akcentem) ≠ *quien* (względny: *la persona quien vino*)\n> - *żqué?* (pytający, z akcentem) ≠ *que* (spójnik/względny: *el libro que leo*)\n\n> 📖 **Reference - Cuál vs. Qué przed rzeczownikiem:**\n> - *żCuál es tu nombre?* (Jakie jest twoje imię? - wybór z możliwości)\n> - *żQué es un nombre?* (Co to jest imię? - definicja)\n> - W zdaniu *ż de nosotros ?* nie ma rzeczownika po luce → *cuál/quién*, nie *qué*\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| qué | Co / jaki | Nie pasuje do struktury *de nosotros* - to pytanie o definicję, nie wybór | Mylenie *qué* z *cuál* - oba tłumaczą się \"który/jaki\" po polsku |\n| que | spójnik | Brak akcentu = zaimek względny, nie pytający | Zapomnienie o akcentach graficznych |\n| **cuál** | **Który z nas** | **POPRAWNA** | - |\n| **quién** | **Kto z nas** | **POPRAWNA (wariant)** | - |\n| el cual | który (względny) | Forma długa zaimka względnego, nie pytającego | Mylenie form zaimkowych |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd: pisanie *cual* lub *quien* BEZ akcentu. To zmienia kategorię gramatyczną słowa - bez akcentu to zaimki względne, nie pytające. W zadaniach CKE akcentuacja jest OBOWIĄZKOWA i wlicza się do oceny.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Cuál de + rzeczownik/zaimek* to standardowa konstrukcja wyboru z grupy. Zapamiętaj schemat: *żcuál de los/las/nosotros/ellos + verb?*\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Me pregunto* + zdanie pytające pośrednie - pamiętaj, że po *me pregunto* kolejność wyrazów jest jak w zdaniu pytającym (nie inwersja jak w angielskim), ale podmiot-orzeczenie może być w kolejności normalnej lub przestawionej.\n\n**8.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**En**\n\n> Zdanie: *\" ocasiones, después de que ha abandonado mi estudio y yo he cerrado la puerta detrás de él, vuelve a manifestarse junto a mí.\"*\n> Poprawne uzupełnienie: *En*\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu i kontekstu luki\n\nLuka 8.3 pojawia się na początku zdania:\n\n> *\" ocasiones, después de que ha abandonado mi estudio y yo he cerrado la puerta detrás de él, vuelve a manifestarse junto a mí.\"*\n\nWyrażenie *en ocasiones* to **idiomatyczny zwrot przysłówkowy** oznaczający \"niekiedy, czasem, w pewnych sytuacjach\".\n\nStruktura: *en ocasiones* = przyimek *en* + rzeczownik *ocasiones* (liczba mnoga od *ocasión*)\n\nKontekst: narrator opisuje tajemnicze zachowanie kota - czasami kot pojawia się ponownie w pokoju mimo zamkniętych drzwi. Wyrażenie *en ocasiones* pełni funkcję przysłówkową (\"niekiedy/czasem\").\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna / leksykalna\n\n**Zwroty z *en* oznaczające czas/okoliczności:**\n\n| Wyrażenie | Znaczenie |\n| *en ocasiones* | niekiedy, czasem |\n| *en algunos momentos* | w pewnych momentach |\n| *en este caso* | w tym przypadku |\n| *en muchas situaciones* | w wielu sytuacjach |\n\n**Eliminacja błędnych przyimków:**\n- *a ocasiones* - nie istnieje jako frazeologizm\n- *por ocasiones* - nie jest standardowym zwrotem; *por* używamy z *veces* → *a veces* (nie *por veces*)\n- *de ocasiones* - nie pasuje gramatycznie do tej struktury\n\n**Poprawna forma:** *En ocasiones* - jedyna idiomatyczna i gramatycznie poprawna opcja.\n\n**Uwaga:** Klucz CKE akceptuje zarówno *En* (wielką literą, bo początek zdania) jak i *en* (małą).\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - *En* (wielka litera akceptowana, bo pozycja na początku zdania)\n> - **0 pkt** - *en ocasiones* (dwa wyrazy zamiast jednego - klucz mówi \"jednym wyrazem\"), *a*, *por*, *de*, brak odpowiedzi\n>\n> **WAŻNE:** Polecenie mówi \"uzupełnij jednym wyrazem\" - wpisujemy tylko *En*, nie całe wyrażenie.\n\n## Reference gramatyczny - czego MASZ użyć\n\n> 📖 **Reference - Wyrażenia przysłówkowe czasu z *en*:**\n> - *en ocasiones* = niekiedy, czasem (synonim: *a veces*, *algunas veces*)\n> - *en ese momento* = w tym momencie\n> - *en aquella época* = w tamtych czasach\n> - *en seguida* = natychmiast\n>\n> Przyimek *en* łączy się z *ocasiones* tworząc stałe wyrażenie przysłówkowe - nie można tu użyć *a* ani *por*.\n\n> 📖 **Reference - Przyimki z wyrażeniami czasu (porównanie):**\n> - *a veces* = czasem (NIE: *en veces*, NIE: *por veces*)\n> - *en ocasiones* = czasem, niekiedy (NIE: *a ocasiones*)\n> - *de vez en cuando* = od czasu do czasu\n> - *a menudo* = często\n> - *por lo general* = na ogół\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| a | przyimek kierunku/czasu | *a ocasiones* nie jest poprawnym zwrotem | Mylenie z *a veces* - tam jest *a*, ale tutaj mamy *ocasiones*, nie *veces* |\n| por | przyimek przyczyny/celu | *por ocasiones* nie istnieje jako frazeologizm | Zbyt szerokie stosowanie *por* |\n| de | przyimek przynależności | *de ocasiones* niezgodne semantycznie | Przypadkowy wybór |\n| **En** | **przyimek miejsca/czasu** | **POPRAWNA - *en ocasiones* = niekiedy** | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Nie mylić *en ocasiones* z *a veces* - oba oznaczają \"czasem\", ale różnią się przyimkiem. *En ocasiones* brzmi bardziej formalnie i literacko. W tekście narracyjnym (jak ten o kocie) oba byłyby poprawne semantycznie, ale klucz CKE akceptuje tylko *en*.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Polecenie mówi \"uzupełnij jednym wyrazem\" - jeśli znasz zwrot *en ocasiones*, pamiętaj, że w luce wpisujemy tylko **jeden wyraz** (*En*), nie całe wyrażenie.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Wielka/mała litera: klucz CKE akceptuje *En* i *en* - pozycja na początku zdania wymaga wielkiej, ale brak jej nie jest uważany za błąd ortograficzny w tym kontekście.\n\n**8.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**menor**\n\n> Zdanie: *\"żPor dónde entra? No tengo la idea.\"*\n> Poprawne uzupełnienie: *menor*\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu i kontekstu luki\n\nLuka 8.4 pojawia się w zdaniu:\n\n> *\"No tengo la idea.\"*\n\nTo **idiomatyczna konstrukcja** wyrażająca kompletny brak wiedzy o czymś:\n\n- *no tener la menor idea* = **nie mieć zielonego pojęcia** (dosł. nie mieć najmniejszego pojęcia)\n\nJest to bardzo powszechna fraza w j. hiszpańskim, często pojawiająca się na maturze jako test znajomości kolokacji i idiomów.\n\n**Kontekst:** Narrator nie może zrozumieć, jak kot dostaje się do zamkniętego pokoju - wyraża swoje całkowite zakłopotanie.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna / leksykalna\n\n**Analiza struktury frazy:**\n- *la menor idea* = dosł. \"najmniejsze pojęcie\" → idiom = \"żadne pojęcie\"\n- *menor* to przymiotnik w stopniu wyższym od *pequeńo* (mały):\n- *pequeńo → menor* (suppletywna forma komparatywu)\n- W tej kolokacji *menor* jest idiomatyczne - dosłownie \"nawet najmniejszego pojęcia\"\n\n**Pułapka:** uczniowie często wstawiają *mínima*, *ninguna*, *pequeńa* - ale poprawna kolokacja to wyłącznie *menor*.\n\n**Inne powszechne kolokacje z *menor*:**\n- *sin la menor duda* = bez najmniejszej wątpliwości\n- *no tengo la menor intención de * = nie mam najmniejszego zamiaru\n- *en el menor tiempo posible* = w jak najkrótszym czasie\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - *menor*\n> - **0 pkt** - *mínima, ninguna, pequeńa, mínima, más pequeńa*, brak odpowiedzi, błąd ortograficzny\n>\n> Wymaganie szczegółowe: **1. Zdający posługuje się bogatym zasobem środków językowych (leksykalnych, gramatycznych, ortograficznych)**\n>\n> To typowe zadanie na znajomość **kolokacji i idiomów** - tylko dokładna forma *menor* jest akceptowana.\n\n## Reference gramatyczny - czego MASZ użyć\n\n> 📖 **Reference - Idiom *no tener la menor idea*:**\n> - Znaczenie: nie mieć zielonego pojęcia, nie wiedzieć absolutnie nic\n> - Struktura: *no tener + la menor + rzeczownik abstrakcyjny*\n> - Synonimy: *no saber nada, no tener ni idea, no tener ninguna idea*\n> - Uwaga: *menor* jest tutaj użyte idiomatycznie (nie komparatywnie)\n\n> 📖 **Reference - Stopniowanie suppletywne w j. hiszpańskim:**\n> - *bueno → mejor* (dobry → lepszy)\n> - *malo → peor* (zły → gorszy)\n> - *grande → mayor* (wielki → większy / starszy)\n> - *pequeńo → menor* (mały → mniejszy / młodszy)\n>\n> *Menor* może też oznaczać \"młodszy\" (*mi hermano menor* = mój młodszy brat) - zależy od kontekstu.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| ninguna | żadna | *No tengo ninguna idea* jest gramatycznie poprawne, ale to NIE jest utrwaloną kolokacją maturalną - klucz oczekuje *menor* | Zastąpienie idiomem nieidiomatyczną formą |\n| mínima | minimalna | *No tengo la mínima idea* - rozumiane, ale nie jest to wersja akceptowana przez CKE | Tłumaczenie literalne z polskiego \"minimalne pojęcie\" |\n| pequeńa | mała | Redundantne i nienaturalne - nie jest kolokacją | Nieznajomość idiomów |\n| **menor** | **najmniejszy (idiom)** | **POPRAWNA - *no tener la menor idea* = nie mieć pojęcia** | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *No tengo la menor idea* to **utrwalona kolokacja** - klucz CKE wymaga dokładnie tego słowa. Nawet *ninguna*, które jest gramatycznie poprawne i zrozumiałe, może nie być akceptowane. Ucz się kolokacji jako całości, nie tylko gramatyki.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Nie mylić *menor* (przymiotnik: mniejszy/młodszy) z *menos* (przysłówek: mniej). W tej kolokacji używamy formy przymiotnikowej *menor* (odmieniana: *la menor idea*, *el menor problema*).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach uzupełniania jednym wyrazem typ \"kolokacja/idiom\" to najczęstszy powód utraty punktu - zdający zna gramatykę, ale nie zna konkretnego wyrazu w danej kolokacji. Lista najczęstszych kolokacji CKE warta nauki.","image":"img/jezyk-hiszpanski-2022-maj-matura-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-hiszpanski-2022-maj-matura-rozszerzona/zad/9","paper_id":"jezyk-hiszpanski-2022-maj-matura-rozszerzona","number":"9","points":4,"ptype":"open","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2022,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9. (0-4)\nUzupełnij każde zdanie z luką, tak aby zachować sens zdania wyjściowego (9.1.-9.4.).\nWymagana jest pełna poprawność ortograficzna i gramatyczna wpisywanych\nfragmentów zdań.\nUwaga: w każdą lukę można wpisać maksymalnie trzy wyrazy.\n9.1. Cuando vi llorar a Carmen, supe que le había pasado algo grave.\nAl a Carmen, supe que le había\npasado algo grave.\n9.2. Puedes salir esta noche, pero tienes que volver antes de las once.\nTe dejo salir esta noche de que\nvuelvas antes de las once.\n9.3. José: “żPuedes darme una hoja de papel?”\nJosé me pidió que una hoja\nde papel.\n9.4. Hace ańos que no hablo con Lola.\nLlevo con Lola.\nEJHP-R0-100","answer":null,"answer_text":"9. Rozpatrując zgodność tezy z treścią pracy, bierze się pod uwagę jej zgodność\nz rozwinięciem wypracowania.","solution":"**9.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**ver llorar** / **haber visto llorar** / **verla llorar**\n\n> Zdanie wyjściowe: *Cuando vi llorar a Carmen, supe que le había pasado algo grave.*\n> Zdanie z luką: *Al a Carmen, supe que le había pasado algo grave.*\n> Poprawne uzupełnienie: *ver llorar* (lub warianty - maks. 3 wyrazy)\n\n## Sposób 1 - analiza transformacji\n\nTransformacja polega na zastąpieniu zdania czasowego z *cuando* konstrukcją z *al + bezokolicznik*.\n\n**Zdanie wyjściowe:**\n> *Cuando vi llorar a Carmen * = *Kiedy zobaczyłem, jak Carmen płacze *\n\nStruktura: *cuando + pretérito indefinido* → oznacza czynność jednoczesną lub poprzedzającą czynność w zdaniu głównym.\n\n**Transformacja:**\n> *Al + infinitivo* = *kiedy/w momencie gdy ( )* → zastępuje *cuando + czasownik w przeszłości*\n\n**Reguła:**\n- *cuando vi* → *al ver* (bezokolicznik prosty, jednoczesność)\n- Alternatywnie: *al haber visto* (bezokolicznik złożony - czynność poprzedzająca)\n- Czasownik *ver* + bezokolicznik *llorar* zachowuje swoją strukturę: *ver llorar*\n- Wariant z zaimkiem: *verla llorar* (z *la* = ją)\n\n**Limit:** maks. 3 wyrazy → *ver llorar* (2 wyrazy) ✓ lub *haber visto llorar* (3 wyrazy) ✓ lub *verla llorar* (2 wyrazy) ✓\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna / leksykalna\n\n**Konstrukcja *al + infinitivo*:**\n- Forma: *al* (= *a* + *el* skrócone, przed bezokolicznikiem) + bezokolicznik\n- Znaczenie: w momencie gdy, kiedy, przy okazji gdy\n- Zastępuje: *cuando + pretérito indefinido* lub *en el momento en que*\n\n**Przykłady:**\n- *Al llegar a casa, me di cuenta de que * = Kiedy przybyłem do domu, zdałem sobie sprawę\n- *Al ver a su madre, empezó a llorar.* = Kiedy zobaczył matkę, zaczął płakać.\n\n**Czasownik percepcji + bezokolicznik:**\n- *ver + infinitivo* = widzieć, jak ktoś coś robi\n- *ver llorar a Carmen* = widzieć, jak Carmen płacze (a Carmen = dopełnienie bliższe)\n- Z zaimkiem: *verla llorar* = widzieć ją płaczącą\n\n**Forma złożona** (*al haber visto*):\n- Używana gdy czynność z *al* poprzedza czynność ze zdania głównego\n- Tutaj dopuszczalna, bo zobaczenie płaczu nastąpiło PRZED uświadomieniem sobie (supe)\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - *ver llorar* / *ver llorar (llorando)* / *haber visto llorar (llorando)* / *verla llorar (llorando)*\n> - **0 pkt** - *viendo llorar* (gerundio, nie bezokolicznik po *al*!), *cuando vi*, *haber visto*, więcej niż 3 wyrazy, błąd ortograficzny\n>\n> **KRYTYCZNE:** Po *al* zawsze bezokolicznik (*ver*), NIE gerundio (*viendo*). To najczęstszy błąd!\n\n## Reference gramatyczny - czego MASZ użyć\n\n> 📖 **Reference - Al + infinitivo (ekwiwalent *cuando*):**\n> - Forma: *al* + bezokolicznik\n> - Znaczenie: kiedy/w momencie gdy\n> - Zastępuje: *cuando + pretérito indefinido* (jednoczesność lub bezpośrednie następstwo)\n> - Przykład: *cuando llegué* → *al llegar*; *cuando vi* → *al ver*\n> - NIGDY: *al viendo* - po *al* zawsze bezokolicznik, nigdy gerundio!\n\n> 📖 **Reference - Ver + bezokolicznik vs. ver + gerundio:**\n> - *Vi llorar a Carmen* = widziałem, jak Carmen płakała (zdarzenie kompletne lub jednorazowe)\n> - *Vi a Carmen llorando* = widziałem Carmen płaczącą (opis stanu, może być dłuższy)\n> - Oba znaczenia są zbliżone; w transformacji zachowujemy formę wyjściową: *ver llorar*\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| al viendo llorar | gerundio po al | Po *al* ZAWSZE bezokolicznik - *al + gerundio* nie istnieje! | Mylenie z *estar + gerundio* - tam gerundio, ale nie po *al* |\n| cuando ver | mieszanie trybów | *cuando* wymaga trybu osobowego (*cuando vi*), nie bezokolicznika | Przetłumaczenie \"kiedy zobaczyć\" zbyt dosłownie |\n| al verla llorando | 3 wyrazy + llorando | Akceptowane *verla llorando* lub *verla llorar*, ale *al verla llorando* = 3 wyrazy ✓ (mieści się) | Warto sprawdzić limit słów |\n| **ver llorar** | **bezokolicznik + bezokolicznik** | **POPRAWNA** | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd w zadaniach z *al + infinitivo*: wstawienie gerundio (*al viendo*, *al llegando*). To **nieistniejąca konstrukcja** w j. hiszpańskim. Po *al* zawsze bezokolicznik.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Limit 3 wyrazów jest ścisły - klucz CKE odlicza wyrazy łącznie z zaimkami enklitycznymi. *verla llorar* = 2 wyrazy ✓; *haber visto llorar* = 3 wyrazy ✓; *haberla visto llorar* = 3 wyrazy ✓; więcej = błąd.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W transformacjach sens MUSI być zachowany - sprawdź po wpisaniu, czy zdanie z luką znaczy to samo co zdanie wyjściowe.\n\n**9.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**bajo la condición** / **con la condición** / **(solo) con tal** / **a condición**\n\n> Zdanie wyjściowe: *Puedes salir esta noche, pero tienes que volver antes de las once.*\n> Zdanie z luką: *Te dejo salir esta noche de que vuelvas antes de las once.*\n> Poprawne uzupełnienie: *con la condición / bajo la condición / a condición / con tal*\n\n## Sposób 1 - analiza transformacji\n\n**Zdanie wyjściowe:**\n> *Puedes salir esta noche, pero tienes que volver antes de las once.*\n\nZnaczenie: Możesz wyjść (ale) musisz wrócić - to zdanie **warunkowe z warunkiem/wymaganiem**.\n\n**Zdanie z luką:**\n> *Te dejo salir esta noche de que vuelvas antes de las once.*\n\nKluczowe elementy:\n1. Luka kończy się na *de que* - to wskazówka, że brakujące wyrażenie tworzy **locución conjuntiva** (wyrażenie spójnikowe) kończące się na *de que*\n2. Po *de que* pojawia się *vuelvas* - **subjuntivo** (tryb łączący) = wymaganie, warunek\n3. Sens: \"pozwalam ci wyjść pod warunkiem, że wrócisz\"\n\n**Wyrażenia spójnikowe kończące się na *de que* + subjuntivo:**\n- *con la condición de que* = pod warunkiem, że\n- *bajo la condición de que* = pod warunkiem, że\n- *a condición de que* = pod warunkiem, że\n- *con tal de que* = pod warunkiem, że; byleby\n\nWszystkie te wyrażenia (maks. 3 wyrazy przed *de que*) są akceptowane przez CKE.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna / leksykalna\n\n**Wyrażenia warunkowe wymagające subjuntivo po *de que*:**\n\n| Wyrażenie | Znaczenie | Liczba wyrazów |\n| *con tal de que* | pod warunkiem, że; byleby | 3 |\n| *a condición de que* | pod warunkiem, że | 3 |\n| *con la condición de que* | pod warunkiem, że | 4 (za dużo!) |\n| *siempre que* | pod warunkiem, że; zawsze gdy | - (nie kończy się *de que*) |\n\n**UWAGA:** Limit 3 wyrazy → *con tal* (2 wyrazy przed *de que*) ✓; *a condición* (2 wyrazy przed *de que*) ✓; *con la condición* (3 wyrazy przed *de que*) ✓; *bajo la condición* (3 wyrazy przed *de que*) ✓\n\nWszystkie zmieszczają się w limicie, bo *de que* to już nie jest luka.\n\n**Subjuntivo po wyrażeniach warunkowych:**\n- *vuelvas* = 2. os. lp., presente de subjuntivo od *volver*\n- Reguła: wyrażenia warunkowe (*con tal de que, a condición de que, siempre y cuando*) → zawsze subjuntivo w zdaniu podrzędnym\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - *bajo la condición / con la condición / (solo) con tal / a condición*\n> - **0 pkt** - *con la condición que* (brak *de*!), *si* (nie pasuje strukturalnie - *si* nie łączy się z *de que*), więcej niż 3 wyrazy, błąd ortograficzny\n>\n> **WAŻNE:** Musi być *de que* jako część wyrażenia - wyrażenia bez tego elementu nie pasują strukturalnie.\n\n## Reference gramatyczny - czego MASZ użyć\n\n> 📖 **Reference - Wyrażenia warunkowe z subjuntivo:**\n> - *con tal (de) que + subjuntivo* = pod warunkiem, że; byleby\n> - *a condición de que + subjuntivo* = pod warunkiem, że\n> - *siempre que + subjuntivo* = zawsze gdy/pod warunkiem, że\n> - *siempre y cuando + subjuntivo* = o ile, pod warunkiem że\n> - *a menos que + subjuntivo* = chyba że, o ile nie\n> - *a no ser que + subjuntivo* = chyba że\n\n> 📖 **Reference - Presente de subjuntivo (nieregularny *volver*):**\n> - *volver* (o→ue, diptongo) → presente subjuntivo: *vuelva, vuelvas, vuelva, volvamos, volváis, vuelvan*\n> - Pułapka: nie pisać *volvás* - to błąd! Poprawnie: *vuelvas*\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| con que | nieformalny | *con que + subjuntivo* istnieje, ale nie pasuje do *de que* w zdaniu | Nieznajomość pełnej struktury luki |\n| para que | żeby | Cel (finalidad), nie warunek; zmienia sens zdania | Mylenie celu z warunkiem |\n| aunque | chociaż | Ustępstwo, nie warunek | Tłumaczenie \"ale\" z zdania wyjściowego jako \"aunque\" |\n| **con la condición** | **pod warunkiem** | **POPRAWNA** | - |\n| **a condición** | **pod warunkiem** | **POPRAWNA (wariant)** | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd: wpisanie *si* zamiast wyrażenia warunkowego. *Si* + indicativo lub subjuntivo (w typowych warunkach), ale *si* nie łączy się z *de que* - struktura *si de que* nie istnieje.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Sprawdź końcówkę luki - widać *de que vuelvas*. Twoje uzupełnienie MUSI pasować do tego końca. Wyrażenia kończące się na *de que* to wskazówka na wyrażenia warunkowe (condición, tal).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pisownia: *condición* z akcentem na *ó* - bez akcentu to błąd ortograficzny. Klucz CKE odlicza punkty za niepoprawną ortografię w transformacjach.\n\n**9.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**le diera** / **le diese**\n\n> Zdanie wyjściowe: *José: \"żPuedes darme una hoja de papel?\"*\n> Zdanie z luką: *José me pidió que una hoja de papel.*\n> Poprawne uzupełnienie: *le diera* lub *le disse* (max 3 wyrazy: 2 wyrazy)\n\n## Sposób 1 - analiza transformacji (mowa zależna)\n\n**Zdanie wyjściowe** to mowa bezpośrednia w formie pytania:\n> *José: \"żPuedes darme una hoja de papel?\"*\n> = José pyta: \"Czy możesz mi dać kartkę papieru?\"\n\n**Zdanie z luką** to mowa zależna:\n> *José me pidió que una hoja de papel.*\n> = José poprosił mnie, żebym dał mu kartkę papieru.\n\n**Reguły transformacji mowy bezpośredniej → mowa zależna w przeszłości:**\n\n| Mowa bezpośrednia | Mowa zależna |\n| *pedir* + pytanie (*żPuedes ?*) | *pedir que + subjuntivo imperfecto* |\n| *poder* (puedes) - modalny | zastąpiony przez *subjuntivo* po *que* |\n| *me* (mi daj) → zmiana osoby | *me* → podmiot zdania zależnego = narrator |\n\n**Czas:** *pidió* (pretérito indefinido) → wymaga *imperfecto de subjuntivo* w zdaniu podrzędnym.\n\n**Zmiana zaimka:** José prosił, żebym *mu* dał → *le* (dativo, 3 os. lp.)\n- *darme* (José prosił: \"daj MI\") → *le diera* (daj MU)\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna / leksykalna\n\n**Imperfecto de subjuntivo - *dar*:**\n- Forma -ra: *diera, dieras, diera, diéramos, dierais, dieran*\n- Forma -se: *diese, dieses, diese, diésemos, dieseis, diesen*\n- Obie formy (-ra i -se) są równoważne i akceptowane przez CKE\n\n**Ważne - zmiana zaimków w mowie zależnej:**\n- Mowa bezpośrednia: *\"żPuedes dar**me** una hoja?\"* - José prosi o danie JEMU (*me* = mu, w kontekście dialogu)\n- Po transformacji: narrator (*me pidió*) - \"mnie poprosił\" - że da \"jemu\" = *le*\n- Wynik: *le diera* / *le diese*\n\n**Zaimki w mowie zależnej - typowa pułapka:**\n- NIE: *me diera* - to byłoby \"prosił, żebym dał mnie\" (bez sensu)\n- TAK: *le diera* - \"prosił, żebym dał mu\"\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - *le diera* lub *le diese*\n> - **0 pkt** - *le daría* (condicionalis, nie subjuntivo!), *le dé* (presente de subjuntivo, nie imperfecto!), *me diera* (błędny zaimek), *diera* bez *le* (brak zaimka), więcej niż 3 wyrazy, błąd ortograficzny\n>\n> **Obie formy -ra i -se są równoważne** - klucz CKE akceptuje obie.\n\n## Reference gramatyczny - czego MASZ użyć\n\n> 📖 **Reference - Mowa zależna (estilo indirecto) - polecenia i prośby:**\n> - *pedir/rogar/decir que + imperfecto de subjuntivo* (kiedy zdanie nadrzędne w przeszłości)\n> - *pedir* + pytanie → *pedir que + subjuntivo*\n> - Przykład: *\"ˇCierra la puerta!\"* → *Me pidió que cerrara/cerrase la puerta.*\n\n> 📖 **Reference - Concordancia de tiempos (następstwo czasów):**\n> | Zdanie nadrzędne | Zdanie podrzędne (subjuntivo) |\n> |-----------------|-------------------------------|\n> | Presente/Futuro | Presente subjuntivo (*que haga*) |\n> | Pretérito indefinido / imperfecto / pluscuamperfecto | **Imperfecto subjuntivo** (*que hiciera/hiciese*) |\n>\n> Tu: *pidió* (pretérito indefinido) → *diera/diese* (imperfecto subjuntivo) ✓\n\n> 📖 **Reference - Imperfecto de subjuntivo - czasownik *dar* (nieregularny):**\n> - Baza: 3 os. lm. pretérito indefinido → *dieron* → rdzeń: *die-*\n> - Forma -ra: *diera, dieras, diera, diéramos, dierais, dieran*\n> - Forma -se: *diese, dieses, diese, diésemos, dieseis, diesen*\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| le daría | condicionalis | Condicionalis nie zastępuje subjuntivo w mowie zależnej po *pedir* | Mylenie condicionalis z imperfecto de subjuntivo |\n| le dé | presente subjuntivo | Błędne następstwo czasów - po *pidió* (przeszłość) wymagany imperfecto subj. | Używanie presente subj. bez sprawdzenia czasu zdania nadrzędnego |\n| me diera | błędny zaimek | *me* = mi, ale José prosił, żebym dał *jemu* | Nieuwaga przy transformacji zaimków w mowie zależnej |\n| **le diera** | **imperfecto subj. + poprawny zaimek** | **POPRAWNA** | - |\n| **le diese** | **forma alternatywna -se** | **POPRAWNA (wariant)** | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd: wpisanie *le daría* zamiast *le diera*. Condicionalis i imperfecto de subjuntivo mają podobne końcówki (*-ría* vs. *-ra*), ale pełnią zupełnie inne funkcje. Po *pedir que* zawsze subjuntivo - NIGDY condicionalis.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Zmiana zaimków osobowych w mowie zależnej to częste źródło błędów. Przy transformacji zawsze pytaj: kto daje komu? Tutaj narrator ma dać Joséowi → *le* (mu).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Dar* ma nieregularne imperfecto de subjuntivo (*diera/diese*), bo bazuje na formie *dieron* (pretérito indefinido 3 os. lm.). Nie mylić z regularnym tworzeniem - *dar* jest krótkim czasownikiem i zachowuje się jak *ir/ser* w pretérito.\n\n**9.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**ańos sin hablar**\n\n> Zdanie wyjściowe: *Hace ańos que no hablo con Lola.*\n> Zdanie z luką: *Llevo con Lola.*\n> Poprawne uzupełnienie: *ańos sin hablar*\n\n## Sposób 1 - analiza transformacji\n\n**Zdanie wyjściowe:**\n> *Hace ańos que no hablo con Lola.*\n> = Od lat nie rozmawiam z Lolą.\n\nStruktura: *hace + czas + que + no + czasownik* = od (czasu) nie (robię czegoś)\n\n**Zdanie z luką:**\n> *Llevo con Lola.*\n> = Od lat nie rozmawiam z Lolą. (inna konstrukcja, ten sam sens)\n\n**Reguła transformacji:**\n- *hace + tiempo + que + no + verbo* → *llevar + tiempo + sin + infinitivo*\n- *hace ańos que no hablo* → *llevo ańos sin hablar*\n\n**Analiza:**\n- *Hace ańos* → *ańos* (czas)\n- *no hablo* → *sin hablar* (bez rozmawiania = negacja + bezokolicznik)\n- *con Lola* pozostaje bez zmian\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna / leksykalna\n\n**Konstrukcja *llevar + tiempo + sin + infinitivo*:**\n- Wyraża **czas trwania niewykonywania czynności** (od kiedy nie robimy czegoś)\n- *llevar* odmieniamy zgodnie z podmiotem: *llevo, llevas, lleva *\n- *sin + bezokolicznik* = bez robienia czegoś = zaprzeczenie czynności\n- Czas (*ańos, meses, días*) stoi między *llevar* a *sin + infinitivo*\n\n**Schemat:**\n- *Llevo [tiempo] sin [infinitivo].*\n- Llevo **dos ańos** sin **hablar** con ella. = Od dwóch lat z nią nie rozmawiałem.\n- Llevo **meses** sin **dormir** bien. = Od miesięcy nie śpię dobrze.\n\n**Porównanie konstrukcji:**\n| Konstrukcja | Przykład |\n| *Hace + tiempo + que + no + indicativo* | *Hace ańos que no hablo con Lola.* |\n| *Llevo + tiempo + sin + infinitivo* | *Llevo ańos sin hablar con Lola.* |\n| *Desde hace + tiempo + no + indicativo* | *Desde hace ańos no hablo con Lola.* |\n\nWszystkie trzy oznaczają to samo - na maturze pojawia się transformacja między tymi formami.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - *ańos sin hablar*\n> - **0 pkt** - *ańos sin hablando* (gerundio po *sin*!), *ańos que no hablo* (zbyt podobne do oryginału, nie transformacja), *ańos sin habla* (błąd - *habla* to rzeczownik, nie bezokolicznik), błąd ortograficzny\n>\n> **KRYTYCZNE:** Po *sin* zawsze **bezokolicznik** (*sin hablar*), NIGDY gerundio (*sin hablando*).\n\n## Reference gramatyczny - czego MASZ użyć\n\n> 📖 **Reference - Llevar + sin + infinitivo:**\n> - Znaczenie: od (czasu) nie (robię czegoś)\n> - Forma: *llevar + wyrażenie czasu + sin + bezokolicznik*\n> - Transformacja z *hace que no*: mechanicznie → *llevo + czas + sin + bezokolicznik*\n> - Przykład: *hace 3 ańos que no fumo* → *llevo 3 ańos sin fumar*\n\n> 📖 **Reference - Sin + bezokolicznik (NIE gerundio):**\n> - *sin* + bezokolicznik = bez (robienia czegoś)\n> - *sin comer* = bez jedzenia / nie jedząc ✓\n> - *sin comiendo* = BŁĄD - gerundio po *sin* nie istnieje!\n> - Podobnie: *para, antes de, después de, al* → zawsze bezokolicznik, NIE gerundio\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| ańos sin hablando | gerundio po sin | *sin* + gerundio nie istnieje w j. hiszpańskim | Analogia z angielskim: \"without talking\" (gerundio EN) |\n| ańos que no hablo | nie transformacja | Pozostawiamy tę samą strukturę co w oryginale - nie wykonujemy transformacji | Nierozumienie zadania transformacji |\n| ańos no hablando | błędna negacja | Negacja czynności przez *no + gerundio* w tej pozycji jest niepoprawna | Tłumaczenie literalne z polskiego |\n| **ańos sin hablar** | **czas + sin + bezokolicznik** | **POPRAWNA** | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd: *sin hablando* zamiast *sin hablar*. Po *sin* zawsze bezokolicznik - nigdy gerundio. Ta sama reguła dotyczy *antes de*, *después de*, *para*, *al*. Zapamiętaj: **przyimek + bezokolicznik** = złota reguła j. hiszpańskiego.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Llevar + sin + infinitivo* to jedna z najczęściej testowanych transformacji na maturze PR. Klucz zwykle akceptuje tylko tę formę, nie inne sposoby wyrażenia tego samego sensu. Naucz się tej struktury na pamięć.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pilnuj wartości czasu - *hace ańos* → *ańos* (liczba mnoga, bez liczby konkretnej). Gdyby oryginał brzmiał *hace tres ańos*, transformacja dałaby *llevo tres ańos sin hablar*.","image":"img/jezyk-hiszpanski-2022-maj-matura-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-hiszpanski-2022-maj-matura-rozszerzona/zad/10","paper_id":"jezyk-hiszpanski-2022-maj-matura-rozszerzona","number":"10","points":13,"ptype":"open","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2022,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10. (0-13)\nWypowiedz się na jeden z poniższych tematów. Wypowiedź powinna zawierać od 200\ndo 250 wyrazów i spełniać wszystkie wymogi typowe dla formy wskazanej w poleceniu.\nZaznacz temat wybrany przez Ciebie, zakreślając jego numer.\n1. Przygotowywanie prezentacji multimedialnych przez uczniów na lekcje z różnych\nprzedmiotów stało się już normą. Napisz rozprawkę, w której przedstawisz wady i zalety\ntakiego sposobu przekazywania wiedzy.\n2. Twoja klasa zorganizowała akcję, która miała przybliżyć uczniom problem różnorakich\nbarier, na które napotykają osoby z niepełnosprawnościami. Napisz artykuł na stronę\ninternetową szkoły, w którym:\n• opiszesz przebieg akcji\n• napiszesz, jakie skutki przyniosły Wasze działania.\nCZYSTOPIS\nEJHP-R0-100\nEJHP-R0-100\nZgodność z poleceniem\nSpójność\ni logika\nZakres\nśrodków\njęzykowych\nPoprawność\nśrodków\njęzykowych\nRAZEM\n0-1-2-3-4-5\n0-1-2\n0-1-2-3\n0-1-2-3\nElementy treści (0-1-2)\nElementy formy (0-1)\n1\n2\n3\n4\n5\n1\n2\n3\n4\nEJHP-R0-100\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)","answer":null,"answer_text":"10. Jeśli zdający nadaje tytuł rozprawce, nie bierze się go pod uwagę, oceniając pracę.\nAprovechar presentaciones multimedia en la escuela\ntiene aspectos positivos, pero también algunos\nnegativos.\nTeza zgodna z tematem.\nRecurrir a presentaciones multimedia tiene sus\nventajas y desventajas.\nTeza odbiegająca od tematu\n(brak odniesienia do kontekstu\nszkolnego lub sposobu\nprzekazywania wiedzy).\nÚltimamente muchos alumnos están obligados\na preparar presentaciones multimedia.\nBrak tezy.\nCada vez más alumnos preparan las presentaciones\nmultimedia para diferentes clases. Se discute si esta\ntendencia es beneficiosa o no.\nTeza odbiegająca od tematu\n(nie zapowiada struktury\nrozprawki).\nZgodność z tematem\nPrzygotowywanie prezentacji multimedialnych przez uczniów na lekcje z różnych\nprzedmiotów stało się już normą. Napisz rozprawkę, w której przedstawisz:\n• wady (takiego sposobu przekazywania wiedzy) i\n• zalety takiego sposobu przekazywania wiedzy.\ngg\nfragmenty nie na temat\nfragmenty odbiegające od tematu\nC\nD\nX\nY\nA\nB\nelementy tematu\nZasady oceniania rozwiązań zadań\n1. Fragmenty wypracowania zgodne z tematem:\n• ściśle związane z „główką” i elementami tematu (A, B)\n• ściśle związane z „główką”, ale niezwiązane z elementami tematu (C, D), np.\n- opis zastosowania prezentacji multimedialnej na lekcji przez ucznia/uczniów bez\nwskazania, które elementy opisu postrzegane są jako wady takiego sposobu\nprzekazywania wiedzy, a które jako zalety\n- wady/zalety prezentacji multimedialnych wykorzystywanych w procesie\ndydaktycznym, ale przygotowanych nie przez uczniów, lecz przez inne osoby (np.\nlekcje muzealne, prezentacje przygotowane przez nauczycieli).\nFragmenty C, D nie są uznawane za realizację pierwszego i drugiego elementu tematu.\n2. Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu:\n• luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane z elementami\ntematu (X, Y), np.\n- wykorzystywanie prezentacji multimedialnych w innych sferach niż zajęcia\ndydaktyczne (np. w reklamie, w miejscach użyteczności publicznej)\n- zalety lub wady innych sposobów przekazywania wiedzy (np. wykładów), bez\nnawiązania do prezentacji multimedialnych przygotowywanych przez uczniów\n- wady/zalety internetu (fora, portale społecznościowe), jeżeli zdający nie nawiązuje\nwyraźnie do prezentacji multimedialnych.\nTakie fragmenty są zaznaczone w pracy zdającego nawiasami kwadratowymi. Jeśli\nwystępują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5.\nw Tabeli A.\n3. Fragmenty wypracowania nie na temat:\n• w żaden sposób nienawiązujące do „główki” tematu, np.\n- potrzeba zdobywania wiedzy\n- pozytywne lub negatywne strony posiadania wyższego wykształcenia / poświęcenia\nsię karierze naukowej\n- opis ulubionego nauczyciela bez nawiązania do kluczowych elementów tematu.\nTakie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana\nna poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. Fragmenty te nie są uwzględniane\nw liczbie słów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności środków\njęzykowych.\n4. Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1-2 zdania), który mógłby zostać uznany\nza odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego\nłącznika, uznaje się go za fragment zgodny z tematem (C, D).\n5. Jeśli zdający konsekwentnie używa niewłaściwego słowa, które jest kluczowe dla pracy,\nale argumenty pasują do tematu, taka realizacja danej części pracy jest kwalifikowana\nna poziom niższy (maksymalnie poziom 1).\n6. Jeżeli zdający, pisząc o prezentacjach multimedialnych przygotowanych przez uczniów\nna zajęcia lekcyjne, używa w swojej pracy słowa presentación bez określeń takich jak\nmultimedia, virtual, digital, ale przedstawione argumenty nie wykluczają, że chodzi\no prezentacje multimedialne, to taka argumentacja jest uznawana za realizację elementu\npolecenia. W przeciwnym wypadku, przedstawione argumenty nie są uznawane\nza realizację elementów tematu.\n7. Akceptuje się wyrażenia takie jak presentación/proyecto multimedial.\n8. Jeśli zdający realizuje jeden z elementów tematu we wstępie lub zakończeniu, to dany\nfragment pracy uznaje się za część rozwinięcia albo część wstępu/zakończenia.\nTen sam fragment pracy nie może być realizacją elementu tematu oraz częścią\nwstępu/zakończenia.\n9. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest wydzielenie wstępu/zakończenia\nz dłuższego fragmentu i uznanie tego za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentacja\noceniana jest na 0.\nPodsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi\n1. Rozpatrując zgodność zakończenia z treścią pracy, bierze się pod uwagę zgodność tej\nczęści pracy z rozwinięciem wypracowania.\n2. Jeśli w rozwinięciu zdający podaje wady i zalety, a w podsumowaniu pisze, zgodnie\nz przedstawioną argumentacją, że jest więcej zalet/wad, to takie zakończenie jest\nakceptowane jako zgodne z treścią i tematem.\nPrzykład schematycznego zakończenia rozprawki\nEn conclusión, está claro que las presentaciones multimedia preparadas por los alumnos\ntienen tanto aspectos positivos, como negativos.\nUwagi dodatkowe:\nJeśli rozprawka jest napisana w formie listu (posiada zwrot rozpoczynający i/lub kończący),\nto segmentacja pracy jest kwalifikowana na poziom 0.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nARTYKUŁ PUBLICYSTYCZNY\nTemat\nTwoja klasa zorganizowała akcję, która miała przybliżyć uczniom problem różnorakich\nbarier, na które napotykają osoby z niepełnosprawnościami. Napisz artykuł na stronę\ninternetową szkoły, w którym:\n• opiszesz przebieg akcji\n• napiszesz, jakie skutki przyniosły Wasze działania.\nW artykule publicystycznym zdający wyraża swoje stanowisko wobec problemu/zjawiska\nspołecznego wskazanego w poleceniu. Celem artykułu jest rzeczowe przedstawienie\nomawianej kwestii. Artykuł może zawierać elementy opisu, sprawozdania, recenzji,\nkomentarze odautorskie, ocenę faktów, elementy opinii oraz może również podejmować\npróbę kształtowania opinii czytelników.\nDobrze napisany artykuł:\n• ma tytuł przyciągający uwagę czytelnika\n• zawiera wstęp, w którym autor stara się zachęcić czytelnika do przeczytania tekstu,\nnp. przywołując fakt lub anegdotę, sygnalizując temat artykułu w formie pytania,\nużywając barwnego języka\n• może zawierać pytania zachęcające czytelnika do dalszych rozważań na temat\nporuszany w tekście.\nWstęp\n1. Aby wstęp był uznany za zgodny z tematem, zdający powinien zasygnalizować w nim\nproblem barier/trudności, na które napotykają osoby z niepełnosprawnościami (np.\nodnieść się do istniejących barier architektonicznych / do poczucia bezradności / braku\npomocy i zrozumienia ze strony otoczenia itp.) lub odnieść się do jednej/różnych akcji\nzwiązanych z problemem niepełnosprawności. Zdający nie musi użyć we wstępie słowa\n„niepełnosprawny” (np. discapacitado), ale z treści wstępu powinno wynikać, że chodzi\no takie właśnie osoby.\n2. Zdający może, ale nie musi, wspominać we wstępie o swoim udziale lub udziale swojej\nklasy w akcji określonej w poleceniu. Nie musi też odnosić się do przebiegu tej właśnie\nakcji, ani sygnalizować, jakie skutki ta akcja przyniosła.\n3. Nie jest akceptowany wstęp, który nie nawiązuje w żaden sposób do problemu\nprzedstawionego w temacie.\nPrzykład wstępu zgodnego\nz tematem i ciekawego\nPrzykład wstępu schematycznego\nHace unos meses me rompí una pierna\ny me pusieron yeso. Cada vez que me\nparaba delante de unas escaleras, estas se\nconvertían en un gran obstáculo. Entonces\nme di cuenta de las barreras a las que se\nenfrentan los discapacitados, y no durante\nunas semanas, sino toda su vida.\nEl día 24 de abril organizamos en nuestra\nescuela una acción solidaria con los\ndiscapacitados.\nElementy tematu\nElementami są: (1) opis przebiegu akcji, która miała przybliżyć uczniom problem różnorakich\nbarier, na które napotykają osoby z niepełnosprawnościami; (2) poinformowanie o skutkach\nprzeprowadzonej akcji.\n(1) opis przebiegu akcji, która miała przybliżyć uczniom problem różnorakich barier,\nna które napotykają osoby z niepełnosprawnościami\nWymagane jest, aby w wypowiedzi zdający opisał przebieg akcji polegającej na\nuświadomieniu uczniom, na jakie bariery napotykają osoby z niepełnosprawnościami.\nWypowiedź powinna zawierać informacje dotyczące na przykład:\n- miejsca i czasu zorganizowania akcji\n- uczestników i/lub organizatorów akcji\n- celu i programu akcji\n- zainscenizowanych sytuacji, w tym np. użytych rekwizytów, adaptacji otoczenia itp.\n- panującej atmosfery, reakcji osób.\nZdający może opisać przebieg akcji poświęconej jednemu typowi niepełnosprawności, np.\nopisać przebieg akcji mającej na celu uświadomienie trudności, z jakimi borykają się w życiu\ncodziennym osoby niesłyszące albo niewidome, albo osoby z niepełnosprawnością ruchową.\nAkceptuje się wypowiedź, w której zdający odnosi się do jednego konkretnego problemu, np.\nbraku windy.\nZdający nie musi poinformować, że akcja została zorganizowana przez jego klasę, ani że\nbyła skierowana do społeczności uczniowskiej, ale kontekst nie powinien tego wykluczać.\nJeżeli zdający, zamiast pisać o przebiegu akcji, która już się odbyła, przedstawia plan akcji,\nktóra dopiero ma się odbyć, to taka realizacja tej części pracy jest kwalifikowana na poziom\nniższy (maksymalnie poziom 1).\n(2) poinformowanie o skutkach przeprowadzonej akcji.\nAby drugi element tematu został uznany za zrealizowany, wymagane jest przekazanie\ninformacji, jakie skutki przyniosła przeprowadzona akcja, np. jakie działania podjęła dyrekcja\nszkoły lub władze miasta, aby ułatwić życie osobom z niepełnosprawnościami, jak akcja ta\nwpłynęła na relacje koleżeńskie z uczniami z niepełnosprawnościami z klas integracyjnych\nitp.\nAkceptuje się wypowiedź, w której zdający przedstawia skutki przeprowadzonej akcji\nw środowisku pozaszkolnym.\nAkceptuje się wypowiedź, w której zdający wyraża swoją opinię na temat zasadności\nprzeprowadzania podobnych akcji, pod warunkiem że wspomina o skutkach akcji określonej\nw poleceniu.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nJeśli całość ostatniego akapitu jest realizacją drugiego elementu polecenia, to ta część pracy\njest traktowana jako rozwinięcie. Oznacza to, że zdający pominął zakończenie.\nZgodność z tematem\nTwoja klasa zorganizowała akcję, która miała przybliżyć uczniom problem różnorakich\nbarier, na które napotykają osoby z niepełnosprawnościami. Napisz artykuł na stronę\ninternetową szkoły, w którym:\n• opiszesz przebieg akcji\n• napiszesz, jakie skutki przyniosły Wasze działania.\n1. Fragmenty wypracowania zgodne z tematem:\n• ściśle związane z „główką” i elementami tematu (A, B)\n• ściśle związane z „główką”, ale niezwiązane z elementami tematu (C, D), np.\n- opis czynności organizacyjnych poprzedzających akcję lub czynności po jej\nzakończeniu (np. przydzielanie obowiązków, sposoby zdobywania środków\nfinansowych)\n- powody zorganizowania akcji\n- problemy związane z organizacją akcji (np. finansowe), bez nawiązania do\nprzebiegu akcji\n- opinia zdającego dotycząca traktowania osób z niepełnosprawnościami, odbiór\ntakich osób w społeczeństwie.\nFragmenty C, D nie są uznawane za realizację pierwszego i drugiego elementu tematu.\n2. Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu:\n• luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane z elementami\ntematu (X, Y), np.\n- opis innego rodzaju akcji związanych ze zdrowiem.\nTakie fragmenty są zaznaczane w pracy zdającego nawiasami kwadratowymi. Jeśli\nwystępują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5.\nw Tabeli A.\n3. Fragmenty wypracowania nie na temat:\n• w żaden sposób nienawiązujące do „główki” tematu, np.\n- promowanie udziału w wolontariacie bez nawiązania do problemów osób\nz niepełnosprawnościami.\nTakie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana\nna poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. Fragmenty te nie są uwzględniane\nw liczbie słów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności środków\njęzykowych.\n4. Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1-2 zdania), który mógłby zostać uznany\nza odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego\nłącznika, uznaje się go za fragment zgodny z tematem (C, D).\n5. Jeśli zdający konsekwentnie używa niewłaściwego słowa, które jest kluczowe dla pracy,\nale argumenty pasują do tematu, taka realizacja danej części pracy jest kwalifikowana na\n„główka”\nelement 1.\nelement 2.\npoziom niższy (maksymalnie poziom 1). Dany wyraz traktuje się jako błąd językowy\ni błąd w spójności.\n6. Jeśli zdający realizuje jeden z elementów tematu we wstępie lub zakończeniu, to dany\nfragment pracy uznaje się za część rozwinięcia albo część wstępu/zakończenia.\nTen sam fragment pracy nie może być realizacją elementu tematu oraz częścią\nwstępu/zakończenia.\n7. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest wydzielenie wstępu/zakończenia\nz dłuższego fragmentu i uznanie tego za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentacja\noceniana jest na 0.\nPodsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi\nRozpatrując zgodność zakończenia z treścią pracy, bierze się pod uwagę zgodność tej\nczęści pracy z rozwinięciem wypracowania.\nElementy charakterystyczne dla formy\nNie są akceptowane jako tytuł typowe zwroty rozpoczynające listy, np. Estimados Seńores.\nSpójność i logika wypowiedzi\n2 p.\nwypowiedź zawiera najwyżej 2 usterki w spójności ORAZ/LUB logice na poziomie\nzdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu\n1 p.\nwypowiedź zawiera od 3 do 5 usterek w spójności ORAZ/LUB logice na poziomie\nzdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu\n0 p.\nwypowiedź zawiera 6 lub więcej usterek w spójności ORAZ/LUB logice na poziomie\nzdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu\nJeśli w pracy występuje dłuższy niekomunikatywny fragment (np. dłuższe zdanie lub\n2-3 krótkie zdania), przyznaje się 1 punkt; jeśli takich fragmentów jest więcej, przyznaje się\n0 punktów.\nW ocenie spójności bierze się pod uwagę, czy i w jakim stopniu tekst funkcjonuje jako całość\ndzięki jasnym powiązaniom (np. leksykalnym, gramatycznym) wewnątrz zdań oraz między\nzdaniami/akapitami tekstu.\nW ocenie logiki wypowiedzi bierze się pod uwagę, czy i w jakim stopniu wypowiedź jest\nklarowna (np. czy nie jest jedynie zbiorem przypadkowo zebranych myśli, czy wnioski\nwynikają logicznie z przesłanek).\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nDodatkowe uwagi dotyczące spójności\n1. Zaburzenie spójności i/lub logiki może wynikać na przykład z:\n• braku połączenia między częściami tekstu; odwoływanie się do czegoś, co nie jest\nwcześniej wspomniane\n• nieuzasadnionego użycia czasowników w różnych czasach gramatycznych\n(„przeskakiwania” z jednego czasu gramatycznego na inny)\n• błędów językowych i/lub ortograficznych, które powodują, że odbiorca gubi się,\nczytając tekst\n• poważnych zakłóceń komunikacji w tekście w wyniku błędów językowych\n• braku logiki w tekście, np. przytoczenia argumentu, który jest sprzeczny z ogólnie\nprzyjętymi zasadami rozumowania (jeśli nie ma w pracy żadnego uzasadnienia/\nkontekstu, który tłumaczyłby taką właśnie realizację polecenia).\n2. Brak podziału na akapity nie prowadzi automatycznie do obniżenia punktacji za spójność\ni logikę wypowiedzi.\n3. Jeżeli w pracy nie są zaznaczone żadne błędy w spójności/logice, należy przyznać\n2 punkty w tym kryterium.\n4. Jako usterki w spójności/logice egzaminator oznacza te fragmenty, w których gubi się,\nczytając tekst. Błędy językowe i ortograficzne mogą powodować zaburzenie spójności\ni logiki, ale wiele zależy od kontekstu wypowiedzi. Ten sam błąd może\nw mniejszym lub większym stopniu zaburzać zrozumienie tekstu.\n5. Błędy logiczne mogą często wynikać z niewystarczającego kontekstu w treści pracy,\nbraku kluczowego elementu do uzasadnienia stwierdzenia, które samo w sobie jest\nsprzeczne z zasadami logiki.\n6. Słowa napisane po polsku lub w języku innym niż język egzaminu egzaminator zaznacza\njako błędy w spójności, jeśli w znacznym stopniu utrudniają zrozumienie komunikatu.\nJeśli komunikacja nie jest zaburzona, podkreśla je jedynie jako błędy językowe.\n7. Jeśli praca (lub jej obszerne fragmenty) jest w znacznej większości niespójna/\nniekomunikatywna/niezrozumiała dla odbiorcy, egzaminator może zaznaczyć całość\npracy (lub dany fragment) „pionową falą” na marginesie i nie podkreślać poszczególnych\nzaburzeń. Jednocześnie w takiej pracy oznacza się błędy.\nZakres środków językowych\nW ocenie zakresu środków językowych bierze się pod uwagę zróżnicowanie i precyzję\nśrodków leksykalno-gramatycznych użytych w wypowiedzi.\n3 p.\n• szeroki zakres środków językowych\n• w pracy występują dość liczne fragmenty charakteryzujące się naturalnością\ni różnorodnością frazeologiczną oraz precyzją użytych środków językowych\n2 p.\n• zadowalający zakres środków językowych\n• w pracy występuje kilka fragmentów charakteryzujących się naturalnością\ni różnorodnością frazeologiczną oraz precyzją użytych środków językowych,\njednak w większości użyte są struktury o wysokim stopniu pospolitości\n1 p.\n• ograniczony zakres środków językowych\n• w pracy użyte są głównie struktury o wysokim stopniu pospolitości\n0 p.\n• bardzo ograniczony zakres środków językowych\n• w pracy użyte są wyłącznie struktury o wysokim stopniu pospolitości\nJeżeli w wypowiedzi występują rażące/liczne uchybienia w stosowności i/lub jednolitości\nstylu, wówczas liczbę punktów przyznanych za zakres środków językowych można obniżyć\no 1 punkt (maksymalnie do zera).\nZadowalający zakres środków językowych odnosi się do środków leksykalno-gramatycznych\nujętych w zakresie struktur w Aneksie do Informatora, których znajomości można oczekiwać\nod absolwenta szkoły ponadgimnazjalnej w roku szkolnym 2021/22 na poziomie Bą+ (w skali\nESOKJ).\nPrzez „naturalność” rozumie się charakterystyczny dla danego języka sposób wyrażania\nznaczeń, natomiast przez „precyzyjne sformułowania” rozumie się wyrażanie myśli\nz wykorzystaniem słownictwa swoistego dla tematu i unikanie słów oraz struktur o wysokim\nstopniu pospolitości, takich jak miły, interesujący, fajny.\nPrzez „stosowność” stylu rozumie się dostosowanie przez zdającego środków językowych do\nwybranej formy wypowiedzi, celowość zastosowanych konstrukcji składniowych i jednostek\nleksykalnych. Styl niestosowny to np. styl zbyt metaforyczny lub zbyt bliski stylowi\npotocznemu w odmianie mówionej. Przez „jednolitość” stylu rozumie się konsekwentne\nposługiwanie się jednym, wybranym stylem. Mieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się\nza uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne (tzn. czemuś służy). Styl uznaje się za niejednolity,\njeżeli zdający miesza bez uzasadnienia różne style wypowiedzi, np. w tekście rozprawki\nwystępują fragmenty nazbyt potoczne, z wtrętami ze stylu urzędowego.\nZa zbyt nieformalny język i/lub personalne rozważanie problemu w rozprawce, zwłaszcza\ntypu „za i przeciw”, egzaminator odejmuje punkty w zakresie środków językowych\n(uchybienia w stylu).\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nPoprawność środków językowych\nW ocenie poprawności środków językowych bierze się pod uwagę błędy gramatyczne,\nleksykalne, ortograficzne i interpunkcyjne. Punkty przyznaje się zgodnie z poniższą tabelą.\nPoprawność językowa\n(leksykalno-gramatyczna)\nPoprawność zapisu (ortograficzna, interpunkcyjna)\nnieliczne błędy zapisu\nliczne LUB bardzo liczne\nbłędy zapisu\nnieliczne błędy językowe\n3 p.\n2 p.\nliczne błędy językowe\n2 p.\n1 p.\nbardzo liczne błędy językowe\n1 p.\n0 p.\n1. W przypadku wątpliwości w sytuacjach granicznych o zakwalifikowaniu pracy do niższej\nlub wyższej kategorii punktowej decyduje „waga” błędów oraz ich wpływ na komunikację.\n2. Błędy interpunkcyjne traktowane są jako mniej istotne niż błędy ortograficzne.\n3. W wypowiedziach zdających ze stwierdzoną dysleksją w przypadku bardzo licznych\nbłędów językowych, które nie zakłócają komunikacji lub sporadycznie zakłócają\nkomunikację, przyznaje się 1 punkt. Jeżeli błędy językowe są bardzo liczne i często\nzakłócają komunikację, przyznaje się 0 punktów.\nKwalifikowanie i oznaczanie błędów\nrodzaj błędu\nsposób oznaczenia\nprzykład\nbłąd językowy (leksykalny,\ngramatyczny)\npodkreślenie linią prostą\nMarek lubić czekoladę.\nbłąd językowy spowodowany\nbrakiem wyrazu\nznak √ w miejscu\nbrakującego wyrazu\nMarek √ czekoladę.\nbłąd ortograficzny\notoczenie słowa kołem\nSłońce gżeje.\nbłąd językowy i ortograficzny\nw jednym słowie\npodkreślenie linią prostą\ni otoczenie kołem\nSłońce gżać w lecie.\nbłędy w spójności / logice\npodkreślenie linią falistą\nZałożyłem kurtkę bo było\ngorąco.\nfragment odbiegający\nod tematu\notaczamy nawiasami\nkwadratowymi\nFragment odbiegający\nod tematu\nfragment niezgodny\nz tematem\notaczamy chmurką\nFragment niezgodny\nz tematem\nbłędy interpunkcyjne\notoczenie zbędnego znaku\nkółkiem\nznak √ w kółku w miejscu\nbrakującego znaku\nByło ciepło , i deszczowo.\nZrobiłem to √ ponieważ…\nBłędy ortograficzne zmieniające znaczenie wyrazu są traktowane jako błędy językowe\ni oznaczane poprzez podkreślenie wyrazu linią prostą.\nUsterki w spójności i logice występujące między akapitami mogą być zaznaczane „pionową\nfalą” na marginesie.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nUwagi dodatkowe\n1. Wypowiedź jest oceniana na 0 punktów we wszystkich kryteriach, jeżeli jest\n• w całości nieczytelna (pod pracą zapisuje się „praca w całości nieczytelna”,\na na karcie odpowiedzi zaznacza się 0 punktów w każdym kryterium) LUB\n• całkowicie niezgodna z poleceniem (pod pracą zapisuje się „praca całkowicie\nniezgodna z poleceniem”, a na karcie odpowiedzi zaznacza się 0 punktów w każdym\nkryterium) LUB\n• niekomunikatywna dla odbiorcy, np. w całości napisana fonetycznie (pod pracą\nzapisuje się „praca całkowicie niekomunikatywna”, a na karcie odpowiedzi zaznacza\nsię 0 punktów w każdym kryterium).\n2. Praca, która zawiera fragmenty odtworzone z podręcznika, zadania zawartego\nw arkuszu egzaminacyjnym lub innego źródła, w tym internetowego, lub przepisane\nod innego zdającego, jest uznawana za niesamodzielną.\n3. Jeżeli praca zawiera fragmenty na zupełnie inny temat, wyuczone na pamięć lub\ncałkowicie nienawiązujące do polecenia, a jednocześnie zaburzające spójność i logikę\ntekstu, są one otaczane kołem i nie są brane pod uwagę przy liczeniu wyrazów i ocenie\nzakresu środków językowych i poprawności środków językowych.\n4. Jeżeli wypowiedź zawiera mniej niż 160 wyrazów, przyznaje się 0 punktów za zakres\ni poprawność środków językowych. W takich pracach nie oznacza się błędów.\n5. Jeżeli za wypowiedź przyznano 0 punktów w kryterium zgodności z poleceniem,\nwe wszystkich pozostałych kryteriach przyznaje się 0 punktów.\n6. Jeżeli wypowiedź nie zawiera w ogóle rozwinięcia (np. zdający napisał tylko wstęp),\nprzyznaje się 0 punktów w każdym kryterium.\n7. Jeżeli za wypowiedź przyznano 1 punkt w kryterium zgodności z poleceniem, we\nwszystkich pozostałych kryteriach można również przyznać maksymalnie po 1 punkcie.\n8. Słowa zapisane przy użyciu skrótów, np. Salu2, należy oznaczyć jako błędy\nortograficzne.\n9. W ocenie poprawności środków językowych w wypowiedziach zdających ze stwierdzoną\ndysleksją nie bierze się pod uwagę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych (takie\nbłędy nie są oznaczane w pracy zdającego). Błąd ortograficzny zmieniający znaczenie\nwyrazu w pracy zdającego z opinią o dysleksji to błąd językowy. Jest on brany pod\nuwagę w ocenie poprawności językowej.\nZasady te obowiązują również w ocenie prac zdających z dysgrafią, dysortografią,\nafazją, z zaburzeniami komunikacji językowej, mózgowym porażeniem dziecięcym,\na także prac zdających, którzy korzystali z pomocy nauczyciela wspomagającego oraz\nprac pisanych na komputerze.\n10. W przypadku obniżenia punktacji w zakresie środków językowych za usterki stylistyczne,\npod pracą zapisuje się „rażące uchybienia w stylu” i wskazuje się rodzaj usterki. Samo\nużycie form skróconych nie jest traktowane jako rażące uchybienie.\n11. Zdający może używać oryginalnej pisowni w obcojęzycznych nazwach geograficznych,\nnazwach obiektów sportowych, gazet, zespołów muzycznych, programów telewizyjnych,\ntytułach, pod warunkiem że podaje wyjaśnienie w języku egzaminu, tak aby informacja\nbyła komunikatywna dla odbiorcy. Z tekstu musi wynikać, że jest mowa o gazecie, filmie,\ngrupie muzycznej itd. lub musi wystąpić określenie película, banda, np. la telenovela\n“M jak miłość”.\nJeżeli zdający podaje nazwę w języku innym niż zdawany i nie podaje objaśnienia, całe\nwyrażenie jest podkreślane linią prostą i traktowane jako jeden błąd językowy,\nnp. He leído Nowe Horyzonty. - 1 błąd językowy. Oprócz tego całe wyrażenie\npodkreślane jest linią falistą i traktowane jako błąd w spójności. Jeśli użycie tej nazwy\njest kluczowe dla realizacji polecenia, ta informacja nie jest uwzględniana w ocenie\ntreści.","solution":"**10.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**Rozprawka** na temat: *wady i zalety przygotowywania prezentacji multimedialnych przez uczniów na lekcje z różnych przedmiotów.*\n\nPełen wzorcowy tekst (ok. 220 słów) poniżej.\n\n## Sposób 1 - analiza wymagań i struktura\n\n**Temat:** Przygotowywanie prezentacji multimedialnych przez uczniów na lekcje stało się normą. Napisz rozprawkę przedstawiającą **wady i zalety** takiego sposobu przekazywania wiedzy.\n\n**Typ tekstu:** rozprawka (*ensayo / disertación*)\n\n**Wymagana struktura CKE (Tabela A i B):**\n1. **Wstęp z tezą** - teza musi odnosić się do przygotowywania prezentacji multimedialnych i zapowiadać rozpatrywanie wad i zalet\n2. **Zalety** (primer elemento del tema) - przynajmniej jeden argument + uzasadnienie\n3. **Wady** (segundo elemento del tema) - przynajmniej jeden argument + uzasadnienie\n4. **Zakończenie** - podsumowanie + nawiązanie do tezy\n5. **Forma:** teza poprawnie umiejscowiona, widoczne akapity, 180-280 słów\n\n**Teza wzorcowa (z klucza CKE):**\n> *\"Aprovechar presentaciones multimedia en la escuela tiene aspectos positivos, pero también algunos negativos.\"*\n\n**Zakończenie wzorcowe (z klucza CKE):**\n> *\"En conclusión, está claro que las presentaciones multimedia preparadas por los alumnos tienen tanto aspectos positivos, como negativos.\"*\n\n## Sposób 2 - budowa argumentów\n\n**Argumenty ZA (zalety):**\n- Uczniowie aktywnie szukają i selekcjonują informacje → rozwija umiejętności badawcze\n- Praca z programem prezentacyjnym → nauka kompetencji cyfrowych\n- Prezentacja przed klasą → ćwiczenie wystąpień publicznych\n- Kreatywność: grafiki, kolory, układ slajdów → angażuje różne style uczenia się\n\n**Argumenty PRZECIW (wady):**\n- Ryzyko kopiowania (copy-paste) bez prawdziwego rozumienia\n- Nierówny dostęp do technologii - nie wszyscy uczniowie mają komputer w domu\n- Skupienie na estetyce slajdów, nie na treści merytorycznej\n- Czas przygotowania może być nadmierny w stosunku do efektów dydaktycznych\n\n## Wzór tekstu\n\n**Las presentaciones multimedia en el aula: żventaja o carga?**\n\nHoy en día, preparar presentaciones multimedia para las clases se ha convertido en algo habitual en los colegios. Esta forma de transmitir el conocimiento tiene tanto ventajas como inconvenientes, como trataré de mostrar en esta disertación.\n\nPor un lado, elaborar una presentación beneficia enormemente al alumno. Al buscar y seleccionar información, desarrolla habilidades de investigación y pensamiento crítico. Además, aprende a manejar programas informáticos, lo que resulta indispensable en el mundo laboral actual. Por último, exponer ante sus compańeros le permite practicar la comunicación oral, una competencia clave en cualquier ámbito de la vida.\n\nPor otro lado, esta metodología presenta ciertos inconvenientes que no deben ignorarse. El mayor riesgo es que los alumnos se limiten a copiar y pegar texto sin comprenderlo realmente, lo que convierte la actividad en un ejercicio superficial. Asimismo, no todos los estudiantes tienen igual acceso a ordenadores o internet, lo que genera desigualdades. Finalmente, dedicar demasiado tiempo a la estética visual puede hacer que el contenido quede en un segundo plano.\n\nEn conclusión, está claro que las presentaciones multimedia preparadas por los alumnos tienen tanto aspectos positivos como negativos. Para maximizar sus beneficios, los profesores deben establecer criterios claros de evaluación que prioricen el contenido sobre la forma.\n\n*(ok. 215 wyrazów - mieści się w wymaganym zakresie 180-280)*\n\n## Punkty CKE\n\n> 📋 **Schemat oceniania CKE - rozprawka (zadanie 10.1, max 13 pkt łącznie z całym zad. 10):**\n>\n> **Tabela A - Zgodność z poleceniem (0-5 pkt):**\n> - Wstęp z tezą (0-1 pkt) - teza odnosi się do prezentacji multimedialnych i zapowiada wady + zalety\n> - Zalety (0-1 pkt) - przynajmniej jeden argument rozwinięty\n> - Wady (0-1 pkt) - przynajmniej jeden argument rozwinięty\n> - Zakończenie / podsumowanie (0-1 pkt)\n> - Fragmenty odbiegające od tematu (kara: odejmowanie)\n>\n> **Tabela B - Elementy formy (0-1 pkt):**\n> - Teza poprawnie umiejscowiona (wstęp) ✓\n> - Widoczny zamysł kompozycyjny (wstęp-rozwinięcie-zakończenie) ✓\n> - Segmentacja (akapity) ✓\n> - Długość 180-280 słów ✓\n>\n> **Spójność i logika (0-2 pkt):** linking words, logiczne przejścia\n>\n> **Zakres środków językowych (0-3 pkt):** zaawansowane słownictwo i struktury\n>\n> **Poprawność środków językowych (0-3 pkt):** gramatyka, ortografia, interpunkcja\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - typowe błędy obniżające ocenę:**\n>\n> **Treść (-1 pkt za każdy brakujący element):**\n> - Brak tezy w wstępie lub teza niezwiązana z tematem prezentacji multimedialnych\n> - Brak rozwinięcia wad lub zalet (podanie tylko jednego z wymaganych elementów)\n> - Brak zakończenia lub zakończenie niezwiązane z tematem\n>\n> **Spójność (-1 pkt):**\n> - Brak linking words (*por un lado, por otro lado, además, sin embargo, en conclusión*)\n> - Skakanie między tematami bez logicznego przejścia\n>\n> **Zakres i poprawność językowa:**\n> - Powtarzanie tych samych słów (*malo, bueno, cosa*) zamiast synonimów\n> - Błędy w subjuntivo po *para que, es importante que*\n> - Błędy ortograficzne w słowach kluczowych (acentos!)\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Teza musi wyraźnie wspominać o **prezentacjach multimedialnych przygotowywanych przez uczniów** (nie ogólnie o technologii w szkole). Klucz CKE sprawdza, czy teza jest zgodna z tym konkretnym tematem.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W rozprawce \"wady i zalety\" CKE wymaga **obu elementów** - sama lista zalet bez wad lub vice versa = utrata punktu za zgodność z poleceniem. Upewnij się, że masz **przynajmniej jeden akapit dla zalet i jeden dla wad**.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Długość: minimum 180 słów, maksimum 280. Zbyt krótki tekst (<180 słów) traci punkty. Zbyt długi (>280 słów) też może być penalizowany. Licz słowa przy pisaniu.\n\n**10.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**Artykuł publicystyczny** na temat: *akcja klasy przybliżająca uczniom problem barier dla osób z niepełnosprawnościami.*\n\nPełen wzorcowy tekst (ok. 230 słów) poniżej. Artykuł musi zawierać: wstęp sygnalizujący problem barier, opis przebiegu akcji oraz informację o skutkach.\n\n## Sposób 1 - analiza wymagań i struktura\n\n**Temat:** Klasa zorganizowała akcję przybliżającą uczniom problem barier, na które napotykają osoby z niepełnosprawnościami. Napisz artykuł na stronę internetową szkoły, w którym:\n- opiszesz **przebieg akcji**\n- napiszesz, jakie **skutki przyniosły** Wasze działania\n\n**Typ tekstu:** artykuł publicystyczny (*artículo periodístico*)\n\n**Wymagana struktura CKE (Tabela A i B):**\n1. **Wstęp** - sygnalizuje problem barier dla osób z niepełnosprawnościami\n2. **Opis przebiegu akcji** (primer elemento) - gdzie, kiedy, kto uczestniczył, cel, rekwizyty, atmosfera, reakcje\n3. **Skutki akcji** (segundo elemento) - co zmieniło się po akcji (działania dyrekcji, władz, relacje koleżeńskie)\n4. **Tytuł** (element formy) - chwytliwy, krótki\n5. **Forma:** widoczne akapity, 180-280 słów, tytuł obecny\n\n**Wzorcowy wstęp (z klucza CKE):**\n> *\"Hace unos meses me rompí una pierna y me pusieron yeso. Cada vez que me paraba delante de unas escaleras, estas se convertían en un gran obstáculo. Entonces me di cuenta de las barreras a las que se enfrentan los discapacitados, y no durante unas semanas, sino toda su vida.\"*\n\n## Sposób 2 - budowa artykułu\n\n**Wstęp** (intro): zaczep czytelnika przez konkretny przykład lub pytanie retoryczne, zapowiadając temat barier architektonicznych/społecznych.\n\n**Opis przebiegu akcji** (cuerpo 1):\n- Kiedy i gdzie odbyła się akcja (np. w szkole, na ulicy)\n- Co robili uczniowie (np. próbowali poruszać się na wózkach inwalidzkich, chodzić z zawiązanymi oczami)\n- Cel: zrozumienie codziennych trudności osób z niepełnosprawnościami\n- Atmosfera: zaangażowanie, refleksja, emocje uczestników\n\n**Skutki akcji** (cuerpo 2):\n- Skutki bezpośrednie: zmiana postawy kolegów, wzrost empatii\n- Skutki formalne: dyrekcja postanowiła zainstalować rampę / zamawiać podjazdy\n- Szersze konsekwencje: artykuł w lokalnej prasie, kontakt z urzędem miasta\n\n## Wzór tekstu\n\n**żSabes lo que es no poder entrar por la puerta?**\n\nLas personas con discapacidad se enfrentan cada día a barreras que muchos de nosotros ni siquiera notamos: un escalón, una puerta estrecha, la ausencia de un ascensor. El mes pasado, nuestra clase decidió abrir los ojos al colegio con una acción especial.\n\nLa actividad se llevó a cabo durante una jornada completa en nuestro instituto. Divididos en grupos, los alumnos intentamos desplazarnos en silla de ruedas por los pasillos, subir escaleras con muletas y orientarnos con los ojos vendados. Fue una experiencia reveladora: lo que normalmente hacemos en segundos, de repente se convertía en un reto casi imposible. Muchos compańeros admitieron que nunca habían pensado en estos obstáculos.\n\nLos resultados de nuestra iniciativa superaron nuestras expectativas. Tras la acción, presentamos un informe a la dirección del colegio seńalando las barreras más urgentes. La dirección prometió instalar rampas de acceso y renovar los aseos adaptados antes de fin de curso. Además, varios padres se unieron a la causa y contactaron con el Ayuntamiento para pedir mejoras en el entorno del colegio.\n\nEsta acción nos demostró que pequeńas iniciativas pueden generar grandes cambios. Todos tenemos el poder de hacer nuestro entorno más inclusivo.\n\n*(ok. 228 wyrazów - mieści się w wymaganym zakresie 180-280)*\n\n## Punkty CKE\n\n> 📋 **Schemat oceniania CKE - artykuł publicystyczny (zadanie 10.2, max 13 pkt łącznie z całym zad. 10):**\n>\n> **Tabela A - Zgodność z poleceniem (0-5 pkt):**\n> - Wstęp sygnalizujący problem barier dla osób z niepełnosprawnościami (0-1 pkt)\n> - Opis przebiegu akcji (0-1 pkt) - miejsce, czas, uczestnicy, cel, co robiono, atmosfera\n> - Skutki akcji (0-1 pkt) - co zmieniło się (działania dyrekcji/władz, relacje, zmiany architektoniczne)\n> - Wstęp + zakończenie jako całość (0-1 pkt)\n> - Fragmenty odbiegające od tematu (kara)\n>\n> **Tabela B - Elementy formy (0-1 pkt):**\n> - Wypowiedź zatytułowana ✓\n> - Widoczny zamysł kompozycyjny ✓\n> - Segmentacja (akapity) ✓\n> - Długość 180-280 słów ✓\n>\n> **Spójność i logika (0-2 pkt):** linking words, logiczne przejście między przebiegiem a skutkami\n>\n> **Zakres środków językowych (0-3 pkt):** zaawansowane słownictwo i struktury\n>\n> **Poprawność środków językowych (0-3 pkt):** gramatyka, ortografia, interpunkcja\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - typowe błędy obniżające ocenę:**\n>\n> **Treść (-1 pkt za każdy brakujący element):**\n> - Brak opisu przebiegu akcji (tylko ogólne wspomnienie o akcji, bez szczegółów)\n> - Brak informacji o skutkach (zakończenie ogólne bez konkretnych zmian)\n> - Wstęp, który nie sygnalizuje problemu barier / niepełnosprawności\n>\n> **Forma (-1 pkt):**\n> - Brak tytułu artykułu\n> - Brak widocznych akapitów (ciągły blok tekstu)\n>\n> **Spójność (-1 pkt):**\n> - Brak połączenia między przebiegiem a skutkami (np. brak *como resultado, por esta razón, gracias a ello*)\n>\n> **Zakres i poprawność językowa:**\n> - Używanie tylko prostego czasu teraźniejszego zamiast pretérito indefinido/imperfecto\n> - Brak struktur pasywnych (*se instalaron, fue presentado*) lub bezosobowych\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Artykuł musi mieć **tytuł** - to wymóg Tabeli B (element formy). Bez tytułu tracisz punkt. Tytuł powinien być chwytliwy, krótki, może być pytaniem retorycznym lub prowokacyjnym stwierdzeniem.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz CKE akceptuje opis akcji skupionej na **jednym konkretnym problemie** (np. tylko brak windy w szkole) - pod warunkiem, że zawiera **opis przebiegu i skutków**. Nie musisz opisywać wielu barier naraz.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Skutki\" muszą być **konkretne i różnorodne** - samo \"wszyscy zrozumieli problem\" to za mało. Odwołaj się do zmian instytucjonalnych (decyzja dyrekcji, kontakt z władzami), zmian w relacjach, lub mediów.","image":"img/jezyk-hiszpanski-2022-maj-matura-rozszerzona/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura"}]}