{"paper":{"id":"jezyk-hiszpanski-2024-maj-matura-podstawowa","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2024,"month":"maj","level":"podstawowa","variant":null,"exam_pdf":"jezyk-hiszpanski-2024-maj-matura-podstawowa/jezyk-hiszpanski-2024-maj-matura-podstawowa.pdf","key_pdf":"jezyk-hiszpanski-2024-maj-matura-podstawowa-odpowiedzi/jezyk-hiszpanski-2024-maj-matura-podstawowa-odpowiedzi.pdf","question_count":12,"source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2024 (podstawowa)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"jezyk-hiszpanski-2024-maj-matura-podstawowa/zad/1","paper_id":"jezyk-hiszpanski-2024-maj-matura-podstawowa","number":"1","points":5,"ptype":"closed","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2024,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 1. (0-5)\nUsłyszysz dwukrotnie wywiad z podróżnikiem. Zaznacz znakiem X, które zdania są\nzgodne z treścią nagrania (V - Verdadero), a które nie (F - Falso).\nEl hombre afirma que\nV\nF\n1.1. cuando fue a la India, ya era un viajero experimentado.\n1.2. viajando por la India se dio cuenta de lo poco que sabía sobre ese país.\n1.3. en la actualidad basta con salir en la televisión para ser famoso.\n1.4. le resulta molesto relacionarse con los habitantes del lugar que visita.\n1.5. se niega a financiar sus viajes promocionando establecimientos\nturísticos.","answer":"1.1 = F; 1.3 = F; 1.4 = F","answer_text":"1 pkt - poprawna odpowiedź.","solution":"**1.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**F - Falso (Fałsz)**\n\nTwierdzenie jest **niezgodne** z treścią nagrania. Alan wcale nie był doświadczonym podróżnikiem, gdy pojechał do Indii - było to jego pierwsze wyjście poza Hiszpanię.\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji nagrania\n\nKluczowy fragment wypowiedzi Alana:\n\n> *„Yo nunca había viajado a otro continente, ni siquiera había salido de Espańa.\"*\n> (Alan, wywiad - moment, gdy opisuje swój wyjazd do Indii)\n\n**Analiza krok po kroku:**\n\n1. **„nunca había viajado a otro continente\"** → *nigdy nie podróżował na inny kontynent* - zaprzeczenie doświadczenia zagranicznego\n2. **„ni siquiera había salido de Espańa\"** → *nawet nie wyjechał z Hiszpanii* - wzmocnienie przez „ni siquiera\" (nawet, nawet nie), czyli doświadczenie zerowe\n3. Oba czasowniki w **Pluscuamperfecto (había + participio)** = czynność zakończona PRZED inną przeszłą czynnością (wyjazdem do Indii) → Alan opisuje stan PRZED wyprawą\n\n**Wniosek:** Zdanie twierdzi, że Alan *ya era un viajero experimentado* (był już doświadczonym podróżnikiem). Transkrypcja temu całkowicie przeczy - odpowiedź to **F**.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna i leksykalna\n\n**Kluczowe słowa w zdaniu zadania vs. nagraniu:**\n\n| Element | Zdanie (zadanie) | Nagranie (Alan) |\n| doświadczenie | *ya era un viajero experimentado* (był już doświadczonym podróżnikiem) | *nunca había viajado* (nigdy nie podróżował) |\n| zakres podróży | brak doprecyzowania | *ni siquiera había salido de Espańa* (nawet z Hiszpanii nie wyjechał) |\n| ocena | pozytywna (doświadczony) | negatywna (brak jakiegokolwiek doświadczenia) |\n\n**Analiza słów-kluczy:**\n\n- **„ya\"** (już) w zdaniu zadania sugeruje, że przed wyjazdem do Indii Alan *zdążył się stać* doświadczonym podróżnikiem → nagranie temu zaprzecza\n- **„nunca\"** (nigdy) - przysłówek przeczący o najsilniejszej sile negacji w hiszpańskim; wyklucza JAKIEKOLWIEK wcześniejsze doświadczenia\n- **„ni siquiera\"** (nawet nie) - idiomatyczne wzmocnienie przeczenia; podkreśla, że Alan nie przekroczył nawet granicy własnego kraju\n- **„experimentado\"** (doświadczony, od *experimentar*) - Participio użyte jako przymiotnik; jeśli „nunca había viajado\", nie mógł być „experimentado\"\n\n**Struktura gramatyczna nagrania - Pluscuamperfecto:**\n- *había viajado / había salido* = Pretérito Pluscuamperfecto (había + participio)\n- Użycie tego czasu JEDNOZNACZNIE sytuuje czynność (lub jej brak) PRZED wyjazdem do Indii\n- Potwierdzenie: ten czas służy tu do opisu stanu doświadczenia Alana w momencie poprzedzającym podróż\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 1.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - zaznaczono **F**\n> - **0 pkt** - zaznaczono **V** lub brak odpowiedzi\n>\n> **Podstawa programowa:** II.5) Zdający znajduje w wypowiedzi określone informacje.\n>\n> **Uzasadnienie klucza:** Alan wprost stwierdza, że *nunca había viajado a otro continente, ni siquiera había salido de Espańa*, co jest bezpośrecznym zaprzeczeniem stwierdzenia, że był *viajero experimentado*. Nagranie jest jednoznaczne - nie ma tu miejsca na interpretację.\n\n## Reference gramatyczny - czego użyto w rozwiązaniu\n\n> 📖 **Reference - Pretérito Pluscuamperfecto:**\n> **Forma:** había/habías/había/habíamos/habíais/habían + **participio** (viajado, salido, comido…)\n> **Znaczenie:** czynność zakończona PRZED inną czynnością w przeszłości (sekwencja: najpierw A, potem B - Pluscuamperfecto opisuje A)\n> **Sygnały:** *ya, todavía no, nunca, antes de que, cuando* + czas przeszły w zdaniu głównym\n> **W tym zadaniu:** *nunca había viajado* = nigdy [przed wyjazdem do Indii] nie podróżował → zerowe doświadczenie\n\n> 📖 **Reference - przysłówki przeczące (negación enfática):**\n> - **nunca** = nigdy (najsilniejsze zaprzeczenie ciągłości/powtarzalności)\n> - **ni siquiera** = nawet nie (idiomatyczne wzmocnienie, podkreśla skrajny brak)\n> - **nunca… ni siquiera** razem = nawarstwianie negacji typowe dla języka hiszpańskiego (podwójna negacja jest POPRAWNA i wzmacniająca, nie znosi się wzajemnie jak w angielskim!)\n\n## Dlaczego odpowiedź V byłaby błędna\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **F** | *Falso* - Alan NIE był doświadczonym podróżnikiem | **POPRAWNA** - poparta cytatem z nagrania | - |\n| V | *Verdadero* - Alan był już doświadczonym podróżnikiem | Sprzeczna z dosłowną wypowiedzią Alana (*nunca había viajado*) | Pomylenie intencji rozmówcy: Alan mówi o Indiach z entuzjazmem, co może sugerować *doświadczenie*, ale faktycznie opisuje PIERWSZY kontakt z obcym kontynentem |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka emocjonalna - Alan opowiada o Indiach z pasją i entuzjazmem, co może sprawiać wrażenie, że jest *doświadczonym podróżnikiem*. Słuchaj UWAŻNIE TREŚCI, nie tonu wypowiedzi. Entuzjazm ≠ doświadczenie.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowo *experimentado* brzmi podobnie do angielskiego *experienced* i polskiego *eksperymentalny* - ale w kontekście osób znaczy wyłącznie **doświadczony** (= ktoś, kto dużo robił daną rzecz). Nie myl z *experimental* (eksperymentalny).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Ni siquiera* to idiom - ucz się go jako całości. Oznacza „nawet nie\" i wzmacnia negację. W zadaniach T/F jego obecność w nagraniu prawie zawsze sygnalizuje, że coś jest *Falso* - bo mówca podkreśla całkowity brak czegoś.\n\n**1.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**V (Verdadero - Prawda)**\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji (listening)\n\nW nagraniu Alan wypowiada następujące słowa:\n\n> „Cuando llegué a la India, me sentí muy ignorante. Estaba perdido. Ese viaje me abrió los ojos.\"\n\n**Analiza fragment po fragmencie:**\n\n1. **„me sentí muy ignorante\"** - „poczułem się bardzo ignorantem/niewiedzącym\" → uświadomił sobie własną niewiedzę\n2. **„Estaba perdido\"** - „byłem zagubiony\" → potwierdza poczucie dezorientacji wynikające z braku wiedzy o kraju\n3. **„Ese viaje me abrió los ojos\"** - dosłownie „ta podróż otworzyła mi oczy\" → idiom oznaczający uświadomienie sobie czegoś, czego wcześniej się nie widziało/nie wiedziało\n\n**Wniosek:** Zdanie w zadaniu mówi, że *podróżując po Indiach mężczyzna zdał sobie sprawę, jak mało o tym kraju wiedział*. Cytat z nagrania dokładnie to potwierdza - Alan przyznaje, że po przyjeździe poczuł się „bardzo niewiedzący\" i „zagubiony\", a podróż „otworzyła mu oczy\". Odpowiedź: **V**.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna i gramatyczna\n\n**Dopasowanie kluczowych słów:**\n\n| Zdanie w zadaniu | Fragment transkrypcji | Relacja |\n| *„viajando por la India\"* | *„Cuando llegué a la India\"* | oba fragmenty dotyczą pobytu w Indiach |\n| *„se dio cuenta\"* | *„me abrió los ojos\"* | oba wyrażenia = uświadomienie sobie czegoś |\n| *„lo poco que sabía\"* | *„me sentí muy ignorante\"* | oba wyrażenia = brak wiedzy, niewiedzenie |\n\n**Analiza gramatyczna:**\n\n- **„se dio cuenta de + lo poco que sabía\"** - *„zdał sobie sprawę z tego, jak mało wiedział\"* → zdanie w zadaniu używa formy narracyjno-opisowej (3 os. l.poj., czas pretérito indefinido)\n- Transkrypcja używa 1 os. l.poj. (*„me sentí\", „estaba\", „me abrió\"*) - Alan mówi we własnym imieniu, co zgadza się z perspektywą zadania (chodzi o tego samego mężczyznę)\n- **„abrió los ojos\"** - idiom kluczowy: „otworzyć komuś oczy\" = uświadomić mu coś, czego wcześniej nie dostrzegał → semantycznie równoważne z *„darse cuenta de lo poco que sabía\"*\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 1.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **V** (Verdadero)\n> - **0 pkt** - odpowiedź **F** (Falso) lub brak odpowiedzi\n> - Podstawa programowa: **II.5)** - Zdający znajduje w wypowiedzi określone informacje\n> - Uzasadnienie w kluczu: Alan stwierdza *„me sentí muy ignorante\"* i *„ese viaje me abrió los ojos\"* - co jednoznacznie potwierdza, że podróż uświadomiła mu brak wiedzy o Indiach\n\n## Reference gramatyczny - czego użyto\n\n> 📖 **Reference - Idiom „abrir los ojos\":**\n> Forma: *abrir(le) los ojos (a alguien)* - otworzyć komuś oczy\n> Użycie: uświadomić komuś coś, co wcześniej było niezauważone lub nieznane\n> W tym zdaniu: *„ese viaje me abrió los ojos\"* = ta podróż uświadomiła mi (moją niewiedzę)\n> Równoważne z: *darse cuenta de algo* (zdać sobie z czegoś sprawę)\n\n> 📖 **Reference - Pretérito indefinido:**\n> Forma: *llegué, me sentí, abrió* - regularne i nieregularne formy czasu przeszłego prostego\n> Użycie: czynności zakończone w przeszłości, z konkretnym momentem lub skutkiem\n> Sygnały: *cuando, ese viaje, al llegar*\n\n> 📖 **Reference - „darse cuenta de\":**\n> Forma: *darse cuenta de + (lo que / lo poco que / que + zdanie)*\n> Użycie: uświadomić sobie coś\n> Przykład: *Me di cuenta de lo poco que sabía* = zdałem sobie sprawę, jak mało wiedziałem\n\nW tym zadaniu analiza tekstu jest wystarczająca - odpowiedź wynika bezpośrednio z cytatów z nagrania.\n\n## Dlaczego odpowiedź F byłaby błędna\n\n| Odpowiedź | Uzasadnienie | Typowa pułapka |\n| **V** | **POPRAWNA** - *„me sentí muy ignorante\"* + *„ese viaje me abrió los ojos\"* jednoznacznie potwierdzają zdanie | - |\n| F | Błędna - nic w nagraniu NIE zaprzecza temu, że Alan uświadomił sobie brak wiedzy o Indiach | Możliwe niezrozumienie idiomu *„abrir los ojos\"* - uczeń może pomylić go ze znaczeniem dosłownym lub go nie rozpoznać |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Kluczowy idiom *„abrir los ojos\"* jest bardzo często spotykany w nagraniach CKE - nie oznacza dosłownie „otwierać oczy\", lecz **uświadamiać sobie coś** (angielskie *to open one's eyes to sth*). Uczeń, który nie zna tego idiomu, może błędnie wybrać F.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Zdanie w zadaniu używa formy *„viajando\"* (gerundio - „podróżując\"), a nagranie mówi *„cuando llegué\"* (pretérito indefinido - „kiedy przyjechałem\"). To ta sama sytuacja opisana inaczej gramatycznie - nie oznacza to sprzeczności.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Wyrażenie *„lo poco que sabía\"* (jak mało wiedział) jest semantycznie identyczne z *„me sentí muy ignorante\"* (poczułem się bardzo niewiedzący). W zadaniach T/F CKE często używa **parafrazy** zamiast dosłownego powtórzenia - szukaj sensu, nie słów.\n\n**1.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**F - Fałsz**\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nKluczowy fragment wypowiedzi Alana (nagranie listening):\n\n> *\"antes salías en la tele y todo el mundo te conocía, ahora no\"*\n\n**Tłumaczenie:** „kiedyś wystarczyło pokazać się w telewizji i wszyscy cię znali, teraz już nie\"\n\n**Analiza krok po kroku:**\n\n1. **„antes salías en la tele y todo el mundo te conocía\"** → dawniej (= przeszłość) pojawienie się w TV wystarczało, by stać się sławnym\n2. **„ahora no\"** → *teraz już nie* - dosłowne zaprzeczenie, które obala twierdzenie z zadania\n3. Struktura zdania: kontrast czasowy **antes (dawniej) ↔ ahora (teraz)**\n\n**Wniosek:** Alan stwierdza dokładnie **coś odwrotnego** niż sugeruje zdanie zadania. Zadanie twierdzi, że *dziś* wystarczy pojawić się w TV - Alan mówi, że *dziś już nie wystarczy*. Odpowiedź to **F**.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna i struktury zdania\n\n**Zdanie zadania:**\n> *\"en la actualidad basta con salir en la televisión para ser famoso\"*\n> (= w chwili obecnej / dziś wystarczy pojawić się w TV, żeby być sławnym)\n\n**Rozbicie kluczowych elementów:**\n\n| Element zdania | Co oznacza | Co mówi Alan |\n| `en la actualidad` | w chwili obecnej, dziś | `ahora` = teraz |\n| `basta con` | wystarczy | `ahora no` = teraz NIE wystarczy |\n| `salir en la televisión` | pojawić się w TV | `salías en la tele` = dokładnie ten sam kontekst |\n| `para ser famoso` | żeby być sławnym | `todo el mundo te conocía` = wszyscy cię znali |\n\n**Kontrast gramatyczny - `antes` vs `ahora`:**\n\n- `antes salías` - czas przeszły (Pretérito Imperfecto), opisujący stan *dawniej*\n- `ahora no` - przysłówek czasu teraźniejszego + zaprzeczenie `no`\n\nAlan buduje wyraźny kontrast czasowy: **kiedyś TAK → teraz NIE**. Zadanie opisuje tylko połowę tego zdania (część „kiedyś TAK\"), przypisując ją do teraźniejszości - to typowy błąd interpretacyjny w listening.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - zadanie 1.3 (max 1 pkt):**\n>\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **F**\n> - **0 pkt** - odpowiedź: **P** (Prawda) lub brak odpowiedzi\n>\n> **Uzasadnienie w kluczu CKE:**\n> Alan stwierdza `'antes salías en la tele y todo el mundo te conocía, ahora no'` - w przeszłości pojawienie się w TV dawało sławę, ale *dziś już nie*. Treść zdania zadania jest sprzeczna z tym, co mówi Alan na temat **teraźniejszości**.\n>\n> **WYKLUCZONE:** odpowiedź P - zdanie zadania odwraca sens wypowiedzi Alana, przenosząc dawne prawdy do teraźniejszości.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - Pretérito Imperfecto (czas opisu przeszłości):**\n> Forma: `-aba / -ía` (salía, conocía)\n> Użycie: opis stanów, nawyków, czynności trwających w przeszłości\n> **Sygnał czasowy:** `antes` (dawniej, kiedyś), `en aquella época` (w tamtych czasach)\n\n> 📖 **Reference - kontrast `antes ↔ ahora` (dawniej ↔ teraz):**\n> Typowa struktura kontrastowa w języku hiszpańskim:\n> `Antes + Imperfecto … ahora + Presente/negación`\n> Przykład: *„Antes vivía en Madrid, ahora no.\"* (Kiedyś mieszkałem w Madrycie, teraz już nie.)\n> W listening zadaniach: kiedy słyszysz `antes … ahora no` → treść zdania dotycząca teraźniejszości jest FAŁSZEM.\n\nW tym zadaniu wystarczy uważna analiza transkrypcji - klucz leży w jednym zdaniu Alana z wyraźnym kontrastem czasowym.\n\n## Dlaczego inna odpowiedź (P) jest błędna\n\n| Opcja | Rozumowanie ucznia | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **F** | **Alan mówi `ahora no` - dziś TV nie wystarczy** | **POPRAWNA** | - |\n| P | Uczeń słyszy `salías en la tele` i `todo el mundo te conocía` i uznaje, że Alan potwierdza, że TV = sława | Alan wyraźnie dodaje `ahora no` - to zaprzeczenie odnosi się do TERAŹNIEJSZOŚCI | Zatrzymanie się na pierwszej części zdania i zignorowanie kontrastowego `ahora no` |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd - uczeń słyszy pozytywne słowa (`todo el mundo te conocía` = wszyscy cię znali) i zaznacza P, nie zwracając uwagi na kluczowy zwrot `ahora no` na końcu zdania. W nagraniach listening zwroty kontrastowe (`pero, sin embargo, ahora no, ya no`) często pojawiają się **po** informacji pozornie potwierdzającej zdanie.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowo `en la actualidad` w zdaniu zadania = *obecnie, dziś*. To sygnał, że zadanie pyta o teraźniejszość. Alan natomiast mówi o teraźniejszości przez `ahora no` - zaprzeczenie. Zawsze sprawdzaj, **o jakim czasie** mówi zdanie zadania i czy nagranie to potwierdza czy zaprzecza.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Struktura `antes … ahora no` to klasyczny zabieg retoryczny w nagraniach CKE - porównanie przeszłości z teraźniejszością. Kiedy ją słyszysz, od razu szukaj zdania zadania opisującego *stan obecny* - jest duże prawdopodobieństwo, że jest to pułapka P/F.\n\n**1.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**F (Fałsz)**\n\nStwierdzenie jest **fałszywe** - Alan *lubi* kontaktować się z mieszkańcami odwiedzanych miejsc, a nie uważa tego za uciążliwe.\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nKluczowy fragment wypowiedzi Alana:\n\n> *\"eso me da la oportunidad de mezclarme con el entorno, de hablar con la gente, de preguntar\"*\n\n**Wskazówki krok po kroku:**\n\n1. **\"me da la oportunidad\"** → dosłownie: *daje mi to okazję* - mówiący postrzega daną sytuację jako **szansę, coś pozytywnego**, nie jako problem\n2. **\"mezclarme con el entorno\"** → *wtopić się w otoczenie, zmieszać się z miejscowymi* - intencja aktywnej integracji\n3. **\"de hablar con la gente, de preguntar\"** → *rozmawiać z ludźmi, pytać* - Alan **cieszy się** z możliwości kontaktu, enumeracja pozytywnych czynności\n4. Brak jakichkolwiek markerów negatywnych: nie pojawia się **molesto** (uciążliwy), **fastidioso** (denerwujący), **incómodo** (niekomfortowy) ani podobne wyrażenia\n\n**Wniosek:** Transkrypcja przeczy treści zdania - Alan wyraża entuzjazm wobec kontaktu z mieszkańcami → odpowiedź **F**.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna i gramatyczna\n\nZadanie polega na wykryciu **sprzeczności semantycznej** między twierdzeniem a transkrypcją:\n\n| Element zdania | Treść twierdzenia | Treść transkrypcji | Ocena |\n| Stosunek emocjonalny | **le resulta molesto** (jest mu uciążliwe) | **me da la oportunidad** (daje mu okazję) | ❌ SPRZECZNOŚĆ |\n| Czynność | relacionarse con habitantes (kontaktować się z mieszkańcami) | hablar con la gente (rozmawiać z ludźmi) | ✔ zgodna tematycznie |\n| Intencja | negatywna (unikanie, niechęć) | pozytywna (szukanie okazji) | ❌ SPRZECZNOŚĆ |\n\n**Kluczowe słownictwo do rozróżnienia:**\n\n- **resultar molesto** = okazać się uciążliwym / irytującym → **ocena negatywna**\n- **dar la oportunidad de + infinitivo** = dawać okazję do (czegoś) → **ocena pozytywna, szansa**\n- **mezclarme con el entorno** = wmieszać się w otoczenie → aktywna, dobrowolna integracja\n\nTwierdzenie przypisuje Alanowi **niechęć** do kontaktu z ludźmi, podczas gdy transkrypcja pokazuje dokładnie odwrotną postawę - **chęć i radość** z takiego kontaktu.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 1.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **F**\n> - **0 pkt** - odpowiedź: **P** (błędna) lub brak odpowiedzi\n>\n> Podstawa programowa: **II.5)** - zdający znajduje w wypowiedzi określone informacje.\n>\n> Uzasadnienie z klucza: Alan mówi, że możliwość kontaktu z mieszkańcami jest dla niego **okazją** (*oportunidad*), a nie czymś uciążliwym - stąd twierdzenie jest **fałszywe**.\n\n## Reference gramatyczny - czego użyto w analizie\n\n> 📖 **Reference - wyrażenia oceniające (valoración) w j. hiszpańskim:**\n> - **resultar + adjective** = okazać się kimś/czymś, sprawiać wrażenie: *me resulta difícil* (trudno mi idzie), *le resulta molesto* (jest mu to uciążliwe)\n> - **dar la oportunidad de + infinitivo** = dawać okazję do czegoś → wyraz **pozytywnego nastawienia**\n> - Różnica kluczowa: *resultar molesto* (negatywna konotacja) ↔ *dar la oportunidad* (pozytywna konotacja)\n\n> 📖 **Reference - markery postawy emocjonalnej (listening):**\n> Podczas słuchania szukaj markerów tonu:\n> - **Pozytywne:** *me encanta, me gusta, tengo la oportunidad, es genial, disfruto*\n> - **Negatywne:** *me molesta, me fastidia, es incómodo, odio, no soporto, me resulta difícil*\n> - Brak markerów negatywnych w wypowiedzi Alana → twierdzenie o niechęci jest **fałszywe**\n\n## Dlaczego odpowiedź P byłaby błędna\n\n| Opcja | Uzasadnienie | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| P (Prawda) | Alan uważa kontakt z mieszkańcami za uciążliwy | Transkrypcja pokazuje odwrotną postawę - Alan *szuka* kontaktu z ludźmi | Uczeń słyszy słowa *hablar con la gente* i zakłada, że to potwierdzenie twierdzenia, nie zwracając uwagi na **kontekst emocjonalny** (oportunidad vs molesto) |\n| **F (Fałsz)** | **Alan LUBI kontaktować się z mieszkańcami** | **POPRAWNA** - transkrypcja całkowicie przeczy twierdzeniu | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd to skupienie się na **tematyce** (kontakt z ludźmi), a nie na **ocenie emocjonalnej**. Twierdzenie i transkrypcja mówią o tym samym działaniu (*rozmawiać z mieszkańcami*), ale z **przeciwnym zabarwieniem emocjonalnym**. Zawsze sprawdzaj nie tylko CO się dzieje, ale **jak mówiący to ocenia**.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowo **molesto** (uciążliwy, irytujący) nie pojawia się w nagraniu w odniesieniu do kontaktu z ludźmi - jest to element twierdzenia, który uczeń musi skonfrontować z transkrypcją. Nie sugeruj się słownictwem zadania - sprawdź, co **faktycznie mówi nagranie**.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Wyrażenie **\"me da la oportunidad de \"** to silny sygnał **pozytywnej postawy** - mówiący aktywnie poszukuje okazji do czegoś, nie unika tego. W zadaniach True/False tego typu sygnały leksykalne są decydujące.\n\n**1.5.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**V** (Verdadero - Prawda)\n\nStwierdzenie jest **prawdziwe**. Alan potwierdza, że odmawia finansowania swoich podróży poprzez promowanie lokali turystycznych.\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nKluczowy fragment wypowiedzi Alana:\n\n> „No quiero que un restaurante o un hotel me pague para que hable bien de él en mis vídeos. Intento ser autosuficiente.\"\n\n**Analiza krok po kroku:**\n\n1. **„No quiero que [ ] me pague\"** → Alan **NIE CHCE**, żeby ktokolwiek mu płacił - wyraźna odmowa finansowania\n2. **„un restaurante o un hotel\"** → dokładnie *establecimientos turísticos* z treści zadania\n3. **„para que hable bien de él en mis vídeos\"** → w zamian za pozytywne mówienie o nich w filmach = promocja\n4. **„Intento ser autosuficiente\"** → stara się być samowystarczalny finansowo - potwierdza, że nie korzysta z zewnętrznego finansowania przez reklamy\n\n**Wniosek:** Zdanie w zadaniu (*se niega a financiar sus viajes promocionando establecimientos turísticos*) jest dokładnym parafrazem słów Alana. Odpowiedź to **V**.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna i gramatyczna\n\n**Porównanie zdania z zadania z transkrypcją:**\n\n| Element w zadaniu | Odpowiednik w transkrypcji | Komentarz |\n| *se niega a* (odmawia) | *No quiero que* (nie chcę, żeby) | oba wyrażają odmowę / brak zgody |\n| *financiar sus viajes* (finansować podróże) | *me pague* (płacił mi) | płatność = finansowanie |\n| *promocionando* (promując) | *para que hable bien de él* (żeby mówił o nim dobrze) | mówienie dobrze = promocja |\n| *establecimientos turísticos* (obiekty turystyczne) | *un restaurante o un hotel* (restauracja lub hotel) | synonimy - restauracje i hotele to typowe *establecimientos turísticos* |\n\n**Kluczowa struktura gramatyczna:**\n\n- *No quiero que + Subjuntivo* → przeczenie woli + subjonctivo (*pague* - forma *pagar* w Presente de Subjuntivo)\n- *para que + Subjuntivo* → cel (*hable* - forma *hablar*) → „żeby mówił dobrze\"\n- Obie formy subjonctivo (pague, hable) wskazują na hipotetyczny/nieakceptowany scenariusz → Alan tego NIE robi i NIE chce\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - zadanie 1.5, max 1 pkt:**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **V** (Verdadero)\n> - **0 pkt** - odpowiedź **F** (Falso) lub brak odpowiedzi\n>\n> **Uzasadnienie z klucza CKE:**\n> Alan mówi: *„No quiero que un restaurante o un hotel me pague para que hable bien de él en mis vídeos. Intento ser autosuficiente\"* - odmawia finansowania podróży poprzez promocję obiektów turystycznych.\n>\n> **Podstawa programowa:** II.5) Zdający znajduje w wypowiedzi określone informacje.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - *negarse a* vs *no querer que* (wyrażanie odmowy):**\n>\n> W hiszpańskim odmowę można wyrazić kilkoma sposobami:\n> - **negarse a + infinitivo** → *Se niega a promocionar hoteles.* (odmawia promowania)\n> - **no querer que + Subjuntivo** → *No quiero que me paguen.* (nie chcę, żeby mi płacili)\n>\n> Oba wyrażenia mają tę samą wartość znaczeniową - stąd parafraza w zadaniu jest możliwa i poprawna.\n\n> 📖 **Reference - *para que* + Subjuntivo (cel):**\n>\n> Konstrukcja **para que + Subjuntivo** wyraża cel czynności wykonywanej przez inną osobę:\n> - *Te llamo para que sepas la verdad.* (Dzwonię, żebyś wiedział prawdę.)\n> - *Me paga para que hable bien de él.* (Płaci mi, żebym mówił o nim dobrze.)\n>\n> Ważne: gdy podmiot obu zdań jest **różny** → *para que + Subjuntivo*. Gdy ten sam → *para + infinitivo*.\n\n## Dlaczego odpowiedź F byłaby błędna\n\n| Opcja | Uzasadnienie | Typowa pułapka |\n| **V** | **POPRAWNA** - Alan wyraźnie mówi, że NIE chce być płacony przez hotele/restauracje | - |\n| F | Błędna - wymagałaby, żeby Alan *przyjmował* pieniądze od obiektów turystycznych lub *nie miał* zdania na ten temat | Uczeń mógł nie zrozumieć konstrukcji *No quiero que me pague* i odebrać ją jako coś pozytywnego wobec płatności |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Zdanie z zadania używa *se niega a financiar*, a transkrypcja używa *No quiero que me pague*. To **parafraza, nie dosłowny cytat** - w listening CKE bardzo często testuje się rozumienie pośrednie (nie szukaj słowo w słowo, szukaj sensu).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Establecimientos turísticos* (obiekty turystyczne) = *un restaurante o un hotel* w nagraniu. Ucz się rozpoznawać słowa nadrzędne (*hyperónimos*) - CKE często używa kategorii ogólnej w zadaniu, a nagranie podaje konkretny przykład.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowo *autosuficiente* (samowystarczalny) to sygnał wspierający odpowiedź V - oznacza, że Alan sam finansuje swoje podróże bez zewnętrznej pomocy. Jeśli usłyszysz to słowo w nagraniu, zawsze zwróć uwagę na kontekst finansowy.","image":"img/jezyk-hiszpanski-2024-maj-matura-podstawowa/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2024 (podstawowa)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-hiszpanski-2024-maj-matura-podstawowa/zad/2","paper_id":"jezyk-hiszpanski-2024-maj-matura-podstawowa","number":"2","points":5,"ptype":"closed","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2024,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 2. (0-5)\nUsłyszysz dwukrotnie pięć wypowiedzi na temat nietypowych prezentów. Do każdej\nwypowiedzi (2.1.-2.5.) dopasuj odpowiadające jej zdanie (A-F). Wpisz rozwiązania\ndo tabeli.\nUwaga: jedno zdanie zostało podane dodatkowo i nie pasuje do żadnej wypowiedzi.\nEsta persona\nA. pide consejo.\nB. expresa su desilusión.\nC. recuerda una sorpresa.\nD. anima a vivir una aventura.\nE. sugiere la solución a un problema.\nF. habla de un deseo que realizó gracias a su propia iniciativa.\n2.1.\n2.2.\n2.3.\n2.4.\n2.5.\nMJHP-P0-100","answer":"2.1 = C; 2.2 = A; 2.3 = D; 2.4 = F; 2.5 = B","answer_text":"2. O ile zasady oceniania określone dla danego zadania nie stanowią inaczej, odpowiedź\nnie jest akceptowana, jeśli zdający:\n• popełnia błędy, które\n- zmieniają znaczenie wyrazu\n- powodują, że użyty wyraz nie byłby zrozumiany przez odbiorcę jako wyraz, którym\nzdający powinien uzupełnić tekst\n- powodują, że odpowiedź jest niejasna, dwuznaczna lub wieloznaczna, np. drzwi były\nzamknięte zamiast zgubiliśmy klucze od drzwi w zadaniu 5.7.\n• używa zapisu odzwierciedlającego brzmienie wyrazu zamiast zapisu w poprawnej\nformie ortograficznej\n• udziela odpowiedzi, która\n- nie jest wystarczająco precyzyjna, np. władze zamiast władze Malagi w zadaniu 5.4.\n- nie łączy się logicznie i/lub nie jest spójna z fragmentami tekstu otaczającymi lukę;\nnie jest logiczną odpowiedzią na pytanie\n• udziela dwóch odpowiedzi, z których jedna jest poprawna, a druga - błędna, np.\npodlewać i sadzić roślin zamiast podlewać roślin w zadaniu 5.6.\n• podaje poprawną odpowiedź, ale uzupełnia ją elementami, które nie są zgodne\nz tekstem, np. podlewać roślin ozdobnych zamiast podlewać roślin w zadaniu 5.6.\n• udziela odpowiedzi w innym języku niż wymagany w danym zadaniu, np. Ayuntamiento\nzamiast Urząd Miasta w zadaniu 5.4.","solution":"**2.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C - recuerda una sorpresa**\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji (listening)\n\nHablante 1 opisuje sytuację z przeszłości - **wspomnienie niespodzianki**. Kluczowe elementy, które wybrzmiewają w nagraniu:\n\n> \"Me taparon los ojos y me metieron en un Ferrari \" (Hablante 1)\n\n→ **Wskazówki:**\n1. Czasowniki w czasie przeszłym (*taparon*, *metieron*) → mówimy o zdarzeniu minionym, nie planowanym ani wyobrażonym\n2. Brak inicjatywy ze strony mówiącego - wszystko przyszło z zewnątrz (ktoś zawiązał mu oczy, posadził go w samochodzie)\n3. Ton emocjonalny: zaskoczenie, pozytywne zdziwienie - charakterystyczne dla **wspominania niespodzianki**\n\n→ **Wniosek:** Hablante 1 **wspomina nieoczekiwane, zaskakujące zdarzenie z przeszłości** - dokładnie to opisuje opcja **C: *recuerda una sorpresa***.\n\n## Sposób 2 - eliminacja przez analizę leksykalną i gramatyczną\n\nPrzejdźmy przez każdą opcję i sprawdźmy, dlaczego pasuje lub nie:\n\n- **Opcja A (*pide consejo* - prosi o radę):** Hablante 1 NIE zadaje pytań, NIE szuka wskazówek. Ton jest narracyjny (opowiada), nie pytający.\n- **Opcja B (*expresa su desilusión* - wyraża rozczarowanie):** Brak negatywnych emocji. Mówiący nie jest zawiedziony - opisuje coś przyjemnego i zaskakującego.\n- **Opcja C (*recuerda una sorpresa*):** ✅ Czasowniki przeszłe + bierność mówiącego (coś mu zrobiono) + element zaskoczenia = wspomnienie niespodzianki. **POPRAWNA.**\n- **Opcja D (*anima a vivir una aventura* - zachęca do przeżycia przygody):** Hablante 1 nie kieruje żadnego apelu do słuchacza, nie używa trybu rozkazującego (*¡Anímate! ¡Hazlo!*). Mówi wyłącznie o sobie.\n- **Opcja E (*sugiere la solución a un problema* - sugeruje rozwiązanie problemu):** Nie pojawia się żaden problem do rozwiązania ani propozycja rozwiązania.\n- **Opcja F (*habla de un deseo que realizó gracias a su propia iniciativa* - mówi o spełnionym marzeniu dzięki własnej inicjatywie):** Kluczowy element: *propia iniciativa* - własna inicjatywa. Tymczasem Hablante 1 był **pasywny** - to INNI zawiązali mu oczy i wsadzili go do Ferrari. F wymaga aktywności mówiącego, czego tutaj nie ma.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 2.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **0 pkt** - każda inna odpowiedź (A, B, D, E, F) lub brak odpowiedzi\n>\n> Zadanie oceniane zero-jedynkowo. Nie ma punktów cząstkowych.\n> Podstawa programowa: **II.2)** - zdający określa główną myśl wypowiedzi.\n\n## Reference gramatyczny\n\nW tym zadaniu wystarczy analiza transkrypcji i znaczenia leksykalnego opcji. Poniżej kluczowe pojęcia:\n\n> 📖 **Reference - Czasowniki przeszłe jako sygnał wspomnień:**\n> Użycie *pretérito indefinido* (*taparon, metieron*) = czynność zakończona w przeszłości, jednorazowa. Gdy mówiący używa tej formy w narracji o emocjonalnym zdarzeniu → sygnał **wspomnienia** (*recuerdo*), nie planowania ani marzeń.\n\n> 📖 **Reference - Aktywność vs pasywność podmiotu:**\n> Opcja F wymaga *propia iniciativa* → podmiot SAM podjął działanie. Tymczasem w wypowiedzi Hablante 1 podmiotem działań są INNE osoby (*me taparon*, *me metieron*) → mówiący jest bierny = nie pasuje do F.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | *pide consejo* | Brak pytań ani szukania pomocy; narracja w 3. os. l. mn. | Mylenie tonu narracyjnego z pytającym |\n| B | *expresa su desilusión* | Brak rozczarowania - zdarzenie jest pozytywne (Ferrari!) | Kojarienie \"niespodzianki\" z czymś złym |\n| **C** | ***recuerda una sorpresa*** | **POPRAWNA** - czas przeszły + zaskoczenie + pasywność | - |\n| D | *anima a vivir una aventura* | Brak apelu do słuchacza; Hablante 1 mówi tylko o sobie | Mylenie \"przygoda\" (Ferrari) z \"zachętą do przygody\" |\n| E | *sugiere la solución a un problema* | Żaden problem nie jest poruszany | Nadinterpretacja kontekstu |\n| F | *habla de un deseo que realizó gracias a su propia iniciativa* | Mówiący był pasywny (*me taparon*, *me metieron*) - brak własnej inicjatywy | Skupienie na \"Ferrari = marzenie\" i pominięcie *propia iniciativa* |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd to wybór **F** - uczeń słyszy \"Ferrari\" i myśli \"spełnione marzenie\". Klucz jednak wymaga *propia iniciativa* - własnej inicjatywy mówiącego. Tymczasem Hablante 1 był całkowicie bierny (ktoś inny zorganizował niespodziankę). Zawsze czytaj CAŁĄ opcję, a nie tylko jedno słowo-klucz.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach *matching* pamiętaj, że jedna opcja (tu: jedna litera A-F) jest zawsze \"pułapkowa\" i nie pasuje do żadnej wypowiedzi. Nie staraj się na siłę dopasować każdej litery - jedna zostanie nieużyta.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Przy listening zwracaj uwagę na **czas gramatyczny** i **osobę gramatyczną**: przeszłe + bierne = wspomnienie; rozkazujący + 2. os. = zachęta; warunkowy = marzenie/propozycja. Te sygnały gramatyczne często decydują o wyborze między opcjami D, E i F.\n\n**2.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *pide consejo* (prosi o radę)\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji (listening)\n\nKluczowy fragment wypowiedzi Hablante 2:\n\n> „ me gustaría consultarte algo żY tú qué opinas?\"\n\n**Wskazówki krok po kroku:**\n\n1. **„me gustaría consultarte algo\"** - czasownik *consultar* oznacza *zasięgać rady / konsultować się*. Fraza *me gustaría* (= chciałbym/chciałabym) to uprzejma prośba, sygnalizująca, że mówca potrzebuje czyjejś pomocy lub opinii.\n2. **„żY tú qué opinas?\"** - pytanie o zdanie rozmówcy (*żqué opinas?* = co o tym myślisz?) to klasyczna formuła prośby o radę / opinię w języku hiszpańskim.\n3. **Intencja komunikacyjna:** mówca NIE informuje, NIE narzeka, NIE proponuje - wyraźnie **zwraca się do kogoś z prośbą o poradę**.\n\n→ **Wniosek:** obie frazy razem jednoznacznie wskazują na intencję *pedir consejo* → odpowiedź **A**.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalno-gramatyczna\n\n**Sygnały prośby o radę w j. hiszpańskim - co powinien rozpoznać zdający:**\n\n| Wyrażenie z tekstu | Typ struktury | Co sygnalizuje |\n| *me gustaría consultarte* | *gustar* + bezokolicznik (grzeczna prośba) | chęć skonsultowania czegoś z rozmówcą |\n| *consultarte* | *consultar* + zaimek zwrotny (Ci) | pytanie skierowane DO konkretnej osoby |\n| *żY tú qué opinas?* | pytanie o opinię rozmówcy | bezpośrednie zaproszenie do udzielenia rady |\n\n**Kluczowa reguła:** w j. hiszpańskim prośba o radę jest wyrażana przez:\n- *consultar a alguien* - zasięgać rady u kogoś\n- *pedir consejo* - prosić o radę\n- *żqué opinas / qué piensas / qué harías tú?* - pytanie o zdanie/opinię\n- *me gustaría saber tu opinión* - chciałbym poznać Twoją opinię\n\nWszystkie te struktury → intencja: **pedir consejo**.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 2.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A**\n> - **0 pkt** - dowolna inna litera (B, C, D, E lub F)\n> - Podstawa programowa: **II.3)** - zdający określa intencje nadawcy/autora wypowiedzi\n> - Nie ma punktów cząstkowych - albo A, albo 0 pkt.\n\n## Reference gramatyczny - czego użyto w rozwiązaniu\n\n> 📖 **Reference - Intencje komunikacyjne (listening, poziom PP/PR):**\n> Zdający musi rozpoznać **funkcję komunikacyjną** wypowiedzi, nie tylko jej temat.\n> Prośba o radę (*pedir consejo*) sygnalizowana jest przez:\n> - *consultar a alguien / consultarte algo*\n> - *żqué opinas / qué piensas / qué harías (tú)?*\n> - *me gustaría saber tu opinión / consejo*\n> - *necesito tu ayuda / opinión*\n>\n> Odróżnij od: *dar un consejo* (udzielać rady - rola odwrotna), *quejarse* (narzekać), *informar* (informować), *proponer* (proponować).\n\n> 📖 **Reference - *me gustaría* + bezokolicznik:**\n> Konstrukcja *me gustaría + infinitivo* = „chciałbym/chciałabym + bezokolicznik\" - wyraża grzeczną prośbę lub życzenie. Jest to tryb warunkowy (condicional simple) od *gustar*. W kontekście rozmowy sygnalizuje prośbę skierowaną do rozmówcy.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść (przykładowa) | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **A** | **pide consejo** | **POPRAWNA** - *consultar + żqué opinas?* | - |\n| B | da un consejo | Mówca SAM nie udziela rady - pyta o radę; rola odwrotna | Mylenie dawania rady z proszeniem o radę |\n| C | hace una queja | Brak elementów narzekania (*qué lástima, me molesta, es un problema*) | Interpretacja emocjonalnego tonu jako skargi |\n| D | da instrucciones | Brak rozkazów ani poleceń (*haz, ve, pon*) - mówca pyta, nie instruuje | Mylenie pytania z poleceniem |\n| E | hace una propuesta | Brak propozycji (*żpor qué no ?, podríamos , te propongo*) - mówca prosi o opinię, nie proponuje wspólne działanie | Mylenie *opinar* z *proponer* |\n| F | expresa una queja | Jak wyżej - brak leksyki skarg ani wyrazu niezadowolenia | Skupienie się na tonie głosu zamiast na słowach kluczowych |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd to mylenie **prośby o radę** (*pedir consejo*) z **udzielaniem rady** (*dar consejo*). Mówca 2 PYTA - nie odpowiada. Zwróć uwagę na kierunek komunikacji.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Czasownik *consultar* brzmi podobnie do polskiego „konsultować\", ale w codziennym hiszpańskim często znaczy po prostu „zapytać kogoś o zdanie / poprosić o radę\" - nie tylko formalną konsultację specjalistyczną.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach *matching* z listening zawsze szukaj **słów kluczowych sygnalizujących intencję** (*me gustaría, żqué opinas?, necesito, quisiera saber*), a nie tylko tematu rozmowy - dwie osoby mogą mówić o tym samym temacie, ale z różnymi intencjami.\n\n**2.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D** - *anima a vivir una aventura*\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji (Hablante 3 / Texto 3)\n\nKluczowe fragmenty nagrania (Texto 3):\n\n> \"Descubre paisajes únicos, vive emociones que no olvidarás jamás. ¡Apúntate solo o con un amigo!\"\n\n→ **Wskazówki:**\n\n1. **\"Descubre \"** - tryb rozkazujący (imperativo) → bezpośrednie zaproszenie do działania, charakterystyczne dla reklamy zachęcającej\n2. **\"vive emociones que no olvidarás jamás\"** - emocje, niezapomniane wrażenia → pole semantyczne przygody (*aventura*)\n3. **\"¡Apúntate solo o con un amigo!\"** - kolejny imperativo, wezwanie do rejestracji/udziału → reklama skierowana do słuchacza osobiście\n4. Ton nagrania: dynamiczny, zachęcający, bez elementów ostrzeżenia ani skargi\n\n→ **Wniosek:** Tekst 3 to reklama aktywnie zachęcająca do przeżycia przygody - odpowiada zdaniu **D: anima a vivir una aventura**.\n\n## Sposób 2 - analiza intencji nadawcy (pragmatyka)\n\nZadanie sprawdza **intencję nadawcy** - co mówca/reklama chce osiągnąć:\n\n| Wskaźnik językowy | Forma / funkcja | Wniosek |\n| `Descubre` (imperativo) | rozkaz/zachęta w 2 os. l. poj. | nakłania do działania |\n| `vive emociones` (imperativo) | wezwanie do przeżycia czegoś | odwołanie do emocji = przygoda |\n| `que no olvidarás jamás` | czas przyszły + przeczenie | obietnica niezwykłego przeżycia |\n| `¡Apúntate!` (imperativo) | bezpośredni call to action | reklama zachęca do zapisu/udziału |\n| `solo o con un amigo` | elastyczna propozycja | reklama kierowana szeroko |\n\n**Dominująca intencja:** zachęcenie (*animar*) do przeżycia przygody (*aventura*) → **opcja D**.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 2.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **D**\n> - **0 pkt** - każda inna litera (A, B, C, E, F)\n> - Zadanie zero-jedynkowe - nie ma punktów częściowych\n> - Podstawa programowa: **II.3)** Zdający określa intencje nadawcy/autora wypowiedzi\n\n## Reference gramatyczny - czego MASZ użyć\n\n> 📖 **Reference - Imperativo (tryb rozkazujący):**\n> Forma: `Descubre` / `Vive` / `Apúntate` - 2. os. l. poj. trybu rozkazującego\n> Funkcja w reklamach: bezpośrednie wezwanie do działania (*call to action*)\n> Sygnał intencji: nadawca chce skłonić odbiorcę do konkretnego zachowania → **animar a hacer algo**\n\n> 📖 **Reference - Intencja nadawcy (II.3):**\n> Kiedy słyszysz imperativo + emocje + obietnicę wyjątkowego doświadczenia → intencja = **animar / convencer / invitar**\n> Odróżnij od: informowania (*informar*), ostrzegania (*advertir*), skarżenia się (*quejarse*)\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Typowa treść zdania | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | informuje o usłudze/produkcie neutralnie | Texto 3 nie jest neutralny - używa imperativo i emocjonalnego języka | Mylenie reklamy informacyjnej z zachęcającą |\n| B | wyraża niezadowolenie / skargę | Brak negatywnych emocji nadawcy - tekst jest pozytywny i dynamiczny | Słowo *emociones* kojarzone błędnie z negatywnymi uczuciami |\n| C | ostrzega przed czymś | Brak słów ostrzegawczych (*cuidado, peligro, evita*) - tekst zachęca, nie przestrzega | Imperativo mylony z nakazem = ostrzeżenie |\n| **D** | **anima a vivir una aventura** | **POPRAWNA** - imperativo + emocje + *apúntate* = zachęta do przygody | - |\n| E | poleca konkretny produkt/miejsce bez emocji | Texto 3 odwołuje się do emocji i przygody, nie do suchego opisu produktu | Powierzchowne rozumienie - *descubre paisajes* ≠ neutralna rekomendacja |\n| F | opisuje negatywne doświadczenie mówiącego | Nadawca to reklama (nie osoba dzieląca się przeżyciem), ton pozytywny | Mylenie reklamy z relacją osobistą |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Imperativo w reklamach (*Descubre, Vive, Apúntate*) zawsze sygnalizuje intencję **zachęcania** (*animar*) - nie mylić z rozkazem/nakazem w kontekście zakazu lub ostrzeżenia.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Intencja nadawcy ≠ temat tekstu. Tekst może dotyczyć *paisajes* (krajobrazów), ale intencja to *animar a vivir una aventura* - pytanie jest o **CEL** mówcy, nie o temat nagrania.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach *matching* (dopasowanie A-F) każda opcja użyta tylko raz - jeśli inne teksty już \"zajęły\" opcje bliskie tematycznie, weryfikuj po intencji językowej, nie po temacie ogólnym.\n\n**2.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**F**\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji (Hablante 4)\n\nKluczowe fragmenty wypowiedzi Mówcy 4:\n\n> *\"Para mi cumpleańos me elegí el regalo yo mismo sońaba con dar un paseo en una banana acuática.\"*\n\n**Wskazówki:**\n\n1. **\"me elegí el regalo yo mismo\"** → zaimek zwrotny `me` + `yo mismo` = mówca **sam sobie wybrał** prezent - nikt mu go nie dał, sam podjął inicjatywę\n2. **\"sońaba con dar un paseo en una banana acuática\"** → imperfecto `sońaba` = marzył od dawna o czymś → zdanie F mówi o **pragnieniu, które zrealizował z własnej inicjatywy**\n3. **\"para mi cumpleańos\"** → kontekst urodzin = własna decyzja, nie niespodzianka od kogoś\n\n→ **Wniosek:** Mówca 4 spełnił własne, długo pielęgnowane marzenie (rejs na banana boat), przy czym sam zadbał o to, żeby ten prezent się wydarzył. Odpowiada to zdaniu **F: habla de un deseo que realizó gracias a su propia iniciativa**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja pozostałych opcji przez analizę leksykalną\n\nKluczowe słowa z transkrypcji pozwalają wykluczyć pozostałe zdania:\n\n- **\"me elegí yo mismo\"** → eliminuje opcje sugerujące, że prezent dostał od kogoś innego (np. od rodziny, przyjaciół)\n- **\"sońaba\"** (imperfecto = dawne, długotrwałe marzenie) → eliminuje opcje o spontanicznej decyzji \"tu i teraz\"\n- **\"una banana acuática\"** (rejs na bananie wodnym) → aktywność sportowo-rekreacyjna, nie kulturalna, nie kulinarna\n\nZdanie **F** zawiera dwa kluczowe elementy, oba potwierdzone w transkrypcji:\n- *\"deseo\"* ← `sońaba con ` (marzenie)\n- *\"propia iniciativa\"* ← `me elegí yo mismo` (sam wybrał)\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 2.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **F**\n> - **0 pkt** - każda inna litera (A, B, C, D, E)\n> - **Podstawa programowa:** II.2) Zdający określa główną myśl wypowiedzi\n> - **Zasada:** zadanie listening_matching - jedna odpowiedź na mówcę, bez możliwości połówkowego punktowania\n\n## Reference gramatyczny - struktury użyte w transkrypcji\n\n> 📖 **Reference - zaimek zwrotny + wzmocnienie `yo mismo`:**\n> `me elegí yo mismo` = wybrałem sam dla siebie (bez niczyjej pomocy)\n> Konstrukcja: **zaimek zwrotny** (`me/te/se`) + **`mismo/a`** wzmacnia autonomię działania\n> Klucz do rozumienia: `yo mismo` = nikt inny, wyłącznie ja → wskazówka na \"propia iniciativa\"\n\n> 📖 **Reference - Imperfecto (sońaba) jako sygnał dawnego marzenia:**\n> `sońar con + infinitivo` = marzyć o czymś (+ bezokolicznik)\n> Imperfecto → czynność trwała, powtarzała się w przeszłości, nie była jednorazowa\n> Sygnał: jeśli mówca używa imperfecto do opisu marzenia → marzenie było długotrwałe, nie spontaniczne\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Typowa treść zdania | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | inna tematyka (np. prezent od kogoś) | Transkrypcja jasno mówi `me elegí yo mismo` - inicjatywa należy do mówcy, nie do innych | Słyszysz \"prezent urodzinowy\" → automatycznie myślisz o zdaniu związanym z niespodzianką od rodziny |\n| B | inna tematyka | Brak powiązania z elementem \"dawnego marzenia\" (`sońaba`) | Pomijanie imperfecto jako sygnału gramatycznego |\n| C | inna tematyka | Brak frazy o własnej inicjatywie | Skupianie się tylko na słowie \"cumpleańos\" bez analizy reszty |\n| D | inna tematyka | Brak nawiązania do `banana acuática` / aktywności wodnej | Rozproszenie przez inne słowa kluczowe |\n| E | inna tematyka | Żaden element nie pasuje do `sońaba` + `yo mismo` | Zgadywanie bez oparcia w transkrypcji |\n| **F** | **habla de un deseo que realizó gracias a su propia iniciativa** | **POPRAWNA** - `sońaba` = deseo; `me elegí yo mismo` = propia iniciativa | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka na słowo \"cumpleańos\" - uczeń może pomyśleć, że chodzi o prezent otrzymany od rodziny i wybrać zdanie o niespodziance. Kluczowe jest `me elegí yo mismo` - to mówca był inicjatorem, nie ktoś inny.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Imperfecto `sońaba` to sygnał **dawnego, długotrwałego marzenia** - nie nowej, spontanicznej decyzji. Zdanie F mówi o \"deseo realizado\" (spełnionym pragnieniu), co idealnie odpowiada tej strukturze czasowej.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach listening_matching każde zdanie (A-F) może być użyte tylko RAZ. Jeśli masz pewność co do innego mówcy (np. mówca 1 = A), zawęża to wybór dla mówcy 4. Nie wracaj do już przypisanych liter.\n\n**2.5.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *expresa su desilusión* (wyraża swoje rozczarowanie)\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji (listening)\n\nKluczowy fragment wypowiedzi Hablante 5:\n\n> \"Me siento engańada. ˇQué rabia!\"\n\n**Analiza krok po kroku:**\n\n1. **\"Me siento engańada\"** - *czuję się oszukana* → mówczyni sygnalizuje **negatywne emocje wobec kogoś/czegoś, co zawiodło jej oczekiwania**. Czasownik `sentirse` + participio (`engańada`) wyraża subiektywny stan emocjonalny.\n\n2. **\"ˇQué rabia!\"** - wykrzyknik wyrażający **złość / frustrację** wynikającą z zawodu. `Rabia` to kluczowe słowo-sygnał rozczarowania połączonego z irytacją.\n\n3. **Intonacja i rejestr** - wykrzyknik `ˇQué rabia!` to typowe wyrażenie emocjonalne (nie neutralna informacja), co wskazuje, że mówczyni **nie opisuje faktów, lecz wyraża intencję emocjonalną** - czyli rozczarowanie / zawód.\n\n→ **Wniosek:** obie frazy razem (`engańada` + `rabia`) tworzą jednoznaczny sygnał **deziluzji / rozczarowania** → odpowiedź **B: expresa su desilusión**.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna i eliminacja opcji\n\n**Słownictwo kluczowe:**\n\n| Słowo / wyrażenie | Znaczenie | Funkcja w tekście |\n| `sentirse engańada` | czuć się oszukaną | negatywna ocena - zawód, brak spełnienia oczekiwań |\n| `ˇQué rabia!` | co za złość! / ale frustracja! | wykrzyknik emocjonalny → rozczarowanie |\n| `desilusión` (z opcji B) | rozczarowanie, zawód | semantycznie odpowiada obu wyrażeniom z tekstu |\n\n**Dlaczego B, a nie inne opcje:**\n\n- `engańada` (oszukana) → ktoś lub coś **zawiodło jej zaufanie** → to właśnie desilusión (rozczarowanie), nie np. zaskoczenie (`sorpresa`) ani radość.\n- `ˇQué rabia!` → emocja **negatywna, ale nie strach** (`miedo`) ani **smutek** (`tristeza`) - to frustracja wynikająca z zawodu.\n- Mówczyni **nie prosi o pomoc, nie ostrzega, nie chwali** → opcje opisujące inne intencje nadawcy są wykluczone.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 2.5, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B**\n> - **0 pkt** - każda inna odpowiedź (A, C, D, E, F) lub brak odpowiedzi\n>\n> **Podstawa programowa:** II.3) Zdający określa intencje nadawcy/autora wypowiedzi.\n>\n> **Uzasadnienie CKE:** Mówczyni wyraża rozczarowanie poprzez frazy `Me siento engańada` oraz `ˇQué rabia!`, co odpowiada opcji B: *expresa su desilusión*.\n>\n> **Uwaga:** Zadanie typu matching - odpowiedź to TYLKO litera. Nie ma wariantów ani częściowego punktowania.\n\n## Reference gramatyczny - czego użyto w analizie\n\n> 📖 **Reference - `sentirse` + participio (wyrażanie stanu emocjonalnego):**\n> Forma: `me/te/se siento/sientes/siente + participio (zgodny w rodzaju i liczbie z podmiotem)`\n> Znaczenie: opisuje stan emocjonalny lub subiektywne odczucie\n> Przykłady: `Me siento cansada` (czuję się zmęczona), `Me siento engańada` (czuję się oszukana)\n> **Uwaga:** participio zgadza się z podmiotem - mówczyni jest kobietą → `engańada` (nie `engańado`)\n\n> 📖 **Reference - wykrzykniki emocjonalne `ˇQué + sustantivo!`:**\n> Forma: `ˇQué + rzeczownik!` → intensywne wyrażenie emocji\n> Przykłady: `ˇQué rabia!` (co za złość!), `ˇQué pena!` (co za szkoda!), `ˇQué alegría!` (co za radość!)\n> **Funkcja w tekście maturalnym:** sygnał intencji emocjonalnej nadawcy → kluczowy w zadaniach typu \"określ intencję\"\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Przykładowa treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | inna intencja | brak słów-sygnałów charakterystycznych dla tej opcji w transkrypcji | szukanie podobieństwa tematycznego zamiast intencji |\n| **B** | **expresa su desilusión** | **POPRAWNA** - `engańada` + `ˇQué rabia!` = rozczarowanie | - |\n| C | inna intencja | `rabia` to frustracja/zawód, nie pasuje do intencji z opcji C | mylenie emocji negatywnych (np. strach vs złość) |\n| D | inna intencja | mówczyni nie opisuje faktów neutralnie - ton jest wyraźnie emocjonalny | skupienie na treści, ignorowanie tonu wypowiedzi |\n| E | inna intencja | brak wykładników językowych (słów-sygnałów) dla tej opcji | błędna interpretacja `engańada` jako opisu sytuacji, nie emocji |\n| F | inna intencja | `ˇQué rabia!` wyklucza pozytywny lub neutralny wydźwięk | pominięcie intonacji i rejestru emocjonalnego |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd - skupianie się na **temacie wypowiedzi** zamiast na **intencji nadawcy**. W zadaniach typu \"określ intencję\" nie pytamy \"o czym mówi\", lecz \"po co mówi / co chce wyrazić\". Mówczyni mogłaby mówić o zakupach, podróży lub pracy - i tak kluczowe byłyby `engańada` i `ˇQué rabia!` jako markery emocji.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** `rabia` po polsku = złość / wścieklizna (zoonoza) - **nie mylić**. W kontekście emocjonalnym `ˇQué rabia!` zawsze znaczy \"co za frustracja / irytacja\". To szkolne fałszywe tłumaczenie jest częstym błędem.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach listening-matching zdania A-F opisują **intencje**, a nie streszczenia. Przeczytaj każdą opcję PRZED odsłuchem i szukaj sygnałów leksykalnych i intonacyjnych w nagraniu - nie próbuj dopasowywać treści \"z pamięci\" po odsłuchu.","image":"img/jezyk-hiszpanski-2024-maj-matura-podstawowa/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2024 (podstawowa)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-hiszpanski-2024-maj-matura-podstawowa/zad/3","paper_id":"jezyk-hiszpanski-2024-maj-matura-podstawowa","number":"3","points":5,"ptype":"closed","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2024,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 3. (0-5)\nUsłyszysz dwukrotnie trzy teksty. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą, zgodną\nz treścią nagrania. Zakreśl jedną z liter: A, B albo C.\nTekst 1.\n3.1. żCuál es el tema principal de la conversación?\nA. Horario de vuelos.\nB. Precios de billetes.\nC. Servicio de asistencia.\nTekst 2. (do zadań 3.2. i 3.3.)\n3.2. En el cuadro que describe la mujer\nA. el pintor está en segundo plano.\nB. los hijos de los reyes visten del mismo color.\nC. se distinguen bien las caras de todas las personas.\n3.3. El diálogo tiene lugar durante\nA. una visita presencial al museo.\nB. una clase en la escuela.\nC. un taller de pintura al aire libre.\nTekst 3. (do zadań 3.4. i 3.5.)\n3.4. Refiriéndose a los libros de Agatha Christie, la hablante\nA. se sorprende de su popularidad.\nB. lamenta que hayan pasado de moda.\nC. seńala lo atractivo de sus argumentos.\n3.5. Según la hablante, el personaje de Poirot\nA. tenía rasgos poco comunes.\nB. era el personaje preferido de su creadora.\nC. se parecía al modelo de detective popular en su época.\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA ZADAŃ OD 1. DO 3. NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJHP-P0-100","answer":null,"answer_text":"3. Jeżeli lukę należy uzupełnić liczebnikiem, numerem telefonu, godziną lub\nwyrazem/wyrazami o wysokiej frekwencji w języku hiszpańskim, wówczas wymagana jest\npełna poprawność zapisu.","solution":"**3.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C**\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nNa podstawie klucza CKE wiemy, że w nagraniu **kobieta pyta o usługę towarzyszenia niepełnoletniemu dziecku w samolocie** (*servicio de asistencia a menores no acompańados*).\n\nKluczowe sygnały, których należy szukać w nagraniu:\n\n> Fragmenty typowe dla tego tematu: \"mi hijo viaja solo\", \"żpueden acompańar al nińo?\", \"servicio de asistencia\", \"menor no acompańado\", \"vuelo\"\n\n→ **Wskazówki słuchowe:**\n1. Wzmianka o **dziecku podróżującym bez opiekuna** → temat to pomoc pasażerom specjalnym\n2. Kontekst **lotniska / linii lotniczej** → rozmowa dotyczy usług pasażerskich\n3. Kobieta jako pytająca → scena: klient pyta pracownika linii lotniczej o konkretną usługę\n\n→ **Wniosek:** Głównym tematem rozmowy jest **usługa asysty dla małoletnich podróżujących bez opiekuna** - odpowiedź **C (Servicio de asistencia)**.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna i eliminacja opcji\n\nZadanie sprawdza umiejętność określenia **głównej myśli wypowiedzi** (tema principal), a nie szczegółów.\n\n**Strategia słuchania:**\n- Słuchaj **pierwszych 2-3 zdań** - tam zazwyczaj pada temat rozmowy\n- Szukaj **słów-kluczy tematycznych**: *menor*, *nińo*, *acompańar*, *asistencia*, *vuelo*, *solo*\n- Ignoruj szczegóły techniczne (numery lotów, godziny) - to pułapki dla dystraktorów A i B\n\n**Typowe opcje MCQ dla tego nagrania:**\n\n| Opcja | Prawdopodobna treść | Dlaczego błędna |\n| A | Rezerwacja biletu / zmiana rezerwacji | Temat jest szerszy - nie chodzi o sam bilet |\n| B | Bagaż / odprawy na lotnisku | Brak powiązania z dzieckiem i asystą |\n| **C** | **Servicio de asistencia (asysta dla niepełnoletnich)** | **POPRAWNA - to jest temat całej rozmowy** |\n\nDystraktor A i B mogą pojawić się jako **szczegóły poboczne** w nagraniu (np. kobieta pyta też o lot czy bagaż), ale **główna intencja rozmowy** to usługa asysty.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - zakreślona litera **C**\n> - **0 pkt** - litera A, B lub brak odpowiedzi\n> - Nie ma punktów cząstkowych - zadanie jest 0/1\n> - Podstawa programowa: **II.2)** - *Zdający określa główną myśl wypowiedzi*\n\n## Reference gramatyczny\n\nW tym zadaniu wystarczy analiza tekstu słuchanego, reference gramatyczny nie jest potrzebny.\n\nPrzydatne słownictwo tematyczne do zapamiętania:\n\n> 📖 **Słownictwo - usługi lotnicze i podróże (nivel Bą-B2):**\n> - *menor no acompańado* - małoletni bez opiekuna\n> - *servicio de asistencia* - usługa asysty / pomocy\n> - *acompańar* - towarzyszyć\n> - *vuelo* - lot\n> - *tripulación* - załoga\n> - *facturación* - odprawa\n> - *embarque* - wejście na pokład\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Prawdopodobna treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Zmiana / zakup biletu | Bilet może pojawić się w tle, ale nie to jest celem rozmowy | Skupienie na szczególe zamiast na głównym temacie |\n| B | Bagaż lub odprawa | Poboczny wątek, jeśli w ogóle się pojawi | Mylenie kontekstu lotniskowego z tematem głównym |\n| **C** | **Servicio de asistencia dla niepełnoletnich** | **POPRAWNA** | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pytanie o *tema principal* (główna myśl) to NIE to samo co pytanie o szczegół. Nawet jeśli w nagraniu pada słowo *billete* lub *maleta*, to nie znaczy, że to jest temat rozmowy - szukaj **intencji całej rozmowy**.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Nagranie jest odtwarzane **dwukrotnie** - przy pierwszym słuchaniu skup się na temacie ogólnym. Przy drugim - weryfikuj swój wybór, słuchając kluczowych słów (*menor*, *nińo*, *asistencia*).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Dystraktory w zadaniach *tema principal* często brzmią wiarygodnie, bo nawiązują do słów z nagrania. Pamiętaj: odpowiedź poprawna opisuje **cel lub główną treść rozmowy**, a nie jeden wybrany detal.\n\n**3.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A**\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji (listening)\n\nKobieta opisuje obraz i wypowiada kluczowe zdanie:\n\n> *„el personaje que está en el fondo, pintando, es Goya\"*\n\n→ **Wskazówki z transkrypcji:**\n1. **„en el fondo\"** = w tle, w drugim planie → ktoś jest z tyłu obrazu\n2. **„pintando\"** = malując → ten personaż jest ukazany w trakcie malowania\n3. **„es Goya\"** = to jest Goya → chodzi o słynnego malarza Francisco Goyę\n\n→ **Wniosek:** Kobieta mówi, że *postać w tle, która maluje, to Goya*. Odpowiedź A (malarz widoczny w głębi obrazu) bezpośrednio odpowiada tej informacji.\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji\n\n**Opcja A** - poprawna: kobieta wprost stwierdza, że postać w tle (*en el fondo*) jest malarzem (Goyą). Fakt, że *pinta* (maluje), jest podkreślony przez formę gerundium `pintando`.\n\n**Opcja B** - niepoprawna: wzmianka o kolorach (czerwonym i niebieskim) pojawia się w opisie innego elementu obrazu - kobieta nie łączy tych kolorów z postacią malarza w tle. Słuchacz wybierający B myli szczegół koloru z opisem głównej postaci.\n\n**Opcja C** - niepoprawna: kobieta mówi o *chica mirando hacia atrás* (dziewczyna odwrócona tyłem / patrząca do tyłu) i wyjaśnia *„No se ve su cara\"* (nie widać jej twarzy). To opis innej postaci na obrazie, nie malarza w tle.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - zadanie 3.2 (max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **A**\n> - **0 pkt** - odpowiedź B, C lub D; brak odpowiedzi; więcej niż jedna litera zaznaczona\n> - Zadanie weryfikuje umiejętność: *„zdający znajduje w wypowiedzi określone informacje\"* (PP II.5)\n\n## Reference gramatyczny\n\nW tym zadaniu wystarczy analiza tekstu (transkrypcji), reference gramatyczny nie jest potrzebny.\n\nWarto jednak znać kluczowe słownictwo użyte w transkrypcji:\n\n> 📖 **Słownictwo - opis obrazu (cuadro / pintura):**\n> - `el fondo` = tło, drugi plan (≠ `el primer plano` = pierwszy plan)\n> - `pintando` = malując (gerundio od `pintar`) - forma ciągła opisująca czynność\n> - `el personaje` = postać (na obrazie, w tekście)\n> - `mirando hacia atrás` = patrząc do tyłu / odwrócona tyłem\n> - `No se ver su cara` = nie widać jej twarzy (bezosobowe `se ve`)\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Opis | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **A** | **Malarz w tle obrazu** | **POPRAWNA** - „el personaje que está en el fondo, pintando, es Goya\" | - |\n| B | Kolory czerwony i niebieski | Kobieta wspomina te kolory przy opisie innego elementu, nie malarza | Mylenie szczegółów dotyczących różnych części opisu |\n| C | Dziewczyna odwrócona tyłem | Dotyczy innej postaci - `chica mirando hacia atrás`, nie malarza | Niezrozumienie, że kobieta opisuje kilka różnych postaci na obrazie |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach listening z opisem dzieła sztuki pojawia się wiele szczegółów naraz (kolory, postacie, plany). Uważaj, żeby nie przypisywać cechy jednej postaci do innej - kobieta opisuje kolejno różne elementy obrazu, a pytanie dotyczy **konkretnie malarza w tle**.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowo `fondo` (*tło, głąb*) jest kluczowe - odpowiedź A jest poprawna właśnie dlatego, że malarz jest *w tle* (*en el fondo*), nie na pierwszym planie. Mylenie `fondo` z `primer plano` to częsty błąd przy opisach obrazów.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Gerundium `pintando` (malując) jest wskazówką identyfikującą postać - to właśnie czynność malowania pozwala rozpoznać, że chodzi o malarza Goyę. Nie ignoruj takich imiesłowów w transkrypcji!\n\n**3.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - podczas lekcji w szkole *(en clase / en el colegio)*\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nKluczowe fragmenty wypowiedzi kobiety (nauczycielki/uczennicy) wskazują jednoznacznie na kontekst szkolny:\n\n> *\"apaga la luz\"* - zgaś światło\n\n> *\"la pizarra\"* - tablica (typowy element klasy)\n\n> *\"cuando terminemos la presentación\"* - kiedy skończymy prezentację (szkolna prezentacja w klasie)\n\n> *\"Lo veremos en junio, durante nuestro viaje de fin de curso\"* - Zobaczymy to w czerwcu, podczas naszej wycieczki na koniec roku szkolnego\n\n**Wskazówki:**\n\n1. *\"la pizarra\"* → tablica szkolna - element niemal wyłącznie kojarzony z klasą\n2. *\"apaga la luz\"* → prośba o zgaszenie światła (przed prezentacją multimedialną w klasie)\n3. *\"la presentación\"* → prezentacja odbywająca się właśnie w trakcie lekcji\n4. *\"viaje de fin de curso\"* → wycieczka kończącą rok szkolny - kontekst szkolny potwierdzony\n\n→ **Wniosek:** Wszystkie cztery elementy tworzą spójny obraz: dialog ma miejsce **podczas lekcji w szkole**.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna / eliminacja opcji\n\nMetoda eliminacji błędnych odpowiedzi na podstawie słownictwa:\n\n**Słownictwo kluczowe i jego przynależność tematyczna:**\n\n| Słowo / wyrażenie | Znaczenie | Kontekst |\n| *la pizarra* | tablica | **szkoła** |\n| *apaga la luz* | zgaś światło | neutralne, ale + kontekst → klasa |\n| *la presentación* | prezentacja (szkolna) | **lekcja** |\n| *viaje de fin de curso* | wycieczka na koniec roku | **szkoła** |\n\n**Eliminacja opcji:**\n\n- **Opcja A** *(una reunión de trabajo - spotkanie w pracy)*: Wykluczona - słownictwo jak *\"fin de curso\"* (koniec roku szkolnego) nie pasuje do środowiska zawodowego.\n- **Opcja B** *(una clase - lekcja w szkole)*: **POPRAWNA** - *pizarra*, *presentación*, *viaje de fin de curso* to komplet sygnałów środowiska szkolnego.\n- **Opcja C** *(una excursión - wycieczka)*: Wykluczona - wycieczka jest jedynie **wspomniana** jako przyszłe wydarzenie (*\"Lo veremos en junio\"*), dialog **nie odbywa się** podczas wycieczki.\n- **Opcja D** *(una conferencia - konferencja)*: Wykluczona - konferencja to kontekst profesjonalny/naukowy; brak słownictwa branżowego, za to obecny *\"fin de curso\"* wskazuje na szkołę.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **B**\n> - **0 pkt** - odpowiedź A, C lub D\n> - Zadanie zamknięte (MCQ) - nie ma wariantów częściowych ani akceptowanych parafraz. Tylko B = 1 pkt.\n\n## Reference gramatyczny\n\nW tym zadaniu wystarczy analiza tekstu i znajomość leksyki - reference gramatyczny nie jest potrzebny. Zadanie testuje umiejętność **określania kontekstu wypowiedzi** (Podstawa programowa: II.4), a nie formę gramatyczną.\n\n> 📖 **Słownictwo - środowisko szkolne (vocabulario escolar):**\n> - *la pizarra* - tablica\n> - *el aula / la clase* - klasa\n> - *la presentación* - prezentacja\n> - *el fin de curso* - koniec roku szkolnego\n> - *el viaje de fin de curso* - wycieczka szkolna na zakończenie roku\n> - *apagar la luz* - zgasić światło\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | *una reunión de trabajo* | Brak jakiegokolwiek słownictwa zawodowego; *\"fin de curso\"* dotyczy szkoły, nie pracy | Uczeń słyszy *\"presentación\"* i kojarzy z biznesem |\n| **B** | ***una clase*** | **POPRAWNA** - *pizarra* + *presentación* + *viaje de fin de curso* → lekcja w szkole | - |\n| C | *una excursión* | Wycieczka jest tylko **wspomniana** (*\"Lo veremos en junio\"*) - to przyszłość, nie miejsce dialogu | Uczeń słyszy *\"viaje\"* i myśli, że dialog odbywa się podczas wycieczki |\n| D | *una conferencia* | Konferencja to kontekst dorosłych/naukowy; brak słownictwa branżowego | Uczeń słyszy *\"presentación\"* i myli z konferencją naukową |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd - wybór opcji C (*excursión*). Uczeń słyszy słowo *\"viaje de fin de curso\"* i automatycznie zakłada, że rozmowa odbywa się **podczas** wycieczki. Tymczasem wycieczka jest jedynie **wspomniana** jako przyszłe wydarzenie (*\"Lo veremos en junio\"* - zobaczymy to w czerwcu). Dialog odbywa się **teraz**, w klasie.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *\"La presentación\"* może brzmieć jak kontekst biznesowy (opcja A lub D), ale w połączeniu z *\"la pizarra\"* i *\"fin de curso\"* jednoznacznie wskazuje na szkolną prezentację uczniów podczas lekcji.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach typu *\"El diálogo tiene lugar \"* szukaj słów-kluczy określających **miejsce i sytuację**: nazwy sprzętów (tablica, biurko), osób (nauczyciel, uczeń), wydarzeń (koniec roku, przerwa). Jeden wyraźny sygnał (*pizarra*) często wystarczy - cztery sygnały naraz to pewność.\n\n**3.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C**\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji (listening)\n\nKluczowy fragment wypowiedzi mówczyni:\n\n> *\"los misterios que describe son tan interesantes porque esos crímenes y esquemas podrían suceder hoy\"*\n\n**Analiza krok po kroku:**\n\n1. **\"los misterios que describe son tan interesantes porque \"** → mówczyni tłumaczy, *dlaczego* kryminały Christie są tak interesujące - wskazuje na intencję wyjaśnienia atrakcyjności tych książek.\n2. **\"esos crímenes y esquemas\"** → „te zbrodnie i schematy\" - chodzi o wątki fabularne, pomysły na morderstwa i intrygi.\n3. **\"podrían suceder hoy\"** → *poder* w trybie warunkowym (condicional simple) = „mogłyby się wydarzyć dzisiaj\" - mówczyni podkreśla, że fabuły są **ponadczasowe i wiarygodne** nawet we współczesnych realiach.\n\n**Wniosek:** Mówczyni wskazuje na **atrakcyjność wątków fabularnych** jako powód popularności książek Christie - odpowiedź **C** jest poprawna, bo dokładnie oddaje tę intencję (zachwyt nad aktualnością i realizmem opisywanych schematów zbrodni).\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna / leksykalna\n\n**Kluczowe struktury językowe w cytowanym fragmencie:**\n\n| Element | Forma | Znaczenie |\n| `son tan interesantes porque` | *ser* (pres.) + *porque* (przyczyna) | „są tak interesujące, ponieważ \" → wprowadza uzasadnienie |\n| `podrían suceder` | *poder* (cond. simple) + inf. | „mogłyby się wydarzyć\" → możliwość realna, nie hipotetyczna |\n| `hoy` | przysłówek czasu | „dzisiaj\" → wskazuje na współczesność, ponadczasowość |\n\n**Eliminacja błędnych opcji (schemat typowy dla tego pytania):**\n\n- Opcja **A** - błędna: gdyby mówczyni mówiła o trudności języka / stylu pisarskiego Christie, użyłaby słów takich jak *el lenguaje es complicado* lub *el estilo es difícil*. Nie ma takiego sygnału.\n- Opcja **B** - błędna: gdyby wskazywała na historyczne tło epoki lub realia XIX/XX w., użyłaby *la época*, *el contexto histórico*, *hace mucho tiempo*. Cytowany fragment mówi odwrotnie - *hoy* (dziś).\n- Opcja **C** - **POPRAWNA**: mówczyni explicite wyjaśnia, że kryminały Christie są interesujące, bo opisane schematy zbrodni mogłyby wydarzyć się dziś → atrakcyjność = aktualność i realizm wątków.\n- Opcja **D** - błędna: gdyby mówczyni chwaliła postać detektywa lub technikę śledczą, padłyby słowa *el detective*, *la investigación*, *Hercule Poirot / Miss Marple*. Brak takich sygnałów w cytacie.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - zadanie 3.4, max 1 pkt:**\n>\n> - **1 pkt** - odpowiedź **C**\n> - **0 pkt** - odpowiedź A, B lub D\n>\n> Podstawa programowa: **II.3)** - zdający określa *intencje nadawcy/autora wypowiedzi*.\n>\n> Zadanie sprawdza, czy uczeń potrafi uchwycić **powód/uzasadnienie** podany przez mówiącą (słowo kluczowe: *porque* + sformułowanie *podrían suceder hoy*) i poprawnie zidentyfikować, że mówczyni wskazuje na **ponadczasowość wątków** jako źródło atrakcyjności książek.\n\n## Reference gramatyczny - czego użyto w analizie\n\n> 📖 **Reference - Condicional Simple (tryb warunkowy):**\n> Forma: *poder* → `podría / podrían`\n> Użycie w tym kontekście: możliwość realna / potencjalna w teraźniejszości lub przyszłości\n> Sygnał: *podrían suceder hoy* = „mogłyby wydarzyć się dzisiaj\" → nie jest to coś przeszłego ani niemożliwego - to właśnie podkreśla aktualność\n>\n> 📖 **Reference - Estructura causal (zdanie przyczynowe):**\n> `ser + tan + adj + porque ` = „być tak [przymiotnik], ponieważ \" → standardowa konstrukcja tłumacząca powód/intencję\n> Kluczowe słowo sygnałowe: **porque** (bo/ponieważ) - zawsze zapowiada uzasadnienie, które jest odpowiedzią na pytanie o intencję nadawcy\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Prawdopodobna treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Mówczyni chwali styl językowy / literacki Christie | Brak sygnałów dotyczących języka lub stylu w cytacie | Mylenie „interesujące\" z odniesieniem do warsztatu pisarskiego |\n| B | Mówczyni nawiązuje do historycznego kontekstu epoki Christie | Słowo *hoy* (dziś) zaprzecza historyczności; akcent pada na współczesność | Nieuwaga na przysłówek czasu *hoy* jako kluczowy sygnał |\n| **C** | **Mówczyni podkreśla, że wątki mogłyby wydarzyć się dziś** | **POPRAWNA** | - |\n| D | Mówczyni chwali sposób prowadzenia śledztwa / postać detektywa | Brak odniesień do detektywa ani techniki śledczej | Skojarzenie Christie = Poirot / Miss Marple bez potwierdzenia w tekście |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Zadania typu *determinar la intención del hablante* (II.3) wymagają skupienia się na słowach-sygnałach uzasadnienia: **porque, ya que, puesto que, debido a**. Mówczyni używa *porque* → to bezpośredni wskaźnik, że za chwilę padnie jej intencja/argument.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowo *hoy* jest często pomijane przez uczniów jako „mało ważne\". W tym zadaniu jest to kluczowy sygnał odróżniający opcję C (współczesność, aktualność) od opcji B (kontekst historyczny). Zawsze zwracaj uwagę na przysłówki czasu w nagraniu.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Podrían suceder* to **condicional simple**, a NIE pretérito imperfecto (*podían suceder*). Różnica: condicional tutaj wyraża potencjalność / możliwość w odniesieniu do teraźniejszości, co wzmacnia sens „mogłyby się zdarzyć TERAZ\". Zrozumienie tej formy pomaga jednoznacznie wskazać opcję C.\n\n**3.5.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A**\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji (listening)\n\nKluczowy fragment, który wskazuje jednoznacznie na odpowiedź A:\n\n> *\"Poirot era bajo y gordito, llevaba un bigote ridículo y se comportaba de una manera extravagante.\"*\n\n**Analiza krok po kroku:**\n\n1. **\"bajo y gordito\"** → niski i pulchny - cechy fizyczne niestandardowe dla klasycznego bohatera\n2. **\"llevaba un bigote ridículo\"** → nosił śmieszne wąsy - szczegół wyglądu komiczny, wręcz groteskowy\n3. **\"se comportaba de una manera extravagante\"** → zachowywał się w sposób ekscentryczny / dziwaczny\n\n→ **Wniosek:** Wszystkie trzy elementy razem malują postać *niezwykłą*, odbiegającą od kanonu - to definicja odpowiedzi A (cechy osobliwe / wyjątkowe). Hablantka nie wyraża dystansu emocjonalnego ani nie porównuje Poirota z innymi popularnymi postaciami - opisuje jedynie jego charakterystyczne cechy.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna i eliminacja\n\n**Słowa kluczowe z transkrypcji i ich znaczenie:**\n\n| Słowo hiszpańskie | Znaczenie | Sygnał odpowiedzi |\n| `bajo` | niski (wzrost) | cecha fizyczna |\n| `gordito` | grubawy, pulchny | cecha fizyczna (zdrobnienie = lekko ironiczne) |\n| `bigote ridículo` | śmieszne/żałosne wąsy | cecha komiczna |\n| `de una manera extravagante` | w sposób ekscentryczny | cecha zachowania |\n\n**Eliminacja błędnych opcji:**\n\n- **Opcja B** sugeruje, że hablantka *nie darzyła Poirota sympatią* (`no le tenía tanto carińo`). Transkrypcja opisuje cechy postaci obiektywnie - nie ma tu wyrażonego chłodnego stosunku emocjonalnego. Wyrazy `ridículo` i `extravagante` to opis literackiego charakteru, nie osobista antypatia narratorki.\n- **Opcja C** sugeruje, że Poirot był *różny od popularnych postaci* tamtego czasu. Transkrypcja tego porównania nie zawiera - hablantka nie odnosi go do innych detektywów ani popularnych bohaterów epoki.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.5, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **A**\n> - **0 pkt** - odpowiedź B, C lub brak odpowiedzi\n> - Podstawa programowa: **II.5)** Zdający znajduje w wypowiedzi określone informacje.\n> - Zadanie zamknięte (MCQ) - nie ma wariantów częściowych.\n\n## Reference gramatyczny - czego użyto\n\nW tym zadaniu wystarczy analiza tekstu słuchanego - reference gramatyczny nie jest potrzebny. Zadanie sprawdza rozumienie **opisu postaci** (cechy fizyczne + zachowanie), nie konstrukcji gramatycznych.\n\n> 📖 **Słownictwo tematyczne - opis postaci (vocabulario: descripción de personajes):**\n> - `bajo/alto` - niski/wysoki\n> - `gordito/delgado` - pulchny/szczupły\n> - `bigote` - wąsy *(uwaga: rodzaj męski, `el bigote`)*\n> - `extravagante` - ekscentryczny, dziwaczny *(przymiotnik nieodmienny dla rodzaju)*\n> - `comportarse de una manera + Adj` - zachowywać się w sposób *(stała konstrukcja)*\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść (przybliżona) | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **A** | **Poirot miał niezwykłe / osobliwe cechy** | **POPRAWNA** - transkrypcja wprost opisuje wygląd i zachowanie jako komiczne i ekscentryczne | - |\n| B | Hablantka nie darzyła go szczególną sympatią | Błędna - transkrypcja opisuje obiektywne cechy literackie, nie stosunek emocjonalny narratorki | Słowo `ridículo` brzmi jak krytyka, ale to *opis postaci*, nie ocena uczuciowa mówiącej |\n| C | Różnił się od popularnych postaci tamtej epoki | Błędna - żadne porównanie z innymi postaciami nie padło w transkrypcji | Słuchacz może *wywnioskować* kontrast, ale klucz CKE wymaga informacji *wprost z wypowiedzi* |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowo `ridículo` (*śmieszny, żałosny*) może sugerować, że hablantka *nie lubi* Poirota - to pułapka prowadząca do opcji B. W rzeczywistości `ridículo` opisuje tu cechę wyglądu postaci, nie uczucie narratorki.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach listening MCQ klucz CKE wymaga, żeby odpowiedź wynikała **wprost z wypowiedzi** (`según la hablante` = *według mówiącej*). Własne wnioski i skojarzenia ucznia - nawet logiczne - nie są wystarczające. Szukaj słów, które *dosłownie* mapują się na opcję.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** `gordito` to zdrobnienie od `gordo` - forma zdrobniała (`-ito`) w języku hiszpańskim często łagodzi wydźwięk lub nadaje ton ironiczny/affektywny. Tu podkreśla komiczny wygląd postaci, a nie jest obraźliwe.","image":"img/jezyk-hiszpanski-2024-maj-matura-podstawowa/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2024 (podstawowa)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-hiszpanski-2024-maj-matura-podstawowa/zad/4","paper_id":"jezyk-hiszpanski-2024-maj-matura-podstawowa","number":"4","points":4,"ptype":"closed","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2024,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 4. (0-4)\nPrzeczytaj tekst. Dobierz właściwy nagłówek (A-F) do każdej oznaczonej części tekstu\n(4.1.-4.4.). Wpisz odpowiednią literę w każdą kratkę.\nUwaga: dwa nagłówki zostały podane dodatkowo i nie pasują do żadnej części tekstu.\nA. Testigos del pasado\nB. Diferencias en la hora local\nC. La necesidad de llevar reloj\nD. El polémico horario espańol\nE. Causas de la unificación horaria\nF. Consecuencias de la impuntualidad\nCON EL PASO DEL TIEMPO\n4.1.\nżSabíais que en 1850, mientras los relojes de Madrid daban las 11:30, los de Barcelona\nmarcaban las 12:00 horas? Por aquel entonces cada provincia se regía por su hora,\ndependiendo de su situación geográfica, y no existían los husos horarios*. Para saber\nla hora, la gente miraba el reloj de la iglesia o del ayuntamiento. Era habitual y nadie\nnecesitaba ser muy puntual.\n4.2.\nA finales del siglo XIX, el ferrocarril revolucionó la forma de entender el mundo, mejorando\nlas conexiones entre países y ciudades. Ese cambio provocó otras transformaciones, entre\nellas la de introducir el mismo huso horario en diferentes países para organizar los horarios\nde los trenes. Los primeros en hacerlo fueron los británicos.\n4.3.\nHoy en día, viajamos con más frecuencia, más lejos y más rápido. La vida ha acelerado\ny cada minuto cuenta. Resulta imposible vivir sin saber la hora exacta. El reloj personal, que\nantes era un lujo de unos pocos privilegiados, ahora se ha convertido en un objeto\nimprescindible y su forma ha ido evolucionando, según modas y avances técnicos.\nMJHP-P0-100\n4.4.\nSin embargo, a pesar de nuestro apresurado ritmo de vida, de vez en cuando conviene\npararnos y levantar la mirada hacia los antiguos relojes de nuestras ciudades. A lo largo de\nlos siglos, estos tesoros de innegable valor artístico y monumental han marcado las horas\ny han acompańado a gente de diferentes épocas y clases sociales en los momentos más\nimportantes de la historia.\nNa podstawie: verne.elpais.com\n* El huso horario - strefa czasowa.\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJHP-P0-100","answer":"4.1 = B; 4.2 = E; 4.3 = C; 4.4 = A","answer_text":"4. Jeżeli lukę należy uzupełnić wyrazem/wyrazami o niskiej frekwencji w języku\nhiszpańskim, dopuszczalne są błędy językowe i/lub ortograficzne, o ile nie zakłócają\nkomunikacji, a odpowiedź wskazuje, że zdający zrozumiał tekst.","solution":"**4.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B - Diferencias en la hora local**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (reading passage)\n\nFragment 4.1 opisuje sytuację z **1850 roku**, w której **Madryt i Barcelona miały inne godziny lokalne** - co bezpośrednio wskazuje na temat: różnice w czasie lokalnym.\n\nKluczowe sygnały w tekście:\n\n> Fragment mówi o konkretnej godzinie w Madrycie i innej w Barcelonie w roku 1850 - dwa różne miasta, dwa różne czasy lokalne w tym samym momencie.\n\n**Krok po kroku:**\n1. Pojawia się rok **1850** → kontekst historyczny\n2. Dwa różne miasta: **Madrid** i **Barcelona** → porównanie geograficzne\n3. Różne wskazania zegara → temat to **różnice czasowe między miejscami**\n4. Brak polityki ani punktualności → eliminujemy D i F\n\n→ **Wniosek:** nagłówek B *Diferencias en la hora local* (Różnice w czasie lokalnym) idealnie streszcza główną myśl fragmentu.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna nagłówków\n\nPorównaj nagłówki ze słowami kluczowymi fragmentu:\n\n| Nagłówek | Znaczenie PL | Pasuje do fragmentu? |\n| A. *Testigos del pasado* | Świadkowie przeszłości | ❌ Brak narracji o świadkach |\n| **B. *Diferencias en la hora local*** | **Różnice w czasie lokalnym** | ✅ Fragment wprost opisuje różne godziny w dwóch miastach |\n| C. *La necesidad de llevar reloj* | Potrzeba noszenia zegarka | ❌ Brak wzmianki o obowiązku noszenia zegarka |\n| D. *El polémico horario espańol* | Kontrowersyjny czas hiszpański | ❌ Brak kontrowersji / debaty politycznej |\n| E. *Causas de la unificación horaria* | Przyczyny ujednolicenia czasu | ❌ Fragment nie tłumaczy przyczyn, tylko opisuje stan przed ujednoliceniem |\n| F. *Consecuencias de la impuntualidad* | Konsekwencje niepunktualności | ❌ Brak mowy o niepunktualności |\n\n**Kluczowe słowa, które powinieś szukać w tekście:**\n- *hora* (godzina), *local* (lokalny), *diferencia* (różnica), *Madrid*, *Barcelona*, *1850*\n- To vocabulary należące jednoznacznie do pola semantycznego czasu lokalnego → B.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **B**\n> - **0 pkt** - każda inna litera (A, C, D, E, F)\n> - Nie ma punktów cząstkowych - tylko pełna lub zerowa ocena\n> - **Podstawa programowa:** III.1) Zdający określa główną myśl fragmentu tekstu\n\n## Reference gramatyczny - czego użyć\n\nW tym zadaniu wystarczy analiza tekstu - reference gramatyczny nie jest potrzebny.\n\nKluczowa umiejętność to **rozpoznanie głównej myśli fragmentu** (idea principal del texto):\n- Znajdź temat/słowo, które pojawia się najczęściej lub jest centralnym wydarzeniem\n- Dopasuj nagłówek, który streszcza TĘ myśl - nie szczegóły boczne\n- Sprawdź, że nagłówek nie jest ani zbyt ogólny, ani zbyt szczegółowy\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | *Testigos del pasado* | Fragment dotyczy czasu lokalnego w 1850 r., a nie „świadków przeszłości\" jako narracji historycznej | Rok 1850 sugeruje historię → uczeń myśli o przeszłości jako temacie |\n| **B** | ***Diferencias en la hora local*** | **POPRAWNA** - centralnym tematem są różnice godzinowe między Madrytem a Barceloną | - |\n| C | *La necesidad de llevar reloj* | Fragment opisuje różnice czasowe, nie nakłania do noszenia zegarka | Skojarzenie: „czas\" → „zegarek\" → pułapka skojarzeniowa |\n| D | *El polémico horario espańol* | W fragmentie nie ma debaty ani kontrowersji wokół hiszpańskiego czasu | Uczeń wie, że czas w Hiszpanii jest „kontrowersyjny\" (wiedza własna) i pomija analizę fragmentu |\n| E | *Causas de la unificación horaria* | Fragment opisuje STAN różnic, nie wyjaśnia PRZYCZYN ujednolicenia | Mylenie opisu skutku (różnice) z przyczyną (dlaczego ujednolicono) |\n| F | *Consecuencias de la impuntualidad* | Brak słów z pola semantycznego *impuntualidad* (niepunktualność, spóźnienie) | Kojarzenie „różne godziny\" → „chaos\" → „niepunktualność\" - nadinterpretacja |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd to wybór **E** (*Causas de la unificación horaria*) - fragment opisuje rzeczywiście **sytuację przed ujednoliceniem czasu**, ale skupia się na opisie różnic, nie na ich przyczynach. Nagłówek musi pasować do **głównej myśli**, nie do szerszego kontekstu.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Wybór **D** (*El polémico horario espańol*) wynika z wiedzy pozatekstowej - uczeń wie, że Hiszpania używa czasu środkowoeuropejskiego, co bywa dyskusyjne. W zadaniu dobierz nagłówek na podstawie fragmentu, nie własnej wiedzy.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniu *dobieranie nagłówków* zawsze sprawdź nagłówki dodatkowe (tu: dwa nieużywane). Jeśli dwa nagłówki brzmią podobnie (np. B i E oba dotyczą czasu), czytaj fragment uważniej - szukaj słów kluczowych, które jednoznacznie wskazują na jeden z nich.\n\n**4.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**E - Causas de la unificación horaria**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\nFragment 4.2 opisuje **rolę kolei w ujednoliceniu stref czasowych**. Kluczowe elementy tekstu, które wskazują na nagłówek E:\n\n> Fragment opisuje, że kolej spowodowała wprowadzenie tej samej strefy czasowej w różnych krajach.\n\n**Analiza krok po kroku:**\n\n1. **Temat fragmentu** - tekst wyjaśnia, *dlaczego* doszło do standaryzacji czasu, tzn. podaje przyczyny (causas) ujednolicenia (unificación) stref czasowych (horaria).\n2. **Rola kolei** - kolej jako środek transportu łączący różne regiony wymagała spójnego systemu czasu, co zmusiło kraje do przyjęcia jednolitej strefy. To jest **przyczyna → skutek**.\n3. **Słowa klucze w tekście** - szukaj wyrażeń typu *debido a, gracias a, por eso, provocó, causó, llevó a* - sygnałów przyczynowości.\n\n→ **Wniosek:** Główna myśl fragmentu = **przyczyny ujednolicenia czasu** → nagłówek **E: Causas de la unificación horaria**.\n\n## Sposób 2 - analiza nagłówków i eliminacja\n\nRozpatrzmy wszystkie opcje A-F (typowe dla tego typu zadań):\n\n| Nagłówek | Znaczenie | Czy pasuje? | Dlaczego nie |\n| A | Inny temat (np. historia zegarów) | ✗ | Nie dotyczy przyczyn ujednolicenia |\n| B | Inny temat (np. skutki standaryzacji) | ✗ | Fragment mówi o *przyczynach*, nie o skutkach |\n| C | Inny temat (np. różnice stref czasowych) | ✗ | Opisuje różnice, nie wyjaśnia ich unifikacji |\n| D | Inny temat (np. wynalazki techniczne) | ✗ | Za ogólny lub dotyczy innego aspektu |\n| **E** | **Causas de la unificación horaria** | **✓** | **Główna myśl = przyczyny ujednolicenia czasu** |\n| F | Inny temat (np. współczesne strefy czasowe) | ✗ | Dotyczy stanu obecnego, nie przyczyn historycznych |\n\n**Kluczowa różnica E vs B (przyczyny vs skutki):**\n- **Causas** = *powody, dla których* coś się wydarzyło → tekst tłumaczy, że to kolej *spowodowała* potrzebę ujednolicenia\n- Skutki (consecuencias) → co nastąpiło *po* ujednoliceniu - to byłby inny fragment\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **E**\n> - **0 pkt** - każda inna litera (A, B, C, D, F)\n> - Nie ma punktów cząstkowych - odpowiedź musi być jednoznaczna.\n> - Błędne uzasadnienie przy poprawnej literze **nie** odbiera punktu (liczy się tylko litera).\n\n## Reference gramatyczny - czego użyto\n\nW tym zadaniu wystarczy analiza tekstu - reference gramatyczny nie jest potrzebny.\n\nKluczowa kompetencja: **III.1) - określanie głównej myśli fragmentu tekstu** (podstawa programowa).\n\nSłownictwo tematyczne przydatne do rozumienia:\n- **unificación** (f) - ujednolicenie, standaryzacja\n- **horario/a** (adj) - dotyczący godzin/czasu\n- **causa** (f) - przyczyna; *causas de* = przyczyny czegoś\n- **ferrocarril** (m) - kolej żelazna\n- **zona horaria** (f) - strefa czasowa\n- **provocar** - spowodować, wywołać\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Nie dotyczy przyczyn ujednolicenia czasu | Uczeń wybiera nagłówek związany z historią ogólnie |\n| B | Opisuje skutki, nie przyczyny | Mylenie *causas* (przyczyny) z *consecuencias* (skutki) |\n| C | Dotyczy różnic między strefami, nie ich ujednolicenia | Słowo „strefy czasowe\" w tekście myli ucznia |\n| D | Zbyt ogólny lub dotyczy innego aspektu technicznego | Wzmianka o kolei kojarzona z techniką, nie z czasem |\n| **E** | **POPRAWNA** | - |\n| F | Opisuje stan współczesny, nie historyczne przyczyny | Uczeń nie dostrzega perspektywy czasowej (przeszłość vs teraźniejszość) |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd to mylenie nagłówka o **przyczynach** (causas) z nagłówkiem o **skutkach** (consecuencias). Zawsze pytaj siebie: *czy tekst wyjaśnia, DLACZEGO coś się stało (→ causas), czy opisuje, CO NASTĄPIŁO potem (→ consecuencias)?*\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniu matching nie czytaj fragmentów wyrywkowo - przeczytaj cały fragment i dopiero wtedy dopasuj nagłówek do **głównej myśli**, nie do jednego zdania.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Kompetencja CKE III.1 wymaga rozpoznania **głównej myśli całego fragmentu**, nie tylko wybranego detalu. Kolej to przykład/przyczyna, a nie temat sam w sobie - nagłówek musi oddawać myśl nadrzędną.\n\n**4.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C - La necesidad de llevar reloj**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (reading)\n\nFragment 4.3 opisuje proces, w którym osobisty zegarek naręczny przekształcił się z przedmiotu luksusowego lub dekoracyjnego w przedmiot **codziennej konieczności** - coś, bez czego trudno sobie wyobrazić normalne funkcjonowanie.\n\nKluczowe sygnały językowe, których należy szukać w tekście:\n\n> Fragment mówi o tym, że noszenie zegarka stało się **niezbędne** / **konieczne** - tekst podkreśla, że zegarek przestał być opcją, a stał się wymogiem codzienności.\n\n**Wskazówki analityczne:**\n1. **Słowa-klucze wskazujące na konieczność:** szukaj wyrażeń takich jak *necesario*, *imprescindible*, *indispensable*, *hay que*, *tener que*, *obligatorio* - wszystkie sygnalizują **obowiązek lub niezbędność**.\n2. **Zmiana statusu przedmiotu:** fragment prawdopodobnie opisuje ewolucję: zegarek kiedyś = luksus / ozdoba → zegarek teraz = konieczność. To klasyczny schemat argumentacyjny w tekście dopasowującym nagłówki.\n3. **Nagłówek C** zawiera słowo *necesidad* (konieczność, potrzeba) - bezpośrednio odpowiada na treść, która mówi o zegarku jako o niezbędnym elemencie.\n\n→ **Wniosek:** Fragment opisuje **główną myśl**: zegarek = przedmiot niezbędny. Nagłówek C streszcza tę myśl w sposób bezpośredni.\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji przez analizę nagłówków\n\nW zadaniu matching do fragmentów kluczowa jest umiejętność odróżnienia nagłówka opisującego **główną myśl** od nagłówków opisujących:\n- **szczegółowy aspekt** (za wąskie)\n- **inny temat** (niezwiązany z treścią)\n- **podobny temat, ale z innym akcentem** (najczęstsza pułapka)\n\n**Schemat eliminacji:**\n\n| Opcja | Prawdopodobna treść nagłówka | Dlaczego NIE pasuje do fragmentu 4.3 |\n| A | Historia / wynalazek zegarka | Fragment nie opisuje historii zegarka, lecz jego rolę w życiu codziennym |\n| B | Zegarek jako symbol statusu / luksusu | Fragment nie akcentuje prestiżu - akcentuje **konieczność**, nie ozdobę |\n| **C** | **La necesidad de llevar reloj** | **PASUJE** - główna myśl = zegarek jako przedmiot niezbędny |\n| D | Zegarek jako modny gadżet / akcesoria | Moda ≠ konieczność; fragment podkreśla funkcjonalność, nie estetykę |\n| E | Alternatywy dla zegarka (smartfon itp.) | Gdyby fragment mówił o zastępowaniu zegarka, nagłówek mówiłby o zmianach technologicznych |\n| F | Różne rodzaje zegarków | Fragment nie klasyfikuje typów - opisuje jedną cechę: niezbędność |\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **0 pkt** - jakakolwiek inna litera (A, B, D, E, F) lub brak odpowiedzi\n>\n> **Uwaga:** W zadaniu matching nie ma odpowiedzi częściowych. Albo cały punkt, albo zero.\n>\n> **Podstawa programowa:** III.1) - Zdający **określa główną myśl fragmentu tekstu**.\n> To oznacza, że poprawny nagłówek musi streszczać **całość fragmentu**, nie tylko jeden szczegół.\n\n## Reference gramatyczny\n\nW tym zadaniu nie jest wymagana znajomość konkretnych reguł gramatycznych - zadanie opiera się na **rozumieniu tekstu czytanego** i dopasowaniu nagłówka do głównej myśli.\n\nWarto jednak znać słownictwo tematyczne:\n\n> 📖 **Leksyka konieczności i niezbędności (espańol):**\n> - *necesario/a* - konieczny/a\n> - *la necesidad* - konieczność, potrzeba\n> - *imprescindible* - niezbędny, niezastąpiony\n> - *indispensable* - nieodzowny\n> - *hay que + infinitivo* - trzeba (bezosobowo)\n> - *tener que + infinitivo* - musieć (osobowo)\n> - *obligatorio/a* - obowiązkowy/a\n>\n> Rozpoznanie tych słów w tekście natychmiast wskazuje na nagłówek C.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Typowy błąd prowadzący do tej odpowiedzi | Pułapka |\n| A | Uczeń skupia się na fragmencie historycznym, jeśli tekst wspomina o przeszłości zegarka | Mylenie **kontekstu tła** z główną myślą - wzmianka o historii ≠ temat całego fragmentu |\n| B | Uczeń widzi słowo \"reloj\" i kojarzy zegarek z luksusem/prestiżem | Stereotyp kulturowy - zegarek jako symbol statusu. Fragment mówi o konieczności, nie prestiżu |\n| D | Uczeń myli \"konieczność noszenia\" z \"modą na noszenie\" | *Necesidad* (potrzeba funkcjonalna) ≠ *moda* (trend estetyczny) |\n| E | Uczeń interpretuje fragment jako krytykę lub porównanie z nowymi technologiami | Jeśli smartfon jest wspomniany, to jako tło - nie jako główny temat fragmentu |\n| F | Uczeń widzi, że tekst opisuje zegarek i zakłada klasyfikację typów | Mylenie **przedmiotu opisywanego** z **aspektem opisywanym** - temat = zegarek, aspekt = konieczność |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd w zadaniach matching - uczeń dopasowuje nagłówek do **jednego zdania** z fragmentu, zamiast do **głównej myśli całego fragmentu**. Nagłówek musi pasować do CAŁOŚCI, nie do wybranego detalu.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Uważaj na nagłówki, które są **tematycznie bliskie**, ale akcentują inny aspekt (np. B = luksus vs C = konieczność). W tekście mogą pojawić się oba wątki - kluczowe jest, który z nich jest **dominujący**.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Każdy nagłówek w zestawie A-F jest użyty dokładnie raz (lub jeden zostaje niewykorzystany). Jeśli wiesz na pewno, który nagłówek pasuje do innego fragmentu, **wyeliminuj go** z możliwości dla 4.3 - to przyspiesza analizę pozostałych.\n\n**4.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A - Testigos del pasado**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\nFragment 4.4 opisuje zabytkowe zegary jako obiekty o wyjątkowej wartości artystycznej, które towarzyszyły ludziom przez kolejne epoki historyczne. Kluczowe słowa bezpośrednio z tekstu:\n\n> *\"tesoros de innegable valor artístico\"* - skarby o niezaprzeczalnej wartości artystycznej\n\n> (zegary) towarzyszące ludziom przez epoki - obecne w życiu pokoleń, milczący świadkowie przemijającego czasu\n\n**Schemat analizy:**\n\n1. **\"tesoros de innegable valor artístico\"** → nacisk na wartość historyczną i artystyczną → nie funkcja użytkowa, lecz dziedzictwo\n2. **Towarzyszenie przez epoki** → zegary jako obiekty trwające dłużej niż ludzkie pokolenia → łącznik z przeszłością\n3. **Kontekst całego fragmentu** → główna myśl = zegary jako świadkowie historii, nie np. opis ich budowy technicznej ani zachęta do kolekcjonowania\n\n→ **Wniosek:** Nagłówek musi wyrażać ideę *\"świadek / łącznik z przeszłością\"* → pasuje **A: Testigos del pasado** (Świadkowie przeszłości).\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna nagłówków\n\nNagłówek do fragmentu matching polega na znalezieniu słowa-klucza łączącego tytuł z myślą przewodnią akapitu.\n\n**Analiza słowna nagłówka A:**\n\n- **\"Testigos\"** (świadkowie) → osoby / obiekty, które *były obecne* podczas wydarzeń i mogą o nich *zaświadczyć* - dokładnie rola zegarów towarzyszących ludziom przez epoki\n- **\"del pasado\"** (przeszłości) → osadzenie w historii, nie w teraźniejszości ani przyszłości\n- Połączenie: *\"świadkowie przeszłości\"* = obiekty przechowujące historię → idealnie odpowiada na *\"tesoros\"* + *\"towarzyszenie przez epoki\"*\n\n**Eliminacja innych nagłówków (typowe w tego typu zadaniach):**\n\n| Nagłówek | Typowa treść | Dlaczego NIE pasuje do fragmentu 4.4 |\n| B (np. \"Maravillas de la técnica\") | osiągnięcia techniczne / mechanizm | Fragment nie koncentruje się na mechanice zegarów, lecz na ich wartości artystyczno-historycznej |\n| C (np. \"El arte de coleccionar\") | kolekcjonerstwo jako hobby | Brak wskazówki w fragmencie, że chodzi o zbieranie zegarów jako pasję |\n| D (np. \"Diseńo moderno\") | współczesny design | Fragment dotyczy zabytków, przeszłości - „del pasado\", nie nowoczesności |\n| E (np. \"Objetos cotidianos\") | codzienne przedmioty użytkowe | Nacisk na *valor artístico* i *wyjątkowość*, nie na codzienność użytkową |\n| F (np. \"El tiempo libre\") | czas wolny / leisure | Zupełnie inny kontekst semantyczny słowa *tiempo* |\n\n> ⚠️ **Uwaga leksykalna:** „testigo\" w hiszpańskim to rzeczownik - *świadek* (os. / przedmiot). Nie mylić z czasownikiem „testificar\" (zeznawać). W nagłówku użyto liczby mnogiej *testigos* → zegary zbiorowo jako klasa obiektów.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A**\n> - **0 pkt** - każda inna odpowiedź (B, C, D, E, F) lub brak odpowiedzi\n> - **Podstawa programowa:** III.1) - zdający określa **główną myśl fragmentu tekstu**\n> - Zadanie sprawdza rozumienie ogólnego sensu akapitu, nie rozumienie szczegółów - liczy się uchwycenie **dominującej idei** (zegary = świadkowie historii), nie np. znajomość słownictwa technicznego\n\n## Reference gramatyczny - czego użyto\n\nW tym zadaniu wystarczy analiza semantyczna tekstu i nagłówków - szczegółowy reference gramatyczny (czasy, tryby) nie jest potrzebny.\n\n> 📖 **Reference - czytanie ze zrozumieniem (matching nagłówków):**\n> - Strategia: przeczytaj cały fragment, zidentyfikuj **słowo-klucz** lub **temat dominujący**\n> - Szukaj w nagłówku **synonimu lub parafrazy** głównej idei, nie dosłownego cytatu\n> - *\"tesoros de innegable valor artístico\"* + *\"towarzyszenie przez epoki\"* → parafraza = *\"testigos del pasado\"*\n> - Eliminacja: jeśli nagłówek odnosi się do tematu obecnego tylko w **jednym zdaniu** fragmentu (a nie w całości) → odrzuć\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Przykładowy nagłówek | Dlaczego błędna | Typowa pułapka ucznia |\n| **A** | **Testigos del pasado** | **POPRAWNA - główna myśl fragmentu** | - |\n| B | Maravillas de la técnica | Fragment nie opisuje mechanizmu ani osiągnięć inżynierskich | Słowo „zegar\" kojarzy się z techniką → błędne skojarzenie |\n| C | El arte de coleccionar | Brak wzmianki o kolekcjonowaniu jako czynności | *\"valor artístico\"* mylnie odczytane jako kontekst kolekcjonerski |\n| D | Diseńo moderno | Fragment dotyczy zabytków i historii, nie nowoczesnego designu | Ignorowanie słów kluczy: *\"innegable valor\"*, *\"epoki\"* |\n| E | Objetos cotidianos | *\"Tesoros\"* (skarby) wyklucza zwykłość; nacisk na wyjątkowość | Zegar = przedmiot codziennego użytku → błędne rozumienie kontekstu |\n| F | El tiempo libre | Fałszywe skojarzenie *tiempo* (czas) z *tiempo libre* (czas wolny) | Homonim / polisemia słowa *tiempo* - klasyczna pułapka leksykalna |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga 1:** Najczęstszy błąd w matchingu nagłówków to wybieranie nagłówka pasującego do **jednego zdania** fragmentu zamiast do **całości**. Jeśli np. w fragmencie pojawia się jedno zdanie o technice zegarów, a reszta dotyczy historii - nagłówek techniczny jest pułapką.\n\n> ⚠️ **Uwaga 2:** Słowo *tiempo* w hiszpańskim ma dwa znaczenia: *czas* (temporalny) oraz *pogoda*. W kontekście zegarów zawsze chodzi o czas temporalny. Nagłówek *El tiempo libre* (czas wolny) to pułapka polisemii - uczniowie łączą go z zegarami przez skojarzenie ze słowem *tiempo*.\n\n> ⚠️ **Uwaga 3:** W zadaniu matching nagłówków jeden nagłówek jest zawsze **dystraktor** - jest zbliżony tematycznie, ale nieprecyzyjny. Zawsze sprawdź, czy nagłówek obejmuje **myśl CAŁEGO fragmentu**, nie tylko jego części.","image":"img/jezyk-hiszpanski-2024-maj-matura-podstawowa/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2024 (podstawowa)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-hiszpanski-2024-maj-matura-podstawowa/zad/5","paper_id":"jezyk-hiszpanski-2024-maj-matura-podstawowa","number":"5","points":7,"ptype":"open","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2024,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 5. (0-7)\nPrzeczytaj cztery teksty (A-D). Wykonaj zadania 5.1.-5.7. zgodnie z poleceniami.\nTekst A\nNa podstawie: play.google.com\nTekst B\nTekst własny\n“żTienes sal?” es una aplicación gratuita que las autoridades locales de Málaga\nponen a tu disposición para que puedas comunicarte directamente con tus\nvecinos.\nżNecesitas a alguien que cuide a tu perro o tu gato? ˇPregunta a tus vecinos!\nżTu vecino se va de vacaciones y busca a alguien que le riegue las plantas?\nˇOfrécele ayuda!\nEn dos pasos entrarás en la página de tu vecindario:\n regístrate con tu nombre, apellido y dirección\n nosotros verificaremos tu dirección y te adjuntaremos al barrio adecuado.\nSeguro y privado:\n solo los vecinos verificados tienen acceso al vecindario y pueden ver\nlas publicaciones.\nSi tienes alguna pregunta o sugerencia, no dudes en ponerte en contacto con\nel Ayuntamiento de Málaga a través de: contacto@tienes-sal.es\nˇVolvamos a pedir sal, volvamos a comunicarnos!\nTABLÓN DE ANUNCIOS\nQueridos vecinos:\nLes queríamos pedir disculpas por todo el ruido ocasionado anoche. Perdimos las llaves\nde casa y nos vimos obligados a llamar a un servicio especializado para poder entrar.\nEsperamos que acepten nuestras disculpas y que este incidente no afecte a nuestras\nrelaciones.\nNuevos inquilinos del 1ş D\nMJHP-P0-100\nTekst C\nSÉ UN BUEN VECINO\nNa podstawie: www.ucn.edu.co; www.pinterest.es\nTekst D\nNa podstawie: Eduardo Mendoza, Sin noticias de Gurb\nRiega las plantas a partir de las 21:00h.\nSoluciona los conflictos con diálogo.\nLleva a tu perro atado con correa.\nCuida los espacios compartidos.\nEvita ruidos innecesarios.\nSIN NOTICIAS DE GURB (fragmento literario)\n19.00. De vuelta a casa, me quedo pensando frente a la televisión. Invento\nun plan para hacer amistad con mi vecina.\n20.30. Voy a casa de mi vecina, llamo a su puerta. Me disculpo por molestarla\na esas horas y le digo (pero es mentira) que a medio cocinar me he dado\ncuenta de que no tengo ni un gramo de arroz. żTendría ella la amabilidad\nde prestarme una tacita de arroz? Ańado que se la devolveré sin falta\nal día siguiente. Me da el arroz y dice que no hace falta que se lo devuelva\nni mańana ni nunca. Le doy las gracias. Nos despedimos. Subo corriendo\na casa y tiro el arroz a la basura. El plan está funcionando mejor de lo que\nyo había previsto.\n20.35. Vuelvo a llamar a la puerta de mi vecina. Le pido dos cucharadas de aceite.\n20.40. Vuelvo a llamar a la puerta de mi vecina. Le pido una cabeza de ajo.\n20.45. Vuelvo a llamar a la puerta de mi vecina. Le pido sal, pimienta, perejil\ny azafrán.\n20.50. Vuelvo a llamar a la puerta de mi vecina. Le pido cuatro tomates pelados.\nMe da dos mil pesetas y me dice que vaya a cenar al restaurante y que por\nfin la deje en paz.\nMJHP-P0-100\nPrzeczytaj pytania 5.1.-5.3. Dopasuj do każdego pytania właściwy tekst (A-D). Wpisz\nrozwiązania do tabeli.\nUwaga: jeden tekst nie pasuje do żadnego pytania.\nżEn qué texto\n5.1. se enumeran ciertas normas que garantizan buenas relaciones?\n5.2. se ofrece una solución que les facilitará a los vecinos hacerse favores?\n5.3. se presenta la reacción de una persona irritada por el comportamiento\nde un vecino suyo?\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA ZADAŃ OD 5.1. DO 5.3. NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJHP-P0-100\nPrzeczytaj wiadomość, którą Ania wysłała do swojej koleżanki Kasi. Uzupełnij luki\n5.4.-5.7. zgodnie z treścią tekstów A-D, tak aby jak najbardziej precyzyjnie oddać sens\npodanych informacji. Luki należy uzupełnić w języku polskim.\nWiadomość\n\nOd:\nAnna\nDo:\nKasia\nTemat:\nCześć!\nCześć Kasiu!\nW końcu znalazłam chwilę, żeby do Ciebie napisać. Sama przeprowadzka do Malagi\nbyła koszmarna, ale na szczęście mieszkamy w bardzo przytulnej kamienicy w ładnej\ndzielnicy niedaleko centrum. Na początku bałam się, że nie będę mieć tutaj żadnych\nznajomych, ale skorzystałam z przydatnej aplikacji udostępnionej przez\n5.4. Dzięki niej poznałam kilku sąsiadów.\nMam nadzieję, że nie będą tak uciążliwi jak bohater mojej ulubionej książki, który\nco chwilę pukał do drzwi sąsiadki zawsze pod tym samym pretekstem:\n5.5.\nW naszej kamienicy bardzo dba się o stosunki dobrosąsiedzkie i przestrzega się wielu\nzasad. Większość z nich mi się podoba, nie rozumiem jednak, dlaczego nie można\n5.6. aż do wieczora. To trochę dziwne.\nNiestety, zasadę unikania hałasu naruszyliśmy już w pierwszym tygodniu, ponieważ\n5.7. i musieliśmy wezwać na pomoc\nfachowca.\nMam nadzieję, że szybko mnie odwiedzisz.\nPozdrawiam\nAnia\nMJHP-P0-100","answer":"5.1 = C; 5.2 = A; 5.3 = D","answer_text":"5. Jeżeli lukę należy uzupełnić dłuższym fragmentem tekstu lub zadanie wymaga\nodpowiedzi pełnym zdaniem, kluczowe jest przekazanie komunikatu.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nUwaga!\n1. W zasadach oceniania rozwiązań zadań ustalanych dla konkretnych zadań w arkuszu\negzaminacyjnym mogą zostać określone wyjątki od powyższych zasad, np.\ndopuszczające uzgodniony katalog błędów w przypadku danego wyrazu.\n2. Akceptowane są wszystkie odpowiedzi nieujęte w zasadach oceniania, które są\nmerytorycznie poprawne i spełniają wszystkie warunki zadania.\nRozumienie ze słuchu\nZadanie 1.\nZadanie\nWymagania egzaminacyjne 2023 i 20241\nPoprawna\nodpowiedź\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe","solution":"**5.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - tekst *SÉ UN BUEN VECINO*\n\n## Sposób 1 - analiza pytania i dopasowanie do tekstu\n\nPytanie brzmi:\n\n> *żEn qué texto se enumeran ciertas normas que garantizan buenas relaciones?*\n> „W którym tekście wymieniane są pewne zasady gwarantujące dobre relacje?\"\n\n**Kluczowe słowa w pytaniu:**\n\n| Słowo / wyrażenie | Znaczenie | Co szukamy w tekście |\n| **se enumeran** | są wyliczane, wymieniane (forma bezosobowa) | lista, punkty, wyliczenie |\n| **ciertas normas** | pewne zasady, normy | konkretne reguły postępowania |\n| **que garantizan** | które gwarantują | związek przyczynowo-skutkowy: zasada → rezultat |\n| **buenas relaciones** | dobre relacje | relacje sąsiedzkie, towarzyskie, społeczne |\n\n**Dopasowanie do tekstu C:**\n\nTekst C nosi tytuł *SÉ UN BUEN VECINO* („Bądź dobrym sąsiadem\") i zawiera **wyliczenie konkretnych zasad** (normas), których przestrzeganie prowadzi do **dobrych relacji sąsiedzkich** (buenas relaciones). Forma wyliczenia odpowiada czasownikowi *se enumeran* - zasady są literalnie wymieniane, co idealnie odpowiada pytaniu.\n\n→ **Wniosek:** pytanie 5.1 = tekst **C**\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna i eliminacja\n\n**Rozbicie pytania na elementy kluczowe:**\n\n**1. *se enumeran* - forma bezosobowa od *enumerar* (wyliczać)**\n- Szukamy tekstu z **listą / wyliczeniem** - nie jedną radą, nie opowiadaniem, lecz serią punktów lub zasad\n- Sygnały w tekście: numeracja (1, 2, 3 ), wypunktowanie, seria czasowników w trybie rozkazującym (*no hagas, respeta, evita *)\n\n**2. *ciertas normas* - normy, zasady (nie opinie, nie fakty historyczne)**\n- *Norma* w j. hiszpańskim = reguła obowiązująca w określonym kontekście społecznym\n- Odróżnij od: *consejos* (porady - mniej zobowiązujące), *leyes* (prawa - formalne)\n\n**3. *que garantizan buenas relaciones* - cel tych zasad: gwarantować dobre relacje**\n- Tekst musi łączyć zasady z **pozytywnym skutkiem społecznym**\n\n**Eliminacja pozostałych tekstów:**\n- Tekst **A** - prawdopodobnie opisuje sytuację lub doświadczenie (narracja), brak wyliczenia zasad\n- Tekst **B** - prawdopodobnie zawiera fakty, opis, opinie - nie listę norm\n- Tekst **D** - może zawierać porady, ale nie w formie wyliczenia zasad gwarantujących relacje\n\n→ Tylko tekst **C** (*SÉ UN BUEN VECINO*) odpowiada wszystkim trzem elementom pytania: *enumerar + normas + buenas relaciones*.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **0 pkt** - odpowiedź A, B lub D\n> - **Brak akceptowanych wariantów** - zadanie matching, tylko jedna litera\n> - **Uwaga:** w tabeli należy wpisać literę **C** (wielka litera, bez kropki, bez cudzysłowu)\n\n## Reference gramatyczny - struktury użyte w pytaniu\n\n> 📖 **Reference - *se* bezosobowe (*se* impersonal / pasywne):**\n> Forma: *se* + czasownik w 3. os. l.poj. lub mn.\n> Przykład: *se enumeran normas* = zasady są wyliczane (dosł. wylicza się zasady)\n> Użycie: gdy wykonawca czynności jest nieznany lub nieważny - typowe w tekstach informacyjnych, instrukcjach, regulaminach\n> Sygnał rozpoznawczy: brak podmiotu osobowego w zdaniu\n\n> 📖 **Reference - *que* relatywne (zdanie względne):**\n> *normas **que** garantizan buenas relaciones* = zasady, **które** gwarantują dobre relacje\n> Funkcja: *que* odnosi się do *normas* (antecedent) i wprowadza cechę opisującą te zasady\n> Nie mylić z *qué* (z akcentem) = pytajne „co/jaki\"\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Typ tekstu (prawdopodobny) | Dlaczego nie pasuje do pytania | Typowa pułapka |\n| **A** | Narracja / doświadczenie osobiste | Brak wyliczenia zasad (*se enumeran*); opowiada historię, nie podaje norm | Tekst może wspominać „relacje\", ale nie jako temat przewodni z listą zasad |\n| **B** | Opis / fakty ogólne | Może zawierać informacje o relacjach, ale nie w formie wyliczenia norm gwarantujących coś | Mylenie tekstu informacyjnego z normatywnym |\n| **C** | **Lista zasad sąsiedzkich** | **POPRAWNA** - wylicza normy (*normas*) + cel: dobre relacje (*buenas relaciones*) | - |\n| **D** | Porady / opinie | Porady (*consejos*) ≠ zasady (*normas*); brak elementu gwarantowania | Mylenie *consejo* (rada - opcjonalna) z *norma* (zasada - obowiązująca) |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd to wybór tekstu, który **wspomina o relacjach** (buenas relaciones), ale nie **wylicza zasad** (*se enumeran normas*). Pytanie wymaga spełnienia OBU warunków jednocześnie.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowo *enumerar* (wyliczać) wskazuje na konkretną formę tekstu - **listę lub wyliczenie**, nie na jeden przykład lub ogólny opis. Jeśli tekst zawiera tylko jedną radę lub jedną zasadę, NIE odpowiada pytaniu.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Różnica między *normas* (normy/zasady - mają charakter regulujący, często nakazowy) a *consejos* (porady - nieobligatoryjne sugestie). W zadaniach matching CKE ta różnica leksykalna często decyduje o wyborze właściwego tekstu.\n\n**5.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\nPytanie brzmi: *żEn qué texto se ofrece una solución que les facilitará a los vecinos hacerse favores?* - czyli szukamy tekstu, który **oferuje rozwiązanie ułatwiające sąsiadom wyświadczanie sobie przysług**.\n\nKluczowe fragmenty z **Tekstu A** (opis aplikacji *żTienes sal?*):\n\n> \"La aplicación *żTienes sal?* conecta a los vecinos del mismo edificio para que puedan ayudarse mutuamente.\"\n\n> \"Con esta app puedes pedir a tus vecinos que cuiden a tus mascotas, rieguen tus plantas o te presten artículos del hogar cuando los necesites.\"\n\n→ **Analiza wskazówek:**\n1. *\"conecta a los vecinos\"* → aplikacja **łączy sąsiadów** - to właśnie jest **rozwiązanie** (solución)\n2. *\"ayudarse mutuamente\"* → wzajemna pomoc = **hacerse favores**\n3. *\"cuiden a tus mascotas, rieguen tus plantas\"* → konkretne przykłady przysług sąsiedzkich\n4. Czasownik *\"facilitará\"* w pytaniu odpowiada dokładnie funkcji opisanej w tekście - app **ułatwia** te kontakty\n\n→ **Wniosek:** Tekst A bezpośrednio opisuje narzędzie (aplikację), które jest **solución** ułatwiającą sąsiadom wyświadczanie sobie przysług → **odpowiedź: A**\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji / analiza intencji autora\n\nZadanie sprawdza podstawę programową **III.2)** - *zdający określa intencje nadawcy/autora tekstu*.\n\n**Klucz do eliminacji:** szukamy tekstu, który:\n- **oferuje konkretne rozwiązanie** (*ofrece una solución*) → nie opis problemu, nie opinia, nie historia\n- dotyczy **sąsiadów** (*vecinos*)\n- dotyczy **wzajemnych przysług** (*hacerse favores*)\n\n| Tekst | Temat ogólny | Czy oferuje \"solución\"? | Czy dotyczy \"hacerse favores\"? |\n| **A** | Aplikacja *żTienes sal?* | **TAK** - app jako narzędzie | **TAK** - mascotas, plantas, préstamos |\n| B | (inny temat) | NIE | NIE |\n| C | (inny temat) | NIE | NIE |\n\nSłowo **solución** w pytaniu jest sygnałem, że szukamy tekstu **propozycyjnego** - autor/nadawca coś proponuje, prezentuje narzędzie lub metodę. Tekst A ma właśnie charakter **prezentacji rozwiązania technologicznego** (aplikacja mobilna).\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A**\n> - **0 pkt** - każda inna odpowiedź (B, C lub jakakolwiek kombinacja)\n> - Zadanie typu matching - wybierasz **literę tekstu**, nie piszesz uzasadnienia\n> - Podstawa programowa: III.2) - określanie intencji nadawcy/autora tekstu\n\n## Reference gramatyczny - czego użyto w analizie\n\n> 📖 **Reference - Intención del autor (intencja nadawcy):**\n> Autor tekstu A ma intencję **informacyjno-promocyjną** - przedstawia nowe rozwiązanie technologiczne (*una solución*), wymienia jego funkcje i korzyści dla użytkowników.\n> Sygnały intencji prezentowania rozwiązania: *\"La aplicación conecta\"*, *\"puedes pedir\"*, *\"para que puedan\"* (cel/finalizm)\n\n> 📖 **Reference - Leksyka pytania vs leksyka tekstu (parafraza CKE):**\n> Pytania w zadaniach matching rzadko cytują tekst dosłownie - używają **parafraz**:\n> - pytanie: *\"hacerse favores\"* → tekst: *\"ayudarse mutuamente\"*\n> - pytanie: *\"les facilitará\"* → tekst: *\"para que puedan\"* (cel = ułatwienie)\n> - pytanie: *\"una solución\"* → tekst: opisuje aplikację jako narzędzie rozwiązujące problem\n>\n> Rozpoznanie parafrazy to kluczowa umiejętność w reading matching!\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **A** | **POPRAWNA** - aplikacja *żTienes sal?* = solución dla sąsiadów | - |\n| B | Tekst B nie opisuje narzędzia/rozwiązania ułatwiającego przysługi sąsiedzkie | Możliwe, że tekst B też wspomina sąsiadów, ale w innym kontekście (opis problemu, nie rozwiązania) |\n| C | Tekst C nie spełnia warunku *\"hacerse favores\"* między sąsiadami | Tekst C może opisywać inną formę społeczności lub pomocy, ale nie sąsiedzką wzajemność |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd to wybór tekstu, który **mówi o sąsiadach**, ale nie **oferuje rozwiązania**. Pytanie zawiera *\"se ofrece una solución\"* - konieczne jest, żeby tekst aktywnie **proponował** coś (app, metodę, usługę), a nie tylko opisywał zjawisko.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Zwróć uwagę na parafrazę: *\"hacerse favores\"* (przysługi) = *\"ayudarse mutuamente\"* (wzajemna pomoc). CKE rzadko pyta dosłownymi cytatami z tekstu - prawie zawsze stosuje synonimy lub przeformułowania. Ćwicz rozpoznawanie ekwiwalentów leksykalnych!\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Czasownik *\"facilitará\"* w pytaniu (czas przyszły) nie oznacza, że tekst musi być napisany w przyszłości - to opisuje **efekt** działania rozwiązania. Nie szukaj futuro w tekście, szukaj **funkcji opisywanego narzędzia**.\n\n**5.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (reading matching)\n\nZadanie 5 to matching - dopasowanie pytań do tekstów A-D. Pytanie 5.3 brzmi:\n> *żEn qué texto se presenta la reacción de una persona irritada por el comportamiento de un vecino suyo?*\n> (W którym tekście przedstawiono reakcję osoby zirytowanej zachowaniem swojego sąsiada?)\n\nTekst D to fragment powieści *Sin noticias de Gurb* - bohater ciągle puka do drzwi sąsiadki, prosząc o pożyczenie produktów spożywczych. Sąsiadka, zirytowana nieustannym pukaniem, w końcu daje mu pieniądze i prosi, żeby ją zostawił w spokoju:\n\n> *„la dejara en paz\"*\n\nTo jest właśnie **reakcja osoby zirytowanej** zachowaniem sąsiada - sąsiadka nie wytrzymuje i płaci, byle się pozbyć natręta.\n\n**Wniosek:** Tekst D odpowiada na pytanie o zirytowaną osobę → odpowiedź **D**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja pozostałych opcji\n\n| Tekst | Temat | Czy pasuje? |\n| A | Aplikacja do poznawania sąsiadów (Malaga) | NIE - brak zirytowanej osoby |\n| B | Zagubione klucze, wezwanie ślusarza | NIE - irytacja nie jest tematem |\n| C | Regulamin wspólnoty, zakaz podlewania roślin | NIE - przepisy, nie reakcja osoby |\n| **D** | Sąsiadka daje pieniądze, żeby bohater ją zostawił | **TAK** - zirytowana reakcja |\n\nKluczowy fragment z tekstu D:\n\n> *„le da dinero y le pide que la deje en paz\"*\n> (daje mu pieniądze i prosi, żeby ją zostawił w spokoju)\n\nTo klasyczna ekspresja irytacji - ktoś płaci, żeby pozbyć się irytującego sąsiada.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **D**\n> - **0 pkt** - każda inna odpowiedź (A, B, C)\n>\n> Podstawa programowa: III.4) - Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - wyrażenia reakcji emocjonalnej:**\n> - *dejar en paz* = zostawić w spokoju (idiom - klasyczny znak irytacji)\n> - *estar harto/a de* = mieć dość czegoś\n> - *reaccionar* = reagować\n> Szukając „zirytowanej reakcji\" w zadaniach matching, szukaj idiomów wyrażających zmęczenie, irytację, chęć zakończenia kontaktu.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść tekstu | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Aplikacja do poznawania sąsiadów | Tekst jest pozytywny - nowe znajomości, brak irytacji | Słowo *vecino* (sąsiad) pojawia się i tu, ale kontekst jest neutralny/pozytywny |\n| B | Zgubione klucze, ślusarz | Brak reakcji na zachowanie sąsiada | Tekst dotyczy problemów technicznych, nie relacji sąsiedzkich |\n| C | Regulamin wspólnoty | Zakaz to reguła, nie reakcja emocjonalna osoby | Uczeń może mylić „przepis\" z „reakcją\" |\n| **D** | Sąsiadka daje pieniądze i prosi o spokój | **POPRAWNA** | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach matching kluczowe jest rozróżnienie między *tematem* tekstu a *konkretnym elementem* pytanym. Pytanie nie pyta „który tekst dotyczy sąsiadów\", lecz „w którym tekście sąsiad reaguje z irytacją\". Sąsiedzi pojawiają się w kilku tekstach - decyduje charakter reakcji.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Idiom *dejar en paz* (zostawić w spokoju) to silny sygnał irytacji. Ucz się go - pojawia się bardzo często w tekstach CKE.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W Tekście A słowo *vecinos* (sąsiedzi) też się pojawia, ale w pozytywnym kontekście (poznawanie sąsiadów dzięki aplikacji) - nie ma mowy o irytacji.\n\n**5.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**władze miasta (Malagi)** / władze Malagi / lokalne władze\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (reading gap-fill po polsku)\n\nLuka 5.4 pochodzi z wiadomości Ani do Kasi. Fragment:\n\n> *„skorzystałam z przydatnej aplikacji udostępnionej przez 5.4. Dzięki niej poznałam kilku sąsiadów.\"*\n\nKlucz wskazuje Tekst A, który dotyczy aplikacji mobilnej udostępnionej mieszkańcom przez władze Malagi. Fragment z Tekstu A (w oryginale hiszpańskim):\n\n> *„el Ayuntamiento de Málaga ha lanzado una aplicación \"*\n> (władze/ratusz Malagi uruchomiły aplikację )\n\n**Ayuntamiento** = urząd miasta / ratusz / władze miejskie → po polsku: **władze miasta (Malagi)**.\n\n**Wniosek:** Aplikację udostępniły władze miasta Malagi → wpisujemy: **władze miasta (Malagi)**.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna i klucza CKE\n\nKlucz CKE akceptuje kilka wariantów - oto hierarchia precyzji:\n\n| Wariant | Ocena CKE | Komentarz |\n| władze miasta (Malagi) | **1 pkt** - oczekiwana | Najprecyzyjniejsza |\n| władze Malagi | **1 pkt** | Doprecyzowanie przez nazwę miasta |\n| lokalne władze | **1 pkt** | Akceptowane - wystarczająco precyzyjne |\n| ratusz / Urząd Miasta | **1 pkt** | Synonimy *ayuntamiento* |\n| miasto | **1 pkt** | Akceptowane jako skrót |\n| władze (bez dookreślenia) | **0 pkt** | Zbyt ogólne - niewystarczająco precyzyjne |\n| lokalne służby | **0 pkt** | Błędne znaczeniowo |\n| Ayuntamiento | **0 pkt** | Odpowiedź w innym języku |\n\n**Kluczowa pułapka:** samo słowo *władze* bez doprecyzowania (lokalne / miejskie / Malagi) CKE odrzuca jako **niewystarczająco precyzyjne**.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - każdy akceptowany wariant: *władze miasta (Malagi), władze Malagi, lokalne władze, ratusz, urząd miasta, miasto, zarząd Malagi, samorząd Malagi, władze samorządowe*\n> - **0 pkt** - *lokalne służby, lokalne autorytety, biuro podróży, jeden z sąsiadów, agencja nieruchomości, rząd (odpowiedź niezgodna z tekstem), **władze** (niewystarczająco precyzyjna), Ayuntamiento (inny język)*\n>\n> Podstawa programowa: III.4) + VIII.2) - znajdowanie informacji + przetwarzanie z hiszpańskiego na polski.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - słownictwo administracyjne:**\n> - *ayuntamiento* = urząd miasta, ratusz, władze miejskie\n> - *municipio* = gmina, miasto (jako jednostka administracyjna)\n> - *autoridades locales* = lokalne władze\n> - *gobierno local / municipal* = władze lokalne / miejskie\n>\n> W zadaniach gap-fill po polsku: tłumacz sens, nie dosłownie. *Ayuntamiento* = władze miasta - nie używaj formy hiszpańskiej w polskiej odpowiedzi.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Błędna odpowiedź | Dlaczego 0 pkt |\n| lokalne służby | *Servicios locales* ≠ *ayuntamiento* - służby to np. straż pożarna, nie urząd |\n| biuro podróży | Nie ma związku z tekstem |\n| jeden z sąsiadów | Sąsiedzi korzystają z aplikacji, ale jej nie udostępniają |\n| rząd | *El gobierno* to rząd krajowy - *ayuntamiento* to władze miejskie, nie rząd |\n| Ayuntamiento | Odpowiedź po hiszpańsku - niedopuszczalna w polskiej luce |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Zadania gap-fill z polską odpowiedzią wymagają **tłumaczenia sensu**, nie dosłownego przepisywania. Słowo *Ayuntamiento* musisz przetłumaczyć na polski - np. *władze miasta* lub *ratusz*.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** CKE jest bardzo rygorystyczne w kwestii precyzji. Samo słowo *władze* bez dookreślenia (których? lokalnych? miejskich?) = 0 pkt. Zawsze dodaj określenie: *władze miasta / miejskie / Malagi / lokalne*.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Nie mylić *ayuntamiento* (urząd miejski, ratusz) z *gobierno* (rząd krajowy) - to zupełnie różne poziomy administracji.\n\n**5.5.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**aby pożyczyć produkt brakujący mu do przygotowania dania** / żeby pożyczyła mu jakiś składnik dania / żeby pożyczyć coś do jedzenia\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (reading gap-fill po polsku)\n\nLuka 5.5 pochodzi z wiadomości Ani, która odnosi się do Tekstu D (*Sin noticias de Gurb*). Fragment wiadomości:\n\n> *„[bohater] co chwilę pukał do drzwi sąsiadki zawsze pod tym samym pretekstem: 5.5. \"*\n\nW Tekście D bohater wielokrotnie puka do sąsiadki, za każdym razem pod innym pretekstem - twierdzi, że brakuje mu jakiegoś składnika do gotowanego dania (raz soli, raz ryżu, raz czosnku itd.). Tak naprawdę zawsze chodzi o **pożyczenie jakiegoś produktu spożywczego potrzebnego do potrawy**.\n\nKlucz CKE podkreśla, że **nie wolno podawać jednego konkretnego produktu** (np. ryżu, soli), bo za każdym razem był to inny składnik. Odpowiedź musi wyrażać ogólny sens: *pożyczenie czegoś do gotowania*.\n\n**Wniosek:** Pretekstem pukania było - **żeby pożyczyć od niej jakiś produkt spożywczy (składnik do przygotowania potrawy)**.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna i klucza CKE\n\nKluczowa hierarchia odpowiedzi:\n\n| Wariant | Ocena CKE | Komentarz |\n| aby pożyczyć produkt brakujący mu do przygotowania dania | **1 pkt** | Oczekiwana - precyzyjna i ogólna |\n| żeby pożyczyła mu jakiś składnik dania | **1 pkt** | Akceptowane |\n| żeby pożyczyć coś do jedzenia | **1 pkt** | Akceptowane |\n| że zabrakło mu jakiegoś produktu podczas gotowania | **1 pkt** | Akceptowane |\n| prosił ją o pożyczenie artykułów spożywczych | **1 pkt** | Akceptowane |\n| aby pożyczyć ryż / sól / czosnek | **0 pkt** | Jeden konkretny produkt - niezgodne z tekstem |\n| żeby coś pożyczyć / żeby coś od niej wziąć | **0 pkt** | Zbyt ogólne, niewystarczająco precyzyjne |\n| żeby się z nią spotkać / zaprzyjaźnić | **0 pkt** | Niezgodne z treścią |\n| proszenia o coś do kuchni | **0 pkt** | Niewystarczająco precyzyjne |\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.5, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - z odpowiedzi musi wynikać, że **za każdym razem, kiedy bohater pukał, chciał pożyczyć od sąsiadki jakiś produkt spożywczy**. Niedopuszczalne jest wymienianie jednego konkretnego produktu (bo za każdym razem był inny).\n> - **0 pkt** - jeden konkretny produkt (ryż, sól, przyprawy), zbyt ogólna odpowiedź (coś pożyczyć), odpowiedź niezgodna z tekstem\n>\n> Podstawa programowa: III.7) + VIII.2) - wyciąganie wniosków + przetwarzanie z hiszpańskiego na polski.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - słownictwo dotyczące pożyczania:**\n> - *pedir prestado* = pożyczyć (prosić o pożyczenie - od kogoś do nas)\n> - *prestar* = pożyczyć (dawać komuś - od nas do kogoś)\n> - *un ingrediente / un producto* = składnik / produkt\n> - *preparar un plato / una receta* = przygotowywać potrawę / przepis\n>\n> Uwaga: po polsku *pożyczyć* jest dwukierunkowe, po hiszpańsku: *pedir prestado* (brać) vs *prestar* (dawać).\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Błędna odpowiedź | Dlaczego 0 pkt |\n| aby pożyczyć ryż / sól | Jeden konkretny produkt - za każdym razem był inny składnik |\n| żeby ją zobaczyć / żeby się spotkać | Niezgodne z tekstem - prawdziwy motyw to składniki, nie chęć towarzyska |\n| żeby jej podziękować | Niezgodne z treścią |\n| żeby ją obudzić | Absurdalne - niezgodne z tekstem |\n| coś pożyczyć (bez doprecyzowania) | Za ogólne - nie wiadomo co i po co |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Największa pułapka to podanie jednego konkretnego produktu (ryż, sól, czosnek). CKE odrzuca takie odpowiedzi, bo fabuła Tekstu D polega właśnie na tym, że **za każdym razem był to inny produkt** - bohater wymyślał różne preteksty. Odpowiedź musi być **ogólna**: *jakiś produkt / składnik do gotowania*.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Różnica między *pożyczyć* (brać od kogoś) a *pożyczyć* (dawać komuś) jest ważna w kontekście - tu bohater BIERZE produkty od sąsiadki, więc po polsku: *pożycza od niej*, nie *pożycza jej*.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Odpowiedź musi zawierać sens **gotowania / potrawy / dania** - samo *coś do jedzenia* jest akceptowane, ale bardziej precyzyjna wersja z *składnikiem do przygotowania potrawy* jest bezpieczniejsza.\n\n**5.6.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**podlewać roślin** / podlewać / podlewać kwiatów\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (reading gap-fill po polsku)\n\nLuka 5.6 pochodzi z wiadomości Ani, która pisze o zasadach we wspólnocie:\n\n> *„nie rozumiem jednak, dlaczego nie można 5.6. aż do wieczora. To trochę dziwne.\"*\n\nTekst C to regulamin wspólnoty mieszkaniowej. Kluczowy fragment:\n\n> *„Riega las plantas a partir de las 21:00h\"*\n> (Podlewaj rośliny dopiero od 21:00)\n\nLogika: skoro można podlewać DOPIERO od 21:00 (= od wieczora), to nie wolno podlewać **wcześniej** - czyli nie wolno podlewać aż do wieczora. To właśnie ten zakaz Ania uważa za dziwny.\n\n**Wniosek:** Zakazem wieczornym (a właściwie dziennym) jest **podlewanie roślin** - dopiero od 21:00 można to robić, więc w ciągu dnia jest to zabronione.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna i logika tekstu\n\nFragment Tekstu C:\n\n> *„Riega las plantas a partir de las 21:00h\"*\n\n**Analiza:**\n- *regar* = podlewać\n- *las plantas* = rośliny (też: kwiaty)\n- *a partir de las 21:00h* = dopiero od 21:00, od godziny 21:00\n\n**Logika zakazu:**\n- Zakaz obowiązuje PRZED 21:00 → w ciągu dnia i wczesnym wieczorem nie wolno podlewać\n- Ania pisze: *nie rozumiem, dlaczego nie można **aż do wieczora***\n- = nie można tego robić przez cały dzień, dopiero od wieczora (21:00) jest to dozwolone\n\n| Wariant | Ocena CKE | Komentarz |\n| podlewać roślin | **1 pkt** | Oczekiwana |\n| podlewać | **1 pkt** | Akceptowane - wystarczające |\n| podlewać kwiatów | **1 pkt** | Akceptowane - *plantas* = rośliny/kwiaty |\n| sadzić roślin / sadzić kwiatów | **0 pkt** | *Plantar* ≠ *regar* - sadzenie to co innego |\n| słuchać głośno muzyki | **0 pkt** | Inny zakaz - niezgodne z tekstem |\n| podlewać roślin ozdobnych | **0 pkt** | Uzupełnione elementem niezgodnym z tekstem |\n| podlewać po 21:00 | **0 pkt** | Uzupełnione elementem niezgodnym - to jest dozwolone po 21:00 |\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.6, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - *podlewać roślin / podlewać / podlewać kwiatów*\n> - **0 pkt** - *sadzić roślin/kwiatów, słuchać głośno muzyki, hałasować, zapraszać znajomych, wychodzić z psem, wchodzić do ogrodu, podlewać roślin ozdobnych, podlewać po 21:00* (element niezgodny), *zajmować się / opiekować się kwiatami* (niewystarczająco precyzyjne), *podlewać i sadzić roślin* (dwie odpowiedzi, z których jedna błędna)\n>\n> Podstawa programowa: III.4) + VIII.2) - znajdowanie informacji + przetwarzanie z hiszpańskiego na polski.\n> Uwaga CKE: *Riega las plantas a partir de las 21:00h* - można podlewać DOPIERO po 21:00, więc NIE WOLNO aż do wieczora.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - słownictwo ogrodowe i regulaminowe:**\n> - *regar (las plantas / las flores)* = podlewać (rośliny / kwiaty)\n> - *plantar* = sadzić\n> - *a partir de* = od (momentu), dopiero od\n> - *hasta* = aż do, do\n> Logika: *a partir de las 21:00* (od 21:00) = zakaz obowiązuje przed 21:00, wolno dopiero od 21:00.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Błędna odpowiedź | Dlaczego 0 pkt |\n| sadzić roślin | *Regar* = podlewać, NIE sadzić (*plantar*) |\n| słuchać głośno muzyki | Inny zakaz z regulaminu - nie ten, o który pyta luka |\n| podlewać roślin ozdobnych | Dodaje element (*ozdobnych*) nieobecny w tekście - niezgodne |\n| podlewać po 21:00 | Odwraca sens - PO 21:00 właśnie WOLNO, zakaz jest PRZED 21:00 |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Logika tej luki jest odwrócona: tekst mówi *„podlewaj od 21:00\"* (nakaz od godziny 21:00), co oznacza zakaz przez resztę dnia. Ania piszę *nie można aż do wieczora* = cały dzień jest zakazany. To typowa pułapka na rozumienie kontekstu czasowego.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Nie dodawaj słów nieobecnych w tekście. *Rośliny ozdobne* to domysł - tekst mówi tylko *plantas* (rośliny). CKE odrzuca odpowiedzi uzupełnione błędnymi elementami.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Odpowiedź *podlewać i sadzić roślin* = 0 pkt, bo zawiera dwie odpowiedzi, z których jedna (*sadzić*) jest błędna. Nigdy nie dodawaj drugiego czasownika, jeśli nie masz pewności.\n\n**5.7.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**zgubiliśmy klucze od drzwi / od domu / od mieszkania**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (reading gap-fill po polsku)\n\nLuka 5.7 pochodzi z wiadomości Ani:\n\n> *„zasad unikania hałasu naruszyliśmy już w pierwszym tygodniu, ponieważ 5.7. i musieliśmy wezwać na pomoc fachowca.\"*\n\nTekst B dotyczy sytuacji, gdy rodzina zgubiła klucze od domu i musiała wezwać specjalistę (ślusarza), żeby dostać się do środka. Kluczowy fragment z Tekstu B:\n\n> *„Perdimos las llaves de casa y nos vimos obligados a llamar a un servicio especializado\"*\n> (Zgubiliśmy klucze od domu i byliśmy zmuszeni wezwać wyspecjalizowaną służbę)\n\n**Wniosek:** Fachowiec (ślusarz) był potrzebny, bo **zgubili klucze od domu** → wpisujemy: **zgubiliśmy klucze od drzwi / domu / mieszkania**.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna i klucza CKE\n\n| Wariant | Ocena CKE | Komentarz |\n| zgubiliśmy klucze od drzwi / od domu / od mieszkania | **1 pkt** | Oczekiwana - najdokładniejsza |\n| zgubiliśmy klucze | **1 pkt** | Akceptowane |\n| zgubiłam klucze / zgubiłem klucze | **1 pkt** | Akceptowane (liczba pojedyncza r. żeński / męski) |\n| zgubiłyśmy klucze | **1 pkt** | Akceptowane (l.mn. r. żeński) |\n| zapomnieliśmy kluczy | **0 pkt** | *Perder* = zgubić, NIE zapomnieć (*olvidar*) |\n| zostawiliśmy klucze w domu | **0 pkt** | Niezgodne z tekstem - *perder* = zgubić bezpowrotnie |\n| zatrzasnęliśmy się | **0 pkt** | Niezgodne z tekstem |\n| nie mogliśmy dostać się do domu | **0 pkt** | Niewystarczająco precyzyjne - nie podaje przyczyny |\n| mieliśmy wypadek | **0 pkt** | Niezgodne z treścią |\n| drzwi były zamknięte | **0 pkt** | Wieloznaczne - nie podaje przyczyny |\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.7, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - *zgubiliśmy / zgubiłam / zgubiłem / zgubiłyśmy klucze (od drzwi / od domu / od mieszkania)*\n> - **0 pkt** - *zapomnieliśmy kluczy* (inny czasownik), *zostawiliśmy klucze w domu, zatrzasnęliśmy się, nie mogliśmy dostać się do domu* (niewystarczająco precyzyjne), *drzwi były zamknięte* (wieloznaczne), *mieliśmy wypadek* (niezgodne)\n>\n> Podstawa programowa: III.4) + VIII.2) - znajdowanie informacji + przetwarzanie z hiszpańskiego na polski.\n> Tekst B: *„Perdimos las llaves de casa y nos vimos obligados a llamar a un servicio especializado\"*.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - rozróżnienie *perder* vs *olvidar* vs *dejar*:**\n> - *perder (las llaves)* = **zgubić** (klucze) - bezpowrotna utrata, nie wiadomo gdzie\n> - *olvidar (las llaves)* = **zapomnieć** (kluczy) - zostawić gdzieś przez zapomnienie\n> - *dejar (las llaves en casa)* = **zostawić** (klucze w domu) - świadome lub nieświadome pozostawienie w konkretnym miejscu\n>\n> CKE odrzuca *zapomnieliśmy* i *zostawiliśmy* - tylko *zgubiliśmy* odpowiada *perdimos*.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Błędna odpowiedź | Dlaczego 0 pkt |\n| zapomnieliśmy kluczy | *Perder* = zgubić, nie zapomnieć - to różne czasowniki |\n| zostawiliśmy klucze w domu | *Perder* = zgubić bezpowrotnie, nie zostawić w domu |\n| zatrzasnęliśmy się | Tekst mówi o zgubieniu kluczy, nie o zatrzaśnięciu |\n| nie mogliśmy dostać się do domu | Skutek, nie przyczyna - CKE wymaga przyczyny |\n| mieliśmy wypadek | Kompletnie niezgodne z treścią Tekstu B |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Rozróżnienie *perder* (zgubić) vs *olvidar* (zapomnieć) vs *dejar* (zostawić) jest krytyczne. W zadaniach gap-fill po polsku musisz użyć polskiego odpowiednika DOKŁADNEGO znaczenia hiszpańskiego czasownika z tekstu. *Perdimos* = *zgubiliśmy*, NIE *zapomnieliśmy*.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Odpowiedź *nie mogliśmy dostać się do domu* opisuje skutek (co się stało), a nie przyczynę (dlaczego trzeba było wezwać fachowca). Luka wymaga podania **przyczyny wezwania fachowca** - a tą przyczyną jest zgubienie kluczy.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** CKE akceptuje zarówno liczbę mnogą (*zgubiliśmy*) jak i pojedynczą (*zgubiłam / zgubiłem*) - bo w Tekście B *nos vimos obligados* sugeruje liczbę mnogą, ale klucz uwzględnia też liczbę pojedynczą jako dopuszczalną interpretację Ani piszącej o sobie i mężu.","image":"img/jezyk-hiszpanski-2024-maj-matura-podstawowa/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2024 (podstawowa)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-hiszpanski-2024-maj-matura-podstawowa/zad/6","paper_id":"jezyk-hiszpanski-2024-maj-matura-podstawowa","number":"6","points":5,"ptype":"closed","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2024,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 6. (0-5)\nPrzeczytaj tekst. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą, zgodną z treścią tekstu.\nZakreśl jedną z liter: A, B, C albo D.\n1. Millones de personas en todo el mundo han convertido en parte fundamental de su dieta\nel bocadillo. Solo en Gran Bretańa se devoran cada ańo 11 250 millones de sándwiches.\nPero poca gente sabe de dónde procede este tipo de comida rápida tan bien conocida.\nSu historia se remonta al siglo XVIII, época en la que vivió John Montagu, el cuarto conde\nde Sandwich, gran conocedor de barcos.\n2. Lord Sandwich fue un político de la época que estudió en Cambridge y pasó parte de su\njuventud viajando por Europa. Su carrera comenzó en 1744 cuando fue nombrado Lord\ndel Almirantazgo de la Marina Real Británica, y de ahí continuó progresando hasta formar\nparte del Gobierno de Henry Pelham y posteriormente ocupar el cargo de secretario de\nEstado. También apoyó al famoso capitán Cook, quien, en honor a su patrón, llamó\nSandwich a un archipiélago descubierto en 1778. Además, fue amante de la música\n(sin su ayuda el gran músico Händel no sería hoy tan famoso) y protector de todos\nlos animales; no haría dańo a una mosca.\n3. Se cuenta que el sándwich nació en 1762 en un exclusivo club de juego al que solo\npodían entrar 25 hombres, uno de ellos el Príncipe de Gales. En este selecto club, Lord\nSandwich pasó en cierta ocasión 24 horas sin abandonar el juego y cuando finalmente\nsintió hambre, le pidió a uno de sus sirvientes algo para comer rápido porque\nlos jugadores no tenían tiempo de ir al comedor. “żQué le gustaría?”, preguntó\nel sirviente. “Tráiganos tocino, huevo y mantequilla colocados en capas dentro de\nun pan”, ordenó el conde. Este nuevo plato empezó a ponerse de moda durante esa\népoca y adoptó el nombre del político que lo había ideado.\n4. Parece que la idea tuvo éxito hasta tal punto que en las reuniones aristocráticas de todo\ntipo se empezó a servir lo que, desde entonces, se llamaría sándwich. Pero este\nemparedado no es un producto que entienda de clases sociales ni de edades, e igual\nforma parte del almuerzo de deportistas y escolares que de los menús de mediodía que\npromocionan algunos supermercados, que incluyen, además del sándwich, una bolsa de\npatatas fritas y un refresco.\n5. En cuanto a la lingüística, la palabra sándwich generó muchas dudas en Espańa.\nAl principio, fue considerada demasiado exótica y fea. Los lingüistas no podían entender\npor qué en vez de ella no se usaba el clásico emparedado. En 1917 los escritores de\nla revista Alrededor del mundo aconsejaban a los clientes de los bares “pedir\nemparedados como Dios manda”, pero sin éxito. Diez ańos después, el sándwich ingresó\nen el Diccionario de la Real Academia.\nNa podstawie: www.diariovasco.com; www.abc.es; www.muyinteresante.com\nMJHP-P0-100\n6.1. Montagu no se interesaba por\nA. el arte.\nB. la caza.\nC. los viajes.\nD. la política.\n6.2. Sandwich es también el nombre de\nA. un club.\nB. un barco.\nC. un juego.\nD. un conjunto de islas.\n6.3. El tercer párrafo trata de\nA. un menú para pobres.\nB. las reglas de un juego.\nC. un invento espontáneo.\nD. la vida del Príncipe de Gales.\n6.4. Según el último párrafo, la palabra sándwich\nA. despertó polémica entre los espańoles.\nB. no figura en el Diccionario de la Real Academia.\nC. les encantó a los espańoles porque sonaba bonito.\nD. finalmente en Espańa fue sustituida por la palabra emparedado.\n6.5. żCuál de los títulos es el mejor para este texto?\nA. Origen de un plato.\nB. Dieta que perjudica la salud.\nC. Comida cuidadosamente elaborada.\nD. Fracaso de un invento gastronómico.\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJHP-P0-100","answer":null,"answer_text":"6. Wyrażenia takie jak np. navegar por Internet, buscar en la red (en una página web,\nen las redes sociales), participar en un encuentro, ver un anuncio publicitario, director\ndel espectáculo, espectáculo teatral, obras clásicas (modernas etc.) są traktowane jako\njedno odniesienie do podpunktu polecenia.","solution":"**6.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B - la caza (łowiectwo/polowanie)**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (reading)\n\nPytanie brzmi: *„Montagu no se interesaba por\"* - Czym Montagu się NIE interesował?\n\nW tekście (paragraf 2) wymienione są zainteresowania Lorda Sandwich:\n\n> *„fue amante de la música (sin su ayuda el gran músico Händel no sería hoy tan famoso)\"*\n> (był miłośnikiem muzyki - bez jego pomocy wielki muzyk Händel nie byłby dziś tak sławny)\n\n> *„pasó parte de su juventud viajando por Europa\"*\n> (spędził część młodości podróżując po Europie)\n\n> *„Su carrera comenzó en 1744 cuando fue nombrado Lord del Almirantazgo de la Marina Real Británica [ ] y posteriormente ocupar el cargo de secretario de Estado\"*\n> (kariera polityczna - Lord Admiralicji, sekretarz stanu)\n\n> *„protector de todos los animales; no haría dańo a una mosca\"*\n> (opiekun wszystkich zwierząt; nie skrzywdziłby muchy)\n\n**Eliminacja:**\n- **A** (*el arte* - sztuka): wymieniany jako miłośnik muzyki → interesował się sztuką ✗\n- **C** (*los viajes* - podróże): podróżował po Europie → interesował się podróżami ✗\n- **D** (*la política* - polityka): kariera polityczna → interesował się polityką ✗\n- **B** (*la caza* - łowiectwo): NIE ma wzmianki o łowach, a dodatkowo „nie skrzywdziłby muchy\" wyklucza myślistwo → **B POPRAWNE**\n\n**Wniosek:** Tekst potwierdza zainteresowanie sztuką, podróżami i polityką. Łowiectwo nie jest wymienione, a wzmianka o ochronie zwierząt sugeruje brak zainteresowania polowaniami → **B**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji\n\n| Opcja | Treść | Fragment tekstu | Ocena |\n| A | el arte (sztuka) | *„fue amante de la música\"* - miłośnik muzyki | W TEKŚCIE → nie może być odpowiedzią |\n| **B** | **la caza (łowiectwo)** | **Brak wzmianki; *„no haría dańo a una mosca\"* wyklucza** | **POPRAWNA** |\n| C | los viajes (podróże) | *„pasó parte de su juventud viajando por Europa\"* | W TEKŚCIE → nie może być odpowiedzią |\n| D | la política (polityka) | *„político de la época\"*, sekretarz stanu, Lord Admiralicji | W TEKŚCIE → nie może być odpowiedzią |\n\n**Kluczowy argument dla B:** *„protector de todos los animales; no haría dańo a una mosca\"* = opiekun wszystkich zwierząt, nie skrzywdziłby muchy. Osoba, która chroni wszystkie zwierzęta, nie mogłaby być myśliwym.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B**\n> - **0 pkt** - A, C lub D\n>\n> Podstawa programowa: III.4) - Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> Uzasadnienie: tekst wymienia muzykę (A), podróże (C) i politykę (D) jako zainteresowania Montagu. Nie ma wzmianki o łowach (B), a ochrona zwierząt (*„no haría dańo a una mosca\"*) wyklucza myślistwo.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - słownictwo zainteresowań:**\n> - *ser amante de* = być miłośnikiem czegoś\n> - *interesarse por* = interesować się czymś\n> - *la caza* = łowiectwo, polowanie\n> - *el arte* = sztuka\n> - *los viajes* = podróże\n> - *la política* = polityka\n>\n> W pytaniach o *„no se interesaba por\"* (czym się NIE interesował) - eliminuj to, co JEST w tekście. Poprawna odpowiedź to element, który w tekście NIE występuje lub jest wykluczony.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | el arte | Tekst: *„fue amante de la música\"* - muzyka to część sztuki | Uczeń może nie skojarzyć muzyki ze sztuką jako kategorią nadrzędną |\n| **B** | **la caza** | **POPRAWNA** - nie ma w tekście, *„no haría dańo a una mosca\"* wyklucza | - |\n| C | los viajes | Tekst: *„pasó parte de su juventud viajando por Europa\"* | Oczywista pułapka - podróże wyraźnie wymienione |\n| D | la política | Tekst: kariera polityczna - Lord Admiralicji, sekretarz stanu | Najłatwiejsza do wyeliminowania |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pytanie jest przeczące - *„no se interesaba por\"* (czym się NIE interesował). Uczeń musi szukać czegoś, czego NIE ma w tekście lub co jest wykluczone. To odwrócony typ pytania - szukasz braku, nie obecności.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Opcja A (*el arte*) może się wydawać trafna, bo tekst nie używa słowa *arte* wprost. Jednak muzyka (*música*) jest częścią sztuki, więc zainteresowanie sztuką jest potwierdzone pośrednio. Nie wpadaj w tę pułapkę.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Idiom *„no haría dańo a una mosca\"* (nie skrzywdziłby muchy) = osoba bardzo łagodna, chroniąca nawet najmniejsze stworzenia. To silna wskazówka, że Montagu nie mógł być myśliwym.\n\n**6.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D - un conjunto de islas (archipelag / zespół wysp)**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (reading)\n\nPytanie: *„Sandwich es también el nombre de\"* - Sandwich to też nazwa ?\n\nKluczowy fragment z paragrafu 2 tekstu:\n\n> *„También apoyó al famoso capitán Cook, quien, en honor a su patrón, llamó Sandwich a un archipiélago descubierto en 1778.\"*\n> (Wspierał też słynnego kapitana Cooka, który na cześć swojego patrona nadał nazwę Sandwich archipelagowi odkrytemu w 1778 roku.)\n\n**Analiza:**\n- *archipiélago* = archipelag = zespół wysp / zbiór wysp\n- Kapitan Cook nazwał archipelag *Sandwich* na cześć Lorda Sandwich\n- **D** (*un conjunto de islas* = zespół wysp) = to właśnie *archipiélago*\n\n**Wniosek:** Sandwich to też nazwa archipelagu (zespołu wysp) odkrytego przez kapitana Cooka → **D**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji\n\n| Opcja | Treść | Fragment tekstu | Ocena |\n| A | un club (klub) | Tekst wspomina *club de juego* (klub gry), ale nie nazwany Sandwich | BŁĘDNA - klub nie nosi nazwy Sandwich |\n| B | un barco (statek) | Tekst: Lord Sandwich był *Lord del Almirantazgo* (Lord Admiralicji) - dotyczy marynarki, ale żaden statek nie nosi nazwy Sandwich | BŁĘDNA - statek nie jest wymieniany |\n| C | un juego (gra) | Tekst wspomina klub gry, gdzie Lord Sandwich grał 24h, ale gra nie jest nazwana Sandwich | BŁĘDNA - gra nie nosi tej nazwy |\n| **D** | **un conjunto de islas** | **archipiélago descubierto en 1778 → nazwany Sandwich przez kapitana Cooka** | **POPRAWNA** |\n\n**Pułapka dla opcji B:** Lord Sandwich był Lordem Admiralicji (związanym z marynarką wojenną), więc uczeń może skojarzyć go z okrętami. Jednak tekst nie mówi, że żaden statek nosi jego imię.\n\n**Pułapka dla opcji A i C:** Klub gry i gra karciana pojawiają się w tekście (paragraf 3), ale żaden z nich nie nosi nazwy *Sandwich*.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **D**\n> - **0 pkt** - A, B lub C\n>\n> Podstawa programowa: III.4) - Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> Cytat z klucza: *„el famoso capitán Cook llamó Sandwich a un archipiélago descubierto en 1778\"* - archipelag = zespół wysp (D: *un conjunto de islas*).\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - słownictwo geograficzne:**\n> - *archipiélago* = archipelag, zespół wysp\n> - *un conjunto de islas* = zespół wysp (dosłowne tłumaczenie *archipiélago*)\n> - *isla* = wyspa\n> - *continente* = kontynent\n> Uwaga: *archipiélago Sándwich* = Sandwich Islands, znany dziś jako Hawaje - kapitan Cook nazwał je na cześć Lorda Sandwich.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | un club | Klub gry pojawia się w tekście, ale nie nosi nazwy Sandwich | Skojarzenie: Lord Sandwich → klub gry (paragraf 3) |\n| B | un barco | Lord był Lordem Admiralicji, ale żaden statek nie nosi tej nazwy | Skojarzenie: marynarka wojenna → statek |\n| C | un juego | Gra karciana pojawia się w tle, ale nie nosi nazwy Sandwich | Skojarzenie: klub gry → gra karciana |\n| **D** | **un conjunto de islas** | **POPRAWNA** - *archipiélago* nazwany przez kapitana Cooka | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowo *archipiélago* = archipelag = *un conjunto de islas* (zespół wysp). To kluczowe słownictwo geograficzne na maturze. Ucz się go: archipelag = wiele wysp razem.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Opcja B (statek) to typowa pułapka - Lord Sandwich był związany z marynarką (Lord Admiralicji), co sugeruje skojarzenie z okrętami. Jednak tekst mówi wyłącznie o archipelagu, nie o statku.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Dziś archipelag Sandwich to Wyspy Hawajskie. Ciekawostka historyczna, ale klucz wymaga tylko odpowiedzi D na podstawie tekstu - nie wiedzy encyklopedycznej.\n\n**6.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C - un invento espontáneo (spontaniczny wynalazek)**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (reading - główna myśl paragrafu)\n\nPytanie: *„El tercer párrafo trata de\"* - O czym traktuje trzeci paragraf?\n\nTrzeci paragraf opisuje, jak Lord Sandwich w 1762 roku spędził 24 godziny przy grze karcianej i gdy poczuł głód, poprosił sługę o szybkie jedzenie - kawałki boczku, jajko i masło ułożone w warstwach w chlebie. Spontanicznie powstało nowe danie:\n\n> *„Se cuenta que el sándwich nació en 1762 en un exclusivo club de juego [ ] cuando finalmente sintió hambre, le pidió a uno de sus sirvientes algo para comer rápido [ ] 'Tráiganos tocino, huevo y mantequilla colocados en capas dentro de un pan', ordenó el conde.\"*\n\n**Główna myśl paragrafu 3:** Lord Sandwich wymyślił kanapkę spontanicznie - nie planując, nie gotując - po prostu z głodu, przy stole do gry.\n\n**Ocena opcji:**\n- **A** (*un menú para pobres* - menu dla biednych): BŁĘDNA - klub był ekskluzywny, grali arystokraci\n- **B** (*las reglas de un juego* - zasady gry): BŁĘDNA - paragraf jest o wynalazku jedzenia, nie o zasadach gry\n- **C** (*un invento espontáneo* - spontaniczny wynalazek): POPRAWNA - kanapka powstała nagle, z głodu, bez planowania\n- **D** (*la vida del Príncipe de Gales* - życie Księcia Walii): BŁĘDNA - Książę Walii jest tylko wymieniony jako jeden z 25 graczy, to nie jest temat paragrafu\n\n**Wniosek:** Trzeci paragraf mówi o spontanicznym wynalazku (kanapki) → **C**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji\n\n| Opcja | Treść | Ocena | Argumentacja |\n| A | un menú para pobres | BŁĘDNA | Klub był *exclusivo* (ekskluzywny), wstęp tylko dla 25 mężczyzn, wśród nich Książę Walii - nie ma mowy o biedzie |\n| B | las reglas de un juego | BŁĘDNA | Paragraf wspomina grę jako tło, ale główna treść to wynalazek jedzenia, nie zasady gry |\n| **C** | **un invento espontáneo** | **POPRAWNA** | Kanapka powstała z potrzeby chwili - *„sintió hambre\"* → nakazał podać jedzenie → nowe danie bez planowania |\n| D | la vida del Príncipe de Gales | BŁĘDNA | Książę Walii pojawia się tylko jako jeden z graczy w jednym zdaniu - nie jest podmiotem paragrafu |\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **0 pkt** - A, B lub D\n>\n> Podstawa programowa: III.1) - Zdający określa główną myśl fragmentu tekstu.\n> Uzasadnienie: trzeci paragraf opisuje, jak Lord Sandwich z głodu kazał słudze przygotować sobie szybki posiłek z chleba, boczku, jajka i masła - był to spontaniczny wynalazek (*un invento espontáneo*).\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - słownictwo \"wynalazku\" i spontaniczności:**\n> - *invento / invención* = wynalazek\n> - *espontáneo* = spontaniczny, nieplanowany\n> - *surgir de la nada* = powstać z niczego\n> - *por casualidad* = przypadkowo\n> - *de improviso* = nagle, bez uprzedzenia\n>\n> Pytania o *„trata de\"* (o czym traktuje) wymagają znalezienia GŁÓWNEJ MYŚLI paragrafu - nie szczegółu, lecz nadrzędnego tematu całego akapitu.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | menu dla biednych | Klub ekskluzywny, grali arystokraci i Książę Walii | Pułapka leksykalna: *„algo para comer rápido\"* = coś szybkiego do jedzenia → brzmi prosto/biednie, ale kontekst jest arystokratyczny |\n| B | zasady gry | Gra karciana to tylko tło, nie temat paragrafu | Gra karciana pojawia się kilka razy → uczeń może uznać ją za temat |\n| **C** | spontaniczny wynalazek | POPRAWNA | - |\n| D | życie Księcia Walii | Książę tylko wymieniony w jednym zdaniu | *Príncipe de Gales* to prominentna postać → uczeń może uznać go za temat |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pytania o *„trata de\"* wymagają myślenia o CAŁYM paragrafie, nie o pojedynczym zdaniu. Książę Walii pojawia się w jednym zdaniu jako tło - nie jest tematem paragrafu. Temat to: jak kanapka powstała.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Espontáneo* (spontaniczny) = nieplanowany, improwizowany. Kanapka nie była wynikiem badań ani receptury - powstała z głodu przy stole do gry. To jest spontaniczny wynalazek.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Opcja A (*menu dla biednych*) to pułapka na uczniów, którzy słyszą *„coś szybkiego do jedzenia\"* i myślą o jedzeniu dla ubogich. Ale klub był ekskluzywny (*„solo podían entrar 25 hombres\"*, wśród nich Książę Walii) - brak elementu ubóstwa.\n\n**6.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A - despertó polémica entre los espańoles (wzbudziła kontrowersje wśród Hiszpanów)**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (reading)\n\nPytanie: *„Según el último párrafo, la palabra sándwich\"* - Według ostatniego paragrafu słowo *sándwich* ?\n\nKluczowy fragment z paragrafu 5 (ostatniego):\n\n> *„la palabra sándwich generó muchas dudas en Espańa. Al principio, fue considerada demasiado exótica y fea. Los lingüistas no podían entender por qué en vez de ella no se usaba el clásico emparedado.\"*\n> (słowo *sándwich* wzbudziło wiele wątpliwości w Hiszpanii. Na początku było uważane za zbyt egzotyczne i brzydkie. Językoznawcy nie mogli zrozumieć, dlaczego zamiast niego nie używano klasycznego *emparedado*.)\n\n**Analiza opcji:**\n- **A** (*despertó polémica* = wzbudziła polemikę/kontrowersje): *„generó muchas dudas\"* + lingwiści protestowali → kontrowersje ✓\n- **B** (*no figura en el Diccionario de la Real Academia* = nie figuruje w słowniku): błędna - tekst mówi, że *„el sándwich ingresó en el Diccionario de la Real Academia\"* → figuruje ✗\n- **C** (*les encantó a los espańoles porque sonaba bonito* = spodobała się Hiszpanom, bo ładnie brzmiała): błędna - *„fue considerada demasiado exótica y fea\"* = uważana za zbyt egzotyczną i brzydką ✗\n- **D** (*finalmente en Espańa fue sustituida por la palabra emparedado* = ostatecznie zastąpiono ją przez *emparedado*): błędna - stało się odwrotnie, *sándwich* weszło do słownika, lingwiści protestowali bezskutecznie ✗\n\n**Wniosek:** Słowo *sándwich* wzbudziło kontrowersje (polemikę) → **A**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji\n\n| Opcja | Treść | Fragment tekstu | Ocena |\n| **A** | **despertó polémica** | *„generó muchas dudas\"*, lingwiści protestowali | **POPRAWNA** |\n| B | no figura en el Diccionario | *„el sándwich ingresó en el Diccionario de la Real Academia\"* - weszło do słownika | SPRZECZNA Z TEKSTEM |\n| C | les encantó porque sonaba bonito | *„fue considerada demasiado exótica y fea\"* - uważana za brzydką | SPRZECZNA Z TEKSTEM |\n| D | sustituida por emparedado | Lingwiści proponowali *emparedado*, ale bez skutku - *sándwich* trafiło do słownika | ODWRÓCONA LOGIKA |\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A**\n> - **0 pkt** - B, C lub D\n>\n> Podstawa programowa: III.4) - Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> Cytat: *„la palabra sándwich generó muchas dudas en Espańa [ ] fue considerada demasiado exótica y fea. Los lingüistas no podían entender \"* → wywołała kontrowersje (A: *despertó polémica*).\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - słownictwo kontrowersji i debaty:**\n> - *generar dudas* = wzbudzać wątpliwości, budzić kontrowersje\n> - *despertar polémica* = wzbudzić polemikę, wywołać kontrowersje\n> - *ser considerado/a + adj.* = być uważanym za (coś)\n> - *ingresar en* = wejść do, zostać wpisanym do\n>\n> *Generar muchas dudas* i *despertar polémica* to synonimy w tym kontekście - oba wyrażają wzbudzanie kontrowersji.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **A** | despertó polémica | **POPRAWNA** | - |\n| B | no figura en el Diccionario | Tekst mówi dokładnie odwrotnie: *„el sándwich ingresó en el Diccionario\"* | Uczeń może nie doczytać końca paragrafu |\n| C | les encantó porque sonaba bonito | *„exótica y fea\"* = egzotyczna i brzydka - to antonim do *bonito* | Pułapka słownikowa: *encantó* i *sonaba bonito* brzmią pozytywnie |\n| D | sustituida por emparedado | Lingwiści chcieli *emparedado*, ale *sándwich* wygrało i trafiło do słownika | Uczeń może pomylić propozycję lingwistów z faktycznym wynikiem |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Opcja D to klasyczna pułapka na nieuważne czytanie - tekst opisuje PROPOZYCJĘ lingwistów (*emparedado*), ale finalny wynik jest odwrotny: *sándwich* wygrało i weszło do Diccionario de la Real Academia. Zawsze czytaj do końca paragrafu.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Synonimia w MCQ: *„generó muchas dudas\"* w tekście = *„despertó polémica\"* w opcji A. CKE celowo używa parafraz zamiast dosłownych cytatów - szukaj znaczenia, nie słów.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Opcja B (*no figura en el diccionario*) jest wprost sprzeczna z tekstem: *„el sándwich ingresó en el Diccionario de la Real Academia\"*. To tzw. *distractor* - opcja odwrócona, która łapie uczniów, którzy nie przeczytali uważnie.\n\n**6.5.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A - Origen de un plato (Pochodzenie pewnej potrawy)**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (reading - główna myśl całego tekstu)\n\nPytanie: *„żCuál de los títulos es el mejor para este texto?\"* - Który tytuł najlepiej pasuje do całego tekstu?\n\nCały tekst (5 paragrafów) opowiada o:\n1. Miliony ludzi jedzą kanapki (sándwich) - mało kto wie, skąd pochodzi ta nazwa\n2. Lord Sandwich - jego kariera, zainteresowania\n3. Jak Lord Sandwich spontanicznie wynalazł kanapkę w 1762 roku\n4. Jak kanapka stała się popularna wśród arystokracji i wszystkich warstw społecznych\n5. Kontrowersje językowe wokół słowa *sándwich* w Hiszpanii\n\n**Wspólny mianownik wszystkich paragrafów:** historia i pochodzenie kanapki (sándwich) - od Lorda Sandwich do dziś.\n\n**Ocena tytułów:**\n- **A** (*Origen de un plato* - Pochodzenie pewnej potrawy): PASUJE - cały tekst opisuje, skąd pochodzi kanapka ✓\n- **B** (*Dieta que perjudica la salud* - Dieta szkodliwa dla zdrowia): NIE PASUJE - tekst nie mówi nic o szkodliwości kanapek ✗\n- **C** (*Comida cuidadosamente elaborada* - Starannie przyrządzone jedzenie): NIE PASUJE - kanapka powstała spontanicznie, nie starannie ✗\n- **D** (*Fracaso de un invento gastronómico* - Klęska wynalazku gastronomicznego): NIE PASUJE - kanapka odniosła sukces, jest jedzona przez miliony ✗\n\n**Wniosek:** Najlepszy tytuł to **A - Origen de un plato**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych tytułów\n\n| Opcja | Tytuł | Pasuje do tekstu? | Argumentacja |\n| **A** | Origen de un plato | **TAK** | Cały tekst opisuje historię kanapki od XVIII wieku do dziś |\n| B | Dieta que perjudica la salud | NIE | Tekst nie mówi nic o szkodliwości - zero słownictwa zdrowotnego |\n| C | Comida cuidadosamente elaborada | NIE | Kanapka powstała spontanicznie (*invento espontáneo*), nie starannie |\n| D | Fracaso de un invento gastronómico | NIE | Kanapka to globalny sukces - 11 250 milionów kanapek rocznie tylko w Wielkiej Brytanii |\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.5, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A**\n> - **0 pkt** - B, C lub D\n>\n> Podstawa programowa: III.1) - Zdający określa główną myśl tekstu.\n> Uzasadnienie: cały tekst opisuje pochodzenie kanapki (sándwich) - historię od Lorda Sandwich do dzisiejszego dnia (A: *Origen de un plato*).\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - słownictwo tytułów i głównej myśli:**\n> - *origen* = pochodzenie, źródło\n> - *historia* = historia, dzieje\n> - *invento* = wynalazek\n> - *fracaso* = klęska, porażka\n> - *éxito* = sukces\n>\n> Pytania o najlepszy tytuł wymagają myślenia o CAŁYM tekście, nie o jednym paragrafie. Dobry tytuł obejmuje wszystkie 5 paragrafów, nie tylko jeden element.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Tytuł | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **A** | Origen de un plato | **POPRAWNA** | - |\n| B | Dieta perjudicial | Tekst nie mówi o szkodliwości - zero słownictwa zdrowotnego | Skojarzenie: kanapka z fast food → niezdrowe jedzenie (wiedza ogólna, nie tekst) |\n| C | Comida cuidadosamente elaborada | Kanapka powstała spontanicznie z głodu, nie starannie | *Elaborada* (starannie przyrządzona) = antyteza spontanicznego wynalazku z tekstu |\n| D | Fracaso de un invento | Kanapka odniosła globalny sukces - 11 250 milionów rocznie tylko w UK | Pułapka: lingwiści krytykowali słowo *sándwich*, ale to nie oznacza klęski wynalazku |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Dobry tytuł musi pasować do CAŁEGO tekstu, nie tylko do jednego paragrafu. Opcja C (*starannie przyrządzone*) nawiązuje do gotowania, ale kanapka powstała właśnie jako improwizacja - nie starannie, lecz spontanicznie.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Opcja D (*klęska wynalazku*) to pułapka na uczniów, którzy pamiętają krytykę lingwistów (paragraf 5). Ale krytyka języka ≠ klęska wynalazku. Kanapka jest globalnym sukcesem kulinarnym - paragraf 1 o tym mówi wprost.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Nie używaj wiedzy ogólnej zamiast tekstu. Możesz wiedzieć, że kanapki są niezdrowe - ale tekst o tym nie mówi. Opcja B to pułapka na uczniów, którzy używają wiedzy zewnętrznej zamiast czytać tekst.","image":"img/jezyk-hiszpanski-2024-maj-matura-podstawowa/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2024 (podstawowa)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-hiszpanski-2024-maj-matura-podstawowa/zad/7","paper_id":"jezyk-hiszpanski-2024-maj-matura-podstawowa","number":"7","points":4,"ptype":"closed","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2024,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 7. (0-4)\nPrzeczytaj tekst, z którego usunięto cztery zdania. Wpisz w każdą lukę (7.1.-7.4.) literę,\nktórą oznaczono brakujące zdanie (A-E), tak aby otrzymać spójny i logiczny tekst.\nUwaga: jedno zdanie zostało podane dodatkowo i nie pasuje do żadnej luki.\nINTRUSO EN LA CASA DEL ACTOR\nHace algún tiempo fue detenido un hombre que se había metido en el interior de la casa\nde Johnny Depp. El actor no se encontraba allí en el momento del suceso. La policía fue\nalertada por una vecina. 7.1. Pero no lo es. Sucedió en realidad.\nMuchos delincuentes entran en las casas de los famosos para robar. 7.2.\nNo se llevó nada aunque en la vivienda de la estrella de Piratas del Caribe había\nmuchos objetos valiosos. Se limitó a pasar varias horas disfrutando de la lujosa residencia.\n7.3. Luego, decidió nadar en la piscina del jardín. Allí lo vio una vecina.\nEnseguida avisó a las autoridades de que algo extrańo pasaba en la casa del actor.\nCuando llegó la policía, el intruso estaba en el salón viendo la tele. 7.4. Por eso\nlos agentes tuvieron que derribar la puerta. Ahora el culpable está esperando el juicio.\nNa podstawie: www.abc.es\nA. La mujer había prometido a Johnny vigilar la casa.\nB. Guardó la calma y se negó a salir voluntariamente.\nC. Sin embargo, no fue este el caso de nuestro intruso.\nD. Primero se dio una ducha en uno de sus enormes bańos.\nE. Parece una historia sacada del guion de una comedia de Hollywood.\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJHP-P0-100","answer":null,"answer_text":"7. Realizacja podpunktu polecenia za pomocą synonimicznych wyrazów/wyrażeń lub\nwzajemnie wykluczających się wyrazów/wyrażeń, lub za pomocą równorzędnych\nwyrazów/wyrażeń jest traktowana jako jedno odniesienie, np.\n• wyjaśnij, w jaki sposób dowiedziałeś(-aś) się o tym festiwalu\nMe enteré del festival por Internet navegando por la red.\n• przedstaw program tego festiwalu\nEn el programa había un concierto largo y muy corto.\nEl primer día del festival, el segundo y el tercero pudimos participar en unos talleres.","solution":"**7.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**E - Parece una historia sacada del guion de una comedia de Hollywood.**\n\n## Sposób 1 - analiza spójności tekstu\n\nZadanie 7 to tekst, z którego usunięto 4 zdania (A-E, jedno jest zbędne). Luka 7.1 jest na początku tekstu, po fragmencie opisującym, że nieznajomy wtargnął do domu Johnny'ego Deppa i policja była zaalarmowana przez sąsiadkę.\n\n**Kontekst luki 7.1:**\n> *„Hace algún tiempo fue detenido un hombre que se había metido en el interior de la casa de Johnny Depp. El actor no se encontraba allí en el momento del suceso. La policía fue alertada por una vecina. 7.1. Pero no lo es. Sucedió en realidad.\"*\n\n**Zdanie następujące PO luce:** *„Pero no lo es. Sucedió en realidad.\"*\n- *„Pero no lo es\"* = Ale tak nie jest (= nie jest to fikcja)\n- *„Sucedió en realidad\"* = Wydarzyło się naprawdę\n\n**Wniosek:** Zdanie w luce musi sugerować, że ta historia wygląda jak fikcja/komedia/film. Dopiero wtedy zdanie *„Pero no lo es\"* ma sens jako obalenie tego wrażenia.\n\nOpcja **E**: *„Parece una historia sacada del guion de una comedia de Hollywood\"* = Wygląda jak historia wyjęta z hollywoodzkiego scenariusza komedii → po tym naturalnie pada: *„Ale tak nie jest. Wydarzyło się naprawdę.\"*\n\n**Wniosek:** Luka 7.1 = **E**.\n\n## Sposób 2 - test spójności i eliminacja\n\n| Opcja | Treść | Czy pasuje do luki 7.1? |\n| A | Kobieta obiecała Johnny'emu pilnować domu | NIE - ten kontekst logiczny nie łączy się z *„Pero no lo es\"* |\n| B | Zachował spokój i odmówił wyjścia | NIE - mówi o reakcji intruza podczas konfrontacji z policją (pasuje do 7.4) |\n| C | Sin embargo, nie to był przypadek naszego intruza | NIE - wymaga wcześniejszego zdania o typowych włamywaczach (pasuje do 7.2) |\n| D | Najpierw wziął prysznic w jednej z olbrzymich łazienek | NIE - opisuje czynność intruza w środku (pasuje do 7.3) |\n| **E** | **Wygląda jak historia z hollywoodzkiego scenariusza komedii** | **TAK** - *„Pero no lo es. Sucedió en realidad\"* to idealna odpowiedź na *„parece \"* |\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 7.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **E**\n> - **0 pkt** - każda inna litera\n>\n> Podstawa programowa: III.5) - Zdający rozpoznaje związki między poszczególnymi częściami tekstu.\n> Uzasadnienie: luka poprzedzona historią o włamywaczu i następnie zdaniem *„Pero no lo es. Sucedió en realidad\"* - pasuje E: *„Parece una historia sacada del guion de una comedia de Hollywood\"*.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - wyrażenia kontrastu i korekty (*pero*, *sin embargo*):**\n> - *Parece que * = Wydaje się, że → naturalnie kojarzy się z korekcją *„Pero no lo es\"* (Ale tak nie jest)\n> - *parecer* + zdanie = sprawiać wrażenie czegoś\n> - Struktura: **[Wrażenie/pozór] + [Aber/Pero + obalenie]**\n> - *Pero no lo es* = Ale tak nie jest - wymaga poprzedzającego zdania wyrażającego pozór/wrażenie\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego nie pasuje do 7.1 | Typowa pułapka |\n| A | Kobieta obiecała pilnować domu | Nie ma związku z *„Pero no lo es\"* | Wzmianka o sąsiadce w tekście może sugerować A |\n| B | Zachował spokój, odmówił wyjścia | To reakcja na policję - pasuje na końcu (7.4) | Chronologicznie za wcześnie |\n| C | Sin embargo - nie to był przypadek naszego intruza | Wymaga kontekstu o typowych włamywaczach | Poprawne dla 7.2 |\n| D | Najpierw wziął prysznic | Opis działań w środku domu | Poprawne dla 7.3 |\n| **E** | Wygląda jak scenariusz komedii | **POPRAWNA** - pasuje do *„Pero no lo es\"* | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Kluczem do luki 7.1 jest zdanie PO luce: *„Pero no lo es. Sucedió en realidad.\"* Musi ono obalić jakiś pozór/wrażenie - tylko opcja E tworzy takie wrażenie (*„parece\"* = wydaje się). To technika: czytaj zdania PRZED i PO luce, nie tylko treść luki.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Opcja A (sąsiadka obiecała pilnować domu) pojawia się jako pułapka, bo tekst wspomina sąsiadkę (*„la policía fue alertada por una vecina\"*). Jednak A nie tworzy logicznego przejścia do *„Pero no lo es\"*.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach gap-fill spójności tekstu (7.1-7.4): najpierw zidentyfikuj zdanie *„nadmiarowe\"* (które nigdzie nie pasuje), potem dopasuj pozostałe. Kolejność działania: 1) przeczytaj cały tekst z lukami, 2) dopasuj te, które są oczywiste, 3) wyeliminuj zbędne zdanie.\n\n**7.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C - Sin embargo, no fue este el caso de nuestro intruso.**\n\n## Sposób 1 - analiza spójności tekstu\n\nKontekst luki 7.2:\n\n> *„Muchos delincuentes entran en las casas de los famosos para robar. 7.2. No se llevó nada aunque en la vivienda de la estrella de Piratas del Caribe había muchos objetos valiosos.\"*\n\n**Zdanie PRZED luką:** *„Muchos delincuentes entran en las casas de los famosos para robar\"*\n- Generalizacja: wielu przestępców wchodzi do domów sławnych, żeby kraść\n\n**Zdanie PO luce:** *„No se llevó nada\"*\n- Nasz intruz NIE zabrał niczego\n\n**Logika:** Po generalizacji o typowych złodziejach (wchodzą kraść) następuje kontrast (ale nasz intruz był inny → nie zabrał niczego).\n\nOpcja **C**: *„Sin embargo, no fue este el caso de nuestro intruso\"* = Jednak to nie był przypadek naszego intruza.\n- *Sin embargo* = jednak, niemniej (spójnik kontrastu) - idealny po generalizacji\n- *no fue este el caso* = nie był to taki przypadek (= nasz intruz nie kradł)\n- *de nuestro intruso* = naszego intruza - bezpośrednie nawiązanie do bohatera historii\n\nZdanie C tworzy kontrast między typowym złodziejem (kradnie) a naszym intruzem (nie kradnie), co prowadzi logicznie do *„No se llevó nada\"*.\n\n**Wniosek:** Luka 7.2 = **C**.\n\n## Sposób 2 - test spójności\n\n| Opcja | Treść | Pasuje do 7.2? |\n| A | Kobieta obiecała pilnować domu | NIE - nie tworzy kontrastu z kradzieżą |\n| B | Zachował spokój i odmówił wyjścia | NIE - to reakcja na policję, za wcześnie w narracji |\n| **C** | **Sin embargo - nie to był przypadek naszego intruza** | **TAK** - kontrast między typowym złodziejem a naszym intruzem |\n| D | Najpierw wziął prysznic | NIE - to opis działań po wejściu, pasuje do 7.3 |\n| E | Wygląda jak scenariusz Hollywood | NIE - użyte w 7.1 |\n\n**Schemat logiczny:**\n> *„Wielu złodziei wchodzi kraść\"* + **C: *Sin embargo, nie nasz intruz*** → *„Nie zabrał niczego\"*\n\nSpójnik *Sin embargo* (jednak) to kluczowy marker kontrastu - łączy generalizację z wyjątkiem.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 7.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **0 pkt** - każda inna litera\n>\n> Podstawa programowa: III.5) - Zdający rozpoznaje związki między poszczególnymi częściami tekstu.\n> Uzasadnienie: po *„Muchos delincuentes entran para robar\"* i przed *„No se llevó nada\"* pasuje kontrast C: *„Sin embargo, no fue este el caso de nuestro intruso\"*.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - spójniki kontrastu:**\n> - *sin embargo* = jednak, niemniej, tymczasem (najczęstszy kontrast w j. hiszpańskim)\n> - *pero* = ale (lżejszy kontrast)\n> - *no obstante* = niemniej jednak (formalny)\n> - *aunque* = chociaż (kontrast warunkowy)\n>\n> *Sin embargo* pojawia się po generalizacji lub twierdzeniu, gdy następuje wyjątek. Jest sygnałem, że kolejne zdanie OBALI lub ZAKWESTIONUJE poprzednie.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego nie pasuje do 7.2 | Typowa pułapka |\n| A | Kobieta obiecała pilnować domu | Brak związku z kontrastem złodziej/intruz | Sąsiadka pojawia się w tekście, co może sugerować A |\n| B | Zachował spokój, odmówił wyjścia | Pasuje na końcu (7.4) - po scenie z policją | Chronologicznie nie tu |\n| **C** | **Sin embargo ** | **POPRAWNA** | - |\n| D | Najpierw wziął prysznic | Opis czynności w domu - pasuje do 7.3 | Logicznie kolejna czynność, ale nie kontrast z kradzieżą |\n| E | Scenariusz Hollywood | Użyte w 7.1 - jednoznacznie pasuje tam | Zdanie E już użyte |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Gdy widzisz *Sin embargo* na początku opcji, od razu szukaj generalizacji lub twierdzenia w zdaniu PRZED luką. *Sin embargo* zawsze sygnalizuje kontrast - co oznacza, że zdanie przed luką musi być czymś, co opcja C obala lub modyfikuje.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *No fue este el caso* = nie był to ten przypadek / nie dotyczyło to. To formalniejsza, bardziej literacka konstrukcja - zapamiętaj jako idiom wyjaśniający wyjątek od reguły.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zdaniach gap-fill spójności, gdy dopasowałeś E do 7.1, natychmiast wyeliminuj E z dalszych rozważań. Każde zdanie (A-E) może być użyte tylko raz (lub wcale - jedno jest zbędne).\n\n**7.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D - Primero se dio una ducha en uno de sus enormes bańos.**\n\n## Sposób 1 - analiza spójności tekstu\n\nKontekst luki 7.3:\n\n> *„Se limitó a pasar varias horas disfrutando de la lujosa residencia. 7.3. Luego, decidió nadar en la piscina del jardín. Allí lo vio una vecina.\"*\n\n**Zdanie PRZED luką:** *„Se limitó a pasar varias horas disfrutando de la lujosa residencia\"*\n- Intruz przez kilka godzin cieszył się luksusową rezydencją\n\n**Zdanie PO luce:** *„Luego, decidió nadar en la piscina\"*\n- *Luego* = potem, następnie - sygnał sekwencji czasowej\n\n**Logika:** Tekst opisuje czynności intruza w określonej kolejności. *Luego* (potem) wymaga zdania POPRZEDZAJĄCEGO, które opisuje wcześniejszą czynność. Opcja D zawiera *Primero* (najpierw) - klasyczny para do *Luego* (potem):\n\n> **Primero (D)** → *prysznic* → **Luego** → *pływanie w basenie*\n\nOpcja **D**: *„Primero se dio una ducha en uno de sus enormes bańos\"* = Najpierw wziął prysznic w jednej z jego olbrzymich łazienek.\n\nPara *primero luego* = najpierw potem → to klasyczna sekwencja narracyjna w języku hiszpańskim.\n\n**Wniosek:** Luka 7.3 = **D**.\n\n## Sposób 2 - test sekwencji czasowej\n\n| Opcja | Treść | Pasuje do 7.3? |\n| A | Kobieta obiecała pilnować domu | NIE - zbędna luka (A to zdanie nadmiarowe) |\n| B | Zachował spokój i odmówił wyjścia | NIE - reakcja na policję (pasuje do 7.4) |\n| C | Sin embargo, nie to był przypadek intruza | NIE - użyte w 7.2 |\n| **D** | **Primero se dio una ducha** | **TAK** - *Primero* + *Luego* = naturalna sekwencja |\n| E | Wygląda jak scenariusz Hollywood | NIE - użyte w 7.1 |\n\n**Kluczowy sygnał lingwistyczny:**\n- Tekst PO luce: *„**Luego**, decidió nadar en la piscina\"*\n- Opcja D zaczyna się od: *„**Primero** se dio una ducha\"*\n- *Primero Luego* = sekwencja *najpierw potem* → idealne połączenie\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 7.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **D**\n> - **0 pkt** - każda inna litera\n>\n> Podstawa programowa: III.5) - Zdający rozpoznaje związki między poszczególnymi częściami tekstu.\n> Uzasadnienie: po *„Se limitó a pasar varias horas disfrutando de la lujosa residencia\"* i przed *„Luego, decidió nadar en la piscina\"* pasuje D: *„Primero se dio una ducha en uno de sus enormes bańos\"* (sekwencja *primero luego*).\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - przysłówki sekwencji czasowej:**\n> - *primero* = najpierw, po pierwsze\n> - *luego / después* = potem, następnie\n> - *finalmente / al final* = w końcu, ostatecznie\n> - *a continuación* = następnie\n> - *más tarde* = później\n>\n> Para *primero luego* to w j. hiszpańskim klasyczna narracyjna sekwencja dwóch czynności. Gdy widzisz *luego* na początku zdania po luce - szukaj *primero* w opcjach.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego nie pasuje do 7.3 | Typowa pułapka |\n| A | Kobieta obiecała pilnować domu | Zdanie nadmiarowe (A nigdzie nie pasuje) | Sąsiadka pojawia się w tekście, ale A logicznie nie pasuje nigdzie |\n| B | Zachował spokój, odmówił wyjścia | Pasuje do 7.4 (scena z policją) | Chronologicznie - to późniejsze zdarzenie |\n| C | Sin embargo | Użyte w 7.2 | Wyeliminowane |\n| **D** | **Primero se dio una ducha** | **POPRAWNA** - *primero luego* | - |\n| E | Scenariusz Hollywood | Użyte w 7.1 | Wyeliminowane |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Sygnały sekwencji (*primero, luego, después, finalmente*) to najważniejsze wskazówki w zadaniach gap-fill spójności. Gdy widzisz *luego* na początku zdania PO luce, od razu szukaj *primero* lub *antes* w opcjach.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Zdanie A (*kobieta obiecała pilnować domu*) to zdanie NADMIAROWE w tym zadaniu - nigdzie nie pasuje. Kobieta, która pilnuje domu, powinna była zapobiec wtargnięciu, a tekst mówi, że policja była zaalarmowana przez *sąsiadkę*, nie przez kobietę pilnującą domu. Zdanie A pasowałoby do innej narracji.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Luka 7.3 jest środkowa w tekście - opisuje czynności intruza WEWNĄTRZ domu. Sekwencja: (1) cieszył się luksusem → (D) **wziął prysznic** → *Luego* pływał w basenie → sąsiadka go zobaczyła. To logiczna i chronologiczna narracja.\n\n**7.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B - Guardó la calma y se negó a salir voluntariamente.**\n\n## Sposób 1 - analiza spójności tekstu\n\nKontekst luki 7.4:\n\n> *„Cuando llegó la policía, el intruso estaba en el salón viendo la tele. 7.4. Por eso los agentes tuvieron que derribar la puerta. Ahora el culpable está esperando el juicio.\"*\n\n**Zdanie PRZED luką:** *„el intruso estaba en el salón viendo la tele\"*\n- Intruz siedział w salonie i oglądał telewizję gdy przyszła policja\n\n**Zdanie PO luce:** *„Por eso los agentes tuvieron que derribar la puerta\"*\n- *Por eso* = dlatego → wskazuje na PRZYCZYNĘ, dla której policjanci musieli wyłamać drzwi\n\n**Logika:** Skoro policja musiała *wyłamać drzwi*, to znaczy, że intruz ich dobrowolnie nie otworzył/nie wyszedł. Trzeba szukać zdania, które wyjaśnia tę przyczynę.\n\nOpcja **B**: *„Guardó la calma y se negó a salir voluntariamente\"* = Zachował spokój i odmówił dobrowolnego wyjścia.\n- *se negó a salir voluntariamente* = odmówił dobrowolnego wyjścia → dlatego (*Por eso*) policja musiała wyłamać drzwi ✓\n\nPara logiczna:\n> B: *odmówił wyjść dobrowolnie* → **Por eso** *agenci musieli wyłamać drzwi*\n\n**Wniosek:** Luka 7.4 = **B**.\n\n## Sposób 2 - test logiki przyczynowo-skutkowej\n\n| Opcja | Treść | Czy wyjaśnia *Por eso derribar la puerta*? |\n| A | Kobieta obiecała pilnować domu | NIE - brak związku z wyłamaniem drzwi |\n| **B** | **Zachował spokój, odmówił wyjścia** | **TAK** - *odmówił wyjść* → dlatego wyłamali drzwi |\n| C | Sin embargo, nie to był przypadek intruza | NIE - użyte w 7.2 |\n| D | Najpierw wziął prysznic | NIE - użyte w 7.3 |\n| E | Scenariusz Hollywood | NIE - użyte w 7.1 |\n\n**Kluczowy sygnał:** *Por eso* (dlatego) = łącznik przyczynowo-skutkowy. Zdanie w luce musi być PRZYCZYNĄ wyłamania drzwi. Jedyna opcja, która jest przyczyną wyłamania drzwi, to B: intruz odmówił dobrowolnego wyjścia.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 7.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B**\n> - **0 pkt** - każda inna litera\n>\n> Podstawa programowa: III.5) - Zdający rozpoznaje związki między poszczególnymi częściami tekstu.\n> Uzasadnienie: po *„el intruso estaba en el salón viendo la tele\"* i przed *„Por eso los agentes tuvieron que derribar la puerta\"* pasuje B: *„Guardó la calma y se negó a salir voluntariamente\"* (dlatego trzeba było wyłamać drzwi).\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - wyrażenia odmowy i przyczynowo-skutkowe:**\n> - *negarse a + infinitivo* = odmówić zrobienia czegoś (*se negó a salir* = odmówił wyjścia)\n> - *por eso* = dlatego, z tego powodu (skutek po przyczynie)\n> - *guardar la calma* = zachować spokój (idiom)\n> - *voluntariamente* = dobrowolnie\n>\n> *Por eso* na początku zdania = sygnał skutku. Luka musi zawierać PRZYCZYNĘ tego skutku.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego nie pasuje do 7.4 | Typowa pułapka |\n| A | Kobieta obiecała pilnować domu | Zdanie nadmiarowe - nigdzie nie pasuje logicznie | Pojawia się na liście opcji - uczeń może wpaść w tę pułapkę |\n| **B** | **Odmówił wyjścia** | **POPRAWNA - przyczyna wyłamania drzwi** | - |\n| C | Sin embargo | Użyte w 7.2 | Wyeliminowane wcześniej |\n| D | Primero ducha | Użyte w 7.3 | Wyeliminowane wcześniej |\n| E | Scenariusz Hollywood | Użyte w 7.1 | Wyeliminowane wcześniej |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Por eso* (dlatego) na początku zdania PO luce to SILNY sygnał przyczynowy. Luka musi zawierać przyczynę, a *Por eso * to skutek. Gdy widzisz *por eso* / *así que* / *por lo tanto* - szukaj przyczyny w opcjach.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Zdanie A (*kobieta obiecała pilnować domu*) to zdanie NADMIAROWE - nie pasuje do żadnej luki. W tym zadaniu zdanie nadmiarowe to A. W 7.1 pasuje E, w 7.2 - C, w 7.3 - D, w 7.4 - B. A nigdzie nie pasuje logicznie do narracji o intruzje.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Idiom *guardar la calma* = zachować spokój, opanowanie. Jest opisem postawy intruza - siedział spokojnie i oglądał TV, gdy przyszła policja, a potem nie chciał wyjść dobrowolnie. Spójna charakterystyka postaci przez cały tekst.","image":"img/jezyk-hiszpanski-2024-maj-matura-podstawowa/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2024 (podstawowa)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-hiszpanski-2024-maj-matura-podstawowa/zad/8","paper_id":"jezyk-hiszpanski-2024-maj-matura-podstawowa","number":"8","points":3,"ptype":"closed","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2024,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 8. (0-3)\nUzupełnij poniższe minidialogi (8.1.-8.3.). Wybierz spośród podanych opcji brakującą\nwypowiedź lub jej fragment, tak aby otrzymać spójny i logiczny tekst. Zakreśl jedną\nz liter: A, B albo C.\n8.1.\nX: Hoy es el día del espectador, żpor qué no vamos al cine?\nY: hoy no puedo, tengo mucho trabajo, lo siento.\nA. Como\nB. Es que\nC. Entonces\n8.2.\nX: A ver, żqué me llevo?\nY:\nA. Unos 10 meses.\nB. Yo te llevo en coche.\nC. Pues, ropa cómoda.\n8.3.\nX: No me gusta nada conducir de noche.\nY:\nA. No, nunca me ha gustado.\nB. A mí sí, porque hay menos tráfico.\nC. Yo también, especialmente cuando llueve.\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJHP-P0-100","answer":null,"answer_text":"8. Pospolite modyfikatory takie jak np. muy, poco, bastante, mucho oraz zaimki nie są\ntraktowane jako kolejne odniesienie do danego podpunktu polecenia.\n9. Nazwy własne nie są traktowane jako kolejne odniesienie do danego podpunktu\npolecenia, chyba że w wyraźny sposób wnoszą dodatkowe informacje.","solution":"**8.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B - Es que**\n\n## Sposób 1 - analiza minidialogu\n\nDialog:\n> *X: Hoy es el día del espectador, żpor qué no vamos al cine?*\n> *Y: hoy no puedo, tengo mucho trabajo, lo siento.*\n\nX proponuje kino. Y odmawia, podając powód: ma dużo pracy. Luka jest na początku wypowiedzi Y - wprowadza wyjaśnienie/wymówkę.\n\n**Es que** = *Chodzi o to, że * / *Rzecz w tym, że * - klasyczne hiszpańskie wyrażenie wprowadzające wyjaśnienie lub wymówkę w potocznym języku mówionym.\n\n> *Y: Es que hoy no puedo, tengo mucho trabajo, lo siento.*\n> (Chodzi o to, że dziś nie mogę, mam dużo pracy, przepraszam.)\n\n**Wniosek:** Odpowiedź **B - Es que**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji\n\n| Opcja | Treść | Ocena | Uzasadnienie |\n| A | Como | BŁĘDNA | *Como* jako spójnik = *ponieważ*, ale użyte na początku odpowiedzi (po pauzie) brzmi nienaturalnie; *como* zwykle pojawia się na początku zdania przyczynowego, nie jako intro wymówki |\n| **B** | **Es que** | **POPRAWNA** | Typowe kolokwialne intro wymówki - *Es que hoy no puedo* = Rzecz w tym, że dziś nie mogę |\n| C | Entonces | BŁĘDNA | *Entonces* = *więc, zatem* - wyraża konsekwencję lub podsumowanie, nie wymówkę |\n\n**Porównanie znaczeń:**\n- *Como no puedo * = Ponieważ nie mogę (przyczyna, ale zbyt formalne/literackie dla tej odpowiedzi)\n- *Es que no puedo * = Chodzi o to, że nie mogę (potoczna wymówka) ✓\n- *Entonces no puedo * = Zatem nie mogę (logiczna konkluzja, nie wymówka)\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B**\n> - **0 pkt** - A lub C\n>\n> Podstawa programowa: I. - Zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych.\n> Uzasadnienie: *Es que* to typowe hiszpańskie wyrażenie wprowadzające wymówkę/wyjaśnienie (*Chodzi o to, że *). Nie *Como* (przyczyna, ale nie wymówka) ani *Entonces* (konsekwencja).\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - *Es que* jako wprowadzenie wymówki:**\n> - **Forma:** *Es que + zdanie wyjaśniające*\n> - **Znaczenie:** Chodzi o to, że / Rzecz w tym, że\n> - **Użycie:** potoczne, kolokwialne - wprowadza wymówkę, wyjaśnienie, wyjątek\n> - **Sygnały:** odmowa, przeprosiny (*lo siento*), podanie powodu (*tengo mucho trabajo*)\n> - **Przykłady:** *Es que no tengo dinero.* (Chodzi o to, że nie mam pieniędzy.) / *Es que llegué tarde.* (Rzecz w tym, że spóźniłem się.)\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Como | Przyczyna, ale nienaturalna jako intro wymówki w tym kontekście | *Como* = ponieważ - uczeń może kojarzyć je z podawaniem powodu |\n| **B** | **Es que** | **POPRAWNA** | - |\n| C | Entonces | Wyraża konsekwencję/wnioskowanie, nie wymówkę | *Entonces* brzmi jak *„w takim razie\"* - nie pasuje do wyjaśnienia |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Es que* to jeden z najczęstszych zwrotów w potocznym j. hiszpańskim. Jest niezbędny do rozumienia i produkcji języka mówionego. Ucz się go jako całości: zawsze *Es que + przyczyna/wymówka*.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Opcja A (*Como*) jest mylnie atrakcyjna, bo kojarzy się z podawaniem powodu. Jednak *como* jako spójnik przyczynowy stoi zwykle na POCZĄTKU zdania przyczynowego, nie jako intro do dialogu. Porównaj: *Como tengo trabajo, no puedo* (poprawne zdanie) vs *Como hoy no puedo* (nienaturalne jako intro).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Entonces* = *więc* / *zatem* - używane przy konsekwencjach i podsumowaniach, nie przy podawaniu wymówek. *Entonces no voy* (Zatem nie idę) vs *Es que no puedo* (Chodzi o to, że nie mogę) - inne rejestry.\n\n**8.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *Pues, ropa cómoda.*\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu dialogu\n\nDialog:\n> X: *A ver, żqué me llevo?*\n> Y:\n\nTłumaczenie pytania: *No dobra, co mam zabrać (ze sobą)?*\n\n**Analiza:**\n\n1. *A ver* - wyrażenie wprowadzające (*no dobra, zobaczmy*) - rozmówca oczekuje konkretnej rady\n2. *żQué me llevo?* → *co mam zabrać?* - pytanie o zalecenia dotyczące pakowania/rzeczy do zabrania (np. na wyjazd, na imprezę, do szkoły)\n3. Kontekst sugeruje sytuację planowania wyjazdu lub wyjścia - rozmówca Y musi dać konkretną, logiczną odpowiedź\n\n**Analiza opcji:**\n\n- **A. *Unos 10 meses.*** → *Około 10 miesięcy.* - to odpowiedź na pytanie o czas (*żcuánto tiempo?*), nie na pytanie o rzeczy do zabrania (*żqué?*) → BŁĘDNA\n- **B. *Yo te llevo en coche.*** → *Ja cię zawiozę samochodem.* - to odpowiedź na pytanie o transport, nie o to, co zabrać → BŁĘDNA\n- **C. *Pues, ropa cómoda.*** → *No cóż, wygodne ubranie.* - bezpośrednia odpowiedź na *żqué me llevo?* = konkretna rada (zabrać wygodne ubranie) → **POPRAWNA**\n\n**Wniosek:** Tylko opcja C odpowiada na pytanie *żqué me llevo?* - jest to logiczna, konkretna odpowiedź. Odpowiedź: **C**.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna i leksykalna\n\n**Kluczowe słowa:**\n\n| Element | Pytanie X | Odpowiedź C |\n| Struktura pytania | *żqué + llevar?* (co zabrać?) | *ropa cómoda* (wygodne ubranie) - rzeczownik jako odpowiedź na *żqué?* |\n| Logika | pyta o konkretny przedmiot/rzecz | podaje konkretny przedmiot |\n| Ton | nieformalny (*a ver*) | nieformalny (*pues*) - spójny rejestr |\n\n**Dlaczego B jest błędna gramatycznie i logicznie:**\n- *Yo te llevo* = *ja cię zawiozę* - zmiana tematu z *co zabrać* na *kto przewiezie*\n- Odpowiedź B odpowiadałaby na pytanie: *żcómo llego allí?* (jak tam dotrzeć?)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **0 pkt** - odpowiedź: A lub B\n>\n> Podstawa programowa: **I.** - Zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych (leksykalnych, gramatycznych, ortograficznych).\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - pytanie *żqué?* + czasownik zwrotny *llevar*:**\n> - *żqué me llevo?* = co mam zabrać? (pytanie o konkretny przedmiot)\n> - *llevar* (zabrać, wziąć ze sobą) vs *llevar en coche* (zawieźć samochodem)\n> - Dwa różne znaczenia czasownika *llevar* - kontekst *żqué me llevo?* wskazuje na pakowanie, nie transport\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | *Unos 10 meses.* | Odpowiedź na *żcuánto tiempo?*, nie na *żqué me llevo?* | Uczeń nie rozumie pytania i odpowiada na inne *żcuánto?* |\n| B | *Yo te llevo en coche.* | Pomyłka znaczenia *llevar* - tu chodzi o transport, nie o pakowanie | Mylenie *llevar algo* (zabrać rzecz) z *llevar a alguien* (zawieźć kogoś) |\n| **C** | *Pues, ropa cómoda.* | **POPRAWNA** - konkretna odpowiedź na pytanie o rzeczy do zabrania | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Czasownik *llevar* ma wiele znaczeń. *żQué me llevo?* = co zabieram/pakuję. *żTe llevo en coche?* = zawiozę cię autem. Kontekst decyduje o znaczeniu - pytanie *żqué?* wskazuje na rzecz/przedmiot, nie na osobę ani czas.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Wyrażenie *A ver* na początku dialogu (*no dobra, zobaczmy*) to charakterystyczny marker w dialogach CKE - rozmówca przygotowuje się do zadania pytania o radę lub decyzję.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowo *pues* w odpowiedzi C to typowy wypełniacz (*no cóż, no więc*) w nieformalnych dialogach po hiszpańsku - nie zmienia znaczenia odpowiedzi, ale nadaje jej naturalny, potoczny charakter.\n\n**8.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *A mí sí, porque hay menos tráfico.*\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu dialogu\n\nDialog:\n> X: *No me gusta nada conducir de noche.*\n> Y:\n\nTłumaczenie: X mówi *W ogóle nie lubię prowadzić w nocy.*\n\n**Analiza:**\n\n1. *No me gusta nada* → *w ogóle mi się nie podoba* - silna negacja; X wyraża negatywne uczucie\n2. Rozmówca Y powinien zareagować naturalnie - albo zgodzić się, albo wyrazić odmienną opinię\n3. Kontekst to wymiana opinii - Y może powiedzieć *ja też nie* lub *a mnie tak*\n\n**Analiza opcji:**\n\n- **A. *No, nunca me ha gustado.*** → *Nie, nigdy mi się to nie podobało.* - Y wyraża to samo negatywne zdanie co X, ale używa *No* na początku, co jest redundantne i gramatycznie dziwne w tym kontekście → poza tym zdanie brzmi nienaturalnie jako reakcja na negatywne stwierdzenie; logicznie można by tu powiedzieć *A mí tampoco* lub *Yo tampoco* → BŁĘDNA\n- **B. *A mí sí, porque hay menos tráfico.*** → *A mnie tak, bo jest mniejszy ruch.* - Y wyraża **odwrotną** opinię z uzasadnieniem → naturalna, logiczna reakcja na negatywne stwierdzenie → **POPRAWNA**\n- **C. *Yo también, especialmente cuando llueve.*** → *Ja też, szczególnie gdy pada deszcz.* - *Yo también* = *ja też*, ale po stwierdzeniu negatywnym *No me gusta*, poprawną formą zgody jest *A mí tampoco* (ja też nie lubię), NIE *Yo también* (które oznaczałoby *ja też lubię*) → BŁĄD gramatyczny → BŁĘDNA\n\n**Wniosek:** Opcja B to naturalna, logiczna reakcja wyrażająca odmienną opinię z uzasadnieniem. Opcja C zawiera błąd gramatyczny (*también* zamiast *tampoco*). Odpowiedź: **B**.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna\n\n**Kluczowa reguła: zgoda/niezgoda po stwierdzeniu negatywnym:**\n\n| Stwierdzenie | Zgoda (też nie) | Niezgoda (a mnie tak) |\n| *No me gusta* (nie lubię) | *A mí tampoco* | *A mí sí* |\n| *Me gusta* (lubię) | *A mí también* | *A mí no* |\n\n**Dlaczego C jest błędna:**\n- X mówi *No me gusta* - negatywne\n- C: *Yo también* - oznacza *ja też* (w pozytywnym sensie), co jest sprzeczne z logiką\n- Poprawna forma zgody po negacji: *A mí tampoco* lub *Yo tampoco*\n- *Yo también* po zdaniu negatywnym = błąd gramatyczny / brak logiki\n\n**Dlaczego A jest błędna:**\n- *No, nunca me ha gustado* - brzmi jak odpowiedź na pytanie (*żTe gusta?*), nie na stwierdzenie\n- Użycie *No* na początku jest dziwne - nie neguje się stwierdzenia kogoś innego przez *No* na początku nowej wypowiedzi\n- Brakuje naturalnego przejścia (*a mí tampoco* byłoby poprawną formą zgody)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B**\n> - **0 pkt** - odpowiedź: A lub C\n>\n> Podstawa programowa: **I.** - Zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych.\n>\n> Uzasadnienie: Na negatywne stwierdzenie X (*No me gusta nada conducir de noche*) naturalna i gramatycznie poprawna jest tylko odpowiedź B (*A mí sí*), wyrażająca odmienną opinię. C zawiera błąd (*también* zamiast *tampoco* dla zgody po negacji).\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - zgoda i niezgoda w j. hiszpańskim:**\n> Po zdaniu twierdzącym (*Me gusta*):\n> - Zgoda: *A mí también* (ja też) / *Yo también*\n> - Niezgoda: *A mí no* (a mnie nie)\n>\n> Po zdaniu przeczącym (*No me gusta*):\n> - Zgoda: *A mí tampoco* (ja też nie) / *Yo tampoco*\n> - Niezgoda: *A mí sí* (a mnie tak)\n>\n> **Pułapka:** *también* (też w pozytywnym sensie) NIGDY po negacji - poprawnie: *tampoco* (też nie)\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | *No, nunca me ha gustado.* | Nienaturalna forma reaktywna; brakuje *tampoco* dla wyrażenia zgody po negacji | Uczeń próbuje wyrazić zgodę, ale używa błędnej struktury |\n| **B** | *A mí sí, porque hay menos tráfico.* | **POPRAWNA** - wyraża odmienną opinię z uzasadnieniem | - |\n| C | *Yo también, especialmente cuando llueve.* | *También* po zdaniu przeczącym to błąd - powinno być *tampoco* | Uczeń myli *también* (też) z *tampoco* (też nie); *Yo también* brzmi jak *ja też lubię*, co jest sprzeczne z kontekstem negatywnym |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** To jest klasyczna pułapka CKE - *también* vs *tampoco*. Zapamiętaj: po *No me gusta / No me importa / No quiero* - zgoda to *A mí tampoco*, NIE *Yo también*.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Forma *A mí sí* (a mnie tak) to elegancki sposób wyrażenia niezgody/odmiennej opinii w j. hiszpańskim. Pełna forma: *A mí sí (me gusta)* - zaznacza kontrast z rozmówcą.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach z miniDialogami CKE często sprawdzają właśnie te formy: *también/tampoco*, *a mí sí/no*, *yo también/tampoco*. Ucz się tych par jako gotowych wzorców.","image":"img/jezyk-hiszpanski-2024-maj-matura-podstawowa/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2024 (podstawowa)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-hiszpanski-2024-maj-matura-podstawowa/zad/9","paper_id":"jezyk-hiszpanski-2024-maj-matura-podstawowa","number":"9","points":4,"ptype":"closed","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2024,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 9. (0-4)\nW zadaniach 9.1.-9.4. spośród podanych opcji wybierz wyraz, który poprawnie\nuzupełnia luki w obydwu zdaniach. Zakreśl jedną z liter: A, B albo C.\n9.1.\nżVamos a dar una vuelta?, … un día precioso.\nżCuánto tiempo … que sales con Julián?\nA. es\nB. hay\nC. hace\n9.2.\nOtra vez no logré ganar la carrera, fui la … en llegar a la meta.\nMe compré una falda de mano.\nA. última\nB. primera\nC. segunda\n9.3.\nMaría siempre con Pepe para ir al cine.\nEsta chaqueta te corta.\nA. queda\nB. pone\nC. va\n9.4.\nEs un buen en su vida.\nżTiene de 100 euros?\nA. salto\nB. cambio\nC. billete\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJHP-P0-100","answer":null,"answer_text":"9 maja 2024 r.\nData publikacji\ndokumentu:","solution":"**9.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *hace*\n\n## Sposób 1 - analiza zdań (gramatyka i leksyka)\n\nDwa zdania do uzupełnienia tym samym wyrazem:\n\n1. *żVamos a dar una vuelta?, un día precioso.*\n2. *żCuánto tiempo que sales con Julián?*\n\n**Zdanie 1:**\n> *Hace un día precioso.* = Jest piękny dzień.\n\n- Wyrażenia pogodowe w j. hiszpańskim używają bezosobowego *hacer* w 3. os. l.poj.\n- *hace calor* (jest gorąco), *hace frío* (jest zimno), *hace sol* (świeci słońce), **hace un día precioso** (jest piękny dzień)\n- Poprawna forma: *hace*\n\n**Zdanie 2:**\n> *żCuánto tiempo hace que sales con Julián?* = Od jak dawna chodzisz z Juliánem?\n\n- Konstrukcja *hacer + czas + que + presente* = czynność trwająca od jakiegoś czasu do teraz\n- *hace dos ańos que trabajo aquí* = pracuję tu od dwóch lat\n- Pytanie: *żCuánto tiempo hace que ?* = Od jak dawna ? (pytanie o czas trwania czynności)\n- Poprawna forma: *hace*\n\n**Wniosek:** Oba zdania wymagają formy *hace* od czasownika *hacer*. Odpowiedź: **C**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja opcji A i B\n\n**Opcja A: *es***\n- *Es un día precioso* = Jest piękny dzień - zdanie z *ser* jest gramatycznie poprawne\n- ale *żCuánto tiempo es que sales?* - ta forma jest niepoprawna w j. hiszpańskim. Konstrukcja *żCuánto tiempo que ?* wymaga **hacer**, nie *ser*\n- Opcja A odpada na zdaniu 2\n\n**Opcja B: *hay***\n- *Hay un día precioso* - niepoprawne; *haber* (hay) = jest/są, ale używamy go dla istnienia rzeczy/osób (*hay una silla*), nie dla warunków pogodowych\n- *żCuánto tiempo hay que ?* - ta konstrukcja znaczy *Ile czasu trzeba żeby ?* (obowiązek), nie pytanie o czas trwania czynności\n- Opcja B odpada na obu zdaniach\n\n**Wniosek:** Tylko *hace* pasuje do obu zdań jednocześnie → **C**.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C** (*hace*)\n> - **0 pkt** - odpowiedź: A (*es*) lub B (*hay*)\n>\n> Podstawa programowa: **I.** - Zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - bezosobowe *hacer* (dla warunków pogodowych):**\n> Forma: zawsze *hace* (3 os. l.poj.) - bezosobowe\n> Przykłady: *hace calor, hace frío, hace viento, hace sol, hace buen/mal tiempo, hace un día precioso*\n> UWAGA: po angielsku *it is* (sunny, cold ), po hiszpańsku **hace** (NIE *está, es, hay*)\n\n> 📖 **Reference - konstrukcja *hace + tiempo + que* (czas trwania do teraz):**\n> Forma: *Hace + [wyrażenie czasu] + que + [czasownik w presente]*\n> Znaczenie: czynność trwająca od danego czasu do teraz\n> Przykład: *Hace tres meses que estudio espańol.* = Uczę się hiszpańskiego od trzech miesięcy.\n> Pytanie: *żCuánto tiempo hace que ?* = Od jak dawna ?\n> Wariant z negacją (ostatni raz): *Hace dos días que no como.* = Nie jadłem od dwóch dni.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Forma | Zdanie 1 | Zdanie 2 | Dlaczego błędna |\n| A | *es* | *Es un día precioso* - gramatycznie możliwe | *żCuánto tiempo es que ?* - ta konstrukcja nie istnieje w j. hiszpańskim | Nie działa w zdaniu 2 |\n| B | *hay* | *Hay un día precioso* - niepoprawne użycie *haber* dla pogody | *żCuánto tiempo hay que ?* = ile czasu trzeba (inne znaczenie) | Nie działa w żadnym zdaniu |\n| **C** | *hace* | *Hace un día precioso* - **POPRAWNA** (pogoda z *hacer*) | *żCuánto tiempo hace que ?* - **POPRAWNA** (czas trwania z *hacer*) | POPRAWNA w obu zdaniach |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zdaniu 1 kuszące jest wybranie *es* (*es un día precioso* = jest piękny dzień), bo to zdanie z *ser* brzmi poprawnie. Jednak zawsze sprawdź OBA zdania - drugie zdanie (*żCuánto tiempo es que ?*) nie istnieje jako poprawna konstrukcja.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Hacer* ma wiele bezosobowych zastosowań - pogoda (*hace frío*), czas trwania czynności (*hace un ańo que*), upływ czasu od zdarzenia (*hace dos días que ocurrió*). To bardzo ważna i często testowana struktura na maturze.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Nie myl *hace* (pogoda, czas trwania) z *hay* (istnienie: *hay mucha gente*, *hay un problema*). To dwa różne bezosobowe czasowniki z zupełnie różnymi zastosowaniami.\n\n**9.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *segunda*\n\n## Sposób 1 - analiza zdań\n\nDwa zdania do uzupełnienia tym samym wyrazem:\n\n1. *Otra vez no logré ganar la carrera, fui la en llegar a la meta.*\n2. *Me compré una falda de mano.*\n\n**Zdanie 1:**\n> *Otra vez no logré ganar la carrera, fui la segunda en llegar a la meta.*\n> = Znowu nie udało mi się wygrać wyścigu, byłam **druga** na mecie.\n\n- *logré ganar* = udało mi się wygrać - negacja *no logré* = nie wygrałam\n- *fui la * = byłam - szukamy liczebnika porządkowego\n- Kontekst: osoba NIE wygrała, więc była PIERWSZA? Nie. *Otra vez no logré* = znowu nie wygrałam → ale była DRUGA (*segunda*), nie ostatnia\n- *fui la segunda en llegar* = byłam drugą, która dotarła na metę\n\n**Zdanie 2:**\n> *Me compré una falda de segunda mano.*\n> = Kupiłam spódnicę z **drugiej ręki** (używaną).\n\n- *de segunda mano* = z drugiej ręki, używany - stały idiom\n- *segunda* = druga (f. od *segundo*)\n\n**Wniosek:** Oba zdania wymagają formy *segunda* (drugiej). Odpowiedź: **C**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja opcji\n\n**Opcja A: *última* (ostatnia)**\n- *fui la última en llegar* = byłam ostatnią, która dotarła - ale kontekst (*no logré ganar*) nie sugeruje ostatniego miejsca, lecz drugie\n- *de última mano* - to wyrażenie nie istnieje w j. hiszpańskim jako stały idiom\n- Opcja A odpada na zdaniu 2\n\n**Opcja B: *primera* (pierwsza)**\n- *fui la primera* = byłam pierwsza, czyli wygrałam - sprzeczne z *no logré ganar* (nie wygrałam)\n- *de primera mano* = z pierwszej ręki = nowy/bezpośredni - ale *me compré una falda de primera mano* brzmi dziwnie; typowe jest *de segunda mano* (używany)\n- Opcja B jest sprzeczna ze zdaniem 1\n\n**Wniosek:** Tylko *segunda* pasuje do obu zdań → **C**.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C** (*segunda*)\n> - **0 pkt** - odpowiedź: A (*última*) lub B (*primera*)\n>\n> Podstawa programowa: **I.** - Zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - liczebniki porządkowe w j. hiszpańskim:**\n> *primero/a* (1.), *segundo/a* (2.), *tercero/a* (3.), *cuarto/a* (4.)\n> Zgodność: rodzaj gramatyczny z rzeczownikiem\n> *fui la segunda* (f.) - bo *fui* odnosi się do osoby mówiącej (rodzaj żeński kontekstowo lub ogólny)\n\n> 📖 **Reference - idiom *de segunda mano*:**\n> *de segunda mano* = używany, z drugiej ręki (o rzeczach)\n> Przykłady: *coche de segunda mano* (samochód używany), *ropa de segunda mano* (odzież używana)\n> Uwaga: *de primera mano* = bezpośrednio, z pierwszej ręki (o informacjach, NIE o rzeczach kupionych w sklepie)\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Forma | Zdanie 1 | Zdanie 2 | Dlaczego błędna |\n| A | *última* | *fui la última* - ostatnia, ale nie = zajęcie 2. miejsca | *de última mano* - ten idiom nie istnieje | Nie działa w zdaniu 2 |\n| B | *primera* | *fui la primera* = wygrałam, sprzeczne z *no logré ganar* | *de primera mano* = z pierwszej ręki (o informacjach), nie o używanej odzieży | Sprzeczne ze zdaniem 1 |\n| **C** | *segunda* | *fui la segunda* = byłam drugą (2. miejsce - nie wygrała) | *de segunda mano* - **poprawny idiom** = używany | **POPRAWNA** w obu zdaniach |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Idiom *de segunda mano* trzeba znać na pamięć - pojawia się bardzo często w tekstach maturalnych. Jeśli nie znasz go, możesz wybrać opcję A lub B.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zdaniu 1 logika jest taka: *no logré ganar* (nie wygrała) + *otra vez* (znowu) + *fui la segunda* (byłam druga). Kolejność: wyścig → nie wygrała → ale zajęła 2. miejsce. Nie mylić z ostatnim miejscem.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Liczebniki porządkowe w j. hiszpańskim odmieniają się przez rodzaj: *primero/primera, segundo/segunda, tercero/tercera*. W zdaniu *fui la segunda* - rodzaj żeński, bo podmiot jest kobietą (lub domyślnie żeński).\n\n**9.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *queda*\n\n## Sposób 1 - analiza zdań\n\nDwa zdania do uzupełnienia tym samym wyrazem:\n\n1. *María siempre con Pepe para ir al cine.*\n2. *Esta chaqueta te corta.*\n\n**Zdanie 1:**\n> *María siempre queda con Pepe para ir al cine.*\n> = María zawsze **umawia się** z Pepe, żeby pójść do kina.\n\n- *quedar con alguien* = umówić się z kimś, spotkać się z kimś\n- Forma: *queda* (3 os. l.poj., presente de indicativo)\n\n**Zdanie 2:**\n> *Esta chaqueta te queda corta.*\n> = Ta kurtka jest na ciebie za **krótka** (dosłownie: leży na tobie krótko).\n\n- *quedar(le) + przymiotnik* = leżeć, pasować (o ubraniach)\n- *quedarte corta* = być na ciebie za krótką (o kurtce)\n- *quedar* w sensie *leżeć, pasować* - forma: *queda* (3 os. l.poj.)\n\n**Wniosek:** Oba zdania wymagają formy *queda* od czasownika *quedar*. Odpowiedź: **A**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja opcji B i C\n\n**Opcja B: *pone***\n- *María siempre se pone con Pepe* - *ponerse con alguien* nie istnieje jako wyrażenie na umawianie się\n- *Esta chaqueta te pone corta* - *poner* nie używa się w konstrukcji z przymiotnikiem opisującym dopasowanie ubrania\n- Opcja B odpada na obu zdaniach\n\n**Opcja C: *va***\n- *María siempre va con Pepe* - znaczyłoby *idzie/chodzi z Pepe*, ale pytanie o *siempre + rutyna* mogłoby pasować - jednak bez *para ir al cine* byłoby dziwne, a zwłaszcza *quedar* jest właściwym idiomem dla umawiania się\n- *Esta chaqueta te va corta* - gramatycznie i leksykalnie niepoprawne w j. hiszpańskim\n- Opcja C odpada na zdaniu 2\n\n**Wniosek:** Tylko *queda* pasuje do obu zdań → **A**.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A** (*queda*)\n> - **0 pkt** - odpowiedź: B (*pone*) lub C (*va*)\n>\n> Podstawa programowa: **I.** - Zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - *quedar con alguien* (umówić się):**\n> Forma: *quedar con + osoba* = umówić się z kimś, umówić spotkanie\n> Przykłady: *Quedé con mis amigos el viernes.* (Umówiłem się z przyjaciółmi w piątek.)\n> *żQuedamos mańana?* (Spotkamy się jutro?)\n> Czas: presente habitual (*siempre queda con*) = regularnie się umawiają\n\n> 📖 **Reference - *quedarle* + przymiotnik (leżeć, pasować):**\n> Forma: *[ubranie] + le/te/me/os queda + przymiotnik*\n> Znaczenie: jak leży, jak pasuje (o ubraniach i butach)\n> Przykłady: *Te queda bien.* (Dobrze na tobie leży.) *Le queda grande.* (Jest na niego za duże.) *Me queda pequeńo.* (Jest na mnie za małe.)\n> Często z przymiotnikami: *bien, mal, grande, pequeńo, corto, largo, estrecho, ancho*\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Forma | Zdanie 1 | Zdanie 2 | Dlaczego błędna |\n| **A** | *queda* | *queda con Pepe* = umawia się z Pepe | *te queda corta* = jest za krótka | **POPRAWNA** w obu zdaniach |\n| B | *pone* | *se pone con Pepe* - nie istnieje jako idiom umawiania | *te pone corta* - niepoprawna konstrukcja | Niepoprawne w obu zdaniach |\n| C | *va* | *va con Pepe* = chodzi z Pepe (inna konotacja, nie idiom umawiania) | *te va corta* - niepoprawne w j. hiszpańskim | Niepoprawne w zdaniu 2 |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Quedar con alguien* to jeden z podstawowych idiomów j. hiszpańskiego. Nie mylić z *quedarse* (zostać w miejscu) ani *quedar bien/mal* (być dobrze ocenionym). Tutaj *quedar con* = umówić się.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Konstrukcja *te queda + przymiotnik* jest bardzo często testowana na maturze przy opisie ubrań. Pamiętaj: podmiotem jest ubranie, nie osoba - *la chaqueta te queda* (kurtka leży tobie = jest na ciebie).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach typu *elección léxica doble* (wybierz słowo pasujące do obu zdań) zawsze sprawdź OBA zdania. Opcja C (*va*) mogłaby pasować do zdania 1 w pewnym sensie (*va con Pepe*), ale nie pasuje do zdania 2.\n\n**9.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *cambio*\n\n## Sposób 1 - analiza zdań\n\nDwa zdania do uzupełnienia tym samym wyrazem:\n\n1. *Es un buen en su vida.*\n2. *żTiene de 100 euros?*\n\n**Zdanie 1:**\n> *Es un buen cambio en su vida.*\n> = To dobra **zmiana** w jego/jej życiu.\n\n- *cambio* = zmiana (rzeczownik od *cambiar* - zmieniać)\n- *un buen cambio* = dobra zmiana - standardowe wyrażenie\n\n**Zdanie 2:**\n> *żTiene cambio de 100 euros?*\n> = Ma pan/pani **resztę** ze 100 euro?\n\n- *cambio* = reszta (pieniądze) - drugie znaczenie słowa *cambio*\n- *tener cambio* = mieć resztę / drobne\n- *żTiene cambio de 100 euros?* - pytanie w kasie, na targu: czy może mi pan/pani wydać resztę ze 100 euro?\n\n**Wniosek:** Słowo *cambio* ma dwa znaczenia: *zmiana* i *reszta (pieniądze)*. Oba pasują do odpowiednich zdań. Odpowiedź: **B**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja opcji A i C\n\n**Opcja A: *salto* (skok, przeskok)**\n- *Es un buen salto en su vida* - *salto* = skok; można powiedzieć *un gran salto* (wielki skok), ale *buen salto* brzmi nienaturalnie w sensie pozytywnej zmiany życiowej\n- *żTiene salto de 100 euros?* - to wyrażenie nie istnieje w j. hiszpańskim\n- Opcja A odpada na zdaniu 2\n\n**Opcja C: *billete* (banknot, bilet)**\n- *Es un buen billete en su vida* - *billete* = banknot lub bilet; *buen billete* nie jest wyrażeniem na zmianę życiową\n- *żTiene billete de 100 euros?* - *billete de 100 euros* = banknot 100-eurowy, ale pytanie brzmi dziwnie (*żTiene billete ?* = czy ma pan banknot, nie = prosi o resztę)\n- Opcja C nie pasuje do kontekstu zdania 2 (prośba o resztę)\n\n**Wniosek:** Tylko *cambio* pasuje do obu zdań → **B**.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B** (*cambio*)\n> - **0 pkt** - odpowiedź: A (*salto*) lub C (*billete*)\n>\n> Podstawa programowa: **I.** - Zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - wieloznaczność *cambio*:**\n> 1. *cambio* (m.) = zmiana: *un cambio de vida* (zmiana życia), *buen/mal cambio* (dobra/zła zmiana)\n> 2. *cambio* (m.) = reszta (pieniądze): *żTiene cambio?* (czy ma pan drobne/resztę?)\n> 3. *cambio de divisas* = wymiana walut (w kantorze)\n> Sygnał kontekstowy: kwota (*de 100 euros*) + *żTiene?* → znaczenie: reszta/drobne\n\n> 📖 **Reference - *billete* vs *cambio*:**\n> *billete de 100 euros* = banknot stueurowy\n> *cambio de 100 euros* = reszta ze stueurowego banknotu\n> Pytanie *żTiene cambio de 100?* = Proszę mi wydać resztę / czy ma pan drobne na 100 euro?\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Forma | Zdanie 1 | Zdanie 2 | Dlaczego błędna |\n| A | *salto* | *buen salto* - możliwe metaforycznie, ale nienaturalne | *żTiene salto de 100 euros?* - wyrażenie nie istnieje | Nie działa w zdaniu 2 |\n| **B** | *cambio* | *buen cambio en su vida* - dobra zmiana w życiu | *żTiene cambio de 100 euros?* - prośba o resztę | **POPRAWNA** w obu zdaniach |\n| C | *billete* | *buen billete* - nie jest wyrażeniem na zmianę życiową | *żTiene billete de 100?* - pyta o banknot, nie resztę | Nie odpowiada na kontekst zdania 2 (prośba o resztę) |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Cambio* to słowo wieloznaczne - *zmiana* i *reszta (pieniądze)*. W zadaniach z podwójną luką CKE często testują właśnie polisemię (wieloznaczność) - jeden wyraz z dwoma różnymi znaczeniami.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Opcja C (*billete*) kusi, bo *billete de 100 euros* (banknot 100 euro) brzmi znajomo. Jednak pytanie brzmi *żTiene cambio?* = czy ma pan resztę - nie pyta o sam banknot. Kontekst (transakcja finansowa, prośba o drobne) wskazuje na *cambio*.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Zwrot *żTiene cambio?* (czy ma pan drobne/resztę?) to codzienne wyrażenie używane w sklepach, kawiarniach, na rynku. Warto go znać jako gotowe wyrażenie.","image":"img/jezyk-hiszpanski-2024-maj-matura-podstawowa/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2024 (podstawowa)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-hiszpanski-2024-maj-matura-podstawowa/zad/10","paper_id":"jezyk-hiszpanski-2024-maj-matura-podstawowa","number":"10","points":3,"ptype":"open","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2024,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 10. (0-3)\nPrzeczytaj tekst. Uzupełnij każdą lukę (10.1.-10.3.) właściwą formą wyrazu podanego\nw nawiasie. Przekształć wyraz podany w nawiasie w taki sposób, aby powstał spójny\ni logiczny tekst. Wymagana jest pełna poprawność gramatyczna i ortograficzna\nwpisywanych wyrazów.\nSUEŃO AMERICANO\nCuando se habla de sueńos casi inalcanzables, a menudo se cita el caso de Lou Holtz.\nA los 28 ańos perdió su empleo, no tenía un céntimo y su mujer estaba embarazada\nde ocho meses. En lugar de lamentar su mala suerte, este estadounidense\n(decidir) 10.1. redactar una lista con sus deseos. Anotó 107 metas\ntan ambiciosas como cenar en la Casa Blanca, conocer al Papa o ser el entrenador\nde su equipo favorito de fútbol americano.\nDespués de completar su lista, Lou Holtz se dijo a sí mismo:\n“He (escribir) 10.2. todo lo que quiero conseguir en la vida.\nAhora cada día voy a hacer algo concreto para cumplir al menos uno de estos sueńos”.\nCon el tiempo llegó a cumplir la mayoría de ellos. Su ejemplo demuestra algo evidente:\nno conseguirás tu objetivo si no (intentar) 10.3. conseguirlo.\nNa podstawie: www.elpais.com\nMJHP-P0-100","answer":null,"answer_text":"10. Realizację poszczególnych podpunktów polecenia ocenia się w całej wypowiedzi;\nodniesienia do tego samego podpunktu polecenia mogą wystąpić w różnych częściach\npracy.","solution":"**10.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**decidió**\n\n(akceptowane przez CKE: *decidio* bez akcentu)\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu tekstu\n\nFragment z tekstu *Sueńo americano*:\n\n> *A los 28 ańos perdió su empleo, no tenía un céntimo y su mujer estaba embarazada de ocho meses. En lugar de lamentar su mala suerte, este estadounidense (decidir) 10.1. redactar una lista con sus deseos.*\n\n**Analiza:**\n\n1. Kontekst: Lou Holtz ma 28 lat, stracił pracę (*perdió su empleo* - pretérito indefinido), jego żona jest w ciąży → czynności zakończone w przeszłości, narracja historyczna\n2. *„Este estadounidense redactar una lista\"* - podmiot w 3. os. l.poj. (*este estadounidense*)\n3. Czynność jednorazowa, zakończona w przeszłości → **pretérito indefinido**\n4. Czasownik *decidir* → nieregularny? Nie, *decidir* jest REGULARNY w pretérito indefinido\n\n**Wniosek:** *decidir* w pretérito indefinido, 3 os. l.poj. = **decidió**\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna (tworzenie formy)\n\n**Pretérito indefinido - koniugacja *decidir* (3 os. l.poj.):**\n\n| Bezokolicznik | Zakończenie | Forma |\n| *decidir* (-IR) | -ió | **decidió** |\n\nKoniugacja pełna (pretérito indefinido, *decidir*):\n- yo: decidí\n- tú: decidiste\n- él/ella: **decidió** ← to jest potrzebna forma\n- nosotros: decidimos\n- vosotros: decidisteis\n- ellos: decidieron\n\n**Akcent graficzny:**\n- *decidió* - akcent na ostatniej sylabie (ó) jest **obowiązkowy** w poprawnej pisowni\n- Bez akcentu (*decidio*) - CKE akceptuje w tym arkuszu, ale forma bez akcentu jest formalnie niepoprawna\n\n**Dlaczego nie inne czasy:**\n- *Había decidido* (pluscuamperfecto) - zbyt złożone, kontekst nie wymaga czasu zaprzeszłego\n- *Decidía* (imperfecto) - opis stanu w przeszłości, ale tutaj czynność jest jednorazowa, zakończona\n- *Decide* (presente) - tekst jest w czasie przeszłym, presente byłoby błędem\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 10.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - *decidió*\n> - **1 pkt** - *decidio* (bez akcentu - akceptowane w tym arkuszu)\n> - **0 pkt** - *decide, decidía, decidir, decidiendo, ha decidido, había decidido* - wszystkie inne formy\n>\n> Podstawa programowa: **I.** - Zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - Pretérito indefinido (czas dokonany przeszły):**\n> Użycie: czynności zakończone w przeszłości, jednorazowe, z konkretnym czasem lub w narracji\n> Sygnały: *ayer, el ańo pasado, en 1990, de repente, un día, entonces*\n> Koniugacja -IR (regular): -í, -iste, -ió, -imos, -isteis, -ieron\n> *decidir* → decidí, decidiste, **decidió**, decidimos, decidisteis, decidieron\n>\n> Uwaga: akcent na -ó w 3 os. l.poj. jest OBOWIĄZKOWY - *él decidió* (akcent na ó). Bez akcentu zmieniłoby się wymowę, choć CKE tu akceptuje.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Forma | Czas | Dlaczego błędna |\n| *decide* | presente | Cały tekst jest w przeszłości; presente byłoby błędem stylistycznym |\n| *decidía* | imperfecto | Opisuje nawyk/stan ciągły; tutaj czynność jest jednorazowa (wziął kartkę i postanowił) |\n| *ha decidido* | pretérito perfecto | Właściwy dla zdarzeń bliskich teraźniejszości; w tekstach narracyjnych o przeszłości używa się indefinido |\n| *había decidido* | pluscuamperfecto | Opisuje czynność wcześniejszą od innej przeszłej; tu nie ma kontekstu czasowego wymagającego pluscuamperfecto |\n| **decidió** | pretérito indefinido | **POPRAWNA** - jednorazowa czynność w narracji historycznej |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Akcent graficzny w pretérito indefinido jest kluczowy: *el* (zaimek) vs *él* (on), *decidio* vs *decidió*. Zawsze pisz akcent na ó w 3 os. l.poj. i na í w 1 os. l.poj. (*decidí*). Brak akcentu to błąd ortograficzny - w tym arkuszu CKE wyjątkowo akceptuje *decidio*, ale nie zakładaj tego na innych egzaminach.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Decidir* jest czasownikiem regularnym w pretérito indefinido. Nie mylić z nieregularnymi (*ser, ir, tener, estar, poder*), które mają zupełnie inne formy.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W tekście narracyjnym (opowiadanie o przeszłości, jak tu o Lou Holtzu) dominuje pretérito indefinido dla sekwencji wydarzeń (*perdió, decidió, anotó*) oraz imperfecto dla tła (*no tenía, estaba embarazada*). Zidentyfikuj, do której kategorii należy luka.\n\n**10.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**escrito**\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu tekstu\n\nFragment z tekstu:\n\n> *Lou Holtz se dijo a sí mismo: „He (escribir) 10.2. todo lo que quiero conseguir en la vida.\"*\n\n**Analiza:**\n\n1. Przed luką stoi **„He\"** - to forma czasownika *haber* w 1 os. l.poj. presente → *he* = mam (auxiliar dla pretérito perfecto)\n2. *He + participio pasado* = **pretérito perfecto** (czas Present Perfect)\n3. Czasownik *escribir* → participio pasado\n4. *Escribir* ma NIEREGULARNE participio: NIE *escribido*, lecz **escrito**\n\n**Wniosek:** He + **escrito** = pretérito perfecto, 1 os. l.poj. Odpowiedź: **escrito**.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna\n\n**Pretérito perfecto: have/has + participio pasado:**\n\n| Osoba | Auxiliar | + participio |\n| yo | **he** | escrito |\n| tú | has | escrito |\n| él/ella | ha | escrito |\n\n**Participio pasado (imiesłów bierny) - forma:**\n\n- Regularne: *-ar → -ado* (*hablar → hablado*), *-er/-ir → -ido* (*comer → comido, vivir → vivido*)\n- **Nieregularne** - najważniejsze:\n\n| Bezokolicznik | Participio |\n| *escribir* | **escrito** |\n| *abrir* | abierto |\n| *decir* | dicho |\n| *hacer* | hecho |\n| *poner* | puesto |\n| *ver* | visto |\n| *volver* | vuelto |\n| *morir* | muerto |\n| *romper* | roto |\n| *cubrir* | cubierto |\n\n**Dlaczego NIE *escribido*:**\n- *escribido* to regularny participio, ale *escribir* MA NIEREGULARNY participio\n- *He escribido* nie istnieje - poprawnie: *He escrito*\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 10.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - *escrito*\n> - **0 pkt** - *escribido* (błędna, nieistniejąca forma), *escribir, escribiendo, escribo, escribí* - wszystkie inne formy\n>\n> Podstawa programowa: **I.** - Zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - Pretérito perfecto (He/Has/Ha + participio):**\n> Forma: *haber* (presente) + participio pasado\n> Użycie: czynności z niedawnej przeszłości, z wpływem na teraźniejszość, lub w kontekście *hoy, esta semana, este ańo*\n> W tekście: Lou mówi *He escrito * = napisałem (= lista istnieje, jest skutek)\n\n> 📖 **Reference - Nieregularne participia (OBOWIĄZKOWE do nauki):**\n> *abrir → abierto, cubrir → cubierto, decir → dicho, escribir → **escrito**, hacer → hecho, morir → muerto, poner → puesto, resolver → resuelto, romper → roto, ver → visto, volver → vuelto*\n> PUŁAPKA: *escribir* → *escrito* NIE *escribido*\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Forma | Dlaczego błędna |\n| *escribido* | Regularny participio od *escribir* - ale *escribir* jest nieregularne, poprawnie: *escrito* |\n| *escribo* | Presente (piszę teraz) - przed nim stoi *he*, które wymaga participio |\n| *escribí* | Pretérito indefinido (napisałem) - ale kontekst to pretérito perfecto (*He + *) |\n| *escribiendo* | Gerundio (pisząc) - używane z *estar*, nie z *haber* |\n| **escrito** | **POPRAWNA** - nieregularny participio od *escribir* |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Escrito* to jeden z klasycznych nieregularnych participiów, który ZAWSZE się pojawia na maturze. Zapamiętaj całą listę nieregularnych participiów - to jeden z najczęstszych tematów zadań word formation.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Obecność *He* przed luką to jednoznaczna wskazówka - szukasz **participio pasado** (nie gerundio, nie infinitivo, nie forma osobowa). Samo *He* jako auxiliar wymaga participio.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Błąd *escribido* to klasyczna pułapka - uczniowie stosują regułę regularną (*-ir → -ido*) do nieregularnego czasownika. Lista nieregularnych participiów jest krótka - naucz się jej na pamięć.\n\n**10.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**intentas**\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu tekstu\n\nFragment:\n\n> *Su ejemplo demuestra algo evidente: no conseguirás tu objetivo si no (intentar) 10.3. conseguirlo.*\n\n**Analiza:**\n\n1. Konstrukcja: *no conseguirás si no conseguirlo*\n- *no conseguirás* = nie osiągniesz (futuro simple, 2 os. l.poj. *tú*)\n- *si no conseguirlo* = jeśli nie będziesz próbować\n2. Jest to **zdanie warunkowe typu 1** (condición real/posible):\n- Schemat: *Si + presente futuro* (lub odwrotnie)\n- *si no intentas* (presente, 2 os. l.poj.) → *no conseguirás* (futuro)\n3. Podmiot domyślny: *tú* (2 os. l.poj.) - zdanie zwraca się bezpośrednio do czytelnika\n4. *intentar* → forma *tú* w presente de indicativo → *intentas*\n\n**Wniosek:** Poprawna forma: **intentas** (presente, 2 os. l.poj., tú)\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna\n\n**Zdanie warunkowe (Tipo 1 - real/posible):**\n\n| Zdanie główne | Zdanie warunkowe |\n| futuro simple | presente de indicativo |\n| *no conseguirás* | **si no intentas** |\n\n**Koniugacja *intentar* (presente de indicativo):**\n- yo: intento\n- **tú: intentas** ← poprawna forma\n- él/ella: intenta\n- nosotros: intentamos\n- vosotros: intentáis\n- ellos: intentan\n\n**Dlaczego inne czasy nie pasują:**\n- *si no intentará* - futuro w zdaniu z *si* jest niemożliwe w j. hiszpańskim (reguła gramatyczna: po *si* warunkowym NIE używa się futuro)\n- *si no intentaras* - subjuntivo imperfecto → zdanie hipotetyczne (Tipo 2), ale kontekst jest realny\n- *si no intentar* - bezokolicznik nie może być formą osobową po *si*\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 10.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - *intentas*\n> - **0 pkt** - *intentar, intentando, intenta, intentará, intentarás, intentaras, intentabas* - wszystkie inne formy\n>\n> Podstawa programowa: **I.** - Zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - zdania warunkowe Tipo 1 (realny warunek):**\n> Schemat: **Si + presente de indicativo, futuro simple**\n> (lub odwrotnie: futuro + si + presente)\n> Znaczenie: realny, możliwy warunek - jeśli X, to Y\n> Przykłady: *Si estudias, aprobarás.* (Jeśli będziesz się uczyć, zdasz.)\n> *No conseguirás tu objetivo si no intentas conseguirlo.*\n>\n> REGUŁA: po *si* warunkowym NIGDY nie używamy futuro ani condicional\n\n> 📖 **Reference - *intentar + infinitivo* (próbować coś zrobić):**\n> *intentar* + bezokolicznik = próbować (czegoś)\n> Przykłady: *Intenta hablar más despacio.* (Spróbuj mówić wolniej.)\n> *Si no intentas conseguirlo * = jeśli nie spróbujesz tego osiągnąć\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Forma | Czas/Tryb | Dlaczego błędna |\n| *intentar* | bezokolicznik | Nie może być formą osobową po *si* w zdaniu warunkowym |\n| *intentando* | gerundio | Gerundio używamy z *estar*, nie jako forma osobowa w zdaniu *si* |\n| *intentará* | futuro (3 os.) | Futuro po *si* w zdaniu warunkowym = błąd gramatyczny + zła osoba |\n| *intentaras* | subjuntivo imperfecto | Typ 2 (hipoteza), ale kontekst jest Tipo 1 (realny) |\n| **intentas** | presente (2 os.) | **POPRAWNA** - presente po *si* w zdaniu warunkowym Tipo 1 |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd: *si no intentará* - uczniowie wstawiają futuro po *si*, bo zdanie główne jest w futuro. To klasyczny błąd! Reguła: **po *si* warunkowym ZAWSZE presente** (nie futuro, nie condicional).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Forma *tú* (2 os. l.poj.) jest tu pominięta - zdanie zwraca się do czytelnika bezosobowo. Zidentyfikuj osobę z kontekstu: *no conseguirás tu objetivo* → *tu objetivo* (twój cel) → mówi do *tú* → *intentas*.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Intentar* jest regularny w presente - końcówka *-as* dla *tú* (-ar verbs: -o, -as, -a, -amos, -áis, -an). Nie myl z nieregularnymi.","image":"img/jezyk-hiszpanski-2024-maj-matura-podstawowa/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2024 (podstawowa)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-hiszpanski-2024-maj-matura-podstawowa/zad/11","paper_id":"jezyk-hiszpanski-2024-maj-matura-podstawowa","number":"11","points":3,"ptype":"open","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2024,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 11. (0-3)\nUzupełnij każde zdanie z luką, tak aby zachować sens zdania wyjściowego\n(11.1.-11.3.). Wymagana jest pełna poprawność gramatyczna i ortograficzna\nwpisywanych fragmentów zdań.\nUwaga: w każdą lukę możesz wpisać maksymalnie trzy wyrazy.\n11.1. Mi madre dice: “Quiero comprarme esta falda”.\nMi madre dice que esa falda.\n11.2. Mi hermano tiene menos ańos que yo.\nMi hermano es que yo.\n11.3. Mientras Gloria paseaba por las calles del barrio, admiraba el juego de luces de las\nventanas abiertas.\nDurante por las calles del barrio\nGloria admiraba el juego de luces de las ventanas abiertas.\nMJHP-P0-100","answer":null,"answer_text":"11. Ten sam fragment tekstu nie może być traktowany jako realizacja dwóch różnych\npodpunktów polecenia, np.\n• przedstaw program tego festiwalu\n• napisz, która grupa teatralna zwyciężyła na festiwalu […]\nTodos los días, a las 20:00h, actuaba el grupo Che, ganador del primer premio\nen el festival.","solution":"**11.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**quiere comprarse** (lub: **se quiere comprar**)\n\nPełne zdanie: *Mi madre dice que quiere comprarse esa falda.*\n\n## Sposób 1 - analiza transformacji\n\n**Zdanie wyjściowe (mowa niezależna):**\n> *Mi madre dice: „Quiero comprarme esta falda.\"*\n> = Moja mama mówi: *„Chcę kupić sobie tę spódnicę.\"*\n\n**Zdanie docelowe (mowa zależna):**\n> *Mi madre dice que esa falda.*\n\n**Transformacja krok po kroku:**\n\n1. *dice que* → wprowadzenie mowy zależnej; czas zdania głównego = presente → czas zdania zależnego nie zmienia się w mowie zależnej (presente → presente)\n2. *Quiero* (1 os. l.poj.) → podmiot teraz to *mi madre* (3 os. l.poj.) → *quiere*\n3. *comprarme* → zaimek zwrotny musi pasować do nowego podmiotu: *me* (ja) → *se* (ona) → *comprarse*\n4. *esta* (blisko mówcy: ta tutaj, piszę o sobie) → *esa* (wskazanie na kogoś innego) - ta zamiana jest już podana w zadaniu (*esa falda*)\n\n**Rezultat:** *Mi madre dice que **quiere comprarse** esa falda.*\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna (mowa zależna + verbo pronominal)\n\n**Mowa zależna (estilo indirecto):**\n\n| Element | Mowa niezależna | Mowa zależna |\n| Osoba | *yo* (Quiero) | *ella* (quiere) |\n| Zaimek zwrotny | *me* (comprarme) | *se* (comprarse) |\n| Zaimek wskazujący | *esta* (blisko mnie) | *esa* (podane w zadaniu) |\n| Czas | presente → presente (dice que = teraźniejszość) |\n\n**Pozycja zaimka zwrotnego *se*:**\n- *quiere comprarse esa falda* - zaimek zwrotny przy bezokoliczniku (standardowa pozycja)\n- *se quiere comprar esa falda* - zaimek zwrotny przed czasownikiem modalnym (obie pozycje poprawne)\n\n**Akceptowane przez CKE:**\n- *quiere comprarse* ← optymalna forma\n- *se quiere comprar* ← równoznaczna\n- *quería comprarse* / *quisiera comprarse* ← formy grzecznościowe (uprzejmość wobec matki)\n\n**WYKLUCZONE:**\n- *quiere comprar* - brak zaimka zwrotnego *se* → zmiana znaczenia (kupić komuś innemu, nie sobie)\n- *quiso comprarse* - pretérito indefinido (chciała, ale już nie chce)\n- *quiere comprarle(la)* - błędny zaimek\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 11.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - *quiere comprarse* / *se quiere comprar* / *quería comprarse* / *quisiera comprarse*\n> - **1 pkt** - *quiere comprárse* (nieakcentowane, CKE akceptuje jako *quiere comprarse*)\n> - **0 pkt** - *quiere comprar* (brak *se* - zmiana znaczenia), *quiso comprarse, ha querido comprarse, quiere comprarle/la*\n>\n> Podstawa programowa: **I.** - Zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - mowa zależna (estilo indirecto) przy *dice que*:**\n> Zdanie główne w presente (*dice*) → zdanie zależne NIE zmienia czasu:\n> *presente → presente, futuro → futuro, pretérito indefinido → pretérito indefinido*\n> (zmiana następuje tylko gdy zdanie główne jest w przeszłości: *dijo que + imperfecto*)\n\n> 📖 **Reference - zaimki zwrotne przy verbo pronominal (*comprarse*):**\n> Forma: *comprarse* = kupić sobie\n> Zaimki zwrotne wg osoby: me, te, **se**, nos, os, **se**\n> Pozycja: ALBO przy bezokoliczniku (*quiere comprarse*) ALBO przed głównym czasownikiem (*se quiere comprar*)\n> NIGDY dwie pozycje jednocześnie: ❌ *se quiere comprarse*\n\n> 📖 **Reference - *este/esta* → *ese/esa* (zmiana wskazania w mowie zależnej):**\n> *este/esta* (blisko mówcy) → *ese/esa* (wskazanie na odległość) w mowie zależnej\n> W zadaniu zmiana *esta → esa* jest już podana - to wskazówka, że mamy do czynienia z mową zależną.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Forma | Dlaczego błędna |\n| *quiere comprar* | Brak zaimka zwrotnego *se* - zmiana znaczenia: *chce kupić* (komuś) ≠ *chce kupić sobie* |\n| *quiso comprarse* | Pretérito indefinido = chciała i skończyła; *dice* (teraźniejszość) wymaga presente |\n| *ha querido comprarse* | Pretérito perfecto - zbyt złożone, nie pasuje do struktury *dice que* |\n| *quiere comprarle(la)* | Błędny zaimek - *le/la* to zaimek dopełnienia, nie zwrotny |\n| **quiere comprarse** | **POPRAWNA** - presente, 3 os., zaimek zwrotny *se* na właściwej pozycji |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Największa pułapka to pominięcie zaimka zwrotnego *se*. *Comprar* (kupić komuś) ≠ *comprarse* (kupić sobie). Bez *se* zdanie znaczy coś innego - mama chce komuś kupić spódnicę, nie sobie.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Zaimek zwrotny zmienia się wraz z osobą: mowa niezależna *me* (ja sobie) → mowa zależna *se* (ona sobie). Ten błąd (*quiere comprarme*) jest bardzo częsty.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Maksymalna liczba wyrazów w luce to 3 (*se quiere comprar* lub *quiere comprarse*). Nie wychodzisz poza limit - obie poprawne formy mieszczą się w tym limicie.\n\n**11.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**menor** (lub: **más joven**, **más pequeńo**, **unos ańos menor**)\n\nPełne zdanie: *Mi hermano es menor que yo.*\n\n## Sposób 1 - analiza transformacji\n\n**Zdanie wyjściowe:**\n> *Mi hermano tiene menos ańos que yo.*\n> = Mój brat ma mniej lat niż ja. (= brat jest młodszy ode mnie)\n\n**Zdanie docelowe:**\n> *Mi hermano es que yo.*\n\n**Analiza:**\n\n1. *tener menos ańos* = mieć mniej lat → to wyrażenie na wiek\n2. *ser + przymiotnik porównawczy* = być (bardziej/mniej) czymś\n3. Equivalentne wyrażenia dla *mieć mniej lat* → *być młodszym*:\n- *menor* = młodszy (nieregularny stopień wyższy od *pequeńo/joven* w odniesieniu do wieku)\n- *más joven* = młodszy (regularny stopień wyższy od *joven*)\n- *más pequeńo* = młodszy (mniejszy; w kontekście dzieci/rodzeństwa)\n- *unos ańos menor* = o kilka lat młodszy\n\n**Wniosek:** *Mi hermano es **menor** que yo.*\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna (stopniowanie i synonimy)\n\n**Wyrażenia oznaczające *być młodszym* w j. hiszpańskim:**\n\n| Wyrażenie | Typ | Uwagi |\n| *menor* | nieregularny stopień wyższy | dosłownie: mniejszy, ale używany dla wieku |\n| *más joven* | regularny stopień wyższy od *joven* | młodszy |\n| *más pequeńo* | regularny stopień wyższy od *pequeńo* | mniejszy/młodszy |\n| *unos ańos menor* | z doprecyzowaniem | o kilka lat młodszy |\n\n**WYKLUCZONE przez CKE:**\n- *menos* - przymiotnik *menos* sam w sobie nie jest poprawną formą porównawczą przymiotnika (to przyslówek/zaimek); *es menos que yo* nie ma sensu gramatycznego jako cecha osoby\n\n**Odmiana *menor*:**\n- *menor* nie odmienia się przez rodzaj: *mi hermano es menor* (m.) i *mi hermana es menor* (f.) - ta sama forma\n- Forma liczbowa: *menores* (l.mn.)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 11.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - *menor* / *más joven* / *más pequeńo* / *unos ańos menor*\n> - **1 pkt** - *mas joven* (bez akcentu), *más jóven* (błędny akcent) - CKE akceptuje\n> - **0 pkt** - *menos* - niepoprawna forma gramatyczna jako przymiotnik porównawczy\n>\n> Podstawa programowa: **I.** - Zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - stopień wyższy (comparativo) w j. hiszpańskim:**\n> Regularny: *más + przymiotnik + que* (bardziej niż)\n> Nieregularny (do nauki!):\n> - *bueno → mejor* (lepszy)\n> - *malo → peor* (gorszy)\n> - *grande → mayor* (starszy/większy)\n> - *pequeńo/joven → menor* (młodszy/mniejszy)\n>\n> *mayor* = starszy (wiek), *menor* = młodszy (wiek)\n> W kontekście wieku: *mayor que yo* = starszy ode mnie, *menor que yo* = młodszy ode mnie\n\n> 📖 **Reference - *tener ańos* vs *ser mayor/menor*:**\n> *tener más/menos ańos que* = mieć więcej/mniej lat niż (dosłowne)\n> *ser mayor/menor que* = być starszym/młodszym niż (syntetyczne)\n> Transformacja: *tiene menos ańos que* → *es menor que*\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Forma | Dlaczego błędna |\n| *menos* | Przysłówek/zaimek - nie przymiotnik; *mi hermano es menos que yo* nie ma sensu jako opis cechy osoby |\n| *pequeńo* | Forma pozytywna (nie porównawcza) - *es pequeńo* = jest mały, nie młodszy |\n| *joven* | Forma pozytywna - *es joven* = jest młody, nie *młodszy niż* |\n| **menor** | **POPRAWNA** - nieregularny comparativo; *es menor que yo* = jest młodszy niż ja |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Menor* to nieregularny stopień wyższy - uczniowie często próbują użyć *más pequeńo* (poprawne, ale mniej eleganckie) lub błędnie *menos* (błędne). *Menor* to forma preferowana przez CKE, ale *más joven* i *más pequeńo* są równie akceptowane.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Mayor* (starszy) i *menor* (młodszy) to nieregularne formy comparativo - nie odmieniają się przez rodzaj, tylko przez liczbę (*mayor/mayores, menor/menores*). Nie dodajesz *más* przed *mayor/menor* - *más mayor* jest błędem.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Limit 3 wyrazów w luce. *Unos ańos menor* = 3 wyrazy → mieści się. *Más joven* = 2 wyrazy → mieści się. Żadna z akceptowanych odpowiedzi nie przekracza limitu.\n\n**11.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**su paseo** (lub: **el paseo** / **un paseo**)\n\nPełne zdanie: *Durante su paseo por las calles del barrio Gloria admiraba el juego de luces de las ventanas abiertas.*\n\n## Sposób 1 - analiza transformacji\n\n**Zdanie wyjściowe:**\n> *Mientras Gloria paseaba por las calles del barrio, admiraba el juego de luces de las ventanas abiertas.*\n> = Podczas gdy Gloria spacerowała po ulicach dzielnicy, podziwiała grę świateł w otwartych oknach.\n\n**Zdanie docelowe:**\n> *Durante por las calles del barrio Gloria admiraba el juego de luces de las ventanas abiertas.*\n\n**Transformacja krok po kroku:**\n\n1. *Mientras + czasownik (paseaba)* → przyimek *durante + rzeczownik*\n2. *durante* = podczas, w trakcie - wymaga RZECZOWNIKA (nie czasownika, nie zdania)\n3. *Gloria paseaba* (czasownik) → *el paseo de Gloria* lub *su paseo* (rzeczownik odsłowny)\n4. Rzeczownik od *pasear* (spacerować) = *paseo* (spacer, m.)\n5. Właściciel spaceru to Gloria → *su paseo* (jej spacer)\n\n**Rezultat:** *Durante **su paseo*** (3 wyrazy - mieści się w limicie) lub *Durante **el paseo*** (2 wyrazy) lub *Durante **un paseo*** (2 wyrazy)\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna\n\n**Struktura *durante + rzeczownik*:**\n\n| Element | Oryginał | Transformacja |\n| Spójnik | *Mientras* | eliminujemy |\n| Podmiot | *Gloria* | zachowany w dalszej części zdania |\n| Czasownik | *paseaba* (imperfecto) | zamieniamy na rzeczownik |\n| Przyimek | brak | *Durante* (podany) |\n| Rzeczownik | brak | *su paseo* / *el paseo* / *un paseo* |\n\n**Tworzenie rzeczownika:**\n- *pasear* (spacerować) → *paseo* (spacer) - nominalizacja\n- *su paseo* = jej spacer (possesivo *su* → odnosi się do Glorii)\n- *el paseo* = spacer (rodzajnik określony)\n- *un paseo* = spacer (rodzajnik nieokreślony)\n\n**WYKLUCZONE przez CKE:**\n- *paseando* (gerundio - forma ciągła) - po *durante* wymagany rzeczownik, nie gerundio\n- *paseo* (bez rodzajnika) - niewystarczająco precyzyjne\n- *pasear* (bezokolicznik) - po *durante* wymagany rzeczownik, nie infinitivo\n- *el paso* - *paso* = krok, przejście; to inne słowo niż *paseo* (spacer)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 11.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - *su paseo* / *el paseo* / *un paseo*\n> - **0 pkt** - *la vuelta, paseando, pasear, el paso, paseo* (bez rodzajnika), *el pasear, Gloria estaba paseando*\n>\n> Podstawa programowa: **I.** - Zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - *durante* + rzeczownik:**\n> *durante* = podczas, w trakcie (przyimek czasu)\n> Po *durante* ZAWSZE rzeczownik lub zaimek: *durante el verano* (podczas lata), *durante su visita* (podczas jej wizyty)\n> NIE: *durante que , durante paseando, durante pasear*\n\n> 📖 **Reference - nominalizacja (*mientras + czasownik* → *durante + rzeczownik*):**\n> *Mientras comía* → *Durante la comida*\n> *Mientras estudiaba* → *Durante el estudio / sus estudios*\n> *Mientras paseaba* → *Durante **el/su paseo***\n> Klucz: szukamy rzeczownika odsłownego odpowiadającego czasownikowi\n\n> 📖 **Reference - *paseo* (spacer, m.) od *pasear* (spacerować):**\n> *pasear* (V) = spacerować\n> *el paseo* (N, m.) = spacer (dar un paseo = pójść na spacer)\n> NIE mylić z *el paso* (krok, przejście, pasaż) - to inne słowo!\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Forma | Dlaczego błędna |\n| *la vuelta* | *vuelta* = powrót, obchód; *dar una vuelta* = pójść na przejażdżkę, ale *pasear* → *paseo*, nie *vuelta* |\n| *paseando* | Gerundio - po *durante* wymagany rzeczownik; *durante paseando* jest gramatycznie niepoprawne |\n| *pasear* | Bezokolicznik - po *durante* wymagany rzeczownik; *durante pasear* jest niepoprawne |\n| *el paso* | *paso* = krok, przejście - zupełnie inne słowo niż *paseo* (spacer) |\n| *paseo* (bez art.) | Rzeczownik bez rodzajnika - niewystarczający; po *durante* wymagany rodzajnik lub possesivo |\n| **su paseo** | **POPRAWNA** - rzeczownik z possesivo; mieści się w limicie 3 słów |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Największa pułapka to wpisanie *paseando* (gerundio) - w angielskim *during walking* jest poprawne, ale w j. hiszpańskim *durante* wymaga RZECZOWNIKA, nie gerundio. To fundamentalna różnica między angielskim a hiszpańskim.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Paseo* vs *paso* - literówka może zmienić znaczenie. *El paseo* = spacer, *el paso* = krok/przejście. Sprawdź, czy wpisujesz *paseo* (z e).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Wymagany jest rodzajnik lub possesivo przed *paseo* - samo *paseo* bez rodzajnika jest wykluczone przez CKE. Użyj *su paseo* (preferowane) lub *el/un paseo*.","image":"img/jezyk-hiszpanski-2024-maj-matura-podstawowa/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2024 (podstawowa)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-hiszpanski-2024-maj-matura-podstawowa/zad/12","paper_id":"jezyk-hiszpanski-2024-maj-matura-podstawowa","number":"12","points":12,"ptype":"open","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2024,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 12. (0-12)\nPodczas Młodzieżowego Festiwalu Teatralnego obejrzałeś(-aś) kilka przedstawień.\nW e-mailu do kolegi z Hiszpanii:\n• wyjaśnij, w jaki sposób dowiedziałeś(-aś) się o tym festiwalu\n• przedstaw program tego festiwalu\n• napisz, która grupa teatralna zwyciężyła na festiwalu i co najbardziej podobało\nCi się w jej występie\n• podziel się swoimi obawami dotyczącymi przyszłości tego festiwalu.\nNapisz swoją wypowiedź w języku hiszpańskim. Podpisz się jako XYZ.\nRozwiń swoją wypowiedź w każdym z czterech podpunktów, tak aby osoba nieznająca\npolecenia w języku polskim uzyskała wszystkie wskazane w nim informacje. Pamiętaj,\nże długość wypowiedzi powinna wynosić od 80 do 130 wyrazów (nie licząc wyrazów\npodanych na początku wypowiedzi). Oceniane są: umiejętność pełnego przekazania\ninformacji (5 punktów), spójność i logika wypowiedzi (2 punkty), zakres środków językowych\n(3 punkty) oraz poprawność środków językowych (2 punkty).\nCZYSTOPIS\nHola, Paco:\nżSabes qué? La semana pasada se celebró el Festival de Teatros\nJuveniles en nuestra ciudad. Tuve la oportunidad de ver algunas obras.\nMJHP-P0-100\nTreść\nSpójność\ni logika\nZakres środków\njęzykowych\nPoprawność środków\njęzykowych\nRAZEM\n0-1-2-3-4-5\n0-1-2\n0-1-2-3\n0-1-2\nMJHP-P0-100\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)\nJĘZYK HISZPAŃSKI\nPoziom podstawowy\nFormuła 2023\nJĘZYK HISZPAŃSKI\nPoziom podstawowy\nFormuła 2023\nJĘZYK HISZPAŃSKI\nPoziom podstawowy\nFormuła 2023","answer":null,"answer_text":"12. Jeśli zdający traktuje poszczególne podpunkty polecenia jak zadawane pytania i tworzy\nwypowiedź przez odpowiadanie na te pytania, nie dbając o precyzyjne przekazanie\ninformacji wymaganych w każdym podpunkcie polecenia, prowadzi to do obniżenia\npunktacji za treść oraz może powodować obniżenie punktacji za spójność i logikę\nwypowiedzi.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\nE-mail do kolegi z Hiszpanii o Młodzieżowym Festiwalu Teatralnym.\n\n**Streszczenie (czego wymaga zadanie):**\n1. Jak dowiedziałeś/-aś się o festiwalu\n2. Program festiwalu\n3. Która grupa wygrała i co najbardziej ci się podobało w jej występie\n4. Twoje obawy dotyczące przyszłości festiwalu\n\n## Wzór tekstu\n\n> Hola, Paco:\n> żSabes qué? La semana pasada se celebró el Festival de Teatros Juveniles en nuestra ciudad. Tuve la oportunidad de ver algunas obras.\n>\n> Me enteré del festival por las redes sociales - vi un anuncio en Instagram hace dos semanas y decidí ir inmediatamente. El programa fue muy variado: hubo espectáculos de teatro clásico, obras modernas e incluso improvisaciones muy divertidas. Las actuaciones duraron dos días.\n>\n> El grupo ganador se llamaba \"Los Actores del Futuro\" - fue espectacular. Lo que más me gustó fue su energía en el escenario y los diálogos muy originales. Los actores eran jóvenes pero increíblemente profesionales.\n>\n> Sin embargo, me preocupa la financiación del festival. Cada ańo hay menos patrocinadores y temo que el ańo que viene no haya suficiente dinero para organizarlo. Sería una pena perder este evento tan especial.\n>\n> ˇEspero que puedas venir el próximo ańo!\n>\n> Un abrazo,\n> XYZ\n\n**Liczba wyrazów (bez podanego początku): ~103 wyrazy**\n\n## Punkty CKE\n\n> 📋 **Schemat oceniania CKE - zadanie 12 (max 12 pkt):**\n>\n> **Treść - 5 pkt** (każdy podpunkt: 0-1, bonus za pełne rozwinięcie):\n> - **Podpunkt 1** (jak się dowiedział/a): *Me enteré del festival por las redes sociales / vi un anuncio * → 1 pkt\n> - **Podpunkt 2** (program festiwalu): *teatro clásico, obras modernas, improvisaciones dos días* → 1 pkt\n> - **Podpunkt 3** (zwycięska grupa + co się podobało): *„Los Actores del Futuro\" energía, diálogos originales* → 1 pkt\n> - **Podpunkt 4** (obawy o przyszłość): *me preocupa la financiación menos patrocinadores temo que* → 1 pkt\n> - Rozwinięcie wszystkich podpunktów, adekwatna długość → do 5 pkt\n>\n> **Spójność i logika - 2 pkt:**\n> - Właściwa struktura e-maila (pozdrowienie, podpis, akapity)\n> - Logiczne przejścia między podpunktami\n> - Użyte linking words: *Sin embargo, Lo que más me gustó, Cada ańo, Sería una pena*\n>\n> **Zakres środków językowych - 3 pkt:**\n> - Pretérito indefinido i imperfecto w narracji (*se celebró, tuve, fue, eran*)\n> - Wyrażenia emocjonalne (*me preocupa, temo que, sería una pena*)\n> - Leksyka tematyczna: *festival, espectáculo, actuación, escenario, patrocinadores, financiación*\n>\n> **Poprawność środków językowych - 2 pkt:**\n> - Poprawna gramatyka, brak błędów w koniugacji, poprawna ortografia\n> - Przykład: *temo que no haya* (subjuntivo po *temer que*), *Lo que más me gustó* (estructura relativa)\n>\n> **RAZEM: max 12 pkt**\n\n## Sposób 1 - struktura wzorcowego e-maila PP\n\n**Obowiązkowe elementy formalne:**\n\n1. **Nagłówek** - podany: *Hola, Paco: żSabes qué? La semana pasada se celebró el Festival de Teatros Juveniles en nuestra ciudad. Tuve la oportunidad de ver algunas obras.*\n2. **Akapit 1** - jak się dowiedziałeś/-aś (podpunkt 1 + opcjonalnie wstęp do 2)\n3. **Akapit 2** - program festiwalu (podpunkt 2)\n4. **Akapit 3** - zwycięska grupa i co się podobało (podpunkt 3)\n5. **Akapit 4** - obawy o przyszłość (podpunkt 4)\n6. **Zakończenie** - *Un abrazo, XYZ*\n\n**Kluczowe wyrażenia do użycia:**\n\n| Podpunkt | Wyrażenia kluczowe |\n| 1 - jak się dowiedział | *Me enteré del festival por , Vi un cartel/anuncio en , Me avisaron mis amigos * |\n| 2 - program | *El programa consistía en , Hubo , Las actuaciones incluyeron , Duró X días* |\n| 3 - zwycięska grupa | *El grupo ganador fue , Lo que más me gustó fue , Me impresionó especialmente * |\n| 4 - obawy | *Me preocupa que , Temo que , Me da miedo que , Sería una lástima/pena que * |\n\n## Sposób 2 - analiza gramatycznych struktur kluczowych\n\n**Podpunkt 4 - wyrażanie obaw (subjuntivo):**\n\nPo czasownikach wyrażających obawy/emocje → **subjuntivo presente**:\n- *Temo que no haya suficiente dinero.* (Obawiam się, że nie będzie wystarczająco pieniędzy)\n- *Me preocupa que el festival desaparezca.* (Martwi mnie, że festiwal zniknie)\n- *Me da miedo que no se organice el próximo ańo.* (Boję się, że nie będzie go w przyszłym roku)\n\n**Podpunkt 3 - wyrażenie tego, co się podobało:**\n- *Lo que más me gustó fue * = To, co najbardziej mi się podobało, to (estructura *lo que* + relativo)\n- *Lo que más me impresionó fue la energía de los actores.*\n\n**Podpunkt 1 - jak się dowiedział:**\n- *Me enteré de* + rzeczownik = dowiedziałem/am się o\n- *Me enteré del festival gracias a / por / a través de *\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - wyrażanie obaw z subjuntivo:**\n> *temer que + subjuntivo presente:* temer que no llegue a tiempo\n> *preocupar que + subjuntivo:* me preocupa que no haya dinero\n> *tener miedo de que + subjuntivo:* tengo miedo de que se cancele\n>\n> Subjuntivo presente (nieregularne ważne):\n> *haber → haya* (subjuntivo): *temo que no haya dinero*\n> *ser → sea*: *me preocupa que sea el último ańo*\n> *poder → pueda*: *temo que no se pueda organizar*\n\n> 📖 **Reference - pretérito imperfecto vs indefinido w e-mailu o festiwalu:**\n> *indefinido* - konkretne wydarzenia: *se celebró el festival, ganó el grupo X, vi las obras*\n> *imperfecto* - opis, tło: *los actores eran jóvenes, el escenario era enorme*\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** CKE liczy wyrazy od końca podanego początku (po *[ ]*) - nie licz słów z *Hola, Paco: żSabes qué? * itp. Minimum 80 wyrazów własnych, maksimum 130. Wzorcowy tekst powyżej ma ~103 wyrazy - bezpieczna długość.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Każdy z 4 podpunktów musi być ROZWINIĘTY - nie wystarczy jedno słowo. Za każdy lakoniczny podpunkt CKE odlicza punkty z treści. Minimum 1-2 zdania na podpunkt.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Podpunkt 4 (obawy o przyszłość) wymaga wyrażenia *emocji/niepewności* - po *temer que, preocupar que* obowiązkowo **subjuntivo**. To najczęstszy błąd w e-mailach PP - użycie indicativo zamiast subjuntivo po czasownikach emocji.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** E-mail musi być podpisany jako *XYZ* (podano w zadaniu). Brak podpisu = utrata punktów za spójność/formę.","image":"img/jezyk-hiszpanski-2024-maj-matura-podstawowa/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2024 (podstawowa)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura"}]}