{"paper":{"id":"jezyk-niemiecki-2015-maj-matura-podstawowa","subject":"jezyk-niemiecki","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","variant":null,"exam_pdf":"jezyk-niemiecki-2015-maj-matura-podstawowa/jezyk-niemiecki-2015-maj-matura-podstawowa.pdf","key_pdf":"jezyk-niemiecki-2015-maj-matura-podstawowa-odpowiedzi/jezyk-niemiecki-2015-maj-matura-podstawowa-odpowiedzi.pdf","question_count":10,"source_label":"Język niemiecki · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Język niemiecki","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"jezyk-niemiecki-2015-maj-matura-podstawowa/zad/1","paper_id":"jezyk-niemiecki-2015-maj-matura-podstawowa","number":"1","points":5,"ptype":"closed","subject":"jezyk-niemiecki","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 1. (0-5)\nUsłyszysz dwukrotnie wywiad z Niną. Zaznacz znakiem X, które zdania są zgodne\nz treścią nagrania (R - richtig), a które nie (F - falsch).\nR\nF\n1.1.\nNina hat an einer Universität studiert.\n1.2.\nNina hat während der Arbeit verschiedene Aufgaben.\n1.3.\nNina ist mit ihrem Team zufrieden.\n1.4.\nNina hat Stress, wenn Kollegen bei der Arbeit fehlen.\n1.5.\nNina hat jedes Wochenende frei.","answer":"1.1 = F; 1.5 = F","answer_text":"1 p. - poprawna odpowiedź.","solution":"**1.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**F (falsch / fałsz)** - zdanie *Nina hat an einer Universität studiert.* jest **niezgodne** z treścią nagrania.\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nKluczowy fragment otwierający rozmowę:\n\n> Moderator: *Nina, wie bist du zu diesem Beruf gekommen?*\n> Nina: *Ich habe drei Jahre eine **Betriebsschule** besucht. Als ich in diese **Schule** ging, machte ich Praktika in verschiedenen Geschäften. Ich habe also praktisch drei Jahre im Handel gearbeitet.*\n\n**Wskazówki w tekście:**\n1. *Betriebsschule* - szkoła zawodowa/przyzakładowa (NIE uniwersytet).\n2. *Ich habe eine Schule besucht* - używa słowa *Schule*, nie *Universität*.\n3. *Praktika in verschiedenen Geschäften* - praktyki w sklepach (kontekst handlowy, nie akademicki).\n4. Brak słów *Universität, studieren, Studium, Hochschule* w całym nagraniu.\n\n**Wniosek:** Nina chodziła do szkoły zawodowej (Betriebsschule), a nie studiowała na uniwersytecie - stwierdzenie testowe jest **fałszywe (F)**.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna (Schule vs Universität)\n\nKluczowa opozycja:\n- **die Schule** = szkoła (podstawowa, średnia, zawodowa)\n- **die Betriebsschule** = szkoła zakładowa/przyzakładowa (szkolenie zawodowe + praktyki)\n- **die Universität / die Uni** = uniwersytet (studia wyższe)\n- **studieren** = studiować (na uczelni wyższej)\n- **die Hochschule** = szkoła wyższa\n\nW nagraniu pojawia się TYLKO *Betriebsschule* - nie ma żadnego z terminów typowych dla studiów wyższych.\n\n## Sposób 3 - gramatyka: Perfekt z czasownikiem *besuchen*\n\n> Reference - *besuchen* + Akkusativ:\n> *besuchen* = odwiedzać, uczęszczać do (regularny, słaby).\n> Wymaga dopełnienia w Akkusativie: *eine Schule besuchen, einen Freund besuchen*.\n> Perfekt: *haben + besucht* (brak prefiksu ge-, bo czasownik ma prefiks be-).\n> *Ich habe drei Jahre eine Betriebsschule besucht* = Chodziłam trzy lata do szkoły zawodowej.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 1.1, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **F (falsch)**\n> - **0 pkt** - odpowiedź R lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - Uzasadnienie klucza: zdanie sprzeczne z fragmentem *Ich habe drei Jahre eine Betriebsschule besucht*.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> Reference - Perfekt: czasowniki z prefiksem nieoddzielnym:\n> Czasowniki z prefiksem **be-, ge-, er-, ver-, zer-, ent-, emp-** NIE dostają *ge-* w Partizip II:\n> - besuchen → besucht (NIE *gebesucht*)\n> - bekommen → bekommen\n> - verstehen → verstanden\n> - erzählen → erzählt\n\n## Dlaczego druga opcja (R) jest błędna\n\n| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |\n| R | Nina studiowała na uniwersytecie | BŁĘDNA | Uczeń słyszy słowo *Schule* w *Betriebsschule* i błędnie kojarzy z dalszą edukacją; również *drei Jahre* (3 lata) może sugerować studia licencjackie |\n| **F** | **Nina NIE studiowała na uniwersytecie** | **POPRAWNA** | - |\n\n## Typowe pułapki\n\n> Uwaga: *Betriebsschule* = szkoła przyzakładowa, czyli forma kształcenia zawodowego POŁĄCZONA z praktyką w firmie - odpowiednik polskiego kształcenia dualnego, ABSOLUTNIE nie studiów uniwersyteckich.\n\n> Uwaga: W zadaniach R/F kluczowy jest typ instytucji edukacyjnej. *Schule* (szkoła) i *Universität* (uniwersytet) to dwa różne poziomy nauczania. Czas trwania (3 lata) NIE rozstrzyga - istnieją 3-letnie szkoły zawodowe i 3-letnie studia licencjackie.\n\n**1.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**R (richtig / prawda)** - zdanie *Nina hat während der Arbeit verschiedene Aufgaben.* jest **zgodne** z treścią nagrania.\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nKluczowy fragment o zadaniach Niny:\n\n> Moderator: *Welche Aufgaben hast du als Handelsassistentin?*\n> Nina: *Da ich in einem Kaufhaus arbeite und wir jede Woche neue Waren bekommen, habe ich viel zu tun. **Ich packe Waren aus und stelle sie in die Regale. Aber ich arbeite auch an der Kasse und berate Kunden**.*\n\n**Wskazówki w tekście:**\n1. *Welche Aufgaben hast du* - Moderator wprost pyta o ZADANIA (Aufgaben) Niny.\n2. *Ich packe Waren aus* - rozpakowuję towary (zadanie 1).\n3. *stelle sie in die Regale* - układam na półkach (zadanie 2).\n4. *ich arbeite auch an der Kasse* - pracuję przy kasie (zadanie 3).\n5. *berate Kunden* - doradzam klientom (zadanie 4).\n\n**Wniosek:** Nina wymienia CZTERY różne zadania zawodowe - stwierdzenie testowe (*verschiedene Aufgaben* = różne zadania) jest **prawdziwe (R)**.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna (verschieden / unterschiedlich)\n\nKluczowe słownictwo:\n- **verschieden** = różny, rozmaity (synonim: unterschiedlich)\n- **die Aufgabe / die Aufgaben** = zadanie / zadania\n- **viel zu tun haben** = mieć dużo do roboty\n- *Aber ich arbeite **auch*** - partykuła *auch* (też) sygnalizuje wielość zadań\n\nKombinacja czterech różnych czasowności (*auspacken, stellen, arbeiten, beraten*) jednoznacznie potwierdza pojęcie *verschiedene Aufgaben* ze stwierdzenia.\n\n## Sposób 3 - gramatyka: czasowniki rozdzielnie złożone (auspacken, aufstellen)\n\n> Reference - czasowniki rozdzielnie złożone (trennbare Verben):\n> Czasowniki z prefiksami akcentowanymi (aus-, auf-, an-, ein-, ab-, mit-, vor-, zurück-) ROZDZIELAJĄ się w Präsens i Imperativ:\n> - **auspacken** (rozpakowywać): *Ich **packe** Waren **aus***.\n> - **aufstellen** (ustawiać): *Ich **stelle** sie in die Regale*.\n> Prefiks przechodzi na koniec zdania.\n> W Perfekt: ge wchodzi MIĘDZY prefiks a rdzeń: aus**ge**packt, auf**ge**stellt.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 1.2, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **R (richtig)**\n> - **0 pkt** - odpowiedź F lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - Uzasadnienie: zdanie zgodne z fragmentem *Ich packe Waren aus und stelle sie in die Regale. Aber ich arbeite auch an der Kasse und berate Kunden*.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> Reference - *während* + Genitiv:\n> Przyimek *während* (podczas, w trakcie) rządzi DOPEŁNIACZEM (Genitiv).\n> *während der Arbeit* = podczas pracy (Gen. f.).\n> *während des Tages* = w ciągu dnia (Gen. m.).\n> W mowie potocznej coraz częściej z Dativem: *während dem Essen*, ale w piśmie wymagany Genitiv.\n\n## Dlaczego druga opcja (F) jest błędna\n\n| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |\n| **R** | **Różne zadania w pracy** | **POPRAWNA** | - |\n| F | NIE różne zadania | BŁĘDNA | Uczeń może błędnie założyć, że *Handelsassistentin* ma tylko jeden zakres obowiązków; pomija listę 4 różnych czynności |\n\n## Typowe pułapki\n\n> Uwaga: Słowo *Aufgaben* (zadania) w stwierdzeniu testowym pojawia się DOKŁADNIE w pytaniu Moderatora (*Welche Aufgaben hast du*), więc odpowiedź Niny opisuje właśnie te zadania.\n\n> Uwaga: Polski uczeń może mylić *Aufgabe* (zadanie/obowiązek) z *Hausaufgabe* (zadanie domowe). W kontekście pracy *Aufgabe* = zadanie zawodowe.\n\n**1.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**R (richtig / prawda)** - zdanie *Nina ist mit ihrem Team zufrieden.* jest **zgodne** z treścią nagrania.\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nKluczowy fragment o współpracy w zespole:\n\n> Moderator: *Wie wichtig ist in deinem Beruf die Teamarbeit?*\n> Nina: *Man kann die Arbeit in einem Kaufhaus nur gemeinsam machen. Wenn einige Kollegen an den Kassen beschäftigt sind, stellt die andere Gruppe neue Waren auf. **Wir sind ein gutes Team und alles funktioniert prima.***\n\n**Wskazówki w tekście:**\n1. *Man kann die Arbeit nur gemeinsam machen* - pracę można robić TYLKO wspólnie (waga zespołu).\n2. *einige Kollegen die andere Gruppe* - podział pracy w zespole.\n3. *Wir sind ein gutes Team* - JESTEŚMY DOBRYM ZESPOŁEM (wprost pozytywna ocena).\n4. *alles funktioniert prima* - wszystko działa świetnie (potoczne potwierdzenie zadowolenia).\n\n**Wniosek:** Nina jest jednoznacznie ZADOWOLONA ze swojego zespołu - stwierdzenie testowe jest **prawdziwe (R)**.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna (zufrieden / gut / prima)\n\nPole semantyczne POZYTYWNEJ OCENY:\n- **zufrieden mit + Dat.** = zadowolony z czegoś\n- **ein gutes Team** = dobry zespół\n- **prima** (potoczne) = świetnie, super (= toll, klasse, super)\n- **funktionieren** = funkcjonować, działać\n\nKombinacja *gut* + *prima* + *funktioniert* tworzy spójny obraz pozytywnej oceny - równoważny *zufrieden sein*.\n\n## Sposób 3 - gramatyka: *zufrieden* + Dativ (mit)\n\n> Reference - *zufrieden mit + Dativ*:\n> Przymiotnik *zufrieden* (zadowolony) wymaga przyimka *mit* + Dativ.\n> *Ich bin **mit dem Ergebnis** zufrieden* = jestem zadowolona z wyniku.\n> *Nina ist **mit ihrem Team** zufrieden* = Nina jest zadowolona ze swojego zespołu.\n> Forma *ihrem* (Dat. n.) - bo *Team* (das) w Dativie = dem/ihrem Team.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 1.3, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **R (richtig)**\n> - **0 pkt** - odpowiedź F lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - Uzasadnienie: zdanie zgodne z fragmentem *Wir sind ein gutes Team und alles funktioniert prima*.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> Reference - Zaimki dzierżawcze (Possessivpronomen):\n> - mein (mój), dein (twój), sein (jego), ihr (jej/ich), unser (nasz), euer (wasz), ihr/Ihr (ich/Pani-Pana)\n> Odmieniają się jak *ein/kein*:\n> - Nom. (m): mein Hund, ihr Team\n> - Dat. (n): meinem Hund, ihrem Team\n> *mit ihrem Team* = z jej zespołem (Dat.).\n\n## Dlaczego druga opcja (F) jest błędna\n\n| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |\n| **R** | **Zadowolona z zespołu** | **POPRAWNA** | - |\n| F | Niezadowolona z zespołu | BŁĘDNA | Uczeń może mylnie skoncentrować się na stresie (kolejne pytanie Moderatora) i nie odróżnić STRESU od OCENY ZESPOŁU |\n\n## Typowe pułapki\n\n> Uwaga: *prima* w mowie potocznej = doskonale, świetnie. Mimo że brzmi podobnie do polskiej *primy* (dawnej klasy w szkole), w niemieckim to PRZYSŁÓWEK/PRZYMIOTNIK OCENY POZYTYWNEJ.\n\n> Uwaga: Konstrukcja *zufrieden + mit + Dat.* - uczniowie często używają błędnie *für* (jak po polsku: zadowolony Z czegoś = mit, NIE für).\n\n**1.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**R (richtig / prawda)** - zdanie *Nina hat Stress, wenn Kollegen bei der Arbeit fehlen.* jest **zgodne** z treścią nagrania.\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nKluczowy fragment o stresie:\n\n> Moderator: *Hast du auch Stress bei der Arbeit?*\n> Nina: *Natürlich. **Wenn sich Mitarbeiter krankmelden und nicht zur Arbeit kommen.** Oder wenn viele Kunden auf einmal nach etwas fragen. **Da bin ich im Stress**.*\n\n**Wskazówki w tekście:**\n1. *Natürlich.* - naturalnie, oczywiście (Nina potwierdza, że ma stres).\n2. *Wenn sich Mitarbeiter krankmelden* - gdy pracownicy zgłaszają chorobę.\n3. *und nicht zur Arbeit kommen* - i nie przychodzą do pracy (= *fehlen* w stwierdzeniu testowym).\n4. *Da bin ich im Stress.* - wtedy jestem zestresowana.\n\n**Wniosek:** Nina wprost wymienia NIEOBECNOŚĆ kolegów jako jedną z dwóch przyczyn stresu - stwierdzenie testowe jest **prawdziwe (R)**.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna (fehlen / nicht da sein / krankmelden)\n\nKluczowe synonimy NIEOBECNOŚCI w pracy:\n- **fehlen** = nie być obecnym, brakować (*Heute fehlen drei Kollegen* = Dzisiaj brakuje trzech kolegów)\n- **sich krankmelden** = zgłaszać chorobę / brać zwolnienie chorobowe\n- **nicht zur Arbeit kommen** = nie przychodzić do pracy\n- **abwesend sein** = być nieobecnym\n\nW transkrypcji Nina używa kombinacji *krankmelden + nicht zur Arbeit kommen*, co jest pełnym ekwiwalentem testowego *fehlen*.\n\n## Sposób 3 - gramatyka: zdania warunkowe z *wenn*\n\n> Reference - Konjunktor *wenn* (gdy / jeśli):\n> *wenn* wprowadza zdanie poboczne z czasownikiem na końcu.\n> *Wenn Kollegen fehlen, habe ich Stress.* (gdy nieobecni → mam stres)\n> Schemat: Wenn [Subjekt + + Verb], [Verb + Subjekt + ].\n> Inwersja w zdaniu głównym (Verb-Subjekt) - bo zdanie poboczne stoi na początku.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 1.4, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **R (richtig)**\n> - **0 pkt** - odpowiedź F lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - Uzasadnienie: zdanie zgodne z fragmentem *Wenn sich Mitarbeiter krankmelden und nicht zur Arbeit kommen Da bin ich im Stress*.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> Reference - Czasowniki zwrotne (Reflexivverben):\n> *sich krankmelden* = zgłaszać/meldować się chorym (czasownik zwrotny z Akkusativem).\n> Zaimki zwrotne w Akk.: mich, dich, sich, uns, euch, sich.\n> *Ich melde **mich** krank* = Zgłaszam, że jestem chory.\n> *Mitarbeiter melden **sich** krank* = Pracownicy zgłaszają chorobę.\n> Pozycja: zaimek zwrotny stoi NA POCZĄTKU części pobocznej (po spójniku).\n\n## Dlaczego druga opcja (F) jest błędna\n\n| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |\n| **R** | **Stres, gdy koledzy nieobecni** | **POPRAWNA** | - |\n| F | NIE stres z powodu nieobecności | BŁĘDNA | Uczeń może koncentrować się na drugiej przyczynie (*viele Kunden*) i pominąć pierwszą (*krankmelden*); ALBO myli się leksykalnie nie kojarząc *krankmelden* z *fehlen* |\n\n## Typowe pułapki\n\n> Uwaga: Stwierdzenie testowe używa SYNONIMU *fehlen* (= być nieobecnym), a nagranie *krankmelden + nicht zur Arbeit kommen*. W zadaniach R/F TRZEBA umieć rozpoznać parafrazy.\n\n> Uwaga: Konstrukcja *im Stress sein* (być w stresie) - przyimek *in* + Dativ. Nie myl z *unter Stress stehen* (pod stresem). Obie konstrukcje są poprawne, ale w mowie potocznej częstsze *im Stress sein*.\n\n**1.5.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**F (falsch / fałsz)** - zdanie *Nina hat jedes Wochenende frei.* jest **niezgodne** z treścią nagrania.\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nKluczowy fragment końcowy o organizacji czasu pracy:\n\n> Moderator: *Wie lang ist dein Arbeitstag?*\n> Nina: *Mein Arbeitstag hängt von den Öffnungszeiten des Kaufhauses ab. Da ich 40 Stunden in der Woche arbeite, habe ich meine Arbeitszeit so organisiert, dass ich auch am Wochenende **manchmal** frei habe. **Leider nur manchmal** *\n\n**Wskazówki w tekście:**\n1. *manchmal* (CZASAMI) - kluczowy modyfikator częstotliwości.\n2. *Leider nur manchmal* - niestety tylko czasami (wzmocnione przez *leider*).\n3. *40 Stunden in der Woche* - Nina pracuje 40h tygodniowo, w tym SOBOTY (bo *Kaufhaus* otwarte w weekendy).\n4. Brak słów *immer, jeden Tag, jedes Wochenende* - które potwierdzałyby stwierdzenie testowe.\n\n**Wniosek:** stwierdzenie mówi *jedes Wochenende* (KAŻDY weekend), a nagranie mówi *manchmal* (CZASAMI) - odpowiedź to **F**.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna (manchmal vs immer/jedes)\n\nKluczowa opozycja częstotliwościowa:\n- **immer** = zawsze\n- **jedes Wochenende** = co weekend / każdy weekend\n- **manchmal** = czasami (= ab und zu, gelegentlich)\n- **selten** = rzadko\n- **nie/niemals** = nigdy\n\nSkala: nie < selten < manchmal < oft < immer.\n\n*manchmal* (czasami) jest WYRAŹNIE w środku skali, NIE oznacza KAŻDEGO weekendu. Modyfikator *nur* (tylko) jeszcze bardziej ogranicza częstotliwość.\n\n## Sposób 3 - gramatyka: czasownik *abhängen von + Dat.*\n\n> Reference - *abhängen von + Dativ*:\n> Czasownik rozdzielnie złożony *abhängen* (zależeć) wymaga przyimka *von* + Dativ.\n> *Mein Arbeitstag hängt von den Öffnungszeiten ab.* = Mój dzień pracy zależy od godzin otwarcia.\n> W Präsens: *Ich hänge ab*. W Perfekt: *ich habe abgehangen*.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 1.5, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **F (falsch)**\n> - **0 pkt** - odpowiedź R lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - Uzasadnienie: zdanie sprzeczne z fragmentem *Leider nur manchmal*.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> Reference - *frei haben* / *frei sein*:\n> *frei haben* = mieć wolne (od pracy/szkoły).\n> *Heute habe ich frei* = Dzisiaj mam wolne.\n> *am Wochenende frei haben* = mieć wolne w weekend.\n> Przyimek *an + Dativ* w wyrażeniach czasowych: am Montag, am Wochenende, am Abend, am Morgen.\n\n## Dlaczego druga opcja (R) jest błędna\n\n| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |\n| R | Wolne każdy weekend | BŁĘDNA | Uczeń słyszy *am Wochenende frei haben* i automatycznie uznaje za pełną prawdę - pomijając kluczowe *manchmal* i *leider* |\n| **F** | **NIE każdy weekend wolny** | **POPRAWNA** | - |\n\n## Typowe pułapki\n\n> Uwaga: *manchmal* + *leider* + *nur* - TRÓJWZMOCNIONE OGRANICZENIE częstotliwości. Trzeba uważnie słuchać przysłówków częstotliwości.\n\n> Uwaga: *Kaufhaus* (dom towarowy) jest otwarte w soboty - więc pracownik MUSI pracować w niektóre weekendy. To także podpowiedź pragmatyczna do odrzucenia *jedes Wochenende frei*.","image":"img/jezyk-niemiecki-2015-maj-matura-podstawowa/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język niemiecki · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Język niemiecki","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-niemiecki-2015-maj-matura-podstawowa/zad/2","paper_id":"jezyk-niemiecki-2015-maj-matura-podstawowa","number":"2","points":4,"ptype":"closed","subject":"jezyk-niemiecki","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 2. (0-4)\nUsłyszysz dwukrotnie cztery wypowiedzi na temat żywności i przemysłu spożywczego.\nDo każdej wypowiedzi (2.1.-2.4.) dopasuj odpowiadające jej zdanie (A-E). Wpisz\nrozwiązania do tabeli.\nUwaga: jedno zdanie zostało podane dodatkowo i nie pasuje do żadnej wypowiedzi.\nA. Diese Person informiert über einen Job im Handel.\nB. Diese Person kann man in einem Lebensmittelgeschäft hören.\nC. Diese Person kritisiert ein neues Lebensmittelgeschäft.\nD. Diese Person will sich mit jemandem verabreden.\nE. Diese Person berichtet über das Wegwerfen von Lebensmitteln.\n2.1.\nNummer 1\n2.2.\nNummer 2\n2.3.\nNummer 3\n2.4.\nNummer 4\nMJN-1P","answer":"2.1 = B; 2.2 = E; 2.3 = A; 2.4 = D","answer_text":"2. Należy uznać, że zdający nie odniósł się do podpunktu polecenia, jeśli\na. nie realizuje tego podpunktu\nb. realizuje go w sposób niekomunikatywny.","solution":"**2.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *Diese Person kann man in einem Lebensmittelgeschäft hören.* (Tę osobę można usłyszeć w sklepie spożywczym.)\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nWypowiedź nr 1 (ogłoszenie w sklepie):\n\n> *Liebe **Kundinnen und Kunden**! Bei uns bekommen Sie **Lebensmittel** in höchster Qualität. Ob Milchprodukte, Fleisch, Wurst, Obst oder Gemüse - alles ist frisch. Es gibt bei uns nur regionale Produkte. Denken Sie daran: Wenn die Transportwege kurz sind, sind die Lebensmittel frisch. **Kaufen Sie Ihre Lebensmittel bei uns**. Wir garantieren Ihnen, dass alles aus Deutschland kommt. Heute empfehlen wir **Tomaten aus der Region Hannover zu einem reduzierten Preis**.*\n\n**Kluczowe sygnały kontekstu:**\n1. *Liebe Kundinnen und Kunden!* - Drodzy Klienci! (typowe zwracanie się do klientów w sklepie).\n2. *Lebensmittel* - produkty spożywcze (pojawia się 3 razy).\n3. Lista produktów: *Milchprodukte, Fleisch, Wurst, Obst, Gemüse* - typowy asortyment spożywczy.\n4. *Kaufen Sie bei uns* - kup u nas (tryb rozkazujący sprzedawcy).\n5. *zu einem reduzierten Preis* - w obniżonej cenie (typowe ogłoszenie promocyjne).\n\n**Wniosek:** to typowe OGŁOSZENIE W SKLEPIE SPOŻYWCZYM - odpowiedź **B**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja opcji\n\n- **A** *informiert über einen Job im Handel* - brak informacji o pracy/etacie; to ogłoszenie produktowe, nie rekrutacyjne.\n- **B** *kann man in einem Lebensmittelgeschäft hören* - DOKŁADNIE pasuje (ogłoszenie reklamowe w sklepie).\n- **C** *kritisiert ein neues Lebensmittelgeschäft* - brak krytyki, tylko POCHWAŁA własnego sklepu.\n- **D** *will sich mit jemandem verabreden* - brak osobistego zaproszenia.\n- **E** *berichtet über das Wegwerfen von Lebensmitteln* - brak mowy o marnowaniu jedzenia.\n\n## Sposób 3 - leksyka: pole semantyczne SKLEP SPOŻYWCZY\n\nKluczowe słownictwo:\n- *die Kundinnen und Kunden* = klienci (gender-neutral)\n- *die Lebensmittel* (pl.) = artykuły spożywcze\n- *die Milchprodukte* = produkty mleczne\n- *das Fleisch* = mięso\n- *die Wurst* = kiełbasa\n- *das Obst* = owoce; *das Gemüse* = warzywa\n- *frisch* = świeży\n- *regional* = lokalny, regionalny\n- *reduzierter Preis* = obniżona cena\n\nWszystkie te terminy jednoznacznie umiejscawiają wypowiedź w kontekście SKLEPU SPOŻYWCZEGO.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 2.1, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B**\n> - **0 pkt** - inna litera lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 2.5) Zdający określa kontekst wypowiedzi.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> Reference - Tryb rozkazujący Sie-Form:\n> *Kaufen Sie!* / *Denken Sie!* - forma uprzejma rozkazu (3 os. l. mn.).\n> Konstrukcja: Verb-Stamm + -en + Sie (= Infinitiv + Sie).\n> Pozycja: czasownik na pierwszym miejscu, *Sie* zaraz za nim.\n> Częste w reklamach, ogłoszeniach formalnych i instrukcjach.\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |\n| A | Praca w handlu | BŁĘDNA | Pasuje do wypowiedzi 2.3 |\n| **B** | **Sklep spożywczy** | **POPRAWNA** | - |\n| C | Krytyka nowego sklepu | BŁĘDNA | Wypowiedź POCHWALNA, nie krytyczna |\n| D | Umówienie się | BŁĘDNA | Pasuje do wypowiedzi 2.4 |\n| E | Marnowanie żywności | BŁĘDNA | Pasuje do wypowiedzi 2.2 |\n\n## Typowe pułapki\n\n> Uwaga: Zwrot *Liebe Kundinnen und Kunden* jest TYPOWY dla ogłoszeń sklepowych przez głośnik. Zapamiętaj go jako sygnał kontekstu.\n\n> Uwaga: Słowa *Lebensmittel* (artykuły spożywcze) w treści wypowiedzi DOKŁADNIE odpowiadają *Lebensmittelgeschäft* (sklep spożywczy) w opcji B - to klucz leksykalny.\n\n**2.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**E** - *Diese Person berichtet über das Wegwerfen von Lebensmitteln.* (Ta osoba relacjonuje wyrzucanie żywności.)\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nWypowiedź nr 2 (Eva Richter - wiadomości):\n\n> *Eva Richter mit den aktuellen Nachrichten: Nach dem Bundesministerium für Ernährung und Landwirtschaft kaufen die Deutschen **zu viele Lebensmittel**. Die meisten Deutschen wissen gar nicht, dass sie **so viele Lebensmittel in den Müll geben**. Die Zahlen sagen aber etwas anderes. **Jedes achte Lebensmittel, das wir kaufen, landet in der Mülltonne**.*\n\n**Kluczowe sygnały tematu:**\n1. *zu viele Lebensmittel kaufen* - Niemcy kupują ZA DUŻO jedzenia.\n2. *Lebensmittel in den Müll geben* = wyrzucać żywność do śmieci.\n3. *Jedes achte Lebensmittel landet in der Mülltonne* - każdy ósmy produkt LĄDUJE W KOSZU NA ŚMIECI.\n4. *die Mülltonne* = pojemnik na śmieci (= das Wegwerfen w opcji E).\n5. Źródło: *Bundesministerium für Ernährung und Landwirtschaft* - Ministerstwo Wyżywienia i Rolnictwa.\n\n**Wniosek:** wypowiedź wprost relacjonuje STATYSTYKI MARNOWANIA ŻYWNOŚCI - odpowiedź **E**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja opcji\n\n- **A** *informiert über einen Job im Handel* - brak informacji o pracy w handlu; to wiadomości statystyczne.\n- **B** *kann man in einem Lebensmittelgeschäft hören* - to wiadomości radiowe/telewizyjne, nie ogłoszenie sklepowe.\n- **C** *kritisiert ein neues Lebensmittelgeschäft* - brak krytyki SKLEPU; krytyka kierowana jest na konsumentów.\n- **D** *will sich mit jemandem verabreden* - brak osobistego zaproszenia.\n- **E** *berichtet über das Wegwerfen von Lebensmitteln* - DOKŁADNIE pokrywa treść wypowiedzi.\n\n## Sposób 3 - leksyka: pole semantyczne MARNOWANIE ŻYWNOŚCI\n\nKluczowe słownictwo:\n- *wegwerfen* (czas. rozdzielnie złożony) = wyrzucać; Partizip II: weggeworfen\n- *das Wegwerfen* = wyrzucanie (rzeczownik odczasownikowy)\n- *in den Müll geben* = wkładać do śmieci\n- *die Mülltonne* = pojemnik na śmieci\n- *in der Mülltonne landen* = lądować w koszu\n- *zu viel kaufen* = kupować za dużo\n\nKombinacja *Müll + Mülltonne + landen + zu viele* tworzy pole semantyczne MARNOTRAWSTWA ŻYWNOŚCI.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 2.2, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **E**\n> - **0 pkt** - inna litera lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 2.1) Zdający określa główną myśl tekstu.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> Reference - Zdania względne z *das*:\n> *Jedes achte Lebensmittel, **das** wir kaufen, landet in der Mülltonne.*\n> Zdanie względne wprowadzone zaimkiem *das* (n.) - bo *Lebensmittel* w l.poj. ma rodzajnik *das*.\n> Konstrukcja: rzecz. + przecinek + zaimek wzgl. + + czas. na końcu.\n> Schemat: , das Verb. - czasownik zdania pobocznego zawsze NA KOŃCU.\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |\n| A | Praca w handlu | BŁĘDNA | Pasuje do wypowiedzi 2.3 |\n| B | Sklep spożywczy | BŁĘDNA | Pasuje do wypowiedzi 2.1 |\n| C | Krytyka nowego sklepu | BŁĘDNA | Brak konkretnego sklepu; krytyka konsumentów |\n| D | Umówienie się | BŁĘDNA | Pasuje do wypowiedzi 2.4 |\n| **E** | **Marnowanie żywności** | **POPRAWNA** | - |\n\n## Typowe pułapki\n\n> Uwaga: Wypowiedź zaczyna się od *Eva Richter mit den aktuellen Nachrichten* - to typowy zwrot otwierający DZIENNIK RADIOWY/TELEWIZYJNY. Nie myl z ogłoszeniem sklepowym (B).\n\n> Uwaga: Liczebnik porządkowy *jeder achte* = co ósmy. Konstrukcja: *jeder/jede/jedes + Ordinalzahl + rzecz.* (np. *jede zweite Frau* = co druga kobieta).\n\n**2.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *Diese Person informiert über einen Job im Handel.* (Ta osoba informuje o pracy w handlu.)\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nWypowiedź nr 3 (radio szkolne):\n\n> *Unser Schülerradio hat eine interessante Information für junge Leute, die ein bisschen Geld verdienen wollen. **Ein Supermarkt in Dresden sucht Schüler und Studenten für Informationsstände**, wo sie kostenlose Warenproben und Infomaterial verteilen werden. So können Kunden beim Einkaufen neue Produkte probieren.*\n\n**Kluczowe sygnały tematu:**\n1. *junge Leute, die ein bisschen Geld verdienen wollen* - młodzi ludzie chcący zarobić.\n2. *Supermarkt sucht Schüler und Studenten* - supermarket SZUKA uczniów i studentów (oferta pracy).\n3. *für Informationsstände* - do stoisk informacyjnych (stanowisko pracy).\n4. *kostenlose Warenproben und Infomaterial verteilen* - rozdawać darmowe próbki i materiały informacyjne.\n5. Branża: *Supermarkt, Kunden, Einkaufen* - kontekst HANDLOWY.\n\n**Wniosek:** wypowiedź wprost INFORMUJE O OFERCIE PRACY w supermarkecie (= *Job im Handel*) - odpowiedź **A**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja opcji\n\n- **A** *informiert über einen Job im Handel* - DOKŁADNIE pokrywa treść (supermarket szuka pracowników).\n- **B** *kann man in einem Lebensmittelgeschäft hören* - to ogłoszenie radiowe (*Schülerradio*), nie wewnątrzsklepowe.\n- **C** *kritisiert ein neues Lebensmittelgeschäft* - brak krytyki sklepu.\n- **D** *will sich mit jemandem verabreden* - brak osobistego umówienia.\n- **E** *berichtet über das Wegwerfen von Lebensmitteln* - pasuje do wypowiedzi 2.2.\n\n## Sposób 3 - leksyka: pole semantyczne PRACA / OFERTA\n\nKluczowe słownictwo:\n- *der Job* = praca dorywcza (anglicyzm, częsty)\n- *die Arbeit* = praca (ogólnie)\n- *der Handel* = handel\n- *suchen + Akk.* = szukać kogoś (na stanowisko)\n- *Geld verdienen* = zarabiać pieniądze\n- *der Schüler / der Student* = uczeń / student\n- *der Informationsstand* = stoisko informacyjne\n- *die Warenproben* = próbki towarów\n\nKombinacja *sucht + Schüler + Geld verdienen + Supermarkt* jednoznacznie sygnalizuje OFERTĘ PRACY (= Job im Handel).\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 2.3, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A**\n> - **0 pkt** - inna litera lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 2.1) Zdający określa główną myśl tekstu.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> Reference - Futur I (czas przyszły):\n> *werden + Infinitiv* na końcu zdania.\n> *Sie werden verteilen* = oni będą rozdawać.\n> Schemat: Subjekt + werden + + Infinitiv.\n> Werden się odmienia: ich werde, du wirst, er wird, wir werden, ihr werdet, sie/Sie werden.\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |\n| **A** | **Praca w handlu** | **POPRAWNA** | - |\n| B | Sklep spożywczy (kontekst) | BŁĘDNA | To radio, nie ogłoszenie wewnątrzsklepowe |\n| C | Krytyka nowego sklepu | BŁĘDNA | Brak krytyki |\n| D | Umówienie się | BŁĘDNA | Pasuje do wypowiedzi 2.4 |\n| E | Marnowanie żywności | BŁĘDNA | Pasuje do wypowiedzi 2.2 |\n\n## Typowe pułapki\n\n> Uwaga: *Schülerradio* (radio szkolne/uczniowskie) jest medium dla młodych, więc OFERTY skierowane są do uczniów i studentów. Nie myl medium z miejscem pracy.\n\n> Uwaga: *Handel* (handel) obejmuje supermarkety, sklepy detaliczne, hurtownie. Praca na *Informationsstand* w supermarkecie = praca w SEKTORZE HANDLOWYM (*Job im Handel*).\n\n**2.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D** - *Diese Person will sich mit jemandem verabreden.* (Ta osoba chce się z kimś umówić.)\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\n> *Hallo Lena, ich bin's, Claudia. Ich möchte mit dir in unseren Supermarkt gehen **Wir können uns um 16.00 Uhr vor dem Eingang treffen. Ruf mich, bitte, zurück.***\n\n**Kluczowe sygnały intencji:**\n1. *Hallo Lena, ich bin's, Claudia* - osobiste powitanie (wiadomość głosowa do koleżanki).\n2. *Ich möchte mit dir in unseren Supermarkt gehen* - chcę z tobą iść do supermarketu (propozycja).\n3. *Wir können uns um 16.00 Uhr vor dem Eingang treffen* - możemy się spotkać o 16.00 przed wejściem (KONKRETNE UMÓWIENIE).\n4. *Ruf mich, bitte, zurück* - oddzwoń (oczekiwanie potwierdzenia).\n\n**Wniosek:** Claudia umawia spotkanie z Leną → **D**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja\n\n- A: brak oferty pracy.\n- B: to wiadomość prywatna, nie ogłoszenie sklepowe.\n- C: brak krytyki.\n- **D**: TAK - *uns treffen* (spotkać się) = *sich verabreden* (umówić się).\n- E: brak tematu wyrzucania.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> Reference - *sich verabreden mit + Dat.*:\n> *sich verabreden* = umówić się (czas. zwrotny z Akk.).\n> *Ich verabrede mich mit Lena* = umawiam się z Leną.\n> Synonimy: *sich treffen mit + Dat.* (spotkać się z), *eine Verabredung haben* (mieć randkę/spotkanie).\n\n> Reference - Modalverb *möchten* + Infinitiv:\n> *möchte(n)* = forma grzecznościowa od *mögen* (chciałbym).\n> *Ich möchte gehen* = chciałabym iść. Infinitiv na końcu.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE (zadanie 2.4, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **D**\n> - Wymaganie 2.4): zdający określa intencje nadawcy.\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Dlaczego błędna |\n| A | Brak oferty pracy |\n| B | Wiadomość prywatna, nie ogłoszenie |\n| C | Brak krytyki sklepu |\n| **D** | **POPRAWNA - propozycja spotkania o 16:00** |\n| E | Brak tematu marnowania |\n\n## Typowe pułapki\n\n> Uwaga: *uns treffen* (od *sich treffen*) = spotkać się. Forma 1.os.l.mn. zaimka zwrotnego *uns*.\n\n> Uwaga: *zurückrufen* (rozdzielnie złożony) = oddzwonić. Imperativ: *Ruf zurück!* (Du-Form).","image":"img/jezyk-niemiecki-2015-maj-matura-podstawowa/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język niemiecki · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Język niemiecki","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-niemiecki-2015-maj-matura-podstawowa/zad/3","paper_id":"jezyk-niemiecki-2015-maj-matura-podstawowa","number":"3","points":6,"ptype":"closed","subject":"jezyk-niemiecki","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 3. (0-6)\nUsłyszysz dwukrotnie sześć tekstów. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą, zgodną\nz treścią nagrania. Zakreśl literę A, B albo C.\nTekst 1.\n3.1. Wann begann die Freundschaft des Moderators mit Maria?\nA. Vor dem Urlaub.\nB. Vor der Schulzeit.\nC. Vor ein paar Jahren.\nTekst 2.\n3.2. Wie oft kauft Michael etwas zum Anziehen?\nA. Einmal pro Jahr.\nB. Einmal in der Woche.\nC. Einmal alle drei Monate.\nTekst 3.\n3.3. Worüber informiert Norbert?\nA. Jemand verkauft eine Honda.\nB. Er hat ein neues Motorrad gekauft.\nC. Er hat seinen Führerschein gemacht.\nTekst 4.\n3.4. Wie erholt sich Lisa nach einem stressigen Tag?\nA. Sie nimmt ein warmes Bad.\nB. Sie besucht einen Schönheitssalon.\nC. Sie bespricht alles mit ihren Freundinnen.\nTekst 5.\n3.5. Was ist der Sprecher von Beruf?\nA. Arzt.\nB. Lehrer.\nC. Schauspieler.\nTekst 6.\n3.6. Wo befindet sich der Mann?\nA. Im Krankenhaus.\nB. In einer Apotheke.\nC. In einer Arztpraxis.\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA ZADAŃ OD 1. DO 3. NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJN-1P","answer":null,"answer_text":"3. Należy uznać, że zdający odniósł się do danego podpunktu polecenia, jeśli\na. realizuje go w sposób komunikatywny, ale w minimalnym stopniu, np.\n opisz swoich współlokatorów\nClaudia und Sebastian sind sympathisch. (jedno odniesienie)\nb. rozbudowuje minimalną realizację podpunktu o dodatkową, komunikatywną\ninformację, np.\nClaudia und Sebastian sind sympathisch und intelligent. (dwa odniesienia)","solution":"**3.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *Vor der Schulzeit.* (Przed szkołą.)\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nKluczowy fragment o początku przyjaźni:\n\n> *Bei mir zum Beispiel begann alles zwischen **Legosteinen und Spielzeugautos im Kindergarten**. Damals gab es sie schon: unsere Freundschaft. Seit ich denken kann, gehört Maria zu meinem Leben. Wir gingen gemeinsam in die **Grundschule**, heute wohnen wir nebeneinander und nach 40 Jahren sind wir immer noch gute Freunde.*\n\n**Wskazówki w tekście:**\n1. *im Kindergarten* - w przedszkolu (PRZED szkołą podstawową).\n2. *alles begann* - wszystko ZACZĘŁO SIĘ (Präteritum: begann od beginnen).\n3. *Wir gingen gemeinsam in die Grundschule* - potem razem chodzili do szkoły podstawowej (= przyjaźń istniała już PRZED szkołą).\n4. *Seit ich denken kann* - od kiedy pamięta (= bardzo długo, od dzieciństwa).\n\n**Wniosek:** Przyjaźń zaczęła się w PRZEDSZKOLU, czyli PRZED szkołą (vor der Schulzeit) - odpowiedź **B**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja opcji\n\n- **A** *Vor dem Urlaub* - brak związku z wakacjami; tekst mówi o *Kindergarten*, nie wyjeździe.\n- **B** *Vor der Schulzeit* - POPRAWNA: *Kindergarten* (przedszkole) jest PRZED *Schulzeit* (szkołą).\n- **C** *Vor ein paar Jahren* - błędna: przyjaźń trwa już 40 lat (*nach 40 Jahren*), więc nie zaczęła się kilka lat temu.\n\n## Sposób 3 - leksyka: instytucje edukacyjne w Niemczech\n\nHierarchia:\n- **der Kindergarten** (przedszkole, 3-6 lat)\n- **die Grundschule** (szkoła podstawowa, kl. 1-4)\n- **die Schule** (szkoła, ogólnie)\n\nPrzyimek *vor* + Dat.: *vor der Schulzeit* = przed czasem szkolnym.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - zadanie 3.1, max 1 pkt:\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B**\n> - **0 pkt** - A, C lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie 2.3): zdający znajduje w tekście określone informacje.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> Reference - Präteritum czasowników nieregularnych:\n> *beginnen* (zaczynać) → Präteritum: *begann*\n> *gehen* (iść) → *ging* (wir gingen = chodziliśmy)\n> Präteritum używane w narracji/opowiadaniu (NIE Perfekt).\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |\n| A | Przed urlopem | BŁĘDNA | Tekst wspomina urlop (*gemeinsam in Urlaub*), ale jako COŚ CO ROBIĄ PO 40 LATACH, nie jako czas początku przyjaźni |\n| **B** | **Przed szkołą** | **POPRAWNA** | - |\n| C | Kilka lat temu | BŁĘDNA | *nach 40 Jahren* wyklucza opcję \"kilka lat\"; uczeń może nie zrozumieć skali czasowej |\n\n## Typowe pułapki\n\n> Uwaga: *der Kindergarten* to PRZEDSZKOLE, nie ogród (mimo słowa *Garten*). W Niemczech jest PRZED szkołą podstawową (*Grundschule*). Dlatego *im Kindergarten* = przed *Schulzeit*.\n\n> Uwaga: Liczebnik *40* (Jahren) wskazuje na BARDZO DŁUGĄ przyjaźń - eliminuje opcję C (*vor ein paar Jahren*).\n\n**3.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *Einmal alle drei Monate.* (Raz na trzy miesiące.)\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nKluczowa wymiana dialogu o częstotliwości zakupów:\n\n> głos żeński: *Was heißt selten? Einmal pro Jahr?*\n> głos męski: ***So selten ist es nicht. Ich kaufe mir so alle drei Monate etwas.***\n\n**Wskazówki w tekście:**\n1. *Selten. Ich kaufe nur dann ein, wenn ich muss.* - rzadko, tylko gdy musi.\n2. *So selten ist es nicht.* - NIE tak rzadko (wyklucza opcję A: raz na rok).\n3. *alle drei Monate* - co trzy miesiące (= raz na trzy miesiące).\n\n**Wniosek:** Michael kupuje ubrania raz na trzy miesiące - odpowiedź **C**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja opcji\n\n- **A** *Einmal pro Jahr* - wykluczone dosłownie: *So selten ist es nicht* (nie aż tak rzadko jak raz na rok).\n- **B** *Einmal in der Woche* - wykluczone: Michael mówi *Ich bin nicht der Typ, der jede Woche etwas Neues braucht*.\n- **C** *Einmal alle drei Monate* - POPRAWNA: dosłownie potwierdzono *alle drei Monate*.\n\n## Sposób 3 - leksyka: wyrażenia częstotliwości\n\n> Reference - wyrażenia częstotliwości w j. niemieckim:\n> - *einmal pro Jahr* = raz na rok\n> - *einmal in der Woche / einmal pro Woche* = raz w tygodniu\n> - *alle drei Monate* = co trzy miesiące (co kwartał)\n> - *selten* = rzadko; *oft* = często; *manchmal* = czasami\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.2, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **0 pkt** - A, B lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> Reference - *alle + Akkusativ Zeitangabe*:\n> *alle drei Monate* = co trzy miesiące (regularnie co jakiś czas).\n> Schemat: *alle* + liczebnik + rzeczownik w Akk. lm.\n> Inne przykłady: *alle zwei Wochen* (co dwa tygodnie), *alle fünf Minuten* (co pięć minut).\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |\n| A | Raz na rok | BŁĘDNA | Michael wprost mówi *So selten ist es nicht* po pytaniu o raz w roku |\n| B | Raz w tygodniu | BŁĘDNA | Wyraźnie stwierdza: *nicht der Typ, der jede Woche etwas Neues braucht* |\n| **C** | **Co trzy miesiące** | **POPRAWNA** | - |\n\n## Typowe pułapki\n\n> Uwaga: Pułapka: dziewczyna pyta *Einmal pro Jahr?* - to tylko pytanie, NIE informacja. Michael POPRAWIA: *So selten ist es nicht.*\n\n> Uwaga: *Klamotten* (pot.) = ubrania, ciuchy. Formalne synonimy: *Kleidung, Kleidungsstücke*.\n\n> Uwaga: *aussuchen* (rozdzielnie złożony) = wybierać. *Ich suche mir aus* (wybieram dla siebie) - zaimek *mir* = Dativ (korzyść własna).\n\n**3.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *Er hat seinen Führerschein gemacht.* (Zdał prawo jazdy na motocykl.)\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nKluczowy fragment wiadomości Norberta:\n\n> *Du, stell dir vor, ich will mir ein Motorrad kaufen. Und weißt Du auch, warum? **Ich habe endlich meine Fahrprüfung fürs Motorrad gemacht. Endlich! Hurra! Das müssen wir feiern!** Ich habe mir schon ein paar Motorräder im Internet angesehen.*\n\n**Wskazówki w tekście:**\n1. *Fahrprüfung fürs Motorrad gemacht* - zdał egzamin na prawo jazdy na motocykl.\n2. *Endlich! Hurra!* - emocjonalne świętowanie sukcesu (zdał).\n3. *Das müssen wir feiern!* - to trzeba uczcić (= coś dobrego się stało).\n4. *ich will mir ein Motorrad kaufen* - CHCE kupić (przyszłość), jeszcze nie kupił.\n\n**Wniosek:** Norbert informuje, że ZDAŁ prawo jazdy na motocykl - odpowiedź **C**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja opcji\n\n- **A** *Jemand verkauft eine Honda* - błędna: Norbert PYTA o cenę Hondy Roya, nikt nie sprzedaje.\n- **B** *Er hat ein neues Motorrad gekauft* - pułapka: Norbert CHCE kupić (*will kaufen*), ale JESZCZE NIE kupił.\n- **C** *Er hat seinen Führerschein gemacht* - POPRAWNA: *Fahrprüfung machen* = zdać egzamin na prawo jazdy.\n\n## Sposób 3 - leksyka: Führerschein / Fahrprüfung\n\n> Reference - słownictwo: prawo jazdy:\n> - *die Fahrprüfung* = egzamin na prawo jazdy\n> - *den Führerschein machen* = zrobić prawo jazdy (zdać egzamin)\n> - *fürs Motorrad* = für das Motorrad (na motocykl)\n> - *einen Führerschein haben* = mieć prawo jazdy\n\nKlucz: *Fahrprüfung gemacht* = zdał egzamin = *Führerschein gemacht* w opcji C.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.3, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **0 pkt** - A, B lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> Reference - Perfekt z *haben*:\n> *haben + Partizip II* dla czynności.\n> *machen* (rob.) → Partizip II: *gemacht* (regularny: ge + Stamm + t).\n> *Ich habe gemacht* = Zrobiłem / Zdałem.\n> Formy Perfekt w transkrypcji:\n> - *Ich habe gemacht* (zdał egzamin)\n> - *Ich habe angesehen* - *ansehen* (oglądać), rozdzielnie złożony: *an + gesehen*.\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |\n| A | Ktoś sprzedaje Hondę | BŁĘDNA | Norbert pyta o CENĘ Hondy Roya - to pytanie, nie oferta sprzedaży |\n| B | Kupił nowy motocykl | BŁĘDNA | *will kaufen* = chce kupić (Futur/Wille), NIE kupił. Pułapka czasowa |\n| **C** | **Zdał prawo jazdy** | **POPRAWNA** | - |\n\n## Typowe pułapki\n\n> Uwaga: Kluczowa różnica: *wollen + Infinitiv* (chcieć = zamiar) vs *haben + Partizip II* (Perfekt = coś już się stało). Norbert *will kaufen* (zamierza kupić) vs *habe gemacht* (już zdał).\n\n> Uwaga: *stell dir vor* = wyobraź sobie (potoczne wprowadzenie niespodziewanej wiadomości).\n\n> Uwaga: *Melde dich!* (Imperativ) = Odezwij się! / zadzwoń! Prośba o kontakt.\n\n**3.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *Sie nimmt ein warmes Bad.* (Bierze ciepłą kąpiel.)\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nKluczowy fragment o sposobie relaksacji Lisy:\n\n> głos żeński: *Nein, das ist zu teuer. **Ich mache mir zu Hause ein Bad aus warmem Wasser, Olivenöl und Milch und bade eine halbe Stunde. Das hilft mir am besten gegen Stress.** Manchmal hilft mir aber auch eine Freundin. Sie arbeitet in einem Schönheitssalon.*\n\n**Wskazówki w tekście:**\n1. *ein Bad machen* = zrobić/wziąć kąpiel.\n2. *aus warmem Wasser, Olivenöl und Milch* - ciepła kąpiel z dodatkami.\n3. *bade eine halbe Stunde* - moczy się w kąpieli pół godziny.\n4. *Das hilft mir am besten gegen Stress* - TO NAJBARDZIEJ pomaga na stres (główny sposób).\n5. *Manchmal hilft mir auch eine Freundin* - CZASAMI koleżanka (drugi sposób, rzadszy).\n\n**Wniosek:** Lisie NAJBARDZIEJ pomaga na stres wzięcie ciepłej kąpieli - odpowiedź **A**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja opcji\n\n- **A** *nimmt ein warmes Bad* - POPRAWNA: *ein Bad machen* = *ein Bad nehmen* (wziąć kąpiel).\n- **B** *besucht einen Schönheitssalon* - błędna: Lisa mówi *Nein, das ist zu teuer* (na pytanie o Schönheitsstudio). KOLEŻANKA pracuje w salonie, ale Lisa tam NIE chodzi.\n- **C** *bespricht alles mit ihren Freundinnen* - błędna: koleżanka POMAGA Lisie (prawdopodobnie w domowym spa), ale nie ma mowy o *besprechen* (rozmawianie o problemach).\n\n## Sposób 3 - leksyka: Schönheitsstudio vs Schönheitssalon\n\nWażne rozróżnienie w tekście:\n- *das Schönheitsstudio* - gabinet kosmetyczny (profesjonalne, płatne)\n- *der Schönheitssalon* - salon piękności\n\nLisa mówi: *Nein [do Schönheitsstudio], das ist zu teuer* - potwierdza, że NIE chodzi do salonu.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.4, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A**\n> - **0 pkt** - B, C lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> Reference - *ein Bad machen* / *ein Bad nehmen*:\n> Oba zwroty = wziąć kąpiel.\n> *sich erholen* = odpoczywać, regenerować się (czasownik zwrotny).\n> *um sich zu erholen* = żeby się zregenerować (zdanie celowe: um zu + Infinitiv).\n> *Das hilft mir am besten gegen Stress* = to najlepiej mi pomaga na stres.\n> *am besten* = Superlativ od *gut* w użyciu przysłówkowym.\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |\n| **A** | **Ciepła kąpiel** | **POPRAWNA** | - |\n| B | Salon piękności | BŁĘDNA | Koleżanka Lisy PRACUJE w salonie; Lisa tam nie chodzi (zbyt drogo) |\n| C | Rozmowy z koleżankami | BŁĘDNA | Koleżanka pomaga Lisie, ale tekst nie mówi o rozmowach |\n\n## Typowe pułapki\n\n> Uwaga: Pułapka z opcją B: słowo *Schönheitssalon* pojawia się w transkrypcji, ale dotyczy MIEJSCA PRACY koleżanki, nie wizyty Lisy.\n\n> Uwaga: *am besten* = najlepiej (superlativ przysłówkowy). Sygnalizuje, że to GŁÓWNY sposób relaksacji Lisy, nie poboczny.\n\n> Uwaga: *aus warmem Wasser* - Dativ przymiotnikowy (deklinacja silna, brak rodzajnika): *warmem* (Dat. n.).\n\n**3.5.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *Schauspieler.* (Aktor.)\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nKluczowe fragmenty wypowiedzi:\n\n> *An meinem Beruf gefällt mir, dass ich so viele Möglichkeiten habe **Auf der Bühne kann ich verschiedene Rollen spielen**: Ich kann zum Beispiel Kinder unterrichten, Patienten untersuchen oder Kunden bedienen. **Immer muss ich einen anderen Menschen darstellen.***\n\n**Kluczowe sygnały zawodu aktora:**\n1. *auf der Bühne* - na scenie (= teatr).\n2. *verschiedene Rollen spielen* - grać różne role (= aktorstwo).\n3. *Immer muss ich einen anderen Menschen darstellen* - zawsze musi przedstawiać/wcielać się w innego człowieka.\n4. Wymienione role (nauczyciel, lekarz, sprzedawca) to postacie, w które WCIELA SIĘ jako aktor, nie są to jego zawody.\n\n**Wniosek:** *Bühne + Rollen spielen + darstellen* = zawód aktora - odpowiedź **C**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja opcji\n\n- **A** *Arzt* - pułapka: *Patienten untersuchen* pojawia się jako JEDNA z ról scenicznych, nie jako zawód mówcy.\n- **B** *Lehrer* - pułapka: *Kinder unterrichten* to rola sceniczna, nie prawdziwy zawód.\n- **C** *Schauspieler* - POPRAWNA: *auf der Bühne*, *Rollen spielen*, *darstellen* to jednoznaczne słownictwo teatralne.\n\n## Sposób 3 - leksyka: zawody i pojęcia teatralne\n\nKluczowe słownictwo aktora:\n- *die Bühne* = scena\n- *die Rolle* = rola\n- *eine Rolle spielen* = grać rolę\n- *darstellen* = przedstawiać, wcielać się\n- *der Schauspieler / die Schauspielerin* = aktor/aktorka\n- *das Theater* = teatr\n\nSłowa ze sfer LEKARZA i NAUCZYCIELA pojawiają się jako PRZYKŁADY RÓL, nie jako zawód.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.5, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **0 pkt** - A, B lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 2.5) Zdający określa kontekst wypowiedzi.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> Reference - *Infinitiv mit zu* w zdaniu celowym:\n> *Es ist mir wichtig, dass ich Kontakt habe.* - zdanie podrzędne z *dass*, czas na końcu.\n> *Auf der Bühne kann ich Rollen spielen.* - modalny *kann* + Infinitiv na końcu.\n\n> Reference - *darstellen* (rozdzielnie złożony):\n> *darstellen* = przedstawiać, odgrywać.\n> *Ich stelle einen Arzt dar.* - Präsens (prefiks *dar-* na końcu).\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |\n| A | Arzt | BŁĘDNA | *Patienten untersuchen* to rola sceniczna aktora, nie jego zawód |\n| B | Lehrer | BŁĘDNA | *Kinder unterrichten* to rola sceniczna, nie zawód mówcy |\n| **C** | **Schauspieler** | **POPRAWNA** | - |\n\n## Typowe pułapki\n\n> Uwaga: Zdanie *Ich kann zum Beispiel Kinder unterrichten, Patienten untersuchen oder Kunden bedienen* to LISTA RÓL AKTORSKICH (na scenie!), nie lista zawodów. Uczeń musi odróżnić scenę od rzeczywistości.\n\n> Uwaga: *auf der Bühne* (na scenie) + *Rollen spielen* (grać role) to BEZPOŚREDNIE synonimy aktora - to kluczowe sygnały, które należy usłyszeć.\n\n**3.6.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *In einer Apotheke.* (W aptece.)\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nKluczowe sygnały lokalizacji:\n\n> głos żeński: ***Ich kann Ihnen einen Sirup gegen Ihre Magenschmerzen verkaufen.** Aber ich rate Ihnen, zum Arzt zu gehen. Sonst landen Sie noch im Krankenhaus.*\n> głos żeński: ***Der Sirup kostet fünfzehn Euro.** Nehmen Sie vor dem Essen zwei Esslöffel davon **Denken Sie daran: Rezeptfreie Mittel helfen nicht immer.***\n\n**Kluczowe sygnały apteki:**\n1. *verkaufen* - kobieta SPRZEDAJE lek (farmaceuta, nie lekarz).\n2. *Rezeptfreie Mittel* = leki bez recepty (= sprzedawane w aptece bez przepisu lekarza).\n3. *Der Sirup kostet fünfzehn Euro* - podaje cenę (sprzedawca w aptece).\n4. *ich rate Ihnen, zum Arzt zu gehen* - poleca wizytę u lekarza (= sama nie jest lekarzem).\n5. Brak słów: *untersuchen, Diagnose, Behandlung* - typowych dla gabinetu lekarskiego.\n\n**Wniosek:** kobieta SPRZEDAJE leki bez recepty i radzi iść do lekarza - to farmaceutka w APTECE - odpowiedź **B**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja opcji\n\n- **A** *Im Krankenhaus* - wykluczone: kobieta RADZI *landen Sie im Krankenhaus* jako ostrzeżenie, to nie jest miejsce rozmowy.\n- **B** *In einer Apotheke* - POPRAWNA: sprzedaż leków bez recepty (*rezeptfrei*) + cena syropu.\n- **C** *In einer Arztpraxis* - wykluczone: kobieta poleca *zum Arzt zu gehen* (= nie jest lekarzem) i *verkauft* (lekarz nie sprzedaje leków).\n\n## Sposób 3 - leksyka: apteka vs gabinet lekarski\n\nKluczowe słownictwo:\n- *die Apotheke* = apteka\n- *rezeptfrei* = bez recepty\n- *rezeptpflichtig* = tylko na receptę\n- *der Sirup* = syrop\n- *die Arztpraxis* = gabinet lekarski\n- *das Krankenhaus* = szpital\n- *verkaufen* = sprzedawać (aptekarz)\n- *untersuchen* = badać (lekarz)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.6, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B**\n> - **0 pkt** - A, C lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 2.5) Zdający określa kontekst wypowiedzi.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> Reference - *raten + Dativ + zu + Infinitiv*:\n> *ich rate Ihnen, zum Arzt zu gehen* = radzę Panu pójsc do lekarza.\n> Konstrukcja: raten + Dativobiekt + (,) + Infinitiv z zu.\n\n> Reference - *Imperativ Sie-Form*:\n> *Nehmen Sie vor dem Essen zwei Esslöffel davon.* = Niech Pan bierze dwie łyżki stołowe przed posiłkiem.\n> Forma: Infinitiv + Sie (na 2. pozycji).\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |\n| A | Szpital | BŁĘDNA | *Krankenhaus* pojawia się jako ostrzeżenie (*Sonst landen Sie im Krankenhaus*), nie jako miejsce rozmowy |\n| **B** | **Apteka** | **POPRAWNA** | - |\n| C | Gabinet lekarski | BŁĘDNA | Kobieta poleca pójsc do lekarza (= nie jest nim); sprzedaje lek (lekarz nie sprzedaje leków) |\n\n## Typowe pułapki\n\n> Uwaga: Słowo *Rezeptfrei* = bez recepty. Leki bez recepty (OTC) kupuje sie W APTECE bez wizyty u lekarza. To kluczowy sygnał kontekstowy.\n\n> Uwaga: Pułapka z *Krankenhaus*: pojawia się jako OSTRZEŻENIE (*Sonst landen Sie noch im Krankenhaus*), nie jako opis miejsca zdarzenia.\n\n> Uwaga: *Auf Dienstreise sein* = być w delegacji. Mężczyzna jest daleko od domu, dlatego chce szybkiej pomocy bez wizyty u lekarza.","image":"img/jezyk-niemiecki-2015-maj-matura-podstawowa/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język niemiecki · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Język niemiecki","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-niemiecki-2015-maj-matura-podstawowa/zad/4","paper_id":"jezyk-niemiecki-2015-maj-matura-podstawowa","number":"4","points":4,"ptype":"closed","subject":"jezyk-niemiecki","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 4. (0-4)\nPrzeczytaj tekst. Dobierz właściwy nagłówek (A-F) do każdej części tekstu (4.1.-4.4.).\nWpisz odpowiednią literę w każdą kratkę.\nUwaga: dwa nagłówki zostały podane dodatkowo i nie pasują do żadnej części tekstu.\nA. Verschiedene Schlaftypen\nB. Fernsehen als Schlafmittel\nC. Konsequenzen der Schlafprobleme\nD. Medikamente gegen Schlafstörungen\nE. Tipps für einen besseren Schlaf\nF. Gründe für Schlafprobleme\nWARUM SCHLAF SO WICHTIG IST\n4.1.\nWas passiert, wenn man nicht schlafen kann? Wer schlecht schläft, bekommt schneller\nDepressionen. Schlechter Schlaf kann auch der Grund für Übergewicht sein. Denn oft geht\nder Weg bei nächtlichen Schlafstörungen direkt zum Kühlschrank. Außerdem kann man sich\nnicht richtig konzentrieren.\n4.2.\nJugendliche sollten neun Stunden schlafen. Aber: Schlaf ist eine individuelle Sache. Die einen\nsind nach sechs Stunden fit, andere fühlen sich nach acht Stunden unausgeschlafen. Auch\nder Schlafrhythmus ist bei jedem Menschen anders: Einige gehen spät ins Bett und kommen\nmorgens schlecht raus, andere sind abends sehr müde, springen aber morgens frisch aus\ndem Bett.\n4.3.\nManchmal will der Schlaf lange nicht kommen. Warum ist das so? Das Leben ist manchmal\nzu kompliziert: Schulstress, Liebesprobleme, nervende Eltern oder Zukunftspläne sind\nein Impuls dafür, nachzudenken. Auch das lange Sitzen vor dem Computer oder Fernseher\nund zu wenig Bewegung können die Ursache sein.\n4.4.\nWillst du gut schlafen? Iss zwei Stunden vor dem Schlafengehen ein leichtes Abendbrot.\nUnd hör auf, alle fünf Minuten zu gucken, ob dein Freund endlich online ist. Mach\ndas Handy, das Tablet, den iPod, den Computer und die Konsole aus. Das hilft!\nnach: www.lizzynet.de\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJN-1P","answer":"4.1 = C; 4.2 = A; 4.3 = F; 4.4 = E","answer_text":"4. Należy uznać, że zdający rozwinął dany podpunkt polecenia, jeśli odniósł się do niego\nw sposób bardziej szczegółowy, tzn. w realizacji podpunktu można wyodrębnić\na. przynajmniej trzy komunikatywne, minimalne odniesienia, np.\n wyjaśnij, dlaczego taka forma zamieszkania Ci odpowiada\nIch bin nicht allein, es ist billiger und wir essen zusammen zu Abend.\nb. jedno lub dwa bardziej rozbudowane, komunikatywne odniesienia, np.\nWir helfen einander, z.B. bei den Hausaufgaben. Samstags kochen wir auch zusammen\nAbendessen. (informacja o pomocy, rozbudowana o jej rodzaj, oraz informacja\no gotowaniu, rozbudowana o nazwę posiłku)\nWir helfen uns regelmäßig, nach dem Unterricht machen wir zusammen Hausaufgaben.\n(informacja o pomocy, rozbudowana o jej rodzaj i określenie czasu).","solution":"**4.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *Konsequenzen der Schlafprobleme.* (Konsekwencje problemów ze snem.)\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\nFragment 4.1 zaczyna się pytaniem retorycznym i wymienia SKUTKI braku snu:\n\n> *Was passiert, wenn man nicht schlafen kann? **Wer schlecht schläft, bekommt schneller Depressionen. Schlechter Schlaf kann auch der Grund für Übergewicht sein.** Denn oft geht der Weg bei nächtlichen Schlafstörungen direkt zum Kühlschrank. **Außerdem kann man sich nicht richtig konzentrieren.***\n\n**Wskazówki w tekście:**\n1. Pytanie *Was passiert, wenn ?* = Co się dzieje, gdy ? (= jakie skutki?)\n2. *Depressionen bekommen* - dostać depresji (skutek 1).\n3. *Übergewicht* - nadwaga (skutek 2).\n4. *nicht richtig konzentrieren* - brak koncentracji (skutek 3).\n\nWszystkie informacje to WYNIKI/SKUTKI złego snu - to *Konsequenzen* (konsekwencje).\n\n## Sposób 2 - eliminacja nagłówków\n\n- **A** *Verschiedene Schlaftypen* - brak mowy o typach śpiących.\n- **B** *Fernsehen als Schlafmittel* - brak mowy o telewizji.\n- **C** *Konsequenzen der Schlafprobleme* - PASUJE: depresja, otyłość, brak koncentracji = skutki.\n- **D** *Medikamente gegen Schlafstörungen* - brak mowy o lekach.\n- **E** *Tipps für einen besseren Schlaf* - brak rad.\n- **F** *Gründe für Schlafprobleme* - brak przyczyn (pasuje do 4.3).\n\n## Sposób 3 - leksyka: Konsequenzen / Gründe\n\nKluczowe rozróżnienie:\n- **Konsequenzen** = skutki, konsekwencje (= co się dzieje PO)\n- **Gründe** = przyczyny, powody (= dlaczego coś się ZACZĘŁO)\n\nFragment odpowiada na *Was passiert?* (co się dzieje?) - to pytanie o SKUTKI, nie przyczyny.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.1, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **0 pkt** - inna litera lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 3.2) Zdający określa główną myśl poszczególnych części tekstu.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> Reference - *wenn*-Satz (zdanie warunkowe/czasowe):\n> *Was passiert, wenn man nicht schlafen kann?* = Co sie dzieje, gdy ktos nie moze spac?\n> *wenn* = gdy (zdanie podrzedne, czas na koncu).\n> Uzycie: warunki, powtarzajace sie sytuacje (w odroznieniu od *als* = jednorazowe zdarzenie w przeszlosci).\n\n> Reference - *kann* + *sich konzentrieren*:\n> *sich konzentrieren* = skupiac sie (czasownik zwrotny).\n> *man kann sich nicht konzentrieren* = nie mozna sie skupic (man = niosobowe).\n\n## Dlaczego inne nagłówki są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Uzasadnienie |\n| A | Typy spiących | BŁĘDNA | Pasuje do 4.2 |\n| B | TV jako środek nasenny | BŁĘDNA | Nie pojawia się w tym fragmencie |\n| **C** | **Skutki problemów ze snem** | **POPRAWNA** | Depresja + otylosc + brak koncentracji |\n| D | Leki na zaburzenia snu | BŁĘDNA | Brak wzmianki o lekach |\n| E | Porady dla lepszego snu | BŁĘDNA | Pasuje do 4.4 |\n| F | Przyczyny problemów ze snem | BŁĘDNA | Pasuje do 4.3 |\n\n## Typowe pułapki\n\n> Uwaga: Mylenie *Konsequenzen* (skutki) z *Gründe* (przyczyny) to klasyczny błąd. Pytanie *Was passiert?* (co się dzieje?) = skutki; *Warum?* (dlaczego?) = przyczyny.\n\n> Uwaga: *der Weg geht zum Kühlschrank* = isc do lodówki (nocne podjadanie) jest opisane jako SKUTEK, nie przyczyna otyłosci.\n\n**4.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *Verschiedene Schlaftypen.* (Rozne typy spiących.)\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\nFragment 4.2 prezentuje RÓŻNORODNOŚĆ wśród ludzi pod kątem snu:\n\n> *Jugendliche sollten neun Stunden schlafen. Aber: **Schlaf ist eine individuelle Sache. Die einen sind nach sechs Stunden fit, andere fühlen sich nach acht Stunden unausgeschlafen. Auch der Schlafrhythmus ist bei jedem Menschen anders**: Einige gehen spät ins Bett und kommen morgens schlecht raus, andere sind abends sehr müde, springen aber morgens frisch aus dem Bett.*\n\n**Wskazówki w tekście:**\n1. *individuelle Sache* - rzecz indywidualna (każdy inny).\n2. *Die einen andere* - jedni drudzy (kontrast typów).\n3. *bei jedem Menschen anders* - u każdego człowieka inaczej.\n4. *Einige gehen spät ins Bett* (Sowy) vs *abends sehr müde* (Skowronki) - dwa typy rytmu.\n\n**Wniosek:** Fragment opisuje RÓŻNE TYPY SPIĄCYCH - odpowiedź **A**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja nagłówków\n\n- **A** *Verschiedene Schlaftypen* - PASUJE: opis różnic między ludźmi pod kątem długości snu i rytmu.\n- **F** *Gründe für Schlafprobleme* - mogłoby być, ale tekst nie podaje PRZYCZYN problemów, lecz opisuje normalne różnice.\n\n## Sposób 3 - leksyka: Sowa i Skowronek\n\nDwa typy rytmu dobowego:\n- *Eulen* (Sowy): *spät ins Bett gehen, morgens schlecht rauskommen* - późno chodzą spać, rano wstają z trudem.\n- *Lerchen* (Skowronki): *abends müde, morgens frisch* - wieczorem śpiące, rano świeże.\n\n*der Schlafrhythmus* = rytm snu; *individuell* = indywidualny.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.2, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A**\n> - **0 pkt** - inna litera lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 3.2) Zdający określa główną myśl poszczególnych części tekstu.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> Reference - *Die einen die anderen* / *Einige andere*:\n> Struktury kontrastu zbiorowego:\n> *Die einen schlafen viel, die anderen wenig.* = Jedni spiją dużo, drudzy mało.\n> *Einige andere* = Niektórzy inni.\n\n> Reference - *sich fühlen + Adjektiv*:\n> *sich unausgeschlafen fühlen* = czuć sie niewyspany.\n> *sich fit fühlen* = czuć sie w formie.\n> Odmiana: *ich fühle mich*, *du fühlst dich*, *er fühlt sich*\n\n## Dlaczego inne nagłówki są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Uzasadnienie |\n| **A** | **Różne typy śpiących** | **POPRAWNA** | Indywidualność + typy rytmu |\n| C | Skutki problemów | BŁĘDNA | Pasuje do 4.1 |\n| E | Porady | BŁĘDNA | Pasuje do 4.4 |\n| F | Przyczyny problemów | BŁĘDNA | Pasuje do 4.3 |\n\n## Typowe pułapki\n\n> Uwaga: Uczeń może mylić ten fragment z F (przyczyny). Kluczowa różnica: ten fragment opisuje NATURALNE RÓŻNICE między ludźmi (nie problemy, a różnorodność typów), nie podaje PRZYCZYN zaburzeń snu.\n\n> Uwaga: *unausgeschlafen* = niewyspany (przymiotnik). Budowa: un- (prefiks negacji) + aus (prefiks: do końca) + geschlafen (Partizip II od schlafen).\n\n**4.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**F** - *Gründe für Schlafprobleme.* (Przyczyny problemów ze snem.)\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\nFragment 4.3 bezpośrednio pyta o PRZYCZYNY bezsenności i wymienia je:\n\n> *Manchmal will der Schlaf lange nicht kommen. **Warum ist das so?** Das Leben ist manchmal zu kompliziert: **Schulstress, Liebesprobleme, nervende Eltern oder Zukunftspläne** sind ein Impuls dafür, nachzudenken. Auch das **lange Sitzen vor dem Computer oder Fernseher und zu wenig Bewegung** können die Ursache sein.*\n\n**Wskazówki w tekście:**\n1. *Warum ist das so?* - retoryczne pytanie o PRZYCZYNĘ.\n2. *Schulstress, Liebesprobleme, nervende Eltern, Zukunftspläne* - cztery przyczyny psychologiczne.\n3. *die Ursache sein* - byc przyczyną.\n4. Długie siedzenie + brak ruchu = przyczyny stylu życia.\n\n**Wniosek:** Fragment wymienia PRZYCZYNY bezsenności - odpowiedź **F**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja nagłówków\n\n- **C** *Konsequenzen* - pasuje do 4.1 (skutki).\n- **F** *Gründe für Schlafprobleme* - PASUJE: pytanie *Warum?* + słowo *Ursache*.\n\n## Sposób 3 - leksyka: Gründe / Ursache\n\nSynonimy PRZYCZYNY:\n- *der Grund (die Gründe)* = powód, przyczyna\n- *die Ursache (die Ursachen)* = przyczyna (bardziej formalne)\n- *ein Impuls für etwas* = bodziec do czegoś\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.3, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **F**\n> - **0 pkt** - inna litera lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 3.2) Zdający określa główną myśl poszczególnych części tekstu.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> Reference - *ein Impuls dafür, nachzudenken*:\n> Konstrukcja: rzeczownik + *dafür* + *zu + Infinitiv*.\n> *Impuls dafür, nachzudenken* = bodziec do rozmyslania.\n\n> Reference - *wollen* w znaczeniu niepersonalnym:\n> *Der Schlaf will nicht kommen* = sen nie chce przyjsc (= nie nadchodzi).\n\n## Dlaczego inne nagłówki są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Uzasadnienie |\n| A | Typy spiących | BŁĘDNA | Pasuje do 4.2 |\n| C | Skutki problemów | BŁĘDNA | Pasuje do 4.1 |\n| E | Porady | BŁĘDNA | Pasuje do 4.4 |\n| **F** | **Przyczyny problemów** | **POPRAWNA** | Pytanie *Warum?* + *Ursache* |\n\n## Typowe pułapki\n\n> Uwaga: Mylenie *Gründe* (przyczyny) z *Konsequenzen* (skutki). Fragment PYTA *Warum?* i wymienia *Schulstress, Liebesprobleme* - to POWODY bezsenności.\n\n> Uwaga: *nervende Eltern* = irytujacy rodzice (od *nerven* = denerwowac). Nie myl z *nervöse Eltern* (nerwowi rodzice).\n\n**4.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**E** - *Tipps für einen besseren Schlaf.* (Porady na lepszy sen.)\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\nFragment 4.4 to zbiór PORAD w trybie rozkazującym:\n\n> ***Willst du gut schlafen?** Iss zwei Stunden vor dem Schlafengehen ein leichtes Abendbrot. Und hör auf, alle fünf Minuten zu gucken, ob dein Freund endlich online ist. **Mach das Handy, das Tablet, den iPod, den Computer und die Konsole aus. Das hilft!***\n\n**Wskazówki w tekście:**\n1. *Willst du gut schlafen?* - pytanie retoryczne do czytelnika (= tu są rady).\n2. *Iss * - Imperativ od *essen* (jedz!).\n3. *hör auf * - Imperativ od *aufhören* (przestań!).\n4. *Mach aus* - Imperativ od *ausmachen* (wyłącz!).\n5. *Das hilft!* - podsumowanie: to pomaga.\n\n**Wniosek:** Tryb rozkazujący + *Tipps* (porady) dla lepszego snu - odpowiedź **E**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja nagłówków\n\n- **E** *Tipps für einen besseren Schlaf* - PASUJE: Imperativ = porady.\n- **F** *Gründe* - nie (pasuje do 4.3).\n- **D** *Medikamente* - brak leków.\n\n## Sposób 3 - leksyka: Imperativ jako sygnał porad\n\nW tekstach poradnikowych (*Ratgeber*) Imperativ = porada:\n- *Iss!* = Jedz!\n- *Hör auf!* = Przestań!\n- *Mach aus!* = Wyłącz!\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.4, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **E**\n> - **0 pkt** - inna litera lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 3.2) Zdający określa główną myśl poszczególnych części tekstu.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> Reference - Imperativ du-Form:\n> Regularny: rdzeń czasownika (bez końcówki): *machen* → *mach!*\n> Mocne czasowniki z e → i: *essen* → *iss!* (NIE *esse!*)\n> *aufhören* (rozdzielnie złożony): *hör auf!* (prefiks na końcu).\n> *ausmachen* (rozdzielnie złożony): *mach aus!*\n\n## Dlaczego inne nagłówki są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Uzasadnienie |\n| C | Skutki | BŁĘDNA | Pasuje do 4.1 |\n| D | Leki | BŁĘDNA | Brak leków w tekście |\n| **E** | **Porady** | **POPRAWNA** | Imperativ + *Tipps* |\n| F | Przyczyny | BŁĘDNA | Pasuje do 4.3 |\n\n## Typowe pułapki\n\n> Uwaga: Uczeń może pomylić z D (*Medikamente*), bo fragment zawiera słowa o elektronice. Kluczem jest forma IMPERATYWU = porady, nie leki.\n\n> Uwaga: *ausmachen* (rozdzielnie) = wyłączyć (np. urządzenie). Nie myl z *ausschalten* (= też wyłączyć, elektr.) ani *ausmachen* (= oznaczać/umówić - inne znaczenie).","image":"img/jezyk-niemiecki-2015-maj-matura-podstawowa/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język niemiecki · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Język niemiecki","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-niemiecki-2015-maj-matura-podstawowa/zad/5","paper_id":"jezyk-niemiecki-2015-maj-matura-podstawowa","number":"5","points":3,"ptype":"closed","subject":"jezyk-niemiecki","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 5. (0-3)\nPrzeczytaj trzy teksty. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą, zgodną z treścią\ntekstu. Zakreśl literę A, B albo C.\nTekst 1.\nHallo Leute!\nUrlaub in Dänemark ist für uns Deutsche eine gute Idee! Im letzten Sommer hat meine\nFamilie eine Woche Urlaub in Dänemark gemacht. Ein schönes Ferienhaus bei www.dansk.de\nwar schnell gefunden. Das Haus hatte allen möglichen Luxus: Sauna, Waschmaschine\nund Satelliten-TV. Zum Strand und zu den Geschäften waren es ca. 200 m. Es war unser\nerster Dänemark-Urlaub. Hier gab es sehr viele Freizeitmöglichkeiten, wie einen Zoo,\nMuseen und Schwimmbäder. Mit dem Wetter hatten wir auch Glück.\nnach: www.klauserben.eu\n5.1. Worüber berichtet diese Person?\nA. Über einen Aufenthalt im Ausland.\nB. Über die Urlaubspläne ihrer Familie.\nC. Über die Lieblingsaktivitäten der Deutschen.\nTekst 2.\nSebastian Fuchs arbeitet an einer Universität und wohnt in München. Er hat in seinem Leben\nnoch keine Urlaubsreise gemacht, auch während der Ferien an der Universität bleibt er immer\nzu Hause. Da kann er gut relaxen. Seine Freunde haben ihn jedes Jahr vor den Ferien gebeten,\nmit ihnen in den Süden zu fahren. Eines Tages hatten sie Erfolg: Sebastian wollte ihnen eine\nFreude machen, deshalb besuchte er ein Reisebüro und reservierte eine Flugreise\nin den Süden. Eine Woche vor seiner Abreise wurde er aber immer unruhiger. Als\ndas Flugzeug Richtung Sizilien startete, war da ein leerer Platz, der Platz von Herrn Fuchs …\nnach: Reiner Zimnik „Wie Herr Sebastian Fuchs…”\n5.2. Wie verbringt Sebastian Fuchs immer seinen Urlaub?\nA. Er erholt sich in München.\nB. Er macht alleine Auslandsreisen.\nC. Er fährt mit seinen Freunden in den Süden.\nTekst 3.\nMöchten Sie mit Ihren Freunden verreisen und suchen nach Ferienwohnungen in der Region\nKärnten? Hier finden Sie garantiert Ihre Traum-Ferienwohnung für Ihren Urlaub in Kärnten:\nGeben Sie dafür einfach Ihre persönlichen Urlaubswünsche in unsere Suchmaschine ein,\nund Sie bekommen sofort viele Angebote.\nnach: www.kaernten-travel.com\n5.3. Für wen ist dieser Text geschrieben?\nA. Für Personen, die Ferienwohnungen haben.\nB. Für Personen, die Freunde in Kärnten suchen.\nC. Für Personen, die ihren Urlaub in Kärnten planen.\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJN-1P","answer":null,"answer_text":"5. W przypadku podpunktów polecenia, które składają się z dwóch członów:\na. jeśli zdający w minimalnym stopniu nawiązał do jednego członu, a drugiego\nnie zrealizował, należy uznać, że odniósł się do danego podpunktu.\nb. jeśli zdający nawiązał do obydwu członów w minimalnym stopniu, należy uznać,\nże odniósł się do danego podpunktu.\nc. jeśli zdający rozbudował swoją wypowiedź tylko w zakresie jednego członu,\na drugiego nie zrealizował, należy uznać, że odniósł się do danego podpunktu.\nd. jeśli zdający odniósł się do obydwu członów i przynajmniej jeden z nich przedstawił\nw sposób bardziej szczegółowy, to należy uznać, że rozwinął wypowiedź.","solution":"**5.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *Über einen Aufenthalt im Ausland.* (O pobycie za granicą.)\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\nKluczowe zdania o treści wpisu:\n\n> *Hallo Leute! Urlaub in Dänemark ist für uns Deutsche eine gute Idee! **Im letzten Sommer hat meine Familie eine Woche Urlaub in Dänemark gemacht.** Ein schönes Ferienhaus bei www.dansk.de war schnell gefunden.*\n\n**Wskazówki:**\n1. *Im letzten Sommer* - w poprzednim lecie (Perfekt = zdarzyło się).\n2. *hat gemacht* - Perfekt = czynność ZREALIZOWANA.\n3. *Urlaub in Dänemark* - wakacje w Danii (kraj obcy dla autora-Niemca).\n4. *für uns Deutsche* - autor jest Niemcem; Dania = zagraniczne.\n\n**Wniosek:** Relacja z ODBYTEGO pobytu za granicą - odpowiedź **A**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja opcji\n\n- **A** *Aufenthalt im Ausland* - POPRAWNA: Dania to zagranica dla Niemców; był już, opisuje co przeżył.\n- **B** *Urlaubspläne* - błędna: plany są w czasie przyszłym. Tutaj Perfekt = wakacje już minęły (*letzten Sommer*, *hat gemacht*).\n- **C** *Lieblingsaktivitäten der Deutschen* - błędna: to osobista relacja rodziny, nie statystyki o Niemcach.\n\n## Sposób 3 - gramatyka: Perfekt jako sygnał przeszłości\n\n> Reference - Perfekt:\n> *hat gemacht* = Perfekt od *machen*.\n> Użycie: przeszłość mówiona, osobiste doświadczenia.\n> *Im letzten Sommer* + Perfekt = relacja z przeszłości (NIE plany).\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.1, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A**\n> - **0 pkt** - B, C lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 3.1) Zdający określa główną myśl tekstu.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> Reference - *ein Ferienhaus war schnell gefunden*:\n> *sein + Partizip II* = Zustandspassiv (stan po czynności).\n> *war gefunden* = został znaleziony (i jest znaleziony).\n> Tutaj: dom został szybko znaleziony (= wynik szukania).\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |\n| **A** | **Pobyt za granicą** | **POPRAWNA** | - |\n| B | Plany urlopowe | BŁĘDNA | Perfekt (*hat gemacht*) + *letzten Sommer* = przeszłość, NIE plany |\n| C | Ulubione aktywności Niemców | BŁĘDNA | To relacja jednej rodziny, nie ogólna opinia o Niemcach |\n\n## Typowe pułapki\n\n> Uwaga: Pułapka z opcją B: tytuł *Urlaub in Dänemark ist eine gute Idee* brzmi jak rekomendacja/plan. Ale tekst opisuje pobyt PRZESZŁY (*letzten Sommer*, Perfekt).\n\n> Uwaga: *für uns Deutsche* - sformułowanie pokazuje, że autor jest Niemcem, więc Dania = zagranica (*Ausland*).\n\n**5.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *Er erholt sich in München.* (Odpoczywa w Monachium.)\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\nKluczowy fragment o sposobie spędzania urlopu:\n\n> *Sebastian Fuchs arbeitet an einer Universität und wohnt in München. **Er hat in seinem Leben noch keine Urlaubsreise gemacht, auch während der Ferien an der Universität bleibt er immer zu Hause. Da kann er gut relaxen.***\n\n**Wskazówki:**\n1. *noch keine Urlaubsreise gemacht* - NIGDY w życiu nie wyjechał na urlop.\n2. *bleibt er immer zu Hause* - zawsze zostaje W DOMU.\n3. *wohnt in München* - mieszka w Monachium.\n4. *Da kann er gut relaxen* - tam (= w domu/Monachium) dobrze odpoczywa.\n\n**Wniosek:** Fuchs zawsze spędza urlop w Monachium - odpowiedź **A**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja opcji\n\n- **A** *Er erholt sich in München* - POPRAWNA: mieszka tam i zostaje w domu (*bleibt zu Hause*).\n- **B** *alleine Auslandsreisen* - błędna: *noch keine Urlaubsreise gemacht* = ŻADNYCH podróży urlopowych.\n- **C** *fährt mit Freunden in den Süden* - pułapka: jedyny raz, gdy zarezerwował wycieczkę, NIE POJECHAŁ (*leerer Platz der Platz von Herrn Fuchs*).\n\n## Sposób 3 - gramatyka: *noch nicht / noch nie / noch kein*\n\n> Reference - negacje z *noch*:\n> *noch nicht* = jeszcze nie\n> *noch nie* = jeszcze nigdy\n> *noch kein* + rzeczownik = jeszcze żaden\n> *Er hat noch keine Urlaubsreise gemacht* = Jeszcze nigdy nie wyjechał na urlop.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.2, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A**\n> - **0 pkt** - B, C lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |\n| **A** | **Odpoczywa w Monachium** | **POPRAWNA** | - |\n| B | Samotne wycieczki | BŁĘDNA | *noch keine Urlaubsreise* = nigdy nie wyjeżdżał |\n| C | Z przyjaciółmi na południe | BŁĘDNA | Jedyny raz zarezerwował, ale NIE POJECHAŁ (pusty fotel w samolocie) |\n\n## Typowe pułapki\n\n> Uwaga: Pułapka z opcją C: przyjaciele PROSILI Fuchsa co roku (imperfekt ciągły), a on raz zarezerwował - ale ostatecznie nie wsiadł do samolotu.\n\n> Uwaga: *relaxen* = odpoczywać (pożyczka z angielskiego *to relax*). Forma nieformalna - coraz popularniejsza w języku potocznym.\n\n**5.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *Für Personen, die ihren Urlaub in Kärnten planen.* (Dla osób planujących urlop w Karyntii.)\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\nKluczowe fragmenty ogłoszenia:\n\n> ***Möchten Sie mit Ihren Freunden verreisen und suchen nach Ferienwohnungen in der Region Kärnten?** Hier finden Sie garantiert Ihre Traum-Ferienwohnung für **Ihren Urlaub in Kärnten**: Geben Sie dafür einfach Ihre persönlichen Urlaubswünsche in unsere Suchmaschine ein, und Sie bekommen sofort viele Angebote.*\n\n**Wskazówki:**\n1. *Möchten Sie verreisen?* - zwraca się do osób CHCĄCYCH wyruszyć w podróż.\n2. *suchen nach Ferienwohnungen* - szukają kwater (= planowanie).\n3. *Ihren Urlaub in Kärnten* - Wasz urlop w Karyntii (= planowanie urlopu).\n4. *Ihre persönlichen Urlaubswünsche* - Wasze życzenia urlopowe.\n\n**Wniosek:** Tekst adresowany do osób PLANUJĄCYCH urlop w Karyntii - odpowiedź **C**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja opcji\n\n- **A** *Personen, die Ferienwohnungen haben* - błędna: tekst OFERUJE kwatery, nie zwraca się do właścicieli.\n- **B** *Personen, die Freunde in Kärnten suchen* - błędna: *Freunde* pojawia się (*mit Ihren Freunden verreisen*), ale chodzi o WYJAZD z przyjaciółmi, nie szukanie przyjaciół.\n- **C** *Personen, die ihren Urlaub in Kärnten planen* - POPRAWNA: tekst = serwis rezerwacji wakacyjnych.\n\n## Sposób 3 - leksyka: kontekst ogłoszenia\n\nTypowe słownictwo portalu turystycznego:\n- *die Ferienwohnung* = mieszkanie wakacyjne\n- *die Traum-Ferienwohnung* = wymarzone mieszkanie wakacyjne\n- *die Suchmaschine* = wyszukiwarka\n- *Angebote bekommen* = otrzymać oferty\n- *verreisen* = wyruszyć w podróż\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.3, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **0 pkt** - A, B lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 3.5) Zdający określa kontekst wypowiedzi.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> Reference - *Möchten Sie ?* - forma grzecznościowa:\n> *möchten* (od mögen, Konjunktiv II) = chciełby Pan/Pani\n> Pytania reklamowe w formie *Möchten Sie ?* = oferta usługi.\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |\n| A | Właściciele kwater | BŁĘDNA | Tekst SZUKA klientów, nie właścicieli |\n| B | Szukający przyjaciół | BŁĘDNA | *mit Freunden* = z przyjaciółmi (nie szukanie) |\n| **C** | **Planujący urlop** | **POPRAWNA** | - |\n\n## Typowe pułapki\n\n> Uwaga: Pułapka z opcją A: tekst mówi o *Ferienwohnungen* (domkach wakacyjnych), ale to PORTAL WYSZUKIWANIA, który szuka klientów-urlopowiczów, nie właścicieli.\n\n> Uwaga: *Geben Sie ein* - Imperativ od *eingeben* (wpisać). Rozdzielnie złożony: prefiks *ein* na końcu.","image":"img/jezyk-niemiecki-2015-maj-matura-podstawowa/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język niemiecki · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Język niemiecki","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-niemiecki-2015-maj-matura-podstawowa/zad/6","paper_id":"jezyk-niemiecki-2015-maj-matura-podstawowa","number":"6","points":5,"ptype":"closed","subject":"jezyk-niemiecki","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 6. (0-5)\nPrzeczytaj tekst. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą, zgodną z treścią tekstu.\nZakreśl literę A, B, C albo D.\nHANS BECK UND SEINE SPIELFIGUREN AUS PLASTIK\nHans Beck wurde 1929 als ältester Sohn eines Kaufmanns in Thüringen geboren. Er\nbeobachtete gerne seine jüngeren Geschwister beim Spielen und schon im Alter von zehn\nJahren bastelte er kleine Fahrzeuge und Figuren für sie.\nEr begann bei einem Bekannten seines Vaters eine Lehre als Tischler. Dann floh er aus\nder Sowjetischen Besatzungszone in den Westen und beendete seine Tischlerlehre bei\neiner Firma in Bamberg.\n1958 bewarb sich Hans Beck, gelernter Tischler, um einen Arbeitsplatz bei der Firma\n„Geobra“. Die Firma produzierte Spielzeug. Der Firmenchef Horst Brandstätter wählte aus\nvielen Kandidaten Hans Beck aus. Aus welchem Grund? Weil Hans ein interessantes Hobby\nhatte: Modellflugzeuge.\n1971 stellte Beck dem Chef ein neues Projekt vor: ein Spielzeugsystem mit Figuren aus\nPlastik - einen Bauarbeiter, einen Piraten und einen Indianer. Becks Figuren waren 7,5 cm\ngroß und damit ideal für eine Kinderhand. Sie hatten sympathische Gesichter, was Hans Beck\nbesonders wichtig war. Immer, wenn es möglich war, gab er die Prototypen, die ersten\nModelle, Kindern und beobachtete sie beim Spielen. Die Kinder freuten sich darüber, dass\ndie Figuren Arme und Beine hatten, die man bewegen konnte. Die Figuren waren also\n„mobil“. Das machte den Kindern besonders großen Spaß.\nDurch die Ölkrise 1973 wurde Plastik viel teurer. Deshalb änderte der Firmenchef Ende 1973\nseine Produktpalette. Die Firma produzierte weniger große Plastikspielwaren und Hula-Hoop-\nReifen und konzentrierte sich nur auf kleine Figuren aus Plastik.\nDas war eine richtige Entscheidung. Becks Spielfiguren wurden im Februar 1974 auf\nder Nürnberger Messe für Spielwaren unter dem Namen Playmobil präsentiert. Die Branche\nreagierte vorsichtig, doch die Kinder waren fasziniert. Bis Herbst 1974 verdiente „Geobra“\nschon 3 Millionen D-Mark mit den Playmobil-Figuren.\nDer Erfolg war groß, denn die Figuren blieben nicht allein. Hans Beck und sein Team\nkonstruierten komplette Spielwelten. Es kamen Gebäude, Fahrzeuge und Tiere hinzu. Wie\nsehr Kinder dieses Spielzeug lieben, zeigen die vielen Briefe, die jeden Tag bei Playmobil\nankommen. Die Kinder präsentieren ihre Ideen und machen Vorschläge. Manche Kinder\nwünschen sich auch Kampf- und Horrorartikel, aber das wird von der Firma nicht akzeptiert.\n1998 ging Beck in Rente. Er lebte bis 2009 in Markdorf am Bodensee. Bis zu seinem Tod\nwurden circa 1,5 Milliarden Playmobil-Figuren produziert.\nnach: www.playmobil.de\nMJN-1P\n6.1. Warum entschied sich der Chef von „Geobra“, Hans Beck Arbeit zu geben?\nA. Hans war gelernter Tischler.\nB. Hans hatte jüngere Geschwister.\nC. Hans interessierte sich für Modellbau.\nD. Es gab keine anderen Kandidaten als Hans.\n6.2. Was fanden die Kinder an Becks Figuren besonders gut?\nA. Sie hatten sympathische Gesichter.\nB. Sie hatten genau die richtige Größe.\nC. Sie stellten verschiedene Berufe dar.\nD. Man konnte ihre Beine und Arme bewegen.\n6.3. Warum musste der Firmenchef seine Produktpalette ändern?\nA. Die Preise für Plastik wurden höher.\nB. Hula-Hoop-Reifen kamen aus der Mode.\nC. Seine Firma stand kurz vor einer finanziellen Krise.\nD. Niemand wollte mehr große Plastikspielwaren kaufen.\n6.4. Welche Kinderwünsche werden von der Firma nicht erfüllt?\nA. Bitten um Gebäude.\nB. Bitten um Horrorartikel.\nC. Bitten um neue Tierfiguren.\nD. Bitten um weitere Fahrzeuge.\n6.5. Wovon handelt der Text?\nA. Von Problemen auf dem Spielzeugmarkt.\nB. Von der Geschichte der Playmobilfiguren.\nC. Von dem Einfluss der Spielwaren auf Kinder.\nD. Von der Produktionstechnologie der Playmobilfiguren.\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJN-1P","answer":null,"answer_text":"6. Wyrażenia takie jak np. aufräumen, sauber machen są traktowane jako jedno odniesienie\nsię do podpunktu polecenia.","solution":"**6.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *Hans interessierte sich für Modellbau.* (Hans interesował się modelarstwem.)\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\nKluczowy akapit o zatrudnieniu Becka:\n\n> *1958 bewarb sich Hans Beck, gelernter Tischler, um einen Arbeitsplatz bei der Firma „Geobra\". Die Firma produzierte Spielzeug. **Der Firmenchef Horst Brandstätter wählte aus vielen Kandidaten Hans Beck aus. Aus welchem Grund? Weil Hans ein interessantes Hobby hatte: Modellflugzeuge.***\n\n**Wskazówki:**\n1. *Aus welchem Grund?* - pytanie retoryczne o POWÓD.\n2. *Weil Hans ein interessantes Hobby hatte* - bo miał interesujące hobby.\n3. *Modellflugzeuge* - modele samolotów = modelarstwo.\n\n**Wniosek:** Beck dostał pracę, bo interesował się MODELARSTWEM - odpowiedź **C**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja opcji\n\n- **A** *gelernter Tischler* - pułapka: Beck BYŁ stolarzem, ale to nie jest POWÓD wyboru (wiele innych kandydatów też mogło być stolarzami).\n- **B** *jüngere Geschwister* - błędna: miał młodsze rodzeństwo, ale to nie jest wymieniony powód wyboru przez szefa firmy.\n- **C** *für Modellbau interessieren* - POPRAWNA: *Modellflugzeuge* = modelarstwo, *interessantes Hobby*.\n- **D** *keine anderen Kandidaten* - błędna: *aus vielen Kandidaten* = spośród WIELU kandydatów (był wybór).\n\n## Sposób 3 - leksyka: Modellfliegen / Modellbau\n\nKluczowe słownictwo:\n- *das Modellflugzeug* = model samolotu\n- *der Modellbau* = modelarstwo\n- *das Hobby* = hobby\n- *sich interessieren für + Akk.* = interesować się czymś\n\nOpcja C mówi *für Modellbau interessieren* = interesował się modelarstwem = *Modellflugzeuge* w tekście.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.1, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **0 pkt** - A, B, D lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> Reference - zdanie przyczynowe z *weil*:\n> *weil* + zdanie poboczne (czas na końcu).\n> *Weil Hans ein Hobby hatte: Modellflugzeuge* - zdanie poboczne z dwukropkiem rozwijającym.\n> Schemat: Hauptsatz + , weil + Subjekt + + Verb.\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |\n| A | Stolarz | BŁĘDNA | To zawód, nie hobby - wiele kandydatów też było stolarzami |\n| B | Młodsze rodzeństwo | BŁĘDNA | Wspomina się w biografii, ale nie jako powód zatrudnienia |\n| **C** | **Modelarstwo** | **POPRAWNA** | *Modellflugzeuge* |\n| D | Brak innych kandydatów | BŁĘDNA | Tekst: *aus vielen Kandidaten* (spośród wielu) |\n\n## Typowe pułapki\n\n> Uwaga: Pułapka A: *gelernter Tischler* pojawia się wprost w tekście, ale tekst WYRAŹNIE pyta *Aus welchem Grund?* i odpowiada: *weil Hobby: Modellflugzeuge* - nie zawód.\n\n> Uwaga: *sich bewerben um + Akk.* = ubiegać się o (pracę). Reflexiv + Präposition.\n\n**6.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D** - *Man konnte ihre Beine und Arme bewegen.* (Mozna bylo poruszac nogami i ramionami.)\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\nKluczowy fragment o reakcji dzieci:\n\n> *Immer, wenn es möglich war, gab er die Prototypen, die ersten Modelle, Kindern und beobachtete sie beim Spielen. **Die Kinder freuten sich darüber, dass die Figuren Arme und Beine hatten, die man bewegen konnte. Die Figuren waren also „mobil\". Das machte den Kindern besonders großen Spaß.***\n\n**Wskazówki:**\n1. *freuten sich darüber, dass * - cieszyły sie Z TEGO, ze\n2. *Arme und Beine hatten, die man bewegen konnte* - ruchome ramiona i nogi.\n3. *besonders großen Spaß* - SZCZEGOLNIE dużo zabawy (sygnał: to właśnie podobało się najbardziej).\n\n**Wniosek:** Dzieciom SZCZEGOLNIE podobało sie, że można ruszać kończynami - odpowiedź **D**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja opcji\n\n- **A** *sympathische Gesichter* - pułapka: tekst wspomina ładne twarze (*sympathische Gesichter*) jako ważne dla BECKA, nie jako to, co DZIECIOM podoba się najbardziej.\n- **B** *die richtige Größe* - wspomniana (7,5 cm), ale NIE jako powód radości dzieci.\n- **C** *verschiedene Berufe* - pułapka: figurki miały różne zawody, ale to nie jest wymienione jako powód szczególnej radości.\n- **D** *Beine und Arme bewegen* - POPRAWNA: *besonders großen Spaß* = najbardziej podobało sie.\n\n## Sposób 3 - leksyka: *sich freuen über + Akk.*\n\n> Reference - *sich freuen über + Akk.*:\n> Cieszyć sie z czegoś (teraźniejszego/przeszłego).\n> *Die Kinder freuten sich darüber, dass * - korealat *darüber* + zdanie *dass*.\n> *darüber* = zaimek korealat dla *über + Akk.* (zdarzenie/fakt).\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.2, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **D**\n> - **0 pkt** - A, B, C lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |\n| A | Ladne twarze | BŁĘDNA | Ważne dla BECKA, nie dla dzieci |\n| B | Odpowiedni rozmiar | BŁĘDNA | Wspomniano, nie jako powód radości |\n| C | Różne zawody | BŁĘDNA | Nie wymieniono jako powód zabawy |\n| **D** | **Ruchome kończyny** | **POPRAWNA** | *besonders großen Spaß* |\n\n## Typowe pułapki\n\n> Uwaga: Pułapka z A: *sympathische Gesichter* jest w tym samym akapicie, ale to preferencja BECKA (*Hans Beck besonders wichtig war*), nie przyczyna radości dzieci.\n\n> Uwaga: *besonders* (szczegolnie) sygnalizuje SUPERLATIVOWĄ intensywność - to właśnie NAJWAŻNIEJSZY powód zabawy.\n\n**6.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *Die Preise für Plastik wurden höher.* (Ceny plastiku wzrosły.)\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\nKluczowy fragment o zmianie asortymentu:\n\n> ***Durch die Ölkrise 1973 wurde Plastik viel teurer. Deshalb änderte der Firmenchef Ende 1973 seine Produktpalette.***\n\n**Wskazówki:**\n1. *Durch die Ölkrise 1973* - z powodu kryzysu naftowego 1973.\n2. *wurde Plastik viel teurer* - plastik stał sie DUŻO DROŻSZY.\n3. *Deshalb* = dlatego (= skutek bezpośredni).\n4. *änderte seine Produktpalette* - zmienił asortyment.\n\n**Wniosek:** Przyczyną zmiany były WYŻSZE CENY PLASTIKU - odpowiedź **A**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja opcji\n\n- **A** *Preise für Plastik wurden höher* - POPRAWNA: *Plastik viel teurer* = *Preise wurden höher*.\n- **B** *Hula-Hoop-Reifen aus der Mode* - błędna: moda nie jest wymieniona; Hula-Hoop wspomniane jako produkt, który ograniczono z powodu kosztu plastiku.\n- **C** *finanzielle Krise* - pułapka: kryzys NAFTOWY dotknął ceny, ale firma sama nie była w kryzysie finansowym.\n- **D** *niemand wollte mehr kaufen* - błędna: brak informacji o braku popytu.\n\n## Sposób 3 - leksyka: kryzys naftowy\n\n- *die Ölkrise* = kryzys naftowy (1973 = pierwsze embargo arabskie)\n- *das Plastik* = plastik\n- *teurer werden* = drożeć\n- *die Produktpalette* = asortyment, paleta produktów\n- *durch + Akk.* = z powodu, poprzez (przyczyna)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.3, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A**\n> - **0 pkt** - B, C, D lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> Reference - Passiv Präteritum:\n> *wurde + Partizip II* = Vorgangspassiv w przeszłości.\n> *Plastik wurde teurer* = plastik stał sie droższy (stało sie to).\n> *wurde teurer* to nie Passiv, ale Zustandsveränderung (*werden* + Adj.).\n> *Deshalb* = dlatego (łącznik przyczynowo-skutkowy - inwersja po nim).\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |\n| **A** | **Wyższe ceny plastiku** | **POPRAWNA** | - |\n| B | Moda na Hula-Hoop minęła | BŁĘDNA | Nie piszą o modzie, lecz o kosztach produkcji |\n| C | Kryzys finansowy firmy | BŁĘDNA | Firma dobrze sobie radziła; to kryzys ZEWNĘTRZNY (naftowy) |\n| D | Nikt nie chciał kupować | BŁĘDNA | Brak informacji o popycie |\n\n## Typowe pułapki\n\n> Uwaga: *Ölkrise* (kryzys naftowy) → droższy plastik (plastik jest produkowany z ropy). To logiczny łańcuch przyczynowo-skutkowy, którego zrozumienie jest POTRZEBNE do rozwiązania zadania.\n\n> Uwaga: *deshalb* = dlatego. Po deshalb INWERSJA: *Deshalb änderte der Chef* (nie: *deshalb der Chef änderte*).\n\n**6.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *Bitten um Horrorartikel.* (Prosby o artykuły horrorowe.)\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\nKluczowy fragment o listach dzieci:\n\n> *Wie sehr Kinder dieses Spielzeug lieben, zeigen die vielen Briefe, die jeden Tag bei Playmobil ankommen. Die Kinder präsentieren ihre Ideen und machen Vorschläge. **Manche Kinder wünschen sich auch Kampf- und Horrorartikel, aber das wird von der Firma nicht akzeptiert.***\n\n**Wskazówki:**\n1. *Manche Kinder wünschen sich auch* - niektóre dzieci chcą (proszą).\n2. *Kampf- und Horrorartikel* - artykuły związane z walką i horrorem.\n3. *aber das wird von der Firma nicht akzeptiert* - ALE firma tego NIE AKCEPTUJE.\n\n**Wniosek:** Firma nie realizuje próśb o artykuły HORROROWE - odpowiedź **B**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja opcji\n\n- **A** *Gebäude* - błędna: tekst mówi, że *Gebäude* zostały DODANE do kolekcji (*Es kamen Gebäude hinzu*).\n- **B** *Horrorartikel* - POPRAWNA: *nicht akzeptiert*.\n- **C** *Tierfiguren* - błędna: *Tiere hinzu* = zwierzęta zostały DODANE.\n- **D** *weitere Fahrzeuge* - błędna: *Fahrzeuge hinzu* = pojazdy zostały DODANE.\n\n## Sposób 3 - Passiv jako sygnał odrzucenia\n\n> Reference - Vorgangspassiv Präsens:\n> *das wird nicht akzeptiert* = to nie jest akceptowane (przez firmę).\n> Forma: *werden + Partizip II*.\n> *von der Firma* = przez firmę (Agens w stronie biernej).\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.4, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B**\n> - **0 pkt** - A, C, D lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |\n| A | Budynki | BŁĘDNA | *kamen hinzu* = zostały dodane (firma spełnia) |\n| **B** | **Horror** | **POPRAWNA** | *nicht akzeptiert* |\n| C | Figury zwierząt | BŁĘDNA | Zwierzęta zostały dodane |\n| D | Więcej pojazdów | BŁĘDNA | Pojazdy zostały dodane |\n\n## Typowe pułapki\n\n> Uwaga: Kluczowe *aber* sygnalizuje kontrast: dzieci proszą, firma odmawia. Uczeń musi wyłapać to *aber*.\n\n> Uwaga: *sich (Dat.) wünschen* = życzyć sobie, pragnąc. *Kinder wünschen sich Horrorartikel* = dzieci pragną artykułów horrorowych.\n\n**6.5.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *Von der Geschichte der Playmobilfiguren.* (O historii figurek Playmobil.)\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\nTekst ma wyrazną CHRONOLOGICZNĄ strukturę:\n\n- 1929 - urodziny Becka\n- 1958 - zatrudnienie w Geobra\n- 1971 - projekt figurek\n- 1973 - kryzys naftowy, zmiana produkcji\n- luty 1974 - premiera Playmobil na targach w Norymberdze\n- do jesieni 1974 - 3 mln D-Mark zysku\n- 1998 - Beck na emeryturze\n- do 2009 - 1,5 mld figurek\n\n**Wniosek:** Chronologiczna historia powstania i sukcesu figurek Playmobil - odpowiedź **B**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja opcji\n\n- **A** *Probleme auf dem Spielzeugmarkt* - błędna: tekst nie skupia się na problemach rynku; opisuje sukcesy.\n- **B** *Geschichte der Playmobilfiguren* - POPRAWNA: chronologiczna narracja od 1929 do 2009.\n- **C** *Einfluss auf Kinder* - częściowo obecny, ale to NIE jest główna myśl; tekst skupia się na historii produktu.\n- **D** *Produktionstechnologie* - błędna: technologia produkcji jest wspomniana marginalnie.\n\n## Sposób 3 - leksyka: gatunek tekstu\n\nTypowe cechy tekstu biograficzno-historycznego:\n- Daty (1929, 1958, 1971, 1973, 1974)\n- Liczby (7,5 cm, 3 Millionen D-Mark, 1,5 Milliarden Figuren)\n- Kolejność: *dann, danach, bis, von bis*\n- Nazwy własne: Beck, Geobra, Brandstätter, Playmobil\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.5, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B**\n> - **0 pkt** - A, C, D lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 3.1) Zdający określa główną myśl tekstu.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> Reference - Präteritum vs Perfekt w narracji:\n> Teksty narracyjne/historyczne używają PRÄTERITUM.\n> *ging, beendete, bewarb, wählte, stellte, präsentierte, verdiente, ging* - wszystkie to Präteritum narracyjne.\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Uzasadnienie |\n| A | Problemy rynku | BŁĘDNA | Tekst opisuje sukces, nie problemy |\n| **B** | **Historia Playmobil** | **POPRAWNA** | Chronologia 1929-2009 |\n| C | Wpływ na dzieci | BŁĘDNA | Jeden aspekt, nie główna myśl |\n| D | Technologia produkcji | BŁĘDNA | Wspomniana marginalnie |\n\n## Typowe pułapki\n\n> Uwaga: Pułapka z C: dzieci są wspomniane (reakcja, listy, życzenia), ale to tylko JEDEN wątek w historii firmy. Główna myśl = HISTORIA figurek od narodzin do 2009.\n\n> Uwaga: Tytuł artykułu *Hans Beck und seine Spielfiguren aus Plastik* sugeruje tematykę: człowiek + figurki = historia figurek.","image":"img/jezyk-niemiecki-2015-maj-matura-podstawowa/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język niemiecki · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Język niemiecki","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-niemiecki-2015-maj-matura-podstawowa/zad/7","paper_id":"jezyk-niemiecki-2015-maj-matura-podstawowa","number":"7","points":3,"ptype":"closed","subject":"jezyk-niemiecki","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 7. (0-3)\nPrzeczytaj tekst, z którego usunięto trzy zdania. Wpisz w luki 7.1.-7.3. litery, którymi\noznaczono brakujące zdania (A-E), tak aby otrzymać logiczny i spójny tekst.\nUwaga: dwa zdania zostały podane dodatkowo i nie pasują do żadnej luki.\nFREI VOM KLEIDER-TERROR\nNina Kaller kaufte sich ein Jahr lang kein einziges Kleidungsstück und dokumentierte\nihr Experiment in einem Blog. Im Interview erzählt sie darüber.\nRedaktion:\nWarum hast du dich entschieden, ein Jahr lang keine Kleidung mehr zu\nkaufen?\nNina Kaller: Als Therapie. Ich hatte ein Problem mit dem Kleiderkauf: Früher kaufte ich\nimmer viel Kleidung. 7.1. Dann legte ich sie in meinen großen Schrank\nund vergaß sie.\nDann kaufte ich wieder etwas Neues. Und ich begann, die neuen Stücke vor\nmeinem Freund zu verstecken. Da merkte ich, dass es so nicht weitergehen\nkann.\nRedaktion:\nFür viele ist es ganz normal, jede Woche Kleidung zu kaufen. Ab wann wird es\ngefährlich?\nNina Kaller: Wenn man kein Geld mehr auf dem Konto hat und trotzdem einkauft, zum\nBeispiel mit der Kreditkarte. 7.2. Trotzdem war mein Verhalten nicht\ngesund. Immer wenn ich Probleme in der Familie hatte, kaufte ich ein. Ich\nkaufte nicht ein, weil ich etwas brauchte, sondern weil es mich glücklich\nmachte.\nRedaktion:\nJetzt kaufst du wieder ein. Ist das kein Problem mehr?\nNina Kaller: Nein, ich bin jetzt eine ganz andere Konsumentin. Ich denke jetzt vor jedem\nKauf länger nach. 7.3. Und ich kaufe weniger, aber bessere und teurere\nKleidung. Deshalb kann ich sie länger tragen.\nnach: www.jetzt.sueddeutsche.de\nA. Ich frage mich immer fünfmal, ob ich etwas brauche oder nicht.\nB. Nach dem Kauf trug ich sie maximal einmal.\nC. Nach einiger Zeit war dieses komische Gefühl nicht mehr da.\nD. Bei mir ging es nie so weit, dass mein Konto im Minus war.\nE. Vor einem Jahr konnte ich alles haben.\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJN-1P","answer":null,"answer_text":"7. Realizacja podpunktu polecenia przy pomocy wyrażeń synonimicznych lub wzajemnie\nwykluczających się słów/wyrażeń, lub przy pomocy równorzędnych słów odnoszących\nsię do jednego aspektu, jest traktowana jako jedno odniesienie, np.\n opisz swoich współlokatorów\nMeine Mitbewohner sind immer zufrieden und glücklich.\n wyjaśnij, dlaczego taka forma zamieszkania Ci odpowiada\nDas Zusammenwohnen ist interessant und langweilig.","solution":"**7.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *Nach dem Kauf trug ich sie maximal einmal.* (Po zakupie nosiłam to maksymalnie raz.)\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu luki\n\nKontekst otaczający lukę 7.1:\n\n> *Früher kaufte ich immer viel Kleidung. **[7.1]** Dann legte ich sie in meinen großen Schrank und vergaß sie.*\n\nCzas i logika:\n- PRZED luką: *kaufte* = kupiła dużo ubrań.\n- PO luce: *Dann legte sie in Schrank* = potem wkładała do szafy i zapominała.\n\nW LUCE musi być coś, co dzieje się MIĘDZY zakupem a schowaniem. Logiczny ciąg: *kupiła → nosiła raz → schowała → zapomniała.*\n\n**Zdanie B:** *Nach dem Kauf trug ich sie maximal einmal* = po zakupie nosiła to maksymalnie raz → PASUJE do luki.\n\n## Sposób 2 - eliminacja zdań\n\n- **A** *Ich frage mich immer fünfmal* - to TERAŹNIEJSZY nawyk (Präsens), a kontekst dotyczy PRZESZŁOŚCI (*Früher*, Präteritum).\n- **B** *Nach dem Kauf trug ich sie maximal einmal* - Präteritum + *Nach dem Kauf* wprost łączy z *kaufte* (przed) i *legte in Schrank* (po).\n- **C** *Nach einiger Zeit war dieses komische Gefühl nicht mehr da* - mówi o uczuciu, brak kontekstu dla uczucia.\n- **D** *Bei mir ging es nie so weit* - mówi o koncie bankowym (Minus), pasuje do innego miejsca.\n- **E** *Vor einem Jahr konnte ich alles haben* - mówi o przeszłej zdolności, nie o ubraniach.\n\n## Sposób 3 - leksyka: spójniki i wyrażenia czasu\n\n- *Früher* = dawniej, przedtem\n- *Dann* = potem (po czymś)\n- *Nach dem Kauf* = po zakupie\n\nSekwencja: *Früher kaufte [B: Nach dem Kauf trug ] Dann legte in Schrank.*\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 7.1, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B**\n> - **0 pkt** - A, C, D, E lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 3.6) Zdający rozpoznaje związki między częściami tekstu.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> Reference - *nach dem + deverbalny rzeczownik*:\n> *nach dem Kauf* = po zakupie (*der Kauf* = zakup).\n> Schemat: *nach + dem + Verbalsubstantiv (Dat.)*.\n> Inne przykłady: *nach dem Essen* (po jedzeniu), *nach dem Aufstehen* (po wstaniu).\n\n## Dlaczego inne zdania są błędne\n\n| Zdanie | Status | Uzasadnienie |\n| A | BŁĘDNE | Präsens - dotyczy teraźniejszości, kontekst w Präteritum |\n| **B** | **POPRAWNE** | *Nach dem Kauf dann in Schrank* - logiczna sekwencja |\n| C | BŁĘDNE | Brak kontekstu dla *komisches Gefühl* w tym miejscu |\n| D | BŁĘDNE | Pasuje do luki 7.2 (temat konta bankowego) |\n| E | BŁĘDNE | Przed rokiem, ale kontekst nie wymaga tej informacji |\n\n## Typowe pułapki\n\n> Uwaga: *maximal einmal* = maksymalnie raz. Wskazuje na bezsensowny zakup (kupiła, nosiła raz, schowała na zawsze).\n\n> Uwaga: Pronomen *sie* (ją/je) odnosi się do *Kleidung* (odziezy, Nom. pl. *die Kleidungsstücke*) - spójność referencyjna to klucz do rozwiązania.\n\n**7.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D** - *Bei mir ging es nie so weit, dass mein Konto im Minus war.* (U mnie nigdy nie dochodziło do sytuacji, że moje konto byłoby na minusie.)\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu luki\n\nKontekst otaczający lukę 7.2:\n\n> *Wenn man kein Geld mehr auf dem Konto hat und trotzdem einkauft, zum Beispiel mit der Kreditkarte. **[7.2]** Trotzdem war mein Verhalten nicht gesund.*\n\nLogika:\n- PRZED luką: opisuje OGÓLNĄ sytuację uzależnienia (konto na 0, a i tak kupuje).\n- PO luce: *Trotzdem* (mimo to) + *Verhalten nicht gesund* - mimo czegoś, zachowanie było niezdrowe.\n\n*Trotzdem* sygnalizuje KONTRAST: luka musi zawierać coś pozytywnego (= coś, co mogłoby sugerować brak problemu).\n\n**Zdanie D:** *Bei mir ging es nie so weit, dass mein Konto im Minus war* - u Niny konto nigdy nie schodziło na minus (= pozytywne). Ale *Trotzdem* = mimo to, zachowanie było niezdrowe.\n\n## Sposób 2 - eliminacja zdań\n\n- **A** *Ich frage mich immer fünfmal* - Präsens (teraźniejszość), pasuje do innego miejsca (7.3).\n- **B** *Nach dem Kauf trug ich maximal einmal* - użyte już w 7.1.\n- **C** *Nach einiger Zeit war dieses komische Gefühl nicht mehr da* - brak kontekstu dla *komisches Gefühl* tutaj.\n- **D** *Bei mir ging es nie so weit* - PASUJE: kontrast do ogólnej sytuacji + *Trotzdem* po.\n- **E** *Vor einem Jahr konnte ich alles haben* - nie pasuje do tematu konta.\n\n## Sposób 3 - leksyka: *trotzdem* jako kontrast\n\n> Reference - *trotzdem* (mimo to):\n> Łącznik KONTRASTU; po nim zdanie z informacją sprzeczną z oczekiwaniem.\n> Schemat: [zdanie A - pozytywne/neutralne] + *trotzdem* [zdanie B - negatywne].\n> D: *Konto nigdy na minusie* (= mogłoby wydawać się OK) + *trotzdem: Verhalten nicht gesund*.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 7.2, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **D**\n> - **0 pkt** - A, B, C, E lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 3.6) Zdający rozpoznaje związki między częściami tekstu.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> Reference - *es geht so weit, dass* + zdanie:\n> Idiom: *es geht so weit, dass * = dochodzi do tego, ze\n> *es ging nie so weit, dass * = nigdy nie doszło do tego, ze\n> *dass* + zdanie poboczne (czas na końcu): *dass mein Konto im Minus war*.\n\n## Dlaczego inne zdania są błędne\n\n| Zdanie | Status | Uzasadnienie |\n| A | BŁĘDNE | Präsens - pasuje do 7.3 |\n| B | BŁĘDNE | Użyte już w 7.1 |\n| C | BŁĘDNE | Brak kontekstu dla uczucia |\n| **D** | **POPRAWNE** | Kontrast z *trotzdem* - konto OK, ale zachowanie niezdrowe |\n| E | BŁĘDNE | Brak połączenia z tematem konta |\n\n## Typowe pułapki\n\n> Uwaga: *im Minus sein* = byc na minusie (idiom bankowy). *Minus* w j. deutschen = debet, ujemne saldo.\n\n> Uwaga: *trotzdem* = mimo to / jednak (łącznik KONTRASTU). Po *trotzdem* INWERSJA: *trotzdem war mein Verhalten* (czas na 2. miejscu).\n\n**7.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *Ich frage mich immer fünfmal, ob ich etwas brauche oder nicht.* (Zawsze pytam siebie piec razy, czy czegoś potrzebuję, czy nie.)\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu luki\n\nKontekst otaczający lukę 7.3:\n\n> *Ich denke jetzt vor jedem Kauf länger nach. **[7.3]** Und ich kaufe weniger, aber bessere und teurere Kleidung.*\n\nLogika:\n- PRZED luką: *denke jetzt vor jedem Kauf länger nach* = teraz dłużej się zastanawia przed każdym zakupem.\n- PO luce: *kaufe weniger* = kupuje mniej.\n\nW luce musi być ROZWINIĘCIE jak Kaller się zastanawia - konkretny SPOSÓB przemyślanego kupowania.\n\n**Zdanie A:** *Ich frage mich immer fünfmal, ob ich etwas brauche* = pytam siebie 5 razy czy potrzebuję - to KONKRETNA metoda zastanawiania się PRZED zakupem.\n\n## Sposób 2 - eliminacja zdań\n\n- **A** *Ich frage mich immer fünfmal* - Präsens + *fünfmal* = konkretna metoda, ROZWINIĘCIE *nachdenken*.\n- **B** *Nach dem Kauf trug ich maximal einmal* - użyte już w 7.1 (przeszłe złe zachowanie).\n- **C** *Nach einiger Zeit war komisches Gefühl nicht mehr da* - niezwiązane z zakupami.\n- **D** *Konto im Minus* - użyte już w 7.2.\n- **E** *Vor einem Jahr konnte ich alles haben* - opisuje DAWNĄ swobodę finansową, nie nową postawę.\n\n## Sposób 3 - leksyka: *sich fragen, ob *\n\n> Reference - *sich fragen, ob*:\n> *sich fragen* (Akk.) = pytac siebie, zastanawiać sie.\n> *ob* = czy (zdanie pośrednie wątpliwości).\n> *Ich frage mich, ob ich es brauche* = zastanawiam sie, czy tego potrzebuję.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 7.3, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A**\n> - **0 pkt** - B, C, D, E lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 3.6) Zdający rozpoznaje związki między częściami tekstu.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> Reference - *vor jedem Kauf länger nachdenken*:\n> *nachdenken* = rozważać, myslec (trennbar: *denke nach*).\n> *vor + Dativ* = przed (czasowo): *vor dem Kauf* = przed zakupem.\n> *jeder/jede/jedes* = każdy (Nom.); *vor jedem Kauf* (Dat.) = przed każdym zakupem.\n\n## Dlaczego inne zdania są błędne\n\n| Zdanie | Status | Uzasadnienie |\n| **A** | **POPRAWNE** | Präsens + konkretna metoda przed zakupem |\n| B | BŁĘDNE | Użyte w 7.1; przeszłe złe zachowanie |\n| C | BŁĘDNE | Brak kontekstu dla *komisches Gefühl* |\n| D | BŁĘDNE | Użyte w 7.2 |\n| E | BŁĘDNE | Dawna swoboda, nie nowa postawa |\n\n## Typowe pułapki\n\n> Uwaga: *immer fünfmal* = zawsze 5 razy. Liczba *fünfmal* (pięć razy) = hiperboliczne podkreślenie ostrożności w zakupach.\n\n> Uwaga: *ob oder nicht* = czy czy nie (dwuczłonowe pytanie pośrednie). Podkreśla świadomy wybór.","image":"img/jezyk-niemiecki-2015-maj-matura-podstawowa/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język niemiecki · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Język niemiecki","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-niemiecki-2015-maj-matura-podstawowa/zad/8","paper_id":"jezyk-niemiecki-2015-maj-matura-podstawowa","number":"8","points":5,"ptype":"closed","subject":"jezyk-niemiecki","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 8. (0-5)\nPrzeczytaj tekst. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą, tak aby otrzymać logiczny\ni gramatycznie poprawny tekst. Zakreśl literę A, B albo C.\nORANG-UTANS STERBEN AUS\nAm Anfang lebten Menschenaffen nicht nur in Indonesien, sondern auch in Südchina und\nVietnam. Heutzutage leben nur noch etwa 15 000 Orang-Utans in 8.1. Natur und ihre\nZahl wird immer kleiner. Zum Vergleich: Vor 100 Jahren gab es noch etwa eine Million\nMenschenaffen. 8.2. den Menschen wurde ihr natürlicher Lebensraum immer kleiner.\nHeute leben Orang-Utans nur noch in den Regenwäldern auf Borneo und Sumatra. In diesen\nRegionen werden aber immer größere Teile der Regenwälder 8.3. , um Platz für\nPlantagen zu machen oder Holz zu gewinnen. Das Holz nutzt man für die Produktion von\nMöbeln oder Papier. Wegen der Zerstörung 8.4. Wälder und der Jagd auf die Tiere\nleben immer weniger Orang-Utans in Freiheit. Schon seit einiger 8.5. stehen die Affen\nauf der Roten Liste. Trotzdem sterben sie aus. Nur der Mensch ist dafür verantwortlich, dass\nes die intelligenten Menschenaffen bald nicht mehr geben wird.\nnach: www.helles-koepfchen.ch\n8.1.\nA. freie\nB. freier\nC. freien\n8.2.\nA. In\nB. Auf\nC. Durch\n8.3.\nA. zerstört\nB. eröffnet\nC. verboten\n8.4.\nA. die\nB. der\nC. den\n8.5.\nA. Uhr\nB. Zeit\nC. Stunde\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJN-1P","answer":null,"answer_text":"8. Realizacja podpunktu polecenia przy pomocy co najmniej trzech słów/wyrażeń\nodnoszących się do różnych aspektów, jest uznawana za podpunkt rozwinięty, np.\n opisz swoich współlokatorów\nMeine Mitbewohner sind sympathisch, intelligent und humorvoll.\n zrelacjonuj imprezę, którą ostatnio razem zorganizowaliście\nAuf unserer letzten Party gab es Tanzen, Singen und gutes Essen.","solution":"**8.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *freier*\n\nPełna forma: *in freier Natur* (w dzikim/wolnym środowisku naturalnym)\n\n## Sposób 1 - analiza gramatyczna\n\nZdanie z luką: *Heutzutage leben nur noch etwa 15 000 Orang-Utans in Natur.*\n\nAnaliza konstrukcji:\n1. Przyimek: *in* - zmienny (Wechselpräposition)\n2. Pytanie: *wo?* (gdzie żyją?) = **Dativ**\n3. Rzeczownik: *die Natur* - rodzaj żeński (*feminin*)\n4. Rodzajnik: **brak** (Nullartikel = rodzajnik zerowy)\n5. Odmiana przymiotnika bez rodzajnika = **deklinacja silna**\n\nTabela deklinacji silnej (bez rodzajnika):\n| Przypadek | F |\n| Nom | -e |\n| Akk | -e |\n| **Dat** | **-er** |\n| Gen | -er |\n\n*die Natur* w Dativ → silna odmiana → **-er** → *freier*.\n\n## Sposób 2 - analiza opcji\n\n- **A** *freie* - forma Nom./Akk. Fem. lub Nom./Akk. Pl. - błędna (Dativ Fem.).\n- **B** *freier* - Dativ Fem. silna odmiana - **POPRAWNA**.\n- **C** *freien* - Dat. ze słabą odmianą (po der/die/das) lub Akk. Mask. silna - błędna tutaj.\n\n## Sposób 3 - idiom *in freier Natur*\n\nStały zwrot: *in freier Natur leben* = żyć na wolności / w naturalnym środowisku.\nSynonimy: *in der Wildnis* (na dzikiej puszczy), *in Freiheit* (na wolności, o zwierzętach).\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.1, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B** (*freier*)\n> - **0 pkt** - A, C lub brak odpowiedzi\n\n## Reference gramatyczny\n\n> Reference - deklinacja silna przymiotnika (bez rodzajnika):\n> Fem. Dat.: **-er** (die Natur → freier Natur)\n> Mask. Dat.: **-em** (der Wald → freiem Wald)\n> Neutr. Dat.: **-em** (das Land → freiem Land)\n> Pl. Dat.: **-en** (die Länder → freien Ländern)\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Forma | Użycie | Status |\n| A | *freie* | Nom./Akk. Fem. silna | BŁĘDNA - Dativ, nie Nominativ |\n| **B** | ***freier*** | **Dat. Fem. silna** | **POPRAWNA** |\n| C | *freien* | Dat. słaba (po der) | BŁĘDNA - brak rodzajnika = silna |\n\n## Typowe pułapki\n\n> Uwaga: Kluczowe rozróżnienie: z rodzajnikiem (*in der freien Natur* → *freien*) vs bez rodzajnika (*in freier Natur* → *freier*). W tekście BRAK rodzajnika = deklinacja silna.\n\n> Uwaga: *in* + Wo? = Dativ. Żeliwe w Dativie końcówka silna dla Fem. = -er.\n\n**8.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *Durch*\n\nPełna forma: *Durch den Menschen wurde ihr natürlicher Lebensraum immer kleiner.* (Z powodu człowieka ich naturalne środowisko stawało się coraz mniejsze.)\n\n## Sposób 1 - analiza gramatyczna i leksykalna\n\nZdanie z luką: * den Menschen wurde ihr natürlicher Lebensraum immer kleiner.*\n\n1. Kontekst: zdanie opisuje PRZYCZYNĘ zmian = przez działalność człowieka.\n2. Opcje przyimkowe:\n- **A** *in* - przyimek miejsca/czasu lub zmienny. *In den Menschen* = w człowieku (nie ma sensu).\n- **B** *auf* - przyimek miejsca/ruchu. *Auf den Menschen* = na człowieku (nie ma sensu jako przyczyna).\n- **C** *durch* - przyimek przyczyny/środka + Akkusativ. *Durch den Menschen* = z powodu człowieka / przez człowieka.\n\n**Wniosek:** *durch + Akk.* = z powodu, poprzez (sprawca w Passiv) - **C**.\n\n## Sposób 2 - rząd przypadku\n\n*durch* zawsze rządzi **Akkusativem**:\n- *durch den Menschen* (Akk. Mask. = den)\n\nSprawdzenie: *durch den Menschen* → *den* = Akk. Mask. - poprawnie.\n\n## Sposób 3 - leksyka: *durch* jako sprawca w stronie biernej\n\n> Reference - przyimek *durch* w Passiv:\n> Strona bierna: *von + Dat.* (sprawca żywy, bezpośredni) vs *durch + Akk.* (przyczyna pośrednia / narzędzie).\n> *Die Wälder wurden durch den Menschen zerstört* = lasy zostały zniszczone przez człowieka/działalnością człowieka.\n> *durch* = z powodu (mechanizm/narzędzie), nie bezpośredni sprawca.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.2, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C** (*Durch*)\n> - **0 pkt** - A, B lub brak odpowiedzi\n\n## Reference gramatyczny\n\n> Reference - przyimki z Akkusativem:\n> **durch, für, gegen, ohne, um, bis, entlang**\n> *durch + Akk.* = przez (miejsce), przez/z powodu (przyczyna)\n> *Durch die Ölkrise wurde Plastik teurer* = z powodu kryzysu\n> *durch den Park gehen* = przejsc przez park\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Uzasadnienie |\n| A | *in* | BŁĘDNA | *in den Menschen* = w człowieku - błąd semantyczny |\n| B | *auf* | BŁĘDNA | *auf den Menschen* = na człowieku - brak znaczenia przyczynowego |\n| **C** | ***durch*** | **POPRAWNA** | Przyczyna + Akk.: z powodu człowieka |\n\n## Typowe pułapki\n\n> Uwaga: Polski uczeń myśli: *przez człowieka* = *von dem Menschen* (Passiv). Ale *durch* jest tu lepsze bo oznacza pośrednią przyczynę/mechanizm działania.\n\n> Uwaga: *wurde kleiner* - to NIE strona bierna! To *werden + Adjektiv* = stawac sie (kleiner werden = maleć).\n\n**8.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *zerstört*\n\nPełna forma: *werden Teile der Regenwälder zerstört, um Platz für Plantagen zu machen.* (Coraz większe części lasów deszczowych są niszczone, aby zrobić miejsce dla plantacji.)\n\n## Sposób 1 - analiza leksykalna i kontekstowa\n\nZdanie z luką: *In diesen Regionen werden aber immer größere Teile der Regenwälder , um Platz für Plantagen zu machen oder Holz zu gewinnen.*\n\nKontekst:\n- Rainforesty (Regenwälder) ustępują miejsca plantacjom i pozysku drewna.\n- Logika: aby zrobić plantacje, lasy muszą być NISZCZONE.\n\nOpcje:\n- **A** *zerstört* = zniszczone - PASUJE do kontekstu destrukcji lasów.\n- **B** *eröffnet* = otwarte - las nie jest *otwierany*.\n- **C** *verboten* = zakazane - las nie jest *zakazywany*.\n\n## Sposób 2 - strona bierna (Passiv)\n\n> Reference - Vorgangspassiv:\n> *werden + Partizip II* = strona bierna.\n> *Regenwälder werden zerstört* = lasy deszczowe są niszczone.\n> *zerstören* → Partizip II: *zerstört* (regularny, nierozdzielny prefiks *zer-*: brak *ge-*).\n\n## Sposób 3 - eliminacja\n\n- *eröffnet* od *eröffnen* = otworzyć (sklep, wystawę). Nie stosuje się do lasów.\n- *verboten* od *verbieten* = zakazać. Las nie jest zakazywany.\n- *zerstört* od *zerstören* = niszczyć. PASUJE do wycinki lasów pod plantacje.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.3, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A** (*zerstört*)\n> - **0 pkt** - B, C lub brak odpowiedzi\n\n## Reference gramatyczny\n\n> Reference - Partizip II czasowników z prefiksem *zer-* (nierozdzielny):\n> *zerstören* → *zerstört* (brak ge-: prefiks nierozdzielny zer- zastępuje ge-).\n> Inne: *zerbrechen* → *zerbrochen*, *zerreißen* → *zerrissen*.\n> Zdanie celowe: *um zu + Infinitiv* (aby + bezokolicznik).\n> *um Platz zu machen* = aby zrobić miejsce.\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Czasownik | Znaczenie | Status |\n| **A** | *zerstören* | **niszczyc** | **POPRAWNA** |\n| B | *eröffnen* | otwierac | BŁĘDNA |\n| C | *verbieten* | zakazywac | BŁĘDNA |\n\n## Typowe pułapki\n\n> Uwaga: *zerstören* (niszczyc) vs *beschädigen* (uszkadzac) - różnica skali. Wycinanie lasu = *zerstören*.\n\n> Uwaga: *Holz gewinnen* = pozysk drewna (nie *Holz finden* ani *Holz bekommen*). Idiom branżowy.\n\n**8.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *der*\n\nPełna forma: *Wegen der Zerstörung der Wälder und der Jagd auf die Tiere leben immer weniger Orang-Utans in Freiheit.* (Z powodu niszczenia lasów i polowania na zwierzęta coraz mniej orangutanów zyje na wolnosci.)\n\n## Sposób 1 - analiza gramatyczna: *wegen* + Genitiv\n\nZdanie z luką: *Wegen der Zerstörung Wälder und der Jagd auf die Tiere *\n\n1. Przyimek *wegen* (z powodu) → **Genitiv**.\n2. Rzeczownik: *die Wälder* (lasy, liczba mnoga).\n3. Genitiv liczby mnogiej: rodzajnik = **der**.\n4. Genitiv Pl.: zawsze *der* (niezależnie od rodzaju).\n\nOpcje:\n- **A** *die* = Nom./Akk. Pl. lub Nom./Akk. Fem. sg. - błędna.\n- **B** *der* = Gen. Pl. lub Dat. Fem. - POPRAWNA (Gen. Pl.).\n- **C** *den* = Dat. Pl. lub Akk. Mask. - błędna.\n\n## Sposób 2 - tabela Genitiv\n\n| Liczba/Rodzaj | Bestimmter Artikel (Gen.) |\n| Mask. sg. | **des** |\n| Fem. sg. | **der** |\n| Neutr. sg. | **des** |\n| **Pl. (wszystkie)** | **der** |\n\n*die Wälder* = Pl. → Gen. Pl. = **der Wälder**.\n\n## Sposób 3 - przyimki rządzące Genitivem\n\n> Reference - przyimki z Genitivem:\n> **während, wegen, trotz, statt, anstatt, innerhalb, außerhalb**\n> + mniej formalne: *aufgrund, infolge, anlässlich, dank*\n> *wegen* = z powodu; *wegen des Wetters* (M/N), *wegen der Kälte* (F), *wegen der Probleme* (Pl.)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.4, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B** (*der*)\n> - **0 pkt** - A, C lub brak odpowiedzi\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Forma | Przypadek | Status |\n| A | *die* | Nom./Akk. | BŁĘDNA |\n| **B** | ***der*** | **Gen. Pl.** | **POPRAWNA** |\n| C | *den* | Dat. Pl. | BŁĘDNA |\n\n## Typowe pułapki\n\n> Uwaga: Genitiv liczby mnogiej = zawsze *der* (niezależnie od rodzaju gramatycznego rzeczownika). To stała reguła.\n\n> Uwaga: *die Wälder* (Nom./Akk. Pl.) vs *der Wälder* (Gen. Pl.) - różnica tylko w rodzajniku, nie w rzeczowniku.\n\n**8.5.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *Zeit*\n\nPełna forma: *Schon seit einiger Zeit stehen die Affen auf der Roten Liste.* (Juz od jakiegos czasu małpy figurują na Czerwonej Liście.)\n\n## Sposób 1 - analiza leksykalna\n\nZdanie z luką: *Schon seit einiger stehen die Affen auf der Roten Liste.*\n\nAnaliza opcji:\n- **A** *Uhr* = godzina (zegar, pora dnia) - *seit einiger Uhr* = od pewnej godziny. Nie sens.\n- **B** *Zeit* = czas (ogólnie) - *seit einiger Zeit* = od pewnego czasu. STAŁY ZWROT.\n- **C** *Stunde* = godzina (jednostka 60 min) - *seit einiger Stunde* jest możliwe, ale niestandardowe; *seit einiger Zeit* to UTRWALONY IDIOM.\n\n## Sposób 2 - stały zwrot *seit einiger Zeit*\n\n> *seit einiger Zeit* = od pewnego/jakiegoś czasu\n> To utrwalona kolokacja w j. niemieckim.\n> *einiger* = Genitiv Fem. od *einige* (nieokreślony).\n> Synonimy: *seit Langem* (od dawna), *seit Kurzem* (od niedawna).\n\n## Sposób 3 - rząd *seit* + Dativ\n\n> Reference - *seit* + Dativ (od kiedy?, jak długo?):\n> Przyimek *seit* = od (czas); zawsze + Dativ.\n> *seit einiger Zeit* - *einer Zeit* byłoby Dat. Fem., ale tu *einiger* (niezgodne z kluczem).\n> Uwaga: *einiger* = Gen./Nom. Pl. lub Dat. Sing. Mask./Neutr.\n> W praktyce: *seit einiger Zeit* to zapis idiomatyczny.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.5, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B** (*Zeit*)\n> - **0 pkt** - A, C lub brak odpowiedzi\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Wyraz | Znaczenie | Status |\n| A | *Uhr* | godzina (zegar) | BŁĘDNA - nie pasuje znaczeniowo |\n| **B** | ***Zeit*** | **czas** | **POPRAWNA** - stały zwrot |\n| C | *Stunde* | godzina (60 min) | BŁĘDNA - *seit einiger Stunde* niestandardowe |\n\n## Typowe pułapki\n\n> Uwaga: *die Uhr* = zegar, godzina zegarowa (Es ist 5 Uhr). *die Stunde* = godzina jako jednostka (eine Stunde = 60 Minuten). *die Zeit* = czas (ogólnie, nieokreślony). Tylko *Zeit* pasuje do stałego zwrotu.\n\n> Uwaga: *die Rote Liste* = Czerwona Lista gatunków zagrożonych wyginięciem (IUCN). Związek frazeologiczny często pojawiający sie w tekstach ekologicznych.","image":"img/jezyk-niemiecki-2015-maj-matura-podstawowa/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język niemiecki · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Język niemiecki","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-niemiecki-2015-maj-matura-podstawowa/zad/9","paper_id":"jezyk-niemiecki-2015-maj-matura-podstawowa","number":"9","points":5,"ptype":"closed","subject":"jezyk-niemiecki","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 9. (0-5)\nW zadaniach 9.1.-9.5. wybierz wyraz, który poprawnie uzupełnia luki w obydwu\nzdaniach. Zakreśl literę A, B albo C.\n9.1.\nDer Kellner hat die Teller auf den Tisch\nNach dem Treffen haben die Schüler Fragen\nA. gehabt\nB. gestellt\nC. gehängt\n9.2.\nMach dir keine Sorgen, er kommt\nIn deiner Gesellschaft fühle ich mich\nA. alt\nB. bald\nC. sicher\n9.3.\nIch gehe Mantel zum Stadion.\nMeine Mutter trinkt den Kaffee Milch.\nA. aus\nB. ohne\nC. durch\n9.4.\nBei den Sportveranstaltungen war er immer an der\nDie Bergsteiger haben die des Berges erreicht.\nA. Höhe\nB. Wand\nC. Spitze\n9.5.\nMein Bruder arbeitet seit drei Jahren\nIhre Augen sind wie die Nacht.\nA. dick\nB. fleißig\nC. schwarz\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJN-1P","answer":null,"answer_text":"9. Zaimki\noraz\npospolite\nmodyfikatory\nwystępujące\nprzed\nprzymiotnikiem\nlub\nprzysłówkiem (np. bardzo, dość, trochę) nie są traktowane jako kolejne odniesienie do\ndanego podpunktu polecenia.","solution":"**9.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *gestellt*\n\n## Sposób 1 - analiza obu zdań\n\n**Zdanie 1:** *Der Kellner hat die Teller auf den Tisch * (Kelner postawił talerze na stół.)\n**Zdanie 2:** *Nach dem Treffen haben die Schüler Fragen * (Po spotkaniu uczniowie zadali pytania.)\n\nOba zdania w Perfekt (haben + Partizip II), potrzebujemy jednego Partizip II pasującego do OBU.\n\n**Analiza:**\n- Zdanie 1: *Teller auf den Tisch stellen* = ustawiac talerze na stole. *Tisch stellen* = kłasc/ustawiac na stole. Partizip II: *gestellt*.\n- Zdanie 2: *Fragen stellen* = zadawac pytania (stały zwrot!). Partizip II: *gestellt*.\n\nObydwa zdania: *stellen* → *gestellt* - odpowiedź **B**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja\n\n- **A** *gehabt* od *haben* = mieć. *Teller gehabt* (mieć talerze) lub *Fragen gehabt* (mieć pytania) - oba możliwe, ale słabe; dla *auf den Tisch stellen* i *Fragen stellen* lepsza jest forma B.\n- **B** *gestellt* od *stellen* - POPRAWNA: *stellen* ma oba znaczenia.\n- **C** *gehängt* od *hängen* = wiesic. *Teller an die Wand hängen* = wiesic talerz na scianę. *auf den Tisch hängen* nie ma sensu.\n\n## Sposób 3 - stałe zwroty z *stellen*\n\n> Reference - *stellen* + Akkusativ:\n> *Teller auf den Tisch stellen* = ustawiac talerze na stole (ruch pionowy: stawiac)\n> *Fragen stellen* = zadawac pytania (stały idiom: Fragen STELLEN, nie machen!)\n> *eine Aufgabe stellen* = postawic zadanie\n> *eine Bedingung stellen* = postawic warunek\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.1, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B** (*gestellt*)\n> - **0 pkt** - A, C lub brak odpowiedzi\n\n## Reference gramatyczny\n\n> Reference - *stellen* vs *legen* vs *hängen* vs *setzen*:\n> *stellen* = ustawiac (pionowo): Teller, Flaschen, Vase\n> *legen* = kłasc (poziomo): Bücher, Kleider\n> *hängen* = wiesic (na haczyku/gwozdziu): Bilder, Mäntel\n> *setzen* = sadzac/sadzic sie: Kind in Stuhl, sich setzen\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Czasownik | Status | Uzasadnienie |\n| A | *haben* → *gehabt* | BŁĘDNA | *Fragen gehabt* = mieć pytania; *Teller auf Tisch gehabt* = mieć talerz na stole; oba niezgodne semantycznie |\n| **B** | ***stellen* → *gestellt*** | **POPRAWNA** | *auf Tisch stellen* + *Fragen stellen* |\n| C | *hängen* → *gehängt* | BŁĘDNA | Wieszać na ścianie, nie stawiać na stole |\n\n## Typowe pułapki\n\n> Uwaga: *Fragen stellen* = zadawac pytania (STAŁY ZWROT). NIE *Fragen machen*, NIE *Fragen haben*.\n\n> Uwaga: *stellen* (regularne) vs *stehen* (nieregularne): *stellen* = kłasc/ustawiac (przechodni), *stehen* = stac (nieprzechodni).\n\n**9.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *sicher*\n\n## Sposób 1 - analiza obu zdań\n\n**Zdanie 1:** *Mach dir keine Sorgen, er kommt * (Nie martw sie, on na pewno przyjdzie.)\n**Zdanie 2:** *In deiner Gesellschaft fühle ich mich * (W Twoim towarzystwie czuję sie bezpiecznie.)\n\n**Analiza opcji:**\n- **A** *alt* = stary. *er kommt alt*? (=stary? brak sensu). *fühle mich alt* = czuję sie staro (pasuje, ale nie do zdania 1).\n- **B** *bald* = wkrótce, niebawem. *er kommt bald* = przyjdzie wkrótce (pasuje). *fühle mich bald*? Brak sensu (bald = przysłówek czasu).\n- **C** *sicher* = pewnie/bezpiecznie. *er kommt sicher* = na pewno przyjdzie (sicher = pewnie/z pewnoscią). *fühle mich sicher* = czuję sie bezpiecznie. OBA PASUJĄ.\n\n## Sposób 2 - polisemia *sicher*\n\n*sicher* ma dwa główne znaczenia:\n1. **Przysłówek pewności:** *sicher* = na pewno, z pewnoscią = *bestimmt, gewiss*.\n- *Er kommt sicher.* = Na pewno przyjdzie.\n2. **Przymiotnik/przysłówek bezpieczenstwa:** *sicher* = bezpieczny, bezpiecznie.\n- *Ich fühle mich sicher.* = Czuję sie bezpiecznie.\n\nTa polisemia jest tu kluczowa.\n\n## Sposób 3 - *sich fühlen + Adjektiv*\n\n> Reference - *sich fühlen + Adjektiv*:\n> *sich sicher fühlen* = czuć sie bezpiecznie\n> *sich gut fühlen* = czuć sie dobrze\n> *sich allein fühlen* = czuć sie samotnie\n> Przymiotnik po *fühlen* jest nieodmienny (predykatywne).\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.2, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C** (*sicher*)\n> - **0 pkt** - A, B lub brak odpowiedzi\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Słowo | Zdanie 1 | Zdanie 2 | Status |\n| A | *alt* | brak sensu | pasuje (staro) | BŁĘDNA |\n| B | *bald* | pasuje (wkrótce) | brak sensu | BŁĘDNA |\n| **C** | ***sicher*** | **pewnie przyjdzie** | **czuję sie bezpiecznie** | **POPRAWNA** |\n\n## Typowe pułapki\n\n> Uwaga: *bald* = wkrótce, niebawem (przysłówek czasu). Nie ma znaczenia emocjonalnego. *fühle mich bald* = brak sensu.\n\n> Uwaga: *sicher* jako przysłówek pewnosci (= *bestimmt*) NIE jest zaznaczony w słowniku polskim - polscy uczniowie znają tylko znaczenie bezpieczenstwa. Oba znaczenia sa równoprawne w j. niemieckim.\n\n**9.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *ohne*\n\n## Sposób 1 - analiza obu zdań\n\n**Zdanie 1:** *Ich gehe Mantel zum Stadion.* (Ide na stadion bez płaszcza.)\n**Zdanie 2:** *Meine Mutter trinkt den Kaffee Milch.* (Moja mama pije kawe bez mleka.)\n\n**Analiza opcji:**\n- **A** *aus* = z (materiał), z (miejsca). *aus Mantel* = brak sensu. *aus Milch* = z mleka (= zrobione z mleka) - nie pasuje semantycznie (kawa nie jest z mleka).\n- **B** *ohne* = bez. *ohne Mantel* = bez płaszcza. *ohne Milch* = bez mleka. OBA PASUJĄ.\n- **C** *durch* = przez (przejscie/przyczyna). *durch Mantel* = przez płaszcz (brak sensu). *durch Milch* = przez mleko (brak sensu).\n\n## Sposób 2 - *ohne* + Akkusativ\n\n> Reference - *ohne* + Akkusativ:\n> *ohne + Akk.* = bez + czegos\n> *ohne Mantel* = bez płaszcza (Akk. Mask. bez rodzajnika = same Mantel)\n> *ohne Milch* = bez mleka (Akk. Fem. bez rodzajnika = same Milch)\n> Brak rodzajnika po *ohne* jest normalny dla rzeczy niepoliczalnych.\n\n## Sposób 3 - leksyka: przyimki braku\n\nW j. polskim \"bez\" = j. niem. *ohne* (zawsze + Akkusativ).\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.3, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B** (*ohne*)\n> - **0 pkt** - A, C lub brak odpowiedzi\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Słowo | Zdanie 1 | Zdanie 2 | Status |\n| A | *aus* | brak sensu | brak sensu | BŁĘDNA |\n| **B** | ***ohne*** | **bez płaszcza** | **bez mleka** | **POPRAWNA** |\n| C | *durch* | brak sensu | brak sensu | BŁĘDNA |\n\n## Typowe pułapki\n\n> Uwaga: *aus* = z (materiał): *aus Wolle* = z wełny, *aus Holz* = z drewna. Nie myl z *ohne* (bez).\n\n> Uwaga: *ohne + Akkusativ*. Brak rodzajnika (*Nullartikel*) po *ohne* przed niepoliczalnymi lub ogólnymi rzeczownikami (*Milch, Mantel* - ogolnie).\n\n**9.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *Spitze*\n\n## Sposób 1 - analiza obu zdań\n\n**Zdanie 1:** *Bei den Sportveranstaltungen war er immer an der * (Na imprezach sportowych był zawsze na czele / w pierwszej pozycji.)\n**Zdanie 2:** *Die Bergsteiger haben die des Berges erreicht.* (Wspinacze osiagneli szczyt góry.)\n\n**Analiza opcji:**\n- **A** *Höhe* (die) = wysokosc. *an der Höhe* = na wysokosci (mało naturalne w kontekscie sportu). *die Höhe des Berges* = wysokosc góry (= ile metrow n.p.m.) - technicznie poprawne, ale klucz to Spitze.\n- **B** *Wand* (die) = sciana. *an der Wand* = przy scianie. *die Wand des Berges* = sciana górska. Nie pasuje do \"zawsze na czele\" w sporcie.\n- **C** *Spitze* (die) = szczyt (fizyczny) + czołówka/czoło (przenosnie). *an der Spitze sein* = byc na czele. *die Spitze des Berges* = szczyt góry. OBA PASUJĄ.\n\n## Sposób 2 - polisemia *die Spitze*\n\n*die Spitze* ma dwa powiązane znaczenia:\n1. **Fizyczny szczyt:** *die Spitze des Berges* = szczyt góry; *die Spitze des Stifts* = czubek ołówka.\n2. **Przenosnie - czoło/czołówka:** *an der Spitze sein* = byc na czele; *die Weltspitze* = czołówka swiatowa.\n\n## Sposób 3 - *an der Spitze* jako idiom\n\n> Reference - idiom *an der Spitze*:\n> *an der Spitze sein/stehen* = byc na czele, prowadzic\n> *an der Spitze der Tabelle* = na szczycie tabeli\n> *an die Spitze gehen* = wyjsc na prowadzenie\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.4, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C** (*Spitze*)\n> - **0 pkt** - A, B lub brak odpowiedzi\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Słowo | Zdanie 1 | Zdanie 2 | Status |\n| A | *Höhe* | mało naturalne | *Höhe des Berges* = wysokosc | BŁĘDNA |\n| B | *Wand* | *an der Wand* = przy scianie | *Wand des Berges* = sciana | BŁĘDNA |\n| **C** | ***Spitze*** | **na czele** | **szczyt góry** | **POPRAWNA** |\n\n## Typowe pułapki\n\n> Uwaga: Pułapka A: *die Höhe des Berges* znaczy \"wysokosc góry\" (metry n.p.m.), NIE \"szczyt góry\". Szczyt to *die Spitze* lub *der Gipfel*.\n\n> Uwaga: *die Bergsteiger* = wspiancze (Bergsteigen = wspinaczka górska). Compound: Berg + steigen.\n\n**9.5.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *schwarz*\n\n## Sposób 1 - analiza obu zdań\n\n**Zdanie 1:** *Mein Bruder arbeitet seit drei Jahren * (Mój brat pracuje od trzech lat na czarno.)\n**Zdanie 2:** *Ihre Augen sind wie die Nacht.* (Jej oczy sa czarne jak noc.)\n\n**Analiza opcji:**\n- **A** *dick* = gruby, gesty. *dick arbeiten*? = brak sensu. *Augen sind dick wie die Nacht* = brak sensu.\n- **B** *fleißig* = pracowity. *fleißig arbeiten* = pracowac pracowicie (pasuje!). *Augen sind fleißig wie die Nacht* = brak sensu.\n- **C** *schwarz* = czarny. *schwarz arbeiten* = pracowac na czarno (IDIOM). *Augen sind schwarz wie die Nacht* = oczy czarne jak noc. OBA PASUJĄ.\n\n## Sposób 2 - idiom *schwarz arbeiten*\n\n> Reference - *schwarz arbeiten*:\n> Idiom: *schwarz* + *arbeiten* = pracowac na czarno (bez umowy, bez podatków).\n> Synonimy: *ohne Vertrag arbeiten*, *inoffiziell arbeiten*.\n> Podobne idiomy z *schwarz*:\n> - *schwarzfahren* = jezdzic na gape (bez biletu)\n> - *der Schwarzmarkt* = czarny rynek\n> - *das Schwarzgeld* = pieniądze z szarej strefy\n\n## Sposób 3 - porównanie *schwarz wie die Nacht*\n\n*schwarz wie die Nacht* = czarny jak noc - klasyczne porównanie kolorystyczne.\n*wie* = jak (porównanie: A ist wie B).\n*ihre Augen* = jej oczy.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.5, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C** (*schwarz*)\n> - **0 pkt** - A, B lub brak odpowiedzi\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Słowo | Zdanie 1 | Zdanie 2 | Status |\n| A | *dick* | brak sensu | brak sensu | BŁĘDNA |\n| B | *fleißig* | pasuje (pracowicie) | brak sensu | BŁĘDNA |\n| **C** | ***schwarz*** | **na czarno (idiom)** | **czarna jak noc** | **POPRAWNA** |\n\n## Typowe pułapki\n\n> Uwaga: Pułapka B: *fleißig arbeiten* (pracowac pracowicie) jest poprawnym zdaniem, ale *Augen fleißig wie die Nacht* nie ma sensu.\n\n> Uwaga: *schwarz arbeiten* jest idiomem - znaczenie figuratywne (pracowac nieformalnie), nie dosłowne (pracowac w czarnym kolorze).","image":"img/jezyk-niemiecki-2015-maj-matura-podstawowa/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język niemiecki · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Język niemiecki","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-niemiecki-2015-maj-matura-podstawowa/zad/10","paper_id":"jezyk-niemiecki-2015-maj-matura-podstawowa","number":"10","points":10,"ptype":"open","subject":"jezyk-niemiecki","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 10. (0-10)\nOd niedawna mieszkasz w Berlinie z dwójką młodych ludzi we wspólnym mieszkaniu.\nW e-mailu do kolegi z Niemiec:\n wyjaśnij, dlaczego taka forma zamieszkania Ci odpowiada\n opisz swoich współlokatorów\n przedstaw podział Waszych obowiązków związanych z prowadzeniem wspólnego\ngospodarstwa domowego\n zrelacjonuj imprezę, którą ostatnio razem zorganizowaliście.\nRozwiń swoją wypowiedź w każdym z czterech podpunktów, pamiętając, że jej długość\npowinna wynosić od 80 do 130 słów (nie licząc słów, które są podane). Oceniana jest\numiejętność pełnego przekazania informacji (4 punkty), spójność i logika wypowiedzi\n(2 punkty), bogactwo językowe (2 punkty) oraz poprawność językowa (2 punkty).\nPodpisz się jako XYZ.\nCZYSTOPIS\nHallo Peter,\nseit einem Monat bin ich in Berlin. Ich habe zusammen mit zwei Freunden\neine Wohnung gemietet\nMJN-1P\nTreść\nSpójność\ni logika\nZakres środków\njęzykowych\nPoprawność\nśrodków językowych RAZEM\n0-1-2-3-4\n0-1-2\n0-1-2\n0-1-2\nMJN-1P\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)","answer":null,"answer_text":"10. Nazwy własne nie są traktowane jako kolejne odniesienie do danego podpunktu\npolecenia, chyba że w wyraźny sposób wnoszą dodatkowe informacje.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Wzorcowy e-mail (ok. 110 słów):**\n\nHallo Peter,\n\nseit einem Monat bin ich in Berlin. Ich habe zusammen mit zwei Freunden eine Wohnung gemietet.\n\nDas Wohnen mit anderen jungen Leuten macht mir viel Spaß, denn es ist billiger und ich bin nie allein. Meine Mitbewohner heißen Claudia und Timo. Claudia ist sehr hilfsbereit und sportlich, Timo spielt Gitarre und ist immer guter Laune.\n\nBei uns hat jeder seine Aufgaben: Ich koche meistens, Claudia kauft ein und Timo räumt die Wohnung auf. Das klappt gut!\n\nVor zwei Wochen haben wir eine Party organisiert. Wir haben getanzt, gelacht und viel gegessen. Es war ein toller Abend!\n\nViele Grüße,\nXYZ\n\n## Sposób 1 - analiza wymagań i pokrycie podpunktów\n\n**Podpunkt 1 - dlaczego ta forma zamieszkania?**\n> *Das Wohnen mit anderen jungen Leuten macht mir viel Spaß, denn es ist billiger und ich bin nie allein.*\n- Podane 2 powody: tanio (*billiger*) + nigdy sam (*nie allein*).\n- Wymaganie: rozwinięty - TAK.\n\n**Podpunkt 2 - opis współlokatorów:**\n> *Claudia ist sehr hilfsbereit und sportlich, Timo spielt Gitarre und ist immer guter Laune.*\n- Charakter (*hilfsbereit*), zainteresowania (*sportlich, Gitarre*), osobowość (*guter Laune*).\n- Wymaganie CKE: NIE tylko imiona = TAK.\n\n**Podpunkt 3 - podział obowiązków:**\n> *Ich koche meistens, Claudia kauft ein und Timo räumt die Wohnung auf.*\n- Konkretny podział: gotowanie, zakupy, sprzątanie - rozwinięty.\n\n**Podpunkt 4 - relacja z imprezy (czas przeszły!):**\n> *Vor zwei Wochen haben wir eine Party organisiert. Wir haben getanzt, gelacht und viel gegessen. Es war ein toller Abend!*\n- Użyto PERFEKT (= czas przeszły mówiony) - wymaganie CKE spełnione.\n- Nie ma teraźniejszości zamiast przeszłości - OK.\n\n## Sposób 2 - struktura e-maila nieformalnego\n\n**Obowiązkowe elementy e-maila (PP, nieformalny):**\n- *Salutation:* Hallo Peter, (TAK)\n- *Opening:* nawiązanie do sytuacji (TAK)\n- *Body:* 4 podpunkty (TAK)\n- *Closing:* Viele Grüße, XYZ (TAK)\n\n## Sposób 3 - przydatne zwroty do writing\n\nPowody zamieszkania razem:\n- *Das Wohnen mit macht Spaß* = mieszkanie z jest fajne\n- *Es ist billiger* = taniej\n- *Ich bin nicht allein* = nie jestem sam\n- *Wir verstehen uns gut* = dobrze się rozumiemy\n\nOpis współlokatorów:\n- * ist hilfsbereit / freundlich / lustig / sportlich*\n- * spielt Gitarre / macht Sport / liest gern*\n\nPodział obowiązków:\n- *kochen / einkaufen / aufräumen / putzen / spülen*\n- *die Küche / das Badezimmer / die Wohnung sauber machen*\n\nRelacja z imprezy (Perfekt):\n- *Wir haben organisiert / getanzt / gegessen / getrunken*\n- *Es hat viel Spaß gemacht / Es war toll*\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 10, max 10 pkt):\n> - **Treść** (0-4 pkt): 4 podpunkty, każdy rozwinięty. 4 pkt = wszystkie 4 podpunkty.\n> - **Spójność i logika** (0-2 pkt): łączniki, logiczny układ.\n> - **Zakres środków** (0-2 pkt): różnorodność leksyki i struktur.\n> - **Poprawność** (0-2 pkt): gramatyka i ortografia.\n\n> Uwaga CKE: Podpunkt 4 (impreza) MUSI byc w czasie przeszłym. Użycie Präsens = podpunkt nie zaliczony.\n\n## Reference gramatyczny - e-mail nieformalny po niemiecku\n\n> Reference - *Ausdruck des Grundes* (uzasadnienie):\n> *weil* + zdanie podrzędne (czas na końcu): *weil es billiger ist*\n> *denn* + zdanie główne (normalny szyk): *denn es ist billiger*\n> Obie formy poprawne w e-mailu.\n\n> Reference - Perfekt (relacja z przeszłości):\n> *haben + Partizip II*: *haben organisiert, haben getanzt, haben gegessen*\n> *sein + Partizip II* (ruch): *sind gegangen, sind gefahren*\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> Uwaga: Podpunkt 4 musi byc w CZASIE PRZESZŁYM (Perfekt lub Präteritum). Błąd: pisanie imprezy w Präsens (*Wir tanzen und essen*) = 0 pkt za ten podpunkt.\n\n> Uwaga: Opis współlokatorów musi byc ROZWINIĘTY - same imiona (*Sie heißen Claudia und Timo*) bez opisu = 0 pkt za podpunkt 2.\n\n> Uwaga: Długosc 80-130 słów (nie liczac podanych na wstępie). Zbyt krótki = utrata punktów za treść.","image":"img/jezyk-niemiecki-2015-maj-matura-podstawowa/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język niemiecki · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Język niemiecki","category_label":"Matura"}]}