{"paper":{"id":"jezyk-niemiecki-2017-maj-matura-podstawowa","subject":"jezyk-niemiecki","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","variant":null,"exam_pdf":"jezyk-niemiecki-2017-maj-matura-podstawowa/jezyk-niemiecki-2017-maj-matura-podstawowa.pdf","key_pdf":"jezyk-niemiecki-2017-maj-matura-podstawowa-odpowiedzi/jezyk-niemiecki-2017-maj-matura-podstawowa-odpowiedzi.pdf","question_count":10,"source_label":"Język niemiecki · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"Język niemiecki","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"jezyk-niemiecki-2017-maj-matura-podstawowa/zad/1","paper_id":"jezyk-niemiecki-2017-maj-matura-podstawowa","number":"1","points":5,"ptype":"closed","subject":"jezyk-niemiecki","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 1. (0-5)\nUsłyszysz dwukrotnie rozmowę dwóch osób na temat programów komputerowych.\nZaznacz znakiem X, które zdania są zgodne z treścią nagrania (R - richtig), a które nie\n(F - falsch).\nR\nF\n1.1.\nDie Frau plant die Renovierung ihrer Wohnung.\n1.2.\nDer Mann findet kostenlose Internetprogramme schlecht.\n1.3.\nDer Mann hat positive Erfahrungen mit dem Wohnraumplaner „Mein\nHeim 3D“ gemacht.\n1.4.\nZur Bedienung von „Mein Heim 3D“ sind spezielle Computerkenntnisse\nnötig.\n1.5.\n„Mein Heim 3D“ kann man etwa einen Monat lang gratis benutzen.","answer":"1.2 = F; 1.4 = F","answer_text":"1 p. - poprawna odpowiedź.","solution":"**1.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**R (richtig / prawda)** - zdanie *Die Frau plant die Renovierung ihrer Wohnung.* jest **zgodne** z treścią nagrania.\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nKluczowy fragment otwierający rozmowę:\n\n> \"Meine Wohnung ist schon ziemlich alt. Deshalb möchte ich sie jetzt **modernisieren und neu einrichten**. Bevor ich aber mit einer Renovierungsfirma spreche, möchte ich alles genau **planen**, am liebsten selbst.\" (kobieta)\n\n**Wskazówki w tekście:**\n1. *Meine Wohnung ist schon ziemlich alt* - moje mieszkanie jest już dość stare (motywacja do remontu).\n2. *möchte ich sie jetzt modernisieren und neu einrichten* - chcę je teraz zmodernizować i urządzić na nowo.\n3. *mit einer Renovierungsfirma sprechen* - porozmawiać z firmą remontową (potwierdza planowany remont).\n4. *möchte ich alles genau planen* - chcę wszystko dokładnie zaplanować.\n\n**Wniosek:** kobieta wprost komunikuje, że planuje *Renovierung* swojego mieszkania - stwierdzenie testowe jest **prawdziwe (R)**.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna (renovieren / modernisieren / einrichten)\n\nKluczowe synonimy z pola semantycznego REMONT:\n- **die Renovierung** (rzecz.) = remont, odnowienie\n- **modernisieren** (czas.) = unowocześniać, modernizować\n- **neu einrichten** = na nowo urządzić (umeblować)\n- **die Renovierungsfirma** = firma remontowa\n\nW transkrypcji występują WSZYSTKIE cztery wyrazy z tego pola, co jednoznacznie pokrywa pojęcie *Renovierung* ze stwierdzenia testowego.\n\n## Sposób 3 - gramatyka: czasownik *planen* + Akkusativ\n\n> 📖 **Reference - *planen* + Akk.:**\n> *etwas planen* = planować coś (rzeczownik w Akkusativie).\n> *Ich plane eine Reise / die Renovierung / einen Umzug.*\n> W zdaniu testowym: *Die Frau plant **die Renovierung** ihrer Wohnung.* - *die Renovierung* (Akk., f.) + dopełniacz przynależności *ihrer Wohnung* (Gen., f.).\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 1.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **R (richtig)**\n> - **0 pkt** - odpowiedź F lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - Uzasadnienie klucza: zdanie zgodne z fragmentem *\"Meine Wohnung ist schon ziemlich alt. Deshalb möchte ich sie jetzt modernisieren und neu einrichten\"*.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - Konjunktiv II (möchte):**\n> *möchte* = forma grzeczna *wollen*; znaczy: chciałby/chciałaby.\n> Odmiana: ich möchte, du möchtest, er/sie möchte, wir möchten, ihr möchtet, sie/Sie möchten.\n> *Ich möchte die Wohnung renovieren* = chciałabym wyremontować mieszkanie (= mam zamiar / plan).\n\n## Dlaczego druga opcja (F) jest błędna\n\n| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |\n| **R** | **Kobieta planuje remont mieszkania** | **POPRAWNA** | - |\n| F | Nie planuje remontu | BŁĘDNA | Uczeń może mylnie sądzić, że skoro kobieta chce planować *selbst* (sama), a nie z firmą, to nie planuje remontu - błąd, planuje SAMO planowanie, ale remont nadal robi |\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *möchte* + bezokolicznik = forma uprzejma WOLLEN. Nie myl z trybem przypuszczającym Konjunktiv II w sensie hipotetycznym - tu chodzi o realny plan.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowo *Renovierung* (f.) bierze rodzajnik *die* - uczniowie często mylą rodzaj rzeczowników na *-ung* (wszystkie są rodzaju żeńskiego).\n\n**1.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**F (falsch / fałsz)** - zdanie *Der Mann findet kostenlose Internetprogramme schlecht.* jest **niezgodne** z treścią nagrania.\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nKluczowy fragment, w którym mężczyzna ocenia darmowe programy:\n\n> \" kannst du für die Planung **kostenlose Demoprogramme** aus dem Internet herunterladen. Sie helfen dir, alle Zimmer perfekt zu planen. **Die sind echt gut.**\" (mężczyzna)\n\n**Wskazówki w tekście:**\n1. *kostenlose Demoprogramme aus dem Internet* - darmowe programy demo z internetu (= dokładnie to, o czym pyta stwierdzenie testowe).\n2. *Sie helfen dir, alle Zimmer perfekt zu planen* - pomagają zaplanować wszystkie pokoje doskonale (pozytywna ocena).\n3. *Die sind echt gut.* - są naprawdę dobre (jednoznaczna ocena POZYTYWNA).\n\n**Wniosek:** mężczyzna uważa darmowe programy za **dobre** (*echt gut*), a stwierdzenie testowe mówi, że uważa je za **złe** (*schlecht*) - odpowiedź to **F**.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna (gut vs schlecht)\n\nKluczowa opozycja przymiotników:\n- **gut** = dobry; *echt gut* = naprawdę dobry (wzmacniacz)\n- **schlecht** = zły\n\nIntensyfikatory potoczne wzmacniające pozytywną ocenę:\n- **echt** (potoczne) = naprawdę, fajnie\n- **echt gut** = naprawdę dobry (= sehr gut)\n- **wirklich gut** = rzeczywiście dobry\n\nW transkrypcji mamy WYRAŹNĄ pozytywną ocenę *Die sind echt gut*, co semantycznie sprzeczne z *findet schlecht*.\n\n## Sposób 3 - gramatyka: czasownik *finden* z dopełnieniem i przymiotnikiem\n\n> 📖 **Reference - *etwas + Adj. finden*:**\n> Konstrukcja: *jemand findet etwas + Adjektiv* = ktoś uważa coś za\n> *Ich finde den Film gut.* = Uważam, że film jest dobry.\n> *Sie findet das Buch interessant.* = Ona uważa książkę za interesującą.\n> W stwierdzeniu testowym: *Der Mann findet kostenlose Internetprogramme schlecht.* - uważa darmowe programy za złe. Transkrypcja temu zaprzecza.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 1.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **F (falsch)**\n> - **0 pkt** - odpowiedź R lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - Uzasadnienie: zdanie sprzeczne z fragmentem *\"Die sind echt gut.\"*.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - Przymiotnik w funkcji predykatywnej:**\n> Po czasownikach *sein, werden, bleiben, finden + Akk.* przymiotnik NIE odmienia się (zachowuje formę podstawową): *Das Programm ist gut. / Ich finde es gut.*\n> Odmiana zaczyna się dopiero, gdy przymiotnik stoi PRZED rzeczownikiem: *ein gutes Programm*.\n\n## Dlaczego druga opcja (R) jest błędna\n\n| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |\n| R | Mężczyzna uważa programy za złe | BŁĘDNA | Uczeń nie zauważa potocznego *echt gut* lub myli intonację z negatywną |\n| **F** | **Mężczyzna NIE uważa programów za złe** | **POPRAWNA** | - |\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *echt* w mowie potocznej = *wirklich/sehr* (wzmocnienie pozytywne). Uczniowie czasem mylą *echt* z polskim „echt = autentyczny\" w neutralnym sensie - w tym kontekście oznacza JEDNOZNACZNE wzmocnienie pochwały.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach R/F szukaj DOSŁOWNYCH przeciwieństw między stwierdzeniem a nagraniem. Tutaj: *schlecht* (stwierdzenie) vs *gut* (nagranie) - natychmiastowy sygnał FAŁSZU.\n\n**1.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**R (richtig / prawda)** - zdanie *Der Mann hat positive Erfahrungen mit dem Wohnraumplaner „Mein Heim 3D\" gemacht.* jest **zgodne** z treścią nagrania.\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nKluczowy fragment z rekomendacją programu:\n\n> \"Ich kann dir den Wohnraumplaner „Mein Heim 3D\" **empfehlen**, denn ich habe ihn **selbst ausprobiert** und war **sehr zufrieden**.\" (mężczyzna)\n\nDodatkowo, w dalszej części rozmowy:\n\n> \"Ich habe verschiedene Programme ausprobiert und die Arbeit mit „Mein Heim 3D\" war **am leichtesten** und hat mir **am meisten Spaß gemacht**.\" (mężczyzna)\n\n**Wskazówki w tekście:**\n1. *empfehlen* = polecać (poleca się tylko to, co jest dobre).\n2. *selbst ausprobiert* - sam wypróbował (osobiste doświadczenie).\n3. *war sehr zufrieden* - był bardzo zadowolony.\n4. *am leichtesten + am meisten Spaß gemacht* - najłatwiejszy i sprawił najwięcej zabawy (superlatywy).\n\n**Wniosek:** wszystkie cztery elementy potwierdzają POZYTYWNE doświadczenia mężczyzny - stwierdzenie testowe jest **prawdziwe (R)**.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna (Erfahrungen machen)\n\nKluczowa kolokacja:\n- **Erfahrungen mit + Dat. machen** = mieć/zdobywać doświadczenia z czymś\n- **positive Erfahrungen** = pozytywne doświadczenia (synonim: gute Erfahrungen)\n- **negative Erfahrungen** = negatywne doświadczenia (synonim: schlechte Erfahrungen)\n\nLeksyka POZYTYWNA z transkrypcji potwierdza *positive Erfahrungen*:\n- *zufrieden sein* = być zadowolonym\n- *empfehlen können* = móc polecić\n- *Spaß machen* = sprawiać przyjemność\n- *am leichtesten* = najłatwiejszy (superlatyw od *leicht*)\n\n## Sposób 3 - gramatyka: Perfekt z *haben* + *gemacht*\n\n> 📖 **Reference - Perfekt z *machen*:**\n> Czasownik *machen* (regularny, słaby) tworzy Partizip II = *gemacht* (ge- + machen + -t).\n> Czasownik posiłkowy: *haben* (czynność, brak ruchu).\n> Konstrukcja: *Ich habe [ ] gemacht.* / *Der Mann hat positive Erfahrungen gemacht.*\n> W transkrypcji *war sehr zufrieden* (Präteritum od *sein*) - ale w stwierdzeniu testowym użyto Perfekt z *hat gemacht*.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 1.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **R (richtig)**\n> - **0 pkt** - odpowiedź F lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - Uzasadnienie: zdanie zgodne z fragmentem *\"ich habe ihn selbst ausprobiert und war sehr zufrieden\"*.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - *empfehlen* + Dat. + Akk.:**\n> Czasownik *empfehlen* (polecać) wymaga DWÓCH dopełnień:\n> - osoba w Dativie (komu): *dir, mir, ihm*\n> - rzecz w Akkusativie (co): *den Plan, das Buch, den Wohnraumplaner*\n> Przykład: *Ich kann **dir** **den Wohnraumplaner** empfehlen.*\n\n## Dlaczego druga opcja (F) jest błędna\n\n| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |\n| **R** | **Pozytywne doświadczenia** | **POPRAWNA** | - |\n| F | Negatywne doświadczenia | BŁĘDNA | Uczeń może utknąć na końcowym *Leider ist die Vollversion sehr teuer* i błędnie uznać, że całe doświadczenia są negatywne - wysoka cena nie zmienia jednak ogólnej oceny POZYTYWNEJ |\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Częsty błąd: uczeń słyszy końcowe *Leider* (niestety) i zaznacza F. Trzeba odróżnić ocenę CAŁOŚCIOWĄ od pojedynczej wady. *Leider* odnosi się TYLKO do ceny, nie do jakości programu.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Erfahrungen machen mit + Dat.* to STAŁA kolokacja - uczniowie czasem używają błędnie *haben* zamiast *machen*. Poprawnie: *Erfahrungen machen* (zdobywać doświadczenia) lub *Erfahrung haben* (mieć doświadczenie).\n\n**1.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**F (falsch / fałsz)** - zdanie *Zur Bedienung von „Mein Heim 3D\" sind spezielle Computerkenntnisse nötig.* jest **niezgodne** z treścią nagrania.\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nKluczowy fragment o obsłudze programu:\n\n> \"„Mein Heim 3D\" ist **einfach**, man braucht **keine Spezialkenntnisse** im Computerbereich zu haben.\" (mężczyzna)\n\n**Wskazówki w tekście:**\n1. *einfach* = prosty, łatwy (program jest łatwy w obsłudze).\n2. *man braucht keine Spezialkenntnisse* = nie potrzeba specjalnych umiejętności.\n3. *im Computerbereich* = w dziedzinie komputerów.\n4. Negacja *keine* + rzeczownik *Spezialkenntnisse* = brak konieczności posiadania specjalistycznej wiedzy.\n\n**Wniosek:** stwierdzenie testowe twierdzi, że specjalne umiejętności komputerowe SĄ POTRZEBNE (*nötig*), a nagranie wprost zaprzecza (*keine Spezialkenntnisse*) - odpowiedź to **F**.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna (nötig sein vs nicht nötig)\n\nKluczowa opozycja:\n- **nötig sein** = być potrzebnym/koniecznym (synonim: notwendig, erforderlich)\n- **nicht nötig / unnötig** = niepotrzebny\n- **brauchen** + negacja = nie potrzebować\n\nSemantyczna sprzeczność:\n- Stwierdzenie testowe: *spezielle Computerkenntnisse sind **nötig*** (potrzebne).\n- Nagranie: *man braucht **keine** Spezialkenntnisse* (nie potrzeba).\n\nTo dokładne PRZECIWIEŃSTWO - odpowiedź F.\n\n## Sposób 3 - gramatyka: konstrukcja *brauchen + zu + Infinitiv* z negacją\n\n> 📖 **Reference - *nicht/kein brauchen + zu + Infinitiv*:**\n> Konstrukcja modalna oznacza BRAK KONIECZNOŚCI (= *nicht müssen*).\n> *Du brauchst nicht zu kommen.* = Nie musisz przyjść.\n> *Man braucht keine Kenntnisse zu haben.* = Nie trzeba mieć żadnych umiejętności.\n> WAŻNE: *brauchen* w pozytywnym znaczeniu wymaga TYLKO Akk. (*Ich brauche ein Buch*), ale z negacją + bezokolicznikiem dodajemy *zu*.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 1.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **F (falsch)**\n> - **0 pkt** - odpowiedź R lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - Uzasadnienie: zdanie sprzeczne z fragmentem *\"man braucht keine Spezialkenntnisse im Computerbereich zu haben\"*.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - Negacja *kein* vs *nicht*:**\n> *kein* odmienia się jak *ein* i zaprzecza rzeczowniki: *kein Buch, keine Kenntnisse, kein Programm*.\n> *nicht* zaprzecza czasowniki/przymiotniki/przysłówki: *Ich komme nicht. Es ist nicht gut.*\n> W zdaniu nagrania: *keine Spezialkenntnisse* - *kein* w l.mn. Akk. = *keine* (bo *Kenntnisse* to plurale tantum).\n\n## Dlaczego druga opcja (R) jest błędna\n\n| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |\n| R | Potrzeba specjalnych umiejętności | BŁĘDNA | Uczeń słyszy słowo *Spezialkenntnisse* i automatycznie kojarzy „specjalne umiejętności są potrzebne\" - pomijając kluczowe *keine* |\n| **F** | **NIE potrzeba specjalnych umiejętności** | **POPRAWNA** | - |\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Częsty błąd: uczeń słyszy klucz słowny (*Spezialkenntnisse*) i nie weryfikuje, czy w nagraniu jest TWIERDZENIE czy ZAPRZECZENIE. Słuchaj kontekstu negacji (*kein, nicht, nichts*).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *die Bedienung* = obsługa (np. programu); *bedienen* = obsługiwać. Nie myl z *bedeuten* = znaczyć!\n\n**1.5.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**R (richtig / prawda)** - zdanie *„Mein Heim 3D\" kann man etwa einen Monat lang gratis benutzen.* jest **zgodne** z treścią nagrania.\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nKluczowy fragment końcowy rozmowy (pytanie o cenę):\n\n> kobieta: \"Toll! Und ist dieses Programm **kostenlos**?\"\n> mężczyzna: \"Ja, aber **nur 4 Wochen lang**. So lange kann man es in einer **Demoversion testen**. Danach muss man bezahlen.\"\n\n**Wskazówki w tekście:**\n1. *Ist dieses Programm kostenlos?* - Czy ten program jest darmowy? (Ja = TAK).\n2. *nur 4 Wochen lang* - tylko przez 4 tygodnie.\n3. *4 Wochen ≈ einen Monat* - 4 tygodnie to mniej więcej miesiąc (synonim semantyczny).\n4. *kann man es in einer Demoversion testen* - można testować w wersji demo.\n5. *Danach muss man bezahlen* - potem trzeba płacić (potwierdza ograniczenie czasowe darmowości).\n\n**Wniosek:** *4 Wochen* (4 tygodnie) = *etwa einen Monat* (około miesiąc). Stwierdzenie testowe jest **prawdziwe (R)**.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna (kostenlos / gratis / 4 Wochen = 1 Monat)\n\nKluczowe synonimy:\n- **kostenlos** = bezpłatny, darmowy\n- **gratis** = za darmo (zapożyczenie z łaciny, równoważne *kostenlos*)\n- **frei (von Gebühren)** = wolny od opłat\n\nKalendarzowa równoważność:\n- **4 Wochen ≈ ein Monat** (4 tygodnie ≈ 1 miesiąc, choć dokładnie miesiąc to 4-4.5 tygodnia)\n- Modyfikator *etwa* (mniej więcej) sygnalizuje przybliżenie - KLUCZOWE dla TF.\n\nKluczowa konstrukcja czasowa: *X Wochen lang* = przez X tygodni; *einen Monat lang* = przez miesiąc (Akkusativ czasu trwania).\n\n## Sposób 3 - gramatyka: Akkusativ czasu trwania (Dauer-Akkusativ)\n\n> 📖 **Reference - Akkusativ czasu trwania:**\n> Aby wyrazić jak długo trwa czynność, używamy rzeczownika w Akkusativie + *lang* (opcjonalnie):\n> *einen Tag (lang), eine Woche (lang), einen Monat (lang), ein Jahr (lang)*\n> *Ich bleibe **einen Monat (lang)** in Berlin.* = Zostaję miesiąc w Berlinie.\n> W stwierdzeniu testowym: *etwa einen Monat lang* - przez około miesiąc (Akk. czasu trwania).\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 1.5, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **R (richtig)**\n> - **0 pkt** - odpowiedź F lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> - Uzasadnienie: zdanie zgodne z fragmentem *\"Ja, aber nur 4 Wochen lang. So lange kann man es in einer Demoversion testen\"*.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - Zaimek nieosobowy *man*:**\n> *man* = się/ktoś (nieokreślony podmiot, jak ang. *one* lub *people*).\n> Zawsze w 3 os. l. poj.: *man kann, man muss, man darf, man soll*.\n> *Man kann es benutzen* = Można go używać. (= polskie „się\")\n> Forma dopełniacza/celownika: *man → einen (Akk.), einem (Dat.)*.\n\n## Dlaczego druga opcja (F) jest błędna\n\n| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |\n| **R** | **Około miesiąca za darmo** | **POPRAWNA** | - |\n| F | NIE około miesiąca | BŁĘDNA | Uczeń może literalnie kwestionować *4 Wochen vs einen Monat* - ale modyfikator *etwa* (około) usprawiedliwia przybliżenie |\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Częsty błąd: uczeń pedantycznie odróżnia *4 Wochen* (28 dni) od *einen Monat* (28-31 dni) i wybiera F. Modyfikator *etwa* w stwierdzeniu jednoznacznie sygnalizuje PRZYBLIŻENIE.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Synonimy *kostenlos = gratis = umsonst (potocznie)*. Warto je rozróżnić od *frei* (wolny - w sensie „nie zajęty\").","image":"img/jezyk-niemiecki-2017-maj-matura-podstawowa/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język niemiecki · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"Język niemiecki","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-niemiecki-2017-maj-matura-podstawowa/zad/2","paper_id":"jezyk-niemiecki-2017-maj-matura-podstawowa","number":"2","points":4,"ptype":"closed","subject":"jezyk-niemiecki","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 2. (0-4)\nUsłyszysz dwukrotnie cztery wypowiedzi dotyczące podróżowania. Do każdej wypowiedzi\n(2.1.-2.4.) dopasuj odpowiadające jej zdanie (A-E). Wpisz rozwiązania do tabeli.\nUwaga: jedno zdanie zostało podane dodatkowo i nie pasuje do żadnej wypowiedzi.\nA. Diese Person kritisiert ihren Urlaubsort.\nB. Diese Person erzählt, wie sie ihre Reise organisiert hat.\nC. Diese Person erklärt, was man als Handgepäck mitnehmen darf.\nD. Diese Person empfiehlt Urlaub am Strand.\nE. Diese Person gibt Tipps zur richtigen Reihenfolge beim Packen.\n2.1.\nNummer 1\n2.2.\nNummer 2\n2.3.\nNummer 3\n2.4.\nNummer 4\nMJN-1P","answer":"2.1 = E; 2.2 = C; 2.3 = A; 2.4 = B","answer_text":"2. Należy uznać, że zdający nie odniósł się do podpunktu polecenia, jeśli\na. nie realizuje tego podpunktu\nb. realizuje go w sposób niekomunikatywny.","solution":"**2.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**E** - *Diese Person gibt Tipps zur richtigen Reihenfolge beim Packen.* (Ta osoba podaje wskazówki dotyczące właściwej kolejności pakowania.)\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nWypowiedź nr 1 (kobieta - porada radiowa):\n\n> \"Probleme beim Kofferpacken kennt wohl jeder. Kein Koffer scheint groß genug zu sein. Wollen Sie mehr Platz im Koffer haben? Dann packen Sie **zuerst** Jeans und Schuhe, weil diese am schwersten sind. Socken können Sie in die Schuhe stecken. **Erst dann** sollten Sie die übrige Kleidung verteilen. Die Lücken lassen sich mit kleinen Sachen ausfüllen, zum Beispiel mit Ihrer Strandkleidung. Das schicke Hemd oder Kleid für den Abend sollten Sie **am Ende** einpacken, am besten hinter das Netz des Koffers.\"\n\n**Kluczowe sygnały kolejności:**\n1. *zuerst* (najpierw) - Jeans und Schuhe (jako pierwsze).\n2. *Erst dann* (dopiero potem) - übrige Kleidung (pozostałą odzież).\n3. *am Ende* (na końcu) - Hemd/Kleid für den Abend.\n\nTekst to wprost INSTRUKCJA KROK PO KROKU - kolejność pakowania od najcięższych do najlżejszych/eleganckich rzeczy.\n\n**Wniosek:** typowa porada o *Reihenfolge beim Packen* - odpowiedź **E**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja opcji\n\n- **A** *kritisiert ihren Urlaubsort* - brak krytyki konkretnego miejsca wakacji.\n- **B** *erzählt, wie sie ihre Reise organisiert hat* - brak relacji z OSOBISTEJ podróży; tekst ogólny.\n- **C** *erklärt, was man als Handgepäck mitnehmen darf* - nie mówi o bagażu PODRĘCZNYM, tylko o pakowaniu walizki ogólnie.\n- **D** *empfiehlt Urlaub am Strand* - wzmianka o *Strandkleidung* (odzieży plażowej) to JEDNO słowo, nie tematyka.\n- **E** *gibt Tipps zur richtigen Reihenfolge beim Packen* - DOKŁADNIE odpowiada strukturze tekstu.\n\n## Sposób 3 - leksyka: pole semantyczne PAKOWANIE\n\nKluczowe słownictwo:\n- *packen* / *einpacken* = pakować\n- *der Koffer* = walizka\n- *die Reihenfolge* = kolejność\n- *zuerst → dann → am Ende* = sekwencja czasowa\n- *die Kleidung* = odzież\n- *die Strandkleidung* = odzież plażowa\n\nPole semantyczne tekstu jednoznacznie pokrywa się z opcją E (*Reihenfolge beim Packen*).\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 2.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **E**\n> - **0 pkt** - inna litera lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 2.4) Zdający określa intencje nadawcy/autora tekstu.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - Tryb rozkazujący Sie-Form:**\n> *Packen Sie!* / *Sollten Sie!* - uprzejma forma rozkazu w 3 os. l. mn. (forma grzecznościowa).\n> Konstrukcja: *Verb-Stamm + -en + Sie* (= Infinitiv + Sie).\n> *Sollten + Inf.* = powinniście, dobrze byłoby (rada).\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |\n| A | Krytyka miejsca wakacji | BŁĘDNA | Brak krytyki w tekście |\n| B | Organizacja podróży | BŁĘDNA | Tekst nie opowiada o własnej podróży |\n| C | Przepisy o bagażu podręcznym | BŁĘDNA | Pasuje do wypowiedzi 2.2, nie 2.1 |\n| D | Polecenie wakacji na plaży | BŁĘDNA | Słowo *Strandkleidung* nie czyni tekstu o plaży |\n| **E** | **Kolejność pakowania** | **POPRAWNA** | - |\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słówka kluczowe (*Strandkleidung*) mogą sugerować inną odpowiedź. Skoncentruj się na GŁÓWNEJ INTENCJI tekstu, nie pojedynczych słowach.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach matching sygnały kolejności (*zuerst, dann, am Ende*) ZAWSZE wskazują na opcję związaną z *Reihenfolge* (kolejnością) lub instrukcją krok po kroku.\n\n**2.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *Diese Person erklärt, was man als Handgepäck mitnehmen darf.* (Ta osoba wyjaśnia, co można zabrać jako bagaż podręczny.)\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nWypowiedź nr 2 (mężczyzna - formalny komunikat):\n\n> \"Sehr geehrte Fluggäste! Haben Sie Größe und Gewicht Ihres **Handgepäcks** kontrolliert? Es darf nicht zu groß und schwer sein. Alle Reise- und Ausweisdokumente, Versicherungsunterlagen, Brillen, auch Sonnenbrillen, oder Kontaktlinsen sollten Sie beim Flug immer **bei sich haben**, genauso wie Schmuck oder einen teuren Laptop. Getränke **dürfen Sie nicht** mit ins Flugzeug nehmen.\"\n\n**Kluczowe sygnały:**\n1. *Handgepäck* - wprost wymieniony bagaż podręczny.\n2. Lista rzeczy do zabrania: dokumenty podróżne, dokumenty tożsamości, ubezpieczeniowe, okulary, soczewki, biżuteria, laptop.\n3. *Getränke dürfen Sie nicht mit ins Flugzeug nehmen* - napojów NIE WOLNO wnosić.\n4. Czasowniki modalne *dürfen / sollten* - co WOLNO i co NALEŻY zabrać.\n\n**Wniosek:** tekst to formalny komunikat informujący pasażerów lotniczych O ZASADACH BAGAŻU PODRĘCZNEGO - odpowiedź **C**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja opcji\n\n- **A** *kritisiert ihren Urlaubsort* - brak krytyki konkretnego miejsca; to anonimowy komunikat.\n- **B** *erzählt, wie sie ihre Reise organisiert hat* - brak relacji osobistej.\n- **C** *erklärt, was man als Handgepäck mitnehmen darf* - DOKŁADNIE pokrywa zawartość.\n- **D** *empfiehlt Urlaub am Strand* - brak związku.\n- **E** *gibt Tipps zur richtigen Reihenfolge beim Packen* - to opcja dla wypowiedzi 2.1.\n\n## Sposób 3 - leksyka: pole semantyczne LOT / BAGAŻ\n\nKluczowe słownictwo:\n- *die Fluggäste* = pasażerowie samolotu\n- *das Handgepäck* = bagaż podręczny\n- *die Größe* = rozmiar; *das Gewicht* = waga\n- *die Reisedokumente* = dokumenty podróżne\n- *die Ausweisdokumente* = dokumenty tożsamości\n- *die Versicherungsunterlagen* = dokumenty ubezpieczeniowe\n- *das Flugzeug* = samolot\n- *die Sonnenbrille* = okulary przeciwsłoneczne\n\nWyraźny zestaw słownictwa lotniczego potwierdza temat *Handgepäck* (opcja C).\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 2.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **0 pkt** - inna litera lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 2.1) Zdający określa główną myśl tekstu.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - Czasowniki modalne *dürfen* vs *sollen*:**\n> *dürfen* = mieć pozwolenie, móc (formalnie).\n> - *Sie dürfen nicht * = Nie wolno Państwu\n> - *Es darf nicht zu groß sein* = Nie może być zbyt duży.\n> *sollen* = powinno się (rada, zalecenie).\n> - *Sie sollten bei sich haben* = Powinniście Państwo mieć przy sobie\n> WAŻNE: *nicht dürfen* = ZAKAZ; *nicht müssen* = brak obowiązku.\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |\n| A | Krytyka miejsca wakacji | BŁĘDNA | Komunikat formalny, nie subiektywny |\n| B | Organizacja podróży | BŁĘDNA | Brak relacji osobistej z podróży |\n| **C** | **Bagaż podręczny - zasady** | **POPRAWNA** | - |\n| D | Polecenie plaży | BŁĘDNA | Brak związku z plażą |\n| E | Kolejność pakowania | BŁĘDNA | Nie ma sekwencji zuerst/dann/am Ende |\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Formalne *Sehr geehrte Fluggäste!* (Szanowni Pasażerowie!) sygnalizuje OFICJALNĄ INFORMACJĘ - często komunikat lotniczy, prasowy lub urzędowy.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Wyrażenie *etwas bei sich haben* = mieć coś przy sobie. Nie myl z *etwas dabei haben* (mieć coś ze sobą) - znaczenie podobne, ale klucz CKE może wymagać konkretnej formy.\n\n**2.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *Diese Person kritisiert ihren Urlaubsort.* (Ta osoba krytykuje swoje miejsce urlopu.)\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nWypowiedź nr 3 (Sonja - wiadomość na poczcie głosowej):\n\n> \"Hallo, hier Sonja. Ich bin heute von Mallorca zurückgekommen. Ich war in Palma. Und ich wusste nicht, dass die Stadt so groß ist. **Es war einfach schrecklich!** Überall waren **zu viele Touristen**, alle Plätze waren **überfüllt**. In den Restaurants musste ich immer **lange auf mein Essen warten**. Und alles war **viel zu teuer**, auch in den Geschäften. Und dann war auch noch kurz vor dem Rückflug mein Handgepäck weg.\"\n\n**Kluczowe sygnały KRYTYKI:**\n1. *Es war einfach schrecklich!* - Było po prostu okropnie! (silnie negatywne).\n2. *zu viele Touristen* - zbyt wielu turystów (*zu* + adj. = nadmiar, krytyka).\n3. *alle Plätze waren überfüllt* - wszystkie miejsca były przepełnione.\n4. *lange auf mein Essen warten* - długo czekać na jedzenie (negatywne).\n5. *alles war viel zu teuer* - wszystko było o wiele za drogie.\n6. *mein Handgepäck weg* - straciła bagaż podręczny (kulminacja narzekań).\n\nKAŻDE zdanie po wstępie zawiera negatywną ocenę Palmy.\n\n**Wniosek:** Sonja krytykuje swój *Urlaubsort* (Palma na Majorce) - odpowiedź **A**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja opcji\n\n- **A** *kritisiert ihren Urlaubsort* - DOKŁADNIE: same negatywne komentarze o Palmie.\n- **B** *erzählt, wie sie ihre Reise organisiert hat* - brak informacji o organizacji.\n- **C** *erklärt, was man als Handgepäck mitnehmen darf* - wzmianka o *Handgepäck* dotyczy zgubienia, nie zasad.\n- **D** *empfiehlt Urlaub am Strand* - Sonja NIE poleca, lecz odradza.\n- **E** *gibt Tipps zur richtigen Reihenfolge beim Packen* - brak związku.\n\n## Sposób 3 - leksyka: pole semantyczne KRYTYKA\n\nKluczowe słownictwo i intensyfikatory NEGATYWNE:\n- *schrecklich* = okropny, straszny\n- *zu + Adj.* = nadmiernie (zu teuer, zu groß, zu viel)\n- *überfüllt* = przepełniony (negatywny)\n- *kritisieren* = krytykować (czasownik kluczowy do opcji A)\n- *negative Erfahrungen* = negatywne doświadczenia\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 2.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A**\n> - **0 pkt** - inna litera lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 2.4) Zdający określa intencje nadawcy/autora tekstu.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - Wzmacniacz *zu* + przymiotnik:**\n> *zu + Adj.* = nadmiernie, zbyt (zawsze negatywne).\n> *zu groß* = zbyt duży, *zu teuer* = zbyt drogi, *zu viele* = zbyt wielu.\n> Nie mylić z *sehr* (bardzo - neutralne) i *so* (tak - porównawcze).\n> Sygnał: jeśli słyszysz *zu + Adj.*, autor wyraża DEZAPROBATĘ.\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |\n| **A** | **Krytyka miejsca wakacji** | **POPRAWNA** | - |\n| B | Organizacja podróży | BŁĘDNA | Sonja mówi o WYNIKU, nie o ORGANIZACJI |\n| C | Bagaż podręczny - zasady | BŁĘDNA | Wzmianka o utracie *Handgepäck*, nie o przepisach |\n| D | Polecenie plaży | BŁĘDNA | Sonja ODRADZA, nie POLECA |\n| E | Kolejność pakowania | BŁĘDNA | Brak sekwencji pakowania |\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowo *Mallorca* i *Strand* (plaża) mogą mylnie sugerować opcję D (polecenie plaży). Skoncentruj się na NACECHOWANIU EMOCJONALNYM, nie tylko na temacie.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Wykrzyknik *Es war einfach schrecklich!* z wzmacniaczem *einfach* (po prostu) to KLASYCZNY sygnał KRYTYKI w niemieckiej mowie potocznej.\n\n**2.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *Diese Person erzählt, wie sie ihre Reise organisiert hat.* (Ta osoba opowiada, jak zorganizowała swoją podróż.)\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nWypowiedź nr 4 (mężczyzna - relacja osobista):\n\n> \"Ich fahre im Urlaub viel Rad und mag es, wenn alles **gut vorbereitet** ist. Dieses Jahr habe ich Mallorca besucht. **Ich habe vorher eine Fahrradkarte von der Insel bestellt und meine Touren und Übernachtungen geplant**. Mit dem Transport meines Fahrrads nach Mallorca hatte ich kein Problem, denn ich habe mein Sportgepäck bei meiner Fluglinie kostenlos als Zusatzgepäck aufgegeben.\"\n\n**Kluczowe sygnały organizacji podróży:**\n1. *gut vorbereitet* - dobrze przygotowane (lubi planować).\n2. *vorher bestellt* - zamówił WCZEŚNIEJ mapę roweru.\n3. *geplant* - zaplanował trasy i noclegi.\n4. *kostenlos als Zusatzgepäck aufgegeben* - załatwił bezpłatny transport bagażu sportowego.\n\nKAŻDE zdanie opisuje KROK ORGANIZACJI podróży.\n\n**Wniosek:** mężczyzna OPOWIADA o organizacji swojej podróży - odpowiedź **B**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja opcji\n\n- **A** *kritisiert ihren Urlaubsort* - brak krytyki Majorki; ton pozytywny.\n- **B** *erzählt, wie sie ihre Reise organisiert hat* - DOKŁADNIE pokrywa treść (kolejne kroki przygotowań).\n- **C** *erklärt, was man als Handgepäck mitnehmen darf* - wzmianka o *Sportgepäck/Zusatzgepäck*, nie o przepisach Handgepäck.\n- **D** *empfiehlt Urlaub am Strand* - brak; mówi o jeździe rowerem, nie o plaży.\n- **E** *gibt Tipps zur richtigen Reihenfolge beim Packen* - to dotyczy 2.1.\n\n## Sposób 3 - leksyka: pole semantyczne ORGANIZACJI PODRÓŻY\n\nKluczowe słownictwo:\n- *vorbereiten* = przygotowywać\n- *bestellen* = zamawiać (Fahrradkarte bestellen - zamówić mapę roweru)\n- *planen* = planować (Touren und Übernachtungen - trasy i noclegi)\n- *aufgeben* = nadawać (Gepäck aufgeben - nadać bagaż)\n- *die Fluglinie* = linia lotnicza\n- *das Zusatzgepäck* = bagaż dodatkowy\n\nWielość czasowników organizacyjnych potwierdza opcję B.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 2.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B**\n> - **0 pkt** - inna litera lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 2.1) Zdający określa główną myśl tekstu.\n> - Uwaga: zdanie **D** *empfiehlt Urlaub am Strand* jest opcją DODATKOWĄ (4 wypowiedzi, 5 opcji = 1 dodatkowa).\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - Perfekt (czas dokonany):**\n> Konstrukcja: *haben/sein* (Präsens) + Partizip II (na końcu zdania).\n> *Ich habe Mallorca besucht.* = Odwiedziłem Majorkę.\n> *Ich habe bestellt / geplant / aufgegeben.* - trzy czasowniki regularne/nieregularne w Perfekt.\n> *aufgegeben* - Partizip II od *aufgeben* (prefiks *auf-* rozdzielny, *ge-* między prefiksem a rdzeniem).\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |\n| A | Krytyka miejsca | BŁĘDNA | Brak krytyki, ton pozytywny |\n| **B** | **Organizacja podróży** | **POPRAWNA** | - |\n| C | Bagaż podręczny - zasady | BŁĘDNA | Wzmianka o *Sportgepäck*, nie *Handgepäck* |\n| D | Polecenie plaży | BŁĘDNA | Aktywny wypoczynek na rowerze, nie plaża |\n| E | Kolejność pakowania | BŁĘDNA | Brak sekwencji zuerst/dann |\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowo *Mallorca* mogłoby sugerować D (polecenie plaży), ale mężczyzna mówi o ROWEROWANIU, nie wypoczynku plażowym.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Spójnik *denn* (bo) wprowadza zdanie współrzędne z normalnym szykiem (nie podrzędne!): *denn ich habe aufgegeben*. Nie myl z *weil* (bo) - szyk końcowy.","image":"img/jezyk-niemiecki-2017-maj-matura-podstawowa/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język niemiecki · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"Język niemiecki","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-niemiecki-2017-maj-matura-podstawowa/zad/3","paper_id":"jezyk-niemiecki-2017-maj-matura-podstawowa","number":"3","points":6,"ptype":"closed","subject":"jezyk-niemiecki","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 3. (0-6)\nUsłyszysz dwukrotnie sześć tekstów. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą, zgodną\nz treścią nagrania. Zakreśl literę A, B albo C.\nTekst 1.\n3.1. Wo findet das Gespräch statt?\nA. Im Bus.\nB. Im Studio.\nC. In der Sporthalle.\nTekst 2.\n3.2. Wer ist der Sprecher?\nA. Ein Lehrer.\nB. Ein Schüler.\nC. Ein Museumsführer.\nTekst 3.\n3.3. Warum ist Michael Automechaniker?\nA. Weil es ein Modeberuf ist.\nB. Weil ihm der Job viel Spaß macht.\nC. Weil man damit viel Geld verdienen kann.\nTekst 4.\n3.4. Was sagt die Sprecherin über den Eintritt?\nA. Er ist kostenlos.\nB. Er kostet sieben Euro.\nC. Man kann Eintrittskarten gewinnen.\nTekst 5.\n3.5. Was ist für junge Männer bei der Frisur wichtig?\nA. Dass die Frisur in Mode ist.\nB. Dass die Haare nicht lang sind.\nC. Dass der Haarschnitt praktisch ist.\nTekst 6.\n3.6. Wie findet Monika das Google-Auto?\nA. Es gefällt ihr.\nB. Sie findet es schlecht.\nC. Es interessiert sie nicht.\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA ZADAŃ OD 1. DO 3. NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJN-1P","answer":null,"answer_text":"3. Należy uznać, że zdający odniósł się do danego podpunktu polecenia, jeśli\na. realizuje go w sposób komunikatywny, ale w minimalnym stopniu, np.\n poinformuj, co zalecił Ci lekarz\nDer Arzt verschrieb mir Tabletten. (jedno odniesienie)\nb. rozbudowuje minimalną realizację podpunktu o dodatkową, komunikatywną\ninformację, np. Der Arzt verschrieb mir Tabletten. Ich soll im Bett bleiben. (dwa\nodniesienia)","solution":"**3.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *In der Sporthalle.* (W hali sportowej.)\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nKluczowe sygnały lokalizacji w wypowiedzi sportowca:\n\n> mężczyzna: \"Sie sehen ja selbst. Viele Zuschauer sind noch auf ihren Plätzen. Sie rufen die Namen der Spieler und halten die Schals unserer Mannschaft in den Händen. **Die Stimmung hier in der Halle ist einfach toll**. Aber jetzt muss ich gehen, **die Jungs warten im Bus auf mich**.\"\n> kobieta: \"Und **wir geben wieder zurück zu den Kollegen im Studio**.\"\n\n**Sygnały hali sportowej:**\n1. *hier in der Halle* = TU w hali (deiktyczne *hier* = miejsce rozmowy).\n2. *Zuschauer auf ihren Plätzen, Schals der Mannschaft* - widzowie i szaliki kibiców.\n3. *die Jungs warten im Bus* - koledzy są W AUTOBUSIE (na zewnątrz, nie tu).\n4. *zurück zu den Kollegen im Studio* - przekaz wraca DO STUDIA (studio jest gdzie indziej, nie tu).\n\n**Wniosek:** rozmowa odbywa się NA MIEJSCU wydarzenia, czyli **w hali sportowej (C)**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja\n\n- **A** *Im Bus* - autobus jest na zewnątrz, koledzy CZEKAJĄ tam (nie tu).\n- **B** *Im Studio* - studio jest gdzie indziej (*zurück zu den Kollegen im Studio* = wracamy DO studia).\n- **C** *In der Sporthalle* - POPRAWNA (*hier in der Halle* + atmosfera kibiców).\n\n## Sposób 3 - analiza leksykalna (deiktyk *hier*)\n\nDeiktyk *hier* (tu/tutaj) odnosi się ZAWSZE do miejsca mówiącego. *Hier in der Halle* = tu, w hali, gdzie jestem. To kluczowy sygnał.\n\nKluczowe słownictwo:\n- *die Halle* / *die Sporthalle* = hala / hala sportowa\n- *die Zuschauer* = widzowie\n- *die Stimmung* = nastrój, atmosfera\n- *die Mannschaft* = drużyna\n- *der Schal* = szalik (kibiców)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **0 pkt** - A, B lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 2.5) Zdający określa kontekst wypowiedzi.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - *im* = *in dem* (Dativ, lokalizacja):**\n> Przyimek *in* jest WECHSELPRÄPOSITION:\n> - Akkusativ (ruch, wohin?): *in die Halle gehen* - iść do hali.\n> - Dativ (miejsce, wo?): *in der Halle sein* - być w hali.\n> Skrót: *in dem = im* (Dativ m./n.): *im Bus, im Studio*.\n> *In der* nie skraca się (Dativ f.).\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |\n| A | Im Bus | BŁĘDNA | Autobus jest GDZIE INDZIEJ - koledzy tam czekają |\n| B | Im Studio | BŁĘDNA | Studio = inne miejsce; *zurück zu den Kollegen* = transmisja powraca tam |\n| **C** | **In der Sporthalle** | **POPRAWNA** | *hier in der Halle* - jednoznaczne |\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowa *Bus* i *Studio* są WYMIENIONE w nagraniu, ale w kontekście INNYCH miejsc. Klucz to *hier* + *Halle*.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Rzeczownik *die Halle* (f.) - *in der Halle* (Dativ f.), nie *im Halle*.\n\n**3.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *Ein Schüler.* (Uczeń.)\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nKluczowe sygnały, że mówcą jest UCZEŃ:\n\n> mężczyzna: \"Alle mal zuhören, bitte! Ich habe ein paar Informationen **von unserem Klassenlehrer**. Der liegt mit Grippe im Bett, hat mir aber eine Mail geschickt Der Direktor möchte, **dass wir Schüler das Ganze selbst planen**. Wir können also kreativ sein. Hat jemand einen Vorschlag?\"\n\n**Sygnały ucznia:**\n1. *von unserem Klassenlehrer* - informacje OD NASZEGO wychowawcy (mówca NIE jest nauczycielem, lecz osobą, którą wychowawca instruuje).\n2. *dass wir Schüler das Ganze selbst planen* - DOSŁOWNIE: my, uczniowie (zaimek *wir* + apozycja *Schüler*).\n3. *Alle mal zuhören, bitte!* = Słuchajcie wszyscy, proszę! - kolega zwraca się do klasy.\n4. *Der Direktor möchte, dass wir * - dyrektor instruuje *nas* (uczniów).\n\n**Wniosek:** mówca to UCZEŃ przekazujący informacje od chorego wychowawcy klasie - odpowiedź **B**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja\n\n- **A** *Ein Lehrer* - sam mówi *unser Klassenlehrer* (= nasz wychowawca), więc on sam NIE jest nauczycielem.\n- **B** *Ein Schüler* - POPRAWNA (*wir Schüler*).\n- **C** *Ein Museumsführer* - przewodnik muzealny też jest chory (*der Museumsführer ist auch krank*), więc to nie on mówi.\n\n## Sposób 3 - analiza zaimków i apozycji\n\n> 📖 **Reference - apozycja *wir Schüler*:**\n> Konstrukcja *wir + rzeczownik bez rodzajnika* tworzy APOZYCJĘ (uściślenie):\n> *wir Schüler* = my uczniowie (mówca utożsamia się z uczniami).\n> *wir Lehrer* = my nauczyciele.\n> *wir Deutschen* = my Niemcy.\n> Apozycja jednoznacznie wskazuje przynależność mówcy do grupy.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B**\n> - **0 pkt** - A, C lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 2.5) Zdający określa kontekst wypowiedzi.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - Konjunktiv (mowa zależna):**\n> *Er schreibt, dass der Museumsbesuch nicht stattfindet* - mowa zależna z *dass* + Indikativ.\n> *Herr Frank bittet uns, unseren Eltern zu sagen, dass sie mitbringen sollen* - konstrukcja z *bitten + zu + Inf.* (prośba) + zdanie podrzędne z *dass*.\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |\n| A | Ein Lehrer | BŁĘDNA | Mówca SAM mówi *unser Klassenlehrer* - nauczyciel jest inną osobą |\n| **B** | **Ein Schüler** | **POPRAWNA** | *wir Schüler* - apozycja |\n| C | Ein Museumsführer | BŁĘDNA | Przewodnik muzealny też choruje |\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Wzmianka *Klassenlehrer* + *Direktor* + *Museumsführer* może mylić, ale to inne osoby. Mówca utożsamia się z grupą *wir Schüler*.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Czasownik *zuhören* (słuchać kogoś) jest rozdzielny: *Ich höre zu* - słucham. Tu w trybie rozkazującym: *zuhören, bitte!*\n\n**3.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *Weil ihm der Job viel Spaß macht.* (Ponieważ praca sprawia mu dużą przyjemność.)\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nKluczowy fragment, w którym Michael wyjaśnia motywację:\n\n> mężczyzna: \"Ich weiß, dass Mechaniker **kein Modeberuf** ist und dass ein Mechaniker nur **wenig Geld** für seine Arbeit bekommt. Aber das ist auch nicht das Wichtigste für mich. **Ich habe viel Freude dabei**.\"\n\n**Mapowanie:**\n1. *Mechaniker kein Modeberuf* - to NIE jest zawód modny (wyklucza A).\n2. *Mechaniker nur wenig Geld bekommt* - mechanik dostaje MAŁO pieniędzy (wyklucza C).\n3. *Ich habe viel Freude dabei* - mam dużo radości przy tym (= praca sprawia mu przyjemność).\n4. Wczesny entuzjazm: *Ich half ihm oft bei Reparaturen, **was mir sehr gefiel*** - pomaganie ojcu PODOBAŁO mu się.\n\n**Wniosek:** Michael jest mechanikiem dla PRZYJEMNOŚCI z pracy - odpowiedź **B**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja\n\n- **A** *Weil es ein Modeberuf ist* - TEKST WPROST ZAPRZECZA: *kein Modeberuf*.\n- **B** *Weil ihm der Job viel Spaß macht* - DOKŁADNIE: *Ich habe viel Freude dabei*.\n- **C** *Weil man damit viel Geld verdienen kann* - TEKST WPROST ZAPRZECZA: *nur wenig Geld*.\n\n## Sposób 3 - analiza leksykalna (Spaß / Freude)\n\nKluczowe synonimy emocji:\n- *Freude haben an + Dat.* = mieć radość z czegoś\n- *Spaß machen* = sprawiać przyjemność (*jdm. Spaß machen*)\n- *gern machen* = chętnie robić\n- *was mir gefiel* = co mi się podobało\n\nWszystkie cztery wyrażenia z pola POZYTYWNYCH EMOCJI są obecne w transkrypcji.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B**\n> - **0 pkt** - A, C lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - *jdm. Spaß machen* (sprawiać komuś przyjemność):**\n> Konstrukcja: *etwas + macht + jemandem (Dat.) + Spaß*.\n> *Der Job macht ihm Spaß.* = Praca sprawia mu przyjemność.\n> *Das macht mir Spaß.* = To mi sprawia przyjemność.\n> Synonim: *Freude an etwas haben* / *Freude bei etwas haben*.\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |\n| A | Modeberuf | BŁĘDNA | Tekst wprost mówi *kein Modeberuf* |\n| **B** | **Spaß / Freude** | **POPRAWNA** | *Ich habe viel Freude dabei* |\n| C | Viel Geld verdienen | BŁĘDNA | Tekst wprost mówi *nur wenig Geld* |\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Częsta pułapka: uczeń słyszy *Geld* w transkrypcji i wybiera C. Trzeba słuchać NEGACJI: *nur wenig Geld* (mało pieniędzy) - wyklucza opcję o wysokich zarobkach.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Modeberuf* (= zawód modny) jest zaprzeczony przez *kein* - wyklucza A. Sygnał *kein* + rzeczownik = negacja rzeczowników.\n\n**3.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *Er ist kostenlos.* (Jest darmowy / bezpłatny.)\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nKluczowy fragment o wstępie:\n\n> kobieta: \"Am nächsten Samstag findet um 18.30 Uhr im Bonner Kulturzentrum ein Konzert statt. Neun Bonner Musiker präsentieren ihre Werke. **Der Eintritt ist frei**. Nach dem Konzert findet ein Treffen mit den Musikern statt. **Die CDs der Musiker kann man im Foyer des Kulturzentrums für sieben Euro kaufen oder jetzt bei uns gewinnen**. Die ersten drei Anrufer bekommen je ein Exemplar.\"\n\n**Mapowanie:**\n1. *Der Eintritt ist frei* - WSTĘP jest darmowy (= kostenlos).\n2. *7 Euro* odnosi się do **CD musików**, NIE do wstępu.\n3. *gewinnen* (wygrać) odnosi się do **CD**, NIE do biletów wstępu.\n\n**Wniosek:** mówczyni mówi, że WSTĘP jest **darmowy** - odpowiedź **A**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja (kontekstowa identyfikacja referentów)\n\n- **A** *Er ist kostenlos* - POPRAWNA (*Der Eintritt ist frei*).\n- **B** *Er kostet sieben Euro* - 7 € to cena CD, NIE wstępu.\n- **C** *Man kann Eintrittskarten gewinnen* - wygrywa się CD, NIE bilety wstępu.\n\nZaimek *Er* w pytaniu odnosi się do *der Eintritt* (m.) - wstęp. Należy precyzyjnie matchować zdania o WSTĘPIE, nie o CD.\n\n## Sposób 3 - analiza leksykalna (frei / kostenlos / gratis)\n\nKluczowe synonimy:\n- *frei* (Eintritt frei) = wolny od opłat\n- *kostenlos* = bezpłatny (synonim *frei* w kontekście wstępu)\n- *gratis* = za darmo (łaciński zapożycznik)\n- *umsonst* (potocznie) = za darmo\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A**\n> - **0 pkt** - B, C lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - *stattfinden* (rozdzielny):**\n> Czasownik rozdzielny *stattfinden* = mieć miejsce, odbywać się.\n> *Ein Konzert findet statt.* = Koncert się odbywa.\n> Partizip II: *stattgefunden* (z *haben*).\n> Prefiks *statt-* rozdziela się w Präsens/Präteritum, ale w Perfekt zostaje w środku: *hat stattgefunden*.\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |\n| **A** | **Er ist kostenlos** | **POPRAWNA** | *Der Eintritt ist frei* |\n| B | Er kostet sieben Euro | BŁĘDNA | 7 € to cena CD, nie wstępu |\n| C | Eintrittskarten gewinnen | BŁĘDNA | Wygrywa się CD, nie bilety |\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klasyczna pułapka - wymienione są DWIE liczby/rzeczy: *frei* (wstęp) i *7 Euro* (CD). Uczeń słucha *7 Euro* i wybiera B, nie zauważając, że dotyczy CD.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *gewinnen* (wygrywać) odnosi się do CD (*Die CDs bei uns gewinnen*), NIE biletów. Nie myl referentów.\n\n**3.5.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *Dass die Frisur in Mode ist.* (Że fryzura jest w modzie.)\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nKluczowy fragment cytatu z ankiety:\n\n> mężczyzna: \"**Hauptsache praktisch und kurz - diese Kriterien sind heutzutage für eine Männerfrisur nicht im Trend**. Für junge Männer ist die Frisur momentan genauso wichtig wie für Frauen. Das ist das Ergebnis einer aktuellen Umfrage. Die Mehrheit der jungen Männer sagt: „Der Haarschnitt hat für mich große Bedeutung. **Er muss modisch sein und mir gefallen.**\"\"\n\n**Mapowanie:**\n1. *praktisch und kurz nicht im Trend* - praktyczne i krótkie NIE są już w trendzie (wyklucza B i C).\n2. *Er muss modisch sein* - fryzura MUSI BYĆ MODNA (= in Mode).\n3. *Der Haarschnitt hat für mich große Bedeutung* - fryzura ma duże znaczenie.\n\n**Wniosek:** najważniejsze dla młodych mężczyzn = MODNA fryzura - odpowiedź **A**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja\n\n- **A** *Dass die Frisur in Mode ist* - DOKŁADNIE: *Er muss modisch sein*.\n- **B** *Dass die Haare nicht lang sind* - WPROST ZAPRZECZONE: *praktisch und kurz nicht im Trend* (krótkie NIE są już ważne).\n- **C** *Dass der Haarschnitt praktisch ist* - WPROST ZAPRZECZONE: *praktisch nicht im Trend*.\n\n## Sposób 3 - analiza leksykalna (modisch / in Mode / im Trend)\n\nKluczowe synonimy MODY:\n- *modisch* (adj.) = modny\n- *in Mode sein* = być w modzie (czas. zwrot)\n- *im Trend sein* = być w trendzie\n- *trendy / cool* = potoczne wzmocnienia\n\nWszystkie wyrażenia oznaczają to samo: ZGODNY Z OBECNĄ MODĄ.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.5, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A**\n> - **0 pkt** - B, C lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - Porównanie *genauso wichtig wie*:**\n> Stopień równy przymiotnika: *(genau)so + Adj. + wie* = (dokładnie) tak jak.\n> *Die Frisur ist genauso wichtig wie für Frauen* - fryzura jest tak samo ważna, jak dla kobiet.\n> Nie myl z *als* (przy stopniu wyższym): *wichtiger als* = ważniejszy niż.\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |\n| **A** | **In Mode** | **POPRAWNA** | *Er muss modisch sein* |\n| B | Nicht lang | BŁĘDNA | *kurz nicht im Trend* - krótkie NIE są modne |\n| C | Praktisch | BŁĘDNA | *praktisch nicht im Trend* - praktyczne NIE są modne |\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klasyczna pułapka - wymienione są wszystkie 3 cechy (*praktisch, kurz, modisch*), ale tylko jedna jest pożądana. Słuchaj słowa *nicht im Trend* - to klucz do eliminacji B i C.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Hauptsache* (rzeczownik *die Hauptsache* = główna rzecz) jako pierwszy element zdania funkcjonuje jako wzmacniacz: *Hauptsache praktisch* = grunt, że praktyczne. Tu w kontekście NEGACJI takiego myślenia.\n\n**3.6.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *Es gefällt ihr.* (Podoba jej się.)\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nKluczowe sygnały opinii Moniki:\n\n> kobieta (Monika): \"Andreas, hast du schon gehört, dass Google ein Auto produziert hat? **Das finde ich interessant**, es kann zum Beispiel allein parken.\"\n>\n> kobieta (Monika): \"Ja, ja, das weiß ich doch. Aber das Google-Auto kann sogar auf der Autobahn ohne Hilfe eines Menschen fahren. **Das ist einfach toll!**\"\n\n**Mapowanie pozytywnych wyrażeń:**\n1. *Das finde ich interessant* - uważam to za interesujące.\n2. *Das ist einfach toll!* - to jest po prostu super!\n3. Wykrzyknik (`!`) - entuzjazm Moniki.\n\n**Wniosek:** Monika WYRAŹNIE POZYTYWNIE ocenia auto Google'a - odpowiedź **A**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja\n\n- **A** *Es gefällt ihr* - DOKŁADNIE: *interessant* + *toll* = podoba się.\n- **B** *Sie findet es schlecht* - WPROST ZAPRZECZONE; Monika używa wyłącznie pozytywnych przymiotników.\n- **C** *Es interessiert sie nicht* - DOKŁADNIE PRZECIWNIE: *Das finde ich interessant* = interesuje ją.\n\n## Sposób 3 - analiza leksykalna (gefallen / toll / interessant)\n\nKluczowe pozytywne wyrażenia:\n- *gefallen* + Dat. = podobać się (*Das gefällt mir* = podoba mi się)\n- *toll* = super, świetny\n- *interessant* = interesujący\n- *einfach toll* = po prostu super (wzmacniacz *einfach*)\n\nKonstrukcja *etwas + Adj. finden* = uważać coś za , synonim *gefallen*.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3.6, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A**\n> - **0 pkt** - B, C lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 2.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - Czasownik *gefallen* + Dativ:**\n> Czasownik *gefallen* (podobać się) wymaga osoby w Dativie:\n> *Das Auto gefällt **mir**.* = Samochód mi się podoba.\n> *Es gefällt **ihr**.* = Jej się to podoba.\n> Tłumaczenie: subiekt niemiecki = obiekt polski (sztywny szyk).\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |\n| **A** | **Es gefällt ihr** | **POPRAWNA** | *toll* + *interessant* |\n| B | Sie findet es schlecht | BŁĘDNA | Brak negatywnych przymiotników |\n| C | Es interessiert sie nicht | BŁĘDNA | Tekst wprost mówi *Das finde ich interessant* |\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Czasownik Andreasa *Nicht schlecht* (= nieźle) jest WYPOWIADANY przez ANDREASA, nie przez Monikę. Nie myl mówców.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *einfach* + Adj. = po prostu (wzmacniacz pozytywny). *Einfach toll!* = po prostu super! (entuzjazm).","image":"img/jezyk-niemiecki-2017-maj-matura-podstawowa/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język niemiecki · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"Język niemiecki","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-niemiecki-2017-maj-matura-podstawowa/zad/4","paper_id":"jezyk-niemiecki-2017-maj-matura-podstawowa","number":"4","points":4,"ptype":"closed","subject":"jezyk-niemiecki","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 4. (0-4)\nPrzeczytaj tekst. Dobierz właściwy nagłówek (A-F) do każdej części tekstu (4.1.-4.4.).\nWpisz odpowiednią literę w każdą kratkę.\nUwaga: dwa nagłówki zostały podane dodatkowo i nie pasują do żadnej części tekstu.\nA. Lebensmittel ohne Verpackung wählen\nB. Eine Einkaufsliste machen\nC. Früchte nur nach den Jahreszeiten kaufen\nD. Sonderangebote im Supermarkt nutzen\nE. Die Qualität der Produkte kontrollieren\nF. Auf die Preise achten\nEINKAUFSTIPPS FÜR LEBENSMITTEL\n4.1.\nWenn man frisches Gemüse oder Obst kaufen möchte, sollte man darauf achten, dass es\nwirklich frisch ist und keine braunen Stellen hat. Man sollte es sich vor dem Einkauf genau\nansehen. Viele Gemüse- und Obstsorten gibt es nur einige Monate im Jahr, aber oft kann man\nsie das ganze Jahr über als Tiefkühlprodukte kaufen. Sie sind auch wertvoll, man muss nur\ndas Verbrauchsdatum beachten.\n4.2.\nObst sollte täglich auf den Tisch kommen. Man sollte beim Einkauf immer daran denken,\nwelches Obst gerade Saison hat, und kein anderes kaufen, weil es dann mehr Geschmack und\nVitamine hat. Frische Äpfel oder Birnen duften in der Saison schön intensiv, weil sie am Baum\nreifen und daher das volle Aroma haben. Sie sind wertvoller als billige Südfrüchte aus\ndem Supermarkt.\n4.3.\nBillige Lebensmittel findet man in Geschäften unten und oben im Verkaufsregal.\nDie teuersten Waren stehen auf Augenhöhe, denn man will sie unbedingt verkaufen. Vorsicht\nmit Werbeaktionen und Sonderangeboten, weil da die Waren oft teurer sind als im normalen\nAngebot. Das betrifft auch sogenannte preiswerte Großpackungen, mehrere kleine Päckchen\nkosten meist weniger.\n4.4.\nIm Supermarkt kauft man gewöhnlich mehr als man wirklich braucht. Wenn man alles auf\neinen Zettel schreibt und dann nur diese Produkte in den Einkaufswagen legt, spart man Geld\nund Zeit. Und man wirft später keine Lebensmittel weg.\nnach: www.rezepte-und-tipps.de, www.mastercuisine.blog.de, www.mz-web.de\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJN-1P","answer":"4.1 = E; 4.2 = C; 4.3 = F; 4.4 = B","answer_text":"4. Należy uznać, że zdający rozwinął dany podpunkt polecenia, jeśli odniósł się do niego\nw sposób bardziej szczegółowy, tzn. w realizacji podpunktu można wyodrębnić\na. przynajmniej trzy komunikatywne, minimalne odniesienia, np.\n poinformuj, co zalecił Ci lekarz\nIch soll dreimal täglich Tabletten einnehmen und viel trinken.\n wyjaśnij przyczynę Twojej choroby\nEs war kalt, es regnete und ich hatte keine Jacke an.\nb. jedno lub dwa bardziej rozbudowane, komunikatywne odniesienia, np.\n napisz, jak opiekuje się Tobą rodzina\nMeine Mutter gibt mir alle acht Stunden das Antibiotikum und bringt mir Tee.\n(informacja o opiece, rozbudowana o czas podawania leku)","solution":"**4.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**E** - *Die Qualität der Produkte kontrollieren* (Kontrolować jakość produktów).\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\nFragment 4.1:\n\n> \"Wenn man frisches Gemüse oder Obst kaufen möchte, sollte man darauf achten, dass es **wirklich frisch ist und keine braunen Stellen hat**. Man sollte es sich vor dem Einkauf **genau ansehen**. Viele Gemüse- und Obstsorten gibt es nur einige Monate im Jahr, aber oft kann man sie das ganze Jahr über als Tiefkühlprodukte kaufen. Sie sind auch wertvoll, man muss nur **das Verbrauchsdatum beachten**.\"\n\n**Sygnały kontroli jakości:**\n1. *frisch ist und keine braunen Stellen hat* - świeże i bez brązowych plam (oględziny zewnętrzne).\n2. *genau ansehen* - DOKŁADNIE oglądnąć (kontrola wzrokowa).\n3. *Verbrauchsdatum beachten* - zwrócić uwagę na datę przydatności (kontrola informacji).\n\n**Wniosek:** treść = KONTROLA JAKOŚCI produktów spożywczych - odpowiedź **E**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja\n\n- **A** *Lebensmittel ohne Verpackung wählen* - brak wzmianki o opakowaniach.\n- **B** *Eine Einkaufsliste machen* - to dotyczy fragmentu 4.4.\n- **C** *Früchte nur nach den Jahreszeiten kaufen* - to dotyczy fragmentu 4.2 (wzmianka o sezonie jest, ale tylko jako tło, nie temat).\n- **D** *Sonderangebote im Supermarkt nutzen* - brak.\n- **E** *Die Qualität der Produkte kontrollieren* - DOKŁADNIE: *frisch, keine braunen Stellen, Verbrauchsdatum*.\n- **F** *Auf die Preise achten* - to dotyczy fragmentu 4.3.\n\n## Sposób 3 - leksyka: pole semantyczne JAKOŚĆ\n\nKluczowe słownictwo:\n- *die Qualität* = jakość\n- *frisch* = świeży\n- *braune Stellen* = brązowe plamy (objaw zepsucia)\n- *das Verbrauchsdatum* = data przydatności do spożycia\n- *kontrollieren / beachten / ansehen* = kontrolować / zwracać uwagę / oglądać\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **E**\n> - **0 pkt** - inna litera lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 3.2) Zdający określa główną myśl poszczególnych części tekstu.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - *sollten* (Konjunktiv II) jako rada:**\n> *sollte/sollten + Inf.* (na końcu) = powinno się, dobrze byłoby.\n> *Man sollte darauf achten, dass * = Powinno się zwracać uwagę, żeby\n> Konstrukcja często w poradnikach i wskazówkach.\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |\n| A | Bez opakowań | BŁĘDNA | Brak wzmianki o opakowaniach |\n| B | Lista zakupów | BŁĘDNA | To fragment 4.4 |\n| C | Sezonowe | BŁĘDNA | To fragment 4.2 |\n| D | Promocje | BŁĘDNA | Brak |\n| **E** | **Kontrola jakości** | **POPRAWNA** | *frisch, keine braunen Stellen, Verbrauchsdatum* |\n| F | Ceny | BŁĘDNA | To fragment 4.3 |\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Wzmianka o sezonowości (*nur einige Monate im Jahr*) mogłaby sugerować C, ale to TŁO - główna myśl to kontrola świeżości.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Tiefkühlprodukte* (mrożonki) są wymienione jako alternatywa, ale wciąż w kontekście kontroli (*Verbrauchsdatum beachten*).\n\n**4.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *Früchte nur nach den Jahreszeiten kaufen* (Kupować owoce tylko zgodnie z porami roku).\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\nFragment 4.2:\n\n> \"Obst sollte täglich auf den Tisch kommen. Man sollte beim Einkauf immer daran denken, **welches Obst gerade Saison hat, und kein anderes kaufen**, weil es dann mehr Geschmack und Vitamine hat. Frische Äpfel oder Birnen duften **in der Saison** schön intensiv, weil sie **am Baum reifen** und daher das volle Aroma haben. Sie sind wertvoller als billige Südfrüchte aus dem Supermarkt.\"\n\n**Sygnały sezonowości:**\n1. *welches Obst gerade Saison hat* - który owoc ma SEZON.\n2. *kein anderes kaufen* - żadnego innego nie kupować (zasada wykluczająca).\n3. *in der Saison schön intensiv* - w sezonie pachną intensywnie.\n4. *am Baum reifen* - dojrzewają na drzewie (= sezon naturalny).\n\n**Wniosek:** treść = KUPOWANIE OWOCÓW SEZONOWYCH - odpowiedź **C**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja\n\n- **A** *Lebensmittel ohne Verpackung wählen* - brak.\n- **B** *Eine Einkaufsliste machen* - to fragment 4.4.\n- **C** *Früchte nur nach den Jahreszeiten kaufen* - DOKŁADNIE pokrywa treść.\n- **D** *Sonderangebote im Supermarkt nutzen* - brak (odwrotnie: krytyka *billige Südfrüchte aus dem Supermarkt*).\n- **E** *Die Qualität der Produkte kontrollieren* - to fragment 4.1.\n- **F** *Auf die Preise achten* - to fragment 4.3.\n\n## Sposób 3 - leksyka: pole semantyczne SEZONOWOŚĆ\n\nKluczowe słownictwo:\n- *die Jahreszeit* (l.mn. *Jahreszeiten*) = pora roku\n- *die Saison* = sezon\n- *Saison haben* = mieć sezon (*Obst hat Saison* - owoc jest w sezonie)\n- *reifen* = dojrzewać\n- *am Baum reifen* = dojrzewać na drzewie (naturalnie)\n- *Südfrüchte* = owoce południowe (z importu)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **0 pkt** - inna litera lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 3.2) Zdający określa główną myśl poszczególnych części tekstu.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - Stopniowanie *wertvoll → wertvoller*:**\n> Stopień wyższy regularny przymiotnika: *wertvoll + -er = wertvoller*.\n> *Sie sind wertvoller als billige Südfrüchte* = Są CENNIEJSZE niż tanie owoce południowe.\n> Konstrukcja *wertvoller + als* = porównanie z *als*.\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |\n| A | Bez opakowań | BŁĘDNA | Brak wzmianki |\n| B | Lista zakupów | BŁĘDNA | To fragment 4.4 |\n| **C** | **Sezonowe** | **POPRAWNA** | *Saison + am Baum reifen* |\n| D | Promocje | BŁĘDNA | Krytyka, nie polecenie |\n| E | Kontrola jakości | BŁĘDNA | To fragment 4.1 |\n| F | Ceny | BŁĘDNA | To fragment 4.3 |\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Wzmianka *billige Südfrüchte* (tanie owoce południowe) mogłaby sugerować F (ceny), ale tu cena jest argumentem PRZECIW Südfrüchte, a głównym tematem jest sezonowość.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *die Jahreszeit* (rodzaj żeński, lp.) → *die Jahreszeiten* (l.mn.). Wszystkie rzeczowniki z sufiksem *-zeit* są rodzaju żeńskiego (jak *die Zeit* = czas).\n\n**4.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**F** - *Auf die Preise achten* (Zwracać uwagę na ceny).\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\nFragment 4.3:\n\n> \"**Billige** Lebensmittel findet man in Geschäften unten und oben im Verkaufsregal. **Die teuersten** Waren stehen auf Augenhöhe, denn man will sie unbedingt verkaufen. **Vorsicht mit Werbeaktionen und Sonderangeboten**, weil da die Waren oft **teurer sind als im normalen Angebot**. Das betrifft auch sogenannte **preiswerte Großpackungen**, mehrere kleine Päckchen kosten meist weniger.\"\n\n**Sygnały tematu cen:**\n1. *billige* (tanie) vs *teuersten* (najdroższe) - kontrast cen.\n2. *Vorsicht mit Sonderangeboten* - uwaga z promocjami (zachęta do KONTROLI cen).\n3. *teurer als im normalen Angebot* - droższe niż w zwykłej ofercie.\n4. *preiswerte Großpackungen, kleine Päckchen kosten meist weniger* - porównanie cen jednostkowych.\n\n**Wniosek:** treść = ZWRACAĆ UWAGĘ NA CENY (porównywać, nie ufać promocjom) - odpowiedź **F**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja\n\n- **A** *Lebensmittel ohne Verpackung wählen* - brak; OPAKOWANIA wzmiankowane tylko w kontekście cen.\n- **B** *Eine Einkaufsliste machen* - to fragment 4.4.\n- **C** *Früchte nur nach den Jahreszeiten kaufen* - to fragment 4.2.\n- **D** *Sonderangebote im Supermarkt nutzen* - DOKŁADNIE PRZECIWNIE: tekst OSTRZEGA przed promocjami (*Vorsicht!*).\n- **E** *Die Qualität der Produkte kontrollieren* - to fragment 4.1.\n- **F** *Auf die Preise achten* - DOKŁADNIE pokrywa treść.\n\n## Sposób 3 - leksyka: pole semantyczne CENY\n\nKluczowe słownictwo:\n- *der Preis* (l.mn. *die Preise*) = cena\n- *billig* / *preiswert* / *günstig* = tani / korzystny\n- *teuer* / *teurer* / *die teuersten* = drogi / droższy / najdroższe\n- *die Werbeaktion* = akcja reklamowa\n- *das Sonderangebot* = oferta specjalna / promocja\n- *die Großpackung* = duże opakowanie\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **F**\n> - **0 pkt** - inna litera lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 3.2) Zdający określa główną myśl poszczególnych części tekstu.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - Stopień najwyższy *die teuersten*:**\n> Stopniowanie nieregularne: *teuer → teurer → am teuersten / die teuersten*.\n> *Die teuersten Waren* = najdroższe towary (przymiotnik atrybutywny w l.mn. po rodzajniku określonym).\n> Atrybutywnie używamy *die teuerste(n)*, predykatywnie *am teuersten*.\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |\n| A | Bez opakowań | BŁĘDNA | Brak wzmianki |\n| B | Lista zakupów | BŁĘDNA | To fragment 4.4 |\n| C | Sezonowe | BŁĘDNA | To fragment 4.2 |\n| D | Sonderangebote nutzen | BŁĘDNA | Tekst OSTRZEGA, nie poleca! |\n| E | Kontrola jakości | BŁĘDNA | To fragment 4.1 |\n| **F** | **Ceny** | **POPRAWNA** | *billig / teuer / Sonderangebote* |\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klasyczna pułapka - opcja D mówi *Sonderangebote nutzen* (korzystać z promocji), a tekst OSTRZEGA przed promocjami: *Vorsicht mit Sonderangeboten*. Należy uważnie czytać czasownik (*nutzen* vs *Vorsicht*).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *preiswert* (= dosłownie: warty ceny, czyli tani/korzystny w cenie) - to przymiotnik pozytywny, ale tu użyty IRONICZNIE (*sogenannte preiswerte Großpackungen* = tak zwane korzystne cenowo duże opakowania).\n\n**4.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *Eine Einkaufsliste machen* (Zrobić listę zakupów).\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\nFragment 4.4:\n\n> \"Im Supermarkt kauft man gewöhnlich mehr als man wirklich braucht. Wenn man **alles auf einen Zettel schreibt** und dann **nur diese Produkte in den Einkaufswagen legt**, spart man Geld und Zeit. Und man wirft später keine Lebensmittel weg.\"\n\n**Sygnały listy zakupów:**\n1. *alles auf einen Zettel schreibt* - zapisuje WSZYSTKO na kartce (= sporządza listę).\n2. *nur diese Produkte legt* - kupuje TYLKO te produkty (z listy).\n3. *spart man Geld und Zeit* - oszczędza się pieniądze i czas (korzyść listy).\n4. *wirft keine Lebensmittel weg* - nie wyrzuca się jedzenia (skutek dobrego planowania).\n\n**Wniosek:** treść = SPISANIE LISTY ZAKUPÓW i trzymanie się jej - odpowiedź **B**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja\n\n- **A** *Lebensmittel ohne Verpackung wählen* - brak.\n- **B** *Eine Einkaufsliste machen* - DOKŁADNIE: *Zettel schreiben*.\n- **C** *Früchte nur nach den Jahreszeiten kaufen* - to fragment 4.2.\n- **D** *Sonderangebote im Supermarkt nutzen* - brak.\n- **E** *Die Qualität der Produkte kontrollieren* - to fragment 4.1.\n- **F** *Auf die Preise achten* - to fragment 4.3.\n\n## Sposób 3 - leksyka: pole semantyczne LISTA ZAKUPÓW\n\nKluczowe słownictwo:\n- *die Einkaufsliste* = lista zakupów\n- *der Zettel* = kartka, karteczka (= synonim listy)\n- *aufschreiben* / *schreiben auf + Akk.* = zapisywać na czymś\n- *der Einkaufswagen* = wózek sklepowy\n- *Geld und Zeit sparen* = oszczędzać pieniądze i czas\n- *Lebensmittel wegwerfen* = wyrzucać jedzenie\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B**\n> - **0 pkt** - inna litera lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 3.2) Zdający określa główną myśl poszczególnych części tekstu.\n> - Opcje **A** *Lebensmittel ohne Verpackung wählen* i **D** *Sonderangebote nutzen* są DODATKOWE (4 fragmenty, 6 nagłówków = 2 dodatkowe).\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - Zdanie warunkowe z *wenn*:**\n> *Wenn man X macht, * = Jeśli się robi X,\n> Spójnik *wenn* wprowadza zdanie podrzędne z czasownikiem na KOŃCU.\n> Zdanie główne ma INWERSJĘ (czasownik na początku): *Wenn man X macht, **spart** man Geld.*\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |\n| A | Bez opakowań | BŁĘDNA | DODATKOWA opcja |\n| **B** | **Lista zakupów** | **POPRAWNA** | *Zettel schreiben + nur diese Produkte legen* |\n| C | Sezonowe | BŁĘDNA | To fragment 4.2 |\n| D | Sonderangebote | BŁĘDNA | DODATKOWA opcja |\n| E | Kontrola jakości | BŁĘDNA | To fragment 4.1 |\n| F | Ceny | BŁĘDNA | To fragment 4.3 |\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *der Zettel* = kartka, karteczka - synonim listy. Nie pomyl z *die Notiz* (notatka).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Czasownik *wegwerfen* (wyrzucać) jest rozdzielny: *Ich werfe es weg.* / *Ich habe es weggeworfen.* Prefiks *weg-* odłącza się w Präsens/Präteritum, w Perfekt wraca w środek razem z *-ge-*.","image":"img/jezyk-niemiecki-2017-maj-matura-podstawowa/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język niemiecki · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"Język niemiecki","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-niemiecki-2017-maj-matura-podstawowa/zad/5","paper_id":"jezyk-niemiecki-2017-maj-matura-podstawowa","number":"5","points":3,"ptype":"closed","subject":"jezyk-niemiecki","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 5. (0-3)\nPrzeczytaj trzy teksty dotyczące odżywiania. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą,\nzgodną z treścią tekstu. Zakreśl literę A, B albo C.\nTekst 1.\nGEBURTSTAGE IN DER SCHULE\nDas süße Schülerleben ist an einer Grundschule in der Schweiz vorbei: Damit die Schüler nicht\ndick werden, dürfen sie in der Schule keine Geburtstagstorte essen. Die Schulleiterin erklärt\nden Schritt: „Im September gibt es besonders viele Geburtstage, in manchen Klassen wird\nviermal pro Woche mit Kuchen gefeiert - und das halten viele Eltern für ungesund.“\nDie Lehrer unterstützen das Kuchenverbot: „Man soll das Geburtstagsfeiern nicht verbieten.\nAber man kann doch ungesunde Lebensmittel einfach durch gesunde ersetzen“, sagen sie.\nnach: www.spiegel.de\n5.1. Wovon handelt der Text?\nA. Vom typischen Schweizer Geburtstagskuchen.\nB. Von einer Entscheidung an einer Schweizer Schule.\nC. Von einem neuen Konzept der Schweizer Schulmensen.\nTekst 2.\nSehr geehrte Damen und Herren,\nich finde es toll, dass ich in Ihrer Zeitung den sehr interessanten Text mit dem Titel Klimaschutz\nund Ernährung - wie hängt das zusammen? lesen konnte.\nIch stimme dem Autor zu: Demonstrationen helfen den Tieren und der Umwelt wenig. Man\nsollte einfach weniger Fleisch essen. Das mache ich schon seit Jahren. Ich bin fit und fühle\nmich wohl.\nJeder sollte den Artikel lesen!\nMit freundlichen Grüßen\nChristoph Müller\nnach: www.kindersache.de\n5.2. Warum hat Christoph Müller diesen Brief geschrieben?\nA. Er wollte einen Zeitungsartikel loben.\nB. Er wollte vegetarische Ernährung kritisieren.\nC. Er wollte andere zu einer Demonstration einladen.\nTekst 3.\nANSTÄNDIG ESSEN (Fragment)\nIch stand im Supermarkt und hielt eine „Pizza Salami“ in der Hand. Ich wollte sie schon\nin meinen Einkaufswagen legen, aber da sah ich Kerstin. Kerstin ist Vegetarierin und kauft\ndie meisten Lebensmittel in Bio-Läden ein. Und sie kommentiert immer meine\nEssgewohnheiten … Also legte ich mein Mittagessen schnell wieder zurück. Ich hatte keine\nLust auf Kerstins Kommentare. Ich finde so eine Pizza lecker, preisgünstig und, für mich am\nwichtigsten, einfach in der Zubereitung. Ofen auf 180 Grad einstellen, Ofentür auf, Pizza rein,\nOfentür zu, 15 Minuten warten, fertig.\nnach: Karen Duve, Anständig essen\n5.3. Welches Kriterium hat für die Autorin die größte Bedeutung?\nA. Fertigpizza kostet wenig.\nB. Fertigpizza schmeckt gut.\nC. Fertigpizza kann man leicht zubereiten.\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJN-1P","answer":null,"answer_text":"5. W przypadku podpunktów polecenia, które składają się z dwóch członów:\na. jeśli zdający w minimalnym stopniu nawiązał do jednego członu, a drugiego\nnie zrealizował, należy uznać, że odniósł się do danego podpunktu.\nb. jeśli zdający nawiązał do obydwu członów w minimalnym stopniu, należy uznać,\nże odniósł się do danego podpunktu.\nc. jeśli zdający rozbudował swoją wypowiedź tylko w zakresie jednego członu,\na drugiego nie zrealizował, należy uznać, że odniósł się do danego podpunktu.\nd. jeśli zdający odniósł się do obydwu członów i przynajmniej jeden z nich przedstawił\nw sposób bardziej szczegółowy, to należy uznać, że rozwinął wypowiedź.","solution":"**5.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *Von einer Entscheidung an einer Schweizer Schule.* (O decyzji w pewnej szwajcarskiej szkole.)\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\nKluczowy fragment przedstawiający temat:\n\n> \"GEBURTSTAGE IN DER SCHULE\n> Das süße Schülerleben ist an einer Grundschule in der Schweiz vorbei: **Damit die Schüler nicht dick werden, dürfen sie in der Schule keine Geburtstagstorte essen**. **Die Schulleiterin erklärt den Schritt**: „Im September gibt es besonders viele Geburtstage - und das halten viele Eltern für ungesund.\"\"\n\n**Mapowanie:**\n1. *an einer Grundschule in der Schweiz* - w pewnej szkole podstawowej w SZWAJCARII (= einer Schweizer Schule).\n2. *dürfen sie keine Geburtstagstorte essen* - nie wolno jeść tortu (= ZAKAZ = DECYZJA = Entscheidung).\n3. *Die Schulleiterin erklärt den Schritt* - dyrektorka WYJAŚNIA krok / decyzję.\n4. Nagłówek *GEBURTSTAGE IN DER SCHULE* + treść = decyzja szkoły o urodzinach.\n\n**Wniosek:** tekst opowiada o KONKRETNEJ DECYZJI szwajcarskiej szkoły - odpowiedź **B**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja\n\n- **A** *Vom typischen Schweizer Geburtstagskuchen* - temat NIE jest o samym torcie urodzinowym, lecz o zakazie.\n- **B** *Von einer Entscheidung an einer Schweizer Schule* - DOKŁADNIE: decyzja konkretnej szkoły.\n- **C** *Von einem neuen Konzept der Schweizer Schulmensen* - tekst NIE jest o STOŁÓWKACH; mowa o JEDNEJ szkole, nie o koncepcie stołówek.\n\n## Sposób 3 - leksyka: pole semantyczne DECYZJA\n\nKluczowe słownictwo:\n- *die Entscheidung* = decyzja\n- *der Schritt* = krok (przenośnie: decyzja, posunięcie)\n- *dürfen + Inf.* / *nicht dürfen* = mieć pozwolenie / zakaz\n- *verbieten* = zabraniać\n- *das Kuchenverbot* = zakaz ciasta\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B**\n> - **0 pkt** - A, C lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 3.1) Zdający określa główną myśl tekstu.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - Zdanie celowe z *damit*:**\n> *Damit + zdanie podrzędne (Verb na końcu)* = aby , w celu (cel kogoś INNEGO niż podmiot).\n> *Damit die Schüler nicht dick werden, dürfen sie keine Torte essen.* = Żeby uczniowie nie utyli, nie wolno im jeść tortu.\n> Vs. *um zu + Inf.* = aby (cel tego samego podmiotu).\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |\n| A | Geburtstagskuchen | BŁĘDNA | Tekst nie o torcie, tylko o zakazie |\n| **B** | **Decyzja szkoły** | **POPRAWNA** | *Entscheidung + Schulleiterin* |\n| C | Schulmensen | BŁĘDNA | Brak wzmianki o stołówkach |\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowo *Geburtstagstorte* w tekście może sugerować A, ale tort jest tylko OBIEKTEM decyzji, nie tematem.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *die Schulleiterin* = dyrektorka szkoły (kobieta). Forma męska: *der Schulleiter*. Końcówka *-in* dla form żeńskich rzeczowników osobowych.\n\n**5.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *Er wollte einen Zeitungsartikel loben.* (Chciał pochwalić artykuł z gazety.)\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\nList Christopha Müllera do redakcji:\n\n> \"Sehr geehrte Damen und Herren,\n> **ich finde es toll**, dass ich in Ihrer Zeitung den **sehr interessanten Text** mit dem Titel Klimaschutz und Ernährung - wie hängt das zusammen? lesen konnte.\n> Ich stimme dem Autor zu\n> **Jeder sollte den Artikel lesen!**\n> Mit freundlichen Grüßen\n> Christoph Müller\"\n\n**Mapowanie pochwał:**\n1. *ich finde es toll, dass* - uważam za świetne, że (= pochwała).\n2. *sehr interessanten Text* - bardzo interesujący tekst (POZYTYWNA ocena).\n3. *Ich stimme dem Autor zu* - zgadzam się z autorem (poparcie).\n4. *Jeder sollte den Artikel lesen!* - KAŻDY powinien przeczytać! (rekomendacja).\n\n**Wniosek:** Christoph CHWALI artykuł i poleca go innym - odpowiedź **A**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja\n\n- **A** *Er wollte einen Zeitungsartikel loben* - DOKŁADNIE: cztery sygnały pochwały.\n- **B** *Er wollte vegetarische Ernährung kritisieren* - DOKŁADNIE PRZECIWNIE: Christoph SAM mniej je mięsa i CHWALI ten styl (*Ich bin fit und fühle mich wohl*).\n- **C** *Er wollte andere zu einer Demonstration einladen* - Christoph mówi *Demonstrationen helfen wenig* (demonstracje pomagają mało) - odradza demonstracje.\n\n## Sposób 3 - analiza intencji autora\n\nFormat tekstu: LIST DO REDAKCJI (*Sehr geehrte Damen und Herren* + *Mit freundlichen Grüßen* = formalne ramy listu).\n\nFunkcja: feedback na artykuł:\n- *finde toll* = pochwała\n- *interessant* = pozytywna ocena\n- *Jeder sollte lesen* = rekomendacja innym\n\nKluczowe wyrażenia chwalące:\n- *loben* = chwalić\n- *toll finden* = uważać za świetne\n- *interessant finden* = uważać za interesujące\n- *empfehlen* = polecać (implicytne w *Jeder sollte lesen*)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A**\n> - **0 pkt** - B, C lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 3.4) Zdający określa intencje nadawcy/autora tekstu.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - *jdm. zustimmen* (zgadzać się z kimś):**\n> Czasownik *zustimmen* + Dativ = zgadzać się z kimś.\n> *Ich stimme **dem Autor** zu.* = Zgadzam się z autorem.\n> *zustimmen* jest rozdzielny: *Ich stimme zu* / *Ich habe zugestimmt*.\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |\n| **A** | **Pochwała artykułu** | **POPRAWNA** | *finde toll + interessant + Jeder sollte lesen* |\n| B | Krytyka wegetarianizmu | BŁĘDNA | Christoph SAM mniej je mięsa! |\n| C | Zaproszenie na demonstrację | BŁĘDNA | Demonstracje wprost ODRADZA |\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Wzmianka *Demonstrationen helfen wenig* (demonstracje pomagają mało) może mylnie sugerować C, ale to OPINIA przeciw demonstracjom, nie ich zaproszenie.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Christoph mówi *Man sollte einfach weniger Fleisch essen* - POPIERA wegetarianizm/redukcję mięsa. Opcja B (krytyka) jest sprzeczna z jego stylem życia (*Das mache ich schon seit Jahren*).\n\n**5.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *Fertigpizza kann man leicht zubereiten.* (Pizzę gotową można łatwo przygotować.)\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\nKluczowy fragment z hierarchią kryteriów:\n\n> \"Ich finde so eine Pizza lecker, preisgünstig und, **für mich am wichtigsten, einfach in der Zubereitung**. Ofen auf 180 Grad einstellen, Ofentür auf, Pizza rein, Ofentür zu, 15 Minuten warten, fertig.\"\n\n**Mapowanie:**\n1. *für mich am wichtigsten* - DLA MNIE NAJWAŻNIEJSZE (= najważniejsze kryterium = autorka jasno wskazuje).\n2. *einfach in der Zubereitung* - proste w przygotowaniu (= leicht zubereiten).\n3. Lista cech w kolejności: *lecker* (smaczne - opcja B), *preisgünstig* (tanie - opcja A), *einfach in der Zubereitung* (proste - opcja C, NAJWAŻNIEJSZE).\n4. Opis kroków: *Ofen einstellen, Pizza rein, 15 Minuten warten, fertig* - dowód łatwości.\n\n**Wniosek:** najważniejsze kryterium = ŁATWOŚĆ PRZYGOTOWANIA - odpowiedź **C**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja (hierarchia ważności)\n\nAutorka wymienia 3 cechy, ale WPROST mówi *für mich am wichtigsten*:\n- **A** *Fertigpizza kostet wenig* (tanie) - TAK, jest wymienione (*preisgünstig*), ale NIE najważniejsze.\n- **B** *Fertigpizza schmeckt gut* (smaczne) - TAK, jest wymienione (*lecker*), ale NIE najważniejsze.\n- **C** *Fertigpizza kann man leicht zubereiten* - *für mich am wichtigsten* - POPRAWNA.\n\n## Sposób 3 - analiza leksykalna (Zubereitung / zubereiten)\n\nKluczowe słownictwo:\n- *die Zubereitung* = przygotowanie (rzeczownik)\n- *zubereiten* = przygotowywać (potrawę)\n- *einfach* / *leicht* = łatwy, prosty\n- *kompliziert* / *schwer* = trudny (antonimy)\n\nKonstrukcja *am wichtigsten* (stopień najwyższy *wichtig*) = najważniejsze (predykatywnie).\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **0 pkt** - A, B lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - Stopień najwyższy *am wichtigsten*:**\n> Predykatywnie używamy *am + Adj. + -sten*:\n> *Das ist am wichtigsten.* = To jest najważniejsze.\n> *Mir gefällt das am besten.* = Mi się to najbardziej podoba.\n> Atrybutywnie: *die wichtigste Sache, der wichtigste Punkt*.\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |\n| A | Kostet wenig | BŁĘDNA | Wymienione (*preisgünstig*), ale NIE najważniejsze |\n| B | Schmeckt gut | BŁĘDNA | Wymienione (*lecker*), ale NIE najważniejsze |\n| **C** | **Leicht zubereiten** | **POPRAWNA** | *für mich am wichtigsten* |\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka selektywności - wszystkie 3 opcje są zgodne z tekstem (autorka wymienia wszystkie 3 cechy). Klucz: szukać *am wichtigsten* (najważniejsze).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Synonimy: *preisgünstig = billig = preiswert* (tanie, przystępne cenowo). *lecker = schmackhaft* (smaczne).","image":"img/jezyk-niemiecki-2017-maj-matura-podstawowa/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język niemiecki · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"Język niemiecki","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-niemiecki-2017-maj-matura-podstawowa/zad/6","paper_id":"jezyk-niemiecki-2017-maj-matura-podstawowa","number":"6","points":5,"ptype":"closed","subject":"jezyk-niemiecki","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 6. (0-5)\nPrzeczytaj tekst. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą, zgodną z treścią tekstu.\nZakreśl literę A, B, C albo D.\nCHANCE FÜR MARXLOH\nDer\nDuisburger\nStadtteil\nMarxloh\nerlebte\nAnfang\ndes\n20.\nJahrhunderts\ndank\nder Industrialisierung seine größte Entwicklung. Nach dem Zweiten Weltkrieg bis in\ndie 1970er Jahre war Marxloh immer noch attraktiv, nicht nur für Arbeiter. Der Stadtteil hatte\nein großes kulturelles Angebot. In modernen Kinos feierten die deutschen Filmstars ihre\nPremieren.\nHeute sind etwa 60 Prozent der Bewohner neu in Marxloh. Aktuell wohnen hier\n92 Bevölkerungsgruppen mit unterschiedlicher sprachlicher und kultureller Orientierung.\nDer Stadtteil hat seine Probleme, viele Menschen zogen weg. Die Stadt Duisburg möchte diese\nSituation ändern. Der Bürgermeister meint, die Universität Duisburg ist attraktiv für Studenten,\ndenn die Mieten sind hier niedriger als in anderen Städten. „Wenn junge Menschen in die Stadt\nkommen und in Marxloh wohnen, profitiert davon der ganze Stadtteil“, sagt er.\nElke Boden ist für ein Jahr nach Duisburg gezogen, um bei dem Stadtprojekt „Tausche Bildung\nfür Wohnen“ mitzumachen. Sie kommt aus Rostock und hat dort Architektur studiert. Jetzt\nstudiert Elke noch Kunstwissenschaft und lebt in Marxloh. Sie ist zufrieden. Und\ndas nicht nur, weil sie für ihr Zimmer kein Geld bezahlt. Sie kann auch an einem interessanten\nProjekt der Stadt teilnehmen. Mit dem Projekt „Tausche Bildung für Wohnen“ hat man zwei\nZiele auf einmal erreicht. Die Studenten dürfen kostenlos in Wohnungen, die sich in alten\nImmobilien befinden, wohnen. Sie verbringen dafür eine gewisse Zeit mit Kindern\ndes Stadtteils aus armen Familien: Sie helfen den Kindern bei den Hausaufgaben, geben ihnen\nNachhilfe und organisieren ihnen die Freizeit.\n„Am Anfang sind manche Kinder distanziert und fürchten sich vor uns, aber das dauert nicht\nlange“, sagt Elke. „Wir helfen bei den Hausaufgaben und erkennen oft auch ein Potential\nin den Kindern. Sie sind nicht behindert, sie hatten einfach keine Chance, sich normal zu\nentwickeln. Manche Kinder brauchen vielleicht Hilfe in Mathe, aber sprechen dafür fünf\nSprachen. Damit hatte ich nicht gerechnet! Die Kinder freuen sich richtig auf die Nachhilfe.\nIn den Ferien haben sie uns nette SMS geschickt“, erzählt Elke.\nFür das Projekt kaufte die Stadt Duisburg einige Wohnungen. In jeder Wohnung leben immer\ndrei Studenten. Die Studenten haben die Räume renoviert und dürfen sie kostenlos nutzen. Hier\nfinden auch die Nachhilfe und ein Großteil der Freizeitaktivitäten statt. Die Studenten müssen,\nbevor sie Nachhilfe geben, dafür geschult werden und mindestens 18 Jahre alt sein. Nur dann\ndürfen sie bei dem Projekt mitmachen. Am Wochenende lernen die Studenten auch gemeinsam\nmit den Kindern die Stadt und die Umgebung kennen. Dabei gewinnen sie viel Erfahrung als\nBetreuer.\nnach: www.mitmischen.de\nMJN-1P\n6.1. Was war für Duisburg-Marxloh nach dem Zweiten Weltkrieg charakteristisch?\nA. Die meisten Bewohner waren Ausländer.\nB. Die Filmstars hatten dort gern Apartments.\nC. Der Stadtteil entwickelte sich damals am schnellsten.\nD. Der Stadtteil bot damals ein interessantes kulturelles Leben.\n6.2. Warum ist Elke nach Duisburg gezogen?\nA. Sie studiert dort Architektur.\nB. Sie verkauft dort Immobilien.\nC. Sie zahlt dort eine niedrige Miete.\nD. Sie arbeitet dort bei einem Projekt mit.\n6.3. Was hat Elke bei der Arbeit mit den Kindern überrascht?\nA. Alle Kinder haben Angst vor Studenten.\nB. Viele Kinder wollen in den Ferien lernen.\nC. Die meisten Kinder wollen Mathe lernen.\nD. Manche Kinder sprechen mehrere Sprachen.\n6.4. Wer darf an dem Projekt teilnehmen?\nA. Studenten, die Erfahrung im Renovieren haben.\nB. Studenten, die eine spezielle Schulung gemacht haben.\nC. Studenten, die viel Praxis in der Arbeit mit Kindern haben.\nD. Studenten, die die Stadt und die Umgebung sehr gut kennen.\n6.5. Wovon handelt der Text?\nA. Von Problemen der Duisburger Studenten.\nB. Von der Wohnsituation der Kinder in Marxloh.\nC. Von einer Initiative der Stadt Duisburg für junge Menschen.\nD. Von den aktuellen Möglichkeiten der Freizeitgestaltung in Duisburg.\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJN-1P","answer":null,"answer_text":"6. Wyrażenia takie jak np. Medikamente, Arzneien są traktowane jako jedno odniesienie się\ndo podpunktu polecenia.","solution":"**6.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D** - *Der Stadtteil bot damals ein interessantes kulturelles Leben.* (Dzielnica oferowała wtedy interesujące życie kulturalne.)\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\nKluczowy fragment o powojennym Marxloh:\n\n> \"Der Duisburger Stadtteil Marxloh erlebte **Anfang des 20. Jahrhunderts** dank der Industrialisierung seine größte Entwicklung. **Nach dem Zweiten Weltkrieg bis in die 1970er Jahre** war Marxloh immer noch attraktiv, nicht nur für Arbeiter. **Der Stadtteil hatte ein großes kulturelles Angebot. In modernen Kinos feierten die deutschen Filmstars ihre Premieren**.\"\n\n**Mapowanie:**\n1. Okres pytania: *Nach dem Zweiten Weltkrieg* (po II wojnie światowej) → tekst: *bis in die 1970er Jahre* (do lat 70-tych).\n2. *großes kulturelles Angebot* - duża oferta kulturalna (= interessantes kulturelles Leben).\n3. *moderne Kinos + Filmstars + Premieren* - konkretny przykład oferty kulturalnej.\n\n**Wniosek:** po wojnie Marxloh miał INTERESUJĄCE ŻYCIE KULTURALNE - odpowiedź **D**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja (precyzyjna identyfikacja okresu)\n\n- **A** *Die meisten Bewohner waren Ausländer* - to dotyczy WSPÓŁCZESNOŚCI (*Heute sind etwa 60 Prozent der Bewohner neu*), NIE okresu powojennego.\n- **B** *Die Filmstars hatten dort gern Apartments* - gwiazdy filmowe miały tam PREMIERY (*feierten Premieren*), NIE mieszkania.\n- **C** *Der Stadtteil entwickelte sich damals am schnellsten* - najszybszy rozwój był NA POCZĄTKU XX w. (*Anfang des 20. Jahrhunderts erlebte seine größte Entwicklung*), NIE po wojnie.\n- **D** *Der Stadtteil bot damals ein interessantes kulturelles Leben* - DOKŁADNIE pokrywa treść.\n\n## Sposób 3 - analiza leksykalna (kulturelles Angebot / Leben)\n\nKluczowe słownictwo:\n- *das kulturelle Angebot* = oferta kulturalna\n- *das kulturelle Leben* = życie kulturalne\n- *die Premiere* = premiera (filmu, sztuki)\n- *das Kino* (l.mn. *Kinos*) = kino\n- *der Filmstar* = gwiazda filmowa\n- *attraktiv* = atrakcyjny\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **D**\n> - **0 pkt** - A, B, C lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - Präteritum (czas przeszły prosty) w narracji:**\n> *erlebte* (Präteritum od *erleben* - przeżywać)\n> *war* (Präteritum od *sein* - być)\n> *hatte* (Präteritum od *haben* - mieć)\n> *feierten* (Präteritum od *feiern* - świętować)\n> Präteritum używany w niemieckiej narracji pisanej (gazety, książki) - opowiada o historii.\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |\n| A | Ausländer | BŁĘDNA | Dotyczy WSPÓŁCZESNOŚCI |\n| B | Apartments dla gwiazd | BŁĘDNA | Gwiazdy miały PREMIERY, nie mieszkania |\n| C | Najszybszy rozwój | BŁĘDNA | Dotyczy POCZĄTKU XX w. |\n| **D** | **Życie kulturalne** | **POPRAWNA** | *kulturelles Angebot + Kinos + Premieren* |\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka okresu czasu - należy precyzyjnie wyselekcjonować informacje o KONKRETNYM OKRESIE. Marxloh ma 3 fazy: początek XX w. (rozwój przemysłowy), po wojnie do lat 70-tych (życie kulturalne), współczesność (problemy).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Premieren feiern* = świętować premiery (czyli filmy miały tam swoje pierwsze pokazy). Nie myl z mieszkaniem (*Apartments haben*).\n\n**6.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D** - *Sie arbeitet dort bei einem Projekt mit.* (Pracuje tam przy projekcie.)\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\nKluczowy fragment o przyczynie przeprowadzki Elke:\n\n> \"**Elke Boden ist für ein Jahr nach Duisburg gezogen, um bei dem Stadtprojekt „Tausche Bildung für Wohnen\" mitzumachen**. Sie kommt aus Rostock und hat **dort** Architektur studiert. Jetzt studiert Elke noch Kunstwissenschaft und lebt in Marxloh.\"\n\n**Mapowanie:**\n1. *ist nach Duisburg gezogen* - przeprowadziła się do Duisburga.\n2. *um mitzumachen* - żeby uczestniczyć (konstrukcja celowa = POWÓD).\n3. *Stadtprojekt „Tausche Bildung für Wohnen\"* - projekt miejski.\n4. *mitmachen bei einem Projekt* = brać udział / współpracować w projekcie.\n\n**Wniosek:** powód przeprowadzki = WSPÓŁPRACA PRZY PROJEKCIE - odpowiedź **D**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja (precyzyjna identyfikacja PRZYCZYNY vs SKUTKU)\n\n- **A** *Sie studiert dort Architektur* - architektury studiowała w ROSTOCKU (*hat dort Architektur studiert* - *dort* = Rostock).\n- **B** *Sie verkauft dort Immobilien* - brak; nieruchomości wzmiankowane tylko jako miejsce projektu.\n- **C** *Sie zahlt dort eine niedrige Miete* - to SKUTEK (mieszka za darmo dzięki projektowi), NIE powód przyjazdu.\n- **D** *Sie arbeitet dort bei einem Projekt mit* - DOKŁADNIE: *um bei dem Projekt mitzumachen*.\n\n## Sposób 3 - analiza konstrukcji celowej (*um zu + Inf.*)\n\n> 📖 **Reference - Konstrukcja celowa *um zu + Inf.*:**\n> Wyraża CEL/PRZYCZYNĘ tego samego podmiotu:\n> *Sie ist gezogen, **um mitzumachen**.* = Przeprowadziła się, ŻEBY uczestniczyć.\n> Vs. *damit* (cel innego podmiotu): *Damit ihre Eltern stolz sind, lernt sie viel.* (Żeby rodzice byli dumni, dużo się uczy.)\n> Konstrukcja *um zu*: *um* otwiera, *zu + Inf.* na końcu.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **D**\n> - **0 pkt** - A, B, C lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - Perfekt z *sein* (ruch / zmiana miejsca):**\n> Czasowniki ruchu i zmiany stanu tworzą Perfekt z *sein*:\n> *ziehen* (przeprowadzać się - zmiana miejsca) → *ist gezogen*.\n> *Sie ist nach Duisburg gezogen.* = Przeprowadziła się do Duisburga.\n> *gehen, fahren, kommen, fliegen, ziehen, einziehen, umziehen* - wszystkie z *sein*.\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |\n| A | Architektur studieren | BŁĘDNA | Architekturę studiowała w ROSTOCKU |\n| B | Immobilien verkaufen | BŁĘDNA | Brak wzmianki |\n| C | Niedrige Miete | BŁĘDNA | SKUTEK, nie POWÓD |\n| **D** | **Bei Projekt mitarbeiten** | **POPRAWNA** | *um mitzumachen* |\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klasyczna pułapka - opcja C (niskie czynsze) jest WSPOMNIANA jako korzyść Elke (*kein Geld bezahlt*), ale to SKUTEK uczestnictwa w projekcie, nie powód przeprowadzki.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *mitmachen bei + Dat.* = uczestniczyć w czymś (rozdzielny czasownik). Synonim: *teilnehmen an + Dat.* / *mitarbeiten bei + Dat.*\n\n**6.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D** - *Manche Kinder sprechen mehrere Sprachen.* (Niektóre dzieci mówią kilkoma językami.)\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\nKluczowy fragment o zaskoczeniu Elke:\n\n> \"„Wir helfen bei den Hausaufgaben und erkennen oft auch ein Potential in den Kindern. Sie sind nicht behindert, sie hatten einfach keine Chance, sich normal zu entwickeln. **Manche Kinder brauchen vielleicht Hilfe in Mathe, aber sprechen dafür fünf Sprachen. Damit hatte ich nicht gerechnet!**\"\n\n**Mapowanie:**\n1. *Damit hatte ich nicht gerechnet!* = Z TYM się nie liczyłam! (= zaskoczenie!).\n2. *sprechen dafür fünf Sprachen* - w zamian mówią PIĘCIOMA językami (*mehrere Sprachen* = kilka języków).\n3. Kontrast: *brauchen Hilfe in Mathe* (potrzebują pomocy w matematyce) ⟷ *sprechen fünf Sprachen* (mówią 5 językami) - paradoks.\n\n**Wniosek:** Elke zaskoczyło, że niektóre dzieci mówią KILKOMA JĘZYKAMI - odpowiedź **D**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja\n\n- **A** *Alle Kinder haben Angst vor Studenten* - tekst mówi *manche Kinder distanziert und fürchten sich vor uns, aber das dauert nicht lange* (NIEKTÓRE, nie wszystkie; krótkotrwało).\n- **B** *Viele Kinder wollen in den Ferien lernen* - tekst mówi tylko, że dzieci WYSYŁAJĄ SMS-y w ferie (*nette SMS geschickt*), NIE że chcą się uczyć.\n- **C** *Die meisten Kinder wollen Mathe lernen* - DOKŁADNIE PRZECIWNIE: dzieci POTRZEBUJĄ POMOCY w matematyce.\n- **D** *Manche Kinder sprechen mehrere Sprachen* - DOKŁADNIE: *Damit hatte ich nicht gerechnet!*\n\n## Sposób 3 - analiza idiomu *mit etwas rechnen*\n\n> 📖 **Reference - *mit etwas rechnen* (spodziewać się czegoś):**\n> Idiom: *mit + Dat. + rechnen* = liczyć się z czymś, spodziewać się.\n> *Damit habe ich nicht gerechnet!* = Z tym się nie liczyłem/-am! (zaskoczenie, niespodzianka).\n> *Niemand rechnet damit, dass * = Nikt nie spodziewa się, że\n> Tu w Plusquamperfekt (*hatte gerechnet*) = czas zaprzeszły = liczyłam się WCZEŚNIEJ.\n\nKluczowe słownictwo zaskoczenia:\n- *überraschen* = zaskakiwać\n- *erstaunen* = zdumiewać\n- *Damit habe ich nicht gerechnet* = nie spodziewałam się\n- *Das hat mich überrascht* = to mnie zaskoczyło\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **D**\n> - **0 pkt** - A, B, C lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - *manche* (niektóre):**\n> *manche* = niektóre, niektórzy (l.mn., nieokreślone).\n> Odmiana jak *die* (zgodnie z rodzajem rzeczownika):\n> - Nom: manche Kinder; Akk: manche Kinder; Dat: manchen Kindern.\n> Vs. *alle* (wszyscy/wszystkie) - uniwersalne.\n> Vs. *die meisten* (większość) - większościowe.\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |\n| A | Alle Kinder haben Angst | BŁĘDNA | *manche*, nie *alle*; krótkotrwało |\n| B | In den Ferien lernen | BŁĘDNA | Wysyłają SMS, nie chcą się uczyć |\n| C | Mathe lernen wollen | BŁĘDNA | POTRZEBUJĄ pomocy, nie chcą |\n| **D** | **Mehrere Sprachen** | **POPRAWNA** | *Damit hatte ich nicht gerechnet!* |\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klasyczna pułapka - opcja A używa *alle* (wszyscy), ale tekst mówi *manche* (niektórzy). Kwantyfikatory są KLUCZOWE w pytaniach o szczegóły.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Idiom *Damit hatte ich nicht gerechnet!* = JEDNOZNACZNY sygnał ZASKOCZENIA. Należy szukać kontekstu BEZPOŚREDNIO przed/po tym wyrażeniu.\n\n**6.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *Studenten, die eine spezielle Schulung gemacht haben.* (Studenci, którzy przeszli specjalne szkolenie.)\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\nKluczowy fragment o warunkach uczestnictwa:\n\n> \"**Die Studenten müssen, bevor sie Nachhilfe geben, dafür geschult werden und mindestens 18 Jahre alt sein. Nur dann dürfen sie bei dem Projekt mitmachen**. Am Wochenende lernen die Studenten gemeinsam mit den Kindern die Stadt und die Umgebung kennen. Dabei gewinnen sie viel Erfahrung als Betreuer.\"\n\n**Mapowanie:**\n1. *müssen geschult werden* - MUSZĄ ZOSTAĆ PRZESZKOLENI (Passiv - *geschult werden*).\n2. *bevor sie Nachhilfe geben* - ZANIM dadzą korepetycje (warunek wstępny).\n3. *mindestens 18 Jahre alt* - co najmniej 18 lat (warunek wieku).\n4. *Nur dann dürfen sie mitmachen* - TYLKO WTEDY mogą brać udział (wyjątkowość warunku).\n\n**Wniosek:** uczestniczyć mogą tylko studenci PO SPECJALNYM SZKOLENIU - odpowiedź **B**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja\n\n- **A** *Erfahrung im Renovieren* - studenci RENOWUJĄ mieszkania (*Studenten haben die Räume renoviert*), ale to NIE warunek udziału.\n- **B** *Spezielle Schulung* - DOKŁADNIE: *müssen dafür geschult werden*.\n- **C** *Viel Praxis in der Arbeit mit Kindern* - DOKŁADNIE PRZECIWNIE: studenci DOPIERO ZDOBYWAJĄ doświadczenie (*gewinnen viel Erfahrung als Betreuer*).\n- **D** *Stadt und Umgebung gut kennen* - studenci DOPIERO POZNAJĄ miasto (*lernen kennen*), to nie warunek wstępny.\n\n## Sposób 3 - analiza leksykalna (Schulung / schulen)\n\nKluczowe słownictwo:\n- *die Schulung* = szkolenie\n- *schulen* = szkolić\n- *geschult werden* = być przeszkolonym (Passiv)\n- *die Ausbildung* = wykształcenie / kurs\n- *die Vorbereitung* = przygotowanie\n\nKluczowa konstrukcja: *müssen + Passiv-Inf.* = muszą zostać + Partizip II + *werden*.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B**\n> - **0 pkt** - A, C, D lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - Strona bierna (Passiv) z czasownikiem modalnym:**\n> Konstrukcja: *müssen / sollen / können + Partizip II + werden* (Inf. Passiv).\n> *Die Studenten müssen geschult werden.* = Studenci muszą zostać przeszkoleni.\n> *Das Haus muss renoviert werden.* = Dom musi być wyremontowany.\n> Forma: subjektem jest osoba/rzecz, NA KTÓREJ wykonuje się czynność.\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |\n| A | Renowieren | BŁĘDNA | Renowują, ale to nie warunek |\n| **B** | **Szkolenie** | **POPRAWNA** | *müssen geschult werden* |\n| C | Praxis mit Kindern | BŁĘDNA | DOPIERO zdobywają doświadczenie |\n| D | Stadt kennen | BŁĘDNA | DOPIERO poznają |\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Wzmianka *Studenten haben die Räume renoviert* (renowowali pokoje) może mylnie sugerować A, ale ta czynność jest CZĘŚCIĄ projektu, nie warunkiem wstępnym.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Spójnik *bevor* (zanim) wprowadza zdanie podrzędne z czasownikiem na KOŃCU: *bevor sie Nachhilfe geben* - czasownik *geben* na końcu (NIE *geben Nachhilfe*).\n\n**6.5.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *Von einer Initiative der Stadt Duisburg für junge Menschen.* (O inicjatywie miasta Duisburg dla młodych ludzi.)\n\n## Sposób 1 - analiza całości tekstu\n\nTekst opisuje:\n1. **Tło** - historia dzielnicy Marxloh (paragraf 1-2).\n2. **Główny temat** - projekt „Tausche Bildung für Wohnen\":\n\n> \"Die Stadt Duisburg möchte diese Situation ändern Wenn junge Menschen in die Stadt kommen und in Marxloh wohnen, profitiert davon der ganze Stadtteil.\"\n\n> \"Mit dem **Projekt „Tausche Bildung für Wohnen\"** hat man **zwei Ziele auf einmal erreicht**. Die Studenten dürfen kostenlos in Wohnungen wohnen. Sie verbringen dafür eine gewisse Zeit mit Kindern aus armen Familien \"\n\n> \"Für das Projekt **kaufte die Stadt Duisburg einige Wohnungen**.\"\n\n**Mapowanie:**\n1. *die Stadt Duisburg möchte / kaufte* - miasto Duisburg DZIAŁA (= INICJATYWA).\n2. *junge Menschen / Studenten* - młodzi ludzie / studenci (= MŁODZI ADRESACI).\n3. *Projekt „Tausche Bildung für Wohnen\"* - DOSŁOWNIE: inicjatywa miasta.\n\n**Wniosek:** główna myśl = INICJATYWA MIASTA DUISBURG DLA MŁODYCH - odpowiedź **C**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja\n\n- **A** *Von Problemen der Duisburger Studenten* - studenci NIE mają problemów, są zadowoleni (*Sie ist zufrieden*).\n- **B** *Von der Wohnsituation der Kinder in Marxloh* - dzieci nie są bezdomne; tekst MÓWI o studentach i dzieciach jako uczestnikach projektu, nie o ich sytuacji mieszkaniowej.\n- **C** *Von einer Initiative der Stadt Duisburg für junge Menschen* - DOKŁADNIE pokrywa całość.\n- **D** *Von den aktuellen Möglichkeiten der Freizeitgestaltung in Duisburg* - wzmianka o weekendach to MARGINALNY szczegół, nie temat.\n\n## Sposób 3 - analiza struktury tekstu\n\nTitel: *Chance für Marxloh* - szansa dla Marxloh (sugeruje ZMIANĘ z inicjatywy).\n\nStruktura: tło historyczne → problem → ROZWIĄZANIE (= projekt miasta) → opis projektu → opinia uczestniczki.\n\nKluczowe słownictwo:\n- *die Initiative* = inicjatywa\n- *das Projekt* = projekt\n- *die Stadt* = miasto (władze miejskie)\n- *der Bürgermeister* = burmistrz\n- *junge Menschen / Studenten* = młodzi ludzie / studenci\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.5, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **0 pkt** - A, B, D lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 3.1) Zdający określa główną myśl tekstu.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - *handeln von + Dat.* (traktować o):**\n> *Wovon handelt der Text?* = O czym jest tekst?\n> *Der Text handelt von + Dat.* = Tekst dotyczy / opowiada o czymś.\n> Synonimy: *Es geht um + Akk.* / *Das Thema ist + Nom.*\n> *Wovon* (= von + was) - zaimek pytający.\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |\n| A | Studentenprobleme | BŁĘDNA | Studenci są zadowoleni |\n| B | Wohnsituation der Kinder | BŁĘDNA | Dzieci nie są bezdomne |\n| **C** | **Inicjatywa miasta** | **POPRAWNA** | *Stadt Duisburg + Projekt + junge Menschen* |\n| D | Freizeitgestaltung | BŁĘDNA | Marginalny szczegół |\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pytanie o GŁÓWNĄ myśl - wybieraj szersze sformułowanie, NIE pojedynczy detal. Opcja D (rekreacja) to JEDEN z aspektów projektu, nie temat.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Tytuł *Chance für Marxloh* (= szansa dla Marxloh) wskazuje, że tekst ma być o ZMIANIE/POPRAWIE sytuacji = inicjatywie. Tytuł = ważna wskazówka.","image":"img/jezyk-niemiecki-2017-maj-matura-podstawowa/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język niemiecki · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"Język niemiecki","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-niemiecki-2017-maj-matura-podstawowa/zad/7","paper_id":"jezyk-niemiecki-2017-maj-matura-podstawowa","number":"7","points":3,"ptype":"closed","subject":"jezyk-niemiecki","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 7. (0-3)\nPrzeczytaj tekst, z którego usunięto trzy zdania. Wpisz w luki 7.1.-7.3. litery, którymi\noznaczono brakujące zdania (A-E), tak aby otrzymać logiczny i spójny tekst.\nUwaga: dwa zdania zostały podane dodatkowo i nie pasują do żadnej luki.\nSCHLAFEN SIE GUT!\nRedaktion: Wie viele Stunden soll man schlafen?\nExpertin:\nDas kann individuell verschieden sein. Es gibt typische Kurz- und Langschläfer.\n7.1. Manche Menschen sind schon nach fünf bis sechs Stunden\nausgeschlafen.\nRedaktion: Soll man vor Mitternacht schlafen gehen?\nExpertin:\nNicht unbedingt. 7.2. Wichtiger ist der Tiefschlaf, den wir in der ersten\nSchlafhälfte erleben. Wer gegen Mitternacht einschläft, erlebt gesunden Schlaf\nspäter als Menschen, die früher schlafen gehen.\nRedaktion: Haben Essen und Trinken am Abend einen Einfluss auf den guten Schlaf?\nExpertin:\nEin voller Bauch schläft nicht gern. Aber ein leichtes Abendessen, nicht zu spät\nam Abend, fördert den Schlaf. Getränke wie Kaffee, Tee und Cola sollte man\nmeiden.\nRedaktion: Sollte man sich auf den Schlaf vorbereiten?\nExpertin:\nEs ist gut, ein abendliches Schlafritual zu haben. 7.3. Weitere Regeln:\nMöglichst zur gleichen Zeit ins Bett gehen und aufstehen, ein angenehmes Raum-\nund Schlafklima schaffen.\nnach: www.schlafkultur.de\nA. Abends sollte man sich vor allem entspannen: spazieren gehen, Musik hören, lesen etc.\nB. Für eine ordentliche Matratze muss man aber viel Geld bezahlen.\nC. Nach solchen schweren Mahlzeiten träumt man oft schlecht.\nD. Die meisten Menschen brauchen etwa sieben, acht Stunden Schlaf, um erholt zu sein.\nE. Es hat keine große Bedeutung, um wie viel Uhr wir ins Bett gehen.\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJN-1P","answer":null,"answer_text":"7. Realizacja podpunktu polecenia przy pomocy wyrażeń synonimicznych lub wzajemnie\nwykluczających się słów/wyrażeń, lub przy pomocy równorzędnych słów odnoszących\nsię do jednego aspektu, jest traktowana jako jedno odniesienie, np.\n poinformuj, co zalecił Ci lekarz\nDer Arzt hat mir gesagt, ich soll mich erholen und ausruhen.\nIch muss im Bett bleiben und viel laufen.","solution":"**7.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D** - *Die meisten Menschen brauchen etwa sieben, acht Stunden Schlaf, um erholt zu sein.* (Większość ludzi potrzebuje około 7-8 godzin snu, aby być wypoczętym.)\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu luki 7.1\n\nKontekst luki:\n\n> Redaktion: **Wie viele Stunden soll man schlafen?**\n> Expertin: Das kann individuell verschieden sein. **Es gibt typische Kurz- und Langschläfer.** 7.1. **Manche Menschen sind schon nach fünf bis sechs Stunden ausgeschlafen**.\n\n**Mapowanie:**\n1. Pytanie: ILE GODZIN snu? (= długość snu).\n2. Zdanie przed luką: *Kurz- und Langschläfer* (krótko- i długośpiący - różnice indywidualne).\n3. Zdanie po luce: *Manche Menschen sind schon nach fünf bis sechs Stunden ausgeschlafen* (niektórzy po 5-6 h).\n4. Brakuje: STATYSTYKA większości - ile godzin potrzebuje większość.\n\nKonstrukcja logiczna: ogół (większość = 7-8 h) → wyjątek (niektórzy = 5-6 h).\n\n**Wniosek:** w lukę pasuje informacja o WIĘKSZOŚCI ludzi i 7-8 h snu = **D**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja\n\n- **A** *Abends sollte man sich entspannen* - pasuje do luki 7.3 (rytuały wieczorne).\n- **B** *Für eine ordentliche Matratze * - temat materacy, niezwiązany z długością snu.\n- **C** *Nach solchen schweren Mahlzeiten träumt man oft schlecht* - pasuje do tematu JEDZENIA wieczorem, nie długości snu (i brak antecedensa *solchen schweren Mahlzeiten* przed luką 7.1).\n- **D** *Die meisten Menschen brauchen etwa sieben, acht Stunden* - DOKŁADNIE: ogół vs wyjątek (5-6 h).\n- **E** *Es hat keine große Bedeutung, um wie viel Uhr * - pasuje do luki 7.2 (godzina pójścia spać).\n\n## Sposób 3 - analiza spójności tekstu\n\nKluczowa kohezja:\n- *Kurz- und Langschläfer* (przed luką) → potrzeba kontrastu między średnią a skrajnością.\n- *Manche Menschen* (po luce) - \"niektórzy\" implikuje, że istnieje \"większość\" (która jest INNA).\n- Liczbowa logika: *sieben, acht Stunden* (większość) - *fünf bis sechs Stunden* (mniejszość/Kurzschläfer).\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 7.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **D**\n> - **0 pkt** - A, B, C, E lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 3.6) Zdający rozpoznaje związki pomiędzy poszczególnymi częściami tekstu.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - *um zu + Inf.* (cel):**\n> *Die meisten Menschen brauchen etwa 7-8 Stunden Schlaf, **um erholt zu sein**.* = Większość potrzebuje 7-8 godzin snu, ŻEBY BYĆ WYPOCZĘTYM.\n> *erholt* = wypoczęty (Partizip II od *sich erholen* = wypoczywać).\n> Konstrukcja celowa z tym samym podmiotem.\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |\n| A | Abends entspannen | BŁĘDNA | To luka 7.3 |\n| B | Matratze | BŁĘDNA | Niezwiązane z długością snu |\n| C | Nach Mahlzeiten | BŁĘDNA | Brak antecedensa, inny temat |\n| **D** | **7-8 Stunden** | **POPRAWNA** | Logiczny kontrast z *5-6 Stunden* |\n| E | Um wie viel Uhr | BŁĘDNA | To luka 7.2 |\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klasyczna pułapka - uczeń wybiera C (po posiłkach), bo nie patrzy na ANTECEDENS (*solchen* = takich - które?). Bez wcześniejszej wzmianki o posiłkach, *solchen* nie ma do czego się odnieść.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowo-klucz to *brauchen + Akk. + Zeit* = potrzebować ile czasu. *Die meisten* = większość (z rodzajnikiem *die*).\n\n**7.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**E** - *Es hat keine große Bedeutung, um wie viel Uhr wir ins Bett gehen.* (Nie ma dużego znaczenia, o której godzinie idziemy spać.)\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu luki 7.2\n\nKontekst luki:\n\n> Redaktion: **Soll man vor Mitternacht schlafen gehen?**\n> Expertin: **Nicht unbedingt.** 7.2. **Wichtiger ist der Tiefschlaf**, den wir in der ersten Schlafhälfte erleben. Wer gegen Mitternacht einschläft, erlebt gesunden Schlaf später als Menschen, die früher schlafen gehen.\n\n**Mapowanie:**\n1. Pytanie: czy iść spać PRZED PÓŁNOCĄ?\n2. *Nicht unbedingt* (niekoniecznie) - łagodne zaprzeczenie konieczności godziny.\n3. *Wichtiger ist der Tiefschlaf* - WAŻNIEJSZY jest sen głęboki (= nie godzina).\n4. Brakuje: ROZWINIĘCIE myśli *Nicht unbedingt* przed *Wichtiger ist*.\n\nKonstrukcja logiczna: temat = godzina pójścia spać → komentarz: NIE jest ważne (= luka) → ale TO jest ważne (sen głęboki).\n\n**Wniosek:** w lukę pasuje EXPLICITE stwierdzenie, że GODZINA pójścia spać nie ma znaczenia = **E**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja\n\n- **A** *Abends sollte man sich entspannen* - pasuje do luki 7.3 (rytuały).\n- **B** *Für eine ordentliche Matratze * - temat materacy.\n- **C** *Nach solchen schweren Mahlzeiten träumt man oft schlecht* - brak antecedensa o posiłkach.\n- **D** *Die meisten Menschen brauchen 7-8 Stunden* - to luka 7.1.\n- **E** *Es hat keine große Bedeutung, um wie viel Uhr wir ins Bett gehen* - DOKŁADNIE pasuje (godzina = niegodzina ważna).\n\n## Sposób 3 - analiza spójności tekstu\n\nKluczowa kohezja:\n- *Nicht unbedingt* (przed luką) → potrzebuje ROZWINIĘCIA, dlaczego niekoniecznie.\n- *Wichtiger ist der Tiefschlaf* (po luce) - łączy się z luką przez kontrast: NIE godzina (luka), ALE sen głęboki (po luce).\n- *um wie viel Uhr* w opcji E = bezpośrednie nawiązanie do pytania *vor Mitternacht* (= konkretna godzina).\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 7.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **E**\n> - **0 pkt** - A, B, C, D lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 3.6) Zdający rozpoznaje związki pomiędzy poszczególnymi częściami tekstu.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - Zdanie podrzędne pytajne z *um wie viel Uhr*:**\n> *Es hat keine Bedeutung, um wie viel Uhr wir ins Bett gehen.* = Nie ma znaczenia, o której godzinie idziemy spać.\n> Konstrukcja: *um wie viel Uhr* = o której godzinie (rzeczownik fraza pytajna w zdaniu podrzędnym).\n> Czasownik na końcu zdania podrzędnego: *gehen* (na końcu).\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |\n| A | Abends entspannen | BŁĘDNA | To luka 7.3 |\n| B | Matratze | BŁĘDNA | Niezwiązane |\n| C | Nach Mahlzeiten | BŁĘDNA | Brak antecedensa |\n| D | 7-8 Stunden | BŁĘDNA | To luka 7.1 |\n| **E** | **Godzina nieważna** | **POPRAWNA** | *Nicht unbedingt + Wichtiger ist * |\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka spójności - luka MUSI logicznie połączyć *Nicht unbedingt* z *Wichtiger ist*. Tylko opcja E robi to (odrzuca godzinę, otwiera dla innej ważności).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Mitternacht* (= północ) to konkretna godzina (24:00). Opcja E mówi o *um wie viel Uhr* (= o której godzinie) - bezpośrednie nawiązanie.\n\n**7.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *Abends sollte man sich vor allem entspannen: spazieren gehen, Musik hören, lesen etc.* (Wieczorem trzeba przede wszystkim się odprężyć: iść na spacer, słuchać muzyki, czytać itp.)\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu luki 7.3\n\nKontekst luki:\n\n> Redaktion: **Sollte man sich auf den Schlaf vorbereiten?**\n> Expertin: **Es ist gut, ein abendliches Schlafritual zu haben.** 7.3. **Weitere Regeln: Möglichst zur gleichen Zeit ins Bett gehen und aufstehen, ein angenehmes Raum- und Schlafklima schaffen.**\n\n**Mapowanie:**\n1. Pytanie: czy PRZYGOTOWAĆ się do snu?\n2. *Schlafritual* - RYTUAŁ snu (potrzebny konkretny przykład).\n3. *Weitere Regeln* - DALSZE zasady (znaczy, że JEDNA zasada już była podana = luka).\n4. Brakuje: konkretny PRZYKŁAD rytuału.\n\n**Wniosek:** w lukę pasuje KONKRETNY przykład rytuału = odprężenie + spacer + muzyka + czytanie = **A**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja\n\n- **A** *Abends sollte man sich entspannen* - DOKŁADNIE: konkretny rytuał wieczorny.\n- **B** *Für eine ordentliche Matratze * - temat materacy, niepasuje do rytuału.\n- **C** *Nach solchen schweren Mahlzeiten träumt man oft schlecht* - brak antecedensa o posiłkach.\n- **D** *Die meisten Menschen brauchen 7-8 Stunden* - to luka 7.1.\n- **E** *Es hat keine große Bedeutung, um wie viel Uhr * - to luka 7.2.\n\n## Sposób 3 - analiza spójności tekstu\n\nKluczowa kohezja:\n- *Schlafritual* (przed luką) → potrzebuje KONKRETYZACJI rytuału.\n- *Weitere Regeln* (po luce) - *dalsze* zasady, czyli JEDNA była podana w luce.\n- Opcja A konkretyzuje rytuał: *spazieren gehen, Musik hören, lesen* - to PRZYKŁADY relaksacji wieczornej.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 7.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A**\n> - **0 pkt** - B, C, D, E lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 3.6) Zdający rozpoznaje związki pomiędzy poszczególnymi częściami tekstu.\n> - Opcje **B** *Für eine ordentliche Matratze * i **C** *Nach solchen schweren Mahlzeiten * są DODATKOWE (3 luki, 5 opcji = 2 dodatkowe).\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - Czasownik zwrotny *sich entspannen*:**\n> *sich entspannen* = odprężać się, relaksować.\n> Konstrukcja: *Ich entspanne mich.* / *Man entspannt sich.* / *Wir entspannen uns.*\n> Zaimek zwrotny w Akkusativie zgodny z subiectem.\n> Synonimy: *sich erholen* (wypoczywać), *sich ausruhen* (odpoczywać).\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |\n| **A** | **Entspannen** | **POPRAWNA** | Konkretyzuje *Schlafritual* |\n| B | Matratze | BŁĘDNA | DODATKOWA opcja |\n| C | Nach Mahlzeiten | BŁĘDNA | DODATKOWA opcja |\n| D | 7-8 Stunden | BŁĘDNA | To luka 7.1 |\n| E | Um wie viel Uhr | BŁĘDNA | To luka 7.2 |\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Sygnał *Weitere Regeln* (dalsze zasady) JEDNOZNACZNIE wymaga, by w luce już była JEDNA zasada - to klucz do wyboru A (= pierwsza zasada rytuału).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *vor allem* = przede wszystkim, głównie. Wzmacniacz znaczeniowy w opcji A - sygnał, że to PIERWSZA i NAJWAŻNIEJSZA zasada.","image":"img/jezyk-niemiecki-2017-maj-matura-podstawowa/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język niemiecki · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"Język niemiecki","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-niemiecki-2017-maj-matura-podstawowa/zad/8","paper_id":"jezyk-niemiecki-2017-maj-matura-podstawowa","number":"8","points":5,"ptype":"closed","subject":"jezyk-niemiecki","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 8. (0-5)\nPrzeczytaj tekst. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą, tak aby otrzymać logiczny\ni gramatycznie poprawny tekst. Zakreśl literę A, B albo C.\nMEIN BRUDER\nBenjamin ist vor drei Wochen acht geworden. Ich mag ihn total gern, aber er kann mich auch\nwahnsinnig nerven.\n„Sara, spielst du mit mir, Sara, 8.1. mir, Sara, mir ist langweilig …!“ So geht das ständig.\nIch gehe dann in mein Zimmer, mache die Tür zu und höre meine Lieblings-CD.\nBenjamin hat mir schon viel kaputt gemacht, 8.2. ich keine Zeit für ihn hatte oder nicht\nmit ihm spielen wollte.\nFrüher 8.3. Benni und ich oft auf den Spielplatz gegangen, haben viel gebastelt und Lego\ngespielt. Aber ich habe immer weniger 8.4. auf so etwas. Ich will mehr Zeit für meine\neigenen Sachen haben. Benni kapiert das nicht. Ich finde, er ist jetzt alt genug, um mehr Zeit\nmit seinen Freunden zu verbringen. Er liest nicht. Er denkt nur ans Spielen. Was soll ich\n8.5. einem achtjährigen „Baby“ anfangen? Ich bin kein kleines Kind mehr, das auf\ndem Spielplatz im Sand spielt!\nnach: www.labbe.de\n8.1.\nA. hilf\nB. half\nC. helfe\n8.2.\nA. ob\nB. weil\nC. dass\n8.3.\nA. sind\nB. haben\nC. werden\n8.4.\nA. Glück\nB. Streit\nC. Lust\n8.5.\nA. nach\nB. von\nC. mit\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJN-1P","answer":null,"answer_text":"8. Realizacja podpunktu polecenia przy pomocy co najmniej trzech słów/wyrażeń\nodnoszących się do różnych aspektów, jest uznawana za podpunkt rozwinięty, np.\n poinformuj, co zalecił Ci lekarz\nDer Arzt hat mir empfohlen, dass ich inhaliere, trinke und schlafe.\n napisz, jak opiekuje się Tobą rodzina\nMeine Oma gibt mir Medikamente, misst Fieber und macht Essen.","solution":"**8.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *hilf* (= pomóż! - tryb rozkazujący 2. os. l. poj.).\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu luki 8.1\n\nKontekst luki:\n\n> „Sara, **spielst du mit mir**, Sara, **8.1. mir**, Sara, **mir ist langweilig** …!\"\n\n**Mapowanie:**\n1. Benjamin (młodszy brat, 8 lat) ZWRACA SIĘ do siostry - wielokrotne wołanie.\n2. Lista próśb: *spielst du* (pytanie), * mir* (rozkaz), *mir ist langweilig* (skarga).\n3. *mir* (Dat.) - komu? Sara (osoba zwracana).\n4. Czasownik *helfen* + Dativ = pomagać komuś.\n5. Tryb: ROZKAZUJĄCY (Benjamin PROSI/ROZKAZUJE).\n\n**Wniosek:** w lukę pasuje tryb rozkazujący *helfen* w 2. os. l. poj. (du) = ***hilf*** = **A**.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna trybu rozkazującego\n\nFormy trybu rozkazującego (Imperativ) dla czasownika *helfen*:\n- du-Form: ***hilf*** (czasownik nieregularny, e→i: helfen → hilfst → hilf)\n- ihr-Form: helft\n- Sie-Form: Helfen Sie!\n\nKonstrukcja: *hilf + mir* = pomóż mi (Dativ).\n\n## Eliminacja\n\n- **A** *hilf* - tryb rozkazujący 2. os. l. poj. od *helfen* (nieregularne, e→i). DOKŁADNIE PASUJE.\n- **B** *half* - Präteritum 1./3. os. l. poj. od *helfen* (= pomógł/-am). NIE PASUJE - brakuje czasu przeszłego w kontekście.\n- **C** *helfe* - Präsens 1. os. l. poj. (ich helfe - JA pomagam). NIE PASUJE - Benjamin nie mówi o sobie.\n\n## Sposób 3 - analiza leksykalna\n\nKluczowe słownictwo:\n- *helfen + Dat.* = pomagać komuś\n- *Imperativ* = tryb rozkazujący\n- *langweilig* = nudny / *mir ist langweilig* = nudzi mi się\n\nIdiom: *Hilf mir!* = pomóż mi! (popularna prośba/rozkaz).\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A** (*hilf*)\n> - **0 pkt** - B, C lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 1. Zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - Tryb rozkazujący czasowników nieregularnych (e → i / ie):**\n> Czasowniki z przemianą *e → i* w 2./3. os. l. poj. tracą końcówkę -e w Imperativ du:\n> - helfen → du **hilfst** → Imperativ: **hilf**!\n> - geben → du gibst → gib!\n> - nehmen → du nimmst → nimm!\n> - lesen → du liest → lies!\n> - sehen → du siehst → sieh!\n> Czasowniki regularne zachowują tę -e: machen → mach(e)!, lernen → lern(e)!\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |\n| **A** | **hilf (Imperativ du)** | **POPRAWNA** | Tryb rozkazujący - pomóż! |\n| B | half (Präteritum) | BŁĘDNA | Czas przeszły, nie pasuje |\n| C | helfe (1.os. Präsens) | BŁĘDNA | Benjamin nie mówi o sobie |\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Częsty błąd: uczeń pisze *helfe* (z -e) zamiast *hilf*. Czasowniki nieregularne z e→i tracą -e w Imperativ. *Hilf!* jest jedyną formą poprawną.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Konstrukcja *jdm. helfen* (komuś pomóc) zawsze z Dativem: *mir, dir, ihm, ihr*.\n\n**8.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *weil* (= ponieważ).\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu luki 8.2\n\nKontekst luki:\n\n> Benjamin hat mir schon viel kaputt gemacht, **8.2. ich keine Zeit für ihn hatte oder nicht mit ihm spielen wollte**.\n\n**Mapowanie:**\n1. Zdanie główne: *Benjamin hat mir viel kaputt gemacht* (Benjamin zniszczył mi wiele rzeczy).\n2. Zdanie podrzędne: *ich keine Zeit hatte oder nicht spielen wollte* (NIE miałam czasu / NIE chciałam się bawić).\n3. Związek logiczny: PRZYCZYNA (dlaczego niszczył? - bo siostra nie miała czasu/nie chciała się bawić).\n4. Czasownik na końcu zdania podrzędnego (*hatte, wollte*) - sygnał spójnika PODRZĘDNEGO.\n\n**Wniosek:** w lukę pasuje spójnik PRZYCZYNY = ***weil*** = **B**.\n\n## Sposób 2 - analiza spójników podrzędnych\n\n- **A** *ob* (czy) - wprowadza pytanie zależne, nie pasuje semantycznie (Benjamin nie pytał).\n- **B** *weil* (ponieważ) - PRZYCZYNA, idealnie pasuje.\n- **C** *dass* (że) - wprowadza zdanie dopełnieniowe, ale tu brakuje czasownika nadrzędnego oczekującego dopełnienia.\n\nSygnał: szyk podrzędny (Verb na końcu) = pasuje wszystko, ale semantycznie tylko *weil*.\n\n## Sposób 3 - leksyka: spójniki przyczyny\n\nKluczowe synonimy PRZYCZYNY:\n- *weil* = ponieważ (zawsze szyk podrzędny - Verb na końcu)\n- *da* = ponieważ (formalne; szyk podrzędny)\n- *denn* = bo (szyk WSPÓŁRZĘDNY - Verb na 2. pozycji)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B** (*weil*)\n> - **0 pkt** - A, C lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 1. Zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - Spójnik *weil* (ponieważ):**\n> *weil* wprowadza zdanie podrzędne przyczynowe z czasownikiem na KOŃCU:\n> *Ich gehe nicht, **weil** ich keine Zeit **habe**.* = Nie idę, bo nie mam czasu.\n> Vs. *denn* (= bo, szyk normalny): *Ich gehe nicht, **denn** ich **habe** keine Zeit.*\n> Pytanie do *weil*: *Warum?* (dlaczego?)\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |\n| A | ob (czy) | BŁĘDNA | Pytanie zależne, nie pasuje sensu |\n| **B** | **weil (ponieważ)** | **POPRAWNA** | Przyczyna, szyk podrzędny |\n| C | dass (że) | BŁĘDNA | Brak czasownika nadrzędnego oczekującego *dass* |\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klasyczna pułapka - uczeń często myli *weil* (szyk końcowy) z *denn* (szyk normalny). Pamiętaj: *weil* + zdanie podrzędne z czasownikiem na KOŃCU.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *dass* potrzebuje zdania głównego z czasownikiem oczekującym dopełnienia (np. *ich denke, dass *, *er sagt, dass *). Tu brak takiego czasownika.\n\n**8.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *sind* (= czasownik posiłkowy *sein* dla Perfekt z *gehen*).\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu luki 8.3\n\nKontekst luki:\n\n> Früher **8.3. Benni und ich oft auf den Spielplatz gegangen**, haben viel gebastelt und Lego gespielt.\n\n**Mapowanie:**\n1. *Früher* - DAWNIEJ (sygnał czasu przeszłego).\n2. *gegangen* - Partizip II od *gehen* (PERFEKT).\n3. Subiekt: *Benni und ich* (l. mn.) → forma w 1. os. l. mn. lub 3. os. l. mn.\n4. Brakuje: AUXILIAR (czasownik posiłkowy).\n5. *gehen* (iść) = czasownik RUCHU → Perfekt z *sein*.\n\n**Wniosek:** w lukę pasuje forma *sein* w l. mn. = ***sind*** = **A**.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna Perfekt\n\nKonstrukcja Perfekt: **haben / sein** (Präsens) + **Partizip II** (na końcu).\n\nReguła wyboru *haben* vs *sein*:\n- *sein*: czasowniki RUCHU (gehen, fahren, kommen, fliegen, laufen) i ZMIANY STANU (werden, einschlafen, aufwachen, sterben).\n- *haben*: wszystkie inne (machen, lesen, essen, spielen, gebastelt).\n\nTu:\n- *gegangen* (od *gehen* - iść) = RUCH → *sein* → *sind* (l.mn.).\n- *haben viel gebastelt und Lego gespielt* - w tym samym zdaniu *haben gebastelt/gespielt* (*basteln* i *spielen* z *haben*).\n\n## Eliminacja\n\n- **A** *sind* - POPRAWNA (*gegangen* + *sein*).\n- **B** *haben* - BŁĘDNA (*haben gegangen* to znany błąd; *gehen* zawsze z *sein*).\n- **C** *werden* - BŁĘDNA (*werden + Inf./Partizip II* = Futur lub Passiv, nie Perfekt).\n\n## Sposób 3 - analiza leksykalna\n\nKluczowe czasowniki RUCHU z *sein*:\n- *gehen → ist gegangen* - iść\n- *fahren → ist gefahren* - jechać\n- *kommen → ist gekommen* - przychodzić\n- *fliegen → ist geflogen* - lecieć\n- *laufen → ist gelaufen* - biegać\n\nWyjątek: *spazieren gehen* też z *sein* (ruch).\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A** (*sind*)\n> - **0 pkt** - B, C lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 1. Zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - Perfekt z *sein* dla czasowników ruchu:**\n> Wszystkie czasowniki RUCHU (zmiana miejsca) tworzą Perfekt z *sein*:\n> *Ich bin gegangen / gefahren / gekommen.*\n> Odmiana *sein* w Präsens: ich bin, du bist, er/sie/es ist, **wir sind**, ihr seid, **sie/Sie sind**.\n> Konstrukcja: *sein + Partizip II* (na końcu zdania).\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |\n| **A** | **sind** | **POPRAWNA** | *gehen* z *sein* (ruch) |\n| B | haben | BŁĘDNA | KLASYCZNY BŁĄD: *gehen* nie z *haben* |\n| C | werden | BŁĘDNA | *werden* tworzy Futur/Passiv, nie Perfekt |\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd polskich uczniów - *haben gegangen* zamiast *sind gegangen*. W polskim mówimy *poszedłem*, gdzie nie ma dwóch czasowników, więc trudno pamiętać o *sein*.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W tym samym zdaniu mamy mix: *sind gegangen* (ruch) + *haben gebastelt + gespielt* (inne czynności). Każdy czasownik wybiera SWÓJ auxiliar.\n\n**8.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *Lust* (= ochota; kolokacja: *Lust auf etwas haben* = mieć ochotę na coś).\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu luki 8.4\n\nKontekst luki:\n\n> Aber ich habe immer weniger **8.4. ** auf so etwas.\n\n**Mapowanie:**\n1. *immer weniger* = coraz mniej (wzrastające zmniejszanie).\n2. *auf so etwas* = na takie coś (przyimek *auf* + Akkusativ - wskazówka kolokacji).\n3. Subiekt *ich* (Sara) - wyraża brak chęci do dawnych zabaw.\n4. Kolokacja: rzeczownik + *auf + Akk.* - pasuje wyłącznie *Lust*.\n\n**Wniosek:** kolokacja *Lust auf etw. haben* = mieć ochotę na coś. W lukę pasuje ***Lust*** = **C**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja\n\n- **A** *Glück* = szczęście / szczęśliwy traf.\n- *Glück auf etw. haben* - taka kolokacja nie istnieje. *Glück haben* = mieć szczęście (bez *auf*).\n- Nie pasuje semantycznie: Sara nie mówi, że ma coraz mniej *szczęścia*, lecz *ochoty*.\n- **B** *Streit* = kłótnia, sprzeczka.\n- *Streit auf etw. haben* - nie istnieje. *Streit haben (mit jdm.)* = kłócić się z kimś (bez *auf*).\n- Semantycznie: Sara mogłaby kłócić się z bratem, ale zdanie mówi o BRAKU OCHOTY na zabawy, nie o kłótni.\n- **C** *Lust* = ochota, chęć.\n- *Lust auf etw. (Akk.) haben* - STAŁA KOLOKACJA w języku niemieckim.\n- *Ich habe keine Lust auf Sport.* = Nie mam ochoty na sport.\n- Tu: *immer weniger Lust auf so etwas* = coraz mniejsza ochota na takie rzeczy.\n- PASUJE semantycznie i gramatycznie.\n\n## Sposób 3 - analiza leksykalna kolokacji z *Lust*\n\nKluczowe wyrażenia z *Lust*:\n- *Lust auf etw. haben* = mieć ochotę na coś (*auf + Akk.*)\n- *Lust haben zu + Inf.* = mieć ochotę coś zrobić\n- *keine Lust haben* = nie mieć ochoty\n- *immer weniger Lust haben* = mieć coraz mniejszą ochotę\n- Antonym: *Unlust* = niechęć\n\nSynonimy *Lust*:\n- *Lust* = ochota, chęć (neutralne/colloquial)\n- *Begeisterung* (f.) = entuzjazm (silniejsze)\n- *Motivation* (f.) = motywacja (neutralne)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C** (*Lust*)\n> - **0 pkt** - A, B lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 1. Zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - kolokacja *Lust auf + Akk.*:**\n> *Lust* (f., die Lust) = ochota, chęć.\n> Odmiana: Nominativ *die Lust*, Akkusativ *die Lust*, Dativ *der Lust*.\n> Stałe wyrażenia:\n> *Lust auf etw. haben* - mieć ochotę na coś (przyimek *auf* + Akkusativ)\n> *Lust zu + Inf.* - mieć ochotę coś zrobić (bezokolicznik)\n> *Ich habe Lust auf ein Eis.* = Mam ochotę na lody.\n> *Ich habe Lust, ins Kino zu gehen.* = Mam ochotę iść do kina.\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |\n| A | Glück | BŁĘDNA | *Glück haben* = mieć szczęście, ale bez *auf*; inne znaczenie |\n| B | Streit | BŁĘDNA | *Streit haben* = kłócić się, ale bez *auf*; inny kontekst |\n| **C** | **Lust** | **POPRAWNA** | *Lust auf etw. haben* - klasyczna kolokacja |\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Kluczem jest przyimek *auf* po luce. W języku niemieckim *na coś mieć ochotę* to zawsze *Lust auf + Akk.*, nigdy z *Glück* ani *Streit*.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Lust* to rzeczownik ŻEŃSKI (*die Lust*), mimo że nie ma typowej końcówki żeńskiej (-ung, -heit, -keit). W tej luce fleksja nie jest testowana, ale warto zapamiętać rodzaj.\n\n**8.5.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *mit* (kolokacja: *mit jdm./etw. (etwas) anfangen* = poradzić sobie z kimś/czymś, zacząć coś z kimś).\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu luki 8.5\n\nKontekst luki:\n\n> Was soll ich **8.5. ** einem achtjährigen „Baby\" anfangen?\n\n**Mapowanie:**\n1. *Was soll ich anfangen?* - idiom: *mit etw./jdm. (et)was anfangen* = co mam zrobić z kimś/czymś; jak sobie poradzić.\n2. *einem achtjährigen Baby* = Dativ l. poj. (rodzajnik nieokreślony *einem* + przymiotnik *achtjährig-en* + rzeczownik *Baby*).\n3. Przyimki do testu: *nach, von, mit*.\n4. Idiom wymaga przyimka ***mit + Dativ***.\n\n**Wniosek:** w lukę pasuje ***mit*** = **C**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja\n\n- **A** *nach* + Dativ - znaczenia: po czymś czasowym (*nach dem Essen*), do jakiegoś miejsca (*nach Berlin*), według (*nach meiner Meinung*). Wyrażenie *nach jdm. anfangen* nie istnieje.\n- **B** *von* + Dativ - znaczenia: od kogoś/czegoś, o czymś (*von dir erzählen*). *von jdm. anfangen* w sensie idiomatycznym nie istnieje.\n- **C** *mit* + Dativ - STAŁA KOLOKACJA *mit jdm./etw. (et)was anfangen*:\n- *Was soll ich damit anfangen?* = Co mam z tym zrobić?\n- *Ich weiß nicht, was ich mit ihm anfangen soll.* = Nie wiem, co z nim począć.\n- *mit einem Baby* → *mit + Dat.* = z dzieckiem.\n\n## Sposób 3 - analiza idiomatyczna\n\nKluczowa kolokacja *anfangen*:\n- *anfangen* (trennbares Verb) = zaczynać + konteksty idiomatyczne.\n- **Idiom**: *mit jdm./etw. (et)was/nichts anfangen (können)* = wiedzieć/nie wiedzieć, co zrobić z kimś/czymś; umieć/nie umieć sobie poradzić.\n- *Ich kann mit dieser Aufgabe nichts anfangen.* = Nie wiem, co z tym zadaniem zrobić.\n- *Was soll ich mit einem Baby anfangen?* = Co mam zrobić z niemowlęciem?\n- Przyimek ZAWSZE: *mit + Dativ*.\n\nZwróć uwagę: *mit einem achtjährigen Baby* - Dativ po *mit*:\n- *ein Baby* → *einem Baby* (Dat. nieokr. neutrum)\n- przymiotnik *achtjährig* → *achtjährigen* (Dat., końcówka mieszana -en).\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.5, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C** (*mit*)\n> - **0 pkt** - A, B lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 1. Zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - przyimek *mit* + Dativ:**\n> *mit* należy do grupy przyimków ZAWSZE z Dativem: aus, bei, mit, nach, seit, von, zu, gegenüber.\n> *mit + jdm.* = z kimś: *mit einem Freund, mit meiner Mutter, mit dem Baby*.\n> Odmiana *ein* w Dativie: maskulin *einem*, feminin *einer*, neutrum *einem*, l. mn. *-*.\n> Przymiotnik po *mit einem/einer* przyjmuje końcówkę *-en* (odmiana mieszana).\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |\n| A | nach | BŁĘDNA | *nach* = po/do/według - *nach jdm. anfangen* nie istnieje |\n| B | von | BŁĘDNA | *von* = od/o - *von jdm. anfangen* nie istnieje |\n| **C** | **mit** | **POPRAWNA** | *mit jdm. etw. anfangen* - stały idiom |\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Idiom *mit jdm. anfangen* to jeden z najpopularniejszych kolokacji z *anfangen* na maturze. Zapamiętaj: zawsze *mit + Dativ*.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *nach* jest bardzo częstym przyimkiem, ale z *anfangen* nie tworzy żadnego idiomatycznego połączenia - to typowa pułapka dla uczniów mylących *nach* i *mit*.","image":"img/jezyk-niemiecki-2017-maj-matura-podstawowa/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język niemiecki · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"Język niemiecki","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-niemiecki-2017-maj-matura-podstawowa/zad/9","paper_id":"jezyk-niemiecki-2017-maj-matura-podstawowa","number":"9","points":5,"ptype":"closed","subject":"jezyk-niemiecki","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 9. (0-5)\nW zadaniach 9.1.-9.5. wybierz wyraz, który poprawnie uzupełnia luki w obydwu\nzdaniach. Zakreśl literę A, B albo C.\n9.1.\nDas Haus in der Mitte des Dorfes, der Kirche gegenüber.\nLaura, guck mal! Wie mir das Kleid?\nA. ist\nB. steht\nC. passt\n9.2.\nSieben plus acht fünfzehn.\nMach keine Dummheiten! Bleib zu Hause, ich komme\nA. bald\nB. genau\nC. gleich\n9.3.\nDie Gruppe bekam einen für den Sieg in einem Wettbewerb.\nMonika kaufte von einem Händler eine schöne alte Lampe zum halben\nA. Preis\nB. Platz\nC. Punkt\n9.4.\nEs macht , wenn es regnet. Ich habe immer viel Arbeit zu Hause.\nIch habe die Zeitung gelesen, aber es gab Neues.\nA. viel\nB. etwas\nC. nichts\n9.5.\nIch habe diese Geschichte gehört, wir im Urlaub waren.\nSie ist älter er gedacht hat.\nA. als\nB. wie\nC. bevor\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJN-1P","answer":null,"answer_text":"9. Zaimki\noraz\npospolite\nmodyfikatory\nwystępujące\nprzed\nprzymiotnikiem\nlub\nprzysłówkiem (np. bardzo, dość, trochę) nie są traktowane jako kolejne odniesienie do\ndanego podpunktu polecenia.","solution":"**9.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *steht* (= stoi / pasuje, leży na kimś).\n\nDwa zdania testu:\n1. *Das Haus ** ** in der Mitte des Dorfes, der Kirche gegenüber.*\n2. *Wie ** ** mir das Kleid?*\n\n## Sposób 1 - analiza każdego zdania\n\n**Zdanie 1:** *Das Haus in der Mitte des Dorfes.*\n- *Das Haus* = dom (das Haus, neutralny).\n- *in der Mitte des Dorfes* = w środku wsi (lokalizacja, Dativ).\n- *stehen* = stać (o budynkach, nieruchomościach): *Das Haus steht an der Ecke.*\n- *sein* daje *ist* - technicznie możliwe, ale po niemiecku budynki i obiekty STOJĄ (*stehen*), a nie SĄ (*sein*) na miejscu.\n\n**Zdanie 2:** *Wie mir das Kleid?*\n- Idiom: ***jdm. stehen*** = pasować komuś (o ubraniu, kolorze, fryzurze).\n- *Wie steht mir das Kleid?* = Jak mi pasuje sukienka? (czy mi leży?)\n- *das Kleid* (podmiot, Nom.) + *mir* (Dat.) - to INNY idiom *stehen*, ale ta sama forma!\n\n**Wniosek:** oba zdania wymagają formy *steht* - **B**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja\n\n- **A** *ist* (= jest, *sein*):\n- Zdanie 1: *Das Haus ist in der Mitte* - gramatycznie poprawne, ale nieidiomatyczne. W języku niemieckim budynki STOJĄ (*stehen*), dlatego preferowane i poprawne to *steht*.\n- Zdanie 2: *Wie ist mir das Kleid?* - ta konstrukcja nie istnieje. *Wie ist das Kleid?* (Jak wygląda sukienka?) to inne zdanie; idiom wymaga *stehen*.\n- Oba zdania NIE PASUJĄ do *ist*.\n- **B** *steht* (= stoi / pasuje):\n- Zdanie 1: *Das Haus steht in der Mitte des Dorfes* - poprawne! Budynki *stehen*.\n- Zdanie 2: *Wie steht mir das Kleid?* - idiom *jdm. stehen* = pasować. POPRAWNE!\n- **C** *passt* (= pasuje, od *passen*):\n- Zdanie 1: *Das Haus passt in der Mitte* - *passen* = pasować, ale w sensie dopasowania rozmiaru/stylu, nie lokalizacji. Tu bez *zu* brzmi nienaturalnie.\n- Zdanie 2: *Wie passt mir das Kleid?* - technicznie zrozumiałe, ale idiom *stehen* jest JEDYNĄ naturalną formą dla ubrania leżącego na kimś.\n\n## Sposób 3 - leksyka idiomów *stehen*\n\nKluczowe użycia *stehen*:\n1. **Lokalizacja budynków/obiektów**: *Das Haus steht an der Ecke. Der Baum steht im Garten.*\n2. **Idiom ubrania**: *jdm. stehen* = pasować komuś: *Das Kleid steht dir gut.* = Sukienka dobrze ci leży.\n3. **Inne idiomy**: *Es steht fest.* (Jest pewne.) / *Es steht schlecht um ihn.* (Marna jego sytuacja.)\n\nVs. *passen*:\n- *Das Kleid passt mir* = sukienka jest na mnie (rozmiarowo).\n- *Das passt zu dir* = to do ciebie pasuje (stylistycznie).\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B** (*steht*)\n> - **0 pkt** - A, C lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 1. Zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - *stehen* jako czasownik lokalizacji i idiom ubrania:**\n> *stehen* (nieregularne): ich stehe, du stehst, er/sie/es **steht**, wir stehen, ihr steht, sie stehen.\n> Perfekt: *hat gestanden* (z *haben*).\n> Idiom ubrania: *jdm. stehen* = pasować komuś (Dat.): *Das steht dir gut!* = Dobrze ci w tym!\n> Budynki i statyczne obiekty: *Das Denkmal steht auf dem Platz.* = Pomnik stoi na placu.\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |\n| A | ist | BŁĘDNA | *jdm. ist das Kleid* nie istnieje; *steht* preferowane dla budynków |\n| **B** | **steht** | **POPRAWNA** | Oba zdania: lokalizacja + idiom ubrania |\n| C | passt | BŁĘDNA | *stehen* = jedyna poprawna forma idiomatyczna dla ubrania |\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka zadania 9: JEDNO słowo musi pasować do DWÓCH zdań. Opcja A (*ist*) wydaje się poprawna dla zdania 1 (dom jest = lokalizacja), ale nie pasuje do zdania 2.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Idiom *jdm. stehen* (pasować) różni się od *passen* (dopasowanie rozmiaru). *Wie steht mir das Kleid?* = Czy ta sukienka mi leży/pasuje (estetycznie) - to *stehen*, nie *passen*.\n\n**9.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *gleich* (= rowna sie / zaraz).\n\nDwa zdania testu:\n1. *Sieben plus acht ** ** funfzehn.*\n2. *Mach keine Dummheiten! Bleib zu Hause, ich komme ** **.*\n\n## Sposob 1 - analiza kazdego zdania\n\n**Zdanie 1:** *Sieben plus acht funfzehn.*\n- Dzialanie arytmetyczne: 7 + 8 = 15.\n- W matematyce niemieckiej *gleich* = rowna sie (znak =). *Sieben plus acht gleich funfzehn* = siedem plus osiem rowna sie pietnascie.\n- Konstrukcja: *X plus Y gleich Z* - *gleich* dziala jak spojnik rownania.\n\n**Zdanie 2:** *Bleib zu Hause, ich komme *\n- Kontekst: rozmowca prosi, by zostac w domu, bo zaraz przyjdzie.\n- *gleich* jako przyslowek czasu = zaraz, za chwile, niedlugo.\n- *Ich komme gleich.* = Zaraz przyjde. (standardowe wyrazenie w j. niemieckim)\n\n**Wniosek:** *gleich* pelni dwie funkcje: rowna sie (mat.) i zaraz (czas). W obu zdaniach pasuje = **C**.\n\n## Sposob 2 - eliminacja\n\n- **A** *bald* = wkrotce, niedlugo (w przyszlosci, ale nie natychmiast).\n- Zdanie 1: *Sieben plus acht bald funfzehn* - nie istnieje takie wyrazenie matematyczne.\n- Zdanie 2: *Ich komme bald* = przyjde wkrotce (nieokreslona przyszlosc). Semantycznie blisko, ale *gleich* oznacza NATYCHMIASTOWE dzialanie (za chwile), *bald* - ogolna przyszlosc.\n- Zdanie 1 eliminuje A calkowicie.\n- **B** *genau* = dokladnie, wlasnie (partykula potwierdzajaca lub przymiotnik).\n- Zdanie 1: *Sieben plus acht genau funfzehn* - nie jest standardem. Mozna powiedziec *genau funfzehn* = dokladnie pietnascie, ale to inna konstrukcja niz rownanie mat.\n- Zdanie 2: *Ich komme genau* - nie istnieje w znaczeniu czasowym.\n- Nie pasuje do zadnego zdania.\n- **C** *gleich*:\n- Zdanie 1: *gleich* = rowna sie (mat.) - POPRAWNE.\n- Zdanie 2: *gleich* = zaraz - POPRAWNE.\n\n## Sposob 2 - analiza leksykalna polisemii *gleich*\n\n*gleich* to wyraz wieloznaczny - trzy glowne uzycia:\n1. **Przymiotnik/przyslowek porownanczy** = taki sam, rowny: *Sie sind gleich gross.* = Sa tak samo wyscy.\n2. **Matematyczne rownanie** = rowna sie: *drei mal drei gleich neun* = 3 x 3 = 9.\n3. **Przyslowek czasu** = zaraz, za chwile: *Ich bin gleich fertig.* = Juz prawie gotowy.\n\nPulpka: uczniowie czesto znaja tylko jedno znaczenie (*gleich* = taki sam) i nie kojarz matematycznego ani czasowego uzycia.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.2, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedz: **C** (*gleich*)\n> - **0 pkt** - A, B lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegolowe: 1. Zdajacy posługuje sie w miare rozwiniętym zasobem srodkow jezykowych.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> Reference - *gleich* jako przyslowek czasu:\n> *gleich* = zaraz, za chwile (natychmiastowa przyszlosc).\n> *Ich komme gleich.* = Zaraz przyjde.\n> *Es ist gleich acht Uhr.* = Jest prawie osma (czas).\n> Vs. *bald*: bald = nieokreslona bliska przyszlosc; *gleich* = bardzo bliska, niemal natychmiastowa.\n\n## Dlaczego inne opcje sa bledne\n\n| Opcja | Tresc | Status | Typowa pulapka |\n| A | bald | BLEDNA | *bald* pasuje do zdania 2 semantycznie, ale NIE do zdania 1 |\n| B | genau | BLEDNA | *genau* = dokladnie - nie tworzy rownania mat. ani wyrazenia czasu |\n| **C** | **gleich** | **POPRAWNA** | Oba zdania: rownanie mat. + zaraz |\n\n## Typowe pulapki\n\n> Uwaga: Zadanie 9 testuje polisemie - jedno slowo pasuje do DWOCH zdanh z roznymi znaczeniami. *gleich* to klasyczny przyklad wieloznacznosci w j. niemieckim.\n\n> Uwaga: Nie myl *gleich* (zaraz) z *bald* (wkrotce). *Gleich* oznacza dzialanie natychmiastowe, *bald* - nieokreslona bliska przyszlosc. Na maturze ta roznica jest testowana.\n\n**9.3.** ## Poprawna odpowiedz\n\n**A** - *Preis* (= nagroda / cena).\n\nDwa zdania testu:\n1. *Die Gruppe bekam einen ** ** fur den Sieg in einem Wettbewerb.*\n2. *Monika kaufte von einem Handler eine schone alte Lampe zum halben ** **.*\n\n## Sposob 1 - analiza kazdego zdania\n\n**Zdanie 1:** *Die Gruppe bekam einen fur den Sieg in einem Wettbewerb.*\n- *fur den Sieg* = za zwyciestwo (nagroda za wynik).\n- *einen bekommen* = otrzymac (Akkusativ, maskulin).\n- *der Preis* (m.) w Akk. = *einen Preis bekommen* = otrzymac nagrode.\n- Kontekst: zwyciestwo w zawodach → nagroda = *Preis*.\n\n**Zdanie 2:** *Monika kaufte [ ] eine schone alte Lampe zum halben *\n- *zum halben * = po polowie / za pol\n- *zum halben Preis* = po polowie ceny, za pol ceny - stale wyrazenie.\n- *der Preis* (m.) = cena (drugie znaczenie slowa).\n\n**Wniosek:** *Preis* = nagroda (kontekst zawodow) ORAZ cena (kontekst zakupu). W obu zdaniach pasuje = **A**.\n\n## Sposob 2 - eliminacja\n\n- **A** *Preis* (m.) = nagroda / cena:\n- Zdanie 1: *einen Preis bekommen* = otrzymac nagrode. Klasyczne wyrazenie.\n- Zdanie 2: *zum halben Preis* = za pol ceny. Stale wyrazenie.\n- PASUJE do obu zdan.\n- **B** *Platz* (m.) = miejsce, pozycja (w rankingu), plac:\n- Zdanie 1: *einen Platz bekommen fur den Sieg* - mozna powiedziec *ersten Platz* (pierwsze miejsce), ale bez przymiotnika *ersten* brzmi nienaturalnie.\n- Zdanie 2: *zum halben Platz* - nie istnieje takie wyrazenie.\n- Zdanie 2 eliminuje B.\n- **C** *Punkt* (m.) = punkt (wynik, interpunkcja):\n- Zdanie 1: *einen Punkt bekommen fur den Sieg* - mozna uzyskac *Punkte* (punkty), ale liczba mnoga, nie pojedyncza; poza tym nagroda to *Preis*, nie *Punkt*.\n- Zdanie 2: *zum halben Punkt* - nie istnieje.\n- Oba zdania eliminuja C.\n\n## Sposob 3 - analiza polisemii *Preis*\n\n*der Preis* - dwa glowne znaczenia (kontekst decyduje):\n1. **Nagroda** (= Auszeichnung): *einen Preis gewinnen/bekommen* = wygrywac/otrzymywac nagrode. Uzycie: zawody, konkursy, wyroznienia.\n2. **Cena** (= Kosten): *zum halben Preis, zu einem gunstigen Preis* = za polowe ceny, po dobrej cenie. Uzycie: zakupy, handel.\n\nPolskie ekwiwalenty:\n- *Preis* (nagroda) = nagroda, wyroznienie\n- *Preis* (cena) = cena (synonim: *der Wert*)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.3, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedz: **A** (*Preis*)\n> - **0 pkt** - B, C lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegolowe: 1. Zdajacy posługuje sie w miare rozwiniętym zasobem srodkow jezykowych.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> Reference - *der Preis* (m., maskulin):\n> Odmiana: Nominativ *der Preis*, Akkusativ *den Preis*, Dativ *dem Preis*.\n> Liczba mnoga: *die Preise*.\n> Stale kolokacje:\n> *einen Preis gewinnen/bekommen* = wygrywac/otrzymywac nagrode.\n> *zum halben Preis* = za pol ceny.\n> *zu einem gutem Preis* = po dobrej cenie.\n\n## Dlaczego inne opcje sa bledne\n\n| Opcja | Tresc | Status | Typowa pulapka |\n| **A** | **Preis** | **POPRAWNA** | Nagroda (zd. 1) + cena (zd. 2) |\n| B | Platz | BLEDNA | *zum halben Platz* nie istnieje |\n| C | Punkt | BLEDNA | *zum halben Punkt* nie istnieje; nagroda to *Preis* nie *Punkt* |\n\n## Typowe pulapki\n\n> Uwaga: Klucz do zadania 9 to rozpoznanie POLISEMII - jedno slowo dwa znaczenia. Jesli wyraz pasuje tylko do jednego zdania (np. *Platz* do zdania 1), to nie jest odpowiedzia.\n\n> Uwaga: *Preis* (nagroda) vs *Preis* (cena) to jeden z najwazniejszych przykladow polisemii na maturze z j. niemieckiego. Zapamiętaj oba znaczenia i kolokacje: *Preis gewinnen* (nagroda) i *zum halben Preis* (cena).\n\n**9.4.** ## Poprawna odpowiedz\n\n**C** - *nichts* (= nic).\n\nDwa zdania testu:\n1. *Es macht , wenn es regnet. Ich habe immer viel Arbeit zu Hause.*\n2. *Ich habe die Zeitung gelesen, aber es gab Neues.*\n\n## Sposob 1 - analiza kazdego zdania\n\n**Zdanie 1:** *Es macht , wenn es regnet.*\n- Kontekst: nawet gdy pada deszcz, rozmowca ma duzo pracy w domu - deszcz mu nie przeszkadza.\n- *Es macht nichts* = nic nie szkodzi, nie ma sprawy, to bez znaczenia. Staly idiom.\n- Z kontekstem *viel Arbeit zu Hause* - deszcz nie jest problemem (*macht nichts*).\n\n**Zdanie 2:** *Ich habe die Zeitung gelesen, aber es gab Neues.*\n- *es gab* (Prateritum od *es gibt*) = bylo, znalazlo sie.\n- *nichts Neues* = nic nowego. Stale wyrazenie: *es gibt / gab nichts Neues* = nie ma/nie bylo nic nowego.\n- *nichts* + przymiotnik pisany z wielkiej litery jako rzeczownik: *nichts Neues* (Adj. zsubstantywizowany).\n\n**Wniosek:** *nichts* pasuje do obu zdan - idiom *nichts machen* i konstrukcja *nichts Neues* = **C**.\n\n## Sposob 2 - eliminacja\n\n- **A** *viel* = duzo, wiele:\n- Zdanie 1: *Es macht viel* - nie istnieje jako powiedzenie. *Viel machen* = duzo robic, ale nie jako idiom.\n- Zdanie 2: *es gab viel Neues* = bylo duzo nowosci - gramatycznie i semantycznie mozliwe, ALE zdanie ma *aber* (ale) sugerujace kontrast z czytaniem gazety. Oczekiwany kontrast: czytalem, ale nic nie bylo (nowe), nie: bylo duzo. Wiec nie pasuje dobrze.\n- Zdanie 1 eliminuje A.\n- **B** *etwas* = cos, troche:\n- Zdanie 1: *Es macht etwas* - nie jest idiomem. *Das macht etwas aus* = to ma znaczenie, ale bez *aus* nie dziala.\n- Zdanie 2: *es gab etwas Neues* = bylo cos nowego - mozliwe, ale *aber* sugeruje BRAK nowosci (negatywny kontrast).\n- Zdanie 1 eliminuje B.\n- **C** *nichts*:\n- Zdanie 1: *Es macht nichts* = nic nie szkodzi, to nie ma znaczenia. STALY IDIOM.\n- Zdanie 2: *es gab nichts Neues* = nie bylo nic nowego. *aber* + *nichts Neues* = logiczny kontrast (czytalem gazete, ale nic nowego).\n- Oba zdania = POPRAWNE z *nichts*.\n\n## Sposob 3 - analiza kolokacji *nichts*\n\nKluczowe wyrazenia z *nichts*:\n1. **Idiom** *es macht nichts* = nic nie szkodzi, to bez znaczenia (jak ang. *it doesn't matter*).\n2. **Konstrukcja** *nichts + przymiotnik odrzewienny (wielka litera)*: *nichts Neues* = nic nowego; *nichts Wichtiges* = nic waznego; *nichts Interessantes* = nic interesujacego.\n3. Inne: *Das ist nichts fur mich.* = To nie jest dla mnie. / *Nichts da!* = Nie ma mowy!\n\nGramatyka *nichts + Adj.*:\n- Po *nichts* przymiotnik wystepuje jako zsubstantywizowany (wielka litera) z konc. -es (Nominativ/Akkusativ neutrum silna odmiana): *nichts Neues, nichts Gutes, nichts Schlimmes*.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.4, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedz: **C** (*nichts*)\n> - **0 pkt** - A, B lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegolowe: 1. Zdajacy posługuje sie w miare rozwiniętym zasobem srodkow jezykowych.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> Reference - *nichts* + przymiotnik rzeczownikowy:\n> Po *nichts*, *etwas*, *alles*, *viel*, *wenig* przymiotnik piszemy z WIELKIEJ litery jako rzeczownik (silna odmiana, konc. -es dla Nom./Akk. neutrum).\n> *nichts Neues* = nic nowego.\n> *etwas Wichtiges* = cos waznego.\n> *alles Gute* = wszystkiego dobrego.\n> Typ bledow: *nichts neues* (mala litera) = BLEDNIE; *nichts Neue* (bez -s) = BLEDNIE.\n\n## Dlaczego inne opcje sa bledne\n\n| Opcja | Tresc | Status | Typowa pulapka |\n| A | viel | BLEDNA | *Es macht viel* nie istnieje; kontekst zd. 2 wymaga braku nowosci |\n| B | etwas | BLEDNA | *Es macht etwas* nie jest idiomem; *aber* sugeruje negatyw |\n| **C** | **nichts** | **POPRAWNA** | Idiom *Es macht nichts* + *es gab nichts Neues* |\n\n## Typowe pulapki\n\n> Uwaga: *Es macht nichts* to staly idiom - trzeba go znac na pamiec. Nie jest to dosłowne tlumaczenie (nie ma nic = nic nie robi), lecz wyrazenie idiomatyczne = nic nie szkodzi.\n\n> Uwaga: *nichts Neues* - przymiotnik po *nichts* zawsze z WIELKIEJ litery i z konc. -es. Czesty blad: mala litera lub brak konc. -es.\n\n**9.5.** ## Poprawna odpowiedz\n\n**A** - *als* (= gdy / niz).\n\nDwa zdania testu:\n1. *Ich habe diese Geschichte gehort, wir im Urlaub waren.*\n2. *Sie ist alter er gedacht hat.*\n\n## Sposob 1 - analiza kazdego zdania\n\n**Zdanie 1:** *Ich habe diese Geschichte gehort, wir im Urlaub waren.*\n- Zdanie gkowne w Perfekt (*habe gehort*), zdanie podrzedne o jednorazowym zdarzeniu w przeszlosci (*waren* - Prateritum).\n- *als* jako spojnik czasu = gdy, kiedy (JEDNORAZOWE zdarzenie w przeszlosci).\n- *Als wir im Urlaub waren* = Kiedy bylismy na wakacjach (jednorazowa sytuacja). Werb na koncu zdania podrzednego: *waren*.\n\n**Zdanie 2:** *Sie ist alter er gedacht hat.*\n- *alter* = starsza (stopien wyzszy od *alt*).\n- Po stopniu wyzszym przymiotnika uzywamy *als* (niz): *groer als, alter als, besser als*.\n- *Sie ist alter als er gedacht hat* = Jest starsza, niz on sadzil.\n\n**Wniosek:** *als* pelni dwie funkcje: spojnik czasu (jednorazowe przeszle zdarzenie) i partykula porownanzcza po stopniu wyzszym. W obu zdaniach = **A**.\n\n## Sposob 2 - eliminacja\n\n- **A** *als*:\n- Zdanie 1: spojnik czasu przeszlosci (jednorazowe) - POPRAWNE.\n- Zdanie 2: po stopniu wyzszym (*alter als*) - POPRAWNE.\n- **B** *wie*:\n- Zdanie 1: *wie* jako spojnik czasu = tak jak, gdy (rownoleglosc) - niestandardowe dla jednorazowego zdarzenia; *als* jest wymogiem.\n- Zdanie 2: *Sie ist alter wie* - BLEDNIE. Po stopniu wyzszym zawsze *als*, nie *wie*. *Wie* uzywa sie przy porownianiu ROWNOSCI: *so alt wie* = tak stary jak.\n- Zdanie 2 eliminuje B jako bledne.\n- **C** *bevor*:\n- *bevor* = zanim (nastepstwo czasowe: zdarzenie A zanim zdarzenie B).\n- Zdanie 1: *Ich habe diese Geschichte gehort, bevor wir im Urlaub waren* = Uslyszalem te historie, zanim bylismy na wakacjach. Gramatycznie mozliwe, ale zmienia sens - niekoniecznie bledne, ale patrz zdanie 2.\n- Zdanie 2: *Sie ist alter bevor er gedacht hat* - BLEDNIE. Po stopniu wyzszym *bevor* nie pasuje nigdy.\n- Zdanie 2 eliminuje C.\n\n## Sposob 3 - gramatyka *als* vs *wie*: klasyczna regula\n\n> Reference - *als* vs *wie* w porownianiach:\n> **Rownosc** (taki sam stopien): uzywamy *wie*: *Er ist so gross wie ich.* = Jest taki wysoki jak ja.\n> **Nierownosc** (rozny stopien): uzywamy *als* po stopniu wyzszym: *Er ist grosser als ich.* = Jest wyzszy niz ja.\n> BLEDNA forma: *Er ist grosser wie ich* - to typowy blad Polakow (po polsku: wyzszy JAK ja = wyzszy jak).\n\nReguła: **stopien wyzszy + als** (niz). ZAWSZE.\n\n## Sposob dodatkowy - *als* jako spojnik czasu\n\n> Reference - *als* vs *wenn* (spojniki czasu):\n> *als* = gdy, kiedy - JEDNORAZOWE zdarzenie w **przeszlosci**: *Als ich jung war, wohnte ich in Berlin.*\n> *wenn* = kiedy/gdy - POWTARZAJACE SIE zdarzenia LUB zdarzenia w terazniejszosci/przyszlosci: *Wenn es regnet, bleibe ich zu Hause.* / *Wenn ich Zeit habe, lese ich.*\n> Zadanie 1: jednorazowe zdarzenie (*wir waren im Urlaub*) w przeszlosci = *als*.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.5, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedz: **A** (*als*)\n> - **0 pkt** - B, C lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegolowe: 1. Zdajacy posługuje sie w miare rozwiniętym zasobem srodkow jezykowych.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> Reference - *als* dwie funkcje:\n> 1. Spojnik czasu (Nebensatz): *als* = gdy/kiedy - jednorazowe przeszle zdarzenie. Czasownik na koncu: *Als er kam, war ich dabei.*\n> 2. Partykula porownancza po stopniu wyzszym: *groer als, besser als, alter als, mehr als*.\n> Pamietaj: stopien wyzszy + *als*, rownosc + *so wie*.\n\n## Dlaczego inne opcje sa bledne\n\n| Opcja | Tresc | Status | Typowa pulapka |\n| **A** | **als** | **POPRAWNA** | Spojnik czasu + porownanczy po stopniu wyzszym |\n| B | wie | BLEDNA | Po stopniu wyzszym ZAWSZE *als*, nie *wie*; typowy blad polskich uczniow |\n| C | bevor | BLEDNA | *bevor* = zanim - nie pasuje po stopniu wyzszym |\n\n## Typowe pulapki\n\n> Uwaga: Najczestszy blad Polakow: *Sie ist alter wie er* zamiast *Sie ist alter als er*. Po polsku mowimy 'starsza jak on' lub 'starsza niz on', ale w j. niemieckim ZAWSZE *als* po stopniu wyzszym.\n\n> Uwaga: Nie myl *als* (jednorazowe przeszle zdarzenie) z *wenn* (powtarzajace sie lub terazniejszosc). Na maturze ta roznica jest testowana.","image":"img/jezyk-niemiecki-2017-maj-matura-podstawowa/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język niemiecki · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"Język niemiecki","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-niemiecki-2017-maj-matura-podstawowa/zad/10","paper_id":"jezyk-niemiecki-2017-maj-matura-podstawowa","number":"10","points":10,"ptype":"open","subject":"jezyk-niemiecki","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 10. (0-10)\nZe względu na stan zdrowia od dłuższego czasu nie uczęszczasz do szkoły. W e-mailu\ndo koleżanki z Niemiec:\n• wyjaśnij przyczynę Twojej choroby\n• poinformuj, co zalecił Ci lekarz\n• napisz, jak opiekuje się Tobą rodzina\n• przedstaw wady długiej nieobecności w szkole.\nRozwiń swoją wypowiedź w każdym z czterech podpunktów, pamiętając, że jej długość powinna\nwynosić od 80 do 130 słów (nie licząc słów, które są podane). Oceniana jest umiejętność\npełnego\nprzekazania\ninformacji\n(4\npunkty),\nspójność\ni\nlogika\nwypowiedzi\n(2 punkty), bogactwo językowe (2 punkty) oraz poprawność językowa (2 punkty).\nPodpisz się jako XYZ.\nCZYSTOPIS\nHallo Andrea,\nseit zwei Wochen gehe ich nicht in die Schule.\nMJN-1P\nTreść\nSpójność\ni logika\nZakres środków\njęzykowych\nPoprawność środków\njęzykowych\nRAZEM\n0-1-2-3-4\n0-1-2\n0-1-2\n0-1-2\nMJN-1P\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)","answer":null,"answer_text":"10. Nazwy własne nie są traktowane jako kolejne odniesienie do danego podpunktu\npolecenia, chyba że w wyraźny sposób wnoszą dodatkowe informacje.","solution":"## Poprawna odpowiedz - Writing Brief\n\nE-mail do koleżanki Andrei (80-130 slow) - cztery podpunkty: przyczyna choroby, zalecenia lekarza, opieka rodziny, wady nieobecnosci.\n\n## Sposob 1 - analiza polecenia\n\nPolecenie wymaga czterech elementow (kazdego **rozwiniecia**, nie tylko wzmianki):\n1. **Przyczyna choroby** - nie wystarczy nazwa choroby (np. *Ich hatte Grippe* = 0 pkt). Nalezy opisac okolicznosci/sytuacje prowadzaca do choroby.\n2. **Zalecenia lekarza** - konkretne wskazowki (leki, odpoczynek, zabiegi). NIE: pytania lekarza ani opinia o lekarzu.\n3. **Opieka rodziny** - konkretne dzialania rodziny zwiazane z choroba.\n4. **Wady nieobecnosci** - tylko wady (nie zalety). Np. zaleglosci, brak kontaktu z kolegami.\n\n## Sposob 2 - analiza leksykalna i gramatyczna\n\n**Przyczyna choroby** - wyrazenia:\n- *Ich bin hingefallen und habe mir das Bein verletzt.* = Upadlem i skrzywilem noge.\n- *Ich habe mich erkaltet, weil ich im Regen stand.* = Przeziebilam sie, bo stalam w deszczu.\n- *Ich hatte Fieber und konnte nicht aufstehen.* = Mialam goraczke i nie mogłam wstac.\n\n**Zalecenia lekarza** - konstrukcje:\n- *Der Arzt hat mir empfohlen / geraten, * = Lekarz polecil / poradził mi\n- *Der Arzt hat gesagt, dass ich soll* = Lekarz powiedzial, ze mam\n- *Ich soll das Medikament dreimal taglich nehmen.* = Mam brac lek trzy razy dziennie.\n- *Ich soll im Bett bleiben.* = Mam leżec w lozku.\n\n**Opieka rodziny** - wyrazenia:\n- *Meine Mutter bringt mir das Essen ins Zimmer.* = Mama przynosi mi jedzenie do pokoju.\n- *Mein Vater kauft die Medikamente.* = Tata kupuje leki.\n- *Meine Familie sorgt sehr gut fur mich.* = Rodzina bardzo dobrze sie mna opiekuje.\n- *Meine Grossmutter kocht fur mich.* = Babcia gotuje dla mnie.\n\n**Wady nieobecnosci** - wyrazenia:\n- *Ich werde viel nachholen mussen.* = Bede musial(a) nadrabiac duzo zaleglosci.\n- *Ich vermisse meine Mitschuler.* = Tesknie za kolegami ze szkoly.\n- *Ich verpasse den Unterricht und lerne weniger.* = Opuszczam lekcje i ucze sie mniej.\n- *Es ist schwer, alle Aufgaben zu Hause zu machen.* = Trudno robic wszystkie zadania w domu.\n\n## Sposob 3 - reference gramatyczny\n\n> Reference - *sollen* w zaleceniach:\n> *sollen* = miec powinnos / powinien (cudzys obowiazek): *Ich soll Tee trinken.* = (Lekarz powiedzial, ze) mam pic herbate.\n> *Der Arzt sagt, dass ich soll* = Lekarz mowi, ze mam\n> Konjunktiv: *Der Arzt hat gesagt, ich solle / soll eine Woche im Bett bleiben.*\n\n> Reference - *sich um jdn. kummern / fur jdn. sorgen*:\n> *sich um jdn. kummern* = opiekowac sie kims: *Meine Mutter kummert sich um mich.*\n> *fur jdn. sorgen* = troszczyc sie o kogos: *Meine Familie sorgt fur mich.*\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 10, max 10 pkt):\n> - **Tresc (4 pkt)**: 4 odrebne podpunkty, kazdy ROZWINIETY = 4 pkt; 3 rozniete = 3 pkt; itd.\n> - **Spojnosc i logika (2 pkt)**: logiczna kolejnosc, spojniki (deshalb, aber, ausserdem, weil).\n> - **Zakres srodkow jezykowych (2 pkt)**: zroznicowane slownictwo, rrozne struktury.\n> - **Poprawnosc jezykowa (2 pkt)**: gramatyka, ortografia, interpunkcja.\n> - WAZNE: praca krotszaniz 60 slow = 0 pkt za spójnosc, zakres i poprawnosc.\n> - WAZNE: sama nazwa choroby bez wyjasnien = 0 pkt za podpunkt 1.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> Reference - Futur I (*werden + Inf.*) dla wad (przyszle konsekwencje):\n> *Ich werde viel nachholen mussen.* = Bede musial(a) nadrabiac.\n> *Das wird sehr schwer sein.* = To bedzie bardzo trudne.\n\n> Reference - linking words do e-maila:\n> *Ausserdem* = ponadto; *deshalb* = dlatego; *aber* = ale; *weil* = poniewaz; *denn* = bo (normalny szyk!); *leider* = niestety.\n\n## Dlaczego inne opcje sa bledne\n\nNajczestsze BLEDY, za ktore CKE odejmuje punkty:\n\n| Blad | Opis | Utrata pkt |\n| Tylko nazwa choroby | *Ich hatte Grippe.* - brak opisu przyczyny/okolicznosci | 1 pkt za tresc |\n| Zalety zamiast wad | *Ich kann zu Hause fernsehen.* - pozytyw zamiast wady | 1 pkt za tresc |\n| Pytanie lekarza zamiast zalecen | *Der Arzt hat nach dem Fieber gefragt.* | 1 pkt za tresc |\n| Brak podpunktu | Pominiety jeden z 4 elementow | 1 pkt za tresc |\n| Praca krotszania 60 slow | Tylko tresc oceniana, reszt 0 | do 6 pkt |\n\n## Typowe pulapki\n\n> Uwaga: Cztery podpunkty MUSZA byc ROZNIETE - nie wystarczy jedno zdanie. CKE rozroznia 'odnisl sie' (1 zdanie) od 'rozniil' (min. 2-3 zdania z detalami).\n\n> Uwaga: Wady nieobecnosci - pisz TYLKO wady. Czesta pulapka: uczen pisze *Zu Hause ist es ruhiger* (zalete) zamiast wad. Klucz nie akceptuje pozytywow za ten podpunkt.\n\n> Uwaga: Dlugosc 80-130 slow (bez podanego wstępu). Policz slowa - za krotka praca = utrata punktow za spójnosc, zakres, poprawnosc.\n\n## Wzorcowy przyklad e-maila (ok. 105 slow)\n\nHallo Andrea,\nseit zwei Wochen gehe ich nicht in die Schule.\n\nVor drei Wochen bin ich beim Sport gestolpert und habe mir den Knochel verstaucht. Es hat sehr wehgetan und ich konnte nicht laufen.\n\nDer Arzt hat mir empfohlen, das Bein hochzulegen und zweimal taglich eine Salbe aufzutragen. Ausserdem soll ich Schmerzmittel nehmen und vorerst nicht Sport treiben.\n\nMeine Familie kummert sich wunderbar um mich. Meine Mutter bringt mir das Essen ins Zimmer und mein Vater kauft die Medikamente.\n\nLeider hat diese lange Abwesenheit viele Nachteile. Ich werde viele Lernstunden nachholen mussen und vermisse meine Mitschuler sehr.\n\nLiebe Grusse,\nXYZ","image":"img/jezyk-niemiecki-2017-maj-matura-podstawowa/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język niemiecki · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"Język niemiecki","category_label":"Matura"}]}