{"paper":{"id":"jezyk-polski-2005-grudzien-probna-podstawowa","subject":"jezyk-polski","category":"probna","year":2005,"month":"grudzien","level":"podstawowa","variant":null,"exam_pdf":"jezyk-polski-2005-grudzien-probna-podstawowa/jezyk-polski-2005-grudzien-probna-podstawowa.pdf","key_pdf":"jezyk-polski-2005-grudzien-probna-podstawowa-odpowiedzi/jezyk-polski-2005-grudzien-probna-podstawowa-odpowiedzi.pdf","question_count":15,"source_label":"Język polski · Matura próbna · grudzień 2005 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura próbna"},"questions":[{"id":"jezyk-polski-2005-grudzien-probna-podstawowa/zad/1","paper_id":"jezyk-polski-2005-grudzien-probna-podstawowa","number":"1","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"probna","year":2005,"month":"grudzien","level":"podstawowa","text":"Zadanie 1. (1 pkt)\nWyjaśnij, jaką funkcję w kompozycji tekstu pełnią akapity 1. i 2.","answer":null,"answer_text":"1.\nOba akapity są rodzajem wprowadzenia (sygnalizują porządek\ni główne wątki wypowiedzi); określają bohatera przez usytuowanie\nkulturowe).\n1\n0","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2005-grudzien-probna-podstawowa/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura próbna · grudzień 2005 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura próbna"},{"id":"jezyk-polski-2005-grudzien-probna-podstawowa/zad/2","paper_id":"jezyk-polski-2005-grudzien-probna-podstawowa","number":"2","points":1,"ptype":"closed","subject":"jezyk-polski","category":"probna","year":2005,"month":"grudzien","level":"podstawowa","text":"Zadanie 2. (1 pkt)\nNa jakie elementy biografii Ryszarda Kapuścińskiego wskazują tytuł tekstu i akapit pierwszy?\nA. Liczne pasje podróżnicze.\nB. Zamiłowania humanistyczne.\nC. Trudne warunki materialne.\nD. Pograniczne pochodzenie.","answer":"D","answer_text":"2.\nD.\n1\n0","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2005-grudzien-probna-podstawowa/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura próbna · grudzień 2005 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura próbna"},{"id":"jezyk-polski-2005-grudzien-probna-podstawowa/zad/3","paper_id":"jezyk-polski-2005-grudzien-probna-podstawowa","number":"3","points":2,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"probna","year":2005,"month":"grudzien","level":"podstawowa","text":"Zadanie 3. (2 pkt)\nTeksty retoryczne często wykorzystują klasyczny schemat przemówienia: wstęp,\nprzedstawienie\nkwestii\n(teza),\npodanie\nargumentów,\nodparcie\nprzewidywanych\nkontrargumentów, zakończenie. Którego z wymienionych elementów brakuje w tekście Jana\nMiodka? Uzasadnij, dlaczego.","answer":null,"answer_text":"3.\n- brak odparcia przewidywanych zarzutów\n(kontrargumentów); uznanie dla pisarstwa Ryszarda\nKapuścińskiego;\n- sytuacja laudacji;\nza jeden element odpowiedzi - 1 punkt\n2\n1","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2005-grudzien-probna-podstawowa/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura próbna · grudzień 2005 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura próbna"},{"id":"jezyk-polski-2005-grudzien-probna-podstawowa/zad/4","paper_id":"jezyk-polski-2005-grudzien-probna-podstawowa","number":"4","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"probna","year":2005,"month":"grudzien","level":"podstawowa","text":"Zadanie 4. (1 pkt)\nW akapicie 3. profesor Miodek przekonuje, że Kapuściński posiada „dar operowania\nsłowem”. Podaj numery akapitów, w których to spostrzeżenie zostało rozwinięte.\n1 Jan Miodek - językoznawca, profesor Uniwersytetu Wrocławskiego, od 1987 r. autor telewizyjnego programu\n„Ojczyzna - polszczyzna”.\nMateriał pomocniczy do doskonalenia nauczycieli w zakresie diagnozowania, oceniania i egzaminowania 5\nJęzyk polski - grudzień 2005 r.","answer":null,"answer_text":"4.\nW akapitach: 9., 10., 11.(dopuszcza się wskazanie akapitów 6.,\n7.)\npunkt przyznajemy już za wskazanie dwóch akapitów\n1\n0","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2005-grudzien-probna-podstawowa/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura próbna · grudzień 2005 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura próbna"},{"id":"jezyk-polski-2005-grudzien-probna-podstawowa/zad/5","paper_id":"jezyk-polski-2005-grudzien-probna-podstawowa","number":"5","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"probna","year":2005,"month":"grudzien","level":"podstawowa","text":"Zadanie 5. (1 pkt)\nJaką charakterystyczną cechę „budowy i toku myślowego” książek Kapuścińskiego zauważył\nMiodek? W czym się ona ujawnia? (akapity 6-8).","answer":null,"answer_text":"5.\nCecha: od szczegółu do ogółu.\nPrzejawy:\nnp.: precyzja w kreśleniu szczegółów; zdolność dostrzeżenia\nlosu konkretnego człowieka; dokładna znajomość realiów\nopisywanego kraju;\ntrafność uogólniających sądów; umiejętność komentowania\nhistorii; przenikliwość i celność sądów;\n1\n0","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2005-grudzien-probna-podstawowa/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura próbna · grudzień 2005 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura próbna"},{"id":"jezyk-polski-2005-grudzien-probna-podstawowa/zad/6","paper_id":"jezyk-polski-2005-grudzien-probna-podstawowa","number":"6","points":1,"ptype":"closed","subject":"jezyk-polski","category":"probna","year":2005,"month":"grudzien","level":"podstawowa","text":"Zadanie 6. (1 pkt)\nJak w kontekście akapitu 11. należy rozumieć wyrażenie: „słowa staniały”?\nA. Można je dowolnie zestawiać ze sobą.\nB. Trudno ustalić ich znaczenie.\nC. Przestały nieść konkretne wartości.\nD. Można ich używać bez ograniczeń.","answer":"C","answer_text":"6.\nC.\n1\n0","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2005-grudzien-probna-podstawowa/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura próbna · grudzień 2005 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura próbna"},{"id":"jezyk-polski-2005-grudzien-probna-podstawowa/zad/7","paper_id":"jezyk-polski-2005-grudzien-probna-podstawowa","number":"7","points":2,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"probna","year":2005,"month":"grudzien","level":"podstawowa","text":"Zadanie 7. (2 pkt)\nRyszarda Kapuścińskiego cechuje zdolność mówienia aforystycznego. Zacytuj dwa aforyzmy\ni wyjaśnij sens jednego z nich.","answer":null,"answer_text":"7.\nnp.:\nƒ Sztuka jest arystokratyczna.\nƒ Kultura może być masowa,\nsztuka nigdy.\nƒ Sztuka - to arystokracja\nkultury.\nƒ Księgarnie upodabniają się\ndo piekarń: chcą mieć tylko\nświeży towar.\nƒ Fanatycy to ludzie\npozbawieni słuchu.\nƒ Sztuka nie jest dla wszystkich.\nƒ Kultura może być dostępna\ndla wszystkich, sztuka nie\n(jest dostępna dla\nprzygotowanych do jej\nodbioru).\nƒ Gonią za nowościami, jak\ngdyby o wartości książki\nstanowił fakt, że dopiero co\nzostała wydana ( ironicznie).\nƒ Fanatycy to ludzie głusi na inne\nprzekonania i sądy.\n2\nza pełną\nodpowiedź\nza wskazanie\ndwóch\nprzykładów -\n1 pkt\nlub\nza wskazanie\njednego\nprzykładu\ni poprawną\njego\ninterpretację -\n1 pkt","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2005-grudzien-probna-podstawowa/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura próbna · grudzień 2005 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura próbna"},{"id":"jezyk-polski-2005-grudzien-probna-podstawowa/zad/8","paper_id":"jezyk-polski-2005-grudzien-probna-podstawowa","number":"8","points":2,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"probna","year":2005,"month":"grudzien","level":"podstawowa","text":"Zadanie 8. (2 pkt)\nWyjaśnij związek, jaki zachodzi między akapitami 4. i 12.","answer":null,"answer_text":"8.\nW akapicie 12. znajduje się odpowiedź na pytanie z akapitu 4.\n(dopuszcza się określenie związku między treścią tych\nakapitów)\nza odpowiedź dopuszczalną - 1p.\n2\n1","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2005-grudzien-probna-podstawowa/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura próbna · grudzień 2005 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura próbna"},{"id":"jezyk-polski-2005-grudzien-probna-podstawowa/zad/9","paper_id":"jezyk-polski-2005-grudzien-probna-podstawowa","number":"9","points":1,"ptype":"closed","subject":"jezyk-polski","category":"probna","year":2005,"month":"grudzien","level":"podstawowa","text":"Zadanie 9. (1 pkt)\nPrzywołana w akapicie 13. opinia Ryszarda Kapuścińskiego jest\nA. tezą i antytezą.\nB. prognozą i radą.\nC. wnioskiem i przestrogą.\nD. pochwałą i wnioskiem.","answer":"C","answer_text":"9.\nC.\n1\n0\n2","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2005-grudzien-probna-podstawowa/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura próbna · grudzień 2005 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura próbna"},{"id":"jezyk-polski-2005-grudzien-probna-podstawowa/zad/10","paper_id":"jezyk-polski-2005-grudzien-probna-podstawowa","number":"10","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"probna","year":2005,"month":"grudzien","level":"podstawowa","text":"Zadanie 10. (1 pkt)\nWobec jakiego wyboru stanęły współczesne społeczeństwa? (akapit 14.)","answer":null,"answer_text":"10.\nIstotą poprawnej odpowiedzi jest interpretacja słów: „albo\nzginiemy z nienawiści, albo uratujemy się, szukając\nporozumienia”.\ndopuszcza się cytat\n1\n0","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2005-grudzien-probna-podstawowa/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura próbna · grudzień 2005 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura próbna"},{"id":"jezyk-polski-2005-grudzien-probna-podstawowa/zad/11","paper_id":"jezyk-polski-2005-grudzien-probna-podstawowa","number":"11","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"probna","year":2005,"month":"grudzien","level":"podstawowa","text":"Zadanie 11. (1 pkt)\nCzym, zdaniem Kapuścińskiego, powinien charakteryzować się zawód dziennikarza?\n(akapit 15). Podaj trzy cechy.\n6 Materiał pomocniczy do doskonalenia nauczycieli w zakresie diagnozowania, oceniania i egzaminowania\nJęzyk polski - grudzień 2005 r.","answer":null,"answer_text":"11.\nDziennikarstwo to sposób na życie, poczucie misji, pasja,\nutożsamianie się z zawodem, ponadprzeciętna uczciwość i\netyczne postępowanie.\n1\n0","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2005-grudzien-probna-podstawowa/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura próbna · grudzień 2005 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura próbna"},{"id":"jezyk-polski-2005-grudzien-probna-podstawowa/zad/12","paper_id":"jezyk-polski-2005-grudzien-probna-podstawowa","number":"12","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"probna","year":2005,"month":"grudzien","level":"podstawowa","text":"Zadanie 12. (1 pkt)\nNa czym, według Kapuścińskiego, polega znaczenie reportażu dla „milionów nietkniętych\nprzez literaturę”?","answer":null,"answer_text":"12.\nIstotą poprawnej odpowiedzi jest myśl, że reportaż dociera do\nludzi nieczytających literatury pięknej.\n1\n0","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2005-grudzien-probna-podstawowa/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura próbna · grudzień 2005 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura próbna"},{"id":"jezyk-polski-2005-grudzien-probna-podstawowa/zad/13","paper_id":"jezyk-polski-2005-grudzien-probna-podstawowa","number":"13","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"probna","year":2005,"month":"grudzien","level":"podstawowa","text":"Zadanie 13. (1 pkt)\nSłowo „etyka” najczęściej oznacza ogół zasad i norm postępowania. Wyjaśnij, jakie\ndodatkowe znaczenie wnosi sformułowanie „etyczna nadwyżka”.","answer":null,"answer_text":"13.\nRodzaj wrażliwości etycznej; ponadprzeciętna wrażliwość na\nzło.\n1\n0","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2005-grudzien-probna-podstawowa/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura próbna · grudzień 2005 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura próbna"},{"id":"jezyk-polski-2005-grudzien-probna-podstawowa/zad/14","paper_id":"jezyk-polski-2005-grudzien-probna-podstawowa","number":"14","points":2,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"probna","year":2005,"month":"grudzien","level":"podstawowa","text":"Zadanie 14. (2 pkt)\nPrzytaczając w akapicie ostatnim formułę zapisaną na dyplomie honoris causa, Jan Miodek\nużywa ośmiokrotnie przyimka „za”. Nazwij ten zabieg stylistyczny i określ, jaką funkcję\npełni w tekście.","answer":null,"answer_text":"14.\nNazwa środka: powtórzenie (anafora).\nOkreślenie funkcji: np.: pozwala podkreślić niezwykłość\npisarstwa, wyliczyć zasługi pisarza, uzasadnić nadanie tytułu\ndoktora h.c.; rytmizuje zdanie.\nZa nazwanie środka - 1punkt\nZa określenie jego funkcji - 1punkt\n2\n1\n2\n1","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2005-grudzien-probna-podstawowa/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura próbna · grudzień 2005 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura próbna"},{"id":"jezyk-polski-2005-grudzien-probna-podstawowa/zad/15","paper_id":"jezyk-polski-2005-grudzien-probna-podstawowa","number":"15","points":2,"ptype":"closed","subject":"jezyk-polski","category":"probna","year":2005,"month":"grudzien","level":"podstawowa","text":"Zadanie 15. (2 pkt)\nNa podstawie tekstu zredaguj krótką notatkę biograficzną o Ryszardzie Kapuścińskim.\nPodaj cztery informacje i dwie opinie.\nInformacje o pisarzu:\nOpinie o pisarzu:\nMateriał pomocniczy do doskonalenia nauczycieli w zakresie diagnozowania, oceniania i egzaminowania 7\nJęzyk polski - grudzień 2005 r.\nCzęść II - pisanie własnego tekstu w związku z tekstem literackim zamieszczonym w arkuszu.\nWybierz temat i napisz wypracowanie nie krótsze niż dwie strony (około 250 słów).\nTemat 1. Carska Rosja i jej stolica. Na podstawie załączonych fragmentów Pana\nTadeusza i Dziadów cz. III napisz, czym charakteryzowało się życie ludzi\nw Rosji początku XIX wieku.\n[ ] Mieszkałam w pałacyku, tuż nad Newą rzeką, [ ]\nOtóż na me nieszczęście, najął dom w sąsiedztwie\nJakiś mały czynownik1 siedzący na śledztwie;\nTrzymał kilkoro chartów; co to za męczarnie,\nGdy blisko mieszka mały czynownik i psiarnie! [ ]\nNieraz się nalękałam. Serce mi wróżyło\nZ tych psów jakieś nieszczęście: tak się też zdarzyło.\nBo gdym szła do ogrodu pewnego poranka,\nChart u nóg mych zadławił mojego kochanka\nBonończyka! Ach, była to rozkoszna psina!\nMiałam ją w podarunku od księcia Sukina\nNa pamiątkę; rozumna, żywa jak wiewiórka,\nMam jej portrecik, tylko nie chcę iść do biurka.\nWidząc ją zadławioną, z wielkiej alteracji\nDostałam mdłości, spazmów, serca palpitacji.\nMoże by gorzej jeszcze z moim zdrowiem było;\nSzczęściem, nadjechał właśnie z wizytą Kiryło\nGawrylicz Kozodusin, Wielki Łowczy Dworu,\nPyta się o przyczynę tak złego humoru.\nKaże wnet urzędnika przyciągnąć za uszy;\nStaje pobladły, drżący i prawie bez duszy.\n„Jak śmiesz, krzyknął Kiryło piorunowym głosem,\nSzczuć wiosną łanię kotną tuż pod carskim nosem?”\nOsłupiały czynownik darmo się zaklinał,\nŻe polowania dotąd jeszcze nie zaczynał,\nŻe z Wielkiego Łowczego wielkim pozwoleniem,\nZwierz uszczuty zda mu się być psem, nie jeleniem.\n„Jak to? Krzyknął Kiryło, to śmiałbyś hultaju,\nZnać się lepiej na łowach i źwierząt rodzaju\nNiźli ja, Kozodusin, Carski Jegermajster?\nNiechajże nas rozsądzi zaraz Policmajster!”\nWołają Policmajstra, każą spisać śledztwo:\n„Ja, rzecze Kozodusin, wydaję świadectwo,\nŻe to łania; on plecie, że to pies domowy:\nRozsądź nas, kto zna lepiej źwierzynę i łowy!”\nPolicmajster powinność swej służby rozumiał,\nBardzo się nad zuchwalstwem czynownika zdumiał\nI odwiódłszy na stronę, po bratersku radził,\nBy przyznał się do winy i tym grzech swój zgładził.\nŁowczy udobruchany przyrzekł, że się wstawi\nDo cesarza, i wyrok nieco ułaskawi;\nSkończyło się, że charty poszły na powrozy,\nA czynownik na cztery tygodnie do kozy.[ ]\n(Adam Mickiewicz, Pan Tadeusz, Warszawa 1982)\n[ ] Tu ludzie biegą, każdego mróz goni,\nŻaden nie stanie, nie patrzy, nie gada;\n1 czynownik - urzędnik niskiej rangi.\n8 Materiał pomocniczy do doskonalenia nauczycieli w zakresie diagnozowania, oceniania i egzaminowania\nJęzyk polski - grudzień 2005 r.\nKażdego oczy zmrużone, twarz blada;\nKażdy trze ręce i zębami dzwoni,\nI z ust każdego wyzioniona para\nWychodzi słupem, prosta, długa szara.\nWidząc te dymem buchające gminy,\nMyślisz, że chodzą po mieście kominy.\nPo bokach gminnej cisnącej się trzody\nCiągną poważnie dwa ogromne rzędy,\nJak procesyje w kościelne obrzędy\nLub jak nadbrzeżne bystrej rzeki lody.\nI gdzież ta zgraja wlecze się powoli,\nNa mróz nieczuła jak trzoda soboli?-\nPrzechadzka modna jest o tej godzinie;\nZimno i wietrzno, ale któż dba o to!\nWszak Cesarz tędy zwykł chodzić piechoto,\nI cesarzowa, i dworu mistrzynie.\nIdą marszałki, damy, urzędniki,\nW równych abcugach: pierwszy, drugi, czwarty,\nJako rzucane z rąk szulera karty,\nKróle , wyżniki, damy i niżniki,\nStarki i młodki, czarne i czerwone,\nPadają na tę i na ową stronę,\nPo obu stronach wspaniałej ulicy,\nPo mostkach lsnącym wysłanych granitem.\nA naprzód idą dworscy urzędnicy:\nTen w futrze ciepłem, lecz na wpół odkrytem,\nAby widziano jego krzyżów cztery;\nZmarznie, lecz wszystkim pokaże ordery,\nWyniosłym okiem równych sobie szuka\nI, gruby, pełznie wolnym chodem żuka.\nDalej gwardyjskie modniejsze młokosy,\nProste i cienkie jak ruchome piki,\nW pół ciała tęgo związane jak osy.\nDalej z pochyłym karkiem czynowniki,\nSpode łba patrzą, komu się pokłonić,\nKogo nadeptać, a od kogo stronić;\nA każdy giętki, we dwoje skurczony,\nTuląc się pełzną jako skorpijony.\nPośrodku damy jako pstre motyle,\nTak różne płaszcze, kapeluszów tyle;\nKażda w paryskim świeci się stroiku\nI nóżką miga w futrzanym trzewiku,\nBiałe jak śniegi, rumiane jak raki.-\nWtem dwór odjeżdża; stanęły orszaki.\nPodbiegły wozy, ciągnące jak statki\nObok pływaczów w głębokiej kąpieli.\nJuż pierwsi w wozy wsiedli i zniknęli;\nZa nimi pierzchły piechotne ostatki.\nNiejeden kaszlem suchotniczym stęknie,\nA przecież mówi: <<Jak tam chodzić pięknie!\nCara widziałem, i przed Jenerałem\nNisko kłaniałem, i z paziem gadałem!>>\n(Adam Mickiewicz Dziadów części III Ustęp [w:] Utwory dramatyczne, t.3, Warszawa 1982)\nMateriał pomocniczy do doskonalenia nauczycieli w zakresie diagnozowania, oceniania i egzaminowania 9\nJęzyk polski - grudzień 2005 r.\nTemat 2. Koncepcja ludzkiego losu w Chłopach Władysława Stanisława Reymonta.\nPrzedstaw temat, analizując wskazany fragment oraz wykorzystując znajomość I tomu\npowieści.\nSiadali, jak było poręczniej, kapoty rozpinali z gorąca, pokładali się na stołach. Walili pięściami,\naż miski podskakiwały, chwytali się wpół, to za orzydla1, to ułapiali za szyję a raili2, wyżalali się -\njak brat przed bratem, kiej ten krześcijan prawy przed krześcijanem i somsiadem.\n- Źle jest na świecie! Juści! Marnacja człowiekowi a to biedowanie jeno\n- Poszły, psiekrwie - Pod stołami psy gryzły się o kości.\nA pociecha ino w tym, kiej somsiad z somsiadem się zejdzie i przy tym kieliszku poredzą,\nwyżalą się i odpuszczą sobie, co tam jeden drugiemu winowaty - juści, nie to wypasione zboże ni\nprzeoranie granicy, bo to już sądy wiedzą i świadkowie przytwierdzą, komu krzywda i komu\nsprawiedliwość, ale to, co tam po sąsiedzku przytrafić się przytrafi - czy kiej gadzina spyszcze3\nw sadzie, czy baby się poswarzą abo dzieciaki się pobiją, jak to różnie się zdarzy Dyć wesele\nod tego, bych zawziętość stajała i braterstwo a zgoda rosły między ludźmi!\n- Choćby jeno na ten czas weselny, na dzień jeden!\n- A jutro samo przyjdzie! Hej! nie uciekniesz przed dolą, chyba pod tę świętą ziemię; przyjdzie, za\nłeb ułapi, jarzmo4 na kark włoży, biedą popędzi i ciągnij, narodzie, a potem i krwią się oblewaj,\nswego bacz, z garści nie popuszczaj ni na to oczymgnienie, byś się pod koła nie zaplątał!\n- Na braci Pan Jezus stworzył ludzi, a wilkami są la siebie!\n- Nie wilkami, nie, to jeno bieda podjudza, kłyźni5 i jednych na drugich rzuca, że gryzą się jak\nte psy o gnat objedzony!\n- Nie sama bieda, nie, zły to ćmę6 na naród rzuca, że nie rozeznają, co dobre, a złe!\n- Prawda, prawda, i dmucha w duszę kiej w to zarzewie przygasłe, aż chciwość i złość,\ni wszystkie grzechy rozdmucha!\n- Juści, któren głuchy jest na przykazania, ten ochotniej słucha piekielnej muzyki!\n- Drzewiej7 nie tak bywało! Posłuch był, poszanowanie starszych i zgoda! ( )\n- Jak pić, to już całą kwartą, jak się weselić, to już całą niedzielę. A masz, człowieku, robotę? -\npilno rób, kulasów nie żałuj i szczerze się przykładaj! A zdarzy się na ten przykład okazja - wesele,\nchrzciny albo i zamrze się komu - pofolguj sobie, odpoczywaj, obserwuj i uciechę miej! - A źle\nwypadnie - kobieta się zmarnuje, bydle ci zdechnie, pogorzel8 przyjdzie - wola boska, nie przeciw się,\nbo i cóż, chudziaku, poredzisz krzykaniem a płaczem? - nic; spokojności się ino zbędziesz, -\nże nawet to jadło pokrzywą ci się w gębie wyda! - Cierp przeto i dufaj w Panajezusowe\nmiłosierdzie Przyjdzie gorsze, kostucha ułapi cię za grdykę i w ślepie zajrzy - nie próbuj się\nwypsnąć9, nie twoja moc - bo wszystko jest w boskim ręku\n- Juści, kto tam wymiarkuje, kiej Jezus rzeknie: „Do tela twoje - od tela moje, człowieku\".\n- Tak to, tak! Górą, kiej to błyskanie, lecą boskie przykazy, a nikt, żeby ksiądz, żeby najmądrzejszy,\nich nie przejrzy przódzi, aż padną na naród ziarnem dojrzałym!\n- A ty, człowieku, masz tylko jedno wiedzieć - byś swoje robił i żył, jak przykazania święte\nnakazują, a przed się nie wyglądał Pan Jezus wszystkim zasługi szykuje i wypłaci rzetelnie, co ino\nkomu przypadnie\n- Tym ci polski naród stojał - to i tak ma być aż po wiek wieków. Amen! - A cierpliwością\ni bramy piekielne przemoże.\nTak sobie pogwarzali, gęsto przepijając, a każdy wypowiadał, co miał na sercu i co mu dawno ością stało\nw grdyce.\n1 orzydla - klapy, kołnierze, wyłogi u odzienia mężczyzny,\n2 raili - rozmawiali żywo,\n3 kiej gadzina spyszcze - gdy zwierzęta domowe zrobią szkodę w sadzie,\n4 jarzmo - tu: ciężkie obowiązki,\n5 kłyźni - skłóca,\n6 ćma - ślepota,\n7 drzewiej - dawniej,\n8 pogorzel - pożar (spalenie domostwa),\n9 wypsnąć - wymknąć się\n10 Materiał pomocniczy do doskonalenia nauczycieli w zakresie diagnozowania, oceniania i egzaminowania\nJęzyk polski - grudzień 2005 r.\nWybieram temat numer\nMateriał pomocniczy do doskonalenia nauczycieli w zakresie diagnozowania, oceniania i egzaminowania 11\nJęzyk polski - grudzień 2005 r.\n12 Materiał pomocniczy do doskonalenia nauczycieli w zakresie diagnozowania, oceniania i egzaminowania\nJęzyk polski - grudzień 2005 r.\nMateriał pomocniczy do doskonalenia nauczycieli w zakresie diagnozowania, oceniania i egzaminowania 13\nJęzyk polski - grudzień 2005 r.\n14 Materiał pomocniczy do doskonalenia nauczycieli w zakresie diagnozowania, oceniania i egzaminowania\nJęzyk polski - grudzień 2005 r.\nMateriał pomocniczy do doskonalenia nauczycieli w zakresie diagnozowania, oceniania i egzaminowania 15\nJęzyk polski - grudzień 2005 r.\nBRUDNOPIS\n(nie podlega ocenie)","answer":null,"answer_text":"15.\nInformacje,\nnp.:\nurodzony w Pińsku\nnad Prypecią,\ndziennikarz Sztandaru Młodych,\nautor książek Heban, Lapidaria\n(wystarczy jeden tytuł),\npublicysta, reporter, pisarz,\npodróżnik, autor licznych\nreportaży,\notrzymał tytuł dr h.c.\nna Uniwersytecie Wrocławskim,\nprowadził zajęcia ze studentami\nna Uniwersytecie Wrocławskim.\nOpinie,\nnp.:\n- jest autorytetem\nliterackim,\n- jest autorytetem\netycznym,\n- doskonale operuje\nsłowem,\n- ma uniwersalną siłę\noddziaływania.\nza odpowiedź\npełną\nza podanie\nco najmniej\n2 faktów\ni 1 opinii.\nCzęść II - pisanie w związku z tekstem literackim zamieszczonym w arkuszu\nTemat 1. Carska Rosja i jej stolica. Na podstawie załączonych fragmentów Pana\nTadeusza i Dziadów cz. III napisz, czym charakteryzowało się życie ludzi\nw Rosji początku XIX wieku.\nI.\nROZWINIĘCIE TEMATU (można uzyskać maksymalnie 25 punktów)\nPunktacja:\nObraz Rosji we fragmencie Pana Tadeusza\n1. Obraz Petersburga z punktu widzenia Telimeny (dystans autora).\n0-1\n2. Petersburg - metafora wielkiego świata.\n0-1\n3. Strach jako metoda sprawowania władzy;\n0-1\nargumenty (co najmniej 1 argument),\n0-1\nnp.:\na. reakcja Kozodusina,\n3\nb. przerażenie czynownika,\nc. czynownik musi się przyznać do winy, aby zmniejszyć karę.\n4. Silne zhierarchizowanie,\n0-1\nargumenty (co najmniej 1 argument),\n0-1\nnp.:\na. uznanie przez czynownika absurdalnych sądów władzy,\nb. podważenie przez czynownika sądu Wielkiego Łowczego uznane za zuchwalstwo.\n5. Prawo (władza) służy bogatszym;\n0-1\nargumenty: (co najmniej 1 argument),\n0-1\nnp.:\na. policmajster nie spełnia swej roli stróża prawa; służy bogatszym, wyżej postawionym\nspołecznie ludziom,\nb. kara zależy od łaski (niełaski) cara.\n6. Protekcja i kontakty towarzyskie jako podstawa funkcjonowania społeczeństwa 0-1\nargumenty (co najmniej 1 argument),\n0-1\nnp.:\na. Telimena jest pod opieką Kozodusina,\nb. Kozodusin powołuje się na cara.\nObraz Rosji we fragmencie Dziadów\n7. Petersburg z punktu widzenia narratora wszechwiedzącego.\n0-1\n8. Petersburg - metafora państwa, reżimu, samodzierżawia.\n0-1\n9. Silne zhierarchizowanie;\n0-1\nargumenty (co najmniej 1 argument),\n0-1\nnp.:\na. kolejność miejsca na spacerze zależy od stopnia zajmowanego w dworskiej hierarchii,\nb. postawa czynowników pokazuje funkcjonowanie carskiego systemu: kłanianie się\nwyższym od siebie i pogardzanie niższymi.\n10. Kult cara i dworu;\n0-1\nargumenty,\n0-1\nnp.: porównanie spaceru dworu carskiego do procesji religijnej (car - pomazaniec Boży,\nsakralizacja władzy carskiej).\n11. Ceremonialność życia dworskiego;\n0-1\nargumenty (co najmniej 1 argument),\n0-1\nnp.: spacer stał się rodzajem ceremonii, udział w nim nobilituje, staje się obowiązkiem\ntowarzyskim (co najmniej 1 argument),\n12. Cechy społeczeństwa - pycha, służalczość, snobizm,\n0-2\nargumenty (co najmniej 1 argument),\n0-1\nnp.:\na. ludzie ponoszą ofiary (marzną, chorują - suchotniczy kaszel), jednak potrzeba\nzobaczenia dworu jest zbyt wielka, by się jej oprzeć,\nb. zachowanie urzędnika idącego w rozpiętym futrze, żeby wszyscy widzieli jego\nordery.\nUwaga: jeżeli uczeń zauważy np.: obecność porównań animalistycznych (trzoda soboli,\nchód soboli, chód żuka, jak osy, jak skorpiony, pstre motyle, rumiane jak raki), podkreślenie\n4\numownej hierarchiczności struktury społecznej zaznaczone porównaniem do talii kart (króle,\ndamy, niżniki), należy mu przyznać punkty z puli „szczególnych walorów pracy”.\n13. Podsumowanie\npełne,\n4\nnp.: Mickiewicz satyrycznie (groteskowo) przedstawia stosunki panujące w carskiej Rosji\noraz postawy żyjących tam ludzi. System carski opiera się na biurokracji i\nwszechogarniającym strachu, protekcji, układach towarzyskich. Ludzie są ofiarami systemu\nalbo tępymi wykonawcami rozkazów.\nczęściowe,\n(2)\nnp.: System społeczny w Rosji carskiej był autorytarny. Ludzie żyli w strachu, za wszelką\ncenę starali się przypodobać władzy i donosili na siebie.\npróba podsumowania;\n(1)\nnp.: lakoniczne stwierdzenie, że życie ludzi w Rosji początku dziewiętnastego wieku opierało\nsię na strachu i urzędniczej zależności.\nTemat 2. Koncepcja ludzkiego losu w Chłopach Władysława Stanisława Reymonta.\nPrzedstaw temat, analizując wskazany fragment oraz wykorzystując znajomość\nI tomu powieści.\nI.\nROZWINIĘCIE TEMATU (można uzyskać maksymalnie 25 punktów)\nPunktacja:\n1. Wstępne rozpoznanie fragmentu - hipoteza interpretacyjna,\n0-1\nnp.: fragment ukazuje mentalność mieszkańców wsi (poglądy dotyczące istoty losu\nludzkiego, miejsca człowieka w świecie); fragment przedstawia zbiorową psychikę\nmieszkańców wsi (co najmniej 1 wskazanie).\n2. Określenie kreacji narratora,\n0-1\nnp.: narrator trzecioosobowy („realistyczny obserwator”); narrator identyfikuje się\nz poglądami chłopów (jest związany ze światem wsi; w narracji pojawia się dialektyzacja);\nnarrator nie informuje, kto mówi (nie ma imion bohaterów) (co najmniej 1 określenie).\n3. Określenie sytuacji narracyjnej,\n0-1\nnp.: wesele Boryny i Jagny Paczesiówny (dopuszcza się: spotkanie sąsiedzkie), które\nodbywa się jesienią, kiedy dobiega końca cykl natury (spotkanie, będące okazją\ndo podsumowania minionego czasu); czas odpoczynku, będący czasem refleksji nad\nżyciem (co najmniej 1 określenie).\nFragment\n4. Odczytanie koncepcji ludzkiego losu,\n0-10\nnp.:\na. człowiek jest istnieniem niesamodzielnym ( wszystko jest w Boskim ręku),\nb. życie ludzkie jest walką o byt, o swoje (z garści nie popuszczaj),\nc. człowiek jest podatny na wpływy zła - szatana (Zły rządzi światem),\nd. życie ludzkie jest nieustannym trudem,\ne. ludziom towarzyszy poczucie utraty, tęsknota za nieokreśloną przeszłością (drzewiej\nnie tak bywało),\nf. konflikty ludzkie (powodowane przez egoizm, zachłanność, biedę) są nieuniknione,\ng. człowiekowi towarzyszy poczucie nieuchronności śmierci,\nh. człowiek wszystkie swoje nadzieje łączy z miłosierdziem Boskim,\ni. człowiek nie jest w stanie przejrzeć wyroków Boskich,\n5\nj. należy żyć według przykazań Bożych,\nk. człowiek skazany na cierpienie musi znosić swój los z pokorą,\nl. nagroda za życie czeka w niebie,\nm. szansę wytchnienia przynoszą człowiekowi święta (kompensacyjna rola obrzędu,\nobyczaju),\nn. człowiek odnajduje źródła otuchy w życiu we wspólnocie (w braterstwie, w życiu\nw zgodzie z innymi, wyżaleniu się innym; w przebaczaniu innym, w przezwyciężaniu\nzawziętości),\no. człowiek powinien żyć pełnią życia, intensywnie (Jak pić, to już całą kwartą, masz\nczłowieku robotę? - pilno rób, kulasów nie żałuj i szczerze się przykładaj!).\n5. Dostrzeżenie tonu refleksji nad ludzkim losem: (uczeń może zauważyć, że jest\noptymistyczna lub pesymistyczna ,lub taka i tak,), ale punkt przyznajemy, jeśli stwierdzenie\nwynika z analizy).\n0-1\nI tom powieści\n6. Odczytanie koncepcji ludzkiego losu,\n0-6\nnp.:\na. ludzie podlegają zmienności pór roku i rytmowi prac na roli,\nb. ludzki los jest określony przez porządek liturgiczno-obrzędowy,\nc. człowiek jest zdeterminowany biologicznie (popęd seksualny, dziedziczone geny),\nd. o powodzeniu w życiu decyduje natura - zdrowie, siły do pracy, młodość, np. los\nAgaty), los małżeństwa Macieja (Jak stary młódkę bierze, diabeł się cieszy ),\ne. człowiek ma swoje miejsce w porządku społecznym (hierarchiczna struktura gromady\ni rodziny),\nf. człowiek jest ograniczony przez normy moralne akceptowane przez społeczność\n- przekroczenie jest karane,\ng. kultura stanowi drugą naturę człowieka,\nh. los człowieka jest w powieści uwznioślony, wpisany w sferę mitu.\n7. Wskazanie podstawowych kontekstów,\n0-1\nnp.:\nliterackiego, biblijnego, filozoficznego (co najmniej 1 kontekst).\n8. Podsumowanie\npełne,\n(4)\nnp.: wskazanie zdeterminowania losu człowieka przez naturę, kulturę, religię, porządek\nspołeczny, porządek życia i śmierci; podkreślenie trudu ludzkiego życia; wskazanie\nmożliwości przezwyciężenia trudu egzystencji poprzez religijność, kultywowanie tradycji,\nżycie we wspólnocie z innymi ludźmi i całym światem;\nczęściowe,\n(2)\nnp.: człowiek, należąc do świata natury i kultury, może w swoim życiu osiągać stan\nrównowagi wewnętrznej;\npróba podsumowania\n(1)\nnp.: mieszkańcy wsi są zdeterminowani przez naturę.\n6\nII.\nKOMPOZYCJA (maksymalnie 5 punktów)\nPunktacja\nKompozycję wypracowania ocenia się wtedy, gdy przyznane zostały punkty za rozwinięcie tematu.\n- podporządkowana zamysłowi funkcjonalnemu wobec tematu, spójna wewnętrznie,\nprzejrzysta i logiczna; pełna konsekwencja w układzie graficznym,\n5\n- uporządkowana wobec przyjętego kryterium, spójna; graficzne wyodrębnienie\ngłównych części,\n3\n- wskazująca na podjęcie próby porządkowania myśli, na ogół spójna.\n1\nUwaga: jeśli powyższe kryteria nie zostały spełnione, nie przyznaje się punktów.\nIII.\nSTYL (maksymalnie 5 punktów)\n- jasny, żywy, swobodny, zgodny z zastosowaną formą wypowiedzi; urozmaicona leksyka,\n5\n- zgodny z zastosowaną formą wypowiedzi, na ogół jasny; wystarczająca leksyka,\n3\n- na ogół komunikatywny, dopuszczalne schematy językowe.\n1\nUwaga: jeśli powyższe kryteria nie zostały spełnione, nie przyznaje się punktów.\nIV.\nJĘZYK (maksymalnie 12 punktów)\n- język w całej pracy komunikatywny, poprawna, urozmaicona składnia,\npoprawne: słownictwo, frazeologia i fleksja,\n12\n- język w całej pracy komunikatywny, poprawne: składnia, słownictwo, frazeologia\ni fleksja,\n9\n- język w całej pracy komunikatywny, poprawna fleksja, w większości poprawne\nskładnia, słownictwo i frazeologia,\n6\n- język w pracy komunikatywny mimo błędów składniowych, słownikowych,\nfrazeologicznych i fleksyjnych,\n3\n- język w pracy komunikatywny mimo błędów fleksyjnych, licznych błędów\nskładniowych, słownikowych i frazeologicznych.\n1\nUwaga: jeśli powyższe kryteria nie zostały spełnione, nie przyznaje się punktów.\nV.\nZAPIS (maksymalnie 3 punkty)\n- bezbłędna ortografia;\npoprawna interpunkcja (nieliczne błędy);\n3\n- poprawna ortografia (nieliczne błędy II stopnia);\nna ogół poprawna interpunkcja;\n2\n- poprawna ortografia (nieliczne błędy różnego stopnia);\ninterpunkcja niezakłócająca komunikacji (mimo różnych błędów).\n1\nUwaga: jeśli powyższe kryteria nie zostały spełnione, nie przyznaje się punktów.\nVI.\nSZCZEGÓLNE WALORY PRACY","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2005-grudzien-probna-podstawowa/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura próbna · grudzień 2005 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura próbna"}]}