{"paper":{"id":"jezyk-polski-2009-maj-matura-podstawowa","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","variant":null,"exam_pdf":"jezyk-polski-2009-maj-matura-podstawowa/jezyk-polski-2009-maj-matura-podstawowa.pdf","key_pdf":"jezyk-polski-2009-maj-matura-podstawowa-odpowiedzi/jezyk-polski-2009-maj-matura-podstawowa-odpowiedzi.pdf","question_count":13,"source_label":"Język polski · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"jezyk-polski-2009-maj-matura-podstawowa/zad/1","paper_id":"jezyk-polski-2009-maj-matura-podstawowa","number":"1","points":2,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 1. (2 pkt)\nPodaj trzy sytuacje, w których stan hipnozy można osiągnąć bez pomocy hipnotyzera.\nOkreśl, czym mogą grozić takie sytuacje.\nPoziom podstawowy\n4","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1.\nKorzystanie\nz informacji\nOdczytywanie sensu całego tekstu.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeżeli wymienił dwie dziedziny życia, których relacje autor tekstu\nuczynił przedmiotem rozważań, np.: sztuka, polityka.\nZadanie 2.\nKorzystanie\nz informacji\nOdczytywanie sensu akapitu.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeżeli określił, w jaki sposób muzyka wpłynęła na strajkujących,\nnp.: przestali rozmawiać o polityce lub wyciszyli się wewnętrznie.\nZadanie 3.\nKorzystanie\nz informacji\nOdczytywanie znaczeń metaforycznych; dostrzeganie opozycji\ngóra - dół i określanie znaczenia elementów tworzących\nopozycję.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeżeli odnalazł w tekście i wymienił przykład opozycji „góra -\ndół” oraz wyjaśnił symboliczne znaczenie elementów tworzących wymienioną opozycję.\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi.\nopozycja\nprzykład\nsymboliczne znaczenie\ngóra - dół\nbiblioteka na piętrze / sala na parterze wartości wyższe / wartości\nprzyziemne\ngóra - dół\nkościół św. Anny / trasa W-Z\nwartości absolutne / wartości\ndoczesne\ngóra - dół\nsztuka, religia / polityka\nsacrum / profanum\nZadanie 4.\nKorzystanie\nz informacji\nRozpoznawanie środków językowych, dzięki którym autor podkre-\nśla subiektywizm swojej wypowiedzi; określanie ich funkcji.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeżeli wypisał z tekstu i nazwał dwa środki językowe\nzastosowane przez autora w celu podkreślenia subiektywizmu jego wypowiedzi.\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi.\nśrodek językowy\nprzykład z tekstu\npierwszoosobowy nadawca\nDostałem; Kiedy myślę; mam wrażenie\nwtrącenie\n(co dla mojego wyobrażenia decydujące)\ntryb przypuszczający\n…o tym wszystkim byłbym w stanie z grubsza opowiedzieć\nepitet wartościujący\ndramatyczny epizod\nzdrobnienie\ncudeńka\nzaimki\nja, nasz, mi\npytanie retoryczne\nCo zostaje z książek czy filmów, które bez reszty zajmują się\nnaszym życiem rzeczywistym, bezpośrednio danym?\nUwaga: uznaje się opisowe nazywanie środków językowych.\nJęzyk polski - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n14\nZadanie 5.\nKorzystanie\nz informacji\nRozpoznawanie środków językowych, dzięki którym autor\nnadaje swojej wypowiedzi funkcję estetyczną (poetycką).\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeżeli wypisał z tekstu i nazwał dwa środki artystyczne\nzastosowane przez autora w celu nadania funkcji estetycznej wypowiedzi, np.: metafora: I ta\nmuzyka stopniowo zwyciężała; porównanie: Dzieło jest przecież jak list w butelce rzuconej\nw bezkresny ocean przestrzeni i czasu.\nZadanie 6.\nKorzystanie\nz informacji\nRozpoznawanie zasady kompozycyjnej tekstu i jej funkcji,\nilustrowanie przykładami tego, jak autor posługuje się\nkonkretem, który służy wprowadzeniu rozważań na poziom\nuogólnień.\n0-2\nZdający otrzymuje 2 punkty, jeżeli podał przykład posługiwania się przez autora konkretem\nw celu zbudowania uogólnienia oraz przedstawił uzyskiwane uogólnienie.\nUwaga: za to zadanie nie przyznaje się punktów cząstkowych!\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi.\nkonkret\nuogólnienie\nstrajk na polonistyce w 1981 r. (odgłos\nmuzyki)\nnp.: rozważania nad tym, co przemijające i trwałe\nsłuchanie Wagnera podczas strajku\nstudenckiego w 1981 roku\nnp.: sztuka powoduje, że odchodzimy\nod doświadczenia konkretnego, by dotrzeć\ndo doświadczenia uniwersalnego.\nlosy Chimery w kontekście wydarzeń\nhistorycznych (np. z 1905 r.)\nnp.: ponadczasowość piękna, trwałość sztuki\nschody przy trasie W-Z\nnp.: dostrzeżenie różnych poziomów egzystencji\ni różnych funkcji sztuki\nChimera\nnp.: rozważanie na temat eskapizmu\nZadanie 7.\nKorzystanie\nz informacji\nFormułowanie głównej myśli całego tekstu; określanie funkcji,\njaką - zadaniem autora - powinna pełnić sztuka.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeżeli określił zadania, jakie powinna pełnić sztuka (według\nSosnowskiego), np.: powinna łączyć niższy poziom życia z poziomem wyższym, tzn. sferę\ncodzienności ze sferą metafizyczną, troskę o doczesne dobro wspólne z troską o dobro\nostateczne.\nZadanie 8.\nKorzystanie\nz informacji\nWyszukiwanie i porządkowanie informacji wg klucza\nprzyczynowo - skutkowego; wskazywanie przyczyn zagrożeń\ndla suwerenności sztuki, które dostrzega autor tekstu.\n0-2\nZdający otrzymuje 2 punkty, jeżeli wymieni dwa zagrożenia sztuki wskazane przez autora\ntekstu, np.: oderwanie się sztuki od rzeczywistości (eskapizm), oderwanie się od sfery\nmetafizycznej (zajmowanie się wyłącznie życiem codziennym).\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeżeli wymieni jedno zagrożenie sztuki (spośród wielu\nwskazanych przez autora tekstu).\nJęzyk polski - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n15\nCzęść II - pisanie tekstu własnego w związku z tekstem literackim zamieszczonym w arkuszu.\nTemat 1. Na podstawie Pieśni XXII i Trenu IX Jana Kochanowskiego przedstaw różnice\nw postawie poety wobec Rozumu i Mądrości. Zwróć uwagę na sposób budowania\npoetyckiej refleksji.\nI. ROZWINIĘCIE TEMATU (można uzyskać maksymalnie 26 punktów)\nPunktacja\n1. Wstępne rozpoznanie wypowiedzi i zasady zestawienia tekstów, np.:\n0-1\na. liryka zwrotu do adresata - Rozumu, Mądrości,\nb. podmiot liryczny - humanista, wyrażający poglądy dotyczące życia,\nc. refleksyjny charakter tekstów, sentencjonalność.\nPieśń XXII\n2. Określenie postawy poety wobec Rozumu, np.:\n0-4\na. zwracając się do Rozumu, pociesza samego siebie,\nb. utożsamia się z Rozumem, podkreślając swoją wartość (poeta doctus),\nc. podkreśla, że Los jest kapryśny, zmienny,\nd. uświadamia, że kaprysy Losu dotykają wszystkich jednakowo,\ne. zwierza się, że nie potrafi, jak inni, ukrywać swoich emocji,\nf. przekonuje do optymistycznego podejścia do życia, do wiary w nadejście lepszych\nczasów,\ng. zaleca postawę pogodzenia z Losem,\nh. uczy dystansu wobec niepowodzeń.\n3. Określenie sposobu wypowiadania refleksji dotyczących Rozumu, np.:\n0-4\na. nazwanie gatunku: pieśń o charakterze refleksyjno-filozoficznym,\nb. dostrzeżenie i uargumentowanie retorycznego charakteru refleksji (np.: liczne\napostrofy, pozorny dialog, perswazyjny charakter wypowiedzi (pouczenia: Teraz\nwidzisz, A nie mniemaj), personifikacja Rozumu, powtórzenia podkreślające\nkonieczność godzenia się z Losem, spokojny, regularny tok wypowiedzi, kompozycja\nklamrowa - podkreślenie istoty rozważań).\nTren IX\n4. Określenie postawy poety wobec Mądrości, np.:\n0-4\na. polemizuje z renesansowym pojmowaniem Mądrości,\nb. przywołuje pochlebne opinie na jej temat,\nc. kwestionuje przymioty Mądrości pod wpływem osobistego doświadczenia,\nd. przeżywa kryzys wartości,\ne. sądzi, że Mądrość nie chroni przed przeciwnościami losu,\nf. uważa, że Mądrość nie gwarantuje wyjątkowej pozycji i stabilizacji życiowej,\ng. stwierdza, że Mądrość nie chroni przed rozpaczą.\n5. Określenie sposobu wypowiadania refleksji dotyczących Mądrości, np.:\n0-4\na. nazwanie gatunku: tren o odmiennej strukturze (nie ma w nim mowy o osobie\nzmarłej),\nb. elementy ironii w sposobie przedstawiania Mądrości (np.: jeśli prawdziwie mienią…)\ni ich uargumentowanie (liczne apostrofy, personifikacja Mądrości, wyliczenia,\npowtórzenia zaimka Ty, umniejszające wartość Mądrości jako nauczycielki życia,\nekspresyjność wypowiedzi, budowa trenu podkreślająca dramatyzm wyznania\n(np.: przerzutnie), kontrast obecny w kompozycji jako źródło ironii (pochwała\nMądrości i sceptycyzm wobec niej).\nJęzyk polski - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n16\n6. Wskazanie różnic w zaprezentowanej postawie, np.:\n0-4\nUwaga: punkty przyznaje się, jeżeli piszący dostrzega opozycje.\na. traktowanie Rozumu jako równorzędnego partnera - zachowanie dystansu wobec\nMądrości,\nb. postrzeganie Rozumu jako podpory życiowej - postrzeganie Mądrości jako pozornej\nwartości,\nc. dostrzeganie możliwości wykorzystania Rozumu - stwierdzenie niemożności\nzdobycia Mądrości,\nd. pokładanie nadziei w Rozumie - rozczarowanie Mądrością,\ne. pocieszanie Rozumu - oskarżanie Mądrości,\nf. racjonalna postawa wobec Rozumu - emocjonalna postawa wobec Mądrości.\n7. Zastosowanie kontekstów w interpretacji tekstu, np.:\n0-2\na. biograficznego,\nb. historycznoliterackiego,\nc. filozoficznego.\n8. Podsumowanie\n0-3\npełne, np.: wskazanie różnicy w postawie poety wobec Rozumu i Mądrości; wskazanie\nróżnicy w sposobie budowania refleksji poetyckiej; dostrzeżenie zmian w prezentowanej\nfilozofii życiowej;\n(3)\nczęściowe, np.: wskazanie różnicy w postawie poety wobec Rozumu i Mądrości; wskazanie\nróżnicy w sposobie budowania refleksji poetyckiej lub dostrzeżenie zmian w prezentowanej\nfilozofii życiowej;\n(2)\npróba podsumowania, np.: wskazanie różnicy w postawie poety wobec Rozumu i Mądrości\nlub wskazanie różnicy w sposobie budowania refleksji poetyckiej lub dostrzeżenie zmian\nw prezentowanej filozofii życiowej.\n(1)\nJęzyk polski - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n17\nTemat 2. Na podstawie fragmentu powieści Wiesława Myśliwskiego Kamień na kamieniu,\nprzedstaw metaforyczne znaczenia drogi. Zwróć uwagę na kreację narratora.\nI. ROZWINIĘCIE TEMATU (można uzyskać maksymalnie 26 punktów)\nPunktacja\n1. Wstępne rozpoznanie fragmentu, np.:\n0-2\na. droga - dawniej i dziś na tle zmian,\nb. bohater pochodzi ze wsi i zna jej realia,\nc. opis drogi i wsi uogólnieniem praw życia każdego człowieka,\nd. tradycja powieści chłopskiej.\nOpis dosłownego znaczenia drogi\n2. Droga stara, np.:\n0-3\na. typowa droga wiejska (wąska, kręta, z wybojami),\nb. sprzyjała powstawaniu wspólnotowych więzi (spotkania, częstowanie papierosem,\npogawędki - codzienność),\nc. działy się na niej najważniejsze wydarzenia gromady (np.: odejścia - w świat,\ndo wojska, na cmentarz),\nd. służyła wszystkim i każdemu z osobna (była przedmiotem troski),\ne. sprzyjała zgodnemu z niej korzystaniu (powrót z pola, parkowanie wozu na poboczu),\nf. była bezpieczna,\ng. ludzie modlili się przy niej,\nh. funkcjonowała w zgodzie z przyrodą (rosły obok niej akacje, z których robiono koła),\ni. jest elementem przeszłości utrwalonym w pamięci.\n3. Droga nowa, np.:\n0-3\na. nowoczesna (asfaltowa, prosta, gładka),\nb. pozbawiła wspólnej i prywatnej własności,\nc. wydobywa i podkreśla obcość przybyszów z miasta,\nd. jest przeklinana - jej budowa odbyła się kosztem człowieka (Albin Mucha),\ne. przemieszczają się po niej szybko obcy użytkownicy,\nf. wyzwala negatywne emocje (krzyk, agresja, strach),\ng. zbudowano ją kosztem przyrody (wycięto prawie wszystkie stare akacje jako\nnieprzydatne, gdyż są gumowe koła),\nh. rozdzieliła mieszkańców wsi, zmieniła relacje między nimi - każdy kurzy ze swojej\npaczki.\n4. Przedstawienie metaforycznych znaczeń drogi odnoszących się do różnych\nproblemów.\n0-6\nDroga przedstawiona we fragmencie prozy - to metafora, np.:\na. przemiany (dawne a nowe),\nb. życia (pytania o sens, cel),\nc. śmierci człowieka (okoliczności umierania, przemijanie),\nd. poczucia harmonii w świecie ludzi i przyrody,\ne. związku człowieka z transcendencją (pytania do Boga, ostatnia droga),\nf. oddzielania (np.: ludzi, wartości), wyznaczania granicy,\ng. anonimowości życia w wyniku nowoczesności (jak rzeka bez nazwy),\nh. śmierci języka (odbiera pierwotne znaczenie myślom, słowom, umieraniu),\ni. pozbawienia godności (uprzedmiotowienie człowieka),\nj. poczucia płynności zjawisk,\nJęzyk polski - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n18\nk. zagrożenia i zagubienia w świecie (nie wiadomo, dokąd i po co ludzie się\nprzemieszczają).\n5. Kreacja narratora, np.:\n0-5\na. pierwszoosobowy,\nb. subiektywny,\nc. w czas teraźniejszy wplata retrospekcję,\nd. wygłasza monolog o cechach gawędy,\ne. ujawnia się na dwa sposoby: początkowo przez zastosowanie zaimków w 1 osobie\nl. mn. (u nas), w połowie tekstu użycie formy 1 os. l. poj. (mnie),\nf. narrator - chłop gaduła (opowiadacz, wie więcej niż inni),\ng. komentuje wydarzenia (filozoficzna refleksja),\nh. przytacza cudze wypowiedzi jako własne (mowa pozornie zależna).\n6. Sposób przedstawiania drogi przez narratora, np.:\n0-4\na. dominanta kompozycyjna - konsekwentne porównywanie, kontrast,\nb. szczegółowość opisu różnych przejawów życia,\nc. potoczność mówienia (plebejskość, ludowość) - łączy zaimek zwrotny się\nz czasownikami typu mówi (mówi się),\nd. stylizacja na język mówiony (np.: słownictwo potoczne, szyk przestawny,\nrozpoczynanie zdań od przyimków i spójników),\ne. stylizacja gwarowa (dialektyzmy),\nf. liryzacja prozy - sugestywne, barwne obrazy,\ng. metaforyczność w opisywaniu rzeczywistości (auta po ich mowie jeżdżą, drzewa\nwaliły się pod piłami jak patyki),\nh. ożywienie (droga sama cię pcha),\ni. użycie środków językowych służących wartościowaniu i ekspresji.\n7. Podsumowanie\n0-3\npełne, np.: pogłębione odczytanie istotnych metaforycznych znaczeń drogi i określenie roli\nnarratora ujawniającego się w języku;\n(3)\nczęściowe, np.:. odczytanie istotnych metaforycznych znaczeń drogi;\n(2)\npróba podsumowania, np.: odczytanie podstawowego metaforycznego znaczenia drogi\n(np.: przemiany).\n(1)\nJęzyk polski - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n19\nII.\nKOMPOZYCJA (maksymalnie 2 punkty)\nKompozycję wypracowania ocenia się wtedy, gdy przyznane zostały punkty za rozwinięcie\ntematu.\n- podporządkowana zamysłowi funkcjonalnemu wobec tematu, spójna wewnętrznie,\nprzejrzysta i logiczna; pełna konsekwencja w układzie graficznym\n2\n- uporządkowana wobec przyjętego kryterium, spójna; graficzne wyodrębnienie\ngłównych części.\n1\nUwaga: jeśli powyższe kryteria nie zostały spełnione, nie przyznaje się punktów.\nIII. STYL (maksymalnie 2 punkty)\n- jasny, żywy, swobodny, zgodny z zastosowaną formą wypowiedzi; urozmaicona\nleksyka\n2\n- zgodny z zastosowaną formą wypowiedzi, na ogół jasny; wystarczająca leksyka.\n1\nUwaga: jeśli powyższe kryteria nie zostały spełnione, nie przyznaje się punktów.\nIV. JĘZYK (maksymalnie 8 punktów)\n- język w całej pracy komunikatywny, poprawna, urozmaicona składnia, poprawne:\nsłownictwo, frazeologia, fleksja\n8\n- język w całej pracy komunikatywny, poprawne: składnia, słownictwo, frazeologia\ni fleksja\n6\n- język w całej pracy komunikatywny, poprawna fleksja, w większości poprawne:\nskładnia, słownictwo, frazeologia\n4\n- język w pracy komunikatywny mimo błędów składniowych, leksykalnych\n(słownictwo i frazeologia), fleksyjnych\n2\n- język w pracy komunikatywny mimo błędów fleksyjnych, licznych błędów\nskładniowych, leksykalnych.\n1\nUwaga: jeśli powyższe kryteria nie zostały spełnione, nie przyznaje się punktów.\nV.\nZAPIS (maksymalnie 2 punkty)\n- bezbłędna ortografia;\npoprawna interpunkcja (nieliczne błędy)\n2\n- poprawna ortografia (nieliczne błędy różnego stopnia);\nna ogół poprawna interpunkcja.\n1\nUwaga: jeśli powyższe kryteria nie zostały spełnione, nie przyznaje się punktów.\nVI. SZCZEGÓLNE WALORY PRACY\n0-4","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2009-maj-matura-podstawowa/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2009-maj-matura-podstawowa/zad/2","paper_id":"jezyk-polski-2009-maj-matura-podstawowa","number":"2","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 2. (1 pkt)\nW akapicie 2. autor posłużył się czasownikami w 1 os. l.mn. Czemu służy ten zabieg\njęzykowy?","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2.\nKorzystanie\nz informacji\nRozpoznawanie form fleksyjnych wyrazów, nazywanie środków\njęzykowych i określanie ich funkcji w tekście.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeżeli określił, jaką funkcję pełni 1. os. liczby mnogiej użytych\nw tekście czasowników, np.: służy podkreśleniu, że omawiane zjawisko dotyczy każdego.","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2009-maj-matura-podstawowa/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2009-maj-matura-podstawowa/zad/3","paper_id":"jezyk-polski-2009-maj-matura-podstawowa","number":"3","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 3. (1 pkt)\nNa podstawie akapitu 3. wymień trzy czynniki, od których zależą efekty hipnozy.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 3.\nKorzystanie\nz informacji\nOdczytywanie sensu fragmentu tekstu.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeżeli wymienił trzy czynniki, od których zależą efekty hipnozy,\nnp.: wiedza hipnotyzera, osobowość hipnotyzera, predyspozycje osoby hipnotyzowanej.","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2009-maj-matura-podstawowa/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2009-maj-matura-podstawowa/zad/4","paper_id":"jezyk-polski-2009-maj-matura-podstawowa","number":"4","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 4. (1 pkt)\nW akapicie 3. autor używa określenia „hipnoterapeuta”. Wymień dwa przykłady podane\nw tekście, które potwierdzają opinię, że hipnoza może być terapią.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4.\nKorzystanie\nz informacji\nRozumienie struktury tekstu; wyodrębnianie wykorzystanych\nw tekście argumentów i sformułowanych wniosków.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeżeli odnalazł w tekście i wymienił dwa przykłady\npotwierdzające opinię, że hipnoza może być terapią, np.: leczenie nałogów oraz leczenie\notyłości.\nJęzyk polski - poziom podstawowy\nKlucz punktowania odpowiedzi\n4","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2009-maj-matura-podstawowa/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2009-maj-matura-podstawowa/zad/5","paper_id":"jezyk-polski-2009-maj-matura-podstawowa","number":"5","points":2,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 5. (2 pkt)\nNa podstawie akapitu 4. wymień stadia hipnozy, jakie wyróżnia autor. Podaj po dwie cechy\ncharakterystyczne dla każdego stadium.\nPoziom podstawowy\n5","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5.\nKorzystanie\nz informacji\nWyszukiwanie informacji i stosowanie ich do rozwiązania\nproblemu.\n0-2\nZdający otrzymuje 2 punkty, jeżeli wymienił wyróżnione przez autora tekstu stadia hipnozy\noraz scharakteryzował każde z wymienionych stadiów, podając jego dwie cechy, np.: stadium\nlekkie - senność, przyjemne odprężenie; stadium średnie - zachowanie świadomości,\nniemożność otwarcia oczu; stadium głębokie - otwieranie oczu na polecenie hipnotyzera,\nodczuwanie tego, co zasugeruje hipnotyzer.\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeżeli wymienił i poprawnie scharakteryzował co najmniej dwa\nstadia hipnozy.","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2009-maj-matura-podstawowa/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2009-maj-matura-podstawowa/zad/6","paper_id":"jezyk-polski-2009-maj-matura-podstawowa","number":"6","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 6. (1 pkt)\nSformułuj tezę, którą potwierdzić miał eksperyment opisany w akapicie 5.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6.\nKorzystanie\nz informacji\nPrzetwarzanie informacji, formułowanie tezy na podstawie\nopisanego eksperymentu.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeżeli poprawnie sformułował tezę, którą potwierdzał opisany\nw tekście eksperyment, np.: oddziaływanie sugestii podczas hipnozy jest wyjątkowo silne\nlub osoba zahipnotyzowana potrafi wykonać nieprawdopodobne czynności w przeciwieństwie\ndo ludzi niepoddanych hipnozie.","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2009-maj-matura-podstawowa/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2009-maj-matura-podstawowa/zad/7","paper_id":"jezyk-polski-2009-maj-matura-podstawowa","number":"7","points":2,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 7. (2 pkt)\nJak odpowiada autor artykułu na pytanie postawione przez siebie w akapicie 7.?\nPodaj argument, którym uzasadnia swoją odpowiedź.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7.\nKorzystanie\nz informacji\nOdczytywanie sensu fragmentu, wyodrębnianie argumentów.\n0-2\nZdający otrzymuje 2 punkty, jeżeli właściwie odczytał stanowisko autora wobec hipnozy oraz\nprzytoczył argument autora, którym on uzasadnił swoje stanowisko, np.: na pytanie,\nczy należy bać się hipnozy, autor odpowiada przecząco; nie zgadza się ze stwierdzeniem,\nże należy obawiać się hipnotyzerów.\nAutor tekstu uzasadnia to następująco: w Polsce nieznany jest przykład wykorzystania\nhipnozy w celach przestępczych; hipnoza służy rozwiązywaniu problemów człowieka,\nnajczęściej pomaga ludziom.\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeżeli poprawnie rozwiązał pierwszą część zadania, czyli określił\nstanowisko autora wobec hipnozy, ale nie znalazł w tekście autorskiej argumentacji.","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2009-maj-matura-podstawowa/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2009-maj-matura-podstawowa/zad/8","paper_id":"jezyk-polski-2009-maj-matura-podstawowa","number":"8","points":2,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 8. (2 pkt)\nDzięki jakim zabiegom kompozycyjnym i językowym autor zwiększa wiarygodność swojej\nwypowiedzi? Podaj dwa przykłady.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8.\nKorzystanie\nz informacji\nRozpoznawanie zasady kompozycyjnej tekstu i jej funkcji;\nrozpoznawanie charakterystycznych cech stylu i języka tekstu;\nnazywanie środków językowych i ich funkcji w tekście;\nrozpoznawanie intencji aktu mowy.\n0-2\nZdający otrzymuje 2 punkty, jeżeli poprawnie wymienił 1 zabieg kompozycyjny i 1 zabieg\njęzykowy, dzięki którym autor osiągnął wiarygodność, np.: cytowanie opinii znawców\n(przywoływanie nazwisk ekspertów w dziedzinie hipnozy lub powoływanie się na opinie\nspecjalistów); stosowanie formuł: wszystkie autorytety (znawcy tematu lub fachowcy\npodkreślają) lub stosowanie terminologii naukowej.\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeżeli poprawnie wymienił przykład jednego typu zabiegów.\nJęzyk polski - poziom podstawowy\nKlucz punktowania odpowiedzi\n5","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2009-maj-matura-podstawowa/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2009-maj-matura-podstawowa/zad/9","paper_id":"jezyk-polski-2009-maj-matura-podstawowa","number":"9","points":2,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 9. (2 pkt)\nW akapicie 7. pojawia się sformułowanie: Pamięć przykrego zdarzenia wyjąć z mroków\npodświadomości.\nNazwij ten środek stylistyczny.\nWyjaśnij jego znaczenie.\nPoziom podstawowy\n6","answer":null,"answer_text":"Zadanie 9.\nKorzystanie\nz informacji\nOdczytywanie dosłownych i metaforycznych znaczeń wyrazu,\nnazywanie środków językowych i ich funkcji w tekście.\n0-2\nZdający otrzymuje 2 punkty jeżeli poprawnie nazwał środek artystyczny i wyjaśnił jego\nznaczenie, np.: metafora - uświadamia przykre przeżycia.\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeżeli poprawnie nazwał środek artystyczny lub wyjaśnił\nznaczenie zdania Pamięć przykrego zdarzenia wyjąć z mroków podświadomości.","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2009-maj-matura-podstawowa/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2009-maj-matura-podstawowa/zad/10","paper_id":"jezyk-polski-2009-maj-matura-podstawowa","number":"10","points":2,"ptype":"closed","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 10. (2 pkt)\nSpośród podanych przykładów wybierz właściwe i przyporządkuj je odpowiednio do stylu\npotocznego i naukowego.\nbadania elektroencefalograficzne, złapać na gorącym uczynku, popisowy numer, hipnoza\nregresywna, hipnoterapeuta, gotówka\nStyl potoczny\nStyl naukowy","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10.\nKorzystanie\nz informacji\nRozpoznawanie charakterystycznych cech stylu.\n0-2\nZdający otrzymuje 2 punkty, jeżeli poprawnie przyporządkował wymienione przykłady,\nnp.: styl potoczny: złapać na gorącym uczynku, popisowy numer; styl naukowy: hipnoza\nregresywna, badania elektroencefalograficzne, hipnoterapeuta.\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeżeli poprawnie przyporządkował przykłady do jednego stylu.","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2009-maj-matura-podstawowa/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2009-maj-matura-podstawowa/zad/11","paper_id":"jezyk-polski-2009-maj-matura-podstawowa","number":"11","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 11. (1 pkt)\nOkreśl, jaką funkcję pełni w tekście przytoczona w akapicie 1. historia o hinduskich\nzłodziejach?","answer":null,"answer_text":"Zadanie 11.\nKorzystanie\nz informacji\nRozpoznawanie zasady kompozycyjnej tekstu i jej funkcji.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeżeli poprawnie określił funkcję anegdoty przytoczonej\nw akapicie 1., np.: stanowi wprowadzenie do tekstu lub ma zaciekawić czytelnika.","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2009-maj-matura-podstawowa/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2009-maj-matura-podstawowa/zad/12","paper_id":"jezyk-polski-2009-maj-matura-podstawowa","number":"12","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 12. (1 pkt)\nW kontekście artykułu wyjaśnij znaczenie tytułu.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12.\nKorzystanie\nz informacji\nOdczytywanie dosłownych i metaforycznych znaczeń\nwyrazów; rozpoznawanie zasady kompozycyjnej tekstu i jej\nfunkcji; rozumienie sensu całego tekstu.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeżeli wyjaśnił znaczenie tytułu, uwzględniając treść całego\nartykułu, np.: dzięki hipnozie człowiek może dotrzeć do utajonych przeżyć z przeszłości,\nktórych nie pamięta, a które znajdują się w jego podświadomości.\nZadanie13.\nKorzystanie\nz informacji\nOdróżnianie informacji od opinii.\n0-2\nZdający otrzymuje 2 punkty, jeżeli poprawnie rozstrzygnął, czy przedstawione w tabeli\nzdania zawierają opinię, czy informację o fakcie. Kolejno: informacja, informacja, opinia,\ninformacja.\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeżeli przedstawił trzy poprawne rozstrzygnięcia.\nJęzyk polski - poziom podstawowy\nKlucz punktowania odpowiedzi\n6\nCzęść II - pisanie tekstu własnego w związku z tekstem literackim zamieszczonym\nw arkuszu.\nTemat 1. Na podstawie fragmentu I tomu powieści Władysława S. Reymonta Chłopi\nscharakteryzuj Bylicę i jego relacje z córkami. Co mówi los Bylicy o losie\nstarych ludzi w społeczności lipieckiej?\nI. ROZWINIĘCIE TEMATU (można uzyskać maksymalnie 25 punktów)\nPunktacja\n1. Wstępne rozpoznanie i umiejscowienie fragmentu w I tomie powieści, np.:\n0-1\na. odwiedziny Bylicy u córki,\nb. rozmowa Bylicy z Hanką przed kłótnią Antka z ojcem,\nc. scena przed wyrzuceniem Hanki i Antka przez Borynę.\n2. Charakterystyka Bylicy, np.:\n0-5\na. stary, schorowany, słaby,\nb. niepozorny (skulony, podobny do kupy starych wiórów),\nc. pokorny, godzi się na swój los,\nd. uczuciowy, czuje żal, że jest źle traktowany przez Weronkę, cierpi z tego powodu,\ne. czuje się zbędny, niepotrzebny,\nf. zastraszony, ma poczucie winy,\ng. zdesperowany,\nh. kochający, wyrozumiały ojciec.\n3. Relacje ojca z Hanką, np.:\n0-5\na. szuka u niej pomocy, zrozumienia, współczucia,\nb. przyjmuje z radością propozycję córki, aby u niej zamieszkać,\nc. czuje wsparcie ze strony córki,\nd. jest jej wdzięczny za troskę,\ne. ma nadzieję, że może być jeszcze potrzebny,\nf. uważa ją za dobrą córkę, która rzetelnie wywiązuje się ze swoich zobowiązań,\ng. wstydzi się prosić o pomoc, przyznać, że jest źle traktowany przez Weronkę.\n4. Relacje ojca z Weronką, np.:\n0-5\na. zdany na łaskę córki (wycug),\nb. cierpliwie znosi złe traktowanie przez córkę,\nc. uległy wobec Weronki,\nd. córka jest dla niego bardzo ważna,\ne. postępowanie Weronki stara się usprawiedliwić biedą,\nf. dostrzega ciężką pracę córki,\ng. ma ambiwalentny stosunek do Weronki.\n5. Sytuacja ludzi starych w społeczności lipieckiej, np.:\n0-6\na. wraz z przepisaniem majątku na dzieci tracą swoją pozycję,\nb. pozostają na łasce rodziny (problem tzw. wycugu),\nc. rodziny pozbywają się ludzi starych jako bezużytecznych i kosztownych\nw utrzymaniu,\nd. zmuszeni do pracy ponad siły,\ne. skazani na tułaczkę, żebranie, np. Agata,\nf. zmuszani do opuszczenia swojego domu, np. Jagustynka,\ng. jeśli nie mają swojego domu, są parobkami u bogatych gospodarzy, np. Kuba,\nh. nie chcą przepisać ziemi na dzieci i iść do nich na wycug, np. Maciej Boryna,\ni. przyjmują różne postawy (sprzeciw - pogodzenie z losem).\nJęzyk polski - poziom podstawowy\nKlucz punktowania odpowiedzi\n7\n6. Podsumowanie\n0-3\npełne, np.: los Bylicy jest odzwierciedleniem sytuacji ludzi starych w Lipcach; ilustruje\nzaburzenie więzi rodzinnych i upokorzenie ludzi starych; pokazuje, że gromadą wiejską\nrządzą prawa biologiczne (naturalistyczny obraz świata);\n(3)\nczęściowe, np.: los Bylicy jest odzwierciedleniem zaburzenia więzi rodzinnych\nw społeczności lipieckiej; starość jest przyczyną degradacji w wiejskiej społeczności,\n(2)\npróba podsumowania, np.: los ludzi starych na wsi był zły lub starość była przyczyną\nzaburzenia więzi rodzinnych.\n(1)\nTemat 2: Na podstawie podanych fragmentów poematu Adama Mickiewicza Pan\nTadeusz scharakteryzuj i porównaj postacie Zosi i Telimeny.\nI\nROZWINIĘCIE TEMATU (można uzyskać maksymalnie 25 punktów)\nPunktacja\nPrzedstawienie postaci\n1. Zosia, np.:\n0-1\na. córka Ewy Horeszkówny wychowywana przez Telimenę,\nb. młoda dziewczyna,\nc. naturalna, nieobyta w wielkim świecie.\n2. Telimena, np.:\n0-1\na. krewna Sędziego opiekująca się Zosią,\nb. dojrzała kobieta,\nc. kobieta światowa.\nCharakterystyka Zosi\n3. na podstawie fragmentu 1., np.:\n0-5\na. niewinna, skromna, nieśmiała,\nb. łączy kobiecość i dziecięcość,\nc. świetlista, zjawiskowa,\nd. spontaniczna,\ne. radosna,\nf. charakteryzuje ją zwiewność, lekkość ruchów (Zosia przypomina ptaka).\n4. na podstawie fragmentu 4., np.:\n0-5\na. sens słów Jestem kobietą (Zosia uważa, że kobieta powinna podporządkować się\nmężczyźnie),\nb. bez wahania akceptuje decyzje narzeczonego,\nc. kieruje się uczuciem (kocha Tadeusza),\nd. ceni ukochanego za wyznawane przez niego wartości (akceptuje plan polepszenia bytu\npoddanych kosztem własnych dochodów),\ne. kocha wieś i pracę na gospodarstwie (pracowitość),\nf. jest świadoma tradycyjnych obowiązków wynikających z roli żony i gospodyni.\nCharakterystyka Telimeny\n5. na podstawie fragmentu 2., np.:\n0-7\na. wyrachowana,\nb. świadoma swoich kobiecych atutów i słabych stron,\nc. świadoma przemijania młodości,\nd. pragnie zdobyć męża,\ne. pragnie stabilizacji życiowej, zapewnienia sobie bytu na starość,\nJęzyk polski - poziom podstawowy\nKlucz punktowania odpowiedzi\n8\nf. rozważa różnorodne aspekty zamążpójścia (wzajemność ewentualnego partnera, jego\nzalety fizyczne, role możliwe do odegrania u jego boku, różnice wieku,\nuwarunkowania ekonomiczne itp.),\ng. liczy się z opinią publiczną,\nh. kocha miasto i jego rozrywki, chce użyć świata,\ni. zachowanie bohaterki odzwierciedla stan jej myśli (ogląda się w lustrze, wzdycha,\ngdy myśli o hipotetycznej zmienności Hrabiego; chodzi śmiało i wesoło, planując\npobyt w stolicy z Tadeuszem);\n6. na podstawie fragmentu 3., np.:\n0-3\na. sens słów jestem kobietą (Telimena uważa, że kobieta może przeciwstawić się\nmężczyźnie; jest pragmatyczna),\nb. jest zdecydowana postawić na swoim (grozi Hrabiemu),\nc. kieruje się kalkulacją, realistycznie podchodzi do życia (wybiera małżeństwo\nz rozsądku),\nd. stabilizacja życiowa jest dla niej ważniejsza niż osoba partnera (dane słowo).\n7. Podsumowanie\n0-3\npełne, np.: dostrzeżenie kontrastu na wielu płaszczyznach, np.: charakteru, wartości, postaw,\nrozumienia roli kobiety, oraz jego interpretacja we właściwych kontekstach (np.: dostrzeżenie\nidealizacji Zosi i realizmu/komizmu Telimeny);\n(3)\nniepełne, np.: dostrzeżenie kontrastu na wielu płaszczyznach, np.: charakteru, wartości,\npostaw, rozumienia roli kobiety;\n(2)\npróba podsumowania, np.: dostrzeżenie kontrastu między bohaterkami.\n(1)\nJęzyk polski - poziom podstawowy\nKlucz punktowania odpowiedzi\n9\nII.\nKOMPOZYCJA (maksymalnie 5 punktów)\nKompozycję wypracowania ocenia się wtedy, gdy przyznane zostały punkty za rozwinięcie\ntematu.\n- podporządkowana zamysłowi funkcjonalnemu wobec tematu, spójna wewnętrznie,\nprzejrzysta i logiczna; pełna konsekwencja w układzie graficznym\n5\n- uporządkowana wobec przyjętego kryterium, spójna; graficzne wyodrębnienie\ngłównych części\n3\n- wskazująca na podjęcie próby porządkowania myśli, na ogół spójna.\n1\nUwaga: jeśli powyższe kryteria nie zostały spełnione, nie przyznaje się punktów.\nIII. STYL (maksymalnie 5 punktów)\n- jasny, żywy, swobodny, zgodny z zastosowaną formą wypowiedzi;\nurozmaicona leksyka\n5\n- zgodny z zastosowaną formą wypowiedzi, na ogół jasny; wystarczająca leksyka\n3\n- na ogół komunikatywny, dopuszczalne schematy językowe.\n1\nUwaga: jeśli powyższe kryteria nie zostały spełnione, nie przyznaje się punktów.\nIV. JĘZYK (maksymalnie 12 punktów)\n- język w całej pracy komunikatywny, poprawna, urozmaicona składnia,\npoprawne: słownictwo, frazeologia i fleksja\n12\n- język w całej pracy komunikatywny, poprawne: składnia, słownictwo, frazeologia\ni fleksja\n9\n- język w całej pracy komunikatywny, poprawna fleksja, w większości poprawne\nskładnia, słownictwo i frazeologia\n6\n- język w pracy komunikatywny mimo błędów składniowych, słownikowych,\nfrazeologicznych i fleksyjnych\n3\n- język w pracy komunikatywny mimo błędów fleksyjnych, licznych błędów\nskładniowych, słownikowych i frazeologicznych.\n1\nUwaga: jeśli powyższe kryteria nie zostały spełnione, nie przyznaje się punktów.\nV.\nZAPIS (maksymalnie 3 punkty)\n- bezbłędna ortografia;\npoprawna interpunkcja (nieliczne błędy)\n3\n- poprawna ortografia (nieliczne błędy II stopnia);\nna ogół poprawna interpunkcja\n2\n- poprawna ortografia (nieliczne błędy różnego stopnia);\ninterpunkcja niezakłócająca komunikacji (mimo różnych błędów).\n1\nUwaga: jeśli powyższe kryteria nie zostały spełnione, nie przyznaje się punktów.\nVI. SZCZEGÓLNE WALORY PRACY\n0-4\nmaj 2009\nJĘZYK POLSKI\nPOZIOM ROZSZERZONY\nKLUCZ PUNKTOWANIA\nODPOWIEDZI\nJęzyk polski - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n13\nCzęść I - rozumienie pisanego tekstu\nZadanie sprawdzające rozumienie tekstu Jerzego Sosnowskiego Sztuka jako schody ruchome.\nOdpowiedzi maturzysty mogą przybierać różną formę językową, ale ich sens musi być\nzgodny z tekstem. Oceniając pracę maturzysty, należy stosować wskazaną punktację.","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2009-maj-matura-podstawowa/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2009-maj-matura-podstawowa/zad/13","paper_id":"jezyk-polski-2009-maj-matura-podstawowa","number":"13","points":2,"ptype":"closed","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 13. (2 pkt)\nNa podstawie tekstu uzupełnij tabelę, wstawiając znak X w odpowiednim miejscu.\nPrzykłady zdań\nInformacja\nOpinia\nCzęstotliwości fal mózgowych ludzi śpiących i zahipnotyzowanych\nróżnią się.\nRyszard Bohiński zajmuje się hipnoterapią.\nTakie sugestie są niewyobrażalnie silne.\nNie odnotowano przypadków wykorzystania hipnozy do popełnienia\nzbrodni.\nPoziom podstawowy\n7\nCzęść II - pisanie własnego tekstu w związku z tekstem literackim zamieszczonym w arkuszu.\nWybierz temat i napisz wypracowanie nie krótsze niż dwie strony (około 250 słów).\nTemat 1. Na podstawie fragmentu I tomu powieści Władysława S. Reymonta Chłopi\nscharakteryzuj Bylicę i jego relacje z córkami. Co mówi los Bylicy o losie\nstarych ludzi w społeczności lipieckiej?\nHanka gotowała obiad i pogadywała z ojcem swoim, starym Bylicą, któren rzadko\nzachodził, że to schorowany był i ledwie się już ruchał.\nSiedział pod oknem, wsparty na kijaszku, i wodził oczami po izbie, to na dzieci, co były\ncicho się zbiły w kąt, to na Hankę spozierał… Siwy był całkiem, wargi mu się trzęsły i głos\nmiał słaby, jakby ptaszęcy, a w piersiach mu cięgiem rzęziało…\n- Jedliście śniadanie, co? - pytała cicho.\n- I… po prawdzie to Weronka zabaczyła mi dać… i nie upomniałem się, nie…\n- Weronka psy nawet głodzi, bo tu nieraz do mnie podjeść przychodzą! - zawołała, bo i przy\ntym gniewała się ze starszą siostrą jeszcze od zeszłej zimy, że tamta po śmierci matki pobrała\nwszystko, co pozostało, i oddać nie chciała, to się i prawie nie widywały.\n- Bo się u nich nie przelewa, nie… - bronił cicho… - Stach młóci u organisty, to i tam poje\ni jeszcze czterdzieści groszy za dzień bierze… a w chałupie tyla gąb… że i tych ziemniaków\nnie starczy… Prawda… że dwie krowy mają i mleko jest… że masło i sery do miasta nosi\ni ten grosz jaki zbierze… ale zabaczy często dać jeść… juści, nie dziwota… dzieci tyla… a to\ni wełniaki ludziom tka… i przędzie, i haruje jak ten wół… a bo to dużo mi trza? Żeby ino\nw porę… i co dnia… to…\n- A to się do nas przenieście na zwiesnę, kiej wam u tej suki tak źle…\n- Dyć się nie skarżę, nie narzekam, ino… ino… - głos się mu załamał nagle…\n- Popaślibyście gęsi, to dzieci przypilnowali…\n- Wszystko bym robił, Hanuś, wszystko - szeptał cichutko.\n- W izbie jest miejsce, to się łóżko wstawi, byście ciepło mieli…\n- A dyć i w oborze, i przy koniach spałbym, byle u ciebie, Hanuś, byle już nie wracać!\nByle… - zachłysnął się aż tą prośbą błagalną i łzy jęły mu kapać z zapadłych\npoczerwieniałych oczów… - Zabrała mi pierzynę, bo powiada, że dzieci nie mają pod czym\nspać… juści… marzły, żem sam je brał do siebie… ale kożuszysko się wytarło i nic mię\nnie grzeje… i łóżko mi wziena… a po mojej stronie zimno… ani szczapy drzewa\nnie pozwoli… i każdą łyżkę strawy wypomina… na żebry wygania… a kiej mocy nie mam,\ndo ciebie się ledwie zawlókł…\n- Laboga! A czemuście to nam nic nigdy nie rzekli, że wam tak źle…\n- Jakże… córka… on dobry człowiek, ale cięgiem na wyrobku… jakże…\n- Piekielnica jedna! Wzięła pół grontu i pół chałupy, i wszystko, i taki wam daje wycug!\nDo sądu trza iść! Jeść mieli wam dawać i opał, i to, co wam do ubieru potrzeba, a my te\ndwanaście rubli w rok… bochmy przeciech i dług spłacili… co, nie tak?\n- Prawda! Rzetelni jesteście, prawda… ale i te parę złotych, co od was, a com je chował sobie\nna pochówek, wycyganiła ode mnie… a potem i dać było potrza… Jakże, dziecko… - Umilkł\ni siedział cichy, skulony, podobny do kupy starych wiórów prędzej niźli do człowieka.\nA po obiedzie, skoro jeno Kowalowa weszła z dziećmi i jęła się witać, zabrał węzełek,\njaki mu Hanka narządziła po kryjomu, i wyniósł się po cichu.\nWładysław Stanisław Reymont, Chłopi. Warszawa 1958\nPoziom podstawowy\n8\nTemat 2. Na podstawie podanych fragmentów poematu Adama Mickiewicza Pan\nTadeusz scharakteryzuj i porównaj postacie Zosi i Telimeny.\nFragment 1.\nPrzypadkiem oczy podniósł i tuż na parkanie\nStała młoda dziewczyna. […]\nTwarzy nie było widać. Zwrócona na pole\nSzukała kogoś okiem, daleko, na dole;\nUjrzała, zaśmiała się i klasnęła w dłonie,\nJak biały ptak zleciała z parkanu na błonie\nI wionęła ogrodem przez płotki, przez kwiaty,\nI po desce opartej o ścianę komnaty,\nNim spostrzegł się, wleciała przez okno,\nświecąca,\nNagła, cicha i lekka jak światłość miesiąca.\nNucąc chwyciła suknię, biegła do zwierciadła:\nWtem ujrzała młodzieńca i z rąk jej wypadła\nSuknia, a twarz od strachu i dziwu pobladła.\n[…]\nSkromny młodzieniec oczy zmrużył\ni przysłonił,\nChciał coś mówić, przepraszać, tylko się\nukłonił\nI cofnął się; dziewica krzyknęła boleśnie,\nNiewyraźnie, jak dziecko przestraszone\nwe śnie;\nPodróżny zląkł się, spójrzał, lecz już jej nie\nbyło.\nFragment 2.\nWojski, chlubnie skończywszy łowy,\nwraca z boru,\nA Telimena w głębi samotnego dworu\nZaczyna polowanie. Wprawdzie nieruchoma\nSiedzi z założonemi na piersiach rękoma,\nLecz myślą goni źwierzów dwóch; szuka\nsposobu,\nJak by razem obsaczyć i ułowić obu:\nHrabię i Tadeusza. Hrabia, panicz młody,\nWielkiego domu dziedzic, powabnej urody;\nJuż trochę zakochany! Cóż? Może się zmienić!\nPotem, czy szczerze kocha? Czy się zechce\nżenić?\nZ kobietą kilku laty starszą! Niebogatą!\nCzy mu krewni pozwolą? co świat powie\nna to?\nTelimena, tak myśląc, z sofy się podniosła\nI stanęła na palcach; rzekłbyś, że podrosła;\nOdkryła nieco piersi, wygięła się bokiem\nI sama siebie pilnem obejrzała okiem,\nI znowu zapytała o radę zwierciadła;\nPo chwili wzrok spuściła, westchnęła i siadła.\nHrabia pan! Zmienni w gustach są ludzie\nmajętni!\nHrabia blondyn! Blondyni nie są zbyt\nnamiętni!\nA Tadeusz? prostaczek! Poczciwy chłopczyna!\nPrawie dziecko! raz pierwszy kochać się\nzaczyna!\nPilnowany, niełacno zerwie pierwsze związki,\nPrzy tem dla Telimeny ma już obowiązki,\n[…]\nLecz co powiedzą ludzie? Można im zejść\nz oczu,\nW inne strony wyjechać, mieszkać na uboczu\nLub, co lepsza, wynieść się całkiem z okolicy,\nNa przykład zrobić małą podróż do stolicy,\nMłodego chłopca na świat wielki\nwyprowadzić,\nKroki jego kierować, pomagać mu, radzić,\nSerce mu kształcić, mieć w nim przyjaciela,\nbrata!\nNareszcie - użyć świata, póki służą lata!\nTak myśląc, po alkowie śmiało i wesoło\nPrzeszła się kilka razy - znów spuściła czoło.\nWarto by też pomyśleć o Hrabiego losie -\nCzyby się nie udało podsunąć mu Zosię?\nNiebogata, lecz za to urodzeniem równa,\nZ senatorskiego domu, jest dygnitarzówna.\nJeżeliby do skutku przyszło ożenienie,\nTelimena w ich domu miałaby schronienie\nNa przyszłość; krewna Zosi i Hrabiego swatka,\nDla młodego małżeństwa byłaby jak matka.\nPo tej z sobą odbytej stanowczej naradzie\nWoła przez okno Zosię bawiącą się w sadzie.\nPoziom podstawowy\n9\nFragment 3.\nPoznał ją zaraz Hrabia, z zadziwienia\nblady,\nWstał od stołu i szukał koło siebie szpady:\n„I tyżeś to! - zawołał - czy mnie oczy łudzą?\nTy? w obecności mojej? Ściskasz rękę cudzą?\n[…]\nLecz biada rywalowi, co mię tak znieważa!\nPo moim chyba trupie pójdzie do ołtarza!”\nGoście powstali, Rejent okropnie się\nzmieszał,\nPodkomorzy rywalów zagodzić pośpieszał;\nLecz Telimena, wziąwszy Hrabiego na stronę:\n„Jeszcze - szepnęła - Rejent nie wziął mię\nza żonę;\n[…]\nCzy mnie kochasz, czyś dotąd serca nie\nodmienił,\nCzy gotów, żebyś ze mną zaraz się ożenił?\nZaraz, dziś? - Jeżeli zechcesz, odstąpię\nRejenta”.\nHrabia rzekł: „O, kobieto, dla mnie\nniepojęta!\nDawniej w uczuciach twoich byłaś poetyczną,\nA teraz mi się zdajesz całkiem prozaiczną;\nCóż są wasze małżeństwa, jeśli nie łańcuchy,\nKtóre związują tylko ręce, a nie duchy?\nWierzaj, są oświadczenia nawet bez wyznania,\nSą obowiązki nawet bez obowiązania!\nDwa serca, pałające na dwóch końcach ziemi,\nRozmawiają jak gwiazdy promieńmi drżącemi:\nKto wie! może dlatego ziemia tak do słońca\nDąży i tak jest zawsze miłą dla miesiąca,\nŻe wiecznie patrzą na się i najkrótszą drogą\nBiegą do siebie - ale zbliżyć się nie mogą!”\n„Dość już tego - przerwała - nie jestem\nplanetą\nZ łaski Bożej! Dość, Hrabio, ja jestem kobietą;\nJuż wiem resztę, przestań mi pleść ni to,\nni owo,\nTeraz ostrzegam: jeśli piśniesz jedno słowo,\nAżeby ślub mój zerwać, to jak Bóg na niebie,\nŻe z temi paznokciami przyskoczę do ciebie\nI…”\n„Nie będę - rzekł Hrabia - szczęścia Pani\nkłócił!”\nI oczy pełne smutku i wzgardy odwrócił.\nFragment 4.\n„Zofijo! Muszę ciebie w bardzo ważnej\nrzeczy\nRadzić się; już pytałem stryja, on nie przeczy.\nSami wolni, uczyńmy i włościan wolnemi.”\n[…]\nA na to Zosia rzekła skromnie:\n„Jestem kobietą, rządy nie należą do mnie.\nWszakże Pan będziesz mężem; ja do rady\nmłoda.\nCo Pan urządzisz, na to całem sercem zgoda!\nJeśli włość uwalniając, zostaniesz uboższy,\nTo, Tadeuszu, będziesz sercu memu droższy.\n[…]\nWsi nie lękam się; jeśli w wielkim mieście\nżyłam,\nTo dawno; zapomniałam, wieś zawsze lubiłam,\nI wierz mi, że mnie moje kogutki i kurki\nWięcej bawiły niźli owe Peterburki;\nJeśli czasem tęskniłam do zabaw, do ludzi,\nTo z dzieciństwa; wiem teraz, że mnie miasto\nnudzi;\nPrzekonałam się zimą po krótkim pobycie\nW Wilnie, że ja na wiejskie urodzona życie;\nPośród zabaw tęskniłam znów do Soplicowa.\nPracy też nie lękam się, bom młoda i zdrowa.\nAdam Mickiewicz, Pan Tadeusz, BN 1996.\nPoziom podstawowy\n10\nna temat nr\nPoziom podstawowy\n11\nPoziom podstawowy\n12\nPoziom podstawowy\n13\nPoziom podstawowy\n14\nPoziom podstawowy\n15\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2009-maj-matura-podstawowa/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"}]}