{"paper":{"id":"jezyk-polski-2009-maj-matura-rozszerzona","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","variant":null,"exam_pdf":"jezyk-polski-2009-maj-matura-rozszerzona/jezyk-polski-2009-maj-matura-rozszerzona.pdf","key_pdf":"jezyk-polski-2009-maj-matura-rozszerzona-odpowiedzi/jezyk-polski-2009-maj-matura-rozszerzona-odpowiedzi.pdf","question_count":8,"source_label":"Język polski · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"jezyk-polski-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/1","paper_id":"jezyk-polski-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"1","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1. (1 pkt)\nWymień dwie dziedziny życia, których wzajemne relacje autor czyni głównym przedmiotem\nswoich rozważań.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1.\nKorzystanie\nz informacji\nOdczytywanie sensu całego tekstu.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeżeli wymienił dwie dziedziny życia, których relacje autor tekstu\nuczynił przedmiotem rozważań, np.: sztuka, polityka.\nZadanie 2.\nKorzystanie\nz informacji\nOdczytywanie sensu akapitu.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeżeli określił, w jaki sposób muzyka wpłynęła na strajkujących,\nnp.: przestali rozmawiać o polityce lub wyciszyli się wewnętrznie.\nZadanie 3.\nKorzystanie\nz informacji\nOdczytywanie znaczeń metaforycznych; dostrzeganie opozycji\ngóra - dół i określanie znaczenia elementów tworzących\nopozycję.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeżeli odnalazł w tekście i wymienił przykład opozycji „góra -\ndół” oraz wyjaśnił symboliczne znaczenie elementów tworzących wymienioną opozycję.\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi.\nopozycja\nprzykład\nsymboliczne znaczenie\ngóra - dół\nbiblioteka na piętrze / sala na parterze wartości wyższe / wartości\nprzyziemne\ngóra - dół\nkościół św. Anny / trasa W-Z\nwartości absolutne / wartości\ndoczesne\ngóra - dół\nsztuka, religia / polityka\nsacrum / profanum\nZadanie 4.\nKorzystanie\nz informacji\nRozpoznawanie środków językowych, dzięki którym autor podkre-\nśla subiektywizm swojej wypowiedzi; określanie ich funkcji.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeżeli wypisał z tekstu i nazwał dwa środki językowe\nzastosowane przez autora w celu podkreślenia subiektywizmu jego wypowiedzi.\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi.\nśrodek językowy\nprzykład z tekstu\npierwszoosobowy nadawca\nDostałem; Kiedy myślę; mam wrażenie\nwtrącenie\n(co dla mojego wyobrażenia decydujące)\ntryb przypuszczający\n…o tym wszystkim byłbym w stanie z grubsza opowiedzieć\nepitet wartościujący\ndramatyczny epizod\nzdrobnienie\ncudeńka\nzaimki\nja, nasz, mi\npytanie retoryczne\nCo zostaje z książek czy filmów, które bez reszty zajmują się\nnaszym życiem rzeczywistym, bezpośrednio danym?\nUwaga: uznaje się opisowe nazywanie środków językowych.\nJęzyk polski - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n14\nZadanie 5.\nKorzystanie\nz informacji\nRozpoznawanie środków językowych, dzięki którym autor\nnadaje swojej wypowiedzi funkcję estetyczną (poetycką).\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeżeli wypisał z tekstu i nazwał dwa środki artystyczne\nzastosowane przez autora w celu nadania funkcji estetycznej wypowiedzi, np.: metafora: I ta\nmuzyka stopniowo zwyciężała; porównanie: Dzieło jest przecież jak list w butelce rzuconej\nw bezkresny ocean przestrzeni i czasu.\nZadanie 6.\nKorzystanie\nz informacji\nRozpoznawanie zasady kompozycyjnej tekstu i jej funkcji,\nilustrowanie przykładami tego, jak autor posługuje się\nkonkretem, który służy wprowadzeniu rozważań na poziom\nuogólnień.\n0-2\nZdający otrzymuje 2 punkty, jeżeli podał przykład posługiwania się przez autora konkretem\nw celu zbudowania uogólnienia oraz przedstawił uzyskiwane uogólnienie.\nUwaga: za to zadanie nie przyznaje się punktów cząstkowych!\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi.\nkonkret\nuogólnienie\nstrajk na polonistyce w 1981 r. (odgłos\nmuzyki)\nnp.: rozważania nad tym, co przemijające i trwałe\nsłuchanie Wagnera podczas strajku\nstudenckiego w 1981 roku\nnp.: sztuka powoduje, że odchodzimy\nod doświadczenia konkretnego, by dotrzeć\ndo doświadczenia uniwersalnego.\nlosy Chimery w kontekście wydarzeń\nhistorycznych (np. z 1905 r.)\nnp.: ponadczasowość piękna, trwałość sztuki\nschody przy trasie W-Z\nnp.: dostrzeżenie różnych poziomów egzystencji\ni różnych funkcji sztuki\nChimera\nnp.: rozważanie na temat eskapizmu\nZadanie 7.\nKorzystanie\nz informacji\nFormułowanie głównej myśli całego tekstu; określanie funkcji,\njaką - zadaniem autora - powinna pełnić sztuka.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeżeli określił zadania, jakie powinna pełnić sztuka (według\nSosnowskiego), np.: powinna łączyć niższy poziom życia z poziomem wyższym, tzn. sferę\ncodzienności ze sferą metafizyczną, troskę o doczesne dobro wspólne z troską o dobro\nostateczne.\nZadanie 8.\nKorzystanie\nz informacji\nWyszukiwanie i porządkowanie informacji wg klucza\nprzyczynowo - skutkowego; wskazywanie przyczyn zagrożeń\ndla suwerenności sztuki, które dostrzega autor tekstu.\n0-2\nZdający otrzymuje 2 punkty, jeżeli wymieni dwa zagrożenia sztuki wskazane przez autora\ntekstu, np.: oderwanie się sztuki od rzeczywistości (eskapizm), oderwanie się od sfery\nmetafizycznej (zajmowanie się wyłącznie życiem codziennym).\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeżeli wymieni jedno zagrożenie sztuki (spośród wielu\nwskazanych przez autora tekstu).\nJęzyk polski - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n15\nCzęść II - pisanie tekstu własnego w związku z tekstem literackim zamieszczonym w arkuszu.\nTemat 1. Na podstawie Pieśni XXII i Trenu IX Jana Kochanowskiego przedstaw różnice\nw postawie poety wobec Rozumu i Mądrości. Zwróć uwagę na sposób budowania\npoetyckiej refleksji.\nI. ROZWINIĘCIE TEMATU (można uzyskać maksymalnie 26 punktów)\nPunktacja\n1. Wstępne rozpoznanie wypowiedzi i zasady zestawienia tekstów, np.:\n0-1\na. liryka zwrotu do adresata - Rozumu, Mądrości,\nb. podmiot liryczny - humanista, wyrażający poglądy dotyczące życia,\nc. refleksyjny charakter tekstów, sentencjonalność.\nPieśń XXII\n2. Określenie postawy poety wobec Rozumu, np.:\n0-4\na. zwracając się do Rozumu, pociesza samego siebie,\nb. utożsamia się z Rozumem, podkreślając swoją wartość (poeta doctus),\nc. podkreśla, że Los jest kapryśny, zmienny,\nd. uświadamia, że kaprysy Losu dotykają wszystkich jednakowo,\ne. zwierza się, że nie potrafi, jak inni, ukrywać swoich emocji,\nf. przekonuje do optymistycznego podejścia do życia, do wiary w nadejście lepszych\nczasów,\ng. zaleca postawę pogodzenia z Losem,\nh. uczy dystansu wobec niepowodzeń.\n3. Określenie sposobu wypowiadania refleksji dotyczących Rozumu, np.:\n0-4\na. nazwanie gatunku: pieśń o charakterze refleksyjno-filozoficznym,\nb. dostrzeżenie i uargumentowanie retorycznego charakteru refleksji (np.: liczne\napostrofy, pozorny dialog, perswazyjny charakter wypowiedzi (pouczenia: Teraz\nwidzisz, A nie mniemaj), personifikacja Rozumu, powtórzenia podkreślające\nkonieczność godzenia się z Losem, spokojny, regularny tok wypowiedzi, kompozycja\nklamrowa - podkreślenie istoty rozważań).\nTren IX\n4. Określenie postawy poety wobec Mądrości, np.:\n0-4\na. polemizuje z renesansowym pojmowaniem Mądrości,\nb. przywołuje pochlebne opinie na jej temat,\nc. kwestionuje przymioty Mądrości pod wpływem osobistego doświadczenia,\nd. przeżywa kryzys wartości,\ne. sądzi, że Mądrość nie chroni przed przeciwnościami losu,\nf. uważa, że Mądrość nie gwarantuje wyjątkowej pozycji i stabilizacji życiowej,\ng. stwierdza, że Mądrość nie chroni przed rozpaczą.\n5. Określenie sposobu wypowiadania refleksji dotyczących Mądrości, np.:\n0-4\na. nazwanie gatunku: tren o odmiennej strukturze (nie ma w nim mowy o osobie\nzmarłej),\nb. elementy ironii w sposobie przedstawiania Mądrości (np.: jeśli prawdziwie mienią…)\ni ich uargumentowanie (liczne apostrofy, personifikacja Mądrości, wyliczenia,\npowtórzenia zaimka Ty, umniejszające wartość Mądrości jako nauczycielki życia,\nekspresyjność wypowiedzi, budowa trenu podkreślająca dramatyzm wyznania\n(np.: przerzutnie), kontrast obecny w kompozycji jako źródło ironii (pochwała\nMądrości i sceptycyzm wobec niej).\nJęzyk polski - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n16\n6. Wskazanie różnic w zaprezentowanej postawie, np.:\n0-4\nUwaga: punkty przyznaje się, jeżeli piszący dostrzega opozycje.\na. traktowanie Rozumu jako równorzędnego partnera - zachowanie dystansu wobec\nMądrości,\nb. postrzeganie Rozumu jako podpory życiowej - postrzeganie Mądrości jako pozornej\nwartości,\nc. dostrzeganie możliwości wykorzystania Rozumu - stwierdzenie niemożności\nzdobycia Mądrości,\nd. pokładanie nadziei w Rozumie - rozczarowanie Mądrością,\ne. pocieszanie Rozumu - oskarżanie Mądrości,\nf. racjonalna postawa wobec Rozumu - emocjonalna postawa wobec Mądrości.\n7. Zastosowanie kontekstów w interpretacji tekstu, np.:\n0-2\na. biograficznego,\nb. historycznoliterackiego,\nc. filozoficznego.\n8. Podsumowanie\n0-3\npełne, np.: wskazanie różnicy w postawie poety wobec Rozumu i Mądrości; wskazanie\nróżnicy w sposobie budowania refleksji poetyckiej; dostrzeżenie zmian w prezentowanej\nfilozofii życiowej;\n(3)\nczęściowe, np.: wskazanie różnicy w postawie poety wobec Rozumu i Mądrości; wskazanie\nróżnicy w sposobie budowania refleksji poetyckiej lub dostrzeżenie zmian w prezentowanej\nfilozofii życiowej;\n(2)\npróba podsumowania, np.: wskazanie różnicy w postawie poety wobec Rozumu i Mądrości\nlub wskazanie różnicy w sposobie budowania refleksji poetyckiej lub dostrzeżenie zmian\nw prezentowanej filozofii życiowej.\n(1)\nJęzyk polski - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n17\nTemat 2. Na podstawie fragmentu powieści Wiesława Myśliwskiego Kamień na kamieniu,\nprzedstaw metaforyczne znaczenia drogi. Zwróć uwagę na kreację narratora.\nI. ROZWINIĘCIE TEMATU (można uzyskać maksymalnie 26 punktów)\nPunktacja\n1. Wstępne rozpoznanie fragmentu, np.:\n0-2\na. droga - dawniej i dziś na tle zmian,\nb. bohater pochodzi ze wsi i zna jej realia,\nc. opis drogi i wsi uogólnieniem praw życia każdego człowieka,\nd. tradycja powieści chłopskiej.\nOpis dosłownego znaczenia drogi\n2. Droga stara, np.:\n0-3\na. typowa droga wiejska (wąska, kręta, z wybojami),\nb. sprzyjała powstawaniu wspólnotowych więzi (spotkania, częstowanie papierosem,\npogawędki - codzienność),\nc. działy się na niej najważniejsze wydarzenia gromady (np.: odejścia - w świat,\ndo wojska, na cmentarz),\nd. służyła wszystkim i każdemu z osobna (była przedmiotem troski),\ne. sprzyjała zgodnemu z niej korzystaniu (powrót z pola, parkowanie wozu na poboczu),\nf. była bezpieczna,\ng. ludzie modlili się przy niej,\nh. funkcjonowała w zgodzie z przyrodą (rosły obok niej akacje, z których robiono koła),\ni. jest elementem przeszłości utrwalonym w pamięci.\n3. Droga nowa, np.:\n0-3\na. nowoczesna (asfaltowa, prosta, gładka),\nb. pozbawiła wspólnej i prywatnej własności,\nc. wydobywa i podkreśla obcość przybyszów z miasta,\nd. jest przeklinana - jej budowa odbyła się kosztem człowieka (Albin Mucha),\ne. przemieszczają się po niej szybko obcy użytkownicy,\nf. wyzwala negatywne emocje (krzyk, agresja, strach),\ng. zbudowano ją kosztem przyrody (wycięto prawie wszystkie stare akacje jako\nnieprzydatne, gdyż są gumowe koła),\nh. rozdzieliła mieszkańców wsi, zmieniła relacje między nimi - każdy kurzy ze swojej\npaczki.\n4. Przedstawienie metaforycznych znaczeń drogi odnoszących się do różnych\nproblemów.\n0-6\nDroga przedstawiona we fragmencie prozy - to metafora, np.:\na. przemiany (dawne a nowe),\nb. życia (pytania o sens, cel),\nc. śmierci człowieka (okoliczności umierania, przemijanie),\nd. poczucia harmonii w świecie ludzi i przyrody,\ne. związku człowieka z transcendencją (pytania do Boga, ostatnia droga),\nf. oddzielania (np.: ludzi, wartości), wyznaczania granicy,\ng. anonimowości życia w wyniku nowoczesności (jak rzeka bez nazwy),\nh. śmierci języka (odbiera pierwotne znaczenie myślom, słowom, umieraniu),\ni. pozbawienia godności (uprzedmiotowienie człowieka),\nj. poczucia płynności zjawisk,\nJęzyk polski - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n18\nk. zagrożenia i zagubienia w świecie (nie wiadomo, dokąd i po co ludzie się\nprzemieszczają).\n5. Kreacja narratora, np.:\n0-5\na. pierwszoosobowy,\nb. subiektywny,\nc. w czas teraźniejszy wplata retrospekcję,\nd. wygłasza monolog o cechach gawędy,\ne. ujawnia się na dwa sposoby: początkowo przez zastosowanie zaimków w 1 osobie\nl. mn. (u nas), w połowie tekstu użycie formy 1 os. l. poj. (mnie),\nf. narrator - chłop gaduła (opowiadacz, wie więcej niż inni),\ng. komentuje wydarzenia (filozoficzna refleksja),\nh. przytacza cudze wypowiedzi jako własne (mowa pozornie zależna).\n6. Sposób przedstawiania drogi przez narratora, np.:\n0-4\na. dominanta kompozycyjna - konsekwentne porównywanie, kontrast,\nb. szczegółowość opisu różnych przejawów życia,\nc. potoczność mówienia (plebejskość, ludowość) - łączy zaimek zwrotny się\nz czasownikami typu mówi (mówi się),\nd. stylizacja na język mówiony (np.: słownictwo potoczne, szyk przestawny,\nrozpoczynanie zdań od przyimków i spójników),\ne. stylizacja gwarowa (dialektyzmy),\nf. liryzacja prozy - sugestywne, barwne obrazy,\ng. metaforyczność w opisywaniu rzeczywistości (auta po ich mowie jeżdżą, drzewa\nwaliły się pod piłami jak patyki),\nh. ożywienie (droga sama cię pcha),\ni. użycie środków językowych służących wartościowaniu i ekspresji.\n7. Podsumowanie\n0-3\npełne, np.: pogłębione odczytanie istotnych metaforycznych znaczeń drogi i określenie roli\nnarratora ujawniającego się w języku;\n(3)\nczęściowe, np.:. odczytanie istotnych metaforycznych znaczeń drogi;\n(2)\npróba podsumowania, np.: odczytanie podstawowego metaforycznego znaczenia drogi\n(np.: przemiany).\n(1)\nJęzyk polski - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n19\nII.\nKOMPOZYCJA (maksymalnie 2 punkty)\nKompozycję wypracowania ocenia się wtedy, gdy przyznane zostały punkty za rozwinięcie\ntematu.\n- podporządkowana zamysłowi funkcjonalnemu wobec tematu, spójna wewnętrznie,\nprzejrzysta i logiczna; pełna konsekwencja w układzie graficznym\n2\n- uporządkowana wobec przyjętego kryterium, spójna; graficzne wyodrębnienie\ngłównych części.\n1\nUwaga: jeśli powyższe kryteria nie zostały spełnione, nie przyznaje się punktów.\nIII. STYL (maksymalnie 2 punkty)\n- jasny, żywy, swobodny, zgodny z zastosowaną formą wypowiedzi; urozmaicona\nleksyka\n2\n- zgodny z zastosowaną formą wypowiedzi, na ogół jasny; wystarczająca leksyka.\n1\nUwaga: jeśli powyższe kryteria nie zostały spełnione, nie przyznaje się punktów.\nIV. JĘZYK (maksymalnie 8 punktów)\n- język w całej pracy komunikatywny, poprawna, urozmaicona składnia, poprawne:\nsłownictwo, frazeologia, fleksja\n8\n- język w całej pracy komunikatywny, poprawne: składnia, słownictwo, frazeologia\ni fleksja\n6\n- język w całej pracy komunikatywny, poprawna fleksja, w większości poprawne:\nskładnia, słownictwo, frazeologia\n4\n- język w pracy komunikatywny mimo błędów składniowych, leksykalnych\n(słownictwo i frazeologia), fleksyjnych\n2\n- język w pracy komunikatywny mimo błędów fleksyjnych, licznych błędów\nskładniowych, leksykalnych.\n1\nUwaga: jeśli powyższe kryteria nie zostały spełnione, nie przyznaje się punktów.\nV.\nZAPIS (maksymalnie 2 punkty)\n- bezbłędna ortografia;\npoprawna interpunkcja (nieliczne błędy)\n2\n- poprawna ortografia (nieliczne błędy różnego stopnia);\nna ogół poprawna interpunkcja.\n1\nUwaga: jeśli powyższe kryteria nie zostały spełnione, nie przyznaje się punktów.\nVI. SZCZEGÓLNE WALORY PRACY\n0-4","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/2","paper_id":"jezyk-polski-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"2","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2. (1 pkt)\nW jaki sposób muzyka wpłynęła na strajkujących (akapit 1)?","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2.\nKorzystanie\nz informacji\nRozpoznawanie form fleksyjnych wyrazów, nazywanie środków\njęzykowych i określanie ich funkcji w tekście.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeżeli określił, jaką funkcję pełni 1. os. liczby mnogiej użytych\nw tekście czasowników, np.: służy podkreśleniu, że omawiane zjawisko dotyczy każdego.","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/3","paper_id":"jezyk-polski-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"3","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3. (1 pkt)\nPodaj przykład występującej w tekście opozycji: góra - dół. Wyjaśnij symboliczne znaczenie\nelementów tworzących wskazaną opozycję.\ngóra:\nprzykład:\nsymboliczne znaczenie:\nopozycja\ndół:\nprzykład:\nsymboliczne znaczenie:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 3.\nKorzystanie\nz informacji\nOdczytywanie sensu fragmentu tekstu.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeżeli wymienił trzy czynniki, od których zależą efekty hipnozy,\nnp.: wiedza hipnotyzera, osobowość hipnotyzera, predyspozycje osoby hipnotyzowanej.","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/4","paper_id":"jezyk-polski-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"4","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4. (1 pkt)\nNazwij dwa środki językowe zastosowane przez autora w celu podkreślenia subiektywizmu\njego wypowiedzi. Każdy z nich zilustruj jednym przykładem zaczerpniętym z tekstu.\nPoziom rozszerzony\n5","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4.\nKorzystanie\nz informacji\nRozumienie struktury tekstu; wyodrębnianie wykorzystanych\nw tekście argumentów i sformułowanych wniosków.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeżeli odnalazł w tekście i wymienił dwa przykłady\npotwierdzające opinię, że hipnoza może być terapią, np.: leczenie nałogów oraz leczenie\notyłości.\nJęzyk polski - poziom podstawowy\nKlucz punktowania odpowiedzi\n4","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/5","paper_id":"jezyk-polski-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"5","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5. (1 pkt)\nWypisz z tekstu i nazwij dwa środki artystyczne, którymi posłużył się autor, by nadać swojej\nwypowiedzi funkcję estetyczną (poetycką).","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5.\nKorzystanie\nz informacji\nWyszukiwanie informacji i stosowanie ich do rozwiązania\nproblemu.\n0-2\nZdający otrzymuje 2 punkty, jeżeli wymienił wyróżnione przez autora tekstu stadia hipnozy\noraz scharakteryzował każde z wymienionych stadiów, podając jego dwie cechy, np.: stadium\nlekkie - senność, przyjemne odprężenie; stadium średnie - zachowanie świadomości,\nniemożność otwarcia oczu; stadium głębokie - otwieranie oczu na polecenie hipnotyzera,\nodczuwanie tego, co zasugeruje hipnotyzer.\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeżeli wymienił i poprawnie scharakteryzował co najmniej dwa\nstadia hipnozy.","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/6","paper_id":"jezyk-polski-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"6","points":2,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6. (2 pkt)\nPodaj przykład posługiwania się przez autora konkretem w celu zbudowania uogólnienia.\nKonkret:\nUogólnienie:","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6.\nKorzystanie\nz informacji\nPrzetwarzanie informacji, formułowanie tezy na podstawie\nopisanego eksperymentu.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeżeli poprawnie sformułował tezę, którą potwierdzał opisany\nw tekście eksperyment, np.: oddziaływanie sugestii podczas hipnozy jest wyjątkowo silne\nlub osoba zahipnotyzowana potrafi wykonać nieprawdopodobne czynności w przeciwieństwie\ndo ludzi niepoddanych hipnozie.","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/7","paper_id":"jezyk-polski-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"7","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7. (1 pkt)\nJaką funkcję, zdaniem autora, powinna pełnić sztuka?","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7.\nKorzystanie\nz informacji\nOdczytywanie sensu fragmentu, wyodrębnianie argumentów.\n0-2\nZdający otrzymuje 2 punkty, jeżeli właściwie odczytał stanowisko autora wobec hipnozy oraz\nprzytoczył argument autora, którym on uzasadnił swoje stanowisko, np.: na pytanie,\nczy należy bać się hipnozy, autor odpowiada przecząco; nie zgadza się ze stwierdzeniem,\nże należy obawiać się hipnotyzerów.\nAutor tekstu uzasadnia to następująco: w Polsce nieznany jest przykład wykorzystania\nhipnozy w celach przestępczych; hipnoza służy rozwiązywaniu problemów człowieka,\nnajczęściej pomaga ludziom.\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeżeli poprawnie rozwiązał pierwszą część zadania, czyli określił\nstanowisko autora wobec hipnozy, ale nie znalazł w tekście autorskiej argumentacji.","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/8","paper_id":"jezyk-polski-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"8","points":2,"ptype":"closed","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8. (2 pkt)\nCo, zdaniem autora, jest zagrożeniem dla suwerenności sztuki? Wymień dwa zagrożenia.\nZagrożenie 1.\nZagrożenie 2.\nPoziom rozszerzony\n6\nCzęść II - pisanie własnego tekstu w związku z tekstem literackim zamieszczonym w arkuszu.\nWybierz temat i napisz wypracowanie nie krótsze niż dwie strony (około 250 słów).\nTemat 1. Na podstawie Pieśni XXII i Trenu IX Jana Kochanowskiego, przedstaw różnice\nw postawie poety wobec Rozumu i Mądrości. Zwróć uwagę na sposób\nbudowania poetyckiej refleksji.\nPieśń XXII\nRozumie mój, prózno się masz frasować:\nCo zginęło, trudno tego wetować;\nPóki czas był, póki szczęście służyło,\nCzegoś żądał, o wszystko łacno było.\nTeraz widzisz, że nam niebo nie sprzyja:\nW czym się kochasz, to cię daleko mija.\nCóż temu rzec? I szkoda głowy psować;\nLepiej się nam na lepsze czasy chować.\nA nie mniemaj, byś sam był w tej niewoli:\nNalazłby się, kogo to nie mniej boli;\nJeno ludzie snadniej zakryć umieją,\nAcz nie z serca, z wierzchu się przedsię\nśmieją.\nMnie, smutnego, ten dowcip nie ratuje,1\nWyda mię twarz, gdy się serce źle czuje;\nWszakoż widzę, że się prózno frasować,\nCo zginęło, trudno tego wetować.\nJan Kochanowski, Dzieła wszystkie, Warszawa 1982\nTren IX\nKupić by cię, Mądrości, za drogie pieniądze,\nKtóra, jesli prawdziwie mienią,2 wszytki żądze,\nWszytki ludzkie frasunki umiesz wykorzenić,\nA człowieka tylko nie3 w anioła odmienić,\nKtóry nie wie, co boleść, frasunku nie czuje,\nZłym przygodom nie podległ, strachom nie hołduje.\nTy wszytki rzeczy ludzkie masz za fraszkę sobie,\nJednaką myśl tak w szczęściu, jako i w żałobie\nZawżdy niesiesz. Ty śmierci namniej się nie boisz,\nBezpieczna, nieodmienna, niepożyta4 stoisz.\nTy bogactwa nie złotem, nie skarby wielkimi,\nAle dosytem mierzysz i przyrodzonymi\nPotrzebami. Ty okiem swym nieuchronionym5\nNędznika upatrujesz pod dachem złoconym,\nA uboższym nie zajźrzysz szczęśliwego mienia,\nKto by jedno chciał słuchać twego upomnienia.\nNieszczęśliwy ja człowiek, którym lata swoje\nNa tym strawił, żebych był ujźrzał progi twoje!\nTerazem nagle z stopniów ostatnich zrzucony\nI między insze, jeden z wiela, policzony.\nJan Kochanowski, Treny, BN, Wrocław 1972\n1 ten dowcip nie ratuje - nie mam tego talentu\n2 jesli prawdziwie mienią - jeśli mówią prawdę\n3 tylko nie - niemalże\n4 niepożyta - nieczuła, niewzruszona\n5 nieuchroniony - taki przed którym nic się nie ukryje\nPoziom rozszerzony\n7\nTemat 2. Na podstawie fragmentu powieści Wiesława Myśliwskiego Kamień na kamieniu\nprzedstaw metaforyczne znaczenia drogi. Zwróć uwagę na kreację narratora.\nKamień na kamieniu (fragment)\nSzła u nas przez wieś droga. Nie najlepsza, pewnie, jak to przez wieś. Dziury, doły.\nWiosną czy jesienią błoto, latem kurz. Ale ludziom wystarczyła. Raz na jakiś czas tu i tam się\nwyrównywało, trochę się kamieniem posypało i jakoś się jeździło. I na jarmark do miasta\nmożna było nią dojechać, i do każdej wsi w sąsiedztwie, i czy na wojnę, czy w świat ktoś\nwyruszał, tak samo go zaprowadziła.\nA prócz tego, że była dla wszystkich, każdy miał jeszcze kawałek tej drogi na własność\ndla siebie. I przed każdą niedzielą czy świętem latem ją zamiatał, jesienią skrobał błoto, zimą\nśnieg odgarniał, kiedy napadało, popiołem posypywał, żeby ktoś się nie przewrócił przed jego\nchałupą. A na Zielone Świątki zawsze się ją tatarakiem maiło. Szli ludzie do kościoła, to im\ntatarak chrupał pod nogami, a pachniało jakby w gaju i mówiło się, że to droga tak pachnie.\nI prawie każdy miał przy niej swoją ławkę czy kamień. Mógł wieczorem wyjść usiąść,\nz sąsiadami pogadać, zakurzyć czy choćby w ciemne niebo nad sobą popatrzeć. Boga o to\ni owo się popytać.\nLudzie, krowy, gęsi, wszyscy środkiem chodzili, bo nie było ni lewej, ni prawej strony.\nMogłeś konia z wozem na brzegu zostawić i pójść do gospody na oranżadę czy piwo, a trafiła\nsię ćwiartka, to wypić jednego, a koń sobie stał. Czy z pola ze zbożem wracałeś, a ktoś\nz naprzeciwka jechał, to się przystanęło wóz przy wozie, jakby ramię przy ramieniu, i nikt ci\nnie trąbił, żeś mu drogę zastawił. I tak samo do wieczności odchodziło się tą drogą,\nbo nie było innej. A po obu jej stronach rosły akacje. Dzisiaj zostało we wsi trzy może cztery\nakacje. Pościnali, jak zaczęli nową drogę budować. Bo akacje dawniej na wozy się sadziło.\nMiałeś akację przed chałupą, to miałeś i wóz. A na koła to już nie ma lepszego drzewa\nod akacji. Nawet z dębu się nie równają. Za twarde i lubią pękać. A koła w wozie\nnajważniejsze. Na gumowe przyszedł teraz czas. Namawiają i mnie, żebym sprawił sobie\ngumowe koła. Koń by miał lżej i na wóz dużo więcej można wziąć. W żniwa po cztery\npokłady snopków chłopy na gumowych kołach zwożą. Dawniej w dwa konie nie dałoby rady,\na teraz w pojedynkę i ciągnie. Droga sama cię pcha. Mają niektórzy ziemi co by\nza paznokciem i mają gumowe koła. […]\nKręta była, to prawda. Jak to droga. Musi to i tamto ominąć. Figurę, staw, chałupę.\nWszystko to powyprostowywali, wyasfaltowali. Zakręty porobili długie i okrągłe, prawie się\nnie skręca, tylko prosto jedzie. Na niejeden taki zakręt całe pole poszło. Albin Mucha miał\npole przy drodze, siał grykę, seradelę, a teraz ma zakręt. Czasem w niedzielę wyjdzie na ten\nzakręt i wali laską w asfalt, tu było moje pole! Zakopali mi go, cholery! Albo siądzie przy\nrowie i spisuje auta, co jeżdżą po tym jego polu.\nNie można powiedzieć, szersza jest ta droga ze trzy razy od dawniejszej i jeździ się\npo niej jak po stole. I świata się trochę na niej widzi. Najwięcej w niedzielę. Szkoda tylko,\nże takie drogi nie mają nazw jak rzeki. Bo wieś nasza przy tej drodze jakby przy wezbranej\nrzece. Patrzą ludzie, a ona płynie i płynie. I nawet jakby na dwie wsie wieś naszą rozdzieliła.\nPo tej i po tamtej stronie. Matka dziecka nie wyśle do sklepu, gdy sklep nie po tej stronie.\nSąsiad do sąsiada pożyczyć konia, pługa, kosy woli nieraz dalej pójść, aby przez tę rzekę nie\nprzechodzić. Pastuchy gonią krowy na pastwiska, to z tamtej osobno i z tej osobno, a kiedyś\nwszyscy razem. Na zebraniach też ci z tej i tamci z tamtej swoje strony trzymają. Czy sąsiad\nz sąsiadem niech z naprzeciwka wyjdą przed chałupy, to nie zbliżą się ku sobie, jak to\ndawniej, żeby zakurzyć, pogadać. Tylko każdy kurzy po swojej stronie i każdy ze swojej\npaczki. Zresztą co można pogadać, gdy jeden na jednym brzegu, drugi na drugim i bez\nprzerwy auta po ich mowie jeżdżą. Mniejsze można jeszcze przekrzyczeć, ale ciężarowce\nnie dadzą nawet słowom z gardła wyjść.\nPoziom rozszerzony\n8\nNo, i tych akacji szkoda. Żal za gardło ściskał, gdy się takie stare drzewa waliły pod\npiłami jak patyki. Człowiek się urodził z nimi, rósł z nimi, to myślał, że i umrze z nimi. […]\nNie ma już spokoju w naszej wsi. Tylko te auta, auta, auta. Jakby dla samych aut tę\ndrogę zbudowali, a o ludziach zapomnieli. A czy to już same auta żyją na tym świecie?\nBo dziś kto na własnych nogach chodzi, ten tym autom tylko zawadza i na drodze,\ni w ogóle na świecie. Nawet gdy samym skrajem drogi idziesz, czujesz się, jakby każde z tych\naut przez ciebie jechało. Toteż idziesz z duszą na ramieniu. Nie dlatego, żebyś bał się śmierci.\nTylko że co to za śmierć od auta. Nawet pamięć po takiej śmierci to jakby splunął na drogę.\nAno, przejechany. Ale czy znaczy to samo co umarł? Czy po takiej śmierci też jest jakaś\nwieczność? Jeszcze trąbią, stukają się w czoła, wymachują przez szyby, a niejeden i szybkę\nopuści i wyzywa cię, na czym świat stoi. Jakbyś był najgorszy z najgorszych, bo idziesz\npiechotą. Nic już nogi człowiecze nie znaczą. A dawniej całe armie szły piechotą na wojny.\nI wygrywały. I mówiło się, że nie ma jak piechota. Albo woda po deszczu niech stoi\nna drodze, to cię jeden z drugim jeszcze naumyślnie ochlapie. I potem śmieje się zza szyby.\nAle bo zatrzyma się który? W pędzie tylko każdy taki mocny. I gdzie to pędzi? Niebo takie\nsamo wszędzie, a od swojego przeznaczenia i autem nie ucieknie.\nWiesław Myśliwski, Kamień na kamieniu, Kraków 2008\nna temat nr\nPoziom rozszerzony\n9\nPoziom rozszerzony\n10\nPoziom rozszerzony\n11\nPoziom rozszerzony\n12\nPoziom rozszerzony\n13\nPoziom rozszerzony\n14\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8.\nKorzystanie\nz informacji\nRozpoznawanie zasady kompozycyjnej tekstu i jej funkcji;\nrozpoznawanie charakterystycznych cech stylu i języka tekstu;\nnazywanie środków językowych i ich funkcji w tekście;\nrozpoznawanie intencji aktu mowy.\n0-2\nZdający otrzymuje 2 punkty, jeżeli poprawnie wymienił 1 zabieg kompozycyjny i 1 zabieg\njęzykowy, dzięki którym autor osiągnął wiarygodność, np.: cytowanie opinii znawców\n(przywoływanie nazwisk ekspertów w dziedzinie hipnozy lub powoływanie się na opinie\nspecjalistów); stosowanie formuł: wszystkie autorytety (znawcy tematu lub fachowcy\npodkreślają) lub stosowanie terminologii naukowej.\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeżeli poprawnie wymienił przykład jednego typu zabiegów.\nJęzyk polski - poziom podstawowy\nKlucz punktowania odpowiedzi\n5","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"}]}