{"paper":{"id":"jezyk-polski-2010-sierpien-poprawkowa-podstawowa","subject":"jezyk-polski","category":"inne","year":2010,"month":"sierpien","level":"podstawowa","variant":null,"exam_pdf":"jezyk-polski-2010-sierpien-poprawkowa-podstawowa/jezyk-polski-2010-sierpien-poprawkowa-podstawowa.pdf","key_pdf":"jezyk-polski-2010-sierpien-poprawkowa-podstawowa-odpowiedzi/jezyk-polski-2010-sierpien-poprawkowa-podstawowa-odpowiedzi.pdf","question_count":14,"source_label":"Język polski · Inne · sierpień 2010 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Inne"},"questions":[{"id":"jezyk-polski-2010-sierpien-poprawkowa-podstawowa/zad/1","paper_id":"jezyk-polski-2010-sierpien-poprawkowa-podstawowa","number":"1","points":2,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"inne","year":2010,"month":"sierpien","level":"podstawowa","text":"Zadanie 1. (2 pkt)\nJakie funkcje w tekście pełni historia o psychologach, pracujących w gruzińskim pensjonacie?\nOkreśl dwie.","answer":null,"answer_text":"1. Wstępne rozpoznanie fragmentów, np.:\n0-2\nBohaterowie\na. Janusz Radziwiłł - magnat, hetman wielki litewski, wojewoda wileński; Bogusław Radziwiłł\n- magnat, kuzyn Janusza; Andrzej Kmicic - chorąży orszański, pułkownik wojsk Janusza\nRadziwiłła,\nSytuacje\nb. rozmowa Janusza Radziwiłła z Kmicicem po uczcie w Kiejdanach, aresztowaniu\npułkowników i poddaniu Litwy Szwedom,\nc. rozmowa Kmicica z\nBogusławem Radziwiłłem, która spowodowała zrozumienie\nprawdziwych intencji księcia Janusza.\n2. Janusz Radziwiłł, np.:\n0-5\na. zdrajca,\nb. wyrafinowanie i przebiegłość (rola przysięgi),\nc. hipokryzja i obłuda, poza patriotyczna,\nd. duma i pycha, przekonanie o własnej wyjątkowości i nieprzeciętnej inteligencji (umysł\nzwyczajnego człeka tego objąć nie zdoła), przekonanie, że jedynie Bóg ma prawo go osądzić,\ne. pragnienie wyniesienia własnego rodu, prywata (uzależnienie losów ojczyzny od swego\nupadku lub zwycięstwa),\nf.\nżądza władzy (pragnienie korony),\ng. pewność własnych racji (mentorski ton),\nh. kreowanie się na męczennika, patriotę - przedstawia zdradę jako ofiarę i poświęcenie,\ni.\nmanipulacja Kmicicem (odwoływanie się do jego emocji i honoru), podłość wobec Kmicica.\n3. Bogusław Radziwiłł, np.:\n0-5\na. zdrajca,\nb. próżność, pycha,\nc. żądza władzy (pragnienie panowania na Litwie),\nd. pragnienie splendorów dla swojego rodu,\ne. egoizm, lekceważenie dobra publicznego,\nf.\npogarda dla Polski i Polaków,\ng. traktowanie ojczyzny w sposób przedmiotowy (planowanie „rozbioru”),\nh. cynizm,\ni.\npoczucie bezkarności,\nj.\nlekceważenie rozmówcy.\n4. Kmicic\n0-4\na. patriota,\nb. wierny złożonej przysiędze,\nc. uwikłany w zdradę Radziwiłłów,\nd. ma świadomość, że znalazł się w potrzasku (chce dotrzymać przysięgi, ale nie chce być\nzdrajcą),\ne. ma ogromny szacunek (uwielbienie) dla księcia Janusza Radziwiłła,\nf.\npodejrzewa, że Radziwiłłowie mówią nieprawdę,\ng. jest przerażony prawdą,\nh. w trudnej sytuacji potrafi zapanować nad sobą.\n5. Reakcje Kmicica i wynikające z nich decyzje\n0-6\npo rozmowie z Januszem Radziwiłłem,\n(0-3)\nnp.:\na. zaufanie zdrajcy wynikające z pewności co do jego szczerych zamiarów,\nb. deklaracja wierności Radziwiłłowi,\nc. służba Radziwiłłowi w imię wiary w szlachetność jego intencji,\nd. odcięcie się od tych, którzy wypowiedzieli posłuszeństwo księciu,\ne. poparty znajomością tekstu przykład działań Kmicica na rzecz Janusza Radziwiłła,\npo rozmowie z Bogusławem Radziwiłłem,\n(0-3)\nnp.\nf.\nodkrycie własnej naiwności, gniew i chęć zemsty na zdrajcy,\ng. porwanie Bogusława (w wyniku rozpaczy i zawiedzionego zaufania),\nh. zmiana nazwiska jako wyraz zmiany postawy,\ni.\nwalka za ojczyznę w ramach rehabilitacji,\nj.\npoparty znajomością tekstu przykład działań Kmicica w celu rehabilitacji.\n6. Podsumowanie:\n0-3\nPełne - np.: dostrzeżenie podobieństw w postawach magnatów i różnic w przywoływanych przez\nnich argumentach. Określenie wpływu zdrajców na postawę Kmicica, dostrzeżenie jego dramatycznej\nsytuacji, która tłumaczy jego późniejsze decyzje.\n(3)\nCzęściowe - dostrzeżenie podobieństw lub różnic w postawach magnatów oraz wpływu zdrajców na\npostawę Kmicica\n(2)\nPróba podsumowania - dostrzeżenie podobieństw lub różnic w postawach magnatów lub wpływu\nzdrajców na postawę Kmicica.\n(1)\nTemat 2. Na podstawie podanego fragmentu dramatu Sławomira Mrożka Tango\nporównaj Artura i Edka jako przywódców. Zwróć uwagę na motywy ich\ndziałania.\nI.\nROZWINIĘCIE TEMATU (maksymalnie 25 punktów)\npunktacja\n1. Prezentacja bohaterów\n0-2\nArtur, np.:\n(0-1)\na. przedstawiciel młodego pokolenia,\nb. student trzech fakultetów,\nc. buntuje się przeciwko brakowi norm w rodzinie,\nEdek, np.:\n(0-1)\nd. służący,\ne. prostak bez wykształcenia,\nf. początkowo posłuszny rodzinie.\n2. Podobieństwa postaw bohaterów jako przywódców, np.:\n0-3\na. postrzegają siebie w roli przywódców,\nb. przekonani, że podstawą władzy jest siła,\nc. postrzegają władzę jako tyranię,\nd. przekonani, że władza daje prawo do niszczenia, zabijania.\nRóżnice między postawami bohaterów jako przywódców\n3. Artur, np.:\n0-6\na. niekonsekwentny, deklaruje siłę i zdecydowanie (jestem czynem, jestem energią, gotowy zabić\nwuja), potem płacze, szuka pocieszenia,\nb. reaguje emocjonalnie (popada z podniosłego, pełnego patosu nastroju w smutek, żal, wreszcie\npogardę),\nc. idealista,\nd. myli się w samoocenie (nie wie, jaki jest),\ne. nie jest zdolny do deklarowanego czynu (słaby i wrażliwy),\nf.\ndomaga się zrozumienia własnej postawy,\ng. tłumaczy zebranym swoje motywy, usprawiedliwia zachowania racjami wyższego rzędu,\nh. postrzega siebie jako uosobienie pragnień innych (jam jest koroną waszych marzeń),\ni.\nzdrada Ali pozbawia go siły.\n4. Motywy działania Artura, np.:\n0-2\na. buntuje się przeciwko chaosowi,\nb. pragnie naprawy świata,\nc. pragnie szczęścia dla innych, stawia je ponad własnym (Poczekaj. Najpierw zbawienie\nświata),\nd. ślub z Alą, sięgnięcie po władzę jako próby przywrócenia norm, porządku świata.\n5. Edek, np.:\n0-6\na. prymitywny, wulgarny, sprytny,\nb. bezwzględny, pozbawiony skrupułów (zabija Artura i traktuje to jako czyn naturalny),\nc. niezdolny do refleksji,\nd. nie jest związany emocjonalnie z żadnym z bohaterów,\ne. nie ma wyrzutów sumienia,\nf.\ndumny ze swojej siły fizycznej (Widzieliście, jaki mam cios),\ng. oczekuje bezwzględnego posłuszeństwa, a nie akceptacji,\nh. po przejęciu władzy nie tłumaczy się, tylko jasno przedstawia obowiązujące odtąd zasady:\n[…] byle cicho siedzieć, nie podskakiwać, uważać, co mówię […]. Tylko posłuch musi być.,\ni.\nnarzuca swoją wolę rodzinie Stomila,\n6. Motywy działania Edka, np.:\n0-2\na. działa pod wpływem impulsu,\nb. pragnienie upokorzenia tych, którym wcześniej służył,\nc. rola służącego, romanse z Eleonorą i Ala, sięgnięcie po władzę jako próby wyciągnięcia\nz zaistniałych sytuacji jak największych korzyści dla siebie.\n7. Funkcjonalne wykorzystanie utworu\n0-1\n8. Podsumowanie\n0-3\npełne (np.: dostrzeżenie podobieństw i różnic w koncepcji władzy ujawniające się\nw wypowiedziach, zachowaniach i motywacjach. Artur przegrywa, jest zdolny jedynie do\ntworzenia idei. Wygrywa prostak Edek, który siłą wymusił posłuszeństwo.\n(3)\nczęściowe (np. dostrzeżenie podobieństw i różnic w postawach bohaterów)\n(2)\npróba podsumowania (np. stwierdzenie, ze są to różni przywódcy.\n(1)","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2010-sierpien-poprawkowa-podstawowa/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Inne · sierpień 2010 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Inne"},{"id":"jezyk-polski-2010-sierpien-poprawkowa-podstawowa/zad/2","paper_id":"jezyk-polski-2010-sierpien-poprawkowa-podstawowa","number":"2","points":2,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"inne","year":2010,"month":"sierpien","level":"podstawowa","text":"Zadanie 2. (2 pkt)\nJaki obraz został wykorzystany w tekście jako metafora sytuacji psychologów, pracujących\nw gruzińskim pensjonacie? Wyjaśnij sens tej metafory.\nObraz:\nSens metafory:","answer":null,"answer_text":"2.\nobraz:\nłódź z pasażerami, płynąca po wzburzonym morzu\nsens metafory:\nnp. metafora sygnalizuje niebezpieczeństwo i/lub konieczność współpracy\n2\n(1 p. za obrazu,\n1 - za odczytanie\njego sensu)\n1","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2010-sierpien-poprawkowa-podstawowa/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Inne · sierpień 2010 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Inne"},{"id":"jezyk-polski-2010-sierpien-poprawkowa-podstawowa/zad/3","paper_id":"jezyk-polski-2010-sierpien-poprawkowa-podstawowa","number":"3","points":1,"ptype":"closed","subject":"jezyk-polski","category":"inne","year":2010,"month":"sierpien","level":"podstawowa","text":"Zadanie 3. (1 pkt)\nW akapicie 2. zostały ocenione zachowania poszczególnych uczestników projektu\nbadawczego.\nNa podstawie całego tekstu odpowiedz na pytanie: czyj punkt widzenia reprezentują te\noceny?\nA. Punkt widzenia autorki.\nB. Punkt widzenia Robina.\nC. Punkty widzenia poszczególnych uczestników projektu.\nZaznacz poprawną odpowiedź.","answer":"B","answer_text":"3.\nB.\n1\n0","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2010-sierpien-poprawkowa-podstawowa/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Inne · sierpień 2010 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Inne"},{"id":"jezyk-polski-2010-sierpien-poprawkowa-podstawowa/zad/4","paper_id":"jezyk-polski-2010-sierpien-poprawkowa-podstawowa","number":"4","points":2,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"inne","year":2010,"month":"sierpien","level":"podstawowa","text":"Zadanie 4. (2 pkt)\nJakie środki stylistyczne i językowe (poza rozpoznaną już w zadaniu 2. metaforą), użyte\nw akapicie 2., służą ocenie zachowań członków zespołu? Określ dwa i wskaż ich przykłady.\nPoziom podstawowy\n5","answer":null,"answer_text":"4.\nnp.:\n- metafora (zachowanie Gruzina […] nie dawało gwarancji dopłynięcia do portu)\n- epitety nacechowane negatywnie (np.: lekkomyślne zachowanie, nie […] lepsi)\n- epitety nacechowane pozytywnie (np. pracowita, sumienna)\n- wyrazy oznaczające nakaz lub zakaz (np. powinny, nie wolno)\n- zdanie wykrzyknikowe (…dziecko po prostu przeszkadza w pracy!)\n- mowa niezależna (Takie rzeczy nie zdarzają się w cywilizowanym świecie)\n- ironia (utrzymywanie dobrych kontaktów z okoliczną ludnością, poprzez\ndegustację win z przydomowych wytwórni)\n2\n1","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2010-sierpien-poprawkowa-podstawowa/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Inne · sierpień 2010 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Inne"},{"id":"jezyk-polski-2010-sierpien-poprawkowa-podstawowa/zad/5","paper_id":"jezyk-polski-2010-sierpien-poprawkowa-podstawowa","number":"5","points":2,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"inne","year":2010,"month":"sierpien","level":"podstawowa","text":"Zadanie 5. (2 pkt)\nZ opowiedzianej przez autorkę historii o międzynarodowym zespole psychologów wynika,\nże w trakcie realizacji projektu badawczego stosunek Robina do współpracowników zmienił\nsię.\na) Na czym ta zmiana polegała?\nb) Co było jej przyczyną?","answer":null,"answer_text":"5.\na) np.:\n- Robin przestał irytować się zachowaniem współpracowników\n- zaakceptował odmienność kulturową współpracowników\nb) np.:\n- Robin zauważył, że w ocenie swoich współpracowników stosował kryteria\nwłasnej kultury\n- zrozumiał znaczenie ważnych dla współpracowników wartości\n- zrozumiał, że dobra atmosfera wśród współpracowników jest ważna\ndla wykonania zadania\nUwaga: akceptujemy odpowiedzi metaforyczne, np. Robin zdjął swoje kulturowe\nokulary.\n2\n(po 1 p.\nza odpowiedź\nna pytanie)\n1","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2010-sierpien-poprawkowa-podstawowa/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Inne · sierpień 2010 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Inne"},{"id":"jezyk-polski-2010-sierpien-poprawkowa-podstawowa/zad/6","paper_id":"jezyk-polski-2010-sierpien-poprawkowa-podstawowa","number":"6","points":1,"ptype":"closed","subject":"jezyk-polski","category":"inne","year":2010,"month":"sierpien","level":"podstawowa","text":"Zadanie 6. (1 pkt)\nTytuł artykułu jest\nA. hiperbolą.\nB. oksymoronem.\nC. personifikacją.\nD. metaforą.\nZaznacz poprawną odpowiedź.","answer":"D","answer_text":"6.\nD.\n1\n0","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2010-sierpien-poprawkowa-podstawowa/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Inne · sierpień 2010 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Inne"},{"id":"jezyk-polski-2010-sierpien-poprawkowa-podstawowa/zad/7","paper_id":"jezyk-polski-2010-sierpien-poprawkowa-podstawowa","number":"7","points":1,"ptype":"closed","subject":"jezyk-polski","category":"inne","year":2010,"month":"sierpien","level":"podstawowa","text":"Zadanie 7. (1 pkt)\nOkreślenie kulturowe okulary, to synonim\nA. etnocentryzmu.\nB. enkulturacji.\nC. relatywizmu kulturowego.\nZaznacz poprawną odpowiedź.","answer":"A","answer_text":"7.\nA.\n1\n0","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2010-sierpien-poprawkowa-podstawowa/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Inne · sierpień 2010 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Inne"},{"id":"jezyk-polski-2010-sierpien-poprawkowa-podstawowa/zad/8","paper_id":"jezyk-polski-2010-sierpien-poprawkowa-podstawowa","number":"8","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"inne","year":2010,"month":"sierpien","level":"podstawowa","text":"Zadanie 8. (1 pkt)\nNa podstawie akapitów 3-6 wyjaśnij, na czym polega różnica między etnocentryzmem\na enkulturacją?","answer":null,"answer_text":"8.\nenkulturacja - proces uczenia się własnej kultury,\netnocentryzm - oceniania innych kultur według zasad (standardów) własnej\nkultury)\n1\n0","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2010-sierpien-poprawkowa-podstawowa/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Inne · sierpień 2010 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Inne"},{"id":"jezyk-polski-2010-sierpien-poprawkowa-podstawowa/zad/9","paper_id":"jezyk-polski-2010-sierpien-poprawkowa-podstawowa","number":"9","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"inne","year":2010,"month":"sierpien","level":"podstawowa","text":"Zadanie 9. (1 pkt)\nWymień dwa negatywne skutki etnocentryzmu wskazane przez autorkę artykułu w akapitach\n4-7.\nPoziom podstawowy\n6","answer":null,"answer_text":"9.\n- poczucie wyższości wobec innych kultur\n- wrogość wobec innych kultur\n- błędne odczytanie zachowań przedstawicieli innych kultur\n1\n0","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2010-sierpien-poprawkowa-podstawowa/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Inne · sierpień 2010 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Inne"},{"id":"jezyk-polski-2010-sierpien-poprawkowa-podstawowa/zad/10","paper_id":"jezyk-polski-2010-sierpien-poprawkowa-podstawowa","number":"10","points":2,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"inne","year":2010,"month":"sierpien","level":"podstawowa","text":"Zadanie 10. (2 pkt)\nW akapitach 7. i 8. autorka pisze o dwóch typach kultury: kolektywistycznym\ni indywidualistycznym.\nCzym kultura indywidualistyczna różni się od kultury kolektywistycznej?","answer":null,"answer_text":"10.\nnp.:\nw kulturze kolektywistycznej jednostka jest całkowicie podporządkowana\ngrupie; grupa dominuje nad jednostką;\nw kulturze indywidualistycznej jednostka może własny interes uznać\nza ważniejszy niż interes grupy\n2\n(po 1 p.\nza odpowiedź\nna pytanie)\n1","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2010-sierpien-poprawkowa-podstawowa/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Inne · sierpień 2010 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Inne"},{"id":"jezyk-polski-2010-sierpien-poprawkowa-podstawowa/zad/11","paper_id":"jezyk-polski-2010-sierpien-poprawkowa-podstawowa","number":"11","points":1,"ptype":"closed","subject":"jezyk-polski","category":"inne","year":2010,"month":"sierpien","level":"podstawowa","text":"Zadanie 11. (1 pkt)\nJaką funkcję w tekście artykułu pełni pytanie otwierające akapit 8?\nA. Porządkuje tok wywodu autorki.\nB. Wyraża emocje autorki.\nC. Wyraża świadomość niewiedzy autorki.\nZaznacz poprawną odpowiedź.","answer":"A","answer_text":"11. A\n1\n0","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2010-sierpien-poprawkowa-podstawowa/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Inne · sierpień 2010 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Inne"},{"id":"jezyk-polski-2010-sierpien-poprawkowa-podstawowa/zad/12","paper_id":"jezyk-polski-2010-sierpien-poprawkowa-podstawowa","number":"12","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"inne","year":2010,"month":"sierpien","level":"podstawowa","text":"Zadanie 12. (1 pkt)\nW którym akapicie autorka definiuje pojęcie relatywizmu kulturowego, a w którym wyjaśnia,\nna czym polega wiążący się z nim problem?","answer":null,"answer_text":"12. definicję pojęcia zawiera akapit9., a wyjaśnienie, na czym polega problem\n- akapit 10.\n1\n0","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2010-sierpien-poprawkowa-podstawowa/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Inne · sierpień 2010 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Inne"},{"id":"jezyk-polski-2010-sierpien-poprawkowa-podstawowa/zad/13","paper_id":"jezyk-polski-2010-sierpien-poprawkowa-podstawowa","number":"13","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"inne","year":2010,"month":"sierpien","level":"podstawowa","text":"Zadanie 13. (1 pkt)\nCo zdaniem autorki jest warunkiem poznania innych kultur (akapit 10.)?","answer":null,"answer_text":"13. warunkiem poznania obcej kultury jest zachowanie wobec niej neutralności\n1\n0","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2010-sierpien-poprawkowa-podstawowa/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Inne · sierpień 2010 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Inne"},{"id":"jezyk-polski-2010-sierpien-poprawkowa-podstawowa/zad/14","paper_id":"jezyk-polski-2010-sierpien-poprawkowa-podstawowa","number":"14","points":2,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"inne","year":2010,"month":"sierpien","level":"podstawowa","text":"Zadanie 14. (2 pkt)\nJakiej odpowiedzi udziela autorka na pytanie otwierające akapit 10? Jakim argumentem\nuzasadnia swoją odpowiedź?\nOdpowiedź autorki:\nArgument:\nPoziom podstawowy\n7\nTemat 1. Na podstawie podanych fragmentów utworu Henryka Sienkiewicza Potop\nscharakteryzuj rozmówców. Wykorzystując znajomość powieści, określ,\njak obie rozmowy wpłynęły na decyzje Kmicica.\nPOTOP\nFragment 1.\nPo kwadransie czasu wszedł Kmicic wprowadzony przez czterech trabantów\nszkockich. Książę kazał odejść żołnierzom.\nPrzez chwilę milczeli obaj. Przemówił pierwszy książę:\n- Przysiągłeś na krucyfiksie, że nie opuścisz mnie!\n- Potępiony będę, gdy tej przysięgi nie dotrzymam; potępiony będę, gdy jej dotrzymam! -\nrzekł Kmicic. - Wszystko mi jedno!\n- Nim wyjdziesz z tej komnaty, będziesz się czuł rozgrzeszony ze wszystkich swych win\ndawniejszych - rzekł książę.[…]\nPo chwili tak mówił dalej:\nNadeszły czasy gniewu bożego, czasy takich klęsk i takiego upadku, że zwykłymi sposoby\njuż nam się nie podnieść z tej choroby, a gdy ja chcę użyć nowych, jedynie salutem przynieść\nmogących, tedy mnie opuszczają nawet ci, na których gotowość liczyłem, którzy powinni mi\nbyli ufać, którzy mi ufność na krucyfiksie zaprzysięgli Przez krew i rany Chrystusa! Zali ty\nmyślisz, że ja na wieki poddałem się pod protekcję Karola Gustawa, że ja ten kraj naprawdę\nmyślę ze Szwecją połączyć, że ten układ, za który zdrajcą mnie okrzyknięto, dłużej jak rok\ntrwać będzie? Czegoż to spoglądasz zdumionymi oczyma? Więcej się jeszcze zdumiejesz,\ngdy wszystkiego wysłuchasz Więcej się przerazisz, bo tu stanie się coś takiego, czego nikt\nsię nie domyśla, nikt nie przypuszcza, czego umysł zwyczajnego człeka objąć nie zdoła. Ale\nmówię ci, nie drżyj, bo w tym zbawienie tego kraju, nie cofaj się, bo gdy nikogo nie znajdę\ndo pomocy, tedy może zginę, ale ze mną zginie Rzeczpospolita i wy wszyscy - na wieki ! Ja\njeden uratować ją mogę, ale na to muszę zgnieść i zdeptać wszystkie przeszkody. [ ]\nTo rzekłszy książę wyciągnął obie ręce do góry, jakby naprawdę chciał podeprzeć walące się\nsklepienia, i było w nim coś tak olbrzymiego, że Kmicic otworzył szeroko oczy i patrzył nań,\njakby go nigdy dotąd nie widział - a na koniec spytał zmienionym głosem:\n- Dokąd wasza książęca mość dążysz? Czego chcesz?\n- Chcę korony! - zakrzyknął Radziwiłł.\n- Jezus Maria!\n- Słuchaj - rzekł książę - czas powiedzieć ci wszystko Rzeczpospolita ginie i zginąć\nmusi. Nie masz dla niej na ziemi ratunku. Chodzi o to, by naprzód ten kraj, tę naszą ojczyznę\nbliższą, ocalić z rozbicia a potem potem wszystko odrodzić z popiołów, jako się feniks\nodradza Ja to uczynię i tę koronę, której chcę, włożę jako ciężar na głowę, by z onej\nwielkiej mogiły żywot nowy wyprowadzić [ ] Oddałem ten kraj Szwedom, aby ich orężem\ndrugiego nieprzyjaciela pohamować, wyżenąć go z granic, odzyskać, co stracone, i w jego\nwłasnej stolicy mieczem traktat wymusić [ ]\n- Wasza książęca mość! - zakrzyknął Kmicic - umysł objąć tego nie może, głowa pęka, oczy\nboją się patrzyć przed siebie! [ ]\nTu książę rozłożył ręce i oczy podniósł do góry:\n- Ty mnie widzisz! Ty mnie sądzisz! [ ]\nKmicic rzucił się na kolana przed Radziwiłłem.\n- Mości książę! ja z tobą do śmierci! ojcze ojczyzny! zbawco!\nPoziom podstawowy\n8\nFragment 2.\nKsiążę Bogusław stanął przed zwierciadłem i począł się przyglądać starannie własnej\npostaci, [ ] nie zważając wcale na Kmicica, który siedział w cieniu, odwrócony plecami\ndo okna. [ ]\n- Czego tedy życzysz, panie kawalerze, a raczej, piękny kuzynie? - spytał książę.\n- O naukę waszej książęcej mości proszę. Nie wiem, czy wasza książęca mość raczysz mi\nszczerze odpowiedzieć?\n- To będzie zależało od twego pytania i od mego humoru - odrzekł Bogusław nie przestając\npatrzeć w lustro.\nOczy Kmicica błysnęły przez chwilę, lecz mówił dalej spokojnie:\n- Owóż tak jest: książę wojewoda wileński wszystkie swe postępki dobrem i zbawieniem\nRzeczypospolitej osłania. [ ] Raczże mi wasza książęca mość szczerze powiedzieć: pozoryli\nto tylko konieczne czyli naprawdę książę hetman ma tylko dobro Rzeczypospolitej na celu?\nBogusław rzucił bystre, przelotne spojrzenie na pana Andrzeja.\n- Słuchaj, panie Kmicic! Gdybyśmy, Radziwiłłowie, żyli w Hiszpanii, we Francji albo\nw Szwecji, gdzie syn po ojcu następuje i gdzie prawo królewskie z Boga samego wypływa,\ntedy, pominąwszy jakieś wojny domowe, jakieś rodu królewskiego wygaśnięcie, jakieś\nnadzwyczajne zdarzenia, służylibyśmy pewnie królowi i ojczyźnie, kontentując się jeno\nnajwyższymi urzędami, które nam się z rodu i fortuny przynależą. Ale tu, w tym kraju, gdzie\nkról nie ma za sobą bożego prawa, jeno go szlachta kreuje, gdzie wszystko in liberis\nsuffragiis, słusznie czyniliśmy sobie pytanie: dlaczego to Waza, a nie Radziwiłł ma\npanować? Nic to jeszcze Waza, boć oni z królów dziedzicznych ród wiodą, ale kto nam\nzaręczy, kto nas upewni, że po Wazach nie przyjdzie szlachcie fantazja do głowy posadzić\nna stolcu królewskim i wielkoksiążęcym choćby pana Harasimowicza albo jakiego pana\nMieleszkę, albo jakiego pana Piegłasiewicza z Psiej Wólki. Tfu! czy ja wiem wreszcie\nkogo? A my? Radziwiłłowie [ ] mamyże po staremu przystępować do całowania jego\nkrólewskiej - piegłasiewiczowskiej ręki? Tfu! do wszystkich rogatych diabłów, kawalerze,\nczas z tym skończyć! [ ]\nKmicic coraz był bledszy i resztkami sił trzymał na wodzy wybuch szaleństwa; ale książę,\ncały zatopiony w swej mowie, upajał się własnymi słowami, własnym rozumem,\ni nie zważając na słuchacza tak dalej mówił:\n- Jest, panie kawalerze, zwyczaj w tym kraju, iż gdy kto kona, to mu krewni w ostatniej\nchwili poduszkę spod głowy wyszarpują, ażeby się zaś dłużej nie męczył. Ja i książę\nwojewoda wileński postanowiliśmy tę właśnie przysługę oddać Rzeczypospolitej. Ale że siła\ndrapieżników czyha na spadek i wszystkiego zagarnąć nie zdołamy, przeto chcemy, aby choć\nczęść, i to nie lada jaka, dla nas przypadła. Jako krewni, mamy do tego prawo. Jeśli zaś\nnie przemówiłem ci tym porównaniem do głowy i nie zdołałem w sedno utrafić, tedy powiem\ninaczej. Rzeczpospolita to postaw czerwonego sukna, za które ciągną Szwedzi, Chmielnicki,\nHiperborejczykowie, Tatarzy, elektor i kto żyw naokoło. A my z księciem wojewodą\nwileńskim powiedzieliśmy sobie, że z tego sukna musi się i nam tyle zostać w ręku,\naby na płaszcz wystarczyło; dlatego nie tylko nie przeszkadzamy ciągnąć, ale i sami\nciągniemy. Niechaj Chmielnicki przy Ukrainie się ostaje, niech Szwedzi z Brandenburczy-\nkiem o Prusy i wielkopolskie kraje się rozprawiają, niech Małopolskę bierze Rakoczy czy kto\nbliższy. Litwa musi być dla księcia Janusza, a z jego córką - dla mnie!\nKmicic wstał nagle.\n- Dziękuję waszej książęcej mości, to tylko chciałem wiedzieć!\nHenryk Sienkiewicz, Potop, Warszawa 1966 r.\nPoziom podstawowy\n9\nTemat 2. Na podstawie podanego fragmentu dramatu Sławomira Mrożka Tango\nporównaj Artura i Edka jako przywódców. Zwróć uwagę na motywy ich\ndziałania.\nTANGO (akt III, fragment)\nARTUR Trzeba tylko być silnym i zdecydowanym. Ja jestem silny. Spójrzcie na mnie, jam\njest koroną waszych marzeń! Wuju, będzie porządek! Ojcze, ty zawsze się buntowałeś,\nale twój bunt prowadził tylko do chaosu, aż sam siebie strawił. A spójrz na mnie! Czy władza\nnie jest także buntem? Buntem w formie porządku, buntem góry przeciwko dołom, wyższości\nprzeciwko niższości? Szczyt potrzebuje niziny, nizina szczytu, aby nie przestały być sobą.\nI tak we władzy zanika sprzeczność między przeciwieństwami. Nie jestem ani syntezą,\nani analizą, jestem czynem, jestem wolą, jestem energią! Siłą jestem! Znajduję się ponad,\nwewnątrz i obok wszystkiego. Dziękujcie mi, ja spełniłem waszą młodość. To dla was! A dla\nsiebie też mam coś w podarunku: formę, jaką tylko zechcę, nie jedną, ale tysiąc możliwych,\nmogę stworzyć i zburzyć, co zechcę. Wcielić się, wycielić, odcielić. Wszystko jest we mnie,\ntu! (uderza się w pierś. Zebrani patrzą na niego z przerażeniem)\nEUGENIUSZ A więc do tego już doszło?\nSTOMIL E tam, nie ma się czym przejmować. To tylko szczeniackie zabawy. Słowa, słowa,\nsłowa. Jaką on ma władzę nad nami?\nEUGENIUSZ Słusznie. Na czym on opiera to swoje gadanie? Łączą nas tylko więzy krwi,\na nie jakaś abstrakcja. Nic nam nie może zrobić.\nARTUR Mogę was zabić.\nStomil (unosząc się z fotela i opadając z powrotem) Zabraniam ci… wszystko ma swoje\ngranice!\nARTUR Granice można przekroczyć. Czyście mnie tego nie uczyli? Władza nad życiem\ni śmiercią, co może dać mi większe panowanie? Odkrycie proste i genialne.[ ] Edek, ty mój\nposępny aniele boskiej abstrakcji, czy jesteś gotowy?\nEDEK Gotowy, szefku.\nARTUR No to bierz go!\nEUGENIUSZ (cofając się ku wyjściu) Co chcesz zrobić?\nARTUR Na początek rozwalimy wujcia. [ ]\nEUGENIUSZ (uciekając) Szaleniec, zbrodniarz!\nARTUR (wstaje z krzesła i wznosi rękę) Nie! Tylko człowiek, który się nie cofa przed jedyną\nmożliwością. Jestem czysty jak sama natura. Czuję się wolny! Wolny!\nALA Artur\nARTUR Poczekaj. Najpierw zbawienie świata.\nALA Ja cię zdradziłam z Edkiem.[ ]\nARTUR (płaczliwie) Dlaczego mi to zrobiłaś?\nALA Co ci jest, skarbie? Powiedziałam już: byłam przekonana, że ci na tym nie zależy.\nDoprawdy, dziwię się tobie. Takie historie to drobiazg. Żałuję nawet, że ci powiedziałam. [ ]\nARTUR (czepiając się Eleonory) Mamo, powiedz jej, że tak nie można. Zrób coś, pomóż mi,\nprzecież ja tak nie mogę, powiedz jej Za co ona mnie tak traktuje, za co (płacze)\nELEONORA (wyrywając mu się) Odejdź ode mnie, ty głupcze.\nARTUR (odepchnięty, zatacza się na środek sceny, mówi płaczliwie) Ja chciałem was\nuratować, ja już byłem blisko Wszystko psujecie, świat jest zły, zły, zły!\nALA Chodź do mnie Arturku. (zbliża się do niego) Moje biedactwo, tak mi ciebie żal\nARTUR (odtrąca ją) Mnie? Żal? Ty śmiesz mnie żałować? Nie potrzebuję niczyjej litości!\nWy mnie jeszcze nie znacie, ja wam wszystkim pokażę! Dobrze, nie chcieliście mojej idei,\npodeptaliście mnie! (do Ali) Obrzuciłaś błotem najszlachetniejszy zamysł, jaki był w historii,\nPoziom podstawowy\n10\nty kuro! O, ślepoto! Nie wiesz, kogo straciłaś. I to z kim? Z tym debilem, z tym plugawym\nsymptomem rozkładu naszych czasów! Odchodzę, ale nie zostawię was na ziemi. I tak\nnie wiecie, po co żyć. Gdzie ten zgniły brzuch? Niech ja go wypatroszę, twego rannego\nptaszka. (kręci się rozpaczliwie po pokoju, szukając po omacku na stole, na stolikach, nawet\nna sofie) Rewolwer! Gdzie jest rewolwer?! Przez te przeklęte porządki nie można niczego\nznaleźć. Mama nie widziała gdzieś rewolweru. (Edek zakrada się do niego od tyłu, wyjmuje\nz zanadrza rewolwer i kolbą z rozmachem uderza Artura w kark. Artur osuwa się\nna kolana)[ ]\nARTUR (osuwając się na podłogę, dobitnie) Ja chciałem! Ja chciałem! (pauza)\nALA (wstając z klęczek, mówi rzeczowo) Nie żyje.\nEUGENIUSZ Może to i lepiej dla niego. O mało co nie został wujobójcą.\nSTOMIL Wybaczcie mu, bo nie był szczęśliwy.\nEUGENIUSZ (wielkodusznie) Nie chowam do niego urazy. I tak nic mi już nie zrobi.\nSTOMIL Chciał zwyciężyć wszystkojedność i bylejakość. Żył rozumem, ale zbyt namiętnie.\nZa to zabiło go uczucie, zdradzone przez abstrakcję.\nEDEK Myślał dobrze, tylko był za nerwowy. Taki się nie uchowa. (Pozostali odwracają się\nku niemu.)\nSTOMIL Milcz, kanalio, i opuść ten dom. Ciesz się, że nie żądamy od ciebie rachunku.\nEDEK A dlaczego miałbym teraz sobie pójść? Powtarzam: on myślał dobrze. Ja tu zostanę.\nSTOMIL Po co?\nEDEK Teraz moja kolej. Wy będziecie mnie słuchać.\nSTOMIL My? Ciebie?\nEDEK A dlaczegóż by nie? Widzieliście, jaki mam cios. Ale nie bójcie się, byle cicho\nsiedzieć, nie podskakiwać, uważać, co mówię, a będzie wam ze mną dobrze, zobaczycie. Ja\njestem swój chłop. I pożartować mogę, i zabawić się lubię. Tylko posłuch musi być.\nEUGENIUSZ Ładnieśmy wpadli.\nEDEK Panie Genek, co to za niegrzeczna mowa? Lepiej zdejm mi pan buty\nEUGENIUSZ Ulegam przemocy, ale w duszy będę nim gardził.\nEDEK A gardźże sobie pan, tylko zdejmuj. No, ruszać się, raz-dwa! (Eugeniusz przyklęka\ni zdejmuje buty Edkowi) [ ]\nEUGENIUSZ Zdaje mi się, Arturku, że już nikomu nie jesteś potrzebny. (Eugeniusz stoi nad\nArturem, medytując. Edek wychodzi i zaraz wraca, niosąc magnetofon. Kładzie aparat\nna stole i uruchamia. Rozlega się, od razu bardzo ostro i głośno, tango La Cumparsita,\nkoniecznie to, a nie inne)\nEDEK Panie Geniu, zatańczymy sobie?\nEUGENIUSZ Z panem A wie pan, że nawet i zatańczę.\n(kładzie buty koło Artura i udaje się w objęcia Edka. Ustawiają się w prawidłowej pozycji,\nczekają na takt i ruszają. Edek prowadzi. Tańczą. Eugeniusz siwy, dostojny, w czarnym\nżakiecie, sztuczkowych spodniach, z czerwonym goździkiem w butonierce. Edek w zbyt ciasnej\nmarynarce Artura, z rękawów za krótkich wystają jego potężne ręce, obejmuje Eugeniusza\nwpół. Tańczą klasycznie, z wszystkimi figurami i przejściami tanga popisowego. Tańczą,\ndopóki nie spadnie kurtyna. A potem jeszcze przez jakiś czas słychać ,,La Cumparsitę\" - nawet\nkiedy zapalą się światła na widowni - przez głośniki w całym teatrze).\nSławomir Mrożek, Tango, Kraków 1973 r.\nPoziom podstawowy\n11\nna temat nr\nPoziom podstawowy\n12\nPoziom podstawowy\n13\nPoziom podstawowy\n14\nPoziom podstawowy\n15\nPoziom podstawowy\n16\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)","answer":null,"answer_text":"14.\nodpowiedź autorki: nie\nargument: np.: istnieją pewne wartości uniwersalne (prawa człowieka),\nktórych naruszania przez jakąkolwiek grupę kulturową\nnie można zaakceptować\nlub\nw 1948 r. została uchwalona Deklaracja Praw Człowieka,\nokreślająca wartości, które powinny być respektowane\nw każdej kulturze\nDopuszczalne podanie przykładów konkretnych zachowań, których autorka\nnie akceptuje.\n2\n(1 p.\nza odpowiedź,\n1 - za argument)\n1\n(za odpowiedź\nczęściową)\nRazem\n20\nTemat 1. Na podstawie podanych fragmentów utworu Henryka Sienkiewicza Potop\nscharakteryzuj rozmówców. Wykorzystując znajomość powieści, określ,\njak obie rozmowy wpłynęły na decyzje Kmicica.\nI. ROZWINIĘCIE TEMATU (maksymalnie 25 punktów)\nPunktacja","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2010-sierpien-poprawkowa-podstawowa/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Inne · sierpień 2010 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Inne"}]}