{"paper":{"id":"jezyk-polski-2014-grudzien-probna-podstawowa","subject":"jezyk-polski","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"podstawowa","variant":null,"exam_pdf":"jezyk-polski-2014-grudzien-probna-podstawowa/jezyk-polski-2014-grudzien-probna-podstawowa.pdf","key_pdf":"jezyk-polski-2014-grudzien-probna-podstawowa-odpowiedzi/jezyk-polski-2014-grudzien-probna-podstawowa-odpowiedzi.pdf","question_count":14,"source_label":"Język polski · Matura próbna · grudzień 2014 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura próbna"},"questions":[{"id":"jezyk-polski-2014-grudzien-probna-podstawowa/zad/1","paper_id":"jezyk-polski-2014-grudzien-probna-podstawowa","number":"1","points":null,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"podstawowa","text":"Zadanie 1.\nWładysław Kopaliński\nIrrealizm języka w filmie\n1. Istnieje widoczna rozbieżność między szczegółowym realizmem strojów, broni\ni architektury w filmach historycznych a kompletnym brakiem realizmu języka, kiedy (jak np.\nw Krzyżakach, Faraonie) Polacy XV wieku i starożytni Egipcjanie mówią uwspółcześnioną\npolszczyzną. Autorzy powieści historycznych poświęcają wiele czasu badaniom materiałów\ni źródeł, aby się upewnić co do autentyczności faktów przedstawianych w książce. Ale jak\nreagują powieściopisarz, dramaturg, scenarzysta na sprawy języka, które są rzeczywistym\nproblemem w prawdziwym życiu? Tworzeniem iluzji, która by mogła zadowolić czytelników\ni widzów. Stuprocentowy realizm, osiągalny w architekturze, kostiumach czy obyczajach, tu\nby się nie przydał na nic. Kiedy akcja odbiega od zakresu współczesnej polszczyzny i dzieje\nsię na przykład w Polsce Bolesława Kędzierzawego, nie może już być mowy o realizmie\njęzyka, jeśli nasze audytorium ma coś z tej akcji zrozumieć.\n2. Iluzja języka jest nie tylko usprawiedliwiona, lecz także konieczna, kiedy np. osoby\ndramatu mówią innym językiem niż słuchacz albo kiedy różne osoby mówią różnymi\njęzykami, każda w swoim środowisku lub między sobą, albo kiedy różnojęzyczni ludzie nie\nmogą się porozumieć. Problem realizmu językowego powstał naprzód w literaturze pięknej.\nU Homera występują Grecy i Trojanie. Ci mówili zapewne jakimś językiem frygijskim,\ncałkiem odmiennym od greckiego. Mimo to w Iliadzie herosowie porozumiewają się ze sobą\nbez trudności, a autor nie napomyka nawet o jakichkolwiek kłopotach językowych. Nie ma\ntakże mowy o nieporozumieniach i tłumaczach w Pieśni o Rolandzie z XI wieku, gdzie\nMaurowie rozmawiają z Frankami bez trudu.\n3. Ale literatura nie jest naśladowaniem rzeczywistości. Autor może czytelnikowi\nprzedstawić dowolną scenę przez wtrącenie kilku zręcznie użytych słów. Wystarczy takie\nzdanie: „Henryk mówił z wyraźnym akcentem niemieckim” albo „Anna z ledwością mogła\nzrozumieć, co żołnierz mówił do niej po francusku”. Na scenie i ekranie jest inaczej. Akcja\ntoczy się przed naszymi oczami tak, jakby się działa naprawdę. Co robić wtedy? Najprościej\nzignorować całe zagadnienie. Hamlet u Szekspira nie udaje, że mówi po duńsku, tak jak\nMaria Stuart Słowackiego nie pozoruje angielszczyzny. Słuchacze zgadzają się milcząco na tę\nkonwencję. Kłopoty zaczynają się dopiero wtedy, kiedy postacie sceniczne należą do różnych\ngrup etnicznych, jak się to często zdarza we współczesnych filmach lub serialach\ntelewizyjnych.\n4. Reżyserzy chwytają się tu różnych sposobów. Od całkiem naturalistycznych, kiedy\nkażdy mówi po swojemu, a treść tłumaczą napisy, do rozwiązań połowicznych, kiedy\npostacie mniej ważne szwargocą do siebie coś, co i tak nie ma znaczenia dla akcji, po prostu\ndla stworzenia kolorytu lokalnego, a zasadnicze kwestie, np. między Hiszpanami,\nwypowiadane są po polsku. Niekiedy reżyser w ogóle nie przejmuje się tą sprawą, jak\nw komedii filmowej Marysieńka i Napoleon, gdzie wszyscy - Francuzi, Polacy, cesarz\ni lokaje - mówią sobie spokojnie po polsku.\n5. Reżyser kręcący poważny film historyczny uzależni zapewne swój sposób postępowania\nod okresu, w którym rozgrywa się akcja filmu. Jeżeli jest to wiek XIX lub epoka oświecenia,\nautentyczny język epoki doda tylko filmowi smaku. Ale już film o Reju z Nagłowic zmusi do\nkompromisów lingwistycznych, do pozornej tylko archaizacji, inaczej bowiem treść dzieła\nbyłaby zrozumiała wyłącznie dla językoznawców, którzy, jak wiadomo, w przeciętnej sali\nkinowej stanowią znikomą mniejszość.\nNa podstawie: W. Kopaliński, Irrealizm języka w filmie, [w:] tenże: Koty w worku,\nczyli z dziejów pojęć i rzeczy, Warszawa 2004, s. 209-211.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2014-grudzien-probna-podstawowa/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura próbna · grudzień 2014 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura próbna"},{"id":"jezyk-polski-2014-grudzien-probna-podstawowa/zad/1.1","paper_id":"jezyk-polski-2014-grudzien-probna-podstawowa","number":"1.1","points":2,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"podstawowa","text":"Zadanie 1.1. (0-2)\na) Na podstawie dwóch początkowych akapitów wyjaśnij znaczenie wyrażenia „iluzja\njęzyka”.\nb) Podaj z tekstu dwa sposoby, za pomocą których tworzy się w filmie iluzję języka.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1.1. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\n1.2) wyszukuje w wypowiedzi potrzebne\ninformacje [gimnazjum]\n1.1) odczytuje sens całego tekstu\n(a w nim znaczenia wyrazów) oraz\nwydzielonych przez siebie fragmentów\n1.4) rozpoznaje zastosowane środki\njęzykowe i ich funkcje w tekście\n3.1) analizuje i definiuje (…) znaczenia\nsłów\nPrzykładowe rozwiązania\na)\nBohaterowie filmowi mówią językiem zrozumiałym dla widzów, a nie swoim własnym.\nSchemat punktowania\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie wyrażenia\n0 pkt - odpowiedź błędna lub brak odpowiedzi\nb) Np.:\n uwspółcześnienie mowy bohaterów\n obcokrajowcy mówią tak jak widzowie\n ludzie pochodzący z różnych środowisk mówią tak samo.\nSchemat punktowania\n1 pkt - poprawne wskazanie dwóch sposobów\n0 pkt - odpowiedź niepełna lub niewłaściwa, lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2014-grudzien-probna-podstawowa/zad-1.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura próbna · grudzień 2014 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura próbna"},{"id":"jezyk-polski-2014-grudzien-probna-podstawowa/zad/1.2","paper_id":"jezyk-polski-2014-grudzien-probna-podstawowa","number":"1.2","points":2,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"podstawowa","text":"Zadanie 1.2. (0-2)\na) Przeprowadź analizę słowotwórczą wyrazu „słuchacz”. Napisz wyraz podstawowy\ni formant.\nb) Podaj inny formant o tym samym znaczeniu słowotwórczym, co formant wypisany\nw poleceniu a).","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1.2. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\n3.9) rozpoznaje temat słowotwórczy\ni formant w wyrazach pochodnych\ni wskazuje funkcje formantów w nadawaniu\nznaczenia wyrazom pochodnym\n[gimnazjum]\n3.1) analizuje i definiuje ( ) znaczenia słów\nPoprawne rozwiązanie\na)\nwyraz podstawowy: słuchać, przyrostek/formant/sufiks: -acz\nSchemat punktowania\n1 pkt - poprawna analiza słowotwórcza\n0 pkt - odpowiedź niepełna lub niewłaściwa, lub brak odpowiedzi\nb)\n-er LUB -arz LUB -el LUB inaczej zgodnie z zasadami tworzenia nazw wykonawców\nczynności.\nSchemat punktowania\n1 pkt - wskazanie poprawnego formantu\n0 pkt - odpowiedź błędna lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2014-grudzien-probna-podstawowa/zad-1.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura próbna · grudzień 2014 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura próbna"},{"id":"jezyk-polski-2014-grudzien-probna-podstawowa/zad/1.3","paper_id":"jezyk-polski-2014-grudzien-probna-podstawowa","number":"1.3","points":2,"ptype":"closed","subject":"jezyk-polski","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"podstawowa","text":"Zadanie 1.3. (0-2)\na) W którym z wymienionych dzieł literackich mamy do czynienia z irrealizmem języka\nbohaterów?\nA. W Bogurodzicy.\nB. W trenach Jana Kochanowskiego.\nC. W powieściach historycznych Henryka Sienkiewicza.\nD. W Zemście Aleksandra Fredry.\nb) Uzasadnij swój wybór.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1.3. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi\ni wykorzystanie zawartych w nich\ninformacji.\nIII Tworzenie wypowiedzi\n1.2) wyszukuje w wypowiedzi potrzebne\ninformacje [gimnazjum]\n1.1) odczytuje sens całego tekstu ( )\n1.2) (…) odczytuje zawarte w odbieranych tekstach\ninformacje zarówno jawne, jak i ukryte\n1. 5) (…) uzasadnia własne zdanie [gimnazjum]\nPoprawne rozwiązanie\na)\nC\nSchemat punktowania\n1 pkt - poprawna odpowiedź\n0 pkt - odpowiedź błędna lub brak odpowiedzi\nb)\nNp. Język bohaterów powieści historycznych Sienkiewicza tylko sprawia wrażenie, że jest\narchaiczny. W rzeczywistości to tylko pozorne postarzenie języka.\nSchemat punktowania\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie\n0 pkt - odpowiedź błędna lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2014-grudzien-probna-podstawowa/zad-1.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura próbna · grudzień 2014 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura próbna"},{"id":"jezyk-polski-2014-grudzien-probna-podstawowa/zad/1.4","paper_id":"jezyk-polski-2014-grudzien-probna-podstawowa","number":"1.4","points":3,"ptype":"closed","subject":"jezyk-polski","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"podstawowa","text":"Zadanie 1.4. (0-3)\na) Które z określeń najpełniej odpowiada stosunkowi autora do irrealizmu języka\nw filmie?\nA. Akceptacja.\nB. Brak zdania.\nC. Krytyka.\nD. Odrzucenie.\nb) Wypisz z tekstu zdanie, w którym Kopaliński wprost wyraża swoją opinię\no irrealizmie języka w filmie.\nc) Na podstawie tekstu sformułuj jeden argument uzasadniający stanowisko\nKopalińskiego.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1.4. (0-3)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\n1.2) wyszukuje w wypowiedzi potrzebne\ninformacje oraz cytuje odpowiednie\nfragmenty tekstu [gimnazjum]\n1.7) rozpoznaje intencje wypowiedzi\n(aprobatę, dezaprobatę, negację,\nprowokację) [gimnazjum]\n1.1) odczytuje sens całego tekstu\nPoprawne rozwiązania\na)\nA\nSchemat punktowania\n1 pkt - poprawna odpowiedź\n0 pkt - odpowiedź błędna lub brak odpowiedzi\nb)\nStuprocentowy realizm, osiągalny w architekturze, kostiumach czy obyczajach, tu by się nie\nprzydał na nic LUB\nKiedy akcja odbiega od zakresu współczesnej polszczyzny i dzieje się na przykład w Polsce\nBolesława Kędzierzawego, nie może już być mowy o realizmie języka, jeśli nasze audytorium\nma coś z tej akcji zrozumieć LUB\nIluzja języka jest nie tylko usprawiedliwiona, ale i konieczna (…)\nSchemat punktowania\n1 pkt - poprawne wskazanie cytatu\n0 pkt - odpowiedź błędna lub brak odpowiedzi\nc) Np.\nDialogi muszą być zrozumiałe dla widza LUB posługiwanie się oryginalnym językiem przez\nbohaterów spowoduje brak zrozumienia u odbiorcy.\nSchemat punktowania\n1 pkt - poprawne sformułowanie argumentu\n0 pkt - odpowiedź błędna lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2014-grudzien-probna-podstawowa/zad-1.4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura próbna · grudzień 2014 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura próbna"},{"id":"jezyk-polski-2014-grudzien-probna-podstawowa/zad/1.5","paper_id":"jezyk-polski-2014-grudzien-probna-podstawowa","number":"1.5","points":2,"ptype":"closed","subject":"jezyk-polski","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"podstawowa","text":"Zadanie 1.5. (0-2)\nZdaniom z akapitu 3. przyporządkuj funkcję, jaką pełnią one w stosunku do\nsąsiadujących z nimi fragmentów tekstu. Rozwiązanie wpisz do tabeli.\nZdanie\nFunkcja w tekście\nA. Wystarczy takie zdanie: „Henryk mówił\nz wyraźnym akcentem niemieckim” albo\n„Anna z ledwością mogła zrozumieć, co\nżołnierz mówił do niej po francusku”.\nB. Na scenie i ekranie jest inaczej.\nC. Reżyserzy chwytają się tu różnych\nsposobów.\n1. Przejście od rozważań do wniosków.\n2. Połączenie następujących po sobie\nfragmentów tekstu na zasadzie\nporównania.\n3. Uszczegółowienie treści przez podanie\nkonkretnych przykładów.\n4. Odpowiedź na pytanie sformułowane\nw tekście.\n5. Sygnał rozwinięcia omawianego wątku\nrozważań.\nA.\nB.\nC.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1.5. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\n1.1) odczytuje sens całego tekstu\n(a w nim znaczenia wyrazów) oraz\nwydzielonych przez siebie fragmentów;\npotrafi objaśnić ich sens oraz funkcję na tle\ncałości\n1.4) rozpoznaje funkcję zastosowanych\nw tekście środków językowych\nPoprawne rozwiązanie\nA.\n3\nB.\n2\nC.\n5\nSchemat punktowania\n2 pkt - 2 poprawne przyporządkowania\n1 pkt - 1 poprawne przyporządkowanie\n0 pkt - 0 poprawnych przyporządkowań lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2014-grudzien-probna-podstawowa/zad-1.5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura próbna · grudzień 2014 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura próbna"},{"id":"jezyk-polski-2014-grudzien-probna-podstawowa/zad/2","paper_id":"jezyk-polski-2014-grudzien-probna-podstawowa","number":"2","points":null,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"podstawowa","text":"Zadanie 2.\nMarcin Tkaczyk\nNa co komu logika?\n1. Każdy nauczyciel logiki bywa od czasu do czasu pytany o cel i sens uczenia się jego\ndyscypliny. Tadeusz Kotarbiński, wybitny polski uczony, zwykł był w takich sytuacjach\nmawiać: „pytanie »na co komu logika?« powinno być rozpatrywane jako część szerszego\nproblemu: »na co człowiekowi rozum?«”. Kto nie widzi potrzeby uczenia się logiki, ten nie\ndo końca zdaje sobie sprawę z tego, do czego służy rozum. Każdy zaś, kto wie, do czego\nrozum służy, ma świadomość i tego, jak potrzebne jest wykształcenie jego naturalnej\nzdolności do jasnego myślenia, ścisłego wypowiadania się i poprawnego uzasadniania\ngłoszonych tez.\n2. Są tacy, którzy głoszą, że logika jest zbyt trudna, by zwykły śmiertelnik mógł\nwykształcić się w niej na jakimkolwiek rozsądnym poziomie. To, oczywiście, jest głupstwo.\nSkoro bowiem w cyrku słoń może opanować sztukę tańca, to należący do uniwersytetu\nreprezentant gatunku homo sapiens jest w stanie wyszkolić się w używaniu jednej\nmatematycznej funkcji - interpretacji.\n3. Można jednak spotkać ludzi, którzy wątpią w związek umiejętności logicznego myślenia\nze studiowaniem teoretycznej logiki. Ludzie ci, czasem nawet naukowo utytułowani,\nprzypisują sobie samym praktyczne umiejętności logiczne, przyznając się zarazem do tego, że\nlogiki nigdy nie zdołali się nauczyć. Mylą się. Wierzą oni naiwnie we własne zdolności\ndo jasnego myślenia, precyzyjnego wypowiadania się i poprawnego uzasadniania, ponieważ\nnie są w stanie dostrzec logicznych błędów, które notorycznie popełniają. Skoro nie widzą\nwłasnych błędów logicznych, nie cierpią z ich powodu i upewniają samych siebie, że nie\npotrzebują kształcić się w logice. W ten sposób wpadają w zaklęty krąg nielogiczności.\nGdyby zechcieli nauczyć się logiki, z przerażeniem odnosiliby się do nonsensów,\nktóre wcześniej wydawały się im całkiem rozsądne, a nawet głębokie. Albowiem, jak napisał\nJan Łukasiewicz, wielki logik, kto wykształcił się w logice matematycznej, temu jakby łuski\nspadają z oczu, widzi on błędy tam, gdzie inni ich nie dostrzegają, i dostrzega nonsensy tam,\ngdzie wielu widzi jakąś tajemniczą głębię. Rzeczywiście, wyjąwszy zawodowych logików,\nstudiujemy logikę nie po to, by coś - w domyśle: coś praktycznego - z nią zrobić. Raczej\nstudiujemy logikę po to, by ona coś zrobiła z nami, w szczególności z naszym myśleniem.\n4. W pocie czoła wdrażając się w podstawowe rachunki logiczne, dzień po dniu,\nw rezultacie wielkiego wysiłku, przeżywszy liczne niebezpieczne przygody matematyczne\ni filozoficzne, wchodzimy w posiadanie skarbu kultury logicznej. Myśl człowieka logicznie\nwykształconego rożni się bowiem od naturalnej zdolności do logicznego myślenia mniej\nwięcej tak, jak mistrzowski skok narciarski wykształconego sportowca rożni się od naturalnej\nzdolności do podskakiwania przy grze w klasy.\nNa podstawie: Marcin Tkaczyk, Logika. Wykład kursoryczny, Lublin [b.r.w.]\n[na prawach maszynopisu].","answer":null,"answer_text":"1\n0","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2014-grudzien-probna-podstawowa/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura próbna · grudzień 2014 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura próbna"},{"id":"jezyk-polski-2014-grudzien-probna-podstawowa/zad/2.1","paper_id":"jezyk-polski-2014-grudzien-probna-podstawowa","number":"2.1","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"podstawowa","text":"Zadanie 2.1. (0-1)\nWypisz dwie opinie na temat logicznego myślenia, z którymi polemizuje autor felietonu.\n1)\n2)","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\n1.2) wyszukuje w wypowiedzi potrzebne\ninformacje [gimnazjum]\n1.7) rozpoznaje intencje wypowiedzi\n[gimnazjum]\n1.1) odczytuje sens całego tekstu\n(a w nim znaczenia wyrazów) oraz\nwydzielonych przez siebie fragmentów;\npotrafi objaśnić ich sens oraz funkcję na tle\ncałości\nPrzykładowe rozwiązanie\n1) Wyuczenie się logicznego myślenia jest zbyt trudne dla przeciętnego człowieka.\n2) Logiczne myślenie jest człowiekowi dane przez naturę, więc nie trzeba się go uczyć.\nSchemat punktowania\n1 pkt - poprawne wypisanie dwóch opinii\n0 pkt - odpowiedź niepełna lub niewłaściwa, lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2014-grudzien-probna-podstawowa/zad-2.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura próbna · grudzień 2014 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura próbna"},{"id":"jezyk-polski-2014-grudzien-probna-podstawowa/zad/2.2","paper_id":"jezyk-polski-2014-grudzien-probna-podstawowa","number":"2.2","points":null,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"podstawowa","text":"Zadanie 2.2. (0 - 2)\na) W swoim tekście autor przywołuje dwie analogie. Wypisz je.\n1)\n2)\nb) Sformułuj dwie tezy, na rzecz których autor argumentuje, stosując analogie.\n1)\n2)","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2.2. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\n1.1) odczytuje sens całego tekstu\n(a w nim znaczenia wyrazów) oraz\nwydzielonych przez siebie fragmentów;\npotrafi objaśnić ich sens oraz funkcję na tle\ncałości\n1.4) rozpoznaje funkcję zastosowanych\nw tekście środków językowych\n1.5) wyróżnia argumenty, kluczowe pojęcia\ni twierdzenia w tekście argumentacyjnym\na)\nPrzykładowe rozwiązanie\n1) Przykład słonia, który się nauczył tańczyć.\n2) Przykład skoku narciarskiego.\nSchemat punktowania\n1 pkt - poprawne wypisanie dwóch analogii\n0 pkt - odpowiedź niepełną lub błędną, lub brak odpowiedzi\nb)\nPrzykładowe rozwiązanie\n1) Przeciętny człowiek może się nauczyć logiki.\n2) Logika nie jest człowiekowi dana przez naturę, trzeba się jej nauczyć.\nSchemat punktowania\n1 pkt - za poprawne sformułowanie dwóch tez\n0 pkt - odpowiedź niepełną lub błędną, lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2014-grudzien-probna-podstawowa/zad-2.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura próbna · grudzień 2014 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura próbna"},{"id":"jezyk-polski-2014-grudzien-probna-podstawowa/zad/2.3","paper_id":"jezyk-polski-2014-grudzien-probna-podstawowa","number":"2.3","points":null,"ptype":"closed","subject":"jezyk-polski","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"podstawowa","text":"Zadanie 2.3. (0- 2)\nOceń, czy podane zdania są zgodne z tekstem. Wybierz T, jeśli zdanie jest zgodne\nz tekstem, lub N, jeśli nie jest.\n1.\nTadeusz Kotarbiński uważał, że człowiek ma naturalną zdolność do\nlogicznego myślenia.\nT\nN\n2.\nPrzykład słonia ma unaocznić niedorzeczność antytezy sformułowanej na\npoczątku akapitu 2.\nT\nN\n3.\nW ostatnim zdaniu felietonu autor przestrzega przed pułapkami logiki\nteoretycznej.\nT\nN","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2.3. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\n1.2) wyszukuje w wypowiedzi potrzebne\ninformacje [gimnazjum]\n1.1) odczytuje sens całego tekstu\n(a w nim znaczenia wyrazów) oraz\nwydzielonych przez siebie fragmentów\nPoprawne rozwiązanie\n1 - TAK, 2 - TAK, 3 - NIE\nSchemat punktowania\n2 pkt - 3 poprawne odpowiedzi\n1 pkt - 2 poprawne odpowiedzi\n0 pkt - 1 poprawna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2014-grudzien-probna-podstawowa/zad-2.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura próbna · grudzień 2014 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura próbna"},{"id":"jezyk-polski-2014-grudzien-probna-podstawowa/zad/2.4","paper_id":"jezyk-polski-2014-grudzien-probna-podstawowa","number":"2.4","points":null,"ptype":"closed","subject":"jezyk-polski","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"podstawowa","text":"Zadanie 2.4. (0- 1)\nDokończ główną myśl felietonu - wybierz i zaznacz odpowiedź A albo B oraz jej\nuzasadnienie spośród odpowiedzi 1-3.\nStudiowanie logiki teoretycznej jest\nA.\nzbyteczne,\nponieważ\n1.\nuzasadnia nadawanie tytułów naukowych.\n2.\nkorzystnie wpływa na jakość myślenia\ni wypowiadania się.\nB.\nkonieczne,\n3.\nlogiczne myślenie jest wrodzoną zdolnością\nkażdego człowieka.","answer":"B","answer_text":"Zadanie 2.4. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\n1.1) odczytuje sens całego tekstu\n(a w nim znaczenia wyrazów) oraz\nwydzielonych przez siebie fragmentów\n1.5) wyróżnia argumenty, kluczowe\npojęcia i twierdzenia w tekście\nargumentacyjnym\nPoprawne rozwiązanie\nB 2\nSchemat punktowania\n1 pkt - poprawna odpowiedź\n0 pkt - odpowiedź błędna lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2014-grudzien-probna-podstawowa/zad-2.4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura próbna · grudzień 2014 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura próbna"},{"id":"jezyk-polski-2014-grudzien-probna-podstawowa/zad/2.5","paper_id":"jezyk-polski-2014-grudzien-probna-podstawowa","number":"2.5","points":null,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"podstawowa","text":"Zadanie 2.5. (0- 2)\nPrzyporządkuj numerom kolejnych akapitów literowe oznaczenia pytań. Odpowiedzią\nna pytanie powinien być cały akapit.\na) Po co uczyć się logiki?\nb) Czy logika jest potrzebna?\nc) Dla kogo logika jest za trudna?\nd) Kto tkwi w „zaklętym kręgu nielogiczności”?\ne) Co na temat logiki twierdził Tadeusz Kotarbiński?\nf) Czy przeciętny człowiek może się nauczyć logiki?\nAkapit Pytanie\n1.\n2.\n3.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2.5. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\n1.5) wyróżnia argumenty, kluczowe\npojęcia i twierdzenia w tekście\nargumentacyjnym; dokonuje jego\nlogicznego streszczenia\nPoprawne rozwiązanie\n1 b, 2 f, 3 a\nSchemat punktowania\n2 pkt - 3 poprawne przyporządkowania\n1 pkt - 2 poprawne przyporządkowania\n0 pkt - 1 poprawne przyporządkowanie lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2014-grudzien-probna-podstawowa/zad-2.5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura próbna · grudzień 2014 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura próbna"},{"id":"jezyk-polski-2014-grudzien-probna-podstawowa/zad/2.6","paper_id":"jezyk-polski-2014-grudzien-probna-podstawowa","number":"2.6","points":null,"ptype":"closed","subject":"jezyk-polski","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"podstawowa","text":"Zadanie 2.6. (0- 1)\nUzupełnij tabelę - dobierz do każdej funkcji sformułowanie służące podkreślaniu\nspójności tekstu. Wpisz odpowiedni numer do kolumny tabeli.\nFunkcja w tekście\nNumer sformułowania\nA. Sygnalizuje wnioskowanie\nB. Sygnalizuje przeciwstawienie\n1) każdy bywa…\n2) można jednak…\n3) skoro bowiem…, to…","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2.6. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\n1.1) odczytuje sens całego tekstu\n(a w nim znaczenia wyrazów) oraz\nwydzielonych przez siebie fragmentów;\npotrafi objaśnić ich sens oraz funkcję na tle\ncałości\n1.4) rozpoznaje funkcję zastosowanych\nw tekście środków językowych\nPoprawne rozwiązanie\nA 3, B 2\nSchemat punktowania\n1 pkt - poprawna odpowiedź\n0 pkt - odpowiedź błędna, niepełna lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2014-grudzien-probna-podstawowa/zad-2.6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura próbna · grudzień 2014 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura próbna"},{"id":"jezyk-polski-2014-grudzien-probna-podstawowa/zad/3","paper_id":"jezyk-polski-2014-grudzien-probna-podstawowa","number":"3","points":null,"ptype":"closed","subject":"jezyk-polski","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"podstawowa","text":"Zadanie 3.\nWybierz jeden temat i napisz wypracowanie.\nTemat 1. Czy odkupienie winy zwalnia człowieka z odpowiedzialności za wyrządzone\nkrzywdy? Rozważ problem i uzasadnij swoje zdanie, odwołując się\ndo podanego fragmentu Pana Tadeusza Adama Mickiewicza, do całego utworu\noraz do innego tekstu kultury. Twoja praca powinna liczyć co najmniej\n250 słów.\nAdam Mickiewicz\nPan Tadeusz\nKsięga X: Emigracja. Jacek\nImię zdrajcy przylgnęło do mnie jako dżuma.\nOdwracali ode mnie twarz obywatele,\nUciekali ode mnie dawni przyjaciele;\nKto był lękliwy, z dala witał się i stronił;\nNawet lada chłop, lada Żyd, choć się pokłonił,\nTo mię z boku szyderskim przebijał uśmiechem;\nWyraz »zdrajca« brzmiał w uszach, odbijał się echem\nW domie, w polu. Ten wyraz od rana do zmroku\nWił się przede mną, jako plama w chorym oku.\nPrzecież nie byłem zdrajcą kraju!\n(…)\nUciekłem z kraju!\nGdziem nie był! com nie cierpiał!\nAż Bóg raczył lekarstwo jedyne objawić.\nPoprawić się potrzeba było i naprawić\nIle możności to\n(…)\n„Bardziej niźli z miłości, może z głupiej pychy\nZabiłem; więc pokora wszedłem między mnichy,\nJa, niegdyś dumny z rodu, ja, com był junakiem,\nSpuściłem głowę, kwestarz, zwałem się Robakiem,\nŻe jako robak w prochu ”\n„Zły przykład dla Ojczyzny, zachętę do zdrady\nTrzeba było okupić dobremi przykłady,\nKrwią, poświęceniem się\nBiłem się za kraj; gdzie? jak? zmilczę; nie dla chwały\nZiemskiej biegłem tylekroć na miecze, na strzały.\nMilej sobie wspominam nie dzieła waleczne\nI głośne, ale czyny ciche, użyteczne,\nI cierpienia, których nikt ”\nUdało mi się nieraz do kraju przedzierać,\nRozkazy wodzów nosić, wiadomości zbierać,\nUkładać zmowy Znają i Galicyjanie\nTen kaptur mnisi - znają i Wielkopolanie!\nPracowałem przy taczkach rok w pruskiej fortecy,\nTrzy razy Moskwa kijmi zraniła me plecy,\nRaz już wiedli na Sybir; potem Austryjacy\nW Szpilbergu zakopali mnie w lochach do pracy,\nW carcerdurum - a Pan Bóg wybawił mię cudem\nI pozwolił umierać między swoim ludem,\nZ Sakramentami.\nAdam Mickiewicz, Pan Tadeusz czyli Ostatni zajazd na Litwie. Historia szlachecka\nz roku 1811 i 1812 we dwunastu księgach wierszem, Wrocław 1982.\nTemat 2. Zinterpretuj podany utwór. Postaw tezę interpretacyjną i uzasadnij ją. Twoja\npraca powinna liczyć co najmniej 250 słów.\nKrzysztof Kamil Baczyński\nSpojrzenie\nNic nie powróci. Oto czasy\njuż zapomniane; tylko w lustrach\nzsiada się ciemność w moje własne\nodbicia - jakże zła i pusta.\nO znam, na pamięć znam i nie chcę\npowtórzyć, naprzód znać nie mogę\nmoich postaci. Tak umieram\nz pół-objawionym w ustach Bogiem.\nI teraz znów siedzimy kołem,\ni planet dudni deszcz - o mury,\ni ciężki wzrok jak sznur nad stołem,\ni stoją ciszy chmury.\nI jeden z nas - to jestem ja,\nktórym pokochał. Świat mi rozkwitł\njak wielki obłok, ogień w snach\ni tak jak drzewo jestem - prosty.\nA drugi z nas - to jestem ja,\nktórym nienawiść drżącą począł,\ni nóż mi błyska, to nie łza,\nz drętwych jak woda oczu.\nA trzeci z nas - to jestem ja\nodbity w wypłakanych łzach,\ni ból mój jest jak wielka ciemność.\nI czwarty ten, którego znam,\nktóry nauczę znów pokory\nte moje czasy nadaremne\ni serce moje bardzo chore\nna śmierć, która się lęgnie we mnie.\n18 X 43 r.\nKrzysztof Kamil Baczyński, Wybór poezji, Wrocław 1989.\nna temat nr\nTabelę wypełnia egzaminator!\nLiczba punktów\nSuma\nUzasadnienie przyznania 0 punktów\nrozprawka\nA.\n0 - 3 - 6\nB.\n0 - 4 - 8 - 12 - 18\ninterpretacja\nA.\n0 - 3 - 6 - 9\nB.\n0 - 5 - 10 - 15\nC.\n0 - 2 - 4\nD.\n0 - 3 - 6\nE.\n0 - 1 - 2\nF.\n0 - 2 - 4\nG.\n0 - 3 - 6\nH.\n0 - 2 - 4\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)","answer":null,"answer_text":"Zadanie 3.\nTemat 1. Czy odkupienie winy zdejmuje z człowieka odpowiedzialność za wyrządzone\nkrzywdy? Rozważ problem i uzasadnij swoje stanowisko, odwołując się do\npodanego fragmentu Pana Tadeusza Adama Mickiewicza, całego utworu oraz\ninnego tekstu kultury. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 250 słów.\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi\ni wykorzystanie zawartych w nich\ninformacji.\n1.1) odczytuje sens całego tekstu [ ];\n1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych tekstach\ninformacje zarówno jawne, jak i ukryte.\nII. Analiza i interpretacja tekstów\nkultury.\n1.2) określa problematykę utworu;\n2.4) rozpoznaje w utworze sposoby kreowania\nświata przedstawionego i bohatera […];\n3.2) wykorzystuje w interpretacji utworu konteksty;\n3.3) porównuje funkcjonowanie tych samych\nmotywów w różnych utworach literackich.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n1.1) tworzy dłuższy tekst pisany [ ] (rozprawka)\n[ ] zgodnie z podstawowymi regułami jego\norganizacji, przestrzegając zasad spójności\nznaczeniowej i logicznej;\n1.2) przygotowuje wypowiedź [ ] (wybiera [ ]\nodpowiedni układ kompozycyjny, analizuje temat,\nwybiera formę kompozycyjną, […], dobiera\nwłaściwe słownictwo);\n1.3) tworzy samodzielną wypowiedź\nargumentacyjną według podstawowych zasad logiki\ni retoryki (stawia tezę lub hipotezę, dobiera\nargumenty, porządkuje je, hierarchizuje, dokonuje\nich selekcji pod względem użyteczności\nw wypowiedzi, podsumowuje, dobiera przykłady\nilustrujące wywód myślowy, przeprowadza\nprawidłowe wnioskowanie).\nKryteria oceny rozprawki\nA\nSformułowanie\nstanowiska\nwobec\nproblemu\npodanego\nw poleceniu\nB\nUzasadnienie\nstanowiska\nC\nPoprawność\nrzeczowa\nD\nZamysł\nkompozycyjny\nE\nSpójność\nlokalna\nF\nStyl tekstu\nG\nPoprawność\njęzykowa\nH\nPoprawność\nzapisu\n6\nStanowisko jest\nadekwatne\ndo problemu\npodanego\nw poleceniu\n18\nUzasadnienie\ntrafne,\nszerokie\ni pogłębione\n4\nBrak błędów\nrzeczowych\n6\nKompozycja\nfunkcjonalna\n2\nPełna\nspójność\nwypowiedzi\nlub\nnieznaczne\nzaburzenia\nspójności\n4\nStyl\nstosowny\n6\nBrak błędów\nlub nieliczne\nbłędy\nnierażące\n4\nZapis\nw pełni\npoprawny\nlub nieliczne\nbłędy\nnierażące\n12\nUzasadnienie\ntrafne\ni szerokie\n3\nStanowisko jest\nczęściowo\nadekwatne\ndo problemu\npodanego\nw poleceniu\n8\nUzasadnienie\ntrafne,\nale wąskie\n2\nNie więcej\nniż jeden\nbłąd\nrzeczowy\n3\nZaburzenia\nfunkcjonalności\nkompozycji\n1\nZnaczne\nzaburzenia\nspójności\n2\nStyl\nczęściowo\nstosowny\n3\nLiczne błędy\nnierażące\nlub nieliczne\nbłędy rażące\n2\nLiczne\nbłędy\nnierażące\nlub nieliczne\nbłędy rażące\n4\nUzasadnienie\nczęściowe\n0\nStanowisko jest\nnieadekwatne\nlub brak\nstanowiska\n0\nBrak\nuzasadnienia\nstanowiska\n0\nBłędy\nrzeczowe\n0\nBrak zamysłu\nkompozycyjnego\n0\nWypowiedź\nniespójna\n0\nStyl\nniestosowny\n0\nLiczne błędy\nrażące\n0\nLiczne\nbłędy rażące\nUWAGA\nJeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.\nJeśli w kategorii A praca uzyska 3 punkty, a w kategorii B - 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.\nJeśli praca składa się z mniej niż 250 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C.\nPojawienie się rzeczowego błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę - zdający otrzymuje 0 punktów.\nPrzykładowe realizacje\nRealizacja 1.\nProblem winy i kary dotyczy wszystkich ludzi niezależnie od czasów i kręgów\nkulturowych, dlatego podejmowany był od wieków przez filozofów, etyków, moralistów, ale\ntakże przez twórców literatury i scenarzystów. Człowiek z natury jest dobry, ale ma wolną\nwolę, która umożliwia dokonywanie indywidualnych wyborów. Wybór zła często jest\nnieprzemyślaną odpowiedzią na bodźce zewnętrzne - skutkiem emocji, których nie\nkontrolujemy. Odkupienie winy jest zadośćuczynieniem za popełnione grzechy, czymś więcej\nniż żal i skrucha. Jest to czynienie dobra mające wynagrodzić zło, którego człowiek się\ndopuścił. Czy odkupienie winy zdejmuje z człowieka odpowiedzialność za wyrządzone\nkrzywdy? Uważam, że człowiek, który uczynił zło - bez względu na to, czy zrobił to\njednorazowo, czy wielokrotnie - do ostatnich chwil swojego życia może odkupić swoje winy.\nOdkupienie win jest dowodem pokory i skruchy, czynem, który pozwala na rehabilitację\nwobec innych i siebie. Sądzę jednak, że nie umożliwia ono zmazania odpowiedzialności za\nwyrządzone krzywdy. Człowiek tylko w uzasadnionych przypadkach zostaje uznany za\nniepoczytalnego - nieświadomego zła, które popełnił. Za wybory, których dokonujemy,\nzawsze pozostajemy odpowiedzialni - nawet jeśli działamy pod wpływem emocji.\nOczywiste jest, że Jacek Soplica popełnił straszną zbrodnię. W dramatycznych\nokolicznościach, podczas szturmu Rosjan na zamek Horeszków, młody szlachcic wpadł\nw uniesienie i szał na widok triumfującego Stolnika, który lekceważył jego uczucie do swojej\ncórki. W skrajnych emocjach, „z głupiej pychy”, rozgoryczony niespełnioną miłością\nzastrzelił ojca ukochanej Ewy. Konsekwencją strasznego czynu było „imię zdrajcy”, które\nprzylgnęło do bohatera „jako dżuma”. Soplica, dumny i sławny, teraz został wzgardzony\ni odepchnięty nie tylko przez dawnych przyjaciół, ale nawet i „lada chłopa”, co stanowiło\ndodatkową ujmę dla jego honoru. Wykluczenie ze społeczności było motywacją do\nodkupienia win. „Poprawić się potrzeba było i naprawić, ile możności to…” - mówi\numierający Soplica w swojej ostatniej spowiedzi. Uznanie i zrozumienie swoich win było\nw tym przypadku źródłem skruchy i powodem przemiany, jaka dokonała się bohaterze.\nDlatego Jacek Soplica zdecydował się „wejść pomiędzy mnichy” i dla podkreślenia swojego\nuniżenia przybrać imię Robaka. W Księdze X bohater dokonuje rozliczenia ze swoją\nprzeszłością. W związku z tym, że jego czyn interpretowany był jako zachęta do zdrady\nnarodu, rozumiejąc, jak „zły przykład [dał] dla Ojczyzny”, postanowił odkupić to „dobremi\nprzykłady, krwią, poświęceniem się”. Jego postępowanie potwierdza tę decyzję - Soplica nie\nwahał się znosić cierpienia, ryzykować więzieniem i życiem, byle tylko dokonać czynów,\nktóre pozwolą mu zrehabilitować się przez innymi ludźmi i przed samym sobą. Wielokrotnie\npoświęcał się dla ojczyzny, przelewając krew, ale także w roli emisariusza organizującego\npotajemnie Polaków do walki z zaborcą. Pokorę, której się nauczył w trakcie swojego\nkwestarskiego życia, widać w słowach: „Milej sobie wspominam nie dzieła waleczne/\nI głośne, ale czyny ciche, użyteczne,/ I cierpienia […]”. Jednym z aktów zadośćuczynienia\nbyło bohaterskie uratowanie życia Hrabiemu i Gerwazemu.\nZ perspektywy lat Soplica, wspominając swoje życie, mówi, że poświęcenie się dla\nojczyzny i dla innych ludzi było najlepszym lekarstwem na chorobę jego duszy dręczonej\nwyrzutami sumienia - lekarstwem zesłanym przez opatrzność. Zbrodnia, którą popełnił,\nparadoksalnie przybliżyła go do Boga i ukształtowała wewnętrznie. Bohater wierzy w Boże\nmiłosierdzie, którego dowód upatruje w łasce dobrej śmierci: „a Pan Bóg wybawił mię\ncudem/ I pozwolił umierać między swoim ludem/ Z Sakramentami”. Ostatecznie Soplicy\nudaje się zasłużyć na przebaczenie Boga i odzyskać szacunek ludzi. Nie zdejmuje to jednak\nz niego odpowiedzialności za wyrządzone krzywdy. Do samej śmierci wyraz „zdrajca”\nprześladuje go jak „plama w chorym oku”. Przykład ten wskazuje, że mimo odbytej pokuty\ni zadośćuczynienia za grzechy, nie możemy zdjąć z siebie odpowiedzialności za własne czyny\ni o nich zapomnieć - do ostatnich dni będą one ciążyć na naszym sumieniu.\nProblem winy i pokuty podejmuje także Joseph Conrad w powieści „Lord Jim”.\nTytułowy bohater to młody oficer, który - choć nade wszystko ceni sobie honor - dla\nuniknięcia odpowiedzialności opuścił wraz z całą załogą tonący statek, nie informując\npasażerów o zbliżającej się katastrofie. Dręczony przez wyrzuty sumienia jako jedyny zjawia\nsię w sądzie, aby wziąć odpowiedzialność za popełniony czyn. Proces i kara nie przynoszą\njednak Jimowi ulgi. Z czasem nadarza się możliwość rozpoczęcia życia w nowym miejscu,\na metamorfozę duchową bohatera symbolizuje zmiana imienia. Próbując odkupić swoją winę\ni odzyskać honor, Lord Lim angażuje się w walkę o pokój w Patusanie, a ostatecznie ginie,\nponosząc odpowiedzialność za podjęte decyzje.\nPrzykładem postaci, która próbuje odkupić swoje winy, jest także Gerry Conlon\nz filmu „W imię ojca”. To młody Irlandczyk mający na sumieniu drobne przestępstwa, które\nmartwią jego ojca Giuseppe. W wyniku niefrasobliwości Gerry zostaje przez angielskie\nwładze niesłusznie oskarżony o udział w zamachu bombowym i po brutalnym śledztwie\nskazany na karę wieloletniego więzienia. Do więzienia trafia także jego ojciec, ze względu na\nswój spokój i pobożność będący od lat obiektem drwin Gerry’ego, który widzi w nich tylko\nnaiwność i uległość. Dopiero podczas odbywania kary Gerry zaczyna dostrzegać swoje błędy,\nzmienia się także jego stosunek do ojca - zaczyna odkrywać jego mądrość i siłę ducha. Mimo\nże Giuseppe nigdy nie obwiniał syna za los, który im obu zgotował, po jego śmierci Gerry\nwłaśnie „w imię ojca” podejmuje heroiczną walkę o uniewinnienie. Tę walkę można uznać za\nformę odkupienia winy. Postawa bohatera zostaje nagrodzona: po wyjściu z więzienia Gerry\ndostaje szansę na nowe, dobre życie i chcemy wierzyć, że ją wykorzysta, choć pamięć\no śmierci ojca pozostanie w nim na zawsze .\nPrzytoczone przykłady wskazują, że człowiek może trwać w grzechu lub próbować\nodkupić swe winy, jednak odpowiedzialności za wyrządzone zło nie pozbędziemy się nigdy.\nPopełnione czyny są częścią przeszłości, o której nie da się zapomnieć. Ulgę może jednak\nprzynieść doświadczenie przebaczenia, co stało się udziałem bohatera Mickiewicza,\nzmierzenie się z konsekwencjami swoich decyzji, na co zdecydował się Jim, czy podjęcie\nskutecznej próby zmiany życia na wzór Gerry’ego.\nPoziom wykonania\nA. Sformułowanie stanowiska: 6 pkt - stanowisko adekwatne do problemu, zdający wyraźnie formułuje tezę,\nw której prezentuje własne stanowisko.\nB. Uzasadnienie stanowiska: 18 pkt - uzasadnienie trafne, szerokie i pogłębione (zdający odwołał się\nrzeczowo do przytoczonego fragmentu „Pana Tadeusza” i całości utworu, przedstawił i omówił przeżycia\nbohaterów, które potwierdzają postawioną tezę, uzasadnił przekonująco swoje zdanie). Argumentację poparł\nprzykładami z innych utworów.\nC. Poprawność rzeczowa: 4 pkt - brak błędów rzeczowych.\nD. Zamysł kompozycyjny: 6 pkt - kompozycja funkcjonalna.\nE. Spójność lokalna: 2 pkt - pełna spójność wypowiedzi.\nF. Styl tekstu: 4 pkt - styl stosowny.\nG. Poprawność językowa: 6 pkt - nieliczne błędy nierażące.\nH. Poprawność zapisu: 4 pkt - zapis w pełni poprawny.\nRealizacja 2.\nOdkupienie winy - często wydaje się nam, iż po wyrządzeniu jakiejś krzywdy,\nobrażeniu kogoś wystarczy tylko powiedzieć słowo przepraszam, zrobić komuś przyjemność,\npomóc w czymś. Myślimy wtedy, że już wszystko naprawiliśmy oraz że nasze złe uczynki\nzostały już zapomniane, nie mają już żadnego znaczenia. Jednak czy aby na pewno? Należy\nzadać pytanie: czy odkupienie winy zdejmuje z człowieka odpowiedzialność za wyrządzone\nkrzywdy? Motyw ten poruszany jest w licznych dziełach literackich.\nJednym z nich jest „Pan Tadeusz” Adama Mickiewicza, a w nim Jacek Soplica.\nWe fragmencie księgi X dowiadujemy się, iż bohater ten z pychy zabił Stolnika Horeszkę\npodczas najazdu Rosjan, co spowodowało, że został uznany za zdrajcę kraju. Jacek czuł się ze\nswoimi czynami źle -miał wyrzuty sumienia, ludzie odwracali się od niego, szydzili z niego.\nSoplica czuł się wyobcowany - nie mógł znaleźć sobie miejsca wśród szlachty. Przede\nwszystkim dlatego, iż zdawał sobie sprawę, że nie jest w stanie odkupić własnych win wdał\nsię w nałóg pijaństwa - świadomość niemocy naprawienia krzywd „dobijała” go, sprawiła, że\npopadł w depresję. Dopiero potem zadziałał na niego impuls - z wielką pokorą wstąpił do\nklasztoru bernardynów w celu chociaż częściowego obmycia się z win - Jacek spokorniał,\nuniżył się, a swoje grzechy próbował naprawić poprzez służbę ojczyźnie jako żołnierz, który\nmusiał walczyć, przyglądać się ludzkim cierpieniom oraz jako kwestarz - często\nw niebezpieczeństwie, potajemnie niosąc informację o ruchach wojsk na froncie.\nWarto wspomnieć w odniesieniu do całego utworu „Pan Tadeusz” Adama\nMickiewicza, iż Jacek Soplica dokonał ogromnego poświęcenia - przebywając na dworze\nw Soplicowie przez długi czas nie ujawnił swojej tożsamości ani przed swoim bratem, ani\nprzed swoim synem. Musiało go to ogromnie kosztować. Musiał panować nad swoimi\nuczuciami. To wszystko po to, aby próbować odkupić swoje winy - próby te okazały się\nbardzo korzystne. Jacek stał się opanowany, pokorny, spokojny, zmienił się jego system\nwartości - nadrzędnym celem stała się służba ojczyźnie oraz oczywiście pomoc szlachcie,\nrodzinie utajona opieka i kierowanie przyszłością syna, którego wcześniej lekceważył, nie\nzajmował się nim.\nPróby te nie zmyły jednak odpowiedzialności za wyrządzone krzywdy - pokazuje to\nscena spowiedzi Jacka - który chce wytłumaczyć Gerwazemu przyczynę swego błędu,\nopowiedzieć o odkupieniu swojej winy. Gerwazy wie, iż próba naprawy błędów nie zdejmuje\nodpowiedzialności za krzywdy, jednak, że i sam nie jest bez winy, przebacza Jackowi. Sam\nJacek zdaje sobie sprawę, że odpowiedzialność za zabicie Stolnika Horeszki ciążyć będzie na\nnim do końca życia, dlatego wie, iż Gerwazy może mu nie przebaczyć zabójstwa Stolnika,\ndlatego też Jacek rehabilituje się do końca życia oraz bierze podwoją opiekę Zosię z rodziny\nHoreszków.\nInnym tekstem kultury poruszającym pytanie: Czy odkupienie winy zdejmuje\nz człowieka odpowiedzialność za wyrządzone krzywdy jest „Zbrodnia i kara” Fiodora\nDostojewskiego. Raskolnikow po zabiciu lichwiarki Ilony szuka usprawiedliwienia dla swojej\nzbrodni. Lichwiarkę nazywa „plugawą wszą”, która oszukuje innych ludzi. Raskolnikow\npróbuje również odkupić swoje winy poprzez podarowanie pieniędzy ubogiej rodzinie\nMarmieładowów, której ojciec jest pijakiem przetracającym wszystkie oszczędności\ni niepotrafiącym zarobić na rodzinę. Jednak nawet ta pomoc nie zmywa odpowiedzialności za\npopełnione zabójstwa. Mężczyzna wciąż cierpi, ma ogromne wyrzuty sumienia, przeżywa\nskrajne emocje, a nawet popada w chorobę. Kolejną próbą odkupienia win jest wyjazd na\nSyberię wraz z Sonią, którą wcześniej poniżał, wyśmiewał za to, iż była zmuszona do\nprostytucji. Na Syberi Rodion zdał sobie sprawę, że nigdy nie zmyje odpowiedzialności za\nwyrządzone krzywdy, ale, że może próbować odkupić winy. Ciężka praca na Syberi sprawiła,\nże Rodion uspokoił się, opanował swoje emocje, nabrał szacunku do innych ludzi,\nw szczególności do Soni, którą wcześniej poniżał.\nZ powyższych argumentów wynika, że odkupienie winy nie zdejmuje z człowieka\nodpowiedzialności za wyrządzone krzywdy. Człowiek może jedynie próbować odkupić swoje\nwiny. Próby te bardzo często diametralnie zmieniają na dobre tego, kto dopuścił się\nprzewinienia. Sprawiają, że przekształca się jego system wartości. Człowiek staje się\nspokojniejszy, jednak nigdy nie zmyje odpowiedzialności za popełnione krzywdy.\nW przypadku zabójstwa nigdy nie przywróci życia zabitemu człowiekowi. Jego sumienie do\nkońca będzie przypominało mu o odpowiedzialności za popełniona zbrodnię.\nPoziom wykonania\nA. Sformułowanie stanowiska: 6 pkt - stanowisko adekwatne do problemu, zdający wyraźnie formułuje tezę,\nw której prezentuje własne stanowisko.\nB. Uzasadnienie stanowiska: 18 pkt - uzasadnienie trafne, szerokie i pogłębione (zdający odwołał się\nrzeczowo do przytoczonego fragmentu „Pana Tadeusza” oraz całości utworu, podał i omówił przykład bohatera\ninnego tekstu kultury („Zbrodni i kary”), którego zachowanie potwierdza postawioną tezę.\nC. Poprawność rzeczowa: 2 pkt - jeden błąd rzeczowy.\nD. Zamysł kompozycyjny: 6 pkt - kompozycja funkcjonalna.\nE. Spójność lokalna: 2 pkt - nieznaczne zaburzenia spójności.\nF. Styl tekstu: 4 pkt - styl stosowny.\nG. Poprawność językowa: 0 pkt - liczne błędy rażące.\nH. Poprawność zapisu: 2 pkt - nieliczne błędy rażące.\nRealizacja 3.\nCzy odkupienie winy zdejmuje z człowieka odpowiedzialność za wyrządzone krzywdy?\nKażdy z nas w swoim życiu zrobił coś złego np. obraził kolegę, koleżankę, czy przez\nprzypadek kogoś uderzył. Po takich incydentach czujemy się z tym źle, obawiamy się,\nchcemy, aby ta osoba nam wybaczyła. Chwytamy się różnych sposobów np. jesteśmy dla tej\nosoby mili lub kupujemy jakiś drobny prezent. Dzięki takim zabiegą zrzucamy z siebie\npoczucie winy za wyrządzoną krzywdę. Ale czy rzeczywiście „odkupienie” zdejmuje\nz człowieka odpowiedzialność za wyrządzone krzywdy? Raczej nie. Postaram się udowodnić\nsłuszność mojego zdania na ten temat.\nPierwszym argumentem jakim się posłużę jest utwór „Pan Tadeusz” z księgi X\n(Emigracja Jacka). Jacek Soplica po zabiciu Stolnika Horeszki poczuł silne wyrzuty sumienia.\nDręczyły go one, przez co nie był w stanie normalnie żyć, gdyż ludzie byli dla niego podli,\nniemili i uprzedzeni. Postanowił uciec do kraju gdzie by nie cierpiał i znalazł lekarstwo na\nodkupienie swojej winy. Postanowił zostać mnichem „Zabiłem więc pokora. Wszedłem\nmiędzy mnichy” i walczyć w imię kraju „Biłem się za kraj gdzie? jak? Zamilczę - dla\nchwały” by odkupić swoje winy. Dzięki temu poczuł się lepiej, spadło ze niego brzemię winy\ni wyrzuty sumienia, uważał że Bóg dzięki wylanej krwi i cierpieniem mu wybaczą - Jednak\nto życia jego ofierze nie przywróci, co jest niezaprzeczalnym powodem, że jest\nodpowiedzialny za śmierć Stolnika.\nKolejnym argumentem jakim się posłużę jest powieść „Zbrodnia i kara”. Główny\nbohater Raskolnikow po długo planowanej zbrodni dokonuje zabójstwa Alony Iwanow oraz\njej siostry, która przyłapała go na gorącym uczynku. Czyn ten spowodował, że Raskolnikowa\nzaczęły dręczyć silne wyrzuty sumienia. Objawami tego były koszmary, bezsenność,\ngorączka, omamy. Nie mogąc dać sobie z tym rady przyznaje się do winy. Przyznanie się do\npopełnionej zbrodni spowodowało u Raskolnikowa wielką ulgę. Za karę zostaje zesłany na\n8 lat na Syberie, gdzie pracą odkupuje swoje winy. Mimo, że Raskolnikow oczyścił się\nduchowo to w świecie materialnym jego ofiar już nie ma i nikt nie jest w stanie ich\nprzywrócić.\nZ tego co napisałem wynika, że nie da się oszukać natury ludzkiej, ludzkiego\norganizmu. Po popełnionych zbrodniach prędzej czy później dopadną nas wyrzuty sumienia.\nMożemy starać się naprawić zło które wyrządziliśmy np. pokutując, poddawać się ciężkiej\npracy, to jednak doprowadzi do tego, że tylko strona duchowa zostanie częściowo uwolniona\nz poczucia winy, a za krzywdy które wyrządziliśmy musimy ponieść odpowiedzialność,\nktórej niestety nie da się zdjąć.\nPoziom wykonania\nA. Sformułowanie stanowiska: 6 pkt - stanowisko adekwatne do problemu, zdający wyraźnie formułuje tezę,\nw której prezentuje własne stanowisko.\nB. Uzasadnienie stanowiska: 8 pkt - uzasadnienie trafne, ale wąskie - brakuje odwołania do całości „Pana\nTadeusza”. Uzasadnienie należy także uznać za niepogłębione.\nC. Poprawność rzeczowa: 4 pkt - brak błędów rzeczowych.\nD. Zamysł kompozycyjny: 6 pkt - kompozycja funkcjonalna.\nE. Spójność lokalna: 2 pkt - nieznaczne zaburzenia spójności.\nF. Styl tekstu: 4 pkt - styl stosowny.\nG. Poprawność językowa: 0 pkt - liczne błędy rażące.\nH. Poprawność zapisu: 0 pkt - liczne błędy rażące.\nTemat 2. Zinterpretuj podany utwór. Postaw tezę interpretacyjną i uzasadnij ją. Twoja\npraca powinna liczyć co najmniej 250 słów.\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi\ni wykorzystanie zawartych w nich\ninformacji.\n1.1) odczytuje sens całego tekstu [ ];\n1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych tekstach\ninformacje zarówno jawne, jak i ukryte.\nII. Analiza i interpretacja tekstów\nkultury.\n1.2) określa problematykę utworu;\n2.4) rozpoznaje w utworze sposoby kreowania\nświata przedstawionego i bohatera […];\n3.2) wykorzystuje w interpretacji utworu konteksty;\n3.3) porównuje funkcjonowanie tych samych\nmotywów w różnych utworach literackich.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n1.1) tworzy dłuższy tekst pisany [ ] (rozprawka)\n[ ] zgodnie z podstawowymi regułami jego\norganizacji, przestrzegając zasad spójności\nznaczeniowej i logicznej;\n1.2) przygotowuje wypowiedź [ ] (wybiera [ ]\nodpowiedni układ kompozycyjny, analizuje temat,\nwybiera formę kompozycyjną, […], dobiera\nwłaściwe słownictwo);\n1.3) tworzy samodzielną wypowiedź\nargumentacyjną według podstawowych zasad logiki\ni retoryki (stawia tezę lub hipotezę, dobiera\nargumenty, porządkuje je, hierarchizuje, dokonuje\nich selekcji pod względem użyteczności\nw wypowiedzi, podsumowuje, dobiera przykłady\nilustrujące wywód myślowy, przeprowadza\nprawidłowe wnioskowanie).\nKryteria oceny interpretacji utworu poetyckiego\nA\nKoncepcja\ninterpretacyjna\nB\nUzasadnienie\ntezy\ninterpretacyjnej\nC\nPoprawność\nrzeczowa\nD\nZamysł\nkompozycyjny\nE\nSpójność\nlokalna\nF\nStyl tekstu\nG\nPoprawność\njęzykowa\nH\nPoprawność\nzapisu\n9\nKoncepcja\nniesprzeczna\nz utworem,\nspójna\ni obejmująca\nsensy\nniedosłowne\n15\nUzasadnienie\ntrafne\ni pogłębione\n4\nBrak błędów\nrzeczowych\n6\nKompozycja\nfunkcjonalna\n2\nPełna\nspójność\nwypowiedzi\nlub\nnieznaczne\nzaburzenia\nspójności\n4\nStyl\nstosowny\n6\nBrak błędów\nlub nieliczne\nbłędy\nnierażące\n4\nZapis\nw pełni\npoprawny\nlub nieliczne\nbłędy\nnierażące\n6\nKoncepcja\nniesprzeczna\nz utworem,\nale niespójna\ni/lub obejmująca\nw większości\nznaczenia\ndosłowne\n10\nUzasadnienie\ntrafne, ale\nniepogłębione\n2\nNie więcej\nniż jeden\nbłąd\nrzeczowy\n3\nZaburzenia\nfunkcjonalności\nkompozycji\n1\nZnaczne\nzaburzenia\nspójności\n2\nStyl\nczęściowo\nstosowny\n3\nLiczne błędy\nnierażące\nlub nieliczne\nbłędy rażące\n2\nLiczne błędy\nnierażące\nlub nieliczne\nbłędy rażące\n3\nKoncepcja\nczęściowo\nsprzeczna\nz utworem\n5\nUzasadnienie\nczęściowo trafne\n0\nBrak koncepcji\nlub koncepcja\ncałkowicie\nsprzeczna\nz utworem\n0\nBrak trafnych\nargumentów\nuzasadniających\ninterpretację\n0\nBłędy\nrzeczowe\n0\nBrak zamysłu\nkompozycyjnego\n0\nWypowiedź\nniespójna\n0\nStyl\nniestosowny\n0\nLiczne błędy\nrażące\n0\nLiczne błędy\nrażące\nUWAGA\nJeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.\nJeśli w kategorii A praca uzyska 2 punkty, a w kategorii B - 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.\nJeśli praca składa się z mniej niż 250 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C.\nPojawienie się rzeczowego błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę - zdający otrzymuje 0 punktów\nPrzykładowe realizacje\nRealizacja 1.\nWiersz Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, jak wskazuje data zamieszczona pod\ntekstem, napisany został niespełna rok przed tragiczną śmiercią poety w powstaniu\nwarszawskim. Tytuł „Spojrzenie” może odnosić się do spojrzenia w głąb siebie, którego\ndokonuje podmiot mówiący, reprezentant młodych ludzi wrzuconych w wir wojny (świadczy\no tym używanie czasowników w 1. osobie liczby pojedynczej i w 1. osobie liczby mnogiej).\nTo „spojrzenie” jest jednocześnie próbą określenia swej tożsamości, zmienionej pod\nwpływem wojennej rzeczywistości.\nSytuacja, w której znajduje się osoba mówiąca w wierszu, jest dla niej przytłaczająca.\nZe smutkiem mówi o straconych bezpowrotnie czasach młodości poświęconych walce, a nie\nbeztroskiemu dojrzewaniu. Pesymizm tych wspomnień podkreślony został przez metafory:\nwidoczną już w strofie pierwszej ciemność, która, jak coś lotnego, złowrogiego zsiada się\nw odbiciach w lustrze, zakłócając prawidłowy odbiór. Mówiący znajduje się w niezwykłej\nsytuacji, którą opisuje w strofie drugiej. Otwiera ona kosmiczną niemal perspektywę zagłady,\nznaną także z wiersza Baczyńskiego „Ten czas”. Zarówno w podanym tekście, jak\nw przywołanym utworze „Ten czas” pojawiają się wspólne motywy: ciemność, sznury\ni, najważniejszy według mnie, motyw dudnienia. Odsyła on zarówno w „Spojrzeniu”, jak\ni w wierszu „Ten czas” do niesprecyzowanych zagrożeń, jakie niesie wojna. Dudniący deszcz\nnapawa strachem, tak samo jak dudniące głowy („Ten czas”)- obydwa obrazy nie wróżą\nniczego dobrego, potęgują strach. Dudniący deszcz tworzy pejzaż apokaliptyczny, w którym\n„ja” liryczne widzi siebie w swoistym nie tylko rozdwojeniu, ale w czterech osobach. Poeta\npotwierdza to w każdym z pierwszych wersów 4., 5., 6. i 7. zwrotki: I jeden z nas - to jestem\nja; a drugi z nas - to jestem ja; a trzeci z nas - to jestem ja; i czwarty ten. Ma poczucie utraty\ntożsamości spowodowane dramatem wojny, koniecznością wzięcia udziału w walce, do której\nprzecież nikt go nie przygotował. Wchodził z wiarą w życie - pokochał, aby zaraz począć\nnienawiść. Płacze nad sobą, gdyż przeraża go świadomość tego, że już nigdy nie uda mu się\npowrócić do jasnego życia, które pamięta z czasów młodości, nie uda mu się odzyskać na\nzawsze straconej niewinności. Jego dramatyczną sytuację podkreśla porównanie: ból mój jest\njak wielka ciemność. Dramat „ja” mówiącego uwydatniony jest w ostatniej strofie, w której\nwidzi on siebie jako czwartego, którego zna. Przez moment w drugim wersie tej strofy\npojawia się jakaś nikła nadzieja, próba powrotu, nauka pokory. Jest to jednak złudne, gdyż za\nmoment mówiący stwierdza, że jego serce jest na zawsze chore, zarażone śmiercią, co\noznacza, że już nigdy nie będzie mógł patrzeć na świat jasno, gdyż ta śmierć się w nim\n„lęgnie sama”. Raz „wyzwolona”, „dopuszczona” do głosu, na zawsze go opanowała.\nKrzysztof Kamil Baczyński ma świadomość mroczności czasów wojny nie tylko\ndlatego, że życie wielu ludzi było zagrożone. Najgorsza dla niego jest świadomość\nspustoszenia moralnego, które ten ekstremalny czas wytworzył. Nauczeni w młodości zasad,\nmłodzi ludzie musieli w czasie wojny zapomnieć, co to litość, sumienie, o czym pisał\nBaczyński w wierszach „Pokolenie” (Nas nauczono. Nie ma litości.) czy „Elegia o chłopcu\npolskim”. W ostatnim tekście mowa jest o tym, że „synek” ginie, ale postawiony przez poetę\nna końcu ostatniego wersu znak zapytania, sprawia, że dokładnie nie wiadomo, czy powodem\njego śmierci jest „zbłąkana kula”, czy „pęknięte serce”, które nie wytrzymało okropności\nwojny, nie mogło znieść dramatycznego widoku „wisielców” i „rudej krwi”.\nZatem wiersz „Spojrzenie”, podobnie jak inne, wspomniane wcześniej wiersze poety,\nto podróż w głąb siebie, z której płynie wiedza, że: Nic nie powróci. Oto czasy już\nzapomniane. Początkowe słowa utworu można by uznać jednocześnie za jego pesymistyczną\npuentę. Wojna zmieniła świat, ale przede wszystkim zmieniła człowieka. Podkreśla to tak\ncharakterystyczny dla poezji Baczyńskiego kontrast między światem dawnym i obecnym,\nmiędzy dawnym i obecnym „ja”. Motyw lustra pojawiający się w strofie pierwszej odsyła\nczytelnika do poszukiwania odpowiedzi na pytanie, jaki jest odbijający się w nim człowiek.\nWewnętrzne rozbicie obserwowane w sobie samym prowadzi Baczyńskiego do dramatycznej\nrefleksji, która zamyka utwór: Serce moje bardzo chore na śmierć, która się lęgnie we mnie.\nNie ma tu nadziei, jest za to, być może, przeczucie zbliżającej się śmierci.\nPoziom wykonania\nA. Koncepcja interpretacyjna: 9 pkt - koncepcja interpretacyjna niesprzeczna z utworem, spójna\ni obejmująca sensy niedosłownie (znajduje potwierdzenie w tekście, obejmuje i łączy w całość odszukane przez\npiszącego sensy utworu).\nB. Uzasadnienie tezy interpretacyjnej: 15 pkt - uzasadnienie tezy interpretacyjnej trafne, ale niepogłębione\n(zawiera powiązane z tekstem, wynikające ze sfunkcjonalizowanej analizy, argumenty pozwalające odczytać\nsens utworu; wykorzystano kontekst twórczości Baczyńskiego).\nC. Poprawność rzeczowa: 4 pkt - brak błędów rzeczowych.\nD. Zamysł kompozycyjny: 6 pkt - kompozycja funkcjonalna.\nE. Spójność lokalna: 2 pkt - nieznaczne zaburzenia spójności lokalnej.\nF. Styl tekstu: 4 pkt - styl stosowny.\nG. Poprawność językowa: 6 pkt - nieliczne błędy nierażące.\nH. Poprawność zapisu: 4 pkt - zapis w pełni poprawny\nRealizacja 2.\nLiteratura jest sposobem uzewnętrzniania się różnych doświadczeń i stanów\nprzeżywanych przez człowieka. Jednym z nich jest kontemplacja, którą można pojmować\nprzynajmniej na czterech płaszczyznach. Po pierwsze, może być nią już samo przyglądanie\nsię czemuś w skupieniu - tym mianem określa się proces uważnego patrzenia. Po drugie, za\nkontemplację można uważać samotne pogrążanie się w myślach, medytowanie nad czymś.\nPo trzecie, kategoria ta w filozofii oznacza proces biernego poznawania rzeczywistości\n(zarówno zewnętrznej, jak i wewnętrznej) przez jednostkę. Po czwarte, kontemplacja to\nw religii rodzaj medytacji, wewnętrznej modlitwy o charakterze mistycznym, w którym\nmodlący się obcuje z Bogiem niejako „twarzą w twarz”.\nMoim zdaniem wiersz Spojrzenie Krzysztofa Kamila Baczyńskiego ma charakter\nkontemplacyjny. Aby to w pełni zrozumieć, warto zastanowić się, z którym rodzajem\n„przyglądania się”, „spojrzenia” mamy tutaj najbardziej do czynienia.\nLiryk Baczyńskiego rozpoczyna się od stwierdzenia: „Nic nie powróci”. Jest to ważny\nsygnał interpretacyjny, ukierunkowujący myślenie o utworze w kontekście upływającego\nczasu. Potwierdza to już choćby następne wypowiedzenie: „Oto czasy / już zapomniane”.\nPodmiot kontemplujący przedmiotem swej medytacji czyni więc przemijanie i w nim siebie\nsamego, podlegającego ciągłym zmianom, pozwalającym na określenie swej skomplikowanej\nnatury. Każdy człowiek w tym ujęciu to jakby seria własnych istnień, kolejne „ja”, które\nodsłaniają się sekwencyjnie. „Ja” wczoraj, „ja” teraz i „ja” za chwilę to zupełnie inne osoby.\nW dalszej części zwrotki widać, że przedmiotem refleksji stają się zwierciadła, odbijające\njakąś niewygodną prawdę o patrzącym z przeszłości - „zsiadająca się ciemność” to\nkwintesencja nieakceptowanych przez niego samego postaw, jest ona bowiem „zła i pusta”.\nDruga zwrotka pokazuje udrękę człowieka, który zna siebie z przeszłości i nie jest\nz siebie (z nieodkrytych przez czytelnikiem powodów) ani dumny, ani zadowolony - „nie\nchce powtórzyć swoich postaci”. Z drugiej strony nie może poznać siebie z przyszłości\n(„naprzód znać nie mogę / moich postaci”), ta wiedza jest przed nim zakryta, nie ma więc\ngwarancji podejmowania dobrych decyzji. To cierpienie jest tak wielkie, że autor nazywa je\n„umieraniem”, dodatkowo napiętnowanym świadomością, że tak naprawdę nie poznał Boga -\njest on zaledwie „półobjawiony”.\nOwo samopoznanie jawi się także jako doświadczenie kosmiczne, w czasie którego\n„planet dudni deszcz - o mury”, a elementy przyrody się zatrzymują - chmury „stoją\nw ciszy”. W tej atmosferze następuje konfrontacja różnych oblicz osoby mówiącej z sobą\nsamym z przeszłości: „znów siedzimy kołem”. Nie jest to spotkanie przyjemne, co obrazuje\n„ciężki wzrok jak sznur nad stołem”. Ważną funkcję pełni w tej lirycznej wypowiedzi spójnik\n„i”, który powoduje, że kolejne słowa w tej sekwencji stają się samodzielnymi\ni równorzędnymi elementami, tworzącymi rozbudowany i wielowarstwowy obraz poetycki.\nKolejne zwrotki są przypomnieniem i zwięzłą charakterystyką zebranych postaci.\nPierwsza to, zaskakująco, w kontekście wcześniejszych ponurych rozmyślań, kochająca -\npełna radości i entuzjazmu ( „Świat mi rozkwitł”, „ogień w snach”) i, co więcej, „prosta”,\n„jak drzewo”, nieprzygięta cierpieniem czy może służalczością. Ciekawe jest tutaj\nnagromadzenie trzech rzeczowników: obłok, ogień i drzewo, które w symbolice\njudeochrześcijańskiej reprezentują sferę sacrum, są sposobami manifestacji Boga,\nobjawiającego się na pustyni wędrującemu Izraelowi: w dzień w postaci chmury, a nocą -\npłomienia, zaś najpełniej, jak wierzą chrześcijanie, zamanifestował swą obecność w drzewie\nkrzyża. Miłość czyni więc „ja” kimś bardzo bliskim Bogu. Dlaczego więc przynależy do\n„ponurego” ciągu postaw, o których chce się zapomnieć? Co się zdarzyło, że w następnej\nzwrotce jest mowa już o tym, który „nienawiść drżącą począł”, który jest pozbawiony uczuć\n(„to nie łza/ z drętwych […] oczu”), za to ma groźnie wyglądający stalowy nóż?\nKontemplacja dokonywana przez osobę mówiącą pokazuje ją jako kogoś zdolnego\njednocześnie i do miłości, i do nienawiści, a więc i do dobra, i do zła. Patrząc jednak na\ndalszą część wiersza, można stwierdzić, iż ani jeden, ani drugi wizerunek tej uzewnętrznianej\naktywności nie odsłania kompletnej prawdy o człowieku.\nTrzecie „ja” - to ja cierpiące, pogrążone w bólu „jak wielka ciemność”, „odbite\nw wypłakanych łzach”, „ja” które w czytelniku mogłoby budzić współczucie, ale dla jakichś\nracji nie jest takie dla osoby mówiącej. Zwrotka o tym „ja” jest najkrótsza - trzywersowa, po\nczterowersowych, a przed najdłuższą - pięciowersową , jakby swój brakujący wers oddała tej\nostatniej, żeby jak najkrócej kontemplować swój smutek. „Ja” czwarte nosi w sobie zarodek\nśmierci, która się w nim „lęgnie”, bo jego „serce […] bardzo chore”. Paradoksalnie jednak ten\nzwiązany z wiecznością i metaforyczny obraz, a także naznaczona udręką sytuacja uczą go\npokory, szczególnie w konfrontacji z „nadaremnymi”, czyli pozbawionymi sensu czasami.\nWiersz Spojrzenie oddaje to, czym jest kontemplacja. Daje możliwość choć\ncząstkowego poznania siebie samego, medytacyjnego przyjrzenia się sobie w kontekście\nczasu.\nPoziom wykonania interpretacji\nA. Koncepcja interpretacyjna: 9 pkt - koncepcja interpretacyjna niesprzeczna z utworem, spójna\ni obejmująca sensy niedosłownie (znajduje potwierdzenie w tekście, obejmuje i łączy w całość odszukane przez\npiszącego sensy utworu).\nB. Uzasadnienie tezy interpretacyjnej: 15 pkt - uzasadnienie tezy interpretacyjnej trafne i pogłębione\n(zawiera powiązane z tekstem, wynikające ze sfunkcjonalizowanej analizy, argumenty pozwalające odczytać\nsens utworu, i konteksty kulturowe).\nC. Poprawność rzeczowa: 4 pkt - brak błędów rzeczowych.\nD. Zamysł kompozycyjny: 6 pkt - kompozycja funkcjonalna.\nE. Spójność lokalna: 2 pkt - pełna spójność wypowiedzi.\nF. Styl tekstu: 4 pkt - styl stosowny.\nG. Poprawność językowa: 6 pkt - brak błędów.\nH. Poprawność zapisu: 4 pkt - zapis w pełni poprawny.\nRealizacja 3.\nW wierszu „Spojrzenie” bohater wiersza podejmuje próbę wniknięcia w istotę swojej\nosoby (odpowiedzi na pytanie, kim jestem) w sytuacji, gdy życie boleśnie ją doświadcza.\nWiersz Krzysztofa Kamila Baczyńskiego powstał w okresie II wojny światowej. Poeta\n„pokolenia Kolumbów” stworzył poezję wyrosłą na gruncie tragicznych i katastroficznych\ndoświadczeń. Starał się zawrzeć w niej refleksje człowieka młodego, dojrzewającego, którego\nżycie zmieniło się w koszmar wywołany wojną i codziennym obcowaniem ze złem\ni zniszczeniem. Wrażliwa natura artysty w sposób poetycki zareagowała na panoszące się zło.\nW wielu wierszach Baczyński wyrażał bunt i niezgodę na to traumatyczne doświadczenie,\njakim dla młodego człowieka była wojna.\nWiersz „Spojrzenie\" nie odbiega pod względem zapisanych w nim emocji od innych\nutworów Baczyńskiego.\nBohater wiersza znalazł się w „czasach zapomnianych\", ponieważ, jak można\nprzypuszczać, nie jest pewny, czy pozostaną świadkowie, którzy o nich opowiedzą. W tych\ntrudnych czasach zło i ciemność stały się jego udziałem („tylko w lustrach zsiada\nsię ciemność w moje własne odbicia\"). Zło panoszące się wokół dotyka, wręcz zaraża\nosobę mówiącą. Z takiego piekła nie może ujść bez skazy. Uszczerbek na duszy, którego\nzaznał, jawi mu się jak połowiczna śmierć („z półobjawionym w ustach Bogiem\").\nW takiej sytuacji, w mrocznych czasach, oddanych symbolicznie w wierszu za pomocą\nmetafory deszczu, chmur i sznura (który symbolizować może egzekucje i śmierć) osoba\nmówiąca próbuje wniknąć w głąb siebie. Chce poznać swe emocje i swą osobę, być może\nz nadzieją znalezienia ratunku dla tkwiącego w nim dobra i z nadzieją na uzdrowienie.\nBohater wiersza poprzez metaforyczne spojrzenie w lustro (ten akt spojrzenia jest jasno\nzasugerowany przez tytuł wiersza) odkrywa w sobie wiele osób, osobowości. Wszystkie te\nnatury domagają się równorzędnego traktowania. Wskazuje na to sytuacja zasiadania w kole.\nKoło - symbol jedności, świadczy o tym, że wszystkie poetyckie „ja\" tworzą pełnię - jednego\nczłowieka.\nPoeta analizuje swe „jaźnie\" i odkrywa różne strony swej osoby. Jedna z nich jest\ndobra, czuje miłość, wynika z dążenia do piękna, które jest wpisane w okres młodości („świat\nmi rozkwitł”). Jest ona silnie zakorzeniona w naturze poety. Świadczy o tym porównanie się\ndo drzewa. Inna osoba odbita w tym metaforycznym lustrze jest przeciwieństwem tej\npierwszej. Drugie „ja\" poety jest w mocy zła („nienawiść drżącą począł”). Dusza jego jest\nnieczuła, twarda i bezlitosna. Nie ma w niej miejsca na łzy, które prawie zawsze\nwyrażają współczucie, litość, miłosierdzie. Poeta mógłby nawet pogodzić te sprzeczne natury\nw „trzeciej swej osobie\" - przez przyznanie się do cierpienia i bólu, przez objawienie\nzdolności do przeżywania i empatii w stosunku do innych („odbity w wypłakanych łzach\"),\nprzez integrację i akceptację w sobie i dobra i zła, niesionych przez pierwsze i drugie „ja”\nliryczne. Mógłby przeżywać pełnię swego człowieczeństwa daną w cierpieniu („ból mój jest\njak wielka ciemność\") i wejść przez to w dojrzałość.\nW zwykłym życiu, w „normalnym” świecie taka droga do człowieczeństwa (przez\npoznawanie zła i dobra tkwiących w człowieku) byłaby możliwa do osiągnięcia.\nJednak czas tragiczny i zapomniany, wszystkie złe doświadczenia wywołały w poecie\n„chorobę nieuleczalną” - chorobę serca. Serce skażone śmiercią i złem nie jest w stanie żyć,\nale może jedynie umrzeć. To choroba, która udaremnia sensowność egzystencji, próbę\nzrozumienia siebie. Choroba, która rodzi postawę pokory, ale również - tak jak każda choroba\n- beznadzieję i rozpacz.\nWiersz jest w swej wymowie pesymistyczny. Mówi o próbie odnalezienia dobra\ni trzonu człowieczeństwa (miłości) w czasach skażonych złem. Ostatnie wersy tego wiersza\n(„serce moje bardzo chore na śmierć, która się lęgnie we mnie”) pokazują, że konstruktywne\npróby „odbicia się od dna”, poznania swej tożsamości w „czasach złych i pustych” skazane\nsą na niepowodzenie.\nPoziom wykonania\nA. Koncepcja interpretacyjna: 3 pkt - koncepcja interpretacyjna częściowo spójna z utworem.\nB. Uzasadnienie tezy interpretacyjnej: 5 pkt - uzasadnienie częściowo trafne. Nie wszystkie argumenty\npowiązane z tekstem.\nC. Poprawność rzeczowa: 2 pkt - jeden błąd rzeczowy niewpływający na koncepcję interpretacyjną.\nD. Zamysł kompozycyjny: 3 pkt - zaburzenia funkcjonalności kompozycji.\nE. Spójność lokalna: 2 pkt - nieznaczne zaburzenia spójności lokalnej.\nF. Styl tekstu: 4 pkt - styl stosowny.\nG. Poprawność językowa: 3 pkt - nieliczne błędy rażące\nH. Poprawność zapisu: 4 pkt - nieliczne błędy nierażące.","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2014-grudzien-probna-podstawowa/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura próbna · grudzień 2014 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura próbna"}]}