{"paper":{"id":"jezyk-polski-2014-maj-matura-podstawowa","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"podstawowa","variant":null,"exam_pdf":"jezyk-polski-2014-maj-matura-podstawowa/jezyk-polski-2014-maj-matura-podstawowa.pdf","key_pdf":"jezyk-polski-2014-maj-matura-podstawowa-odpowiedzi/jezyk-polski-2014-maj-matura-podstawowa-odpowiedzi.pdf","question_count":13,"source_label":"Język polski · Matura · maj 2014 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"jezyk-polski-2014-maj-matura-podstawowa/zad/1","paper_id":"jezyk-polski-2014-maj-matura-podstawowa","number":"1","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 1. (1 pkt)\nNa podstawie akapitu 1. (z przypisem) wyjaśnij, co stanowiło pokarm duchowy dla bohaterów\nutworu Platona Uczta.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1. (0-1)\nKorzystanie z informacji\nOdczytywanie sensu wyrażenia zastosowanego w tekście.\nPrzykładowa odpowiedź:\n- rozmowa o miłości/moralności, filozofii\n- dyskutowanie, wymiana myśli z innymi ludźmi\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie\n0 p. - za odpowiedź niepoprawną lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2014-maj-matura-podstawowa/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2014 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2014-maj-matura-podstawowa/zad/2","paper_id":"jezyk-polski-2014-maj-matura-podstawowa","number":"2","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 2. (1 pkt)\nJaką funkcję w kompozycji tekstu pełni przywołanie Uczty Platona?\n2 Wtór pogrzebny - lament, płacz towarzyszący pogrzebowi.\n3 Początek wiersza księdza Jana Twardowskiego.\n4 Henryk Elzenberg (1887-1967) - polski filozof, historyk filozofii, etyk, autor dzieła Wartość i człowiek.\nPoziom podstawowy\n4","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2. (0-1)\nKorzystanie z informacji\nRozpoznanie zasady kompozycyjnej tekstu i jej funkcję.\nPrzykładowa odpowiedź:\n- stanowi pomysł na wstęp/ punkt wyjścia dla rozważań autorki\n- zapowiada treść akapitów 1.-3.\n- wpływa na spójność tekstu\n1 p. - za poprawne wyjaśnienie\n0 p. - za odpowiedź niepoprawną lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2014-maj-matura-podstawowa/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2014 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2014-maj-matura-podstawowa/zad/3","paper_id":"jezyk-polski-2014-maj-matura-podstawowa","number":"3","points":2,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 3. (2 pkt)\nSformułuj zawartą w akapicie 1. tezę związaną z istotą człowieczeństwa. Wymień przykłady\nz życia codziennego, zawarte w tekście, które ilustrują tę tezę.\nTeza\nPrzykład 1.\nPrzykład 2.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 3. (0-2)\nKorzystanie z informacji\nWyodrębnianie tezy tekstu, wykorzystanych w nim\nargumentów i sformułowanych wniosków.\nPrzykładowa odpowiedź:\nTeza:\nCzłowiek nadaje wyższy (duchowy, symboliczny) sens funkcjom biologicznym/przenosi je w\nsferę wartości.\nprzykład 1. - wspólne posiłki zacieśniające więzi międzyludzkie/mające charakter ceremonii\nprzykład 2. - znaczenie snu/ przygotowanie sypialni, przyozdabianie łóżka\n2 p. -za poprawne sformułowanie tezy oraz wskazanie dwóch przykładów\n1 p. -za poprawne sformułowanie tezy oraz wskazanie jednego przykładu\n0 p. - za odpowiedź niepoprawną lub brak odpowiedzi.\nRozwiązania zadań i schemat punktowania - poziom podstawowy\n3","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2014-maj-matura-podstawowa/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2014 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2014-maj-matura-podstawowa/zad/4","paper_id":"jezyk-polski-2014-maj-matura-podstawowa","number":"4","points":2,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 4. (2 pkt)\nPodaj dwa argumenty, którymi autorka uzasadniła pogląd, że miłości nie można ograniczyć\ndo biologii.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4. (0-2)\nKorzystanie z informacji\nWyodrębnianie tezy tekstu, wykorzystanych w nim\nargumentów i sformułowanych wniosków.\nPrzykładowa odpowiedź:\n- miłość może powodować przemianę duchową człowieka\n- daje psychiczną siłę / jest zdumiewającą siłą duchową\n2 p. - za podanie dwóch argumentów\n1 p. - za podanie jednego argumentu\n0 p. - za odpowiedź niepoprawną lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2014-maj-matura-podstawowa/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2014 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2014-maj-matura-podstawowa/zad/5","paper_id":"jezyk-polski-2014-maj-matura-podstawowa","number":"5","points":2,"ptype":"closed","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 5. (2 pkt)\nUzupełnij tabelę.\nA. Spośród podanych środków stylistycznych:\npersonifikacja,\napostrofa,\nantyteza,\nwyliczenie,\ninwersja\nwybierz trzy, które autorka zastosowała w zdaniu: Czasem [miłość] jest rozsądna, czasem\nszalona, czasem niszczy, czasem buduje, bywa ślepa, ale i zdumiewająco przewidująca, jakby\notrzymywała nagle przenikliwe widzenie przyszłości.\nB. Określ rolę każdego z nich w budowaniu obrazu miłości.\nA. Środek stylistyczny\nB. Rola środka stylistycznego\nPoziom podstawowy\n5","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5. (0-2)\nKorzystanie z informacji\nRozpoznawanie charakterystycznych cech stylu i języka\ntekstu, nazywanie środków językowych i ich funkcji w tekście.\nPrzykładowa odpowiedź:\npersonifikacja, np.: podniesienie rangi miłości\nantyteza, np.: podkreślenie sprzecznych cech miłości/ skrajności, do których może prowadzić\nwyliczenie,\nnp.:\nwyrażenie\nwielości,\nróżnorodności\naspektów\nmiłości,\nbogactwa\nznaczeniowego pojęcia miłości\n2 p. - za właściwą nazwę trzech środków oraz określenie ich funkcji\n1 p. - za właściwą nazwę dwóch środków oraz określenie ich funkcji\n0 p. - za odpowiedź niepełną, niepoprawną lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2014-maj-matura-podstawowa/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2014 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2014-maj-matura-podstawowa/zad/6","paper_id":"jezyk-polski-2014-maj-matura-podstawowa","number":"6","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 6. (1 pkt)\nJaką funkcję pełnią sformułowania: „właśnie”, „chciałoby się powiedzieć”, „wiemy dobrze”\nw zdaniach z akapitu 3.?","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6. (0-1)\nKorzystanie z informacji\nRozpoznawanie charakterystycznych cech stylu i języka\ntekstu, nazywanie środków językowych i ich funkcji\nw tekście.\nPrzykładowa odpowiedź:\n- uwydatniają emocjonalny stosunek autorki do tematu\n- podkreślają prawdziwość tych twierdzeń\n- wzmacniają siłę przekazu\n1 p. - za poprawne określenie funkcji\n0 p. - za odpowiedź niepoprawną lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2014-maj-matura-podstawowa/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2014 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2014-maj-matura-podstawowa/zad/7","paper_id":"jezyk-polski-2014-maj-matura-podstawowa","number":"7","points":2,"ptype":"closed","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 7. (2 pkt)\nAutorka ukazuje miłość z punktu widzenia reprezentantów różnych dziedzin myśli ludzkiej.\nPrzedstaw, na czym polega istota miłości zdaniem:\nA. naukowca - biologa (akapit 3.)\nB. księdza - poety (akapit 4.)\nC. filozofa - etyka (akapit 5.)","answer":"A","answer_text":"Zadanie 7. (0-2)\nKorzystanie z informacji\nOdczytywanie sensu fragmentu tekstu.\nPrzykładowa odpowiedź:\nA. naukowiec - biolog widzi wartość miłości w podtrzymywaniu życia/przetrwaniu gatunku\nludzkiego\nB. ksiądz - poeta zwraca uwagę na potrzebę miłości w krótkim, ulotnym życiu/pojmuje ją\njako obejmującą wszystkich ludzi (miłość bliźniego)\nRozwiązania zadań i schemat punktowania - poziom podstawowy\n4\nC. filozof - etyk podkreśla bezinteresowny charakter prawdziwej miłości/ definiuje ją jako\nradość z czyjegoś istnienia.\n2 p. - za zgodne z tekstem odczytanie trzech punktów widzenia\n1 p. - za zgodne z tekstem odczytanie dwóch punktów widzenia\n0 p. - za odpowiedź niepełną, niepoprawną lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2014-maj-matura-podstawowa/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2014 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2014-maj-matura-podstawowa/zad/8","paper_id":"jezyk-polski-2014-maj-matura-podstawowa","number":"8","points":2,"ptype":"closed","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 8. (2 pkt)\nDo każdego z podanych zdań dobierz funkcję językową, która w nim dominuje.\nA. fatyczna\nB. informacyjna\nC. impresywna\nD. ekspresywna\nLp.\nZdanie z tekstu\nFunkcja językowa\n1.\nDialog Platona, w którym mówi się o miłości, nosi tytuł\nUczta.\n2.\nŚpieszmy się kochać ludzi, tak szybko odchodzą.\n3.\nKochając, cieszę się, że jesteś.\nPoziom podstawowy\n6","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8. (0-2)\nKorzystanie z informacji\nNazywanie funkcji tekstu.\nPoprawna odpowiedź:\nfunkcja informacyjna, funkcja impresywna, funkcja ekspresywna\n2 p. - za poprawne nazwanie trzech funkcji\n1 p. - za poprawne nazwanie dwóch funkcji\n0 p. - za odpowiedź niepełną, niepoprawną lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2014-maj-matura-podstawowa/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2014 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2014-maj-matura-podstawowa/zad/9","paper_id":"jezyk-polski-2014-maj-matura-podstawowa","number":"9","points":1,"ptype":"closed","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 9. (1 pkt)\nZdanie: Nie umiemy się przyjaźnić, nie umiemy się porozumiewać, ale jątrzyć - o, do tego\njesteśmy wręcz uzdolnieni jest ironiczne, ponieważ autorka\nA. typowym wadom ludzi przeciwstawia zalety.\nB. podkreśla wartość przyjaźni i porozumienia.\nC. akceptuje właściwą ludziom niedoskonałość.\nD. o wadach ludzi mówi z pozornym podziwem.\nZaznacz właściwą odpowiedź.","answer":"D","answer_text":"Zadanie 9. (0-1)\nKorzystanie z informacji\nOdczytywanie sensu fragmentów tekstu. Stosowanie\ncharakterystycznych cech języka tekstu do rozwiązania\nproblemu.\nPoprawna odpowiedź: D\n1 p. - za wskazanie poprawnej odpowiedzi\n0 p. - za odpowiedź niepoprawną lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2014-maj-matura-podstawowa/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2014 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2014-maj-matura-podstawowa/zad/10","paper_id":"jezyk-polski-2014-maj-matura-podstawowa","number":"10","points":2,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 10. (2 pkt)\nWyjaśnij celowość zastosowania w akapicie 4. czasowników w pierwszej osobie liczby\npojedynczej i liczby mnogiej.\n1 os. l. poj\n1 os. l. mn","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10. (0-2)\nKorzystanie z informacji\nRozpoznawanie charakterystycznych cech stylu i języka\ntekstu, nazywanie środków językowych i ich funkcji\nw tekście.\nPrzykładowa odpowiedź:\n1 os. liczby pojedynczej - nadanie wypowiedzi subiektywnego charakteru\n1 os. liczby mnogiej - utożsamienie się z odbiorcą\n2 p. - za wyjaśnienie funkcji obu form\n1 p. - za wyjaśnienie funkcji jednej z form\n0 p. - za odpowiedź niepoprawną lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2014-maj-matura-podstawowa/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2014 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2014-maj-matura-podstawowa/zad/11","paper_id":"jezyk-polski-2014-maj-matura-podstawowa","number":"11","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 11. (1 pkt)\nOkreśl funkcję, którą pełni w całym tekście zdanie rozpoczynające ostatni akapit.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 11. (0-1)\nKorzystanie z informacji\nRozpoznawanie zasady kompozycyjnej tekstu i jej funkcji.\nPrzykładowa odpowiedź:\n- jest wnioskiem/ podsumowaniem/konkluzją\n- stanowi przesłanie/ główną myśl tekstu\nRozwiązania zadań i schemat punktowania - poziom podstawowy\n5\n1 p. - za poprawne określenie funkcji\n0 p. - za odpowiedź niepoprawną lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2014-maj-matura-podstawowa/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2014 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2014-maj-matura-podstawowa/zad/12","paper_id":"jezyk-polski-2014-maj-matura-podstawowa","number":"12","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 12. (1 pkt)\nDlaczego prawdziwa miłość jest taka trudna i jest jej tak mało? Odpowiedz zgodnie\nz poglądami autorki wyrażonymi w podsumowaniu tekstu.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12. (0-1)\nKorzystanie z informacji\nWyodrębnianie tezy (głównej myśli) całego tekstu\nPoprawna odpowiedź:\nPrawdziwa miłość jest tak trudna i jest jej tak mało, dlatego że wymaga wyrzeczenia się\negoizmu/otwarcia się na drugą osobę.\n1 p. - za sformułowanie poprawnej odpowiedzi\n0 p. - za odpowiedź niepoprawną lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2014-maj-matura-podstawowa/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2014 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2014-maj-matura-podstawowa/zad/13","paper_id":"jezyk-polski-2014-maj-matura-podstawowa","number":"13","points":2,"ptype":"closed","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 13. (2 pkt)\nDo podanych punktów planu tekstu dopisz odpowiadające im numery akapitów.\n1. Wyższy sens funkcji fizjologicznych.\n2. Biologiczny i duchowy wymiar miłości.\n3. Przewaga nienawiści i potrzeba miłości.\nPoziom podstawowy\n7\nCzęść II - pisanie własnego tekstu w związku z tekstem literackim zamieszczonym\nw arkuszu. Wybierz temat i napisz wypracowanie (co najmniej dwie strony,\ntj. około 250 słów).\nTemat 1. Żołnierskie emocje bohaterów Potopu Henryka Sienkiewicza. Na podstawie\nprzytoczonego fragmentu powieści omów stany emocjonalne, zachowania\ni sytuacje ukazanych w nim postaci.\nPOTOP (fragment)\nPan Andrzej stał przed nim w świetle świecznika. Książęce powieki poczęły się otwierać\nleniwie, nagle otworzyły się zupełnie i jakoby płomień przeleciał mu przez twarz. Lecz trwało\nto przez oka mgnienie, po czym znów zamknął oczy.\n- Jeśliś jest duch, nie boję się ciebie - rzekł - ale przepadnij!\n- Przyjechałem z pismem od hetmana - odpowiedział Kmicic.\nBogusław począł czytać, a gdy skończył, dziwne światła błysnęły mu w oczach.\n- Dobrze! - wyrzekł - dość marudztwa! Jutro bitwa A żeś to nie bał się tu\nprzyjechać?\n- Przyjechałem z prośbą do waszej książęcej mości\n- Proszę! Możesz liczyć, że dla ciebie wszystko uczynię Jakaż to prośba?\n- Jest tu schwytany żołnierz, jeden z tych, którzy mi pomagali waszą książęcą mość\nporwać. Ja dawałem rozkazy, on działał jako ślepe instrumentum5. Tego żołnierza zechciej\nwasza książęca mość na wolność wypuścić.\nBogusław pomyślał chwilę.\n- Panie kawalerze - rzekł - namyślam się, czyś lepszy żołnierz, czyż też bezczelniejszy\nsuplikant6\n- Ja tego człowieka darmo od waszej książęcej mości nie chcę.\n- A co mi za niego dajesz?\n- Samego siebie.\n- Widzisz, panie Kmicic, siła razy chodziłem na niedźwiedzia z oszczepem, nie dlatego,\nżem musiał, ale z ochoty. Lubię, gdy mi jakowe niebezpieczeństwo grozi, bo mi się życie\nmniej kuczy7. Owóż i twoją zemstę jako uciechę sobie zostawuję, ile że ci przyznać muszę,\nżeś z takowych niedźwiedzi, co to same strzelca szukają.\n- Wasza książęca mość - rzekł Kmicic - za małe miłosierdzie często Bóg wielkie grzechy\nodpuszcza. Nikt z nas nie wie, kiedy mu przed sądem Chrystusowym stanąć przyjdzie.\n- Dosyć! - przerwał książę. - Ja też sobie psalmy mimo febry komponuję, żeby jakowąś\nzasługę mieć przed Panem, a potrzebowałbymli predykanta8, to bym swego zawołał Waść\nnie umiesz prosić dość pokornie i na manowce leziesz Ja ci sam podam sposób: uderz jutro\nw bitwie na pana Sapiehę, a ja pojutrze tego gemajna9 wypuszczę i tobie winy przebaczę\nZdradziłeś Radziwiłłów, zdradźże Sapiehę…\n- Wasza książęca mość! - zakrzyknął Kmicic, składając wprawdzie ręce jak do prośby, ale\nz twarzą przez gniew zmienioną.\n- To prosisz, a grozisz? - rzekł Bogusław - kark zginasz, a diabeł ci zza kołnierza zęby\ndo mnie szczerzy? To pycha ci z ócz błyska, a w gębie grzmi jak w chmurze? Czołem do\nradziwiłłowskich nóg przy prośbie, mopanku! Łbem o podłogę bić! wówczas ci\nodpowiem!\n5 Instrumentum (z jęz. łac.) - tu: urządzenie służące do wykonania danej czynności, zadania; narzędzie.\n6 Suplikant (z jęz. łac.) - błagający; dawniej osoba wnosząca prośbę.\n7 Kuczyć się - przykrzyć się, nudzić się.\n8 Predykant (z jęz. łac.) - kaznodzieja protestancki.\n9 Gemajn (z jęz. niem.) - żołnierz w wojsku polskim w XVII i XVIII wieku.\nPoziom podstawowy\n8\nTwarz pana Andrzeja blada była jak chusta, ręką pociągnął po mokrym czole, po oczach,\npo twarzy i odrzekł tak przerywanym głosem, jak gdyby febra, na którą cierpiał książę, nagle\nrzuciła się na niego.\n- Jeżeli wasza książęca mość tego starego żołnierza mi wypuści to ja waszej\nksiążęcej mości paść do nóg gotów\nZadowolenie błysnęło w Bogusławowych oczach. Wroga upokorzył, dumny kark zgiął.\nLepszego pokarmu nie mógł dać zemście i nienawiści.\n- Przy świadkach! przy ludziach!\nPrzez otwarte drzwi weszło kilkunastu dworzan, Polaków i cudzoziemców. Za nimi\npoczęli wchodzić oficerowie.\n- Mości panowie! - rzekł książę - oto pan Kmicic, chorąży orszański i poseł od pana\nSapiehy, ma mnie o łaskę prosić i chce wszystkich waszmościów mieć za świadków!\nKmicic zatoczył się jak pijany, jęknął i padł do nóg Bogusławowych.\nA książę wyciągnął je umyślnie tak, że koniec jego rajtarskiego buta dotykał czoła rycerza.\nUpłynęło pół godziny, godzina.\n- Mości pułkowniku, powstań waszmość! - rzekł grzecznie oficer. Kmicic popatrzył na\nniego błędnie.\n- Głowbicz - rzekł, poznając oficera.\n- Mam rozkaz - odparł Głowbicz - związać waszej mości ręce i wyprowadzić za Janów.\nNa czas to wiązanie, później odjedziesz wasza mość wolno Dlatego proszę waszej mości nie\nstawiać oporu\n- Wiąż! - odrzekł Kmicic.\nOficer wyprowadził go z komnaty i wiódł piechotą przez Janów. Za czym szli jeszcze\nz godzinę. Po drodze przyłączyło się kilku jezdnych. Orszak minął brzeźniak i znalazł się\nw pustym polu, na którym ujrzał pan Andrzej oddział lekkiej polskiej chorągwi\nBogusławowej.\nŻołnierze stali szeregiem w kwadrat, w środku był majdan, na nim dwóch tylko piechurów\ntrzymających konie, ubrane w szleje10, i kilkunastu ludzi z pochodniami.\nPrzy ich blasku ujrzał pan Andrzej pal świeżo zaostrzony, leżący poziomo\ni przymocowany drugim końcem do grubego pnia drzewa.\nKmicica mimo woli dreszcze przeszły.\n„To dla mnie - pomyślał - końmi mnie każe na pal nawlec Dla zemsty Sakowicza\npoświęca!”\nLecz mylił się, pal przeznaczony był przede wszystkim dla Soroki.\n- Soroka - jęknął wreszcie Kmicic.\n- Wedle rozkazu! - odpowiedział żołnierz.\nI znowu nastało milczenie. Cóż mieli mówić w takiej chwili! Wtem oprawca zbliżył się do\nniego.\n- No, stary - rzekł - czas na cię.\n- A prosto nawłóczcie!\n- Nie bój się.\nSoroka nie bał się, ale gdy uczuł na sobie ramię oprawcy, począł sapać szybko i głośno,\nnareszcie rzekł:\n- Ot! - rzekł - żołnierski los, za trzydzieści lat służby Nu, czas to czas!\nDrugi oprawca zbliżył się i poczęto go rozbierać.\nNastała chwila ciszy.\nPochodnie drżały w rękach trzymających je ludzi. Wszystkim uczyniło się straszno.\n10 Szleja (z jęz. czes.) - rodzaj uprzęży.\nPoziom podstawowy\n9\nWtem pomruk zerwał się wśród otaczających majdan szeregów i stawał się coraz\ngłośniejszy. Żołnierz nie kat. Sam zadaje śmierć, lecz widoku męki nie lubi.\n- Milczeć! - krzyknął Głowbicz.\nPomruk zmienił się w gwar głośny, w którym brzmiały pojedyncze słowa: „diabli!”,\n„pioruny!”, „pogańska służba! ”\nNagle Kmicic krzyknął tak, jakby jego samego na pal nawłóczono:\n- Stój!!\nOprawcy wstrzymali się mimo woli. Wszystkie oczy zwróciły się na Kmicica.\n- Żołnierze! - krzyknął pan Andrzej. - Książę Bogusław zdrajca przeciw królowi\ni Rzeczypospolitej! Was otoczono i jutro w pień wycięci będziecie! Zdrajcy służycie! Przeciw\nojczyźnie służycie! Ale kto służbę porzuci, zdrajcę porzuci, temu przebaczenie królewskie,\nprzebaczenie hetmańskie! Wybierajcie! Śmierć i hańba albo nagroda jutro!\nI kłąb ludzi bezładny ruszył z miejsca, potem wyciągnął się w długiego węża.\n- Soroka! - rzekł Kmicic.\n- Wedle rozkazu! - ozwał się obok głos wachmistrza.\nKmicic nie mówił nic więcej, tylko wyciągnąwszy rękę, wsparł dłoń na głowie\nwachmistrza - jakby się chciał przekonać, czy jedzie obok.\nŻołnierz przycisnął w milczeniu tę dłoń do ust.\nWtem ozwał się Głowbicz z drugiego boku:\n- Wasza miłość! dawnom to chciał uczynić, co teraz czynię.\n- Nie pożałujecie!\n- Całe życie będę waszej miłości wdzięczny!\n- Słuchaj, Głowbicz, czemu to książę was wysłał, nie cudzoziemski regiment, na\negzekucję?\n- Bo chciał waszą miłość przy Polakach pohańbić.\nNa podstawie: Henryk Sienkiewicz, Potop, Warszawa 1987.\nTemat 2. Na podstawie fragmentu Wesela Stanisława Wyspiańskiego porównaj poglądy\nPoety i Gospodarza na temat poezji narodowej oraz przedstaw sądy bohaterów\no Polakach.\nWESELE\nAkt I, Scena 24\nPOETA, GOSPODARZ\nPOETA\nTaki mi się snuje dramat\ngroźny, szumny, posuwisty\njak polonez; gdzieś z kazamat11\njęk i zgrzyt, i wichrów świsty. -\nMarzę przy tym wichrów graniu\no jakimś wielkim kochaniu.\nBohater w zbrojej, skalisty,\nktoś, jakoby złom granitu,\nrycerz z czoła, ktoś ze szczytu\nw grze uczucia, chłop „qui amat”12,\nprzy tym historia wesoła,\na ogromnie przez to smutna.\n11 Kazamaty - forteczne lochy.\n12 Qui amat (z jęz. łac.) - który kocha; w IV serii Poezyj K. Tetmajera znajdował się cykl wierszy pt. Qui amant,\nczyli: którzy kochają.\nPoziom podstawowy\n10\nGOSPODARZ\nTo tak w każdym z nas coś woła:\njakaś historia wesoła,\na ogromnie przez to smutna.\nPOETA\nA wszystko bajka wierutna.\nWyraźnie się w oczy wciska,\nzbroją świeci, zbroją łyska\npostać dawna, coraz bliska,\ndawny rycerz w pełnej zbroi,\nco niczego się nie lęka,\nchyba widma zbrodni swojej,\na serce mu z bólów pęka,\na on, z takim sercem w zbroi,\nzaklęty, u źródła stoi\ni do mętów studni patrzy,\ni przegląda się we studni.\nA gdy wody czerpnie ręką,\nto mu woda się zabrudni.\nA pragnienie zdroju męką,\nwięc mętów czerpa ze studni;\nu źródła, jakby zaklęty:\ntaki jakiś polski święty.\nGOSPODARZ\nDramatyczne, bardzo pięknie -\nu nas wszystko dramatyczne,\nw wielkiej skali, niebotyczne -\na jak taki heros jęknie,\nto po całej Polsce jęczy,\nto po wszystkich borach szumi,\nto po wszystkich górach brzęczy,\nale kto tam to zrozumi.\nPOETA\nDramatyczny, rycerz błędny,\nale pan, pan pierwszorzędny:\nw zamczysku sam, osmętniały,\na zamek opustoszały,\ni ten lud nasz, taki prosty,\nu stóp zamku, u stóp dworu,\ni ten pan, pełen poloru,\ni ten lud prosty, rubaszny,\ni ten hart rycerski, śmiały,\ni gniew boski gromki, straszny.\nGOSPODARZ\nTak się w każdym z nas coś burzy,\nna taką się burzę zbiera,\ntak w nas ciska piorunami,\ndziwnymi wre postaciami:\nPoziom podstawowy\n11\ndawnym strojem, dawnym krojem,\na ze sercem zawsze swojem;\nto dawność tak z nami walczy.\nCoraz pamięć się zaciera - - -\ntak się w każdym z nas coś zbiera.\nPOETA\nDuch się w każdym poniewiera,\nże czasami dech zapiera;\ntak by gdzieś het gnało, gnało,\ntak by się nam serce śmiało\ndo ogromnych, wielkich rzeczy,\na tu pospolitość skrzeczy,\na tu pospolitość tłoczy,\nwłazi w usta, uszy, oczy;\nduch się w każdym poniewiera\ni chciałby się wydrzeć, skoczyć,\nręce po pas w krwi ubroczyć,\nramię rozpostrzeć szeroko,\nwielkie skrzydła porozwijać,\nlecieć, a nie dać się mijać;\na tu pospolitość niska\nwłazi w usta, ucho, oko; - -\ndaleko, co było z bliska -\nserce zaryte głęboko,\ngdzieś pod czwartą głębną skibą,\nże swego serca nie dostać.\nGOSPODARZ\nTak się orze, tak się zwala\nrok w rok, w każdym pokoleniu;\nraz wraz dusza się odsłania,\nraz wraz wielkość się wyłania\ni raz wraz grąży się w cieniu.\nRaz wraz wstaje wielka postać,\nże ino jej skrzydeł dostać,\nrok w rok w każdym pokoleniu\ni raz wraz przepada, gaśnie,\njakby czas jej przepaść właśnie. -\nKażden ogień swój zapala,\nkażden swoją świętość święci\nPOETA\nMy jesteśmy jak przeklęci,\nże nas mara, dziwo nęci,\nwytwór tęsknej wyobraźni\nserce bierze, zmysły draźni;\nże nam oczy zaszły mgłami;\npieścimy się jeno snami,\na to, co tu nas otacza,\nzdolność nasza przeinacza:\nPoziom podstawowy\n12\nw oczach naszych chłop urasta\ndo potęgi króla Piasta!\nGOSPODARZ\nA bo chłop i ma coś z Piasta,\ncoś z tych królów Piastów - wiele!\n- Już lat dziesięć pośród siedzę,\nsąsiadujemy o miedzę.\nKiedy sieje, orze, miele,\ntaka godność, takie wzięcie;\nco czyni, to czyni święcie;\ngodność, rozwaga, pojęcie.\nA jak modli się w kościele,\ntaka godność, to przejęcie;\nbardzo wiele, wiele z Piasta;\nchłop potęgą jest i basta.\n[1901]\nStanisław Wyspiański, Wesele, Wrocław 1984.\nna temat nr\nPoziom podstawowy\n13\nPoziom podstawowy\n14\nPoziom podstawowy\n15\nPoziom podstawowy\n16\nPoziom podstawowy\n17\nPoziom podstawowy\n18\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13. (0-2)\nKorzystanie z informacji\nRozpoznawanie zasady kompozycyjnej tekstu.\nPoprawna odpowiedź:\nWyższy sens prostych funkcji fizjologicznych - akapity 1. i 2.\nBiologiczny i duchowy wymiar miłości - akapit 3.\nPrzewaga nienawiści i potrzeba miłości - akapity 4. i 5.\n2 p. - za poprawne zakwalifikowanie wszystkich akapitów\n1 p. - za poprawne zakwalifikowanie czterech akapitów\n0 p. - za odpowiedź niepełną, niepoprawną lub brak odpowiedzi\nRozwiązania zadań i schemat punktowania - poziom podstawowy\n6\nCzęść II\nTworzenie informacji\nNapisanie własnego tekstu w związku z tekstem literackim\nzamieszczonym w arkuszu.\nTemat 1. Żołnierskie emocje bohaterów Potopu Henryka Sienkiewicza. Na podstawie\nprzytoczonego fragmentu powieści omów stany emocjonalne, zachowania\ni sytuacje ukazanych w nim postaci.\nI.\nROZWINIĘCIE TEMATU (można uzyskać maksymalnie 25 punktów)\nPunktacja\n1. Wstępne rozpoznanie, np.:\n0-2\na) scena po uwięzieniu Soroki,\nb) Kmicic z misją w siedzibie wroga,\nc) Kmicic jako poseł Sapiehy i obrońca Soroki,\nd) spotkanie przeciwników.\n2. Bogusław Radziwiłł - stany emocjonalne, zachowania, sytuacja, np.:\n0-6\na) Książę Bogusław Radziwiłł - postać historyczna,\nb) zdrajca ojczyzny,\nc) cyniczna gra,\nd) żądza zemsty (satysfakcja),\ne) fiasko jako skutek zaślepienia klęską,\nf) upokarzanie osobistego wroga (Kmicica),\ng) odwaga, potrzeba ryzyka, silnych emocji,\nh) konsekwencja w podstępnych planach (mimo osłabienia chorobą),\ni) niecenienie wartości - ojczyzna, prawda,\nj) wyrachowanie, przebiegłość (brak zasad moralnych),\nk) pycha.\n3. Andrzej Kmicic - stany emocjonalne, zachowania, sytuacja, np.:\n0-6\na) Andrzej Kmicic - pułkownik, chorąży orszański,\nb) patriota,\nc) opanowanie (mimo gniewu),\nd) pragnienie uwolnienia wachmistrza (swojego żołnierza),\ne) gotowość do poświęcenia,\nf) zdolność do wielkich uczuć,\ng) połączenie odwagi i szlachetnych porywów serca\nh) żołnierska duma,\ni) rycerskie cnoty w służbie ojczyźnie,\nj) wiarygodność dowódcy,\nk) zdolności oratorskie,\nl) wskazywanie innym zagrożeń służby u zdrajcy (w sytuacji zagrożenia własnego życia),\nł) ratując z osobistych powodów Sorokę, służy ojczyźnie (nakłania wojsko do odważnych\nczynów).\n4. Wachmistrz Soroka - stany emocjonalne, zachowania, sytuacja, np.:\n0-4\na) wachmistrz, żołnierz Kmicica,\nb) całkowicie oddany swojemu panu,\nRozwiązania zadań i schemat punktowania - poziom podstawowy\n7\nc) skazanie na śmierć,\nd) gotowość na śmierć,\ne) trwoga przed okrucieństwem, bólem,\nf) żołnierski los - niewola, wyrok, wygrana,\ng) cenienie Kmicica,\nh) wdzięczność,\ni) radość (wewnętrzna, tylko w spojrzeniu) z ocalenia.\n5. Wojsko (chorągiew) - stany emocjonalne, zachowania, sytuacja, np.:\n0-4\na) żołnierze - chorągiew służąca Bogusławowi (szlachta polska),\nb) związanie przysięgą - służba Bogusławowi Radziwiłłowi, który okazał się zdrajcą,\nc) wykonywanie rozkazu - aresztowanie Kmicica, przebieg egzekucji Soroki,\nd) posłuchanie namowy Kmicica do wierności ojczyźnie,\ne) gotowość do walki z wrogiem ojczyzny,\nf) poczucie wolności w służbie królowi,\ng) bunt w słusznej sprawie.\n6. Podsumowanie\n0-3\npełne: dostrzeżenie, że postępowanie bohaterów ma związek z sytuacją wojenną, ale również\nwynika z ich usposobienia. Narracja o emocjach dopełnia charakterystykę bohaterów.\nAnalizowanie stanów emocjonalnych postaci Sienkiewicza pozwala na ich zróżnicowanie,\npodział na zdrajców i obrońców ojczyzny, ludzi dobrych i złych.\n(3)\nczęściowe: dostrzeżenie, że postępowanie bohaterów ma związek z sytuacją wojenną, ale\nrównież wynika z ich usposobienia. Narracja o emocjach dopełnia charakterystykę\nbohaterów.\n(2)\npróba podsumowania: dostrzeżenie, że postępowanie bohaterów ma związek z sytuacją\nwojenną, ale również wynika z ich usposobienia.\n(1)\nTemat 2. Na podstawie fragmentu Wesela Stanisława Wyspiańskiego porównaj poglądy\nPoety i Gospodarza na temat poezji narodowej oraz przedstaw sądy bohaterów\no Polakach.\n1.\nWstępne rozpoznanie, np.:\n(2)\na) przedstawienie uczestników dialogu (reprezentanci inteligencji, jeden mieszka w mieście,\na drugi na wsi),\nb) wesele inteligenta z chłopką (Lucjana Rydla z Jadwigą z Mikołajczyków),\nc) czas i miejsce akcji - dom weselny (Bronowice pod Krakowem/dom W. Tetmajera),\nlistopad 1900 r.,\nd) zróżnicowane poglądy bohaterów na temat poezji/Polaków.\n2.\nPoglądy Poety na temat poezji narodowej, np.:\n(5)\na) marzy o wielkim dramacie (monumentalnym/romantycznym),\npoezja powinna:\nb) podejmować ważne tematy (np. cierpienie/miłość/bohaterskie czyny),\nc) kreować bohaterów: herosów, rycerzy,\nd) być spełnieniem marzeń i pragnień,\ne) pobudzać do działania,\nf) łączyć różne kategorie estetyczne (komizm z tragizmem),\ng) kreować bohaterów kierujących się emocjami,\nRozwiązania zadań i schemat punktowania - poziom podstawowy\n8\nh) być poetycka/baśniowa/fatalistyczna,\ni) ukazywać przeciwieństwa.\n3.\nPoglądy Gospodarza na temat poezji narodowej, np.:\n(3)\na) krytykuje dramatyczność/monumentalizm,\npoezja powinna:\nb) wyrażać prawdziwe uczucia,\nc) odzwierciedlać życie,\nd) łączyć smutek z radością,\ne) być zrozumiała.\n4.\nSądy Poety o Polakach, np.:\n(6)\na) rozchwiani emocjonalnie,\nb) pogrążeni w marazmie/bierni,\nc) ograniczeni przez „pospolitość”,\nd) uśpieni,\ne) pragną wielkich czynów/marzą o zbrojnym powstaniu,\nf) marzą o podmiotowości,\ng) marzyciele, fantaści,\nh) oderwani od rzeczywistości,\ni) ciąży na nich fatum.\n5.\nSądy Gospodarza o Polakach, np.:\n(6)\na) skłonni do przeżywania dramatów,\nb) emocjonalni,\nc) porywczy,\nd) rozwarstwieni/podzieleni,\ne) skłonni do przesady, patosu, monumentalizmu,\nf) rozpamiętują tragedie narodowe,\ng) tradycjonaliści/zapatrzeni w przeszłość,\nh) przekonani o swojej wyjątkowości,\ni) wyznają różne wartości/ideały/„świętości”,\nj) bohaterowie narodowi są skazani na klęską,\nk) kolejne pokolenia popełniają te same błędy,\nl) chłopi to ważna siła społeczna.\n6.\nPodsumowanie\n(3)\npełne: uwzględnia podobieństwa i różnice dotyczące poglądów bohaterów na temat poezji\nnarodowej; uogólnia sądy bohaterów o Polakach.\n(3)\nczęściowe: uwzględnia podobieństwa lub różnice dotyczące poglądów bohaterów na temat\npoezji narodowej; uogólnia sądy bohaterów o Polakach.\n(2)\npróba podsumowania: formułuje uogólnienie dotyczące podobieństwa lub różnicy\nw poglądach bohaterów na temat poezji narodowej lub uogólnia sądy bohaterów o Polakach.\n(1)\nRozwiązania zadań i schemat punktowania - poziom podstawowy\n9\nII.\nKOMPOZYCJA (maksymalnie 5 punktów)\nKompozycję wypracowania ocenia się wtedy, gdy przyznane zostały punkty za rozwinięcie tematu.\n- podporządkowana zamysłowi funkcjonalnemu wobec tematu, spójna wewnętrznie;\nprzejrzysta i logiczna; pełna konsekwencja w układzie graficznym;\n5 p.\n- uporządkowana wobec przyjętego kryterium, spójna; graficzne wyodrębnienie\ngłównych części;\n3 p.\n- wskazująca na podjęcie próby porządkowania myśli, na ogół spójna.\n1 p.\nUwaga: jeśli powyższe kryteria nie zostały spełnione, nie przyznaje się punktów.\nIII.\nSTYL (maksymalnie 5 punktów)\n- jasny, żywy, swobodny, zgodny z zastosowaną formą wypowiedzi,\nurozmaicona leksyka;\n5 p.\n- zgodny z zastosowana formą wypowiedzi, na ogół jasny, wystarczająca leksyka;\n3 p.\n- na ogół komunikatywny, dopuszczalne schematy językowe.\n1 p.\nUwaga: jeśli powyższe kryteria nie zostały spełnione, nie przyznaje się punktów.\nIV.\nJĘZYK (maksymalnie 12 punktów)\n- język w całej pracy komunikatywny, poprawna, urozmaicona składnia,\npoprawne: słownictwo, frazeologia, fleksja;\n12 p.\n- język w całej pracy komunikatywny, poprawne: składnia, słownictwo, frazeologia\ni fleksja;\n9 p.\n- język w całej pracy komunikatywny, poprawna fleksja, w większości poprawne:\nskładnia, słownictwo, frazeologia;\n6 p.\n- język w pracy komunikatywny mimo błędów składniowych, leksykalnych\n(słownictwo i frazeologia), fleksyjnych;\n3 p.\n- język w pracy komunikatywny mimo błędów fleksyjnych, licznych błędów\nskładniowych, leksykalnych.\n1 p.\nUwaga: jeśli powyższe kryteria nie zostały spełnione, nie przyznaje się punktów.\nV.\nZAPIS (maksymalnie 3 punkty)\n- bezbłędna ortografia, poprawna interpunkcja (nieliczne błędy);\n3 p.\n- poprawna ortografia (nieliczne błędy II stopnia), na ogół poprawna interpunkcja;\n2 p.\n- poprawna ortografia (nieliczne błędy różnego stopnia), interpunkcja niezakłócająca\nkomunikacji (mimo różnych błędów).\n1 p.\nUwaga: jeśli powyższe kryteria nie zostały spełnione, nie przyznaje się punktów.\nVI.\nSZCZEGÓLNE WALORY PRACY\n0-4\np.","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2014-maj-matura-podstawowa/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2014 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"}]}