{"paper":{"id":"jezyk-polski-2015-maj-matura-podstawowa","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","variant":null,"exam_pdf":"jezyk-polski-2015-maj-matura-podstawowa/jezyk-polski-2015-maj-matura-podstawowa.pdf","key_pdf":"jezyk-polski-2015-maj-matura-podstawowa-odpowiedzi/jezyk-polski-2015-maj-matura-podstawowa-odpowiedzi.pdf","question_count":15,"source_label":"Język polski · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"jezyk-polski-2015-maj-matura-podstawowa/zad/1","paper_id":"jezyk-polski-2015-maj-matura-podstawowa","number":"1","points":null,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 1.\nJerzy Bralczyk\nCo się nosi w mówieniu?\nMody zawsze były i będą - głównie dlatego, że ich istotą jest zmienność. Co dziś „nosi\nsię” w mówieniu i pisaniu publicznym? Można wskazać modne słowa („dokładnie”,\n„kreatywny”), nowe modne związki frazeologiczne („przyjazny dla otoczenia”, „agresywna\npromocja”), modne formy (choćby z przedrostkami „super-”, „mega-”, „post-”).\nDominującymi\ntendencjami\ndzisiejszego\njęzyka\npublicznego\nwydają\nsię\njednak:\nfunkcjonalizacja wypowiedzi i nastawienie na jej atrakcyjność.\nWypowiedź publiczna ma być funkcjonalna. Na licznych szkoleniach, w poradnikach\ni podręcznikach uczy się mówienia nie tyle dobrego, ile skutecznego: prezentacji, obiegu\ninformacji. Słyszałem już nawet o treningu spontanicznych zachowań językowych. Wiara\nw możliwość opanowania wzorców skutecznej komunikacji jest podtrzymywana przez\nteoretyków i praktyków.\nZmienia się również nastawienie do tekstów publicznych - można mówić o powszechnej\nzgodzie na poddawanie się perswazji, a nawet manipulacji. Wiemy, że politykowi nie chodzi\no uzasadnienie swoich racji, lecz o uzyskanie aprobaty. Zgadzamy się na reklamy, których\nintencja perswazyjna jest oczywista. Jesteśmy świadomi, że media nastawione są przede\nwszystkim na oglądalność, słuchalność i czytelnictwo. Formy komunikacji określane jako\n„promocja”, „autoprezentacja”, „kreowanie wizerunku” - uznajemy nie tylko za uzasadnione,\nale nawet społecznie potrzebne.\nMówią do nas publicznie coraz częściej „uznani profesjonaliści”, specjaliści od\nskutecznego mówienia: dziennikarze, rzecznicy urzędów i partii. „Profesjonalny” staje się nie\ntylko literat, duchowny i filozof, lecz także poeta, kapłan i myśliciel.\nAle pierwszy warunek skuteczności to umiejętne nawiązanie kontaktu, zwrócenie uwagi.\nAtrakcyjność językowego komunikatu jest najważniejsza nie tylko w mediach, reklamie\ni polityce, ale także w edukacji i religii. Samo słowo „atrakcyjny” zwiększa zakres\nznaczeniowy, zmierzając do objęcia nim wszystkiego, co pozytywne, jak kiedyś „dobry” czy\n„słuszny”.\nAtrakcyjność często polega na dostosowaniu do języka odbiorcy, także do jego oczekiwań.\nW ustnych wypowiedziach ceni się tempo, natężenie głosu, akcent - bo zwracają uwagę.\nEgzaltacja i przesada wypierają spokojne i rzetelne mówienie. Ludzie publiczni nie tylko\n„fascynują się” i „bulwersują” zamiast „ciekawić’ i „niepokoić”, nie tylko mają „pasje”\nzamiast „zainteresowań” - sięgają też po określenia do sfery „obłędu”, „odlotu”,\n„szaleństwa”. Dla przyciągnięcia odbiorcy narusza się też tabu językowe, aż do agresywnej\nwulgaryzacji - nie przepraszam za brak przykładów.\nO ile nastawienie na funkcjonalność wiąże się z podejściem serio do języka,\nz przekonaniem o jego sile i skuteczności - o tyle nastawienie na atrakcyjność łączy się\nz przyzwoleniem na niemal dowolne manipulowanie i bawienie się językiem.\nObie te tendencje zawsze były obecne w mowie. Skłonny jestem jednak sądzić,\nże teraz są po pierwsze silniejsze, po drugie coraz powszechniej zauważane, po trzecie zaś\ni najważniejsze - zaczynają być społecznie sankcjonowane1. Godzimy się na to, by mówili\n1 Sankcjonowane - tu: akceptowane.\nMPO_1P\ndo nas i przekonywali nas profesjonaliści, mało, oczekujemy tego. Wiemy, że jesteśmy\nuwodzeni przez atrakcyjne teksty, więcej, chcemy tego.\nNa podstawie: Jerzy Bralczyk, Co się nosi w mówieniu?, „Polityka” nr 20/2004 r.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2015-maj-matura-podstawowa/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2015-maj-matura-podstawowa/zad/1.1","paper_id":"jezyk-polski-2015-maj-matura-podstawowa","number":"1.1","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 1.1. (0-1)\nPrzekształć tytuł tekstu tak, aby wyrazić jego sens bez użycia metafory.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\nZdający:\n1.1) odczytuje sens całego tekstu\n1.4) rozpoznaje zastosowane w tekście\nśrodki językowe i ich funkcje.\nII. Analiza i interpretacja tekstów kultury.\n2.5) Zdający omawia funkcje elementów\nkonstrukcyjnych utworu (tytułu)\n[gimnazjum].\nIII Tworzenie wypowiedzi.\n1.7) Zdający wykonuje różne działania na\ntekście cudzym (parafrazuje).\nPrzykładowe odpowiedzi\nJakie są mody językowe?\nJakie trendy w języku możemy zaobserwować?\nPopularne tendencje w mowie.\nSchemat punktowania\n1 p. - poprawne przekształcenie tytułu.\n0 p. - odpowiedź błędna LUB brak odpowiedzi.\nUwaga: przekształcony tytuł nie może zawierać metafory.","solution":"Przykładowe przekształcenie: „Jakie są mody językowe?” lub „Jakie tendencje dominują we współczesnym języku publicznym?”\n\nOryginalny tytuł „Co się nosi w mówieniu?” zawiera metaforę - czasownik „nosić się” odnosi się do mody odzieżowej i został przenośnie zastosowany do języka. Aby oddać sens tytułu bez metafory, należy wprost zapytać o modne tendencje w języku, ponieważ właśnie o tym traktuje tekst Bralczyka.\n\n1 pkt - za poprawne przekształcenie tytułu. 0 pkt - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi. Uwaga: przekształcony tytuł nie może zawierać metafory.\n\nJakie są mody językowe?; Jakie trendy w języku możemy zaobserwować?; Popularne tendencje w mowie.","image":"img/jezyk-polski-2015-maj-matura-podstawowa/zad-1.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2015-maj-matura-podstawowa/zad/1.2","paper_id":"jezyk-polski-2015-maj-matura-podstawowa","number":"1.2","points":2,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 1.2. (0-2)\nNa podstawie tekstu oraz swojej wiedzy o języku określ podobieństwo i różnicę między\nperswazją i manipulacją językową.\npodobieństwo\nróżnica","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1.2. (0-2)\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\nZdający:\n1.1) odczytuje sens fragmentów\n1.9) rozpoznaje manipulację językową\n3.1) analizuje i definiuje znaczenia słów.\nPrzykładowe odpowiedzi\nPodobieństwo:\nperswazja i manipulacja oddziałują na odbiorcę\nobie są nastawione na skuteczność\nobu można się nauczyć\nRóżnica:\nperswazja jest jawna/widoczna, a manipulacja - ukryta\nperswazja jest bliższa funkcjonalności, manipulacja - atrakcyjności\nperswazja dowodzi, manipulacja zwodzi\nSchemat punktowania\n2 p. - właściwe określenie podobieństwa oraz różnicy między perswazją i manipulacją.\n1 p. - właściwe określenie podobieństwa LUB różnicy między perswazją i manipulacją.\n0 p. - odpowiedź niepełna LUB błędna, LUB brak odpowiedzi.","solution":"Podobieństwo: Zarówno perswazja, jak i manipulacja językowa są formami oddziaływania na odbiorcę - obie mają na celu wpłynięcie na jego poglądy, postawy lub zachowania. Obie są nastawione na skuteczność komunikacji.\n\nRóżnica: Perswazja jest jawnym, otwartym przekonywaniem - odbiorca jest świadomy intencji nadawcy (np. reklama, której intencja perswazyjna jest oczywista). Manipulacja natomiast działa w sposób ukryty - odbiorca nie zdaje sobie sprawy, że jest poddawany wpływowi, co czyni ją nieuczciwą formą komunikacji.\n\n2 pkt - za właściwe określenie podobieństwa oraz różnicy między perswazją i manipulacją. 1 pkt - za właściwe określenie podobieństwa lub różnicy między perswazją i manipulacją. 0 pkt - za odpowiedź niepełną lub błędną, lub brak odpowiedzi.\n\nPodobieństwo: perswazja i manipulacja oddziałują na odbiorcę / obie są nastawione na skuteczność / obu można się nauczyć.; Różnica: perswazja jest jawna/widoczna, a manipulacja - ukryta / perswazja jest bliższa funkcjonalności, manipulacja - atrakcyjności / perswazja dowodzi, manipulacja zwodzi.","image":"img/jezyk-polski-2015-maj-matura-podstawowa/zad-1.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2015-maj-matura-podstawowa/zad/1.3","paper_id":"jezyk-polski-2015-maj-matura-podstawowa","number":"1.3","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 1.3. (0-1)\nCzy Jerzy Bralczyk w tym tekście przestrzega tabu językowego, o którym pisze w swoim\nartykule? Odpowiedź uzasadnij.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1.3. (0-1)\nI. Odbiór wypowiedzi\ni wykorzystanie zawartych w nich\ninformacji.\nZdający:\n1.1) odczytuje sens fragmentów\n1.2) odczytuje zawarte w odbieranych tekstach\ninformacje zarówno jawne, jak i ukryte\n1.3) rozpoznaje typ nadawcy tekstu.\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Autor przestrzega tabu językowego, ponieważ nie podał przykładów wulgaryzmów, gdyż\nnie powinno się ich używać w publicznej wypowiedzi.\n• O przestrzeganiu tabu świadczy to, że autor nie przeprasza za brak przykładów\nwulgaryzmów (sugeruje, że przeprosić powinien, gdyby je podał).\nSchemat punktowania\n1 p. - poprawna odpowiedź.\n0 p. - odpowiedź błędna LUB brak odpowiedzi.","solution":"Tak, Jerzy Bralczyk przestrzega tabu językowego, o którym pisze. Pisząc o naruszaniu tabu językowego i agresywnej wulgaryzacji, sam nie podaje żadnych przykładów wulgaryzmów, a nawet zaznacza: „nie przepraszam za brak przykładów”. Tym samym autor pokazuje, że choć opisuje zjawisko łamania tabu, sam konsekwentnie go przestrzega - nie używa w swoim tekście słów, których nie powinno się stosować w wypowiedzi publicznej.\n\n1 pkt - za poprawną odpowiedź. 0 pkt - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.\n\nAutor przestrzega tabu językowego, ponieważ nie podał przykładów wulgaryzmów, gdyż nie powinno się ich używać w publicznej wypowiedzi.; O przestrzeganiu tabu świadczy to, że autor nie przeprasza za brak przykładów wulgaryzmów (sugeruje, że przeprosić powinien, gdyby je podał).","image":"img/jezyk-polski-2015-maj-matura-podstawowa/zad-1.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2015-maj-matura-podstawowa/zad/1.4","paper_id":"jezyk-polski-2015-maj-matura-podstawowa","number":"1.4","points":2,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 1.4. (0-2)\nNa podstawie całego tekstu przedstaw zauważone przez autora tendencje dominujące\nw publicznych wypowiedziach oraz podaj po dwa przykłady je potwierdzające.\nTendencja 1.\nPrzykłady:\nTendencja 2.\nPrzykłady:\nMPO_1P","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1.4. (0-2)\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\nZdający:\n1.1) odczytuje sens całego tekstu […] oraz\nwydzielonych przez siebie fragmentów.\n1.5) wyróżnia argumenty, kluczowe pojęcia\ni twierdzenia w tekście argumentacyjnym.\nPrzykładowe odpowiedzi\nTendencja 1. - funkcjonalizacja/nastawienie na skuteczność.\nPrzykłady\n- wiara w możliwość nauczenia się skutecznego mówienia/ liczne szkolenia,\nzmiana nastawienia odbiorców/ zgoda na nieetyczne formy przekazu/\nmanipulację,\nautokreację\nitp.,\ndocenianie/oczekiwanie\nprofesjonalnego\nmówienia.\nTendencja 2. - nastawienie na atrakcyjność.\nPrzykłady\n- dostosowanie języka do oczekiwań odbiorcy, szerzenie się egzaltacji, przesady\nw mówieniu, naruszanie tabu językowego.\nSchemat punktowania\n2 p. - podanie obu tendencji oraz dwóch przykładów każdej z nich.\n1 p. - podanie jednej tendencji ORAZ jej dwóch przykładów.\n0 p. - odpowiedzi błędne LUB brak odpowiedzi.","solution":"Tendencja 1: Funkcjonalizacja wypowiedzi (nastawienie na skuteczność).\nPrzykłady:\n- Na licznych szkoleniach i w poradnikach uczy się mówienia skutecznego, a nie dobrego - trenuje się prezentacje i obieg informacji.\n- Powszechna zgoda na poddawanie się perswazji i manipulacji - akceptujemy reklamy, których intencja perswazyjna jest oczywista, i oczekujemy profesjonalnego mówienia.\n\nTendencja 2: Nastawienie na atrakcyjność wypowiedzi.\nPrzykłady:\n- Egzaltacja i przesada wypierają spokojne mówienie - ludzie publiczni „fascynują się” zamiast „ciekawić”, sięgają po określenia ze sfery „obłędu” i „szaleństwa”.\n- Naruszanie tabu językowego aż do agresywnej wulgaryzacji w celu przyciągnięcia uwagi odbiorcy.\n\n2 pkt - za podanie obu tendencji oraz dwóch przykładów każdej z nich. 1 pkt - za podanie jednej tendencji oraz jej dwóch przykładów. 0 pkt - za odpowiedzi błędne lub brak odpowiedzi.\n\nTendencja 1. - funkcjonalizacja/nastawienie na skuteczność. Przykłady: wiara w możliwość nauczenia się skutecznego mówienia/liczne szkolenia; zmiana nastawienia odbiorców/zgoda na nieetyczne formy przekazu/manipulację, autokreację itp.; docenianie/oczekiwanie profesjonalnego mówienia.; Tendencja 2. - nastawienie na atrakcyjność. Przykłady: dostosowanie języka do oczekiwań odbiorcy; szerzenie się egzaltacji, przesady w mówieniu; naruszanie tabu językowego.","image":"img/jezyk-polski-2015-maj-matura-podstawowa/zad-1.4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2015-maj-matura-podstawowa/zad/1.5","paper_id":"jezyk-polski-2015-maj-matura-podstawowa","number":"1.5","points":2,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 1.5. (0-2)\nPrzedstaw wnioski zawarte w dwóch ostatnich akapitach wywodu dotyczące\na) różnicy między omawianymi tendencjami.\nb) najważniejszego skutku tych tendencji.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1.5. (0-2)\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\nZdający:\n1.1) odczytuje sens całego tekstu oraz\nwydzielonych […] fragmentów\n1.5) wyróżnia […] kluczowe […]\ntwierdzenia w tekście argumentacyjnym.\nPrzykładowe odpowiedzi\na) Różnica: nastawienie na skuteczność jest bardziej poważnym traktowaniem języka niż\nnastawienie na atrakcyjność.\nb) Najważniejszy skutek: obie tendencje są coraz silniejsze/ bardziej zauważane/ powszechnie\nakceptowane.\nSchemat punktowania\n2 p. - sformułowanie wniosku dotyczącego różnicy między tendencjami ORAZ ich\nnajważniejszego skutku.\n1 p. - sformułowanie wniosku dotyczącego różnicy między tendencjami LUB ich\nnajważniejszego skutku.\n0 p. - odpowiedź błędna LUB brak odpowiedzi.","solution":"a) Różnica między tendencjami: Nastawienie na funkcjonalność wiąże się z poważnym traktowaniem języka, z przekonaniem o jego sile i skuteczności. Natomiast nastawienie na atrakcyjność łączy się z przyzwoleniem na dowolne manipulowanie językiem i zabawę nim - jest więc podejściem mniej poważnym.\n\nb) Najważniejszy skutek obu tendencji: Obie tendencje są coraz silniejsze, coraz powszechniej zauważane, a co najważniejsze - zaczynają być społecznie akceptowane (sankcjonowane). Społeczeństwo godzi się na profesjonalne przekonywanie i świadome uwodzenie atrakcyjnymi tekstami, a nawet tego oczekuje.\n\n2 pkt - za sformułowanie wniosku dotyczącego różnicy między tendencjami oraz ich najważniejszego skutku. 1 pkt - za sformułowanie wniosku dotyczącego różnicy między tendencjami lub ich najważniejszego skutku. 0 pkt - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.\n\na) Różnica: nastawienie na skuteczność jest bardziej poważnym traktowaniem języka niż nastawienie na atrakcyjność.; b) Najważniejszy skutek: obie tendencje są coraz silniejsze / bardziej zauważane / powszechnie akceptowane.","image":"img/jezyk-polski-2015-maj-matura-podstawowa/zad-1.5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2015-maj-matura-podstawowa/zad/1.6","paper_id":"jezyk-polski-2015-maj-matura-podstawowa","number":"1.6","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 1.6. (0-1)\nWykorzystując informacje z tekstu, przekształć poniższe zdanie tak, aby uniknąć\nstosowania wyrazów modnych.\nTen kreatywny reżyser zatrudnił same supergwiazdy, więc czekamy na nowy megahit.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1.6. (0-1)\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\nZdający:\n1.2) odczytuje zawarte w odbieranych\ntekstach informacje\n3.1) analizuje i definiuje znaczenia słów\n3.3) dostrzega współczesne zmiany modelu\nkomunikacji językowej.\nIII Tworzenie wypowiedzi.\n1.7) Zdający wykonuje różne działania na\ntekście cudzym (parafrazuje).\nPrzykładowe odpowiedzi\nTen twórczy reżyser zatrudnił wielkich aktorów, więc czekamy na nowy wybitny film/\nprzebój kinowy.\nPomysłowy reżyser zatrudnił same gwiazdy, więc czekamy na nowy hit.\nSchemat punktowania\n1 p. - przekształcenie zdania przez zastąpienie (a nie opuszczenie) trzech wyrazów:\nkreatywny, supergwiazdy, megahit.\n0 p. - odpowiedź niepełna LUB błędna, LUB brak odpowiedzi.","solution":"Przykładowe przekształcenie: „Ten pomysłowy reżyser zatrudnił same gwiazdy, więc czekamy na nowy przebój.”\n\nNależy zastąpić trzy modne wyrazy: „kreatywny” (np. na „twórczy”, „pomysłowy”), „supergwiazdy” (na „gwiazdy”, „wielkich aktorów” - usuwając modny przedrostek „super-”) oraz „megahit” (na „hit”, „przebój” - usuwając przedrostek „mega-”). Bralczyk wymienia te formy jako przykłady modnych słów i modnych form z przedrostkami.\n\n1 pkt - za przekształcenie zdania przez zastąpienie (a nie opuszczenie) trzech wyrazów: kreatywny, supergwiazdy, megahit. 0 pkt - za odpowiedź niepełną lub błędną, lub brak odpowiedzi.\n\nTen twórczy reżyser zatrudnił wielkich aktorów, więc czekamy na nowy wybitny film / przebój kinowy.; Pomysłowy reżyser zatrudnił same gwiazdy, więc czekamy na nowy hit.","image":"img/jezyk-polski-2015-maj-matura-podstawowa/zad-1.6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2015-maj-matura-podstawowa/zad/1.7","paper_id":"jezyk-polski-2015-maj-matura-podstawowa","number":"1.7","points":3,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 1.7. (0-3)\nNapisz streszczenie tekstu liczące 40-60 słów.\nMPO_1P","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1.7. (0-3)\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\n1.5) Zdający wyróżnia argumenty, kluczowe\npojęcia i twierdzenia w tekście\nargumentacyjnym, dokonuje jego\nlogicznego streszczenia.\nPrzykładowa odpowiedź\nTematem tekstu są modne tendencje we współczesnej polszczyźnie. Bralczyk pisze o dwóch\nz nich, jego zdaniem, najważniejszych. Są to: nastawienie na skuteczność i atrakcyjność\nwypowiedzi. Autor podaje przykłady różnych zachowań językowych w mediach i życiu\npublicznym, które mogą potwierdzać istnienie tych tendencji, takie jak egzaltacja i przesada\nczy przełamywanie tabu językowego. W podsumowaniu czytamy o społecznej zgodzie na\ntakie zachowania.\n[3 p.]\nSchemat punktowania\n3 p. - Ze streszczenia wynika, jaki jest temat tekstu i co na ten temat powiedziano w tekście;\nadekwatny poziom uogólnienia, streszczenie logicznie spójne, właściwa liczba słów.\n2 p. - Ze streszczenia wynika, jaki jest temat tekstu i co na ten temat powiedziano w tekście\nALE zaburzenia dotyczące poziomu uogólnienia LUB logicznej spójności streszczenia.\n1 p. - Ze streszczenia wynika, jaki jest temat tekstu i co na ten temat powiedziano w tekście;\nALE zaburzenia dotyczące poziomu uogólnienia ORAZ logicznej spójności\nstreszczenia.\n0 p. - odpowiedź błędna LUB brak odpowiedzi.","solution":"Jerzy Bralczyk omawia dwie dominujące tendencje we współczesnym języku publicznym: nastawienie na funkcjonalność (skuteczność komunikacji) i atrakcyjność (przyciąganie uwagi odbiorcy). Ilustruje je przykładami modnych słów, egzaltacji i łamania tabu językowego. Konkluduje, że obie tendencje są coraz silniejsze i społecznie akceptowane. [40 słów]\n\n3 pkt - ze streszczenia wynika, jaki jest temat tekstu i co na ten temat powiedziano w tekście; adekwatny poziom uogólnienia; streszczenie logicznie spójne; właściwa liczba słów. 2 pkt - jak wyżej, ale zaburzenia dotyczące poziomu uogólnienia lub logicznej spójności streszczenia. 1 pkt - jak wyżej, ale zaburzenia dotyczące poziomu uogólnienia oraz logicznej spójności streszczenia. 0 pkt - odpowiedź błędna lub brak odpowiedzi.","image":"img/jezyk-polski-2015-maj-matura-podstawowa/zad-1.7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2015-maj-matura-podstawowa/zad/2","paper_id":"jezyk-polski-2015-maj-matura-podstawowa","number":"2","points":null,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 2.\nWojciech Nowicki\nKsiążki na całe życie\nStoliki, szafki, podłoga przy łóżku. Na nich książki, do których się wraca. Tak jest\nw znanych mi domach. Po wiele z tych lektur przyłóżkowych ludzie sięgają przez całe życie.\nWszystkim nam potrzeba stałych odniesień. Z tym czytaniem znanych książek jest jak\nze słuchaniem muzyki, niekoniecznie dobrej - tych utworów, które pozostają świeże, choć\ndawno już są znane na pamięć. Chce się słuchać bez końca, nie myśląc o tym, dlaczego.\nW którymś momencie zamiera chęć połknięcia wszystkich książek świata. Zawsze\npodziwiałem moich przyjaciół, którzy wiele czytają. Sam niemal rok spędziłem w czytelni\nBritish Museum, w bieżącej lekturze odkrywając tytuł następnej. Sens czytania tak wielu\ntytułów polegał na tym, by znaleźć książki, które miałbym ochotę czytać wciąż na nowo. Tak\nVerlyn Klinkenborg2 opisuje swój książkowy łańcuszek szczęścia.\nCzytelnika\nmusi\nw\nkońcu\nogarnąć\nstrach\nprzed\nkosmosem,\nnieskończoną\nprzestrzenią - bo kiedy pomyśleć, że w każdej porządnej bibliotece ukryto miliony tomów, to\nwiadomo z góry, że nie wystarczy życia, żeby chociaż tę jedną bibliotekę poznać w całości.\nWtedy pozostaje droga mnicha - wejście w przestrzenie ograniczone i przez to otwarte na\nświat wewnętrzny. W ten sposób rozpoczyna się praca literackiego działkowicza,\nporzucającego wielkie areały i uprawiającego swój spłachetek3.\nTen fenomen domowej półki należy do kultury masowej - bo cóż innego kryje się\nw popularnym pytaniu o książki ulubione? Właśnie tych paręnaście tomów ratunkowych.\nBo kiedy wydaje się, że niebo spadnie na głowę, trzeba szukać schronienia. Trzeba lektury,\nktóra zasłoni widok, trzeba miarowego kołysania znanej frazy.\nCzy więc wracanie do tych samych książek ma w ogóle jakieś wady? Przynajmniej jedna\nzdaje się oczywista - im więcej książek czytamy wielokrotnie, tym mniej poznajemy nowych.\nNie znoszę czytania nowych książek. Czytałem w kółko 20 czy 30 tomów i tylko\nte książki mam ochotę czytać nadal. Kiedy książka jest zupełnie nowa, zasiadam do niej,\njakbym się zabierał do dziwnego dania, obracał i dziobał tu i ówdzie, nie za bardzo wiedząc,\nco o niej sądzić. Apetyt winna wspomagać potrzeba zaufania i pewności, pisał William\nHazlitt4.\nStoliki, szafki, podłoga przy łóżku. Ludzie w kółko czytają. Każdy w czym innym szuka\noparcia. Ofiarujemy sobie spokój w twardej albo broszurowej okładce, w kawałku plastiku\nz ekranem. Chyba o to właśnie chodzi: o budowanie wyspy własnej, jednoosobowej,\no pewność następnego zdania, o poczucie, że jest ktoś bliski, kto nie zawiedzie. Po to ludzie\nłączą się z książkami na całe życie.\nNa podstawie: Wojciech Nowicki, Chwała półkownikom, „Książki” nr 4/2012.","answer":null,"answer_text":"1\n0","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2015-maj-matura-podstawowa/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2015-maj-matura-podstawowa/zad/2.1","paper_id":"jezyk-polski-2015-maj-matura-podstawowa","number":"2.1","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 2.1. (0-1)\nPodaj jedną wadę czytania nowych książek i jedną wadę czytania tych samych książek,\nzgodnie z tekstem Wojciecha Nowickiego.\nWada czytania nowych książek:\nWada czytania tych samych książek:\n2 Verlyn Klinkenborg (ur. 1952) - amerykański pisarz.\n3 Spłachetek - mały skrawek ziemi.\n4 William Hazlitt (1778-1830) - angielski pisarz, eseista i krytyk literacki.\nMPO_1P","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2.1. (0-1)\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\nZdający:\n1.1) odczytuje sens całego tekstu oraz\nwydzielonych przez siebie fragmentów, […]\npotrafi objaśnić ich sens […] na tle całości\n1.2) odczytuje zawarte w odbieranych\ntekstach informacje\n1.5) wyróżnia argumenty, kluczowe pojęcia\ni twierdzenia w tekście argumentacyjnym.\nPrzykładowe odpowiedzi\nWada czytania nowych książek: poczucie niepewności; nieufność.\nWada czytania tych samych książek: mniej poznaje się nowych książek.\nSchemat punktowania\n1 p. - podanie wady czytania nowych książek ORAZ wady czytania tych samych książek.\n0 p. - odpowiedź niepełna LUB błędna, LUB brak odpowiedzi.","solution":"Wada czytania nowych książek: Brak poczucia pewności i zaufania - czytelnik nie wie, czego się spodziewać, czuje się niepewnie, jak przy dziwnym daniu, które obraca i dziobuje, nie wiedząc, co o nim sądzić.\n\nWada czytania tych samych książek: Im więcej książek czytamy wielokrotnie, tym mniej poznajemy nowych - ograniczamy swoje czytelnicze horyzonty.\n\n1 pkt - za podanie wady czytania nowych książek oraz wady czytania tych samych książek. 0 pkt - za odpowiedź niepełną lub błędną, lub brak odpowiedzi.\n\nWada czytania nowych książek: poczucie niepewności; nieufność.; Wada czytania tych samych książek: mniej poznaje się nowych książek.","image":"img/jezyk-polski-2015-maj-matura-podstawowa/zad-2.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2015-maj-matura-podstawowa/zad/2.2","paper_id":"jezyk-polski-2015-maj-matura-podstawowa","number":"2.2","points":2,"ptype":"closed","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 2.2. (0-2)\nZ podanych pytań wybierz te, na które odpowiedzi dają wskazane akapity tekstu,\ni wpisz do tabeli oznaczenia literowe tych pytań. Każdemu akapitowi przyporządkuj\njedno pytanie.\na) Jakie wady ma czytanie nowych książek?\nb) Po jakiego typu książki sięgamy najczęściej?\nc) Czym dla człowieka może być domowa biblioteczka?\nd) Co tracimy, gdy wracamy wciąż do tych samych książek?\ne) Co wspólnego ze sobą mają czytanie książek i słuchanie muzyki?\nf) Z jakiej przyczyny ludzie porzucają pragnienie czytania coraz to nowych książek?\nAkapit\nPytanie\n1.\n3.\n7.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2.2. (0-2)\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\n1.5) Zdający wyróżnia argumenty, kluczowe\npojęcia i twierdzenia w tekście\nargumentacyjnym.\nIII Tworzenie wypowiedzi.\n1.3) Zdający formułuje pytania do tekstu\n[szkoła podstawowa].\nPoprawne odpowiedzi\n1 e, 3 f, 7 c\nSchemat punktowania\n2 p. - 3 poprawne przyporządkowania.\n1 p. - 2 poprawne przyporządkowania.\n0 p. - 1 poprawne przyporządkowanie LUB brak odpowiedzi.","solution":"Akapit 1 - e (Co wspólnego ze sobą mają czytanie książek i słuchanie muzyki?) - Akapit pierwszy porównuje wielokrotne czytanie znanych książek do słuchania muzyki - obu tych czynności nie porzucamy, choć znamy je na pamięć.\n\nAkapit 3 - f (Z jakiej przyczyny ludzie porzucają pragnienie czytania coraz to nowych książek?) - Akapit trzeci opisuje strach przed nieskończonością piśmiennictwa, co skłania do rezygnacji z ambicji przeczytania wszystkiego.\n\nAkapit 7 - c (Czym dla człowieka może być domowa biblioteczka?) - Ostatni akapit mówi o budowaniu własnej wyspy, o poczuciu bezpieczeństwa i bliskości, jakie dają ulubione książki.\n\n2 pkt - za 3 poprawne przyporządkowania. 1 pkt - za 2 poprawne przyporządkowania. 0 pkt - za 1 poprawne przyporządkowanie lub brak odpowiedzi.","image":"img/jezyk-polski-2015-maj-matura-podstawowa/zad-2.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2015-maj-matura-podstawowa/zad/2.3","paper_id":"jezyk-polski-2015-maj-matura-podstawowa","number":"2.3","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 2.3. (0-1)\nWyjaśnij, jaką funkcję pełnią cytaty przytoczone w tekście.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2.3. (0-1)\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\nZdający:\n1.1) odczytuje sens całego tekstu\n[…] oraz wydzielonych przez siebie\nfragmentów; potrafi objaśnić ich sens oraz\nfunkcję na tle całości\n1.4) rozpoznaje funkcję zastosowanych\nw tekście środków językowych\n1.5) wyróżnia argumenty, kluczowe pojęcia\ni twierdzenia w tekście argumentacyjnym.\nPrzykładowe odpowiedzi\nPrzytoczone cytaty potwierdzają/ ilustrują/ wzmacniają argumenty autora.\nSchemat punktowania\n1 p. - określenie funkcji cytatów w tekście.\n0 p. - odpowiedź błędna LUB brak odpowiedzi.","solution":"Cytaty przytoczone w tekście pełnią funkcję argumentacyjną - potwierdzają i wzmacniają tezy autora, ilustrując je słowami uznanych pisarzy. Cytat z Klinkenborga wspiera myśl o poszukiwaniu książek na całe życie, a cytat z Hazlitta - o potrzebie zaufania w czytaniu. Dzięki odwołaniu do autorytetów argumentacja Nowickiego zyskuje większą wiarygodność.\n\n1 pkt - za określenie funkcji cytatów w tekście. 0 pkt - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.\n\nPrzytoczone cytaty potwierdzają/ilustrują/wzmacniają argumenty autora.","image":"img/jezyk-polski-2015-maj-matura-podstawowa/zad-2.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2015-maj-matura-podstawowa/zad/2.4","paper_id":"jezyk-polski-2015-maj-matura-podstawowa","number":"2.4","points":2,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 2.4. (0-2)\nWyjaśnij znaczenie metafor użytych przez autora tekstu.\nŁańcuszek szczęścia:\nKosmos:\nMPO_1P","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2.4. (0-2)\nI Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\n1.1) Zdający odczytuje sens całego tekstu\noraz wydzielonych przez siebie fragmentów.\nII Analiza i interpretacja tekstów kultury.\n3.1) Zdający odbiera teksty kultury na\npoziomie dosłownym i przenośnym\n[gimnazjum].\nPrzykładowe odpowiedzi\nŁańcuszek szczęścia\n- poszukiwanie w lekturze inspiracji do wyboru następnej\n- czytanie wielu książek w celu odnalezienia tych, do których chce się powracać\nKosmos\n- ogół piśmiennictwa na świecie\n- ogromne zbiory biblioteczne, których nie można poznać w całości\n- przestrzeń biblioteki, która kryje nieskończoną liczbę książek\nSchemat punktowania\n2 p. - poprawne wyjaśnienie znaczenia obu metafor.\n1 p. - poprawne wyjaśnienie znaczenia jednej metafory.\n0 p. - odpowiedź błędna lub brak odpowiedzi.","solution":"„Łańcuszek szczęścia” - metafora oznacza ciąg lektur, w którym każda przeczytana książka prowadzi do odkrycia następnej. Jak w łańcuszku, jedno ogniwo (łączy się z kolejnym, a cały proces służy odnalezieniu książek, do których chce się powracać - to czytelniczy łańcuszek, bo jego celem jest radość z lektury.\n\n„Kosmos” - metafora oznacza ogromną, nieskończoną przestrzeń piśmiennictwa, milionów tomów w bibliotekach. Tak jak kosmos jest nieogarniony dla człowieka, tak całość światowej literatury jest niemożliwa do poznania w jednym życiu, co budzi lęk i skłania do ograniczenia się do własnego małego zbioru ulubionych książek.\n\n2 pkt - za poprawne wyjaśnienie znaczenia obu metafor. 1 pkt - za poprawne wyjaśnienie znaczenia jednej metafory. 0 pkt - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.\n\nŁańcuszek szczęścia - poszukiwanie w lekturze inspiracji do wyboru następnej - czytanie wielu książek w celu odnalezienia tych, do których chce się powracać.; Kosmos - ogół piśmiennictwa na świecie - ogromne zbiory biblioteczne, których nie można poznać w całości - przestrzeń biblioteki, która kryje nieskończoną liczbę książek.","image":"img/jezyk-polski-2015-maj-matura-podstawowa/zad-2.4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2015-maj-matura-podstawowa/zad/2.5","paper_id":"jezyk-polski-2015-maj-matura-podstawowa","number":"2.5","points":2,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 2.5. (0-2)\na) Napisz, z jakiego dzieła pochodzi podany fragment i kto jest jego autorem.\nChciałem pominąć, ptak małego lotu,\nPominąć strefy ulewy i grzmotu\nI szukać tylko cienia i pogody,\nWieki dzieciństwa, domowe zagrody…\n[…]\nO, gdybym kiedy dożył tej pociechy,\nŻeby te księgi zbłądziły pod strzechy,\nŻeby wieśniaczki kręcąc kołowrotki,\nGdy odśpiewają ulubione zwrotki\n[…]\nGdyby też wzięły na koniec do ręki\nTe księgi proste jako ich piosenki!\nTytuł:\nAutor:\nb) Czy myśl wyrażona w tym fragmencie jest zgodna z oczekiwaniami czytelników\nopisanymi w tekście Wojciecha Nowickiego? Odpowiedź uzasadnij.\nMPO_1P","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2.5. (0-2)\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\n1.1) Zdający odczytuje sens całego tekstu\noraz wydzielonych przez siebie fragmentów;\npotrafi objaśnić ich sens oraz funkcję na tle\ncałości.\nII. Analiza i interpretacja tekstów kultury.\nZdający zna teksty literackie i inne teksty\nkultury wskazane przez nauczyciela.\n3.2) Zdający wykorzystuje w interpretacji\nkonteksty.\na) Poprawna odpowiedź\nTytuł - „Pan Tadeusz” („Epilog”)\nAutor - Adam Mickiewicz\nUwaga: uznaje się odpowiedzi: A. Mickiewicz, Mickiewicz.\nSchemat punktowania\n1 p. - prawidłowe podanie tytułu ORAZ nazwiska autora dzieła.\n0 p. - odpowiedź niepełna LUB błędna LUB brak odpowiedzi.\nb) Poprawne rozwiązanie\nOdpowiedź: TAK.\nUzasadnienie: Czytelnicy w tekście Nowickiego szukają w książkach tego, o czym marzył\npoeta: spokoju, schronienia przed złem świata, ukojenia w trudnych sytuacjach, poczucia\nbezpieczeństwa.\nSchemat punktowania\n1 p. - podanie odpowiedzi TAK ORAZ poprawne uzasadnienie.\n0 p. - odpowiedź błędna LUB brak odpowiedzi.","solution":"a) Tytuł: Pan Tadeusz (Epilog). Autor: Adam Mickiewicz.\nFragment pochodzi z Epilogu Pana Tadeusza, w którym poeta zwierza się z marzenia, by jego dzieło trafiło pod strzechy prostych ludzi i dawało im ukojenie.\n\nb) Tak, myśl wyrażona w tym fragmencie jest zgodna z oczekiwaniami czytelników opisanymi przez Nowickiego. Mickiewicz marzy o księgach, które dawałyby spokój i schronienie przed trudnościami świata („szukać tylko cienia i pogody”, „domowe zagrody”). Nowicki pisze o tym samym - ludzie wracają do ulubionych książek, szukając w nich schronienia i poczucia bezpieczeństwa, budując „wyspę własną”.\n\na) 1 pkt - za prawidłowe podanie tytułu oraz nazwiska autora dzieła. 0 pkt - za odpowiedź niepełną lub błędną lub brak odpowiedzi. Uwaga: uznaje się odpowiedzi A. Mickiewicz, Mickiewicz. b) 1 pkt - za podanie odpowiedzi TAK oraz poprawne uzasadnienie. 0 pkt - za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi.","image":"img/jezyk-polski-2015-maj-matura-podstawowa/zad-2.5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2015-maj-matura-podstawowa/zad/3","paper_id":"jezyk-polski-2015-maj-matura-podstawowa","number":"3","points":null,"ptype":"closed","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 3.\nWybierz jeden temat i napisz wypracowanie.\nTemat 1. Wolna wola człowieka czy siły od niego niezależne - co przede wszystkim\ndecyduje o ludzkim losie? Rozważ problem i uzasadnij swoje zdanie, odwołując\nsię do podanego fragmentu Lalki, całego utworu Bolesława Prusa oraz innego\ntekstu kultury. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 250 słów.\nBolesław Prus\nLalka\nPowoli jednakże, ku największemu zdziwieniu, spostrzegł, że ów Paryż, budowany przez\nkilkanaście wieków, przez miliony ludzi, nie wiedzących o sobie i nie myślących o żadnym\nplanie, ma jednakże plan, tworzy całość, nawet bardzo logiczną.\nUderzyło go naprzód to, że Paryż jest podobny do olbrzymiego półmiska […]. Półmisek\nten w stronie południowej jest pęknięty i przedzielony Sekwaną […].\nLecz gdy pilniej zaczął rozglądać się w planie Paryża, spostrzegł to, czego nie dojrzeli\nrodowici paryżanie […].\nParyż, pomimo pozornego chaosu, ma plan, ma logikę, chociaż budowało go przez\nkilkanaście wieków miliony ludzi, nie wiedzących o sobie i bynajmniej nie myślących\no logice i stylu.\nParyż posiada to, co można by nazwać kręgosłupem, osią krystalizacji miasta. […]\nObserwacje te wzbudziły w duszy Wokulskiego nowe prądy, o których pierwej nie myślał\nalbo myślał niedokładnie. Zatem wielkie miasto, jak roślina i zwierzę, ma właściwą sobie\nanatomię i fizjologię. Zatem - praca milionów ludzi, którzy tak głośno krzyczą o swojej\nwolnej woli, wydaje te same skutki, co praca pszczół, budujących regularne plastry, mrówek,\nwznoszących ostrokrężne kopce, albo związków chemicznych, układających się w regularne\nkryształy.\nNie ma więc w społeczeństwie przypadku, ale nieugięte prawo, które jakby na ironię\nz ludzkiej pychy, tak wyraźnie objawia się w życiu najkapryśniejszego narodu - Francuzów!\nRządzili nimi Merowingowie5 i Karlowingowie6, Burboni7 i Bonapartowie8, były trzy\nrepubliki i parę anarchii, była inkwizycja i ateizm, rządcy i ministrowie zmieniali się jak krój\nsukien albo obłoki na niebie… Lecz pomimo tylu zmian, tak na pozór głębokich, Paryż coraz\ndokładniej przybierał formę półmiska, rozdartego przez Sekwanę; coraz wyraźniej rysowała\nsię na nim oś krystalizacji, biegnąca z placu Bastylii do Łuku Gwiazdy, coraz jaśniej\nodgraniczały się dzielnice: uczona i przemysłowa, rodowa i handlowa, wojskowa\ni dorobkiewiczowska.\nTen sam fatalizm9 spostrzegł Wokulski w historii kilkunastu głośniejszych rodzin\nparyskich. Dziad, jako skromny rzemieślnik, pracował przy ulicy Temple10 po szesnaście\ngodzin na dobę; jego syn, skąpawszy się w cyrkule łacińskim11, założył większy warsztat przy\nul. Św. Antoniego12. Wnuk, jeszcze lepiej zanurzywszy się w naukowej dzielnicy, przeniósł\nsię jako wielki handlarz na bulwar Poissonnière13, zaś prawnuk, już jako milioner, zamieszkał\nw sąsiedztwie Pól Elizejskich po to, ażeby… jego córki mogły chorować na nerwy przy\n5 Merowingowie - dynastia królów panująca w państwie frankijskim w V-VIII w.\n6 Karlowingowie (albo Karolingowie) - dynastia rządząca państwem Franków w VIII-X w.\n7 Burboni (albo Burbonowie) - dynastia, z której pochodzili królowie panujący we Francji w latach 1589-1830.\n8 Bonapartowie - dwaj cesarze: Napoleon I i Napoleon III.\n9 Fatalizm - [tu:] nieuchronny bieg zdarzeń.\n10 Ulica Temple - ulica rzemieślników i uboższego mieszczaństwa.\n11 Cyrkuł łaciński - dzielnica szkół wyższych, księgarń i antykwariatów.\n12 Ulica Św. Antoniego - ulica przebiegająca przez bardzo uprzemysłowione wówczas rejony Paryża.\n13 Bulwar Poissonnière - ulica zamożnego mieszczaństwa.\nMPO_1P\nbulwarze St. Germain14. I tym sposobem ród spracowany i zbogacony około Bastylii, zużyty\nokoło Tuileries, dogorywał w pobliżu Notre-Dame. Topografia miasta odpowiadała historii\nmieszkańców.\nBolesław Prus, Lalka, Wrocław 1998.\nTemat 2. Zinterpretuj podany utwór. Postaw tezę interpretacyjną i ją uzasadnij.\nTwoja praca powinna liczyć co najmniej 250 słów.\nElizabeth Bishop15\nTa jedna sztuka\n(tłum. Stanisław Barańczak)\nW sztuce tracenia nie jest trudno dojść do wprawy;\ntak wiele rzeczy budzi w nas zaraz przeczucie\nstraty, że kiedy się je traci - nie ma sprawy.\nTrać co dzień coś nowego. Przyjmuj bez obawy\nstraconą szansę, upływ chwil, zgubione klucze.\nW sztuce tracenia nie jest trudno dojść do wprawy.\nTrać rozleglej, trać szybciej, ćwicz - wejdzie ci w nawyk\nutrata miejsc, nazw, schronień, dokąd chciałeś uciec\nlub chociażby się wybrać. Praktykuj te sprawy.\nPrzepadł mi gdzieś zegarek po matce. Jaskrawy\nblask dawnych domów? Dzisiaj - blady cień, ukłucie\nw sercu. W sztuce tracenia łatwo dojść do wprawy.\nStraciłam dwa najdroższe miasta - ba, dzierżawy\nogromniejsze: dwie rzeki, kontynent. Nie wrócę\ndo nich już nigdy, ale trudno. Nie ma sprawy.\nNawet gdy stracę ciebie (ten gest, śmiech chropawy,\nktóry kocham), nie będzie w tym kłamstwa. Tak, w sztuce\ntracenia nie jest wcale trudno dojść do wprawy;\ntak, straty to nie takie znów (Pisz!) straszne sprawy.\nElizabeth Bishop, Ta jedna sztuka, [w:] Od Chaucera do Larkina.\n400 nieśmiertelnych wierszy 125 poetów anglojęzycznych z 8 stuleci,\nwybrał, przełożył i opracował Stanisław Barańczak, Kraków 1993.\n14 Bulwar St. Germain - ulica z rezydencjami arystokratów.\n15 Elizabeth Bishop (1911-1979) - amerykańska poetka, powieściopisarka i tłumaczka, laureatka wielu\nprestiżowych nagród literackich (m.in. National Book Award i Nagrody Pulitzera). Mieszkała w Stanach\nZjednoczonych, Francji, Brazylii i Meksyku.\nMPO_1P\nna temat nr\nMPO_1P\nMPO_1P\nMPO_1P\nMPO_1P\nMPO_1P\nTabelę wypełnia egzaminator!\nLiczba punktów\nSuma\nUzasadnienie przyznania 0 punktów\nrozprawka\nA.\n0 - 3 - 6\nB.\n0 - 4 - 8 - 12 - 18\ninterpretacja\nA.\n0 - 3 - 6 - 9\nB.\n0 - 5 - 10 - 15\nC.\n0 - 2 - 4\nD.\n0 - 3 - 6\nE.\n0 - 1 - 2\nF.\n0 - 2 - 4\nG.\n0 - 3 - 6\nH.\n0 - 2 - 4\nMPO_1P\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)","answer":null,"answer_text":"Zadanie 3.\nTemat 1. Wolna wola człowieka czy siły od niego niezależne - co przede wszystkim\ndecyduje o ludzkim losie? Rozważ problem i uzasadnij swoje zdanie,\nodwołując się do podanego fragmentu Lalki, całego utworu Bolesława Prusa\noraz innego tekstu kultury. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 250 słów.\nSzczegółowe ustalenia dotyczące sposobu oceniania\nPrzywoływanie losów bohatera musi być funkcjonalne dla argumentacji, nie może być\nprostym streszczaniem utworu.\nZarówno fragment utworu B. Prusa, jak i całość „Lalki” umożliwiają formułowanie\nróżnych tez i argumentów (np. różnica perspektyw narratora i Wokulskiego oraz\nkontrast między jego fatalistyczną wizją a jego biografią).\nBłędy rzeczowe dotyczące lektury oznaczonej gwiazdką i świadczące o nieznajomości\ntekstu uznaje się za błędy kardynalne, co skutkuje przyznaniem 0 p. za całą pracę.\nI. Odbiór wypowiedzi\ni wykorzystanie zawartych w nich\ninformacji.\nZdający:\n1.1) odczytuje sens całego tekstu [ ]\n1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych tekstach\ninformacje zarówno jawne, jak i ukryte.\nII. Analiza i interpretacja tekstów\nkultury.\nZdający:\n1.2) określa problematykę utworu\n2.4) rozpoznaje w utworze sposoby kreowania\nświata przedstawionego i bohatera […]\n3.2) wykorzystuje w interpretacji utworu konteksty\n3.3) porównuje funkcjonowanie tych samych\nmotywów w różnych utworach literackich.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\nZdający:\n1.1) tworzy dłuższy tekst pisany [ ] (rozprawka)\n[ ] zgodnie z podstawowymi regułami jego\norganizacji, przestrzegając zasad spójności\nznaczeniowej i logicznej\n1.2) przygotowuje wypowiedź [ ] (wybiera [ ]\nodpowiedni układ kompozycyjny, analizuje temat,\nwybiera formę kompozycyjną, […], dobiera\nwłaściwe słownictwo)\n1.3) tworzy samodzielną wypowiedź\nargumentacyjną według podstawowych zasad logiki\ni retoryki (stawia tezę lub hipotezę, dobiera\nargumenty, porządkuje je, hierarchizuje, dokonuje\nich selekcji pod względem użyteczności\nw wypowiedzi, podsumowuje, dobiera przykłady\nilustrujące wywód myślowy, przeprowadza\nprawidłowe wnioskowanie).\nKryteria oceny rozprawki\nA\nSformułowanie\nstanowiska\nwobec\nproblemu\npodanego\nw poleceniu\nB\nUzasadnienie\nstanowiska\nC\nPoprawność\nrzeczowa\nD\nZamysł\nkompozycyjny\nE\nSpójność\nlokalna\nF\nStyl tekstu\nG\nPoprawność\njęzykowa\nH\nPoprawność\nzapisu\n6\nStanowisko jest\nadekwatne\ndo problemu\npodanego\nw poleceniu\n18\nUzasadnienie\ntrafne,\nszerokie\ni pogłębione\n4\nBrak błędów\nrzeczowych\n6\nKompozycja\nfunkcjonalna\n2\nPełna\nspójność\nwypowiedzi\nlub\nnieznaczne\nzaburzenia\nspójności\n4\nStyl\nstosowny\n6\nBrak błędów\nlub nieliczne\nbłędy\nnierażące\n4\nZapis\nw pełni\npoprawny\nlub nieliczne\nbłędy\nnierażące\n12\nUzasadnienie\ntrafne\ni szerokie\n3\nStanowisko jest\nczęściowo\nadekwatne\ndo problemu\npodanego\nw poleceniu\n8\nUzasadnienie\ntrafne,\nale wąskie\n2\nNie więcej\nniż jeden\nbłąd\nrzeczowy\n3\nZaburzenia\nfunkcjonalności\nkompozycji\n1\nZnaczne\nzaburzenia\nspójności\n2\nStyl\nczęściowo\nstosowny\n3\nLiczne błędy\nnierażące\nlub nieliczne\nbłędy rażące\n2\nLiczne\nbłędy\nnierażące\nlub nieliczne\nbłędy rażące\n4\nUzasadnienie\nczęściowe\n0\nStanowisko jest\nnieadekwatne\nlub brak\nstanowiska\n0\nBrak\nuzasadnienia\nstanowiska\n0\nBłędy\nrzeczowe\n0\nBrak zamysłu\nkompozycyjnego\n0\nWypowiedź\nniespójna\n0\nStyl\nniestosowny\n0\nLiczne błędy\nrażące\n0\nLiczne\nbłędy rażące\nUWAGA\nJeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.\nJeśli w kategorii A praca uzyska 3 punkty, a w kategorii B - 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.\nJeśli praca składa się z mniej niż 250 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C.\nPojawienie się rzeczowego błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę - zdający otrzymuje 0 punktów.\nObjaśnienia dotyczące kryteriów oceny rozprawki\nA. Sformułowanie stanowiska (np. w postaci tezy lub hipotezy). Zdający powinien zrozumieć problem postawiony w poleceniu i sformułować\nstanowisko będące rozwiązaniem problemu. Stanowisko jest oceniane ze względu na to, czy jest udaną próbą odpowiedzi problemu.\nAdekwatność to odpowiedniość (zgodność, współmierność) stanowiska i problemu (zdający może się zgodzić, nie zgodzić, zachować postawę\nambiwalentną wobec istoty problemu).\nSformułowanie stanowiska będącego częściowo udaną próbą odpowiedzi problemu jest skutkiem niepełnego zrozumienia problemu lub\nniepełnego zrozumienia tekstu.\nWypowiedź argumentacyjna, w której brak stanowiska, może zawierać jedynie streszczenie tekstu, biografię autora itp. lub rozwijać myśli\nniezwiązane z poleceniem.\nSformułowanie stanowiska nie musi stanowić wyodrębnionej części rozprawki.\nB. Uzasadnienie stanowiska jest oceniane ze względu na to, czy jest trafne, czy jest szerokie i czy jest pogłębione.\nUzasadnienie nie musi być graficznie wyodrębnioną częścią rozprawki.\nUzasadnienie:\n- pogłębione to uzasadnienie, w którym zdający wnikliwie odniósł się w rozwinięciu do wszystkich elementów polecenia,\n- trafne zawiera logicznie poprawne argumenty (czyli stwierdzenia poparte przykładami) za przyjętym rozwiązaniem problemu.\nSzerokość uzasadnienia ocenia się na podstawie tego, czy zdający w swojej wypowiedzi odniósł się do wszystkich elementów wskazanych w poleceniu.\nUzasadnienie jest:\n- szerokie, jeśli zdający trafnie odniósł się do wszystkich elementów wskazanych w poleceniu,\n- wąskie, jeśli zdający trafnie odniósł się tylko do niektórych elementów wskazanych w poleceniu (np. nie odniósł się do podanego w zadaniu\ntekstu lub nie przywołał innego tekstu kultury),\n- częściowe, jeżeli (a) niektórych argumentów nie można uznać za logicznie poprawne wobec przyjętego stanowiska lub (b) niektóre\nargumenty są niepoparte przykładami, lub (c) niektóre argumenty są wzajemnie sprzeczne.\nWypowiedź argumentacyjna, w której brak uzasadnienia, nie zawiera logicznie poprawnych argumentów za przyjętym rozwiązaniem problemu\nlub rozwija myśli niezwiązane ze stanowiskiem.\nC. Poprawność rzeczową ocenia się na podstawie liczby błędów rzeczowych. Pomyłki (np. w nazwach własnych lub datach) niewpływające na\nuzasadnienie stanowiska wobec problemu uważa się za usterki, a nie błędy rzeczowe.\nBłąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o nieznajomości (1) tekstu kultury, do którego odwołuje się zdający, oraz (2) kontekstu\ninterpretacyjnego przywołanego przez zdającego.\nD. Kompozycja oceniana jest ze względu na funkcjonalność segmentacji i uporządkowanie tekstu zgodnie z gatunkiem wypowiedzi. Należy\nwziąć pod uwagę, czy w tekście zostały wyodrębnione - językowo i graficznie - części pracy oraz akapity niezbędne dla jasnego przedstawienia\nstanowiska i uzasadniających je argumentów, a także czy wyodrębnione części i akapity są logicznie oraz konsekwentnie uporządkowane (bez\nluk i zbędnych powtórzeń).\nKompozycja jest funkcjonalna, jeśli podział tekstu na segmenty (części) i ich porządek (układ) są ściśle powiązane z porządkiem treści\ni realizowanymi w tekście funkcjami retorycznymi. Odejście od zasady trójdzielnej kompozycji nie jest błędem, jeśli segmentacja jest funkcjonalna.\nE. Spójność lokalną ocenia się na podstawie zgodności logicznej i gramatycznej między kolejnymi, znajdującymi się w bezpośrednim\nsąsiedztwie zdaniami w akapitach. Znaczne zaburzenia spójności wypowiedzi to np. akapity zbudowane z sekwencji zdań niepowiązanych ze\nsobą ani logicznie, ani gramatycznie (potok luźnych myśli, skojarzeń).\nF. Styl tekstu ocenia się ze względu na stosowność.\nStyl uznaje się za:\n- stosowny, jeśli zachowana jest zasada decorum (dobór środków językowych jest celowy i adekwatny do wybranego przez ucznia gatunku\nwypowiedzi, sytuacji egzaminacyjnej, tematu i intencji wypowiedzi oraz odmiany pisanej języka). Dopuszczalne są drobne, sporadyczne\nodstępstwa od stosowności,\n- częściowo stosowny, jeśli w wypowiedzi zdający niefunkcjonalnie łączy różne style, nie kontroluje jednolitości stylu, np. w wypowiedzi\npojawiają się wyrazy i konstrukcje z języka potocznego, nieoficjalnego, wtręty ze stylu urzędowego, nadmierna metaforyka.\nMieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne.\n- niestosowny, jeśli wypowiedź zawiera np. wulgaryzmy lub ma charakter obraźliwy.\nStyl wypracowania nie musi być zgodny z upodobaniami stylistycznymi egzaminatora.\nG. Poprawność językowa oceniana jest ze względu na liczbę i wagę błędów składniowych, leksykalnych, słowotwórczych, frazeologicznych,\nfleksyjnych i stylistycznych.\nBłąd stylistyczny to konstrukcja zgodna z normą językową, ale niewłaściwa w sytuacji, w której powstaje tekst, oraz nieodpowiednia dla stylu,\nw jakim tekst jest pisany, np. udziwniona metafora, niefunkcjonalny kolokwializm, wulgaryzm, nieuzasadnione powtórzenie leksykalne lub\nskładniowe. Błędów logicznych nie uznaje się za błędy stylistyczne.\nH. Poprawność zapisu ocenia się ze względu na liczbę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych (szacowaną odpowiednio do objętości\ntekstu) oraz ich wagę (błędy rażące i nierażące). Za błąd rażący uznaje się błąd, który polega na naruszeniu ogólnej reguły ortograficznej lub\ninterpunkcyjnej w zapisie słów lub fraz o wysokiej frekwencji. Ewentualne wątpliwości rozstrzygają ustalenia Rady Języka Polskiego\ni klasyfikacja błędów interpunkcyjnych Jerzego Podrackiego.\nTemat 2. Zinterpretuj podany utwór. Postaw tezę interpretacyjną i uzasadnij ją. Twoja\npraca powinna liczyć co najmniej 250 słów.\nSzczegółowe ustalenia dotyczące sposobu oceniania\n• Koncepcja interpretacyjna zdającego musi być widoczna w pracy, choć nie\nmusi być wyrażona w formie tezy, może wynikać pośrednio z wywodu.\n• Przywołany przez zdającego kontekst powinien być sfunkcjonalizowany\n(nawiązujący do tekstu i pogłębiający koncepcję interpretacyjną). Nie\nwystarczy samo jego wskazanie lub hasłowe odwołanie się do niego.\n• Proste odczytanie (parafrazowanie, streszczanie) tekstu danego w zadaniu nie\njest jego interpretacją.\n• Można przyznać maksymalną liczbę punktów za pracę, w której nie został\nopisany kontrast między formą a treścią.\n• Zdający wybiera obszar analizy, nie ma obowiązku dokonania np. analizy\nformy/języka wiersza.\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi\ni wykorzystanie zawartych w nich\ninformacji.\nZdający:\n1.1) odczytuje sens całego tekstu [ ]\n1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych tekstach\ninformacje zarówno jawne, jak i ukryte.\nII. Analiza i interpretacja tekstów\nkultury.\nZdający:\n1.2) określa problematykę utworu\n2.4) rozpoznaje w utworze sposoby kreowania\nświata przedstawionego i bohatera […]\n3.2) wykorzystuje w interpretacji utworu konteksty\n3.3) porównuje funkcjonowanie tych samych\nmotywów w różnych utworach literackich.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\nZdający:\n1.1) tworzy dłuższy tekst pisany [ ] (rozprawka)\n[ ] zgodnie z podstawowymi regułami jego\norganizacji, przestrzegając zasad spójności\nznaczeniowej i logicznej\n1.2) przygotowuje wypowiedź [ ] (wybiera [ ]\nodpowiedni układ kompozycyjny, analizuje temat,\nwybiera formę kompozycyjną, […], dobiera\nwłaściwe słownictwo)\n1.3) tworzy samodzielną wypowiedź\nargumentacyjną według podstawowych zasad logiki\ni retoryki (stawia tezę lub hipotezę, dobiera\nargumenty, porządkuje je, hierarchizuje, dokonuje\nich selekcji pod względem użyteczności\nw wypowiedzi, podsumowuje, dobiera przykłady\nilustrujące wywód myślowy, przeprowadza\nprawidłowe wnioskowanie).\nKryteria oceny interpretacji utworu poetyckiego\nA\nKoncepcja\ninterpretacyjna\nB\nUzasadnienie\ntezy\ninterpretacyjnej\nC\nPoprawność\nrzeczowa\nD\nZamysł\nkompozycyjny\nE\nSpójność\nlokalna\nF\nStyl tekstu\nG\nPoprawność\njęzykowa\nH\nPoprawność\nzapisu\n9\nKoncepcja\nniesprzeczna\nz utworem,\nspójna\ni obejmująca\nsensy\nniedosłowne\n15\nUzasadnienie\ntrafne\ni pogłębione\n4\nBrak błędów\nrzeczowych\n6\nKompozycja\nfunkcjonalna\n2\nPełna\nspójność\nwypowiedzi\nlub\nnieznaczne\nzaburzenia\nspójności\n4\nStyl\nstosowny\n6\nBrak błędów\nlub nieliczne\nbłędy\nnierażące\n4\nZapis\nw pełni\npoprawny\nlub nieliczne\nbłędy\nnierażące\n6\nKoncepcja\nniesprzeczna\nz utworem,\nale niespójna\ni/lub obejmująca\nw większości\nznaczenia\ndosłowne\n10\nUzasadnienie\ntrafne, ale\nniepogłębione\n2\nNie więcej\nniż jeden\nbłąd\nrzeczowy\n3\nZaburzenia\nfunkcjonalności\nkompozycji\n1\nZnaczne\nzaburzenia\nspójności\n2\nStyl\nczęściowo\nstosowny\n3\nLiczne błędy\nnierażące\nlub nieliczne\nbłędy rażące\n2\nLiczne błędy\nnierażące\nlub nieliczne\nbłędy rażące\n3\nKoncepcja\nczęściowo\nsprzeczna\nz utworem\n5\nUzasadnienie\nczęściowo trafne\n0\nBrak koncepcji\nlub koncepcja\ncałkowicie\nsprzeczna\nz utworem\n0\nBrak trafnych\nargumentów\nuzasadniających\ninterpretację\n0\nBłędy\nrzeczowe\n0\nBrak zamysłu\nkompozycyjnego\n0\nWypowiedź\nniespójna\n0\nStyl\nniestosowny\n0\nLiczne błędy\nrażące\n0\nLiczne błędy\nrażące\nUWAGA\nJeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.\nJeśli w kategorii A praca uzyska 2 punkty, a w kategorii B - 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.\nJeśli praca składa się z mniej niż 250 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C.\nPojawienie się rzeczowego błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę - zdający otrzymuje 0 punktów\nObjaśnienia dotyczące kryteriów oceny interpretacji utworu poetyckiego\nA. Koncepcja interpretacyjna jest efektem poszukiwania przez zdającego całościowego sensu utworu, tzn. jest pomysłem na jego odczytanie\n(wyrażonym np. w postaci tezy lub hipotezy interpretacyjnej). Ocenia się ją ze względu na to, czy jest niesprzeczna z utworem i czy jest\nspójna, a także czy zdający dociera do sensów niedosłownych interpretowanego utworu, czy czyta go jedynie na poziomie dosłownym.\nKoncepcja może być:\n- częściowo sprzeczna z utworem, jeśli jedynie we fragmentach (lub fragmencie) znajduje potwierdzenie w tekście.\n- całkowicie sprzeczna z utworem, jeśli nawet we fragmentach (lub fragmencie) nie znajduje potwierdzenia w tekście.\n- spójna, gdy obejmuje i łączy w całość odszukane przez piszącego sensy utworu.\n- niespójna, gdy jest fragmentaryczna, tzn. rekonstruuje pojedyncze sensy cząstkowe (np. z poszczególnych strof tekstu) bez wskazania\ncałościowego sensu utworu, oraz gdy zawiera luźno powiązane, niepowiązane lub wzajemnie wykluczające się odczytania sensu utworu\n(niesprzeczne z interpretowanym utworem).\nBrak koncepcji to brak śladów poszukiwania sensu utworu (całościowego i/lub sensów cząstkowych) - praca nie jest interpretacją,\na np. streszczeniem. Koncepcja interpretacyjna nie musi stanowić wyodrębnionej części pracy, może wynikać z jej całościowej wymowy.\nB. Uzasadnienie interpretacji jest oceniane ze względu na to, czy jest trafne i czy jest pogłębione.\nUzasadnienie może być:\n- trafne, jeśli zawiera wyłącznie powiązane z tekstem argumenty za odczytaniem sensu utworu. Argumenty muszą wynikać\nze sfunkcjonalizowanej analizy, to znaczy wywodzić się z formy lub/i treści tekstu.\n- częściowo trafne, jeśli w pracy - oprócz argumentów niepowiązanych z tekstem lub/i niewynikających ze sfunkcjonalizowanej analizy -\nzostał sformułowany przynajmniej jeden argument powiązany z tekstem i wynikający ze sfunkcjonalizowanej analizy.\n- pogłębione, jeśli znajduje potwierdzenie nie tylko w tekście, ale także w kontekstach (np. biograficznym, historycznoliterackim,\nfilozoficznym, kulturowym). Uczeń powinien choć częściowo rozwinąć przywołany kontekst, aby uzasadnić jego pojawienie się.\n- niepogłębione, gdy zdający przywołuje argumenty tylko z tekstu albo tylko z kontekstu. Wszystkie argumenty muszą być\nsfunkcjonalizowane.\nC. Poprawność rzeczową ocenia się na podstawie liczby błędów rzeczowych. Pomyłki (np. w nazwach własnych lub datach) niewpływające na\nkoncepcję interpretacyjną uważa się za usterki, a nie błędy rzeczowe.\nBłąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o nieznajomości (1) tekstu kultury, do którego odwołuje się zdający, oraz (2) kontekstu\ninterpretacyjnego przywołanego przez zdającego.\nD. Kompozycja jest oceniana ze względu na funkcjonalność segmentacji i uporządkowanie tekstu zgodnie z wybranym przez ucznia\ngatunkiem wypowiedzi. Należy wziąć pod uwagę, czy w tekście zostały wyodrębnione - językowo i graficznie - części pracy oraz akapity\nniezbędne dla jasnego przedstawienia koncepcji interpretacyjnej i uzasadniających ją argumentów, a także czy wyodrębnione części i akapity są\nlogicznie oraz konsekwentnie uporządkowane (bez luk i zbędnych powtórzeń).\nKompozycja jest funkcjonalna, jeśli podział tekstu na segmenty (części) i ich porządek (układ) są ściśle powiązane z porządkiem treści\ni realizowanymi w tekście funkcjami retorycznymi. Odejście od zasady trójdzielnej kompozycji nie jest błędem, jeśli segmentacja jest\nfunkcjonalna.\nE. Spójność lokalną ocenia się na podstawie zgodności logicznej i gramatycznej między kolejnymi, znajdującymi się w bezpośrednim\nsąsiedztwie zdaniami w akapitach. Znaczne zaburzenia spójności wypowiedzi to np. akapity zbudowane z sekwencji zdań niepowiązanych\nze sobą ani logicznie, ani gramatycznie (potok luźnych myśli, skojarzeń).\nF. Styl tekstu ocenia się ze względu na stosowność.\nStyl uznaje się za:\n- stosowny, jeśli zachowana jest zasada decorum (dobór środków językowych jest celowy i adekwatny do wybranego przez ucznia gatunku\nwypowiedzi, sytuacji egzaminacyjnej, tematu i intencji wypowiedzi oraz odmiany pisanej języka). Dopuszcza się drobne, sporadyczne\nodstępstwa od stosowności.\n- częściowo stosowny dotyczy wypowiedzi, w której zdający niefunkcjonalnie łączy różne style, nie kontroluje jednolitości stylu, np.\nw wypowiedzi pojawiają się wyrazy i konstrukcje z języka potocznego, nieoficjalnego, wtręty ze stylu urzędowego, nadmierna metaforyka.\nMieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne.\n- niestosowny, jeśli wypowiedź zawiera np. wulgaryzmy lub ma charakter obraźliwy.\nStyl wypracowania nie musi być zgodny z upodobaniami stylistycznymi egzaminatora.\nG. Poprawność językowa oceniana jest ze względu na liczbę i wagę błędów składniowych, leksykalnych, słowotwórczych, frazeologicznych,\nfleksyjnych i stylistycznych.\nBłąd stylistyczny to konstrukcja zgodna z normą językową, ale niewłaściwa w sytuacji, w której powstaje tekst, oraz nieodpowiednia dla stylu,\nw jakim tekst jest pisany, np. udziwniona metafora, niefunkcjonalny kolokwializm, wulgaryzm, nieuzasadnione powtórzenie leksykalne lub\nskładniowe. Błędów logicznych nie uznaje się za błędy stylistyczne.\nI. Poprawność zapisu ocenia się ze względu na liczbę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych (szacowaną odpowiednio do objętości tekstu)\noraz ich wagę (błędy rażące i nierażące). Za błąd rażący uznaje się błąd, który polega na naruszeniu ogólnej reguły ortograficznej lub\ninterpunkcyjnej w zapisie słów lub fraz o wysokiej frekwencji. Ewentualne wątpliwości rozstrzygają ustalenia Rady Języka Polskiego\ni klasyfikacja błędów interpunkcyjnych Jerzego Podrackiego.\nINFORMACJA O ZASADACH OCENIANIA PRAC Z JĘZYKA POLSKIEGO\nUCZNIÓW ZE STWIERDZONYMI DYSFUNKCJAMI\n1. W pracy maturalnej z języka polskiego autorstwa ucznia, u którego stwierdzono\ndysleksję i dysortografię, nie należy uwzględniać w ocenie następujących błędów:\na. zmienionej kolejności liter w wyrazach,\nb. wstawionych dodatkowo liter w wyrazie, opuszczonych lub przestawionych liter,\nc. opuszczonego początku lub końca wyrazu,\nd. występowania w wyrazach głosek dźwięcznych zamiast bezdźwięcznych\ni odwrotnie,\ne. mylenia głosek „i” i „j”, głosek nosowych z końcówką fleksyjną, np.: ę-em,\ną-om,\nf. mylenia przedrostków z przyimkami, np.: pode szły; błędnego zapisywania\nprzyimków z rzeczownikami i przysłówkami, np.: wklasie, zachwilę, napewno,\ng. niewłaściwego zapisu spółgłosek miękkich, np.: rosinie zamiast rośnie, skosiny\nzamiast skośny,\nh. pisowni niezgodnej z zasadami ortografii [od uczniów wymaga się dobrej\nznajomości zasad ortografii, co powoduje nadmierne do nich zaufanie\ni schematyczne ich stosowanie, np.: startóje bo startować, błędnej pisowni\nwyrazów, którymi nie rządzą zasady ortograficzne (których pisownię trzeba\nzapamiętać)],\ni. błędnego stosowania lun niestosowania znaków interpunkcyjnych.\n2. Uczeń, u którego stwierdzono dysgrafię ma prawo pisać bardzo wolno i stawiać\nniekształtne litery, pisać mało czytelnie i poza liniami.\n3. Wszystkie inne uchybienia w pracy nie są uzasadnione wymienionymi dysfunkcjami.","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2015-maj-matura-podstawowa/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"}]}