{"paper":{"id":"jezyk-polski-2018-maj-matura-podstawowa","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","variant":null,"exam_pdf":"jezyk-polski-2018-maj-matura-podstawowa/jezyk-polski-2018-maj-matura-podstawowa.pdf","key_pdf":"jezyk-polski-2018-maj-matura-podstawowa-odpowiedzi/jezyk-polski-2018-maj-matura-podstawowa-odpowiedzi.pdf","question_count":19,"source_label":"Język polski · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"jezyk-polski-2018-maj-matura-podstawowa/zad/4a","paper_id":"jezyk-polski-2018-maj-matura-podstawowa","number":"4a","points":1,"ptype":"closed","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Spośród podanych określeń wybierz te, które charakteryzują język przemówienia Włodzimierza Wójcika.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"C, D, F - Język przemówienia Wójcika charakteryzuje się: słownictwem wyrażającym ocenę (np. „fenomenalnego debiutu\", „Wielkim Współczesnym\", „prawdziwym klasykiem\"), używaniem przenośni (np. porównanie dzieła Różewicza do „dorodnego, zdrowo uformowanego drzewa\") oraz stosowaniem terminologii teoretycznoliterackiej (np. „metaforyka\", „wersyfikacja\", „wiersz różewiczowski\", „poezja patriotyczno-tyrtejska\").\n\n1 pkt - wskazanie trzech poprawnych określeń. 0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi. Wskazanie nawet jednej nieprawidłowej odpowiedzi przy trzech prawidłowych skutkuje przyznaniem 0 punktów.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Język polski · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2018-maj-matura-podstawowa/zad/11b","paper_id":"jezyk-polski-2018-maj-matura-podstawowa","number":"11b","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Przekształć powyższe zdania tak, aby uniknąć użycia sformułowań potocznych.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Wielu ludzi bezmyślnie powtarza cudze słowa. Więcej: wychwytują jakieś słowo czy sformułowanie, łączą je z innym przypadkowym słowem…\n\n1 pkt - poprawne przekształcenie zdań. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi.\n\nWielu ludzi bezmyślnie powtarza. Więcej: wybiera/wyjmuje z kontekstu słowo czy sformułowanie, łącząc je z innym przypadkowym słowem.; Wielu ludzi bezmyślnie powtarza. Więcej: napotykają jakieś słowo czy sformułowanie, łączą z innym przypadkowym słowem.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Język polski · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2018-maj-matura-podstawowa/zad/11a","paper_id":"jezyk-polski-2018-maj-matura-podstawowa","number":"11a","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Przeczytaj zdania: „Wielu ludzi powtarza jak papugi. Więcej: łapią jakieś słowo czy sformułowanie, sklejają z innym przypadkowym słowem…\" Wyjaśnij, czemu służy zastosowanie sformułowań potocznych w powyższych zdaniach.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Zastosowanie sformułowań potocznych służy wzmocnieniu ekspresywności wypowiedzi i obrazowemu przedstawieniu opisywanego zjawiska. Porównanie „jak papugi\" oraz potoczne czasowniki „łapią\", „sklejają\" oddają bezrefleksyjność i mechaniczność działań osób, które bezmyślnie powtarzają cudze słowa. Język potoczny jest tu adekwatny do opisywanego zachowania - autor celowo obniża styl, by podkreślić swoją krytyczną ocenę tego zjawiska.\n\n1 pkt - wyjaśnienie, czemu służy zastosowanie sformułowań potocznych. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi.\n\nZastosowanie sformułowań potocznych ma na celu pokazanie, jakim językiem włada społeczeństwo, oraz jest adekwatnym sposobem opisania zachowań ludzi podczas komunikowania się.; W celu wzmocnienia funkcji ekspresywnej zdania. Autor pogardliwie traktuje takie zachowanie, co podkreśla odpowiednimi sformułowaniami.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Język polski · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2018-maj-matura-podstawowa/zad/9b","paper_id":"jezyk-polski-2018-maj-matura-podstawowa","number":"9b","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Wyjaśnij znaczenie wyrazu „mediatorów\" użytego w poniższym zdaniu: „Bardzo potrzeba dziś mediatorów w wojnach wewnętrznych.\"","answer":null,"answer_text":null,"solution":"W kontekście tekstu „mediatorzy\" to osoby pośredniczące w rozwiązywaniu sporów i konfliktów wynikających z wzajemnego niezrozumienia. Są to neutralni tłumacze wewnątrzjęzykowi, którzy wysłuchaliby obu stron konfliktu i wytłumaczyli im wzajemnie sens wypowiedzi, pomagając przezwyciężyć bariery komunikacyjne.\n\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie znaczenia. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi.\n\nWojny wewnętrzne polegają na braku umiejętności wzajemnego słuchania się oraz rozumienia. „Mediatorzy\" w kontekście tekstu są osobami z założenia postronnymi, które miałyby wysłuchać wszystkich stron konfliktu oraz spokojnie wytłumaczyć sens wypowiedzi każdej z osób.; Mediatorzy to osoby pośredniczące w rozwiązywaniu, łagodzeniu pewnych sporów, wewnętrznych konfliktów, ułatwiające właściwą wzajemną komunikację językową.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Język polski · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2018-maj-matura-podstawowa/zad/9a","paper_id":"jezyk-polski-2018-maj-matura-podstawowa","number":"9a","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Wyjaśnij sens tytułu Profesja stulecia w kontekście całego tekstu.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Tytuł „Profesja stulecia\" ironicznie wskazuje, że w XXI wieku najbardziej potrzebnym zawodem jest tłumacz wewnątrzjęzykowy - osoba objaśniająca sens wypowiedzi ludziom posługującym się tym samym językiem. Autor sugeruje, że problemy z wzajemnym zrozumieniem się są tak powszechne i głębokie, iż zawód mediatora językowego staje się kluczową profesją naszych czasów.\n\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie tytułu. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi.\n\nTytuł „Profesja stulecia\" w ironiczny sposób ukazuje, z czym ma problem współczesne społeczeństwo. Jest nim brak zrozumienia sensu wypowiedzi innych osób, którzy posługują się tym samym językiem.; Tytuł „Profesja stulecia\" sugeruje, iż autor tekstu dostrzega wszechobecne problemy w komunikowaniu się z innymi ludźmi, a zawód tłumacz w języku polskim rozwiązałby je poprzez wyjaśnienie, co nadawca chciał przekazać.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Język polski · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2018-maj-matura-podstawowa/zad/4b","paper_id":"jezyk-polski-2018-maj-matura-podstawowa","number":"4b","points":2,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Wymień dwa środki językowe świadczące o zastosowaniu przez Włodzimierza Wójcika etykiety językowej wobec Tadeusza Różewicza i uczestników uroczystości. Podaj nazwę każdego z nich i zilustruj przykładem z tekstu.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"1. Formy adresatywne (bezpośrednie zwroty do adresata) - np. „Panie Rektorze\", „Prześwietny Senacie\", „Dostojny Doktorancie\". Są to uroczyste formy grzecznościowe, które wyrażają szacunek wobec uczestników ceremonii.\n\n2. Epitety nacechowane pozytywnie - np. „wielkiemu pisarzowi\", „Wielkim Współczesnym\", „prawdziwym klasykiem\". Określenia te podnoszą rangę adresata i wyrażają najwyższe uznanie dla jego dorobku.\n\n2 pkt - wskazanie dwóch środków językowych i zilustrowanie każdego z nich właściwym przykładem. 1 pkt - wskazanie jednego środka językowego i zilustrowanie go właściwym przykładem. 0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.\n\nbezpośredni zwrot / formy adresatywne / apostrofy / formy grzecznościowe - nadać Tobie / Dostojny Doktorancie / Panie Rektorze; epitety lub inne określenia nacechowane pozytywnie - Prześwietny Senacie / Dostojny Doktorancie / wielkiemu pisarzowi / fenomenalnego debiutu Różewicza / Wielkim Współczesnym; peryfraza - Wielki Współczesny; użycie wielkich liter - Twych / Prześwietny Senat","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Język polski · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2018-maj-matura-podstawowa/zad/1","paper_id":"jezyk-polski-2018-maj-matura-podstawowa","number":"1","points":1,"ptype":"true_false","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 1. (0-1)\nOceń prawdziwość poniższych stwierdzeń odnoszących się do przemówienia\nWłodzimierza Wójcika. Wybierz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest\nfałszywe.\n1.\nAutor podkreśla szczególne zasługi Tadeusza Różewicza dla\nrozwoju form poetyckich w literaturze powojennej.\nP\nF\n2.\nAutor łączy emocjonalną ocenę dorobku Tadeusza Różewicza\nz racjonalnymi argumentami uzasadniającymi przyznanie poecie\ntytułu doctora honoris causa.\nP\nF\n3.\nAutor nie komentuje postawy Tadeusza Różewicza wobec\ndoświadczeń wojny.\nP\nF\n1 Liryki lozańskie - cykl utworów poetyckich Adama Mickiewicza.\nMPO_1P","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\nZdający:\n1.1) odczytuje sens całego tekstu […] oraz\nwydzielonych przez siebie fragmentów […];\n1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych\ntekstach informacje zarówno jawne, jak\ni ukryte […].\nSchemat punktowania\n1 p. - poprawna odpowiedź.\n0 p. - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\n1. PRAWDA\n2. PRAWDA\n3. FAŁSZ","solution":"1. P (Prawda) - Autor podkreśla zasługi Różewicza dla rozwoju form poetyckich, pisząc o stworzeniu „wiersza różewiczowskiego\" - pozbawionego nadmiernej metaforyki i zdobnictwa, zbliżonego do prozy, będącego odkryciem na miarę dokonań wersyfikacyjnych Kochanowskiego i Mickiewicza.\n\n2. P (Prawda) - Autor łączy emocjonalną ocenę (np. wyrażenie radości z pełnienia roli laudatora, zachwyt nad wierszem Chleb) z racjonalnymi argumentami (analiza dorobku literackiego, wskazanie na nowatorstwo formy i treści poezji Różewicza).\n\n3. F (Fałsz) - Autor obszernie komentuje postawę Różewicza wobec doświadczeń wojny, pisząc o pokoleniu Kolumbów, gorzkim obrachunku z wojenną przeszłością, rezygnacji z patosu wojennego i koncepcji poezji patriotyczno-tyrtejskiej.\n\n1 pkt - za trzy poprawne odpowiedzi. 0 pkt - za odpowiedź niepełną lub niepoprawną albo brak odpowiedzi.","image":"img/jezyk-polski-2018-maj-matura-podstawowa/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2018-maj-matura-podstawowa/zad/2","paper_id":"jezyk-polski-2018-maj-matura-podstawowa","number":"2","points":2,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 2. (0-2)\nNa podstawie przemówienia Włodzimierza Wójcika sformułuj dwa argumenty, którymi\nuzasadnisz, że Tadeusz Różewicz zmienił charakter poezji powstałej po doświadczeniach\nII wojny światowej.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\nZdający:\n1.1) odczytuje sens całego tekstu […] oraz\nwydzielonych przez siebie fragmentów […].\nSchemat punktowania\n2 p. - poprawne sformułowanie dwóch argumentów.\n1 p. - poprawne sformułowanie jednego argumentu.\n0 p. - odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Tadeusz Różewicz zmienił charakter poezji powstałej po doświadczeniach II wojny\nświatowej, gdyż jego wiersze cechowały się brakiem nadmiernego zdobnictwa, symboliki\ni metafor - stały się podobne do prozy.\nAutor poezji stwierdził również, że wiersze przedwojenne są zbyt patetyczne i sztuczne,\ndlatego zrezygnował z tego w swoich dziełach.\n• Tadeusz Różewicz zanegował uprzedni patriotyczno-tyrtejski charakter poezji,\nkoncentrując się na walce z chaosem i konsumpcjonizmem. Zmienił również formę,\nodchodząc od metaforyki i zdobnictwa, skupił się na pierwszym znaczeniu słów.\nUwaga.\nAby za odpowiedź został przyznany punkt, musi ona mieć formę argumentu zawierającego\nuogólnienie i uszczegółowienie. Argumenty te mogą się odnosić zarówno do problematyki, jak\ni do organizacji wypowiedzi poetyckiej.","solution":"Argument 1: Różewicz zmienił formę wypowiedzi poetyckiej - stworzył nowy typ wiersza, pozbawionego nadmiernej metaforyki i zdobnictwa, zbliżonego do prozy, zwanego „wierszem różewiczowskim\". Dążył do przywracania słowom ich pierwotnych sensów i znaczeń, co było odkryciem na miarę dokonań wersyfikacyjnych Kochanowskiego i Mickiewicza.\n\nArgument 2: Różewicz zmienił problematykę i postawę wobec tradycji poetyckiej - zrezygnował z patosu wojennego i koncepcji poezji patriotyczno-tyrtejskiej, uznając, że po Oświęcimiu dawna poezja okazała się anachroniczna w sferze treści i sztuczna w sferze formy. Zamiast tego skoncentrował się na nowym sposobie artykulacji zagadnień moralnych, walce z absurdem i dewiacjami współczesnej cywilizacji.\n\n2 pkt - poprawne sformułowanie dwóch argumentów. 1 pkt - poprawne sformułowanie jednego argumentu. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi.\n\nTadeusz Różewicz zmienił charakter poezji powstałej po doświadczeniach II wojny światowej, gdyż jego wiersze cechowały się brakiem nadmiernego zdobnictwa, symboliki i metafor - stały się podobne do prozy. Autor poezji stwierdził również, że wiersze przedwojenne są zbyt patetyczne i sztuczne, dlatego zrezygnował z tego w swoich dziełach.; Tadeusz Różewicz zanegował uprzedni patriotyczno-tyrtejski charakter poezji, koncentrując się na walce z chaosem i konsumpcjonizmem. Zmienił również formę, odchodząc od metaforyki i zdobnictwa, skupił się na pierwszym znaczeniu słów.","image":"img/jezyk-polski-2018-maj-matura-podstawowa/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2018-maj-matura-podstawowa/zad/3","paper_id":"jezyk-polski-2018-maj-matura-podstawowa","number":"3","points":2,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 3. (0-2)\nCzy z wiersza Tadeusza Różewicza Chleb, przywołanego przez autora przemówienia,\nwynika, że spełniło się pragnienie Adama Mickiewicza wyrażone w poniższym fragmencie\nEpilogu Pana Tadeusza? W uzasadnieniu swojej odpowiedzi wykorzystaj symbolikę\nponiższego fragmentu Epilogu oraz wiersza Chleb.\nO, gdybym kiedy dożył tej pociechy,\nŻeby te księgi zbłądziły pod strzechy,\nŻeby wieśniaczki, kręcąc kołowrotki,\nGdy odśpiewają ulubione zwrotki\nO tej dziewczynie, co tak grać lubiła,\nŻe przy skrzypeczkach gąski pogubiła,\nO tej sierocie, co piękna jak zorze\nZaganiać gąski szła w wieczornej porze,\nGdyby też wzięły na koniec do ręki\nTe księgi, proste jako ich piosenki!\nMPO_1P","answer":null,"answer_text":"Zadanie 3. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\nZdający:\n1.1) odczytuje sens całego tekstu […] oraz\nwydzielonych przez siebie fragmentów […].\nII. Analiza i interpretacja tekstów kultury.\nZdający:\n2.5) porównuje utwory literackie lub ich\nfragmenty (dostrzega cechy wspólne\ni różne).\n3.3) porównuje funkcjonowanie tych\nsamych motywów w różnych utworach\nliterackich.\nSchemat punktowania\n2 p. - zajęcie stanowiska i jego uzasadnienie z wykorzystaniem symboliki fragmentu Epilogu\noraz wiersza Chleb.\n1 p. - zajęcie stanowiska i jego uzasadnienie z wykorzystaniem symboliki fragmentu Epilogu\nalbo wiersza Chleb.\n0 p. - odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\n• Adam Mickiewicz w przytoczonym fragmencie „Epilogu” „Pana Tadeusza” wyraża\npragnienie, aby jego dzieło, jego twórczość były obecne w życiu zwykłych ludzi, aby\nwzbudzały w nich emocje. Z wiersza Tadeusza Różewicza jasno wynika, że to pragnienie\nspełniło się. Już sam tytuł „Chleb” mówi o tym, że poezja Mickiewicza to coś powszedniego\ndla Polaków, każdy ją zna. Ponadto sformułowanie „[…] który się w krew narodu zmienia”\nsugeruje, że twórczość Adama Mickiewicza stała się integralną częścią narodu polskiego.\n• Pragnienie Adama Mickiewicza wyrażone we fragmencie „Epilogu” „Pana Tadeusza”\nzostało spełnione, ponieważ przelane na papier słowa autora miały w przyszłości być\nczytane przez zwykłych ludzi, rozumiane przez „wieśniaczki”. Zadaniem utworu była trafnie\ndo serc i umysłów prostych ludzi w ich codzienności. W wierszu „Chleb” poezja Mickiewicza\nstaje się elementem codzienności, tytułowym chlebem, który wpływa na cały naród.\nUwaga.\nW przypadku błędu rzeczowego dotyczącego „Pana Tadeusza” Adama Mickiewicza należy\nprzyznać 0 punktów.","solution":"Tak, z wiersza Różewicza Chleb wynika, że pragnienie Mickiewicza się spełniło. W Epilogu Pana Tadeusza Mickiewicz marzy, aby jego dzieła trafiły pod strzechy - do prostych ludzi, wieśniaczek przy kołowrotkach - i stały się częścią ich codzienności, tak proste jak ich piosenki. Symbolika tego fragmentu opiera się na idei powszechności i bliskości literatury zwykłemu człowiekowi.\n\nW wierszu Chleb Różewicz potwierdza spełnienie tego pragnienia, posługując się symboliką chleba - produktu podstawowego, powszedniego, niezbędnego do życia. Poezja Mickiewicza zostaje przyrównana do chleba, który „żywi i zachwyca\" - karmi duchowo naród od stu lat. Sformułowanie „który się w krew narodu zmienia\" wskazuje, że twórczość wieszcza stała się integralną częścią tożsamości Polaków. Chleb-poezja, „siłą uczucia rozmnożony\", dociera do wszystkich, spełniając marzenie Mickiewicza o powszechnej dostępności jego dzieła.\n\n2 pkt - zajęcie stanowiska i jego uzasadnienie z wykorzystaniem symboliki fragmentu Epilogu oraz wiersza Chleb. 1 pkt - zajęcie stanowiska i jego uzasadnienie z wykorzystaniem symboliki fragmentu Epilogu albo wiersza Chleb. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi.\n\nAdam Mickiewicz w przytoczonym fragmencie „Epilogu\" „Pana Tadeusza\" wyraża pragnienie, aby jego dzieło, jego twórczość były obecne w życiu zwykłych ludzi, aby wzbudzały w nich emocje. Z wiersza Tadeusza Różewicza jasno wynika, że to pragnienie spełniło się. Już sam tytuł „Chleb\" mówi o tym, że poezja Mickiewicza to coś powszedniego dla Polaków, każdy ją zna. Ponadto sformułowanie „który się w krew narodu zmienia\" sugeruje, że twórczość Adama Mickiewicza stała się integralną częścią narodu polskiego.; Pragnienie Adama Mickiewicza wyrażone we fragmencie „Epilogu\" „Pana Tadeusza\" zostało spełnione, ponieważ przelane na papier słowa autora miały w przyszłości być czytane przez zwykłych ludzi, rozumiane przez „wieśniaczki\". Zadaniem utworu było trafić do serc i umysłów prostych ludzi w ich codzienności. W wierszu „Chleb\" poezja Mickiewicza staje się elementem codzienności, tytułowym chlebem, który wpływa na cały naród.","image":"img/jezyk-polski-2018-maj-matura-podstawowa/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2018-maj-matura-podstawowa/zad/4","paper_id":"jezyk-polski-2018-maj-matura-podstawowa","number":"4","points":3,"ptype":"closed","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 4. (0-3)\na) Spośród podanych określeń wybierz te, które charakteryzują język przemówienia\nWłodzimierza Wójcika.\nA. stosowanie wykrzyknień\nB. schematyczna składnia\nC. słownictwo wyrażające ocenę\nD. używanie przenośni\nE. liczne wyrazy nacechowane negatywnie\nF. stosowanie terminologii teoretycznoliterackiej\nb) Wymień dwa środki językowe świadczące o zastosowaniu przez Włodzimierza Wójcika\netykiety językowej wobec Tadeusza Różewicza i uczestników uroczystości. Podaj nazwę\nkażdego z nich i zilustruj przykładem z tekstu.\nNazwa środka językowego\nPrzykład z tekstu\n1.\n2.","answer":"C","answer_text":"Zadanie 4. (0-3)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\nZdający:\n1.4) […] rozpoznaje zastosowane […]\nśrodki językowe i ich funkcje w tekście.\na)\nSchemat punktowania\n1 p. - wskazanie trzech poprawnych określeń.\n0 p. - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nC, D, F\nUwaga.\nWskazanie nawet jednej nieprawidłowej odpowiedzi przy trzech prawidłowych skutkuje\nprzyznaniem 0 punktów.\nb)\nSchemat punktowania\n2 p. - wskazanie dwóch środków językowych i zilustrowanie każdego z nich właściwym\nprzykładem.\n1 p. - wskazanie jednego środka językowego i zilustrowanie go właściwym przykładem.\n0 p. - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n• bezpośredni zwrot / formy adresatywne / apostrofy / formy grzecznościowe - nadać Tobie /\nDostojny Doktorancie / Panie Rektorze\n• epitety lub inne określenia nacechowane pozytywnie - Prześwietny Senacie / Dostojny\nDoktorancie / wielkiemu pisarzowi / fenomenalnego debiutu Różewicza / Wielkim\nWspółczesnym\n• peryfraza - Wielki Współczesny\n• użycie wielkich liter - Twych / Prześwietny Senat\nUwaga.\n• Podanie tylko środków językowych lub samych przykładów z tekstu nie jest punktowane.\n• Wszystkie wskazane środki językowe muszą odnosić się do etykiety językowej.","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2018-maj-matura-podstawowa/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2018-maj-matura-podstawowa/zad/5","paper_id":"jezyk-polski-2018-maj-matura-podstawowa","number":"5","points":1,"ptype":"closed","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 5. (0-1)\nDokończ zdanie. Wybierz odpowiedź A albo B, a następnie 1., 2. albo 3.\nW wypowiedzeniu W tomach poetyckich „Niepokój” i „Czerwona rękawiczka” wypowiadał\nsię w imieniu swojego pokolenia, dokonując gorzkiego obrachunku z minioną wojenną\nprzeszłością dominuje funkcja\nA.\nimpresywna,\nponieważ\n1.\nautor przemówienia wyraża w tym\nwypowiedzeniu swoją opinię na temat\ntwórczości Tadeusza Różewicza.\n2.\nwypowiedzenie to zawiera informacje\no konkretnych tomach poetyckich Tadeusza\nRóżewicza.\nB.\nekspresywna,\n3.\nwypowiedzenie to w bezpośredni sposób\nzmusza odbiorców do uznania argumentów\nmówcy.\nMPO_1P\nTekst do zadań 6.-12.\nWojciech Bonowicz\nProfesja stulecia\nOd dawna chodzi mi po głowie pomysł, żeby założyć biuro tłumaczeń. Pełna nazwa\nbrzmiałaby: Biuro Tłumaczeń w Języku Polskim. Nie „na język”, ale właśnie „w języku”.\nLudzie przychodziliby do mnie z tekstami, które gdzieś przeczytali lub usłyszeli, a ja bym im\ntłumaczył, co autorzy mieli na myśli. Robota beznadziejna, ale społecznie pożyteczna. Stawki\nbyłyby niewygórowane, bo jednak zależałoby mi, by klientów przychodziło jak najwięcej. Dla\ntych, którzy przynosiliby współczesne wiersze - rabat.\nTłumacz to zawód XXI wieku, mówił Ryszard Kapuściński, mając oczywiście na myśli\nprzekłady z jednego języka na drugi. Świat by zamarł, gdyby nagle zabrakło tych wszystkich\npracowitych, upartych, często źle opłacanych mediatorów. Ale sądzę, że dziś równie potrzebni\nsą tłumacze wewnątrzjęzykowi. Może na uczelniach należałoby stworzyć odpowiednie\nkierunki - rodzaj połączenia językoznawstwa, filozofii i psychologii? Tłumacze, którzy\nzdecydowaliby się na takie studia, musieliby być biegli w różnych dziedzinach. […]\nBardzo potrzeba dziś mediatorów w wojnach wewnętrznych. Oczywiście mediacje tego\nrodzaju nie są możliwe przed kamerami czy na forach internetowych. Tylko w zaciszu gabinetu,\ntwarzą w twarz, da się może jeszcze coś wytłumaczyć. „Posłuchajmy się!” - apeluje\no. Wacław Hryniewicz w […] książce Wiara w oczekiwaniu. Słuchać się nawzajem jest jednak\ncoraz trudniej. Gdyby rzecz całą wyłożył nam ktoś neutralny, z dyplomem uprawniającym do\ntego typu mediacji, może byśmy posłuchali.\nNo dobrze. A co z przypadkami, kiedy ktoś mówi, ale nie wie, o co mu chodzi? Wielu ludzi\npowtarza jak papugi. Więcej: łapią jakieś słowo czy sformułowanie, sklejają z innym\nprzypadkowym słowem… Ich wypowiedzi często przypominają anonimy wyklejane na\nkartkach z fragmentów powycinanych z gazet. Czasem ich cel jest podobny jak owych\nanonimów: ośmieszyć, wystraszyć, zagrozić. Co w takich sytuacjach ma zrobić tłumacz?\nMyślę, że nawet pokazanie samej techniki wiele wyjaśnia. Potem trzeba by wytłumaczyć,\nskąd się te „anonimy” biorą. Może jest w człowieku potrzeba takiego „klejenia”? Może coś\nw ten sposób chce ratować? Przed czymś się broni? Wyobraźmy sobie i taką sytuację: do\nmojego biura tłumaczeń przychodzi publicysta N.N.2, kładzie na biurku numer pisma, w którym\npublikuje, i prosi: „Tak mi się tu napisało. Może mi pan wytłumaczyć, o co mi właściwie szło?”.\nPewnie się zastanawiacie, dlaczego za tłumaczenie współczesnych wierszy miałby być\nrabat. Po pierwsze - żeby pobudzić zainteresowanie wierszami. Słówko „rabat” ciągle ma\nniezdrową siłę przyciągania. Po drugie - wiersze, choćby nie wiem jak wydawały się trudne,\nskomplikowane formalnie, gęste od nakładających się na siebie sensów, dużo łatwiej\nwytłumaczyć niż większość tego, co się dookoła mówi i wypisuje.\nPS Tylko mi niczego jeszcze nie wysyłajcie. Na razie biuro nie jest otwarte.\nNa podstawie: Wojciech Bonowicz, Profesja stulecia, „Tygodnik Powszechny” 2016, nr 42.\n2 N.N. - skrót oznaczający kogoś nieznanego, anonimowego, stosowany również w celu uniknięcia podania\nnazwiska.\nMPO_1P","answer":"B","answer_text":"Zadanie 5. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\nZdający:\n3.4) rozpoznaje […] funkcje tekstu ([…]\nekspresywną […]).\nSchemat punktowania\n1 p. - poprawna odpowiedź.\n0 p. - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nB1","solution":"B, 1 - W wypowiedzeniu dominuje funkcja ekspresywna, ponieważ autor przemówienia wyraża w nim swoją opinię na temat twórczości Tadeusza Różewicza. Użycie wartościujących określeń takich jak „gorzkiego obrachunku\" świadczy o subiektywnej ocenie dorobku poety.\n\n1 pkt - za poprawną odpowiedź. 0 pkt - za odpowiedź niepełną lub niepoprawną albo brak odpowiedzi.","image":"img/jezyk-polski-2018-maj-matura-podstawowa/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2018-maj-matura-podstawowa/zad/6","paper_id":"jezyk-polski-2018-maj-matura-podstawowa","number":"6","points":1,"ptype":"closed","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 6. (0-1)\nCo jest głównym przedmiotem rozważań autora tekstu? Zaznacz właściwą odpowiedź\nspośród podanych.\nA. Funkcje anonimów w debacie publicznej.\nB. Rola tłumaczy w wielojęzycznym świecie.\nC. Niemożność wzajemnego zrozumienia się i jej przyczyny.\nD. Stosowanie manipulacji przez nadawców tekstów wobec odbiorców.","answer":"C","answer_text":"Zadanie 6. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\nZdający:\n1.1) odczytuje sens całego tekstu […] oraz\nwydzielonych przez siebie fragmentów […].\nSchemat punktowania\n1 p. - poprawna odpowiedź.\n0 p. - odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nC","solution":"C - Głównym przedmiotem rozważań autora jest niemożność wzajemnego zrozumienia się i jej przyczyny. Bonowicz ironicznie proponuje stworzenie biura tłumaczeń wewnątrzjęzykowych, co wskazuje na problem braku porozumienia między ludźmi posługującymi się tym samym językiem.\n\n1 pkt - za poprawną odpowiedź. 0 pkt - za odpowiedź niepoprawną lub brak odpowiedzi.","image":"img/jezyk-polski-2018-maj-matura-podstawowa/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2018-maj-matura-podstawowa/zad/7","paper_id":"jezyk-polski-2018-maj-matura-podstawowa","number":"7","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 7. (0-1)\nWyjaśnij, na czym - zdaniem autora - polegałaby rola „tłumaczy w języku polskim”.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\nZdający:\n1.1) odczytuje sens całego tekstu […] oraz\nwydzielonych przez siebie fragmentów […].\nSchemat punktowania\n1 p. - poprawne wyjaśnienie.\n0 p. - odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Rola tłumaczy w języku polskim polegałaby na objaśnianiu tekstu, tłumaczeniu, jakie były\nintencje autora.\n• Rola takich tłumaczy polegałaby na rozwiązywaniu problemów związanych z komunikacją\ni zrozumieniem się nawzajem.","solution":"Rola „tłumaczy w języku polskim\" polegałaby na objaśnianiu ludziom sensu tekstów napisanych lub wypowiedzianych w języku polskim - wyjaśnianiu, co autorzy mieli na myśli. Tacy tłumacze pełniliby również funkcję mediatorów w sporach wynikających z wzajemnego niezrozumienia, pomagając stronom zrozumieć intencje rozmówców.\n\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi.\n\nRola tłumaczy w języku polskim polegałaby na objaśnianiu tekstu, tłumaczeniu, jakie były intencje autora.; Rola takich tłumaczy polegałaby na rozwiązywaniu problemów związanych z komunikacją i zrozumieniem się nawzajem.","image":"img/jezyk-polski-2018-maj-matura-podstawowa/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2018-maj-matura-podstawowa/zad/8","paper_id":"jezyk-polski-2018-maj-matura-podstawowa","number":"8","points":1,"ptype":"true_false","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 8. (0-1)\nOceń prawdziwość poniższych stwierdzeń odnoszących się do tekstu Wojciecha\nBonowicza. Wybierz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1.\nWspółczesna poezja posługuje się prostszym językiem niż\npublicystyka.\nP\nF\n2.\nTylko dyskusja publiczna umożliwia dogłębne wyjaśnienie\nskrajnie różnych stanowisk.\nP\nF\n3.\nPomysł stworzenia Biura Tłumaczeń w Języku Polskim jest\nironicznym komentarzem do aktualnych problemów\nw komunikowaniu się.\nP\nF","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\nZdający:\n1.1) odczytuje sens całego tekstu […] oraz\nwydzielonych przez siebie fragmentów […].\nSchemat punktowania\n1 p. - poprawna odpowiedź.\n0 p. - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\n1. FAŁSZ\n2. FAŁSZ\n3. PRAWDA","solution":"1. F (Fałsz) - Autor nie twierdzi, że poezja posługuje się prostszym językiem niż publicystyka. Wręcz przeciwnie - pisze, że wiersze mogą wydawać się trudne i skomplikowane formalnie, ale łatwiej je wytłumaczyć niż większość tego, co się dookoła mówi i wypisuje. Chodzi o głębię i spójność sensu, nie o prostotę języka.\n\n2. F (Fałsz) - Autor twierdzi coś wręcz przeciwnego: mediacje nie są możliwe przed kamerami czy na forach internetowych, lecz tylko w zaciszu gabinetu, twarzą w twarz.\n\n3. P (Prawda) - Pomysł biura tłumaczeń wewnątrzjęzykowych jest ironicznym komentarzem do problemów z komunikacją - autor sam przyznaje, że to „robota beznadziejna, ale społecznie pożyteczna\", a na końcu dodaje, że biuro jeszcze nie jest otwarte.\n\n1 pkt - za trzy poprawne odpowiedzi. 0 pkt - za odpowiedź niepełną lub niepoprawną albo brak odpowiedzi.","image":"img/jezyk-polski-2018-maj-matura-podstawowa/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2018-maj-matura-podstawowa/zad/9","paper_id":"jezyk-polski-2018-maj-matura-podstawowa","number":"9","points":2,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 9. (0-2)\na) Wyjaśnij sens tytułu Profesja stulecia w kontekście całego tekstu.\nb) Wyjaśnij znaczenie wyrazu mediatorów użytego w poniższym zdaniu.\nBardzo potrzeba dziś mediatorów w wojnach wewnętrznych.\nMPO_1P","answer":null,"answer_text":"Zadanie 9. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\nZdający:\n1.1) odczytuje sens całego tekstu (a w nim\nznaczenie wyrazów […]) oraz wydzielonych\nprzez siebie fragmentów […];\n3.1) analizuje i definiuje […] znaczenia\nsłów.\na)\nSchemat punktowania\n1 p. - poprawne wyjaśnienie tytułu.\n0 p. - odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Tytuł „Profesja stulecia” w ironiczny sposób ukazuje, z czym ma problem współczesne\nspołeczeństwo. Jest nim brak zrozumienia sensu wypowiedzi innych osób, którzy posługują\nsię tym samym językiem.\n• Tytuł „Profesja stulecia” sugeruje, iż autor tekstu dostrzega wszechobecne problemy\nw komunikowaniu się z innymi ludźmi, a zawód tłumacz w języku polskim rozwiązałby je\npoprzez wyjaśnienie, co nadawca chciał przekazać.\nb)\nSchemat punktowania\n1 p. - poprawne wyjaśnienie znaczenia.\n0 p. - odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Wojny wewnętrzne polegają na braku umiejętności wzajemnego słuchania się oraz\nrozumienia. „Mediatorzy” w kontekście tekstu są osobami z założenia postronnymi, które\nmiałyby wysłuchać wszystkich stron konfliktu oraz spokojnie wytłumaczyć sens wypowiedzi\nkażdej z osób.\n• Mediatorzy to osoby pośredniczące w rozwiązywaniu, łagodzeniu pewnych sporów,\nwewnętrznych konfliktów, ułatwiające właściwą wzajemną komunikację językową.","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2018-maj-matura-podstawowa/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2018-maj-matura-podstawowa/zad/10","paper_id":"jezyk-polski-2018-maj-matura-podstawowa","number":"10","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 10. (0-1)\nNa podstawie tekstu podaj przykład nieetycznego posługiwania się językiem.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\nZdający:\n1.1) odczytuje sens całego tekstu […] oraz\nwydzielonych przez siebie fragmentów […];\n1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych\ntekstach informacje zarówno jawne, jak\ni ukryte.\nSchemat punktowania\n1 p. - poprawna odpowiedź.\n0 p. - odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Złe intencje wypowiedzi: ośmieszenie, zastraszenie kogoś.\n• Nieetyczne posługiwanie się językiem polskim polega m.in. na wykorzystywaniu go w celu\nośmieszenia, wystraszenia.","solution":"Przykładem nieetycznego posługiwania się językiem jest tworzenie wypowiedzi, których celem jest ośmieszenie, wystraszenie lub zagrożenie komuś. Autor porównuje takie wypowiedzi do anonimów wyklejanych z fragmentów powycinanych z gazet - ich twórcy bezrefleksyjnie sklejają przypadkowe słowa i sformułowania, aby zaszkodzić innym.\n\n1 pkt - poprawna odpowiedź. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi.\n\nZłe intencje wypowiedzi: ośmieszenie, zastraszenie kogoś.; Nieetyczne posługiwanie się językiem polskim polega m.in. na wykorzystywaniu go w celu ośmieszenia, wystraszenia.","image":"img/jezyk-polski-2018-maj-matura-podstawowa/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2018-maj-matura-podstawowa/zad/11","paper_id":"jezyk-polski-2018-maj-matura-podstawowa","number":"11","points":2,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 11. (0-2)\nPrzeczytaj zdania.\nWielu ludzi powtarza jak papugi. Więcej: łapią jakieś słowo czy sformułowanie, sklejają\nz innym przypadkowym słowem…\na) Wyjaśnij, czemu służy zastosowanie sformułowań potocznych w powyższych zdaniach.\nb) Przekształć powyższe zdania tak, aby uniknąć użycia sformułowań potocznych.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 11. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\nZdający:\n1.4) […] rozpoznaje zastosowane […]\nśrodki językowe i ich funkcje w tekście;\n3.1) analizuje i definiuje […] znaczenia\nsłów;\n3.8) odróżnia słownictwo neutralne od\nemocjonalnego i wartościującego, oficjalne\nod swobodnego.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n1.7) wykonuje różne działania na tekście\ncudzym […].\nUmiejętność z III etapu edukacyjnego\n2.2) sprawnie posługuje się oficjalną […]\nodmianą polszczyzny […].\na)\nSchemat punktowania\n1 p. - wyjaśnienie, czemu służy zastosowanie sformułowań potocznych.\n0 p. - odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Zastosowanie sformułowań potocznych ma na celu pokazanie, jakim językiem włada\nspołeczeństwo, oraz jest adekwatnym sposobem opisania zachowań ludzi podczas\nkomunikowania się.\n• W celu wzmocnienia funkcji ekspresywnej zdania. Autor pogardliwie traktuje takie\nzachowanie, co podkreśla odpowiednimi sformułowaniami.\nb)\nSchemat punktowania\n1 p. - poprawne przekształcenie zdań.\n0 p. - odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\n• Wielu ludzi bezmyślnie powtarza. Więcej: wybiera/wyjmuje z kontekstu słowo czy\nsformułowanie, łącząc je z innym przypadkowym słowem.\n• Wielu ludzi bezmyślnie powtarza. Więcej: napotykają jakieś słowo czy sformułowanie, łączą\nz innym przypadkowym słowem.\nUwaga.\nPrzekształceniu z języka potocznego muszą ulec trzy elementy: „powtarza jak papugi”,\n„łapią”, „sklejają z innym”, należy przy tym zachować pełny sens zdań. Zdający może zmienić\nstrukturę zdania.","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2018-maj-matura-podstawowa/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2018-maj-matura-podstawowa/zad/12","paper_id":"jezyk-polski-2018-maj-matura-podstawowa","number":"12","points":3,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 12. (0-3)\nNapisz streszczenie tekstu liczące 40-60 słów.\nMPO_1P","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12. (0-3)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\nZdający:\n1.5) wyróżnia argumenty, kluczowe pojęcia\ni twierdzenia w tekście argumentacyjnym,\ndokonuje jego logicznego streszczenia.\nIII. Tworzenie wypowiedzi\nZdający:\n1.7) wykonuje różne działania na tekście\ncudzym ([…] streszcza […]).\nSchemat punktowania\n3 p. - ze streszczenia wynika, jaki jest temat tekstu i co na ten temat powiedziano w tekście;\nadekwatny poziom uogólnienia, streszczenie logicznie spójne, właściwa liczba słów.\n2 p. - ze streszczenia wynika, jaki jest temat tekstu i co na ten temat powiedziano w tekście\nALE zaburzenia dotyczące poziomu uogólnienia LUB logicznej spójności streszczenia.\n1 p. - ze streszczenia wynika, jaki jest temat tekstu i co na ten temat powiedziano w tekście;\nALE zaburzenia dotyczące poziomu uogólnienia ORAZ logicznej spójności\nstreszczenia.\n0 p. - odpowiedź błędna LUB brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\n• Bonowicz w swoim tekście porusza problem komunikacji między ludźmi mówiącymi tym\nsamym językiem. Ironicznie proponuje rozwiązanie: utworzenie zawodu tłumacza\n„z polskiego na nasze”. Taki mediator wyjaśniałby nieporozumienia wynikające z braku\numiejętności wzajemnego słuchania. Ponadto autor przywołuje sytuacje, w których mówiący\nsami nie wiedzą, o czym mówią, lub używają języka w sposób nieetyczny.\n• Coraz trudniej nam się porozumieć, chociaż mówimy tym samym językiem. Autor zauważa\nten problem i w żartach chce powołać biuro tłumaczeń wewnątrzjęzykowych. Skoro często\nnie rozumiemy się nawzajem, potrzebujemy także mediatorów, żeby rozstrzygnęli spory\nmające podłoże językowe. Bezrefleksyjnie wykorzystujemy schematy w wypowiedziach.\nPrzez to obecnie nawet poezję łatwiej zrozumieć niż publicystykę. Taki tłumacz to faktycznie\nzawód z przyszłością.","solution":"Wojciech Bonowicz ironicznie proponuje utworzenie biura tłumaczeń wewnątrzjęzykowych, wskazując na narastające problemy z wzajemnym porozumiewaniem się ludzi mówiących tym samym językiem. Podkreśla potrzebę mediatorów w sporach oraz zwraca uwagę na bezrefleksyjne i nieetyczne posługiwanie się językiem. Paradoksalnie, współczesną poezję łatwiej zrozumieć niż codzienną komunikację. [42 słowa]\n\n3 pkt - ze streszczenia wynika, jaki jest temat tekstu i co na ten temat powiedziano w tekście; adekwatny poziom uogólnienia; streszczenie logicznie spójne; właściwa liczba słów. 2 pkt - jak wyżej, ale zaburzenia dotyczące poziomu uogólnienia LUB logicznej spójności streszczenia. 1 pkt - jak wyżej, ale zaburzenia dotyczące poziomu uogólnienia ORAZ logicznej spójności streszczenia. 0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\n\nBonowicz w swoim tekście porusza problem komunikacji między ludźmi mówiącymi tym samym językiem. Ironicznie proponuje rozwiązanie: utworzenie zawodu tłumacza „z polskiego na nasze\". Taki mediator wyjaśniałby nieporozumienia wynikające z braku umiejętności wzajemnego słuchania. Ponadto autor przywołuje sytuacje, w których mówiący sami nie wiedzą, o czym mówią, lub używają języka w sposób nieetyczny.; Coraz trudniej nam się porozumieć, chociaż mówimy tym samym językiem. Autor zauważa ten problem i w żartach chce powołać biuro tłumaczeń wewnątrzjęzykowych. Skoro często nie rozumiemy się nawzajem, potrzebujemy także mediatorów, żeby rozstrzygnęli spory mające podłoże językowe. Bezrefleksyjnie wykorzystujemy schematy w wypowiedziach. Przez to obecnie nawet poezję łatwiej zrozumieć niż publicystykę. Taki tłumacz to faktycznie zawód z przyszłością.","image":"img/jezyk-polski-2018-maj-matura-podstawowa/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2018-maj-matura-podstawowa/zad/13","paper_id":"jezyk-polski-2018-maj-matura-podstawowa","number":"13","points":50,"ptype":"closed","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 13. (0-50)\nWybierz jeden temat i napisz wypracowanie.\nTemat 1. Tęsknota - siła niszcząca czy budująca ludzkie życie? Rozważ problem\ni uzasadnij swoje zdanie, odwołując się do fragmentu Lalki, całej powieści\nBolesława Prusa oraz wybranego tekstu kultury. Twoja praca powinna liczyć\nco najmniej 250 słów.\nBolesław Prus\nLalka\nWokulski usiadł na kanapie i oparłszy głowę o ścianę, mówił jakby do siebie:\n- Nie masz pojęcia, co ja wycierpiałem, oddalony od wszystkich, niepewny, czy już kogo\nzobaczę, tak strasznie samotny. […] Nalej mi wina, Ignacy.\nWypił, zaczął znowu chodzić po pokoju i mówić przyciszonym głosem:\n- Pierwszy raz spadło to na mnie w czasie przeprawy przez Dunaj, trwającej od wieczora\ndo nocy. Płynąłem sam i Cygan przewoźnik. Nie mogąc rozmawiać, przypatrywałem się\nokolicy. Były w tym miejscu piaszczyste brzegi jak u nas. I drzewa podobne do naszych wierzb,\nwzgórza porośnięte leszczyną i kępy lasów sosnowych. Przez chwilę zdawało mi się, że jestem\nw kraju i że nim noc zapadnie, znowu was zobaczę. Noc zapadła, ale jednocześnie zniknęły mi\nz oczu brzegi. Byłem sam na ogromnej smudze wody, w której odbijały się nikłe gwiazdy.\nWówczas przyszło mi na myśl, że tak daleko jestem od domu, że dziś ostatnim między\nmną i wami łącznikiem są tylko te gwiazdy, że w tej chwili u was może nikt nie patrzy na nie,\nnikt o mnie nie pamięta, nikt Uczułem jakby wewnętrzne rozdarcie i wtedy dopiero\nprzekonałem się, jak głęboką mam ranę w duszy.\n- Prawda, że nigdy nie interesowały mnie gwiazdy - szepnął pan Ignacy.\n- Od tego dnia uległem dziwnej chorobie - mówił Wokulski. - Dopóki rozpisywałem listy,\nrobiłem rachunki, odbierałem towary, rozsyłałem moich ajentów, dopókim bodaj dźwigał\ni wyładowywał zepsute wozy albo czuwał nad skradającym się grabieżcą, miałem względny\nspokój. Ale gdym oderwał się od interesów, a nawet gdym na chwilę złożył pióro, czułem ból,\njakby mi - czy ty rozumiesz, Ignacy? - jakby mi ziarno piasku wpadło do serca. Bywało,\nchodzę, jem, rozmawiam, myślę przytomnie, rozpatruję się w pięknej okolicy, nawet śmieję się\ni jestem wesół, a mimo to czuję jakieś tępe ukłucie, jakiś drobny niepokój, jakąś nieskończenie\nmałą obawę.\nTen stan chroniczny, męczący nad wszelki wyraz, lada okoliczność rozdmuchiwała\nw burzę. Drzewo znajomej formy, jakiś obdarty pagórek, kolor obłoku, przelot ptaka, nawet\npowiew wiatru, bez żadnego zresztą powodu, budził we mnie tak szaloną rozpacz, że uciekałem\nod ludzi. Szukałem ustroni tak pustej, gdzie bym mógł upaść na ziemię i, nie podsłuchany przez\nnikogo, wyć z bólu jak pies.\nCzasami w tej ucieczce przed samym sobą doganiała mnie noc. Wtedy spoza krzaków,\nzwalonych pni i rozpadlin wychodziły naprzeciw mnie jakieś szare cienie i smutnie kiwały\ngłowami o wyblakłych oczach. A wszystkie szelesty liści, daleki turkot wozów, szmery wód\nzlewały się w jeden głos żałosny, który mnie pytał: „Przechodniu nasz, ach! co się z tobą\nstało? ”\nAch, co się ze mną stało\n- Nic nie rozumiem - przerwał Ignacy. - Cóż to za szał?\n- Co? Tęsknota.\n- Za czym?\nWokulski drgnął.\n- Za czym? No za wszystkim za krajem\nBolesław Prus, Lalka, Wrocław 1998.\nMPO_1P\nTemat 2. Zinterpretuj podany utwór. Postaw tezę interpretacyjną i ją uzasadnij.\nTwoja praca powinna liczyć co najmniej 250 słów.\nErnest Bryll\n[Bądźmy dla siebie bliscy bo nas rozdzielają]\nBądźmy dla siebie bliscy bo nas rozdzielają\nI co chwila nam ziemia pęka pod stopami\nA te okrawki kraju na którym stoimy\nZ hukiem od siebie w ciemność odpływają\nBądźmy dla siebie bliscy kiedy się boimy\nGdy byle kamyk może poruszyć lawiny\nBądźmy dla siebie bliscy kiedy ciemne góry\nOdpychają nas nagle swoim ciałem zimnym\nBądźmy dla siebie wierni kiedy rosną mury\nBo tyle w nas jest siebie ile ciepła tego\nKtóre weźmiemy od kogoś drugiego\nA drugi od nas weźmie i w sobie zatai\nBądźmy dla siebie bliscy bo nas rozdzielają\n12 V 1985\nErnest Bryll, [Bądźmy dla siebie bliscy bo nas rozdzielają], [w:] tenże, Adwent, Londyn 1986.\nna temat nr\nMPO_1P\nMPO_1P\nMPO_1P\nMPO_1P\nMPO_1P\nMPO_1P\nMPO_1P\nTabelę wypełnia egzaminator!\nLiczba punktów\nSuma\nUzasadnienie przyznania 0 punktów\nrozprawka\nA.\n0 - 3 - 6\nB.\n0 - 4 - 8 - 12 - 18\ninterpretacja\nA.\n0 - 3 - 6 - 9\nB.\n0 - 5 - 10 - 15\nC.\n0 - 2 - 4\nD.\n0 - 3 - 6\nE.\n0 - 1 - 2\nF.\n0 - 2 - 4\nG.\n0 - 3 - 6\nH.\n0 - 2 - 4\nMPO_1P\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13. (0-50)\nTemat 1. Tęsknota - siła niszcząca czy budująca ludzkie życie? Rozważ problem\ni uzasadnij swoje zdanie, odwołując się do fragmentu Lalki, całej powieści\nBolesława Prusa oraz wybranego tekstu kultury. Twoja praca powinna liczyć\nco najmniej 250 słów.\nWytyczne do realizacji tematu nr 1.\n• Temat umożliwia sformułowanie różnych tez i argumentów dotyczących tęsknoty jako siły\nniszczącej czy budującej ludzkie życie.\n• Teza musi być zgodna z poleceniem, fragmentem tekstu, odniesieniem do całości utworu\noraz z przywołanym tekstem kultury.\n• Uzasadnienie powinno wynikać z interpretacji załączonego fragmentu, odwołania do Lalki\ni innego tekstu kultury, a odwołania do innego przykładu z Lalki oraz innego tekstu kultury\ndowolnie wybranego przez zdającego muszą być funkcjonalne dla argumentacji, nie mogą\nbyć prostym streszczeniem.\n• W przypadku Lalki i innych utworów oznaczonych gwiazdką w podstawie programowej\nbłąd rzeczowy może mieć charakter błędu kardynalnego.\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi\ni wykorzystanie zawartych w nich\ninformacji.\nZdający:\n1.1) odczytuje sens całego tekstu [ ];\n1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych tekstach\ninformacje zarówno jawne, jak i ukryte […].\nII. Analiza i interpretacja tekstów\nkultury.\nZdający:\n1.2) określa problematykę utworu;\n2.4) rozpoznaje w utworze sposoby kreowania\nświata przedstawionego i bohatera […]\n3.2) wykorzystuje w interpretacji utworu konteksty\n[…];\n3.3) porównuje funkcjonowanie tych samych\nmotywów w różnych utworach literackich.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\nZdający:\n1.1) tworzy dłuższy tekst pisany [ ] (rozprawka)\n[ ] zgodnie z podstawowymi regułami jego\norganizacji, przestrzegając zasad spójności\nznaczeniowej i logicznej;\n1.2) przygotowuje wypowiedź (wybiera [ ]\nodpowiedni układ kompozycyjny, analizuje temat,\nwybiera formę kompozycyjną, […] dobiera\nwłaściwe słownictwo);\n1.3) tworzy samodzielną wypowiedź\nargumentacyjną według podstawowych zasad logiki\ni retoryki (stawia tezę lub hipotezę, dobiera\nargumenty, porządkuje je, hierarchizuje, dokonuje\nich selekcji pod względem użyteczności\nw wypowiedzi, podsumowuje, dobiera przykłady\nilustrujące wywód myślowy, przeprowadza\nprawidłowe wnioskowanie).\nKryteria oceny rozprawki\nA\nSformułowanie\nstanowiska\nwobec\nproblemu\npodanego\nw poleceniu\nB\nUzasadnienie\nstanowiska\nC\nPoprawność\nrzeczowa\nD\nZamysł\nkompozycyjny\nE\nSpójność\nlokalna\nF\nStyl tekstu\nG\nPoprawność\njęzykowa\nH\nPoprawność\nzapisu\n6\nStanowisko jest\nadekwatne\ndo problemu\npodanego\nw poleceniu\n18\nUzasadnienie\ntrafne,\nszerokie\ni pogłębione\n4\nBrak błędów\nrzeczowych\n6\nKompozycja\nfunkcjonalna\n2\nPełna\nspójność\nwypowiedzi\nlub\nnieznaczne\nzaburzenia\nspójności\n4\nStyl\nstosowny\n6\nBrak błędów\nlub nieliczne\nbłędy\nnierażące\n4\nZapis\nw pełni\npoprawny\nlub\nnieliczne\nbłędy\nnierażące\n12\nUzasadnienie\ntrafne\ni szerokie\n3\nStanowisko jest\nczęściowo\nadekwatne\ndo problemu\npodanego\nw poleceniu\n8\nUzasadnienie\ntrafne,\nale wąskie\n2\nNie więcej\nniż jeden\nbłąd\nrzeczowy\n3\nZaburzenia\nfunkcjonalności\nkompozycji\n1\nZnaczne\nzaburzenia\nspójności\n2\nStyl\nczęściowo\nstosowny\n3\nLiczne błędy\nnierażące\nlub nieliczne\nbłędy rażące\n2\nLiczne\nbłędy\nnierażące\nlub\nnieliczne\nbłędy\nrażące\n4\nUzasadnienie\nczęściowe\n0\nStanowisko jest\nnieadekwatne\nlub brak\nstanowiska\n0\nBrak\nuzasadnienia\nstanowiska\n0\nBłędy\nrzeczowe\n0\nBrak zamysłu\nkompozycyjnego\n0\nWypowiedź\nniespójna\n0\nStyl\nniestosowny\n0\nLiczne błędy\nrażące\n0\nLiczne\nbłędy rażące\nUWAGA\nJeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.\nJeśli w kategorii A praca uzyska 3 punkty, a w kategorii B - 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.\nJeśli praca składa się z mniej niż 250 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C.\nPojawienie się rzeczowego błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę - zdający otrzymuje 0 punktów.\nObjaśnienia dotyczące kryteriów oceny rozprawki\nA. Sformułowanie stanowiska (np. w postaci tezy lub hipotezy). Zdający powinien zrozumieć problem postawiony w poleceniu i sformułować\nstanowisko będące rozwiązaniem problemu. Stanowisko jest oceniane ze względu na to, czy jest udaną próbą rozwiązania problemu.\nAdekwatność to odpowiedniość (zgodność, współmierność) stanowiska i problemu (zdający może się zgodzić, nie zgodzić, zachować postawę\nambiwalentną wobec istoty problemu).\nSformułowanie stanowiska będącego częściowo udaną próbą rozwiązania problemu jest skutkiem niepełnego zrozumienia problemu lub\nniepełnego zrozumienia tekstu.\nWypowiedź argumentacyjna, w której brak stanowiska, może zawierać jedynie streszczenie tekstu, biografię autora itp. lub rozwijać myśli\nniezwiązane z poleceniem.\nSformułowanie stanowiska nie musi stanowić wyodrębnionej części rozprawki.\nB. Uzasadnienie stanowiska jest oceniane ze względu na to, czy jest trafne, czy jest szerokie i czy jest pogłębione.\nUzasadnienie nie musi być graficznie wyodrębnioną częścią rozprawki.\nUzasadnienie:\n- pogłębione to uzasadnienie, w którym zdający wnikliwie odniósł się w rozwinięciu do wszystkich elementów polecenia,\n- trafne zawiera logicznie poprawne argumenty (czyli stwierdzenia poparte przykładami) za przyjętym rozwiązaniem problemu.\nSzerokość uzasadnienia ocenia się na podstawie tego, czy zdający w swojej wypowiedzi odniósł się do wszystkich elementów wskazanych w poleceniu.\nUzasadnienie jest:\n- szerokie, jeśli zdający trafnie odniósł się do wszystkich elementów wskazanych w poleceniu,\n- wąskie, jeśli zdający trafnie odniósł się tylko do niektórych elementów wskazanych w poleceniu (np. nie odniósł się do podanego w zadaniu\ntekstu lub nie przywołał innego tekstu kultury),\n- częściowe, jeżeli (a) niektórych argumentów nie można uznać za logicznie poprawne wobec przyjętego stanowiska lub (b) niektóre argumenty\nsą niepoparte przykładami, lub (c) niektóre argumenty są wzajemnie sprzeczne.\nWypowiedź argumentacyjna, w której brak uzasadnienia, nie zawiera logicznie poprawnych argumentów za przyjętym rozwiązaniem problemu\nlub rozwija myśli niezwiązane ze stanowiskiem.\nC. Poprawność rzeczową ocenia się na podstawie liczby błędów rzeczowych. Pomyłki (np. w nazwach własnych lub datach) niewpływające na\nuzasadnienie stanowiska wobec problemu uważa się za usterki, a nie błędy rzeczowe.\nBłąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o nieznajomości (1) tekstu kultury, do którego odwołuje się zdający, oraz (2) kontekstu\ninterpretacyjnego przywołanego przez zdającego.\nD. Kompozycja oceniana jest ze względu na funkcjonalność segmentacji i uporządkowanie tekstu zgodnie z gatunkiem wypowiedzi. Należy\nwziąć pod uwagę, czy w tekście zostały wyodrębnione - językowo i graficznie - części pracy oraz akapity niezbędne dla jasnego przedstawienia\nstanowiska i uzasadniających je argumentów, a także czy wyodrębnione części i akapity są logicznie oraz konsekwentnie uporządkowane (bez luk\ni zbędnych powtórzeń).\nKompozycja jest funkcjonalna, jeśli podział tekstu na segmenty (części) i ich porządek (układ) są ściśle powiązane z porządkiem treści\ni realizowanymi w tekście funkcjami retorycznymi. Odejście od zasady trójdzielnej kompozycji nie jest błędem, jeśli segmentacja jest funkcjonalna.\nE. Spójność lokalną ocenia się na podstawie zgodności logicznej i gramatycznej między kolejnymi, znajdującymi się w bezpośrednim sąsiedztwie\nzdaniami w akapitach. Znaczne zaburzenia spójności wypowiedzi to np. akapity zbudowane z sekwencji zdań niepowiązanych ze sobą ani\nlogicznie, ani gramatycznie (potok luźnych myśli, skojarzeń).\nF. Styl tekstu ocenia się ze względu na stosowność.\nStyl uznaje się za:\n- stosowny, jeśli zachowana jest zasada decorum (dobór środków językowych jest celowy i adekwatny do wybranego przez ucznia gatunku\nwypowiedzi, sytuacji egzaminacyjnej, tematu i intencji wypowiedzi oraz odmiany pisanej języka). Dopuszczalne są drobne, sporadyczne\nodstępstwa od stosowności,\n- częściowo stosowny, jeśli w wypowiedzi zdający niefunkcjonalnie łączy różne style, nie kontroluje jednolitości stylu, np. w wypowiedzi\npojawiają się wyrazy i konstrukcje z języka potocznego, nieoficjalnego, wtręty ze stylu urzędowego, nadmierna metaforyka.\nMieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne.\n- niestosowny, jeśli wypowiedź zawiera np. wulgaryzmy lub ma charakter obraźliwy.\nStyl wypracowania nie musi być zgodny z upodobaniami stylistycznymi egzaminatora.\nG. Poprawność językowa oceniana jest ze względu na liczbę i wagę błędów składniowych, leksykalnych, słowotwórczych, frazeologicznych,\nfleksyjnych i stylistycznych.\nBłąd stylistyczny to konstrukcja zgodna z normą językową, ale niewłaściwa w sytuacji, w której powstaje tekst, oraz nieodpowiednia dla stylu,\nw jakim tekst jest pisany, np. udziwniona metafora, niefunkcjonalny kolokwializm, wulgaryzm, nieuzasadnione powtórzenie leksykalne lub\nskładniowe. Błędów logicznych nie uznaje się za błędy stylistyczne.\nH. Poprawność zapisu ocenia się ze względu na liczbę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych (szacowaną odpowiednio do objętości tekstu)\noraz ich wagę (błędy rażące i nierażące). Za błąd rażący uznaje się błąd, który polega na naruszeniu ogólnej reguły ortograficznej lub\ninterpunkcyjnej w zapisie słów lub fraz o wysokiej frekwencji. Ewentualne wątpliwości rozstrzygają ustalenia Rady Języka Polskiego i klasyfikacja\nbłędów interpunkcyjnych Jerzego Podrackiego.\nTemat 2. Zinterpretuj podany utwór. Postaw tezę interpretacyjną i ją uzasadnij. Twoja\npraca powinna liczyć co najmniej 250 słów.\nWytyczne do tematu 2.\n• Koncepcja interpretacyjna zdającego musi być widoczna w pracy, choć nie musi być\nwyrażona w formie tezy, może wynikać pośrednio z wywodu.\n• Przywołany przez zdającego kontekst powinien być sfunkcjonalizowany (nawiązujący do\ntekstu i pogłębiający koncepcję interpretacyjną). Nie wystarczy samo wskazanie lub\nhasłowe odwołanie się do niego.\n• Proste odczytanie (parafrazowanie, streszczanie) utworu nie jest jego interpretacją.\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi\ni wykorzystanie zawartych w nich\ninformacji.\nZdający:\n1.1) odczytuje sens całego tekstu [ ];\n1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych tekstach\ninformacje zarówno jawne, jak i ukryte […].\nII. Analiza i interpretacja tekstów\nkultury.\nZdający:\n1.2) określa problematykę utworu;\n2.4) rozpoznaje w utworze sposoby kreowania\nświata przedstawionego i bohatera […];\n3.2) wykorzystuje w interpretacji utworu konteksty\n[…];\n3.3) porównuje funkcjonowanie tych samych\nmotywów w różnych utworach literackich.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\nZdający:\n1.1) tworzy dłuższy tekst pisany [ ] (interpretacja\ntekstu poetyckiego) [ ] zgodnie z podstawowymi\nregułami jego organizacji, przestrzegając zasad\nspójności znaczeniowej i logicznej;\n1.2) przygotowuje wypowiedź [ ] (wybiera [ ]\nodpowiedni układ kompozycyjny, analizuje temat,\nwybiera formę kompozycyjną, […], dobiera\nwłaściwe słownictwo);\n1.3) tworzy samodzielną wypowiedź\nargumentacyjną według podstawowych zasad logiki\ni retoryki (stawia tezę lub hipotezę, dobiera\nargumenty, porządkuje je, hierarchizuje, dokonuje\nich selekcji pod względem użyteczności\nw wypowiedzi, podsumowuje, dobiera przykłady\nilustrujące wywód myślowy, przeprowadza\nprawidłowe wnioskowanie).\nKryteria oceny interpretacji utworu poetyckiego\nA\nKoncepcja\ninterpretacyjna\nB\nUzasadnienie\ntezy\ninterpretacyjne\nj\nC\nPoprawność\nrzeczowa\nD\nZamysł\nkompozycyjny\nE\nSpójność\nlokalna\nF\nStyl tekstu\nG\nPoprawność\njęzykowa\nH\nPoprawność\nzapisu\n9\nKoncepcja\nniesprzeczna\nz utworem,\nspójna\ni obejmująca\nsensy\nniedosłowne\n15\nUzasadnienie\ntrafne\ni pogłębione\n4\nBrak\nbłędów\nrzeczowych\n6\nKompozycja\nfunkcjonalna\n2\nPełna\nspójność\nwypowiedzi\nlub\nnieznaczne\nzaburzenia\nspójności\n4\nStyl\nstosowny\n6\nBrak błędów\nlub nieliczne\nbłędy\nnierażące\n4\nZapis\nw pełni\npoprawny\nlub nieliczne\nbłędy\nnierażące\n6\nKoncepcja\nniesprzeczna\nz utworem,\nale niespójna\ni/lub obejmująca\nw większości\nznaczenia\ndosłowne\n10\nUzasadnienie\ntrafne, ale\nniepogłębione\n2\nNie więcej\nniż jeden\nbłąd\nrzeczowy\n3\nZaburzenia\nfunkcjonalności\nkompozycji\n1\nZnaczne\nzaburzenia\nspójności\n2\nStyl\nczęściowo\nstosowny\n3\nLiczne błędy\nnierażące\nlub nieliczne\nbłędy rażące\n2\nLiczne błędy\nnierażące\nlub nieliczne\nbłędy rażące\n3\nKoncepcja\nczęściowo\nsprzeczna\nz utworem\n5\nUzasadnienie\nczęściowo\ntrafne\n0\nBrak koncepcji\nlub koncepcja\ncałkowicie\nsprzeczna\nz utworem\n0\nBrak trafnych\nargumentów\nuzasadniających\ninterpretację\n0\nBłędy\nrzeczowe\n0\nBrak zamysłu\nkompozycyjneg\no\n0\nWypowiedź\nniespójna\n0\nStyl\nniestosowny\n0\nLiczne błędy\nrażące\n0\nLiczne błędy\nrażące\nUWAGA\nJeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.\nJeśli w kategorii A praca uzyska 3 punkty, a w kategorii B - 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.\nJeśli praca składa się z mniej niż 250 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C.\nPojawienie się rzeczowego błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę - zdający otrzymuje 0 punktów\nObjaśnienia dotyczące kryteriów oceny interpretacji utworu poetyckiego\nA. Koncepcja interpretacyjna jest efektem poszukiwania przez zdającego całościowego sensu utworu, tzn. jest pomysłem na jego odczytanie\n(wyrażonym np. w postaci tezy lub hipotezy interpretacyjnej). Ocenia się ją ze względu na to, czy jest niesprzeczna z utworem i czy jest spójna,\na także czy zdający dociera do sensów niedosłownych interpretowanego utworu, czy czyta go jedynie na poziomie dosłownym.\nKoncepcja może być:\n- częściowo sprzeczna z utworem, jeśli jedynie we fragmentach (lub fragmencie) znajduje potwierdzenie w tekście.\n- całkowicie sprzeczna z utworem, jeśli nawet we fragmentach (lub fragmencie) nie znajduje potwierdzenia w tekście.\n- spójna, gdy obejmuje i łączy w całość odszukane przez piszącego sensy utworu.\n- niespójna, gdy jest fragmentaryczna, tzn. rekonstruuje pojedyncze sensy cząstkowe (np. z poszczególnych strof tekstu) bez wskazania\ncałościowego sensu utworu, oraz gdy zawiera luźno powiązane, niepowiązane lub wzajemnie wykluczające się odczytania sensu utworu\n(niesprzeczne z interpretowanym utworem).\nBrak koncepcji to brak śladów poszukiwania sensu utworu (całościowego i/lub sensów cząstkowych) - praca nie jest interpretacją,\na np. streszczeniem. Koncepcja interpretacyjna nie musi stanowić wyodrębnionej części pracy, może wynikać z jej całościowej wymowy.\nB. Uzasadnienie interpretacji jest oceniane ze względu na to, czy jest trafne i czy jest pogłębione.\nUzasadnienie może być:\n- trafne, jeśli zawiera wyłącznie powiązane z tekstem argumenty za odczytaniem sensu utworu. Argumenty muszą wynikać\nze sfunkcjonalizowanej analizy, to znaczy wywodzić się z formy lub/i treści tekstu.\n- częściowo trafne, jeśli w pracy - oprócz argumentów niepowiązanych z tekstem lub/i niewynikających ze sfunkcjonalizowanej analizy -\nzostał sformułowany przynajmniej jeden argument powiązany z tekstem i wynikający ze sfunkcjonalizowanej analizy.\n- pogłębione, jeśli znajduje potwierdzenie nie tylko w tekście, ale także w kontekstach (np. biograficznym, historycznoliterackim,\nfilozoficznym, kulturowym). Uczeń powinien choć częściowo rozwinąć przywołany kontekst, aby uzasadnić jego pojawienie się.\n- niepogłębione, gdy zdający przywołuje argumenty tylko z tekstu albo tylko z kontekstu. Wszystkie argumenty muszą być sfunkcjonalizowane.\nC. Poprawność rzeczową ocenia się na podstawie liczby błędów rzeczowych. Pomyłki (np. w nazwach własnych lub datach) niewpływające na\nkoncepcję interpretacyjną uważa się za usterki, a nie błędy rzeczowe.\nBłąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o nieznajomości (1) tekstu kultury, do którego odwołuje się zdający, oraz (2) kontekstu\ninterpretacyjnego przywołanego przez zdającego.\nD. Kompozycja jest oceniana ze względu na funkcjonalność segmentacji i uporządkowanie tekstu zgodnie z wybranym przez ucznia gatunkiem\nwypowiedzi. Należy wziąć pod uwagę, czy w tekście zostały wyodrębnione - językowo i graficznie - części pracy oraz akapity niezbędne dla\njasnego przedstawienia koncepcji interpretacyjnej i uzasadniających ją argumentów, a także czy wyodrębnione części i akapity są logicznie oraz\nkonsekwentnie uporządkowane (bez luk i zbędnych powtórzeń).\nKompozycja jest funkcjonalna, jeśli podział tekstu na segmenty (części) i ich porządek (układ) są ściśle powiązane z porządkiem treści\ni realizowanymi w tekście funkcjami retorycznymi. Odejście od zasady trójdzielnej kompozycji nie jest błędem, jeśli segmentacja jest\nfunkcjonalna.\nE. Spójność lokalną ocenia się na podstawie zgodności logicznej i gramatycznej między kolejnymi, znajdującymi się w bezpośrednim sąsiedztwie\nzdaniami w akapitach. Znaczne zaburzenia spójności wypowiedzi to np. akapity zbudowane z sekwencji zdań niepowiązanych ze sobą ani\nlogicznie, ani gramatycznie (potok luźnych myśli, skojarzeń).\nF. Styl tekstu ocenia się ze względu na stosowność.\nStyl uznaje się za:\n- stosowny, jeśli zachowana jest zasada decorum (dobór środków językowych jest celowy i adekwatny do wybranego przez ucznia gatunku\nwypowiedzi, sytuacji egzaminacyjnej, tematu i intencji wypowiedzi oraz odmiany pisanej języka). Dopuszcza się drobne, sporadyczne\nodstępstwa od stosowności.\n- częściowo stosowny dotyczy wypowiedzi, w której zdający niefunkcjonalnie łączy różne style, nie kontroluje jednolitości stylu, np.\nw wypowiedzi pojawiają się wyrazy i konstrukcje z języka potocznego, nieoficjalnego, wtręty ze stylu urzędowego, nadmierna metaforyka.\nMieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne.\n- niestosowny, jeśli wypowiedź zawiera np. wulgaryzmy lub ma charakter obraźliwy.\nStyl wypracowania nie musi być zgodny z upodobaniami stylistycznymi egzaminatora.\nG. Poprawność językowa oceniana jest ze względu na liczbę i wagę błędów składniowych, leksykalnych, słowotwórczych, frazeologicznych,\nfleksyjnych i stylistycznych.\nBłąd stylistyczny to konstrukcja zgodna z normą językową, ale niewłaściwa w sytuacji, w której powstaje tekst, oraz nieodpowiednia dla stylu,\nw jakim tekst jest pisany, np. udziwniona metafora, niefunkcjonalny kolokwializm, wulgaryzm, nieuzasadnione powtórzenie leksykalne lub\nskładniowe. Błędów logicznych nie uznaje się za błędy stylistyczne.\nI. Poprawność zapisu ocenia się ze względu na liczbę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych (szacowaną odpowiednio do objętości tekstu)\noraz ich wagę (błędy rażące i nierażące). Za błąd rażący uznaje się błąd, który polega na naruszeniu ogólnej reguły ortograficznej lub\ninterpunkcyjnej w zapisie słów lub fraz o wysokiej frekwencji. Ewentualne wątpliwości rozstrzygają ustalenia Rady Języka Polskiego i klasyfikacja\nbłędów interpunkcyjnych Jerzego Podrackiego.\nINFORMACJA O ZASADACH OCENIANIA PRAC Z JĘZYKA POLSKIEGO\nUCZNIÓW ZE STWIERDZONYMI DYSFUNKCJAMI\nW pracy maturalnej z języka polskiego autorstwa zdającego, u którego stwierdzono dysleksję\ni dysortografię, nie należy uwzględniać w ocenie następujących błędów:\na) zmienionej kolejności liter w wyrazach,\nb) wstawionych dodatkowo liter w wyrazie, opuszczonych lub przestawionych liter,\nc) opuszczonego początku lub końca wyrazu,\nd) występowania w wyrazach głosek dźwięcznych zamiast bezdźwięcznych\ni odwrotnie,\ne) mylenia głosek „i” i „j”, głosek nosowych z końcówką fleksyjną, np.: ę-em, ą-om,\nf) mylenia przedrostków z przyimkami, np.: pode szły; błędnego zapisywania\nprzyimków z rzeczownikami i przysłówkami, np.: wklasie, zachwilę, napewno,\ng) niewłaściwego zapisu spółgłosek miękkich, np.: rosinie zamiast rośnie, skosiny\nzamiast skośny,\nh) wynikających ze schematycznego stosowania zasad ortografii, np.: startóje bo\nstartować, błędnej pisowni wyrazów, którymi nie rządzą zasady ortograficzne (ich\npisownię trzeba zapamiętać),\ni) błędnego stosowania lub niestosowania znaków interpunkcyjnych.","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2018-maj-matura-podstawowa/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"}]}