{"paper":{"id":"jezyk-polski-2018-maj-matura-rozszerzona","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"rozszerzona","variant":null,"exam_pdf":"jezyk-polski-2018-maj-matura-rozszerzona/jezyk-polski-2018-maj-matura-rozszerzona.pdf","key_pdf":"jezyk-polski-2018-maj-matura-rozszerzona-odpowiedzi/jezyk-polski-2018-maj-matura-rozszerzona-odpowiedzi.pdf","question_count":2,"source_label":"Język polski · Matura · maj 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"jezyk-polski-2018-maj-matura-rozszerzona/zad/1","paper_id":"jezyk-polski-2018-maj-matura-rozszerzona","number":"1","points":40,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Wybierz jeden temat i napisz wypracowanie. 1. Określ, jaki problem podejmuje Bogdan Zeler w podanym tekście. Zajmij stanowisko wobec rozwiązania przyjętego przez autora, odwołując się do tego tekstu oraz innych tekstów kultury. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 300 słów. Zeler i filozofia związki i powiązania filozofii i literatury od dawna były przedmiotem zainteresowania zarówno filozofów, jak i pisarzy, historyków filozofii i krytyków literatury. Obecność tych związków stanowi fakt niepodważalny. Sprowadzają się one do zależności wynikających przede wszystkim ze wspólnego przedmiotu zainteresowania obu tych dziedzin. Jest nim refleksja o bycie, możliwościach jego poznania i wartościowania. Szczególnie godne uwagi - w tym kontekście - są te dzieła literackie i filozoficzne, które stawiają pytanie o wyznaczniki kondycji ludzkiej, o miejsce człowieka w świecie, o sens egzystencji ludzkiej. ązek ten był już uświadamiany przed wiekami jako pewnego rodzaju tożsamość artysty i filozofa. Giordano Bruno pisał: „Filozofowie są w pewien sposób malarzami, malarze zaś filozofami i poetami, [ ] bez rozmyślań i malowania nie ma poety”. ż zresztą w czasach antycznych w poglądach filozofów przedsokratycznych filozofia była utożsamiana z poezją, refleksja poznawcza tożsama z mitem. Podobne związki da się zaobserwować w kilkanaście stuleci później w dobie romantyzmu, kiedy poeta stanie się myślicielem, a jego prawdy głoszone w tekście literackim stanowić będą niepodważalne credo dla „szarych zjadaczy chleba”. Autorytet moralny i filozoficzny poety nie będzie kwestionowany. [ ] żna jednak spojrzeć na omawiane kwestie z innej perspektywy. Gdybyśmy zastanowili się nad stopniem uogólnień sądów charakterystycznych dla filozofii i literatury, musielibyśmy stwierdzić, iż te pierwsze mają charakter bardziej ogólny. Co więcej, sądy filozoficzne mogą mieć za swój przedmiot właśnie dzieło sztuki. Również poszczególne działy filozofii mogą brać dzieło za przedmiot swego zainteresowania. Ontologia stawia pytania dotyczące sposobu istnienia bytu, jakim jest utwór literacki. Epistemologia zajmuje się procesem poznawania dzieła literackiego, aksjologia bada, czym są wartości literackie, estetyczne. Antropologia filozoficzna to nauka o naturze ludzkiej, zajmuje się sensem i celem życia ludzkiego, również jej krąg zainteresowań jest zgodny z problematyką podejmowaną w dziele literackim. szczególne wyróżnienie zasługuje estetyka jako nauka obejmująca takie kategorie estetyczne, jak: piękno, komizm, tragizm, brzydota, indywidualne i zbiorowe przeżycie artystyczne. Z jednej strony estetyka stanowi podstawową dyscyplinę filozofii, z drugiej - formułowane na tym terenie sądy traktują o dziele sztuki. Dlatego też przyjęło się ją określać jako filozofię sztuki czy filozofię piękna. [ ] się, iż warto w tym momencie zwrócić uwagę na wzajemny stosunek historii idei i historii literatury. Obie te dyscypliny są kontrowersyjnie „umiejscowione”. Antagonizm ów zawierał się przecież wyraźnie w deklaracji twórcy historii idei jako odrębnej dyscypliny - A.O. Lovejoya - proponującego traktować historię literatury jako wiedzę pomocniczą dla historii idei. [ ] opozycji znajdują się poglądy krytyków [ ] traktujących poezję jako całkowite i jedynie możliwe poznanie. Przedstawiciele tego kierunku, negując różnice pomiędzy aktem poznania i jego przedmiotem, sprowadzają poznanie ontologiczne do poznania utworu poetyckiego. Tate stwierdza: „Literatura jest kompletną wiedzą o doświadczeniu człowieka, a przez wiedzę rozumiem jedynie formowane rozumienie świata, do jakiego zdolny jest człowiek”. ą myśl znajdujemy już w pismach Hegla, który pisał o zawsze spóźniającej się filozofii, która „jako myśl o świecie pojawia się [ ] dopiero wtedy, gdy rzeczywistość zakończyła już swój proces kształtowania i stała się czymś gotowym”. Skoro filozofia nie potrafi wywiązać się z tego zadania, otwiera się miejsce na dokonania literatury. podstawie: Bogdan Zeler, Poezja i filozofia, [w:] tenże, Poezja i studia, szkice, interpretacje, Katowice 1998. [odp_otwarta1]","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"zadaniazmatur","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"zadaniazmatur","source_label":"Język polski · Matura · maj 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-polski-2018-maj-matura-rozszerzona/zad/2","paper_id":"jezyk-polski-2018-maj-matura-rozszerzona","number":"2","points":40,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Wybierz jeden temat i napisz wypracowanie. 2. Dokonaj interpretacji porównawczej podanych tekstów. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 300 słów. Kamil Norwid łem wczora w miejscu, gdzie mrą z głodu - izb oglądałem wnętrze; powinęła mi się u schodu nieobrachowanym piętrze! ł to być cud - cud to był, Że chwyciłem się belki spróchniałéj (A gwóźdź w niej tkwił, w ramionach k r z y ż a! ) - uszedłem cały! uniosłem pół serca - nie więcéj; łości? - zaledwo ślad! ąłem tłum, jak targ bydlęcy; ł mi świat ę dziś pójść do Pani Baronowej, óra przyjmuje bardzo pięknie, ąc na kanapce atłasowej - óż powiem jej? Zwierciadło pęknie, ^1 się skrzywią na r e a l i z m, wymalowane papugi plafonie ^2 , jak długi, dzioba w dziób zawołają: „S o c j a l i z m!” : usiądę z kapeluszem ręku - - a potem go postawię wrócę milczącym faryzeuszem ^3 - Po zabawie. ^1 Kandelabr - rodzaj świecznika. ^2 Plafon - dekoracyjne malowidło na suficie. ^3 Faryzeusz - członek stronnictwa religijno-politycznego w starożytnej Judei; przenośnie: człowiek obłudny, fałszywy, hipokryta. Kamil Norwid, Nerwy, [w:] tenże, Pamiętnik artysty, Warszawa 1959. ózef Czechowicz dworcem głównym w warszawie okien bryzgało blaskiem ólował w niklach bufet ły pod sufit płaski kwiatów kruche ą tam firanki płyną ą tło cieniom sytych to nocną godziną szronowym przedświtem symfonie jarzyn i mięsa grajcie w agonii żywy głód się wałęsa głód kaszle szczeka głód palce łamie cóż trzeci głód czeka żąc we wnęce przy bramie zarosłe głodów człowieczych są biedne księżyce łych wszechrzeczy ą kaszlają w runo szalika ówię wam przez nie runą twierdze jerycha ^4 ^4 Twierdza Jerycho - wg Biblii siódmego dnia oblężenia twierdzy, na polecenie Boga, siedmiu kapłanów siedmioma trąbami zatrąbiło siedem razy i mury Jerycha runęły, a Jozue zdobył miasto; przenośnie: cel pozornie nie do zdobycia, potężne przeszkody obalone w cudowny sposób. ózef Czechowicz, pod dworcem głównym w warszawie, [w:] tenże, Wybór poezji, Wrocław 1970. [odp_otwarta1]","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"zadaniazmatur","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"zadaniazmatur","source_label":"Język polski · Matura · maj 2018 (rozszerzona)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"}]}