{"paper":{"id":"jezyk-polski-2024-czerwiec-matura-stara-podstawowa","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"podstawowa","variant":"stara","exam_pdf":"jezyk-polski-2024-czerwiec-matura-stara-podstawowa/jezyk-polski-2024-czerwiec-matura-stara-podstawowa.pdf","key_pdf":"jezyk-polski-2024-czerwiec-matura-stara-podstawowa-odpowiedzi/jezyk-polski-2024-czerwiec-matura-stara-podstawowa-odpowiedzi.pdf","question_count":1,"source_label":"Język polski · Matura · czerwiec 2024 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"jezyk-polski-2024-czerwiec-matura-stara-podstawowa/zad/13","paper_id":"jezyk-polski-2024-czerwiec-matura-stara-podstawowa","number":"13","points":50,"ptype":"closed","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"podstawowa","text":"Zadanie 13. (0-50)\nWybierz jeden temat i napisz wypracowanie.\nTemat 1. Co motywuje człowieka do podejmowania działań dla dobra innych ludzi?\nRozważ problem i uzasadnij swoje zdanie, odwołując się do fragmentu Lalki,\ncałej powieści Bolesława Prusa oraz do wybranego tekstu kultury. Twoja\npraca powinna liczyć co najmniej 250 wyrazów.\nBolesław Prus\nLalka\nObok niego stał jakiś człowiek w wypłowiałej\nkapocie, z rudawym zarostem. Zdjął czapkę i całował Wokulskiego w rękę. Wokulski\nprzypatrzył mu się uważniej.\n- Wysocki? - rzekł. - Co ty tu robisz?\n- Tu mieszkamy, wielmożny panie, w tym domu - odpowiedział człowiek, wskazując na\nniską lepiankę.\n- Dlaczego nie przyjeżdżasz po transporta1? - pytał Wokulski.\n- Czym przyjadę, panie, kiedy jeszcze na Nowy Rok koń mi padł.\n- Cóż robisz?\n- A ot tak - razem nic. Zimowaliśmy u brata […].\n- No, a z wami co teraz?\n- Kobieta niby trochę pierze, ale takim, co nie bardzo mają czym płacić, a ja - ot tak…\nMarniejemy, panie… nie pierwsi i nie ostatni. […]\n- A dlaczego nie przyszedłeś do sklepu, do pana Rzeckiego? - spytał Wokulski.\n- Nie śmiałem, panie. Koń odszedł, […] kubrak2 na mnie jak na dziadzie… Z czymże\nbyło przyjść i jeszcze ludziom głowę zaprzątać?\nWokulski wydobył portmonetkę.\n- Masz tu - rzekł - dziesięć rubli, na święta. Jutro w południe przyjdziesz do sklepu\ni dostaniesz kartkę na Pragę3. Tam u handlarza wybierzesz sobie konia, a po świętach\nprzyjeżdżaj do roboty. U mnie zarobisz ze trzy ruble na dzień, więc dług spłacisz łatwo.\nZresztą, dasz sobie radę.\nUbogi człowiek dotknąwszy pieniędzy, zaczął się trząść. Uważnie słuchał Wokulskiego,\na łzy spływały mu po wychudzonej twarzy. […]\nRzecz dziwna! przecie miał już ustaloną opinię hojnego filantropa. Członkowie\nTowarzystwa Dobroczynności we frakach składali mu podziękowania za ofiarę dla wiecznie\nłaknącej instytucji; […] jego służba i subiekci sławili go za podwyższenie im pensji. Ale\nWokulskiemu rzeczy te nie sprawiały żadnej przyjemności, tak jak on sam nie przywiązywał\ndo nich żadnej wagi. Rzucał tysiące rubli do kas urzędowych dobroczyńców, ażeby kupić za\nto rozgłos, nie pytając, co się zrobi z pieniędzmi.\nI dopiero dziś, kiedy dziesięcioma rublami wydobył człowieka z niedoli, kiedy nikt nie\nmógł głosić przed światem o jego szlachetności, dopiero dziś poznał: co to jest ofiara.\nDopiero dziś przed jego zdumionym okiem stanęła nowa, nieznana dotychczas część świata\n- nędza, której trzeba pomagać. […]\nBolesław Prus,\nwłaśc. Aleksander\nGłowacki\n(1847-1912) -\npowieściopisarz,\nnowelista,\ndziennikarz\ni felietonista.\nEPOP-P2_100\nI przypomniał sobie całe szeregi ludzi obdartych, mizernych, a szukających pracy,\nchudych koni, głodnych psów, drzew z obdartą korą i połamanymi gałęźmi. Wszystko to\nprzecie spotykał bez wrażenia. I dopiero gdy wielki ból osobisty zaorał mu i zbronował duszę,\nna tym gruncie […] wyrosła osobliwa roślina: współczucie powszechne, ogarniające\nwszystko - ludzi, zwierzęta, nawet przedmioty, które nazywają martwymi. […]\nDotychczas bowiem miał tylko jeden cel: zbliżyć się do panny Izabeli. Dziś przybył mu\ndrugi: wydobyć z niedostatku Wysockiego. […]\n„No, głupstwo! Jakkolwiek jestem dziś rozkołysany, ależ nie mogę być śmieszny -\nmyślał Wokulski. - Zrobię, co się da i komu można, lecz osobistego szczęścia nie wyrzeknę\nsię, to darmo…”.\nBolesław Prus, Lalka, Wrocław 2019.\n1 Transporta - tu: towary do transportowania.\n2 Kubrak - kurtka.\n3 Na Pragę - miejsce w Warszawie, gdzie znajdowało się targowisko.\nTemat 2. Czym dla człowieka jest pamięć o minionych wydarzeniach? Rozważ problem\ni uzasadnij swoje zdanie, odwołując się do podanego fragmentu\nPrzedwiośnia Stefana Żeromskiego oraz do wybranych tekstów kultury.\nTwoja praca powinna liczyć co najmniej 250 wyrazów.\nStefan Żeromski\nPrzedwiośnie\nWśród tomów, pooprawianych bardzo wspaniale w skórę złoconą, wyciskaną i pokrytą\ntytułami, leżał pewien tomik niepokaźny, specjalnie pielęgnowany niczym w skarbcu klejnot\nnajdroższy. Był to pamiętniczek z wojny 1831 roku, napisany i wydany na emigracji przez\nautora bezimiennego o wyprawie generała Józefa Dwernickiego1 na Beresteczko\ni Radziwiłłów. Wśród mnóstwa perypetii, opisanych szczegółowo i w sposób wysoce\nzagmatwany, była tam na stronicy trzydziestej siódmej podana wiadomość, iż do liczby\npiętnastu obywateli na Rusi, którzy do powstania przystąpili i całym swym majątkiem je\npoparli, należał Kalikst Grzegorz Baryka, dziedzic Sołowijówki z przyległościami. Był to\nw prostej linii dziad Seweryna Baryki. Dziad Kalikst swym przystąpieniem do powstania\nwpadł, jak to mówią, najfatalniej. Skoro bowiem generał Dwernicki po bitwie pod Boremlem\nnad Styrem, naciśnięty przez przeważające siły generała rosyjskiego Rüdigera, musiał pod\nLulińcami przejść suchą granicą do Galicji - rząd rosyjski rzucił się z całą zaciekłością na\ntych wszystkich, którzy ów ruch poparli. Sołowijówka została skonfiskowana, dom rodzinny\nnajprzód zrabowany doszczętnie, a później spalony, a ów dziad Kalikst na ostatnim koniu\nz przeobfitej niegdyś stajni musiał ruszyć w świat, to znaczy w szarą i ciemną głębinę\nStefan\nŻeromski\n(1864-1925) -\npowieściopisarz,\nnowelista,\ndramaturg\npublicysta.\nEPOP-P2_100\npopowstaniowej biedy - stał się z pana ubogim człowiekiem, trudem rąk na kawałek chleba\nzarabiającym w obczyźnie.\nTekst wiadomości o tym fakcie, podany sucho, bez tkliwości, lecz szczegółowo, był\nz obu stron kartki zakreślony przez syna owego dziada Kaliksta a ojca Seweryna. Dwaj\nostatni z powołanej wyżej Sołowijówki z przyległościami posiadali już tylko wersję\nprzytoczoną w broszurze oraz ustnie podawaną legendę. Sołowijówka stała się mitem\nrodzinnym, klechdą, podawaną w coraz to innej postaci, o czymś dalekim, sławnym,\ndostojnym, przeogromnym.\nSama ta legenda, jak to zwykle bywa z legendami, powiększyła dziadowskie bogactwa,\nrozszerzyła posiadłości, a samemu jego czynowi nadała piętno nadludzkiego niemal dzieła.\nSucha notatka w rzadkiej broszurce bezimiennego autora stała się niejako wrzecionem, na\nktóre się nawijała pełna tajemnicy cienka i drogocenna nić wiary ubogich potomków. Wierzyli\nw jakąś swą wyższość, która ich w dumę wzbijała. Ojciec Seweryna pod tytułem broszury\nwypisał wielkimi literami, nie wiadomo do kogo rozkaz stosując, do swego jedynaka czy do\ncałego szeregu potomnych: „Pilnować jak oka w głowie!”.\nW istocie, Seweryn Baryka pilnował owej książeczki jak oka w głowie. Wędrowała z nim\npo szerokiej Rosji, leżąc cicho na dnie kuferka, między brudnymi kołnierzykami i znoszoną\nbielizną, w sąsiedztwie niepowabnych skarpetek i brulionów podań o posady do rozmaitych\ndygnitarzy, gdy potomek lekkomyślnego a wspaniałego dziada był ubogi jak mysz kościelna.\nPóźniej spoczywała w szufladzie stolika, między najważniejszymi papierami. Trafiła do teki\nwyższego aferzysty, do skrytki drogocennego biura dygnitarza, wreszcie do szafy oszklonej,\nnabijanej brązami, pełnej cennych zabytków, rarytasów druku i oprawy.\nNie można powiedzieć, żeby treść historycznego raptularzyka2 miała jakiś szczególnie\ngłęboki związek z życiem duchowym Seweryna Baryki. Była ona jednak w tym życiu czymś\ndalekim, sennym, nęcącym. Było w tej książeczce zawarte jak gdyby coś z religii, której się\nnawet nie wyznaje i nie praktykuje, lecz którą się z uszanowaniem toleruje. Było w niej coś\nz zapachu kwiatu na wiosnę, którego człowiek silny, praktyczny i zajęty interesami nie\nspostrzega, choćby nań patrzał, lecz który z niskiej ziemi i z cienia patrzy nań wiernie mimo\nwszystko i mimo wszystko woń swą ku niemu wylewa. Nadto do skromnego tomiku przyrosła\npycha domowa i skryta ambicja: nie wypadło się - do diabła! - sroce spod ogona, jak\npierwszy lepszy z tych, których się na drodze kariery spotyka i którym w pas kłaniać się\ntrzeba.\nStefan Żeromski, Przedwiośnie, Wrocław 1982.\n1 Józef Dwernicki - (1779-1857) generał wojen napoleońskich, po wybuchu powstania listopadowego w kwietniu\n1831 r. korpus Dwernickiego ruszył na Wołyń, by rozniecić tam powstanie. Odniósł zwycięstwo pod\nBeresteczkiem i Boremlem (15 IV 1831), nie uzyskał jednak poparcia szlachty wołyńskiej. Ciągle atakowany\nprzez przeważające siły rosyjskie pod dowództwem gen. Rüdigera, został oskrzydlony, wzięty do niewoli\ni internowany.\n2 Raptularzyk, raptularz (przestarz.) - pamiętnik, zbiór notatek, zeszyt do spisywania różnych wiadomości.\nEPOP-P2_100\nTemat 3. Zinterpretuj podany utwór. Postaw tezę interpretacyjną i ją uzasadnij. Twoja\npraca powinna liczyć co najmniej 250 wyrazów.\nJan Twardowski\nBliscy i oddaleni\nBo widzisz tu są tacy którzy się kochają\ni muszą się spotykać aby się ominąć\nbliscy i oddaleni jakby stali w lustrze\npiszą do siebie listy gorące i zimne\nrozchodzą się jak w śmiechu porzucone kwiaty\nby nie wiedzieć do końca czemu się tak stało\nsą inni co się nawet po ciemku odnajdą\nlecz przejdą obok siebie bo nie śmią się spotkać\ntak czyści i spokojni jakby śnieg się zaczął\nbyliby doskonali lecz wad im zabrakło\nbliscy boją się być blisko żeby nie być dalej\nniektórzy umierają - to znaczy już wiedzą\nmiłości się nie szuka jest albo jej nie ma\nnikt z nas nie jest samotny tylko przez przypadek\nsą i tacy co się na zawsze kochają\ni dopiero dlatego nie mogą być razem\njak bażanty co nigdy nie chodzą parami\nmożna nawet zabłądzić lecz po drugiej stronie\nnasze drogi pocięte schodzą się z powrotem\n[1977, 1979]\nJan Twardowski, Bliscy i oddaleni, [w:] tegoż, Nie przyszedłem pana nawracać. Wiersze 1945-2006,\nPoznań 2009.\nJan Twardowski\n(1915-2006) -\npolski duchowny\nrzymskokatolicki,\npoeta.\nEPOP-P2_100\nna temat nr\nMiejsce dla\negzaminatora\nEPOP-P2_100\nEPOP-P2_100\nEPOP-P2_100\nEPOP-P2_100\nEPOP-P2_100\nEPOP-P2_100\nTabelę wypełnia egzaminator!\nLiczba punktów\nSuma\nUzasadnienie przyznania 0 punktów\nrozprawka\nA.\n0 - 3 - 6\nB.\n0 - 4 - 8 - 12 - 18\ninterpretacja\nA.\n0 - 3 - 6 - 9\nB.\n0 - 5 - 10 - 15\nC.\n0 - 2 - 4\nD.\n0 - 3 - 6\nE.\n0 - 1 - 2\nF.\n0 - 2 - 4\nG.\n0 - 3 - 6\nH.\n0 - 2 - 4\nEPOP-P2_100\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)\nJĘZYK POLSKI\nPoziom podstawowy\nWypracowanie\nFormuła 2015\nJĘZYK POLSKI\nPoziom podstawowy\nWypracowanie\nFormuła 2015\nJĘZYK POLSKI\nPoziom podstawowy\nWypracowanie\nFormuła 2015","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13. (0-50)\nTemat 1. Co motywuje człowieka do podejmowania działań dla dobra innych ludzi?\nRozważ problem i uzasadnij swoje zdanie, odwołując się do fragmentu Lalki,\ncałej powieści Bolesława Prusa oraz do wybranego tekstu kultury. Twoja\npraca powinna liczyć co najmniej 250 wyrazów.\nWskazówki do tematu nr 1.\nTeza musi być zgodna z poleceniem, fragmentem tekstu, odniesieniem do całości\nutworu oraz z przywołanym tekstem kultury.\nUzasadnienie powinno wynikać z interpretacji załączonego fragmentu, odwołań do całej\npowieści Lalka oraz do wybranego tekstu kultury, a odwołania te muszą być\nfunkcjonalne dla argumentacji, nie mogą być prostym streszczeniem.\nW przypadku Lalki i innych utworów oznaczonych gwiazdką w podstawie programowej\nbłąd rzeczowy może mieć charakter błędu kardynalnego.\nTemat 2. Czym dla człowieka jest pamięć o minionych wydarzeniach? Rozważ problem\ni uzasadnij swoje zdanie, odwołując się do podanego fragmentu\nPrzedwiośnia Stefana Żeromskiego oraz do wybranych tekstów kultury.\nTwoja praca powinna liczyć co najmniej 250 wyrazów.\nWskazówki do tematu nr 2.\nTeza musi być zgodna z poleceniem, fragmentem tekstu oraz z przywołanym tekstem\nkultury.\nUzasadnienie powinno wynikać z interpretacji załączonego fragmentu i odwołań do\nwybranych tekstów kultury, a odwołania te muszą być funkcjonalne dla argumentacji,\nnie mogą być prostym streszczeniem.\nW przypadku utworów oznaczonych gwiazdką w podstawie programowej błąd\nrzeczowy może mieć charakter błędu kardynalnego.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nWymagania egzaminacyjne 2024\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\nZdający:\n1.1) odczytuje sens całego tekstu [ ];\n1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych\ntekstach informacje zarówno jawne, jak i ukryte.\nII. Analiza i interpretacja tekstów\nkultury.\nZdający:\n1.2) określa problematykę utworu;\n2.2) rozpoznaje w utworze sposoby kreowania\nświata przedstawionego i bohatera ([…] akcja);\n3.2) wykorzystuje w interpretacji utworu\nkonteksty […];\n3.3) porównuje funkcjonowanie tych samych\nmotywów w różnych utworach literackich.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\nZdający:\n1.1) tworzy dłuższy tekst pisany [ ] (rozprawka\n[ ]) zgodnie z podstawowymi regułami jego\norganizacji, przestrzegając zasad spójności\nznaczeniowej i logicznej;\n1.2) przygotowuje wypowiedź (wybiera [ ]\nodpowiedni układ kompozycyjny, analizuje\ntemat, wybiera formę kompozycyjną, […]\ndobiera właściwe słownictwo);\n1.3) tworzy samodzielną wypowiedź\nargumentacyjną według podstawowych zasad\nlogiki i retoryki (stawia tezę lub hipotezę, dobiera\nargumenty, porządkuje je, hierarchizuje,\ndokonuje ich selekcji pod względem\nużyteczności w wypowiedzi, podsumowuje,\ndobiera przykłady ilustrujące wywód myślowy,\nprzeprowadza prawidłowe wnioskowanie).\nKryteria oceny rozprawki\nA\nSformułowanie\nstanowiska\nwobec\nproblemu\npodanego\nw poleceniu\nB\nUzasadnienie\nstanowiska\nC\nPoprawność\nrzeczowa\nD\nZamysł\nkompozycyjny\nE\nSpójność\nlokalna\nF\nStyl tekstu\nG\nPoprawność\njęzykowa\nH\nPoprawność\nzapisu\n6\nStanowisko jest\nadekwatne\ndo problemu\npodanego\nw poleceniu\n18\nUzasadnienie\ntrafne,\nszerokie\ni pogłębione\n4\nBrak błędów\nrzeczowych\n6\nKompozycja\nfunkcjonalna\n2\nPełna\nspójność\nwypowiedzi\nlub\nnieznaczne\nzaburzenia\nspójności\n4\nStyl\nstosowny\n6\nBrak błędów\nlub nieliczne\nbłędy\nnierażące\n4\nZapis\nw pełni\npoprawny\nlub nieliczne\nbłędy\nnierażące\n12\nUzasadnienie\ntrafne\ni szerokie\n3\nStanowisko jest\nczęściowo\nadekwatne\ndo problemu\npodanego\nw poleceniu\n8\nUzasadnienie\ntrafne,\nale wąskie\n2\nNie więcej\nniż jeden\nbłąd\nrzeczowy\n3\nZaburzenia\nfunkcjonalności\nkompozycji\n1\nZnaczne\nzaburzenia\nspójności\n2\nStyl\nczęściowo\nstosowny\n3\nLiczne błędy\nnierażące\nlub nieliczne\nbłędy rażące\n2\nLiczne błędy\nnierażące\nlub nieliczne\nbłędy rażące\n4\nUzasadnienie\nczęściowe\n0\nStanowisko jest\nnieadekwatne\nlub brak\nstanowiska\n0\nBrak\nuzasadnienia\nstanowiska\n0\nBłędy\nrzeczowe\n0\nBrak zamysłu\nkompozycyjnego\n0\nWypowiedź\nniespójna\n0\nStyl\nniestosowny\n0\nLiczne błędy\nrażące\n0\nLiczne błędy\nrażące\nUwagi.\n1) Jeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.\n2) Jeśli w kategorii A praca uzyska 3 punkty, a w kategorii B - 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.\n3) Jeśli praca składa się z mniej niż 250 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C.\n4) Pojawienie się rzeczowego błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę - zdający otrzymuje 0 punktów.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nObjaśnienia dotyczące kryteriów oceny rozprawki\nA. Sformułowanie stanowiska (np. w postaci tezy lub hipotezy). Zdający powinien zrozumieć problem postawiony w poleceniu i sformułować\nstanowisko będące rozwiązaniem problemu. Stanowisko jest oceniane ze względu na to, czy jest udaną próbą rozwiązania problemu.\nAdekwatność to odpowiedniość (zgodność, współmierność) stanowiska i problemu (zdający może się zgodzić, nie zgodzić, zachować\npostawę ambiwalentną wobec istoty problemu).\nSformułowanie stanowiska będącego częściowo udaną próbą rozwiązania problemu jest skutkiem niepełnego zrozumienia problemu lub\nniepełnego zrozumienia tekstu.\nWypowiedź argumentacyjna, w której brak stanowiska, może zawierać jedynie streszczenie tekstu, biografię autora itp. lub rozwijać myśli\nniezwiązane z poleceniem.\nSformułowanie stanowiska nie musi stanowić wyodrębnionej części rozprawki.\nB. Uzasadnienie stanowiska jest oceniane ze względu na to, czy jest trafne, czy jest szerokie i czy jest pogłębione.\nUzasadnienie nie musi być graficznie wyodrębnioną częścią rozprawki.\nUzasadnienie:\npogłębione to uzasadnienie, w którym zdający wnikliwie odniósł się w rozwinięciu do wszystkich elementów polecenia,\ntrafne zawiera logicznie poprawne argumenty (czyli stwierdzenia poparte przykładami) za przyjętym rozwiązaniem problemu.\nSzerokość uzasadnienia ocenia się na podstawie tego, czy zdający w swojej wypowiedzi odniósł się do wszystkich elementów wskazanych\nw poleceniu.\nUzasadnienie jest:\nszerokie, jeśli zdający trafnie odniósł się do wszystkich elementów wskazanych w poleceniu,\nwąskie, jeśli zdający trafnie odniósł się tylko do niektórych elementów wskazanych w poleceniu (np. nie odniósł się do podanego\nw zadaniu tekstu lub nie przywołał innego tekstu kultury),\nczęściowe, jeżeli (a) niektórych argumentów nie można uznać za logicznie poprawne wobec przyjętego stanowiska lub (b) niektóre\nargumenty są niepoparte przykładami, lub (c) niektóre argumenty są wzajemnie sprzeczne.\nWypowiedź argumentacyjna, w której brak uzasadnienia, nie zawiera logicznie poprawnych argumentów za przyjętym rozwiązaniem problemu\nlub rozwija myśli niezwiązane ze stanowiskiem.\nC. Poprawność rzeczową ocenia się na podstawie liczby błędów rzeczowych. Pomyłki (np. w nazwach własnych lub datach) niewpływające na\nuzasadnienie stanowiska wobec problemu uważa się za usterki, a nie błędy rzeczowe.\nBłąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o nieznajomości (1) tekstu kultury, do którego odwołuje się zdający, oraz (2) kontekstu\ninterpretacyjnego przywołanego przez zdającego.\nD. Kompozycja oceniana jest ze względu na funkcjonalność segmentacji i uporządkowanie tekstu zgodnie z gatunkiem wypowiedzi.\nNależy wziąć pod uwagę, czy w tekście zostały wyodrębnione - językowo i graficznie - części pracy oraz akapity niezbędne dla jasnego\nprzedstawienia stanowiska i uzasadniających je argumentów, a także czy wyodrębnione części i akapity są logicznie oraz konsekwentnie\nuporządkowane (bez luk i zbędnych powtórzeń).\nKompozycja jest funkcjonalna, jeśli podział tekstu na segmenty (części) i ich porządek (układ) są ściśle powiązane z porządkiem treści\ni realizowanymi w tekście funkcjami retorycznymi. Odejście od zasady trójdzielnej kompozycji nie jest błędem, jeśli segmentacja jest funkcjonalna.\nE. Spójność lokalną ocenia się na podstawie zgodności logicznej i gramatycznej między kolejnymi, znajdującymi się w bezpośrednim\nsąsiedztwie zdaniami w akapitach. Znaczne zaburzenia spójności wypowiedzi to np. akapity zbudowane z sekwencji zdań niepowiązanych ze\nsobą ani logicznie, ani gramatycznie (potok luźnych myśli, skojarzeń).\nF. Styl tekstu ocenia się ze względu na stosowność.\nStyl uznaje się za:\nstosowny, jeśli zachowana jest zasada decorum (dobór środków językowych jest celowy i adekwatny do wybranego przez ucznia gatunku\nwypowiedzi, sytuacji egzaminacyjnej, tematu i intencji wypowiedzi oraz odmiany pisanej języka). Dopuszczalne są drobne, sporadyczne\nodstępstwa od stosowności,\nczęściowo stosowny, jeśli w wypowiedzi zdający niefunkcjonalnie łączy różne style, nie kontroluje jednolitości stylu, np. w wypowiedzi\npojawiają się wyrazy i konstrukcje z języka potocznego, nieoficjalnego, wtręty ze stylu urzędowego, nadmierna metaforyka.\nMieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne.\nniestosowny, jeśli wypowiedź zawiera np. wulgaryzmy lub ma charakter obraźliwy.\nStyl wypracowania nie musi być zgodny z upodobaniami stylistycznymi egzaminatora.\nG. Poprawność językowa oceniana jest ze względu na liczbę i wagę błędów składniowych, leksykalnych, słowotwórczych, frazeologicznych,\nfleksyjnych i stylistycznych.\nBłąd stylistyczny to konstrukcja zgodna z normą językową, ale niewłaściwa w sytuacji, w której powstaje tekst, oraz nieodpowiednia dla stylu,\nw jakim tekst jest pisany, np. udziwniona metafora, niefunkcjonalny kolokwializm, wulgaryzm, nieuzasadnione powtórzenie leksykalne lub\nskładniowe. Błędów logicznych nie uznaje się za błędy stylistyczne.\nH. Poprawność zapisu ocenia się ze względu na liczbę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych (szacowaną odpowiednio do objętości\ntekstu) oraz ich wagę (błędy rażące i nierażące). Za błąd rażący uznaje się błąd, który polega na naruszeniu ogólnej reguły ortograficznej lub\ninterpunkcyjnej w zapisie słów lub fraz o wysokiej frekwencji. Ewentualne wątpliwości rozstrzygają ustalenia Rady Języka Polskiego\ni klasyfikacja błędów interpunkcyjnych Jerzego Podrackiego.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nTemat 3. Zinterpretuj podany utwór. Postaw tezę interpretacyjną i ją uzasadnij. Twoja\npraca powinna liczyć co najmniej 250 wyrazów.\n(Jan Twardowski, Bliscy i oddaleni)\nWskazówki do tematu 3.\nKoncepcja interpretacyjna musi być widoczna w pracy, choć nie musi być wyrażona\nw formie tezy, może wynikać pośrednio z wywodu.\nPrzywołany przez zdającego kontekst powinien być sfunkcjonalizowany (nawiązujący\ndo tekstu i pogłębiający koncepcję interpretacyjną). Nie wystarczy samo wskazanie lub\nhasłowe odwołanie się do niego.\nProste odczytanie (parafrazowanie, streszczanie) utworu nie jest jego interpretacją.\nWymagania egzaminacyjne 2024\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\nZdający:\n1.1) odczytuje sens całego tekstu [ ];\n1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych\ntekstach informacje zarówno jawne, jak i ukryte.\nII. Analiza i interpretacja tekstów\nkultury.\nZdający:\n1.2) określa problematykę utworu;\n2.2) rozpoznaje w utworze sposoby kreowania\nświata przedstawionego i bohatera ([…] sytuacja\nliryczna […]);\n3.2) wykorzystuje w interpretacji utworu\nkonteksty […];\n3.3) porównuje funkcjonowanie tych samych\nmotywów w różnych utworach literackich.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\nZdający:\n1.1) tworzy dłuższy tekst pisany [ ]\n([…] interpretacja utworu literackiego [ ])\nzgodnie z podstawowymi regułami jego\norganizacji, przestrzegając zasad spójności\nznaczeniowej i logicznej;\n1.2) przygotowuje wypowiedź (wybiera [ ]\nodpowiedni układ kompozycyjny, analizuje\ntemat, wybiera formę kompozycyjną, […],\ndobiera właściwe słownictwo);\n1.3) tworzy samodzielną wypowiedź\nargumentacyjną według podstawowych zasad\nlogiki i retoryki (stawia tezę lub hipotezę, dobiera\nargumenty, porządkuje je, hierarchizuje,\ndokonuje ich selekcji pod względem\nużyteczności w wypowiedzi, podsumowuje,\ndobiera przykłady ilustrujące wywód myślowy,\nprzeprowadza prawidłowe wnioskowanie).\nKryteria oceny interpretacji utworu poetyckiego\nA\nKoncepcja\ninterpretacyjna\nB\nUzasadnienie\ntezy\ninterpretacyjnej\nC\nPoprawność\nrzeczowa\nD\nZamysł\nkompozycyjny\nE\nSpójność\nlokalna\nF\nStyl tekstu\nG\nPoprawność\njęzykowa\nH\nPoprawność\nzapisu\n9\nKoncepcja\nniesprzeczna\nz utworem,\nspójna\ni obejmująca\nsensy\nniedosłowne\n15\nUzasadnienie\ntrafne\ni pogłębione\n4\nBrak błędów\nrzeczowych\n6 Kompozycja\nfunkcjonalna\n2\nPełna\nspójność\nwypowiedzi\nlub\nnieznaczne\nzaburzenia\nspójności\n4\nStyl\nstosowny\n6\nBrak błędów\nlub nieliczne\nbłędy\nnierażące\n4\nZapis\nw pełni\npoprawny\nlub nieliczne\nbłędy\nnierażące\n6\nKoncepcja\nniesprzeczna\nz utworem,\nale niespójna\ni/lub obejmująca\nw większości\nznaczenia\ndosłowne\n10\nUzasadnienie\ntrafne, ale\nniepogłębione\n2\nNie więcej\nniż jeden\nbłąd rzeczowy\n3\nZaburzenia\nfunkcjonalności\nkompozycji\n1\nZnaczne\nzaburzenia\nspójności\n2\nStyl\nczęściowo\nstosowny\n3\nLiczne błędy\nnierażące\nlub nieliczne\nbłędy rażące\n2\nLiczne błędy\nnierażące\nlub nieliczne\nbłędy rażące\n3\nKoncepcja\nczęściowo\nsprzeczna\nz utworem\n5\nUzasadnienie\nczęściowo\ntrafne\n0\nBrak koncepcji\nlub koncepcja\ncałkowicie\nsprzeczna\nz utworem\n0\nBrak trafnych\nargumentów\nuzasadniających\ninterpretację\n0\nBłędy\nrzeczowe\n0\nBrak zamysłu\nkompozycyjneg\no\n0\nWypowiedź\nniespójna\n0\nStyl\nniestosowny\n0\nLiczne błędy\nrażące\n0\nLiczne błędy\nrażące\nUwagi.\n1) Jeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.\n2) Jeśli w kategorii A praca uzyska 3 punkty, a w kategorii B - 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.\n3) Jeśli praca składa się z mniej niż 250 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C.\n4) Pojawienie się rzeczowego błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę - zdający otrzymuje 0 punktów.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nObjaśnienia dotyczące kryteriów oceny interpretacji utworu poetyckiego\nA. Koncepcja interpretacyjna jest efektem poszukiwania przez zdającego całościowego sensu utworu, tzn. jest pomysłem na jego odczytanie\n(wyrażonym np. w postaci tezy lub hipotezy interpretacyjnej). Ocenia się ją ze względu na to, czy jest niesprzeczna z utworem i czy jest\nspójna, a także czy zdający dociera do sensów niedosłownych interpretowanego utworu, czy czyta go jedynie na poziomie dosłownym.\nKoncepcja może być:\nczęściowo sprzeczna z utworem, jeśli jedynie we fragmentach (lub fragmencie) znajduje potwierdzenie w tekście.\ncałkowicie sprzeczna z utworem, jeśli nawet we fragmentach (lub fragmencie) nie znajduje potwierdzenia w tekście.\nspójna, gdy obejmuje i łączy w całość odszukane przez piszącego sensy utworu.\nniespójna, gdy jest fragmentaryczna, tzn. rekonstruuje pojedyncze sensy cząstkowe (np. z poszczególnych strof tekstu) bez wskazania\ncałościowego sensu utworu, oraz gdy zawiera luźno powiązane, niepowiązane lub wzajemnie wykluczające się odczytania sensu utworu\n(niesprzeczne z interpretowanym utworem).\nBrak koncepcji to brak śladów poszukiwania sensu utworu (całościowego i/lub sensów cząstkowych) - praca nie jest interpretacją,\na np. streszczeniem. Koncepcja interpretacyjna nie musi stanowić wyodrębnionej części pracy, może wynikać z jej całościowej wymowy.\nB. Uzasadnienie interpretacji jest oceniane ze względu na to, czy jest trafne i czy jest pogłębione.\nUzasadnienie może być:\ntrafne, jeśli zawiera wyłącznie powiązane z tekstem argumenty za odczytaniem sensu utworu. Argumenty muszą wynikać\nze sfunkcjonalizowanej analizy, to znaczy wywodzić się z formy lub/i treści tekstu.\nczęściowo trafne, jeśli w pracy - oprócz argumentów niepowiązanych z tekstem lub/i niewynikających ze sfunkcjonalizowanej analizy -\nzostał sformułowany przynajmniej jeden argument powiązany z tekstem i wynikający ze sfunkcjonalizowanej analizy.\npogłębione, jeśli znajduje potwierdzenie nie tylko w tekście, ale także w kontekstach (np. biograficznym, historycznoliterackim,\nfilozoficznym, kulturowym). Uczeń powinien choć częściowo rozwinąć przywołany kontekst, aby uzasadnić jego pojawienie się.\nniepogłębione, gdy zdający przywołuje argumenty tylko z tekstu albo tylko z kontekstu. Wszystkie argumenty muszą być\nsfunkcjonalizowane.\nC. Poprawność rzeczową ocenia się na podstawie liczby błędów rzeczowych. Pomyłki (np. w nazwach własnych lub datach) niewpływające na\nkoncepcję interpretacyjną uważa się za usterki, a nie błędy rzeczowe.\nBłąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o nieznajomości (1) tekstu kultury, do którego odwołuje się zdający, oraz (2) kontekstu\ninterpretacyjnego przywołanego przez zdającego.\nD. Kompozycja jest oceniana ze względu na funkcjonalność segmentacji i uporządkowanie tekstu zgodnie z wybranym przez ucznia\ngatunkiem wypowiedzi. Należy wziąć pod uwagę, czy w tekście zostały wyodrębnione - językowo i graficznie - części pracy oraz akapity\nniezbędne dla jasnego przedstawienia koncepcji interpretacyjnej i uzasadniających ją argumentów, a także czy wyodrębnione części i akapity\nsą logicznie oraz konsekwentnie uporządkowane (bez luk i zbędnych powtórzeń).\nKompozycja jest funkcjonalna, jeśli podział tekstu na segmenty (części) i ich porządek (układ) są ściśle powiązane z porządkiem treści\ni realizowanymi w tekście funkcjami retorycznymi. Odejście od zasady trójdzielnej kompozycji nie jest błędem, jeśli segmentacja jest\nfunkcjonalna.\nE. Spójność lokalną ocenia się na podstawie zgodności logicznej i gramatycznej między kolejnymi, znajdującymi się w bezpośrednim\nsąsiedztwie zdaniami w akapitach. Znaczne zaburzenia spójności wypowiedzi to np. akapity zbudowane z sekwencji zdań niepowiązanych\nze sobą ani logicznie, ani gramatycznie (potok luźnych myśli, skojarzeń).\nF. Styl tekstu ocenia się ze względu na stosowność.\nStyl uznaje się za:\nstosowny, jeśli zachowana jest zasada decorum (dobór środków językowych jest celowy i adekwatny do wybranego przez ucznia gatunku\nwypowiedzi, sytuacji egzaminacyjnej, tematu i intencji wypowiedzi oraz odmiany pisanej języka). Dopuszcza się drobne, sporadyczne\nodstępstwa od stosowności.\nczęściowo stosowny dotyczy wypowiedzi, w której zdający niefunkcjonalnie łączy różne style, nie kontroluje jednolitości stylu, np.\nw wypowiedzi pojawiają się wyrazy i konstrukcje z języka potocznego, nieoficjalnego, wtręty ze stylu urzędowego, nadmierna metaforyka.\nMieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne.\nniestosowny, jeśli wypowiedź zawiera np. wulgaryzmy lub ma charakter obraźliwy.\nStyl wypracowania nie musi być zgodny z upodobaniami stylistycznymi egzaminatora.\nG. Poprawność językowa oceniana jest ze względu na liczbę i wagę błędów składniowych, leksykalnych, słowotwórczych, frazeologicznych,\nfleksyjnych i stylistycznych.\nBłąd stylistyczny to konstrukcja zgodna z normą językową, ale niewłaściwa w sytuacji, w której powstaje tekst, oraz nieodpowiednia dla stylu,\nw jakim tekst jest pisany, np. udziwniona metafora, niefunkcjonalny kolokwializm, wulgaryzm, nieuzasadnione powtórzenie leksykalne lub\nskładniowe. Błędów logicznych nie uznaje się za błędy stylistyczne.\nH. Poprawność zapisu ocenia się ze względu na liczbę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych (szacowaną odpowiednio do objętości\ntekstu) oraz ich wagę (błędy rażące i nierażące). Za błąd rażący uznaje się błąd, który polega na naruszeniu ogólnej reguły ortograficznej lub\ninterpunkcyjnej w zapisie słów lub fraz o wysokiej frekwencji. Ewentualne wątpliwości rozstrzygają ustalenia Rady Języka Polskiego\ni klasyfikacja błędów interpunkcyjnych Jerzego Podrackiego.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nUSTALENIA DOTYCZĄCE BŁĘDÓW ORTOGRAFICZNYCH W PRACACH\nMATURALNYCH Z JĘZYKA POLSKIEGO\nKomisja Dydaktyczna Rady Języka Polskiego ustaliła, że podstawą podziału błędów\nortograficznych na błędy rażące i błędy drugorzędne są reguły ortograficzne. Do błędów\nortograficznych rażących zaliczono:\n- błędy w zakresie pisowni wyrazów z ó-u, rz-ż (w tym wyjątki od pisowni rz\npo spółgłoskach), ch-h;\n- błędy w zakresie pisowni nie z różnymi częściami mowy;\n- błędy pisowni zakończeń -ji, -ii, -i;\n- błędy w pisowni wielką i małą literą (z wyjątkiem pisowni przymiotników\ndzierżawczych);\n- błędy w zakresie pisowni cząstki -by z osobowymi formami czasownika;\n- błędy w zapisie przedrostków roz-, bez-, wes-, wz-, ws-;\n- błędy w pisowni nosówek (ą, ę) oraz połączeń om, on, em, en.\nPozostałe odstępstwa od reguł ortograficznych, w tym m.in.: pisownię wyrażeń\nprzyimkowych, dzielenie wyrazów przy przenoszeniu do nowej linii, pisownię zakończeń\n-ski, -cki, -dzki, -stwo, -wstwo; pisownię przedrostków z-, s-, ś-; pisownię -by z pozostałymi\nczęściami mowy postanowiono traktować jako błędy drugorzędne.\nUSTALENIA DOTYCZĄCE BŁĘDÓW INTERPUNKCYJNYCH W PRACACH\nMATURALNYCH Z JĘZYKA POLSKIEGO\n1. Rażące błędy interpunkcyjne:\na) postawienie jakiegokolwiek znaku interpunkcyjnego na początku wiersza\nb) brak znaku interpunkcyjnego (głównie: kropki, wykrzyknika, pytajnika) na końcu\nwypowiedzenia pojedynczego lub złożonego\nc) pominięcie przecinka w wypowiedzeniu złożonym, w którym części składowe są\npołączone bezpośrednio (np. On idzie do kina, ja zostaję w domu.)\nd) pominięcie przecinka w wypowiedzeniu złożonym podrzędnie - przed spójnikiem\n(również z przyimkiem), zaimkiem, a także przed częścią nadrzędną (np. Idź tam,\ndokąd ci każą.)\ne) pominięcie przecinka przed imiesłowem zakończonym na -ąc, -szy\nf) pominięcie pierwszego przecinka (lub obu) w wypowiedzeniu złożonym podrzędnie\nz częścią składową wplecioną (z tzw. zdaniem albo wyrażeniem wtrąconym) (np.\nAuto, które oglądał, było za drogie.)\ng) w wypowiedzeniu złożonym współrzędnie - pominięcie przecinka przed spójnikami\nprzeciwstawnymi, wynikowymi, synonimicznymi (czyli włącznymi), np. ale, lecz,\njednak, więc, dlatego, czyli, to jest, to znaczy, a także postawienie przecinka przed\nspójnikami łącznymi, rozłącznymi, wyłączającymi, np. i, oraz, albo, lub, ani, ni. Te\nsame przepisy obowiązują w wypowiedzeniu pojedynczym - między składnikami\npołączonymi spójnikami\nh) pominięcie przecinka w zdaniu złożonym porównawczym (np. Jest mądrzejszy, niż\nmyślałam.)\ni) postawienie dwukropka, przecinka lub średnika po skrócie, po którym należy\npostawić kropkę, także po takim skrócie, po którym kropki się nie stawia\nj) brak kropki po skrócie, po którym należy ją postawić, lub postawienie kropki po\nskrócie, po którym jej się nie stawia\nk) brak przecinka między jednorodnymi (równorzędnymi) składnikami (częściami\nzdania) szeregu, którego części składowe nie są połączone spójnikami, a także brak\nspójnika między składnikami powtórzonymi (np. Kupiła w sklepie mąkę, cukier i inne\nprodukty.)\nl) brak dwukropka przed przytoczeniem cudzych lub własnych słów\nm) brak dwukropka przy wymienianiu tytułu dzieła, nazwy, terminu, jeżeli nie są one\nw tekście w inny sposób wyróżnione (np. kursywą lub cudzysłowem)\nn) brak myślnika (otwierającego i zamykającego), ujmującego wyrazy lub\nwypowiedzenia wtrącone (Uwaga: tę samą funkcję pełnią nawiasy albo przecinki)\no) brak myślników (lub myślnika) wydzielających człony wtrącone w cytowany tekst oraz\ntekst odautorski w partiach dialogowych\np) brak cudzysłowu w tytułach publikacji, cytowanych wyrazach, zdaniach\ni wyrażeniach, jeżeli nie są one wyróżnione inaczej (np. kursywą).\n2. Trzy błędy interpunkcyjne drugorzędne liczone są jako jeden błąd rażący.\nINFORMACJA O ZASADACH OCENIANIA PRAC Z JĘZYKA POLSKIEGO UCZNIÓW ZE\nSTWIERDZONYMI DYSFUNKCJAMI\nW pracy maturalnej z języka polskiego autorstwa zdającego, u którego stwierdzono dysleksję\ni dysortografię, nie należy uwzględniać w ocenie następujących błędów:\na) zmienionej kolejności liter w wyrazach,\nb) wstawionych dodatkowo liter w wyrazie, opuszczonych lub przestawionych liter,\nc) opuszczonego początku lub końca wyrazu,\nd) występowania w wyrazach głosek dźwięcznych zamiast bezdźwięcznych i odwrotnie,\ne) mylenia głosek „i” i „j”, głosek nosowych z końcówką fleksyjną, np.: ę-em, ą-om,\nf) mylenia przedrostków z przyimkami, np.: pode szły; błędnego zapisywania przyimków\nz rzeczownikami i przysłówkami, np.: wklasie, zachwilę, napewno,\ng) niewłaściwego zapisu spółgłosek miękkich, np.: rosinie zamiast rośnie, skosiny\nzamiast skośny,\nh) błędnego stosowania lub niestosowania znaków interpunkcyjnych.","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2024-czerwiec-matura-stara-podstawowa/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · czerwiec 2024 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"}]}