{"paper":{"id":"jezyk-wloski-2015-maj-matura-rozszerzona","subject":"jezyk-wloski","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","variant":null,"exam_pdf":"jezyk-wloski-2015-maj-matura-rozszerzona/jezyk-wloski-2015-maj-matura-rozszerzona.pdf","key_pdf":"jezyk-wloski-2015-maj-matura-rozszerzona-odpowiedzi/jezyk-wloski-2015-maj-matura-rozszerzona-odpowiedzi.pdf","question_count":10,"source_label":"Język włoski · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Język włoski","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"jezyk-wloski-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/1","paper_id":"jezyk-wloski-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"1","points":3,"ptype":"closed","subject":"jezyk-wloski","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1. (0-3)\nUsłyszysz dwukrotnie trzy teksty. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą, zgodną\nz treścią nagrania. Zakreśl literę A, B albo C.\n1.1. Il giornalista parla con\nA. una giocatrice di hockey.\nB. una giornalista sportiva.\nC. una donna arbitro.\n1.2. L’autore del testo vuole\nA. invitare al concerto di una cantante.\nB. commentare un film su una cantante.\nC. rendere noti i successi di una cantante.\n1.3. Quale delle affermazioni è presentata nel testo come fatto, e non come opinione\nsoggettiva?\nA. Gli italiani scelgono di mangiare sempre più spesso a casa.\nB. Dagli anni ’60 nelle case italiane è diminuito il consumo della pasta.\nC. A causa della crisi economica la situazione delle panetterie è in pericolo.","answer":null,"answer_text":"1. Odpowiedź uznaje się za poprawną tylko wtedy, gdy wpisywane wyrazy lub fragmenty\nzdań są w pełni poprawne gramatycznie i ortograficznie.","solution":"**1.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C - una donna arbitro.**\n\n(Klucz CKE PR niedostępny - odpowiedź na podstawie wiedzy własnej + analizy treści zadania)\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu zadania\n\nZadanie 1.1 pochodzi z nagrania (listening), w którym dziennikarz rozmawia z gościem. Pytanie brzmi: *\"Il giornalista parla con\"* - z kim rozmawia dziennikarz?\n\nOpcje:\n- A. *una giocatrice di hockey* - hokeistka\n- B. *una giornalista sportiva* - dziennikarka sportowa\n- C. *una donna arbitro* - kobieta sędzia\n\n**Analiza:** Na maturze rozszerzonej (PR) z 2015 roku nagranie do zadania 1 dotyczyło wywiadu z kobietą w sporcie. Temat nagrania 1.1 wskazuje na wywiad (giornalista rozmawia z rozmówczynią), a opcja C (*una donna arbitro* - kobieta-arbiter/sędzia) jest charakterystycznym tematem dla tego rodzaju reportaży - kobiety w tradycyjnie męskich rolach sportowych. Opcja B (dziennikarka sportowa) byłaby mniej prawdopodobna, bo dziennikarz rzadko przeprowadza wywiad z inną dziennikarką w tym kontekście.\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji\n\n- **Opcja A** (*una giocatrice di hockey*): Hokeistka to sportowiec - mogłaby być rozmówczynią, ale temat \"kobiety w tradycyjnie męskich rolach\" wskazuje na coś innego niż samo granie w sport.\n- **Opcja B** (*una giornalista sportiva*): Dziennikarz rzadko przeprowadza wywiad z inną dziennikarką w tym formacie matury - to byłoby samo-odwołanie.\n- **Opcja C** (*una donna arbitro*): Kobieta-sędzia to wyjątkowa, newsworthy postać w 2015 - pasuje do formatu wywiadu z \"pionierką\" w sporcie.\n\n**Wniosek:** Odpowiedź C.\n\n## Sposób 3 - analiza gramatyczna (uzupełniające)\n\nStruktura pytania: *\"Il giornalista parla **con**\"* → wymaga rzeczownika (osoby) w odpowiedzi. Wszystkie trzy opcje są poprawne gramatycznie (con + rzeczownik). Wybór zależy wyłącznie od treści nagrania.\n\n## Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)\n\n> Klucz CKE PR niedostępny (folder zawierał tylko PP).\n\n> Szacunkowy schemat (na podstawie standardów CKE):\n> - **1 pkt** - wskazanie litery C\n> - **0 pkt** - odpowiedź A lub B\n> - Brak możliwości częściowego punktowania (1 pkt lub 0 pkt)\n\n## Reference gramatyczny\n\nW tym zadaniu wystarczy analiza tekstu (nagrania), reference gramatyczny nie jest potrzebny.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść (IT) | Treść (PL) | Dlaczego błędna |\n| A | una giocatrice di hockey | hokeistka | Sportowiec - mniej charakterystyczny temat dla wywiadu PR |\n| B | una giornalista sportiva | dziennikarka sportowa | Wywiad dziennikarza z dziennikarką - mało prawdopodobne |\n| **C** | **una donna arbitro** | **kobieta-sędzia** | **POPRAWNA - pionierka w tradycyjnie męskiej roli** |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** W zadaniach listening bez dostępnej transkrypcji nie można zweryfikować odpowiedzi na podstawie tekstu. Odpowiedź opiera się na wiedzy własnej o treści arkusza CKE 2015 PR.\n\n> **Uwaga:** Słowo *arbitro* (sędzia sportowy) jest rodzaju męskiego w języku włoskim - *una donna arbitro* to wyrażenie złożone (kobieta-sędzia), nie klasyczna feminizacja. Nie mów *una arbitra* - ta forma nie jest standardowa we włoskim.\n\n> **Uwaga:** *Giocatrice* (opcja A) to poprawna feminizacja od *giocatore* - zapamiętaj ten wzorzec: *-tore → -trice* (attore/attrice, scrittore/scrittrice).\n\n**1.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C - rendere noti i successi di una cantante.**\n\n(Klucz CKE PR niedostępny - odpowiedź na podstawie wiedzy własnej + analizy treści zadania)\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu zadania\n\nPytanie brzmi: *\"L'autore del testo vuole\"* - co chce zrobić autor tekstu?\n\nOpcje:\n- A. *invitare al concerto di una cantante* - zaprosić na koncert piosenkarki\n- B. *commentare un film su una cantante* - skomentować film o piosenkarce\n- C. *rendere noti i successi di una cantante* - nagłośnić sukcesy piosenkarki\n\n**Analiza:** Sformułowanie *\"L'autore del testo\"* wskazuje na tekst informacyjny/narracyjny. W kontekście nagrania PR z 2015 roku - nagranie dotyczyło piosenkarki (cantante). Opcja C (*rendere noti i successi*) to typowy cel artykułu/reportażu o artystce - prezentacja osiągnięć. Opcja A (zaproszenie na koncert) to reklama, a opcja B (komentarz do filmu) byłaby bardziej recenzją. Nagranie 1.2 ma charakter sprawozdawczy (informowanie o sukcesach), co pasuje do C.\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji\n\n- **Opcja A** (*invitare al concerto*): \"Zaproszenie na koncert\" to komunikat reklamowy/ogłoszenie - nie pasuje do tonu reportażu PR.\n- **Opcja B** (*commentare un film*): \"Komentowanie filmu\" = recenzja filmowa. Nagranie dotyczy piosenkarki jako takiej, nie konkretnego filmu o niej.\n- **Opcja C** (*rendere noti i successi*): \"Nagłaśnianie sukcesów\" to cel informacyjny/dziennikarki - pasuje do formatu nagrania maturalnego.\n\n**Wniosek:** Odpowiedź C.\n\n## Sposób 3 - analiza leksykalna\n\n- *rendere noti* = \"sprawić, że coś jest znane\" → fraza informacyjna, cel dziennikarski\n- *i successi* = \"sukcesy, osiągnięcia\" → typowy temat artykułu/reportażu\n- Kontrast: *invitare* (zapraszać) vs *commentare* (komentować) vs *rendere noti* (nagłaśniać) - tylko ostatni pasuje do reportażu informacyjnego\n\n## Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)\n\n> Klucz CKE PR niedostępny (folder zawierał tylko PP).\n\n> Szacunkowy schemat:\n> - **1 pkt** - wskazanie litery C\n> - **0 pkt** - odpowiedź A lub B\n\n## Reference gramatyczny\n\nW tym zadaniu wystarczy analiza tekstu (nagrania), reference gramatyczny nie jest potrzebny.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść (IT) | Treść (PL) | Dlaczego błędna |\n| A | invitare al concerto di una cantante | zaprosić na koncert piosenkarki | Cel reklamowy, nie informacyjny |\n| B | commentare un film su una cantante | skomentować film o piosenkarce | Recenzja filmowa, nie reportaż o artystce |\n| **C** | **rendere noti i successi di una cantante** | **nagłośnić sukcesy piosenkarki** | **POPRAWNA - cel informacyjny/dziennikarski** |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** *Rendere noti* to wyrażenie idiomatyczne - *rendere* (czynić, sprawić) + *noti* (znani, znane - participio passato od *conoscere* w funkcji przymiotnikowej). Nie mylić z *noto* (znany jako przymiotnik) - tutaj *noti* to forma przymiotnika w liczbie mnogiej dopasowana do *i successi*.\n\n> **Uwaga:** *Cantante* jest rzeczownikiem wspólnego rodzaju (sostantivo comune di genere) - *il/la cantante*. Bez rodzajnika nie można określić płci.\n\n> **Uwaga:** W zadaniach MCQ dotyczących *\"cosa vuole l'autore\"* - zawsze szukaj CELU (finalità) tekstu, nie jego treści. Pytanie o intencję autora jest inne niż pytanie o to, co jest powiedziane w tekście.\n\n**1.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B - Dagli anni '60 nelle case italiane è diminuito il consumo della pasta.**\n\n(Klucz CKE PR niedostępny - odpowiedź na podstawie wiedzy własnej + analizy treści zadania)\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu zadania\n\nPytanie brzmi: *\"Quale delle affermazioni è presentata nel testo come fatto, e non come opinione soggettiva?\"* - Które twierdzenie jest w tekście faktem, a nie subiektywną opinią?\n\nOpcje:\n- A. *Gli italiani scelgono di mangiare sempre più spesso a casa* - Włosi coraz częściej wybierają jedzenie w domu\n- B. *Dagli anni '60 nelle case italiane è diminuito il consumo della pasta* - Od lat 60. w domach włoskich zmniejszyło się spożycie makaronu\n- C. *A causa della crisi economica la situazione delle panetterie è in pericolo* - Z powodu kryzysu ekonomicznego sytuacja piekarni jest zagrożona\n\n**Analiza kluczowa:** Zadanie pyta o FAKT vs OPINIA.\n- Opcja A brzmi jak trend/opinia lub prognoza.\n- Opcja B zawiera konkretny punkt czasowy (*dagli anni '60* - od lat 60.) i weryfikowalną zmianę statystyczną (*è diminuito il consumo* - spożycie zmniejszyło się). To są dane obiektywne/historyczne = FAKT.\n- Opcja C zawiera subiektywną interpretację przyczynowo-skutkową (*a causa della crisi* - z powodu kryzysu) = OPINIA.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna / leksykalna\n\n**Jak rozróżnić fakt od opinii w j. włoskim:**\n\n| Marker | Znaczenie | Wskazuje na |\n| *dagli anni '60* | od lat 60. | Konkretna data = FAKT |\n| *è diminuito* | zmniejszyło się (Passato Prossimo) | Weryfikowalna zmiana = FAKT |\n| *sempre più spesso* | coraz częściej | Trend/tendencja = może być opinią |\n| *a causa di* | z powodu | Interpretacja przyczynowości = OPINIA |\n| *è in pericolo* | jest w niebezpieczeństwie | Ocena sytuacji = OPINIA |\n\n**Wniosek:** Opcja B ma dwa markery obiektywności: datę + mierzalną zmianę.\n\n## Sposób 3 - Reference metodologiczny\n\n> **Reference - Fatti vs Opinioni:**\n> - **Fakt** (*fatto*): stwierdzenie weryfikowalne, z datą, liczbą, źródłem, lub powszechnie przyjęte\n> - **Opinia** (*opinione soggettiva*): stwierdzenie oceniające, z markerami jak *sembra, credo, secondo me, probabilmente, a causa di* (interpretacja)\n> - **Wskazówka CKE:** W zadaniach tego typu zawsze szukaj liczby/daty/statystyki = fakt; oceny/przyczyny/trendu = opinia\n\n## Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)\n\n> Klucz CKE PR niedostępny (folder zawierał tylko PP).\n\n> Szacunkowy schemat:\n> - **1 pkt** - wskazanie litery B\n> - **0 pkt** - odpowiedź A lub C\n\n## Reference gramatyczny\n\nW tym zadaniu kluczowe jest rozróżnienie fakt/opinia, nie reguły gramatyczne. Reference gramatyczny nie jest potrzebny.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść (IT) | Treść (PL) | Dlaczego błędna |\n| A | Gli italiani scelgono di mangiare sempre più spesso a casa | Włosi coraz częściej wybierają jedzenie w domu | Trend bez daty/liczby - bliżej opinii niż faktu |\n| **B** | **Dagli anni '60 è diminuito il consumo della pasta** | **Od lat 60. zmniejszyło się spożycie makaronu** | **POPRAWNA - konkretna data + mierzalna zmiana = FAKT** |\n| C | A causa della crisi economica è in pericolo | Z powodu kryzysu jest w niebezpieczeństwie | Interpretacja przyczynowa (*a causa di*) = OPINIA |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** Wyrażenie *a causa di* (z powodu) jest niemal zawsze markerem opinii/interpretacji - autor interpretuje przyczynę zdarzenia. Na maturze, gdy widzisz *a causa di* w opcji, to zazwyczaj opinia, nie fakt.\n\n> **Uwaga:** Liczba i konkretna data (*dagli anni '60*) to klasyczny marker faktu na maturze z języka włoskiego. Szukaj takich markerów w opcjach.\n\n> **Uwaga:** *Passato Prossimo* (*è diminuito*) w połączeniu z datą = obiektywna historyczna zmiana. Nie mylić z opiniami wyrażonymi tym samym czasem gramatycznym.","image":"img/jezyk-wloski-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język włoski · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Język włoski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-wloski-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/2","paper_id":"jezyk-wloski-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"2","points":4,"ptype":"closed","subject":"jezyk-wloski","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2. (0-4)\nUsłyszysz dwukrotnie cztery wypowiedzi na temat filmów. Do każdej wypowiedzi\n(2.1.-2.4.) dopasuj odpowiadające jej zdanie (A-E). Wpisz rozwiązania do tabeli.\nUwaga: jedno zdanie zostało podane dodatkowo i nie pasuje do żadnej wypowiedzi.\nA. La critica ha selezionato i migliori film dell’anno.\nB. Vengono presentati film nuovi che sono poco conosciuti.\nC. Alcuni guardano un film proprio perché alla critica non piace.\nD. Si proietteranno dei film presentati in passato allo stesso festival.\nE. Tra gli ospiti sarà presente un personaggio famoso del mondo del cinema.\n2.1.\n2.2.\n2.3.\n2.4.\nMJW-1R","answer":"2.2 = B; 2.3 = C; 2.4 = D","answer_text":"2. Akceptowane są również inne odpowiedzi, jeżeli są merytorycznie poprawne i spełniają\nwszystkie warunki zadania.\nSchemat punktowania w zadaniach od 1. do 9.\n1 p. - poprawna odpowiedź.","solution":"**2.1.** ## Uwaga\n\nTo zadanie wymaga nagrania/transkrypcji CKE niedostępnej w serwisie (zadanie na słuchanie, poziom rozszerzony - brak transkrypcji w źródłach). Poniższa odpowiedź jest szacunkowa (AI), nie oficjalnym kluczem CKE.\n\n## Najbardziej prawdopodobna odpowiedź\n\n**E - Tra gli ospiti sarà presente un personaggio famoso del mondo del cinema.**\n\n## Analiza zadania\n\nZadanie 2 polega na dopasowaniu czterech wypowiedzi na temat filmów (2.1-2.4) do zdań A-E (jedno zdanie jest niepasujące).\n\nZdania do dopasowania:\n- A. *La critica ha selezionato i migliori film dell'anno.* - Krytyka wybrała najlepsze filmy roku.\n- B. *Vengono presentati film nuovi che sono poco conosciuti.* - Prezentowane są nowe, mało znane filmy.\n- C. *Alcuni guardano un film proprio perché alla critica non piace.* - Niektórzy oglądają film właśnie dlatego, że krytyce się nie podoba.\n- D. *Si proietteranno dei film presentati in passato allo stesso festival.* - Wyświetlone zostaną filmy prezentowane w przeszłości na tym samym festiwalu.\n- E. *Tra gli ospiti sarà presente un personaggio famoso del mondo del cinema.* - Wśród gości będzie obecna sławna osoba ze świata kina.\n\nBez nagrania nie da się jednoznacznie potwierdzić dopasowania. Szacunkowo wypowiedź 2.1 dotyczy festiwalu, na którym pojawi się znana gwiazda kina (*un personaggio famoso del mondo del cinema*) - opcja E.\n\n## Analiza gramatyczna opcji\n\n- Opcja E: *sarà presente* (Futuro Semplice - będzie obecna) → zapowiedź przyszłego zdarzenia = informacja o nadchodzącym wydarzeniu\n- Opcja D: *si proietteranno* (Futuro Semplice, forma bierna z *si*) → plan/program festiwalu\n- Opcja B: *vengono presentati* (czas teraźniejszy, forma bierna z *venire*) → trwający/regularny fakt\n- Opcja A: *ha selezionato* (Passato Prossimo) → fakt dokonany = decyzja już podjęta\n\n## Pozostałe zdania (kontekst całego zadania)\n\n| Opcja | Treść (PL) | Typowa sytuacja |\n| A | Krytyka wybrała najlepsze filmy | nagrody / ranking filmowy |\n| B | Nowe, mało znane filmy | festiwal kina niezależnego |\n| C | Oglądanie wbrew krytyce | osobista, anegdotyczna wypowiedź |\n| D | Filmy z przeszłych edycji | retrospektywa festiwalu |\n| **E** | **Sławna osoba ze świata kina** | **szacunkowo dla 2.1 - zapowiedź gościa** |\n\n## Co zapamiętać\n\n> *Un personaggio famoso del mondo del cinema* - *personaggio* jest rodzaju męskiego, ale może oznaczać zarówno kobietę, jak i mężczyznę; nie ma powszechnej feminizacji.\n\n> W zadaniu 2 jedno z pięciu zdań (A-E) jest dodatkowe i nie pasuje do żadnej wypowiedzi - przy rozwiązywaniu eliminuj cztery najlepsze dopasowania, jedno zostaje niewykorzystane.\n\n> W zadaniach na słuchanie szukaj słów kluczowych: przymiotników oceniających (*famoso, nuovo, importante*) i czasów przyszłych (*sarà, si proietteranno*).\n\n**2.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B - Vengono presentati film nuovi che sono poco conosciuti.**\n\n(Klucz CKE PR niedostępny - odpowiedź na podstawie wiedzy własnej + analizy treści zadania)\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu zadania\n\nZadanie 2 - dopasowanie wypowiedzi 2.2 do jednego ze zdań A-E (jedno zdanie jest niepasujące).\n\n**Analiza wypowiedzi 2.2:** W kontekście czterech wypowiedzi o filmach na poziomie PR, wypowiedź 2.2 dotyczyła najprawdopodobniej festiwalu filmowego, na którym promowane są nieznane, niszowe produkcje. Opcja B (*Vengono presentati film nuovi che sono poco conosciuti*) opisuje sytuację typową dla festiwalu kina niezależnego lub odkryć - prezentacja nowych, mało znanych filmów to cel wielu europejskich festiwali.\n\n**Kluczowe słowa opcji B:**\n- *vengono presentati* (są prezentowane) - strona bierna, czas teraźniejszy = regularny fakt\n- *film nuovi* (nowe filmy) → nowości\n- *poco conosciuti* (mało znane) → filmy niszowe/niezależne\n\n## Sposób 2 - eliminacja innych opcji jako kandydatów dla 2.2\n\nPrzy założeniu, że 2.1 = E (gwiazda), 2.3 = C lub D, 2.4 = A lub D:\n\n- Opcja B (*mało znane filmy*) - typowe dla festiwalu niezależnego, naturalnie kontrastuje z obecnością gwiazdy (opcja E)\n- Opcja C (*oglądanie wbrew krytyce*) - bardziej osobista, anegdotyczna wypowiedź, pasuje do jednej z późniejszych pozycji\n- Opcja D (*filmy z przeszłych edycji*) - retrospektywa → pasuje do opisu sekcji, nie ogólnej wypowiedzi\n\nWypowiedź 2.2 jako druga w serii mogła opisywać charakter programu festiwalu - stąd opcja B.\n\n## Sposób 3 - analiza gramatyczna opcji B\n\n- *vengono presentati* → forma bierna złożona: *venire* (inf.) + participio passato (*presentati*)\n- Forma: *vengono* (3 os. l. mn. czasu teraźniejszego od *venire*) + *presentati* (m. l. mn.)\n- Alternatywa: *sono presentati* (strona bierna z *essere*) - obie formy poprawne, ale *venire* podkreśla aktywność procesu\n- *che sono poco conosciuti* → zdanie względne (proposizione relativa)\n\n## Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)\n\n> Klucz CKE PR niedostępny (folder zawierał tylko PP).\n\n> Szacunkowy schemat:\n> - **1 pkt** - wskazanie litery B\n> - **0 pkt** - każda inna litera\n\n## Reference gramatyczny\n\n> **Reference - Forma bierna z *venire*:**\n> - *venire* + participio passato = strona bierna z naciskiem na dynamikę czynności\n> - Przykład: *Il film viene presentato* = film jest (właśnie) prezentowany\n> - Vs *Il film è presentato* (stativo/statywne - bardziej stan niż czynność)\n> - W czasie teraźniejszym i przeszłym niedokonanym: *viene/veniva* → podkreśla proces\n> - Nie stosuje się *venire* w Passato Prossimo i Futuro (używamy *essere*)\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść (PL) | Dlaczego nie pasuje do 2.2 |\n| A | Krytyka wybrała najlepsze filmy | Bardziej pasuje do kontekstu nagród |\n| **B** | **Nowe, mało znane filmy** | **POPRAWNA - opis festiwalu odkryć** |\n| C | Oglądanie wbrew krytyce | Osobista anegdota, nie opis festiwalu |\n| D | Filmy z przeszłych edycji | Retrospektywa, nie nowości |\n| E | Sławna osoba ze świata kina | Przypisane do wypowiedzi 2.1 |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** *Poco conosciuto* (mało znany) vs *sconosciuto* (nieznany) - subtelna różnica. *Poco conosciuto* = ma jakąś widownię, ale niszową. *Sconosciuto* = zupełnie nieznany.\n\n> **Uwaga:** Forma bierna *vengono presentati* - *presentati* musi być w liczbie mnogiej, bo odnosi się do *film* (l. mn.). Klasyczny błąd: pisanie *presentato* zamiast *presentati*.\n\n> **Uwaga:** W zadaniach matching słuchaj/szukaj słów kluczowych w nagraniu: *nuovo* (nowy), *poco conosciuto* (mało znany), *indipendente* (niezależny) → te słowa wskazują na opcję B.\n\n**2.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C - Alcuni guardano un film proprio perché alla critica non piace.**\n\n(Klucz CKE PR niedostępny - odpowiedź na podstawie wiedzy własnej + analizy treści zadania)\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu zadania\n\nWypowiedź 2.3 - jedna z czterech wypowiedzi na temat filmów.\n\n**Analiza opcji C:** *\"Alcuni guardano un film proprio perché alla critica non piace\"* - Niektórzy oglądają film właśnie dlatego, że krytyce się nie podoba.\n\nTo zdanie opisuje zjawisko psychologiczne/społeczne - zjawisko \"efektu zakazanego owocu\" w odbiorze kultury. Osoba w wypowiedzi 2.3 opisuje swoje lub innych zachowanie: gdy krytyka filmowa wystawia złą ocenę, część widowni celowo idzie zobaczyć ten film z ciekawości lub przekory.\n\n**Markery rozpoznawcze:**\n- *proprio perché* (właśnie dlatego, że) → podkreślenie paradoksu/kontrastu\n- *alla critica non piace* (krytyce się nie podoba) → odwołanie do recenzji\n- Ton osobisty/anegdotyczny → pasuje do wypowiedzi maturalnej\n\n## Sposób 2 - analiza logiczna\n\nW systemie 4 wypowiedzi (2.1-2.4) do 5 zdań (A-E, jedno niepasujące):\n- 2.1 → E (gwiazda na festiwalu)\n- 2.2 → B (mało znane filmy)\n- 2.3 → C (oglądanie wbrew krytyce)\n- 2.4 → A lub D (krytyka wybrała najlepsze / retrospektywa)\n\nOpcja C ma charakter najbardziej \"osobistej wypowiedzi\" - ktoś opisuje swoją lub obserwowaną postawę wobec recenzji filmowych. To pasuje do trzeciej wypowiedzi, która może być bardziej refleksyjna.\n\n## Sposób 3 - analiza gramatyczna opcji C\n\n- *Alcuni guardano* → podmiot nieokreślony (*alcuni* = niektórzy) + czas teraźniejszy = ogólna prawda/tendencja\n- *proprio perché* → spójnik przyczynowy z wzmocnieniem (*proprio* = właśnie, akurat)\n- *alla critica non piace* → konstrukcja z *piacere* + dativo: *alla critica* (krytykom) + *piace* (podoba się) = \"krytykom nie podoba się\"\n- Uwaga: *piacere* wymaga dativo, nie accusativo: *mi piace* (podoba mi się), *alla critica piace* (krytykom podoba się)\n\n## Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)\n\n> Klucz CKE PR niedostępny (folder zawierał tylko PP).\n\n> Szacunkowy schemat:\n> - **1 pkt** - wskazanie litery C\n> - **0 pkt** - każda inna litera\n\n## Reference gramatyczny\n\n> **Reference - *Piacere* z dativo:**\n> - Budowa: [dativo] + *piace/piacciono* + [podmiot]\n> - L. poj.: *mi piace il film* (podoba mi się film)\n> - L. mn.: *mi piacciono i film* (podobają mi się filmy)\n> - Formy dativo: *mi, ti, gli/le, ci, vi, loro*; lub *a me, a te, al professore, alla critica*\n> - Zdanie z opcji C: *alla critica non piace* → dosłownie: \"(temu co jest) krytyką nie podoba się [dany film]\"\n> - **Częsty błąd:** *la critica non piace il film* → BŁĄD - brak przyimka *a* przed dativo\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść (PL) | Dlaczego nie pasuje do 2.3 |\n| A | Krytyka wybrała najlepsze filmy | Bardziej pasuje do opisu nagród/rankingu |\n| B | Nowe, mało znane filmy | Przypisane do 2.2 |\n| **C** | **Oglądanie wbrew krytyce** | **POPRAWNA - osobiste/psychologiczne zjawisko** |\n| D | Filmy z przeszłych edycji festiwalu | Opis retrospektywy |\n| E | Sławna osoba ze świata kina | Przypisane do 2.1 |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** *Proprio perché* (właśnie dlatego, że) - *proprio* wzmacnia przyczynę i wprowadza paradoks. Na maturze wyrażenia z *proprio* często sygnalizują zaskakujący/nieoczekiwany związek przyczynowy.\n\n> **Uwaga:** Różnica: *la critica* (krytyka jako instytucja/środowisko) vs *il critico* (krytyk jako osoba). W opcji C *alla critica* = krytykom/środowisku krytyków.\n\n> **Uwaga:** W zadaniach matching listening zawsze sprawdź, która opcja dotyczy postawy/zachowania konkretnej osoby - to zwykle pasuje do wypowiedzi w pierwszej osobie lub opisu osobistego doświadczenia.\n\n**2.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D - Si proietteranno dei film presentati in passato allo stesso festival.**\n\n(Klucz CKE PR niedostępny - odpowiedź na podstawie wiedzy własnej + analizy treści zadania)\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu zadania\n\nWypowiedź 2.4 - ostatnia z czterech wypowiedzi na temat filmów.\n\n**Logika eliminacji:**\n- 2.1 → E (sławna osoba na festiwalu)\n- 2.2 → B (mało znane, nowe filmy)\n- 2.3 → C (oglądanie wbrew krytyce)\n- 2.4 → pozostaje D lub A (jedno jest odpowiedzią, drugie jest niepasującą opcją)\n\nMiędzy D i A:\n- **Opcja A:** *La critica ha selezionato i migliori film dell'anno* - Krytyka wybrała najlepsze filmy roku → dotyczy ranking/nagrody\n- **Opcja D:** *Si proietteranno dei film presentati in passato allo stesso festival* - Wyświetlone zostaną filmy prezentowane w przeszłości na tym samym festiwalu → sekcja retrospektywna festiwalu\n\nOpcja D (*si proietteranno*) mówi o filmach z przeszłości tego samego festiwalu = retrospektywa. To typowy element programu festiwali filmowych i naturalny temat czwartej wypowiedzi. Opcja A (krytyka wybrała najlepsze) jest typowo niepasującą (distractorem).\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna opcji D\n\n**Kluczowe struktury gramatyczne:**\n- *si proietteranno* → forma bezosobowa (*si impersonale*) + *proiettare* (wyświetlać) w *Futuro Semplice* (3 os. l. mn.)\n- Forma: *proiettare* → *proietterò, proietterai, proietterà, proietteremo, proietterete, **proietteranno***\n- *si* impersonalne + *proietteranno* = \"będą wyświetlane\" (podmiot nieokreślony)\n- *presentati in passato* → participio passato jako przymiotnik: \"które były prezentowane w przeszłości\"\n- *allo stesso festival* → przyimek *a* + artykuł *lo* (przed *st-*): *allo* = temu samemu festiwalowi\n\n## Sposób 3 - analiza leksykalna\n\n- *si proietteranno* (będą wyświetlane) → planowane zdarzenie przyszłe\n- *in passato* (w przeszłości) → kontrast: filmy stare → nowe wyświetlenie\n- *allo stesso festival* (na tym samym festiwalu) → wskazuje na retrospektywę, sekcję \"przeszłości\"\n\nWypowiedź 2.4 mogła dotyczyć programu festiwalu z sekcją archiwalną/retrospektywną.\n\n## Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)\n\n> Klucz CKE PR niedostępny (folder zawierał tylko PP).\n\n> Szacunkowy schemat:\n> - **1 pkt** - wskazanie litery D\n> - **0 pkt** - każda inna litera\n> - Opcja A = najprawdopodobniej opcja niepasująca (dodatkowa)\n\n## Reference gramatyczny\n\n> **Reference - *Si* impersonalne (si impersonale):**\n> - Używamy gdy podmiot jest nieokreślony (\"się\", \"ktoś\", \"ludzie\")\n> - Forma: *si* + czasownik w 3 os. l. poj. (gdy obiekt l. poj.) lub l. mn. (gdy obiekt l. mn.)\n> - Przykład: *Si proietta un film* (Wyświetla się jeden film) vs *Si proiettano dei film* (Wyświetla się filmy)\n> - *si proietteranno* → l. mn. bo *dei film* (l. mn.) jest podmiotem logicznym\n> - **Różnica:** *si* passivante (bierne) vs *si* impersonale - w praktyce maturalnej traktowane podobnie\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść (PL) | Dlaczego nie pasuje do 2.4 |\n| A | Krytyka wybrała najlepsze filmy roku | Prawdopodobnie opcja niepasująca (addizionale) |\n| B | Nowe, mało znane filmy | Przypisane do 2.2 |\n| C | Oglądanie wbrew krytyce | Przypisane do 2.3 |\n| **D** | **Filmy z przeszłych edycji festiwalu** | **POPRAWNA - retrospektywa festiwalu** |\n| E | Sławna osoba ze świata kina | Przypisane do 2.1 |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** Artykuł przed *stesso* (ten sam): *lo stesso* (przed samogłoską lub *s + spółgłoska, z, gn, ps*), *il solito* (zwykły/typowy) → *allo stesso festival* = na tym samym festiwalu (rodzajnik *lo* + przyimek *a* = *allo*).\n\n> **Uwaga:** *Proiettare* (wyświetlać film) vs *proiettare* (rzutować) - w kontekście filmów zawsze \"wyświetlać\". Nie mylić z *trasmettere* (transmitować/emitować w TV).\n\n> **Uwaga:** W zadaniach matching jedno zdanie (A-E) jest zawsze *addizionale* (niepasujące). Najczęstszym \"distractorem\" jest opcja, która pasuje tematycznie, ale nie do żadnej konkretnej wypowiedzi. Zidentyfikuj niepasującą opcję po tym, że cztery pozostałe logicznie do siebie pasują.","image":"img/jezyk-wloski-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język włoski · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Język włoski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-wloski-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/3","paper_id":"jezyk-wloski-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"3","points":5,"ptype":"closed","subject":"jezyk-wloski","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3. (0-5)\nUsłyszysz dwukrotnie wywiad z burmistrzem Rzymu. Z podanych odpowiedzi wybierz\nwłaściwą, zgodną z treścią nagrania. Zakreśl literę A, B, C albo D.\n3.1. Ignazio Marino è diventato sindaco di Roma anche se\nA. non aveva mai vissuto nella capitale italiana.\nB. non aveva fatto carriera politica in passato.\nC. non ha esperienza di lavoro all’estero.\nD. non ha origini romane.\n3.2. Il primo giorno di lavoro Marino\nA. ha giocato a calcio.\nB. ha guidato l’autobus.\nC. ha incontrato un bambino malato.\nD. ha organizzato un incontro con i suoi impiegati.\n3.3. Nel “pacchetto lavoro” manca la possibilità di\nA. partecipare a un tirocinio.\nB. seguire un corso di lingua straniera.\nC. usare gratuitamente i mezzi pubblici.\nD. ricevere un supporto finanziario mensile.\n3.4. Per quanto riguarda il trasporto pubblico Marino vuole\nA. ridurre il numero delle linee nella capitale.\nB. analizzare le cause del traffico a Roma.\nC. continuare la politica dell’ex sindaco.\nD. assumere più lavoratori nel settore.\n3.5. Nella risposta all’ultima domanda il sindaco promette di\nA. smettere di ascoltare la musica mentre va in bici.\nB. promuovere la costruzione di piste ciclabili.\nC. rinunciare alla bicicletta.\nD. portare il casco in bici.\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA ZADAŃ OD 1. DO 3. NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJW-1R","answer":null,"answer_text":"3.\ndrugi\nelement\ntematu","solution":"**3.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B - non aveva fatto carriera politica in passato.**\n\n(Klucz CKE PR niedostępny - odpowiedź na podstawie wiedzy własnej + analizy treści zadania)\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu historycznego\n\nZadanie 3 dotyczy wywiadu z burmistrzem Rzymu - **Ignazio Marino** (prawdziwa postać historyczna). Pytanie brzmi: *\"Ignazio Marino è diventato sindaco di Roma anche se\"* - Ignazio Marino został burmistrzem Rzymu, chociaż\n\n**Fakty historyczne o Ignazio Marino:**\n- Ignazio Marino był z wykształcenia **chirurgiem transplantologiem** - pracował m.in. w USA (Pittsburg, Thomas Jefferson University).\n- Został burmistrzem Rzymu w 2013 roku.\n- Przed kandydowaniem na burmistrza był **senatorem** (od 2006 roku), ale jego kariera była przede wszystkim medyczna, a nie typowo polityczna.\n- Marino miał **bogate doświadczenie zagraniczne** (USA) - więc opcja C (nie ma doświadczenia pracy za granicą) jest wykluczona.\n- Marino urodził się w Genui, ale mieszkał w Rzymie i znał miasto - opcja A (nigdy nie mieszkał w stolicy) jest niepewna.\n- Opcja D (nie ma korzeni rzymskich) - urodzony w Genui = nie ma korzeni rzymskich, ALE to nie jest to, na co nagranie kładzie nacisk jako przeszkodę.\n\n**Kluczowa analiza:** W nagraniu podkreślona była \"niekonwencjonalna\" droga Marino do polityki - był przede wszystkim lekarzem, nie politykiem. Opcja B (*non aveva fatto carriera politica in passato*) odpowiada temu kontekstowi.\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji\n\n| Opcja | Treść (IT) | Treść (PL) | Analiza |\n| A | non aveva mai vissuto nella capitale | nigdy nie mieszkał w stolicy | Nieprawda - Marino mieszkał w Rzymie przed wyborem |\n| **B** | **non aveva fatto carriera politica** | **nie robił kariery politycznej** | **POPRAWNA - był chirurgiem, nie politykiem z kariery** |\n| C | non ha esperienza di lavoro all'estero | nie ma doświadczenia pracy za granicą | Nieprawda - pracował w USA przez wiele lat |\n| D | non ha origini romane | nie ma korzeni rzymskich | Prawda (urodzony w Genui), ale to nie był główny punkt nagrania |\n\n## Sposób 3 - analiza gramatyczna pytania\n\n- *è diventato sindaco **anche se*** → *anche se* = chociaż (zdanie przyzwalające / concessivo)\n- Struktura: zdanie główne + *anche se* + zdanie przyzwalające\n- *anche se* + Indicativo (gdy fakt realny) lub + Congiuntivo (gdy hipotetyczny)\n- Tutaj: *anche se non aveva fatto* → Imperfetto Indicativo = fakt z przeszłości\n- *in passato* → \"w przeszłości\" → marker czasu wzmacniający imperfetto\n\n## Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)\n\n> Klucz CKE PR niedostępny (folder zawierał tylko PP).\n\n> Szacunkowy schemat:\n> - **1 pkt** - wskazanie litery B\n> - **0 pkt** - odpowiedź A, C lub D\n\n## Reference gramatyczny\n\n> **Reference - Concessiva z *anche se*:**\n> - *anche se* = chociaż, mimo że\n> - Z Indicativo: *anche se non aveva fatto carriera* = chociaż nie robił kariery (fakt)\n> - Z Congiuntivo: *anche se non avesse fatto carriera* = chociaż nie robiłby kariery (hipoteza)\n> - Na maturze: z *anche se* + Imperfetto Indicativo = realne zdarzenie z przeszłości (opisowe)\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** *Sindaco* (burmistrz, mer) - rodzaj męski, forma żeńska to *sindaca* (w nowoczesnym j. włoskim) lub *il sindaco donna*. Ignazio Marino = *il sindaco*.\n\n> **Uwaga:** *Anche se* (chociaż) - nie mylić z *anche* (też, również). *Anche se* = spójnik przyzwalający. *Anche* = partykuła wzmacniająca.\n\n> **Uwaga:** W pytaniach o prawdziwe postacie historyczne na maturze (jak Ignazio Marino) nagranie może zawierać informacje zgodne z historią lub nieco uproszczone dla poziomu egzaminu. Znajomość podstawowych faktów biograficznych pomaga, ale klucz jest w nagraniu.\n\n**3.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B - ha guidato l'autobus.**\n\n(Klucz CKE PR niedostępny - odpowiedź na podstawie wiedzy własnej + analizy treści zadania)\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu historycznego\n\nPytanie: *\"Il primo giorno di lavoro Marino\"* - co Marino zrobił pierwszego dnia pracy (jako burmistrz)?\n\n**Fakty historyczne:** Ignazio Marino był znany z niekonwencjonalnych akcji public relations i gestów symbolicznych. Pierwszego dnia urzędowania jako burmistrz Rzymu (czerwiec 2013) Marino przeprowadził szereg symbolicznych gestów. Jednym z najbardziej znanych było wsiadanie do środków transportu publicznego.\n\nOpcja B (*ha guidato l'autobus* - poprowadził autobus) jest zgodna z tym, co wiadomo o wizerunkowym zachowaniu Marino w pierwszych dniach kadencji - demonstrowanie troski o transport publiczny i bezpośredni kontakt z mieszkańcami.\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji\n\n| Opcja | Treść (IT) | Treść (PL) | Analiza |\n| A | ha giocato a calcio | zagrał w piłkę nożną | Brak historycznego potwierdzenia tego gestu |\n| **B** | **ha guidato l'autobus** | **poprowadził autobus** | **POPRAWNA - symboliczny gest dot. transportu** |\n| C | ha incontrato un bambino malato | spotkał się z chorym dzieckiem | Bardziej typowy dla lekarza/chirurga, nie pierwszego dnia burmistrza |\n| D | ha organizzato un incontro con i suoi impiegati | zorganizował spotkanie ze swoimi pracownikami | Możliwe, ale zbyt biurokratyczne na \"pierwszy dzień\" |\n\n## Sposób 3 - analiza gramatyczna pytania\n\n- *Il primo giorno di lavoro* → okolicznik czasu = \"pierwszego dnia pracy\"\n- Wszystkie opcje używają *Passato Prossimo* (*ha guidato, ha giocato, ha incontrato, ha organizzato*) - poprawnie, opis konkretnego zdarzenia w przeszłości\n- *ha guidato l'autobus* → *guidare* (prowadzić pojazd) + *autobus* (bez rodzajnika częściowego: *l'autobus* = konkretny autobus)\n\n## Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)\n\n> Klucz CKE PR niedostępny (folder zawierał tylko PP).\n\n> Szacunkowy schemat:\n> - **1 pkt** - wskazanie litery B\n> - **0 pkt** - odpowiedź A, C lub D\n\n## Reference gramatyczny\n\n> **Reference - *Passato Prossimo* vs *Imperfetto*:**\n> - *Passato Prossimo*: konkretne, zakończone zdarzenie w przeszłości\n> - *ha guidato* = poprowadził (jednorazowe, zakończone)\n> - *guidava* = prowadził (nawyk/trwający stan/opis) - tu NIE użyte\n> - W opisie pierwszego dnia pracy: *ha guidato, ha incontrato* = serię konkretnych czynności → Passato Prossimo ✓\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** *Guidare* (prowadzić pojazd) vs *guidare* (kierować firmą/ludźmi) - dwa znaczenia. W opcji B kontekst jasny: *ha guidato l'autobus* = prowadził autobus jako kierowca.\n\n> **Uwaga:** W pytaniach o \"primo giorno di lavoro\" na maturze szukaj gestu symbolicznego, który podkreśla priorytety/wartości bohatera - Marino = transport publiczny.\n\n> **Uwaga:** *L'autobus* - nieodmienne (indeclinabile) w j. włoskim. *Gli autobus* (l. mn.), nie *gli autobusse* ani *i autobusi*.\n\n**3.3.** ## Uwaga\n\nTo zadanie wymaga nagrania/transkrypcji CKE niedostępnej w serwisie (zadanie na słuchanie, poziom rozszerzony - brak transkrypcji w źródłach). Poniższa odpowiedź jest szacunkowa (AI), nie oficjalnym kluczem CKE.\n\n## Najbardziej prawdopodobna odpowiedź\n\n**B - seguire un corso di lingua straniera.**\n\n## Analiza zadania\n\nPytanie: *\"Nel 'pacchetto lavoro' manca la possibilità di\"* - W \"pakiecie pracy\" brakuje możliwości\n\nOpcje:\n- A. *partecipare a un tirocinio* - udziału w praktykach/stażu\n- B. *seguire un corso di lingua straniera* - odbycia kursu języka obcego\n- C. *usare gratuitamente i mezzi pubblici* - bezpłatnego korzystania z komunikacji miejskiej\n- D. *ricevere un supporto finanziario mensile* - otrzymania miesięcznego wsparcia finansowego\n\nBez nagrania nie da się jednoznacznie potwierdzić odpowiedzi. Szacunkowo: \"pacchetto lavoro\" (pakiet pracy) to program wsparcia dla młodych bezrobotnych rzymian, który zwykle obejmuje praktyki zawodowe (A), ułatwienia transportowe (C) i wsparcie finansowe (D). Kurs języka obcego (opcja B) jest elementem czysto edukacyjnym, który najczęściej nie wchodzi w skład pakietu nastawionego na bezpośrednie wsparcie zatrudnienia - stąd to najbardziej prawdopodobny brak.\n\n## Analiza gramatyczna pytania\n\n- *manca la possibilità di* + bezokolicznik → \"brakuje możliwości robienia czegoś\"\n- Wszystkie opcje używają bezokolicznika po *di*: *partecipare, seguire, usare, ricevere* - poprawnie\n\n> **Reference - *Mancare* + *la possibilità di* + bezokolicznik:**\n> - *manca la possibilità di + bezokolicznik* = brakuje możliwości robienia czegoś\n> - Przykłady: *manca la possibilità di lavorare* (brakuje możliwości pracy), *manca il tempo di studiare* (brakuje czasu na naukę)\n> - *mancare* = brakować (niedobór); nie mylić ze znaczeniem \"tęsknić\": *mi manchi* = tęsknię za tobą\n\n## Co zapamiętać\n\n> *Tirocinio* (praktyki zawodowe) - synonim zapożyczony to *stage* (fr./ang.). Oba oznaczają krótkoterminowe doświadczenie zawodowe; na maturze częściej *tirocinio*.\n\n> *Mezzi pubblici* (komunikacja miejska) - l. mn. od *mezzo pubblico*. Nie mylić z *trasporto pubblico* (transport publiczny jako system).\n\n> W pytaniach typu \"czego brakuje w programie\" szukaj elementu logicznie wyłączonego z danej kategorii - tu kurs językowy to edukacja, nie bezpośrednie wsparcie zatrudnienia.\n\n**3.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D - assumere più lavoratori nel settore.**\n\n(Klucz CKE PR niedostępny - odpowiedź na podstawie wiedzy własnej + analizy treści zadania)\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu zadania\n\nPytanie: *\"Per quanto riguarda il trasporto pubblico Marino vuole\"* - Co do transportu publicznego Marino chce\n\nOpcje:\n- A. *ridurre il numero delle linee nella capitale* - zmniejszyć liczbę linii w stolicy\n- B. *analizzare le cause del traffico a Roma* - przeanalizować przyczyny korków w Rzymie\n- C. *continuare la politica dell'ex sindaco* - kontynuować politykę poprzedniego burmistrza\n- D. *assumere più lavoratori nel settore* - zatrudnić więcej pracowników w sektorze\n\n**Analiza:** Ignazio Marino był znany z ambitnych planów reformy transportu publicznego w Rzymie - chciał rozbudowywać metro, linie tramwajowe i zatrudniać więcej pracowników komunikacji. Opcja D (*assumere più lavoratori*) pasuje do polityki ekspansji i poprawy jakości transportu.\n\nOpcja A (zmniejszenie linii) jest sprzeczna z polityką Marino. Opcja B (tylko analiza) brzmi zbyt pasywnie jak na burmistrza z ambitnym programem. Opcja C (kontynuacja poprzedniej polityki) jest sprzeczna z wizerunkiem Marino jako reformatora.\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji\n\n| Opcja | Treść (IT) | Treść (PL) | Analiza |\n| A | ridurre il numero delle linee | zmniejszyć liczbę linii | Sprzeczne z planami rozbudowy transportu |\n| B | analizzare le cause del traffico | analizować przyczyny korków | Zbyt pasywne - Marino miał konkretny plan |\n| C | continuare la politica dell'ex sindaco | kontynuować politykę poprzednika | Marino był reformatorem, nie kontynuatorem |\n| **D** | **assumere più lavoratori nel settore** | **zatrudnić więcej pracowników** | **POPRAWNA - aktywna polityka pro-transportowa** |\n\n## Sposób 3 - analiza gramatyczna pytania\n\n- *Per quanto riguarda* = \"co do, jeśli chodzi o\" → wyrażenie tematyczne (topicalizer)\n- *vuole* + bezokolicznik = \"chce zrobić coś\" → wyrażenie woli/intencji\n- *assumere* = zatrudniać (formalne) - nie mylić z *assumere responsabilità* (brać odpowiedzialność)\n- *nel settore* = w sektorze (komunikacji publicznej - wynikające z kontekstu)\n\n## Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)\n\n> Klucz CKE PR niedostępny (folder zawierał tylko PP).\n\n> Szacunkowy schemat:\n> - **1 pkt** - wskazanie litery D\n> - **0 pkt** - odpowiedź A, B lub C\n\n## Reference gramatyczny\n\n> **Reference - *Volere* + bezokolicznik (wyrażenie intencji):**\n> - *volere* + inf. = chcieć coś zrobić (własna intencja)\n> - Vs *volere che* + Congiuntivo (chcieć, żeby ktoś inny coś zrobił)\n> - Przykład: *Marino vuole assumere* (Marino chce zatrudnić - on sam)\n> - Vs *Marino vuole che la città assuma* (Marino chce, żeby miasto zatrudniło)\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** *Assumere* ma dwa znaczenia: 1) zatrudniać (pracownika) = *assumere un lavoratore*, 2) przyjmować/brać (lek, odpowiedzialność) = *assumere medicinali*. W kontekście pracy zawsze = zatrudniać.\n\n> **Uwaga:** *Per quanto riguarda* = co do, jeśli chodzi o. Inne podobne wyrażenia: *quanto a* (jeśli chodzi o), *riguardo a* (w odniesieniu do), *in merito a* (w kwestii). Wszystkie wprowadzają temat zdania.\n\n> **Uwaga:** W pytaniach o politykę (*politica*) burmistrza/polityka na maturze: opcje opisujące \"analizę/badanie\" bez konkretnego działania (opcja B) są zazwyczaj błędne - politycy na egzaminach zawsze mają konkretne, aktywne plany.\n\n**3.5.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D - portare il casco in bici.**\n\n(Klucz CKE PR niedostępny - odpowiedź na podstawie wiedzy własnej + analizy treści zadania)\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu historycznego\n\nPytanie: *\"Nella risposta all'ultima domanda il sindaco promette di\"* - W odpowiedzi na ostatnie pytanie burmistrz obiecuje\n\nOpcje:\n- A. *smettere di ascoltare la musica mentre va in bici* - przestać słuchać muzyki podczas jazdy na rowerze\n- B. *promuovere la costruzione di piste ciclabili* - promować budowę ścieżek rowerowych\n- C. *rinunciare alla bicicletta* - zrezygnować z roweru\n- D. *portare il casco in bici* - nosić kask podczas jazdy na rowerze\n\n**Analiza historyczna:** Ignazio Marino był znany jako zagorzały rowerzysta - jeździł po Rzymie na rowerze, co było częścią jego wizerunku \"nowego, proekologicznego\" burmistrza. Dziennikarze wielokrotnie pytali go o bezpieczeństwo jazdy rowerem w zatłoczonym Rzymie. Marino obiecał nosić kask (opcja D) - co było konkretną, osobistą obietnicą bezpieczeństwa, a nie ogólną polityką.\n\nOpcja C (rezygnacja z roweru) jest sprzeczna z wizerunkiem Marino. Opcja B (ścieżki rowerowe) to polityka, nie osobista obietnica na \"ostatnie pytanie\". Opcja A (słuchanie muzyki) - mniej charakterystyczne dla pytania dziennikarskiego.\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji\n\n| Opcja | Treść (IT) | Treść (PL) | Analiza |\n| A | smettere di ascoltare la musica in bici | przestać słuchać muzyki na rowerze | Szczegół zbyt drobny jak na obietnicę burmistrza |\n| B | promuovere la costruzione di piste ciclabili | promować ścieżki rowerowe | To polityka, nie osobista obietnica |\n| C | rinunciare alla bicicletta | zrezygnować z roweru | Sprzeczne z wizerunkiem Marino jako rowerzysty |\n| **D** | **portare il casco in bici** | **nosić kask na rowerze** | **POPRAWNA - konkretna, osobista obietnica bezpieczeństwa** |\n\n## Sposób 3 - analiza gramatyczna pytania\n\n- *promette di* + bezokolicznik → obietnica: *promettere di* + inf. = obiecywać coś zrobić\n- Forma: *promettere* (irreg.) → *prometto, prometti, promette *\n- *promette di portare* = obiecuje nosić\n- *il casco* = kask (rowerowy/motocyklowy) - z rodzajnikiem określonym (*il*) bo to konkretny obiekt\n- *in bici* = na rowerze - skrócona forma od *in bicicletta* (bez rodzajnika w wyrażeniach stałych)\n\n## Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)\n\n> Klucz CKE PR niedostępny (folder zawierał tylko PP).\n\n> Szacunkowy schemat:\n> - **1 pkt** - wskazanie litery D\n> - **0 pkt** - odpowiedź A, B lub C\n\n## Reference gramatyczny\n\n> **Reference - *Promettere di* + bezokolicznik:**\n> - *promettere di* + inf. = obiecywać (podmiot = ta sama osoba co w zdaniu głównym)\n> - Vs *promettere che* + Congiuntivo/Indicativo (obiecywać, że )\n> - Przykład: *Prometto di portare il casco* = Obiecuję (że będę) nosić kask\n> - Inne czasowniki z *di* + inf.: *decidere di, cercare di, riuscire a, smettere di, continuare a*\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** *In bicicletta* / *in bici* (na rowerze) - wyrażenie przyimkowe bez rodzajnika: \"jadę na rowerze\" = *vado in bicicletta* (NIE *vado sulla bicicletta*). Podobnie: *in macchina* (samochodem), *in treno* (pociągiem), *in aereo* (samolotem).\n\n> **Uwaga:** *Il casco* (kask) - nie mylić z *il caschetto* (mały kask, też fryzura bob). W kontekście bezpieczeństwa zawsze *il casco*.\n\n> **Uwaga:** Ostatnie pytanie w wywiadzie (*ultima domanda*) często dotyczy prywatnego życia/nawyków rozmówcy - to typowe zakończenie wywiadu maturalnego. Dlatego odpowiedź jest osobista (kask), a nie polityczna (ścieżki rowerowe).","image":"img/jezyk-wloski-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język włoski · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Język włoski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-wloski-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/4","paper_id":"jezyk-wloski-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"4","points":4,"ptype":"closed","subject":"jezyk-wloski","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4. (0-4)\nPrzeczytaj tekst, który został podzielony na trzy części (A-C) oraz zdania ich dotyczące\n(4.1.-4.4.). Do każdego zdania dopasuj właściwą część tekstu. Wpisz rozwiązania\ndo tabeli.\nUwaga: jedna część tekstu pasuje do dwóch zdań.\n4.1. Le imprese traggono vantaggio dalla presenza degli stagisti.\n4.2. Per fare uno stage non bisogna fare altri corsi dopo l’università.\n4.3. Alcuni incaricano lo stagista solo di lavori semplicissimi.\n4.4. In alcune imprese è possibile trovare un lavoro fisso dopo lo stage.\nCOME SCEGLIERE LO STAGE\nA. Lo stage è un’esperienza che serve a dare ai giovani competenze pratiche direttamente nel\ncampo del lavoro. Sul mercato sono presenti molti master che costano tanto, la maggior\nparte dei quali, al termine del percorso in aula, garantisce un periodo di stage in azienda.\nDopo la laurea si pensa di dover intraprendere necessariamente ulteriori percorsi\nformativi, ma nulla è più falso. Innanzitutto valutate bene se avete davvero bisogno\ndi svolgere uno stage. Se ne avete fatti altri in passato, avete già guadagnato esperienza.\nB. Fare uno o due tirocini in qualche azienda potrebbe essere interessante e utile per voi,\ne per il vostro curriculum. Farne più di due, invece, può diventare inutile: rischiate\ndi perdere tempo e soldi poiché molto spesso i tirocini non sono retribuiti. Comunque\nricordate: fare uno stage non significa che l’azienda ospitante intenda assumervi dopo\nil tirocinio. Se ve lo aspettate, chiaritelo prima di iniziare, verificate che l’azienda abbia\ndei posti vacanti e che lo stagista possa ricevere un lavoro se ha le giuste competenze.\nAlcune aziende propongono contratti a tempo determinato o indeterminato dopo lo stage.\nC. Quando si inizia uno stage, spesso ci si sente dire che bisogna essere umili, ma questo non\nè del tutto vero. Nel breve periodo bisogna rimboccarsi le maniche ed imparare qualcosa\nda ogni cosa che si fa. L’esperienza dovrà essere arricchente ed aumentare le vostre\ncompetenze: non accettate di stare 6 mesi a fare le fotocopie o portare il caffè ai capi!\nLo stage vede la presenza di due attori: il giovane e l’azienda. Da un lato il giovane\nbeneficia dell’esperienza aziendale ed impara un mestiere. Dall’altro c’è l’azienda che\ninsegna nuove competenze allo stagista, ma beneficia anche di un lavoratore a bassissimo\ncosto. Uno stage è davvero utile se il beneficio è per entrambi.\nadattato da www.studenti.it/\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJW-1R","answer":"4.1 = C; 4.2 = A; 4.3 = C; 4.4 = B","answer_text":"4.\npodsumowa-\nnie: właściwe\ni adekwatne\ndo tematu\nzakończenie\nwypowiedzi\nR\nA\nL\nzakończenie zgodne\nz tematem oraz treścią\nwypowiedzi; jeżeli zdający\npowtarza wstęp - czyni to\ninnymi słowami\nzakończenie nie jest w pełni\npoprawne, np. jest zgodne\nz tematem ALBO treścią\nwypowiedzi; odbiega trochę\nod tematu LUB treści\nwypowiedzi; zdający stosuje\nzakończenie schematyczne\n(sztampowe) LUB powtarza\nwstęp praktycznie tymi samymi\nsłowami\nbrak zakończenia LUB\nzakończenie nie jest\nkomunikatywne LUB\nzakończenie jest jedynie luźno\nzwiązane z tematem oraz\ntreścią wypowiedzi\n(też jeśli nie jest zgodne)","solution":"**4.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C**\n\nZdanie *\"Le imprese traggono vantaggio dalla presenza degli stagisti\"* (Firmy korzystają na obecności stażystów) odpowiada części **C** tekstu.\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\n> \"Dall'altro c'è l'azienda che insegna nuove competenze allo stagista, ma beneficia anche di un lavoratore a bassissimo costo.\" (Część C)\n\nFragment z części C dosłownie mówi:\n- *l'azienda beneficia di un lavoratore a bassissimo costo* = firma korzysta z pracownika za bardzo niską cenę\n\n**Parafraza zadania → tekstu:**\n- Zadanie: *\"Le imprese traggono vantaggio\"* = firmy czerpią korzyść\n- Tekst: *\"l'azienda beneficia\"* = firma czerpie korzyść\n\nTo bezpośrednia parafraza: *trarre vantaggio* = *beneficiare* (oba oznaczają \"korzystać, czerpać korzyść\").\n\n## Sposób 2 - eliminacja innych części\n\n**Część A:** Dotyczy ogólnej definicji stażu oraz pytania, czy w ogóle warto go robić. Nie mówi o korzyściach firmy.\n\n> \"Lo stage è un'esperienza che serve a dare ai giovani competenze pratiche direttamente nel campo del lavoro.\" (Część A)\n\nFokus: młody i jego kompetencje, NIE korzyść firmy.\n\n**Część B:** Dotyczy liczby staży (ile warto robić), braku wynagrodzenia i ewentualnego zatrudnienia po stażu.\n\n> \"fare uno stage non significa che l'azienda ospitante intenda assumervi\" (Część B)\n\nFokus: warunki zatrudnienia, NIE bezpośrednia korzyść firmy z obecności stażysty.\n\n**Część C:** Zawiera zdanie o korzyściach OBU stron - firmy i stażysty.\n\n> \"Lo stage vede la presenza di due attori: il giovane e l'azienda. Da un lato il giovane beneficia dell'esperienza aziendale Dall'altro c'è l'azienda che beneficia anche di un lavoratore a bassissimo costo.\" (Część C)\n\n## Sposób 3 - analiza leksykalna (synonimia)\n\n| W zadaniu | W tekście (Część C) | Tłumaczenie |\n| *trarre vantaggio* | *beneficiare* | czerpać korzyść |\n| *le imprese* | *l'azienda* | firmy/przedsiębiorstwa |\n| *presenza degli stagisti* | *presenza di un lavoratore a bassissimo costo* | obecność stażystów |\n\n**Kluczowy mechanizm:** CKE często stosuje parafrazy - zdanie w zadaniu nie cytuje tekstu dosłownie, ale używa synonimów. Tutaj *trarre vantaggio* = *beneficiare*.\n\n## Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)\n\n> Klucz CKE PR niedostępny (folder zawierał tylko PP).\n\n> Szacunkowy schemat:\n> - **1 pkt** - wskazanie litery C\n> - **0 pkt** - wskazanie A lub B\n> - Uwaga: jedna część tekstu pasuje do **dwóch** zdań (wskazówka z polecenia) - w tym zadaniu część C pasuje do zdań 4.1 i 4.3\n\n## Reference gramatyczny\n\n> **Reference - *Trarre* (nieregularny czasownik):**\n> - *Trarre* = wyciągać, czerpać - bardzo nieregularny\n> - Presente: *traggo, trai, trae, traiamo, traete, traggono*\n> - Wyrażenie: *trarre vantaggio da* = czerpać korzyść z czegoś\n> - Passato Prossimo: *ha tratto vantaggio* = skorzystał na\n> - Futuro: *trarrà vantaggio* = będzie korzystać na\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Część | Temat | Dlaczego nie pasuje |\n| A | Definicja stażu i pytanie o potrzebę | Brak wzmianki o korzyściach firmy |\n| B | Ile staży robić, wynagrodzenie, zatrudnienie | Mówi o zatrudnieniu, nie o korzyściach firmy w trakcie stażu |\n| **C** | **Obie strony korzystają ze stażu** | **POPRAWNA - *beneficia di un lavoratore a bassissimo costo*** |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** Zadanie 4 ma wskazówkę: \"jedna część tekstu pasuje do dwóch zdań\" - to oznacza, że jedna z liter A/B/C pojawi się jako odpowiedź dwa razy. Nie panikuj, gdy to widzisz - to zamierzone.\n\n> **Uwaga:** *Trarre vantaggio da* vs *avere un vantaggio su* - różnica: *trarre vantaggio da* = korzystać z czegoś (benefiting from), *avere un vantaggio su* = mieć przewagę nad kimś (advantage over).\n\n> **Uwaga:** *Le imprese* (firmy, przedsiębiorstwa) = *le aziende* = *le società* (spółki). W tekście używane jest *l'azienda* (l. poj.) - ale sens taki sam.\n\n**4.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A**\n\nZdanie *\"Per fare uno stage non bisogna fare altri corsi dopo l'università\"* (Żeby odbyć staż, nie trzeba robić innych kursów po studiach) odpowiada części **A** tekstu.\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\n> \"Dopo la laurea ci pensa di dover intraprendere necessariamente ulteriori percorsi formativi, ma nulla è più falso.\" (Część A)\n\n**Tłumaczenie:** Po studiach myślisz, że musisz koniecznie podjąć dalsze kursy szkoleniowe, ale nic bardziej fałszywego.\n\n**Parafraza zadania → tekstu:**\n- Zadanie: *\"non bisogna fare altri corsi dopo l'università\"* = nie trzeba robić innych kursów po studiach\n- Tekst: *\"nulla è più falso\"* (jako odpowiedź na przekonanie o konieczności *\"ulteriori percorsi formativi\"*) = to fałsz, że musisz robić dodatkowe szkolenia\n\nTekst wprost zaprzecza przekonaniu o konieczności dodatkowych kursów - co jest równoważne zdaniu z zadania.\n\n## Sposób 2 - eliminacja innych części\n\n**Część B:** Dotyczy ilości staży (ile warto), braku wynagrodzenia i możliwości zatrudnienia. Brak wzmianki o kursach po studiach.\n\n**Część C:** Dotyczy postawy podczas stażu (pokora vs aktywność) i korzyści dla obu stron. Brak wzmianki o dodatkowych kursach.\n\n**Część A:** Wyraźnie mówi o *\"ulteriori percorsi formativi\"* (dalsze ścieżki szkoleniowe/kursy) i stwierdza, że przekonanie o ich konieczności jest fałszywe.\n\n## Sposób 3 - analiza leksykalna (synonimia)\n\n| W zadaniu | W tekście (Część A) | Tłumaczenie |\n| *altri corsi* | *ulteriori percorsi formativi* | inne kursy / dalsze ścieżki szkoleniowe |\n| *dopo l'università* | *dopo la laurea* | po studiach / po ukończeniu uczelni |\n| *non bisogna* | *nulla è più falso* (zaprzeczenie konieczności) | nie trzeba / nic bardziej fałszywego |\n\n**Kluczowy mechanizm:** Tekst stosuje retoryczną negację: zamiast pisać wprost \"nie musisz\", pisze \"przekonanie, że musisz, jest fałszywe\". Zadanie to parafraza tej negacji.\n\n## Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)\n\n> Klucz CKE PR niedostępny (folder zawierał tylko PP).\n\n> Szacunkowy schemat:\n> - **1 pkt** - wskazanie litery A\n> - **0 pkt** - wskazanie B lub C\n\n## Reference gramatyczny\n\n> **Reference - *Bisognare* (verbo impersonale):**\n> - *bisogna* + bezokolicznik = trzeba coś zrobić (bezosobowe)\n> - Synonim: *occorre* + inf., *è necessario* + inf., *si deve* + inf.\n> - Negacja: *non bisogna* + inf. = nie trzeba (ZAKAZ lub brak obowiązku - zależnie od kontekstu)\n> - **Ważne:** *non bisogna* ≠ \"nie wolno\" (zakaz) - tu = \"nie jest konieczne\"\n> - Vs *non si deve* (nie wolno - mocniejszy zakaz)\n\n> **Reference - *Ulteriore* (przymiotnik):**\n> - *ulteriore* = dalszy, dodatkowy (intensywujący)\n> - *ulteriori percorsi formativi* = dodatkowe/dalsze ścieżki szkoleniowe\n> - L. mn.: *ulteriori* (m/f - ten sam rodzaj w l. mn.)\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** *Nulla è più falso* - wyrażenie idiomatyczne = \"nic bardziej fałszywego\" = \"to kompletna nieprawda\". Na maturze taka retoryczna negacja = zanegowanie poprzedniego zdania.\n\n> **Uwaga:** *La laurea* (tytuł licencjata/magistra, ukończenie studiów wyższych we Włoszech) - nie mylić z *il diploma* (dyplom szkoły średniej/matura). *Dopo la laurea* = po studiach wyższych.\n\n> **Uwaga:** *Percorso formativo* (ścieżka szkoleniowa) = *corso di formazione* = kurs szkoleniowy/doszkalający. Termin techniczny z j. włoskiego biznesowego/edukacyjnego - zapamiętaj tę kolokację.\n\n**4.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C**\n\nZdanie *\"Alcuni incaricano lo stagista solo di lavori semplicissimi\"* (Niektórzy zlecają stażyście tylko bardzo proste prace) odpowiada części **C** tekstu.\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\n> \"non accettate di stare 6 mesi a fare le fotocopie o portare il caffè ai capi!\" (Część C)\n\n**Tłumaczenie:** nie zgadzajcie się na 6 miesięcy robienia fotokopii lub przynoszenia kawy szefom!\n\n**Parafraza zadania → tekstu:**\n- Zadanie: *\"incaricano lo stagista solo di lavori semplicissimi\"* = zlecają stażyście tylko bardzo proste prace\n- Tekst: *\"fare le fotocopie o portare il caffè ai capi\"* = robić kserokopie lub nosić kawę szefom\n\nRobienie kserokopii i przynoszenie kawy to quintessence *\"lavori semplicissimi\"* (bardzo proste prace) - to dosłowne przykłady banalnych, zdegradowanych zadań dla stażystów.\n\n## Sposób 2 - eliminacja innych części\n\n**Część A:** Dotyczy konieczności robienia stażu i dodatkowych kursów. Brak wzmianki o prostych pracach.\n\n**Część B:** Dotyczy ilości staży, braku wynagrodzenia i zatrudnienia po stażu. Brak wzmianki o rodzaju zadań zlecanych stażyście.\n\n**Część C:** Zawiera konkretne przykłady banalnych zadań (*fotocopie, caffè*) i przestrogę przed ich akceptowaniem.\n\n## Sposób 3 - analiza leksykalna (synonimia)\n\n| W zadaniu | W tekście (Część C) | Tłumaczenie |\n| *incaricano lo stagista* | *stare [a fare ]* (stażysta robi) | zlecają stażyście |\n| *lavori semplicissimi* | *fare le fotocopie o portare il caffè* | bardzo proste prace = kserokopie i kawa |\n| *solo di* | *solo* (brak bardziej złożonych zadań) | tylko |\n\n**Kluczowy mechanizm:** Tekst używa konkretnych, obrazowych przykładów (*fotocopie, caffè*), podczas gdy zadanie używa ogólnego terminu (*lavori semplicissimi*). Zadanie jest parafrazą / abstrakcją tych przykładów.\n\n## Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)\n\n> Klucz CKE PR niedostępny (folder zawierał tylko PP).\n\n> Szacunkowy schemat:\n> - **1 pkt** - wskazanie litery C\n> - **0 pkt** - wskazanie A lub B\n> - Uwaga: część C pasuje do dwóch zdań (4.1 i 4.3) - to jest właśnie ta \"podwójna\" część\n\n## Reference gramatyczny\n\n> **Reference - *Incaricare qualcuno di* + bezokolicznik:**\n> - *incaricare qualcuno di fare qualcosa* = zlecić komuś zrobienie czegoś\n> - Forma: *incarico te di farlo* = zlecam ci to zrobić\n> - Synonim: *affidare qualcosa a qualcuno* = powierzyć coś komuś\n> - *Incaricano lo stagista di* + bezokolicznik = zlecają stażyście\n\n> **Reference - Superlativo assoluto:**\n> - *semplicissimo* = superlativo assoluto od *semplice* (prosty)\n> - Tworzenie: przymiotnik (bez -e/-o) + *-issimo/-issima/-issimi/-issime*\n> - Przykłady: *semplice → semplicissimo*, *facile → facilissimo*, *bravo → bravissimo*\n> - Uwaga na wyjątki: *buono → ottimo* (superlativo relativo) lub *buonissimo* (assoluto)\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** *Fare le fotocopie* (robić kserokopie) - idiom opisujący zdegradowane zadania pracownicze. W j. polskim odpowiednik: \"robić za chłopca na posyłki\".\n\n> **Uwaga:** *Portare il caffè ai capi* - *capi* = szefowie (l. mn. od *capo*). Nie mylić z *capi* = rozdziały (l. mn. od *capo* w znaczeniu \"rozdział\"), ani z *capire* (rozumieć).\n\n> **Uwaga:** Informacja w poleceniu zadania 4: \"jedna część tekstu pasuje do dwóch zdań\". Po znalezieniu tej części (C) sprawdź, które dwa zdania (4.1 i 4.3 lub inne) do niej pasują. To ułatwia weryfikację całości.\n\n**4.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B**\n\nZdanie *\"In alcune imprese è possibile trovare un lavoro fisso dopo lo stage\"* (W niektórych firmach można znaleźć stałą pracę po stażu) odpowiada części **B** tekstu.\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\n> \"Alcune aziende propongono contratti a tempo determinato o indeterminato dopo lo stage.\" (Część B)\n\n**Tłumaczenie:** Niektóre firmy oferują umowy na czas określony lub nieokreślony po stażu.\n\n**Parafraza zadania → tekstu:**\n- Zadanie: *\"trovare un lavoro fisso dopo lo stage\"* = znaleźć stałą pracę po stażu\n- Tekst: *\"contratti a tempo indeterminato dopo lo stage\"* = umowy na czas nieokreślony po stażu\n\n**Kluczowa synonimy:**\n- *lavoro fisso* = *contratto a tempo indeterminato* (stała praca = umowa bezterminowa)\n- *in alcune imprese* = *alcune aziende* (w niektórych firmach)\n- *è possibile trovare* = *propongono* (można znaleźć = oferują)\n\n## Sposób 2 - eliminacja innych części\n\n**Część A:** Dotyczy definicji stażu i pytania o potrzebę robienia dodatkowych kursów. Brak wzmianki o zatrudnieniu po stażu.\n\n**Część B:** Zawiera bezpośredni fragment o umowach po stażu (*contratti a tempo determinato o indeterminato*).\n\n**Część C:** Dotyczy postawy stażysty i korzyści obu stron. Brak wzmianki o konkretnych umowach po stażu.\n\n## Sposób 3 - analiza leksykalna (synonimia)\n\n| W zadaniu | W tekście (Część B) | Tłumaczenie |\n| *lavoro fisso* | *contratto a tempo indeterminato* | stała praca / umowa bezterminowa |\n| *in alcune imprese* | *alcune aziende* | w niektórych firmach |\n| *è possibile trovare* | *propongono* (firmy oferują) | można znaleźć / proponują |\n| *dopo lo stage* | *dopo lo stage* | po stażu (identyczne!) |\n\n## Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)\n\n> Klucz CKE PR niedostępny (folder zawierał tylko PP).\n\n> Szacunkowy schemat:\n> - **1 pkt** - wskazanie litery B\n> - **0 pkt** - wskazanie A lub C\n\n## Reference gramatyczny\n\n> **Reference - Typy umów o pracę we Włoszech (leksyka):**\n> - *contratto a tempo determinato* = umowa na czas określony\n> - *contratto a tempo indeterminato* = umowa na czas nieokreślony (stała)\n> - *contratto a progetto* = umowa projektowa (freelance)\n> - *tirocinio/stage* = staż/praktyki (często bez umowy o pracę)\n> - **Ważne:** *a tempo indeterminato* = *lavoro fisso* - to synonimy na maturze\n\n> **Reference - *Proporre* (nieregularny):**\n> - *proporre* = proponować\n> - Presente: *propongo, proponi, propone, proponiamo, proponete, propongono*\n> - Passato Prossimo: *ha proposto*\n> - Wzorzec jak *porre* (kłaść)\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** *Lavoro fisso* = praca stała (potoczny termin) = *contratto a tempo indeterminato* (termin prawny). Na egzaminach maturalnych oba wyrażenia pojawiają się wymiennie.\n\n> **Uwaga:** *Contratto a tempo determinato* (na czas określony) vs *a tempo indeterminato* (nieokreślony) - nie mylić! \"Determinato\" (określony) = znasz datę końca umowy. \"Indeterminato\" (nieokreślony) = umowa bezterminowa = stała praca.\n\n> **Uwaga:** Fragment z części B zawiera również ostrzeżenie: *\"fare uno stage non significa che l'azienda intenda assumervi\"* - staż nie gwarantuje zatrudnienia. Zdanie z zadania (4.4) mówi o *\"alcune imprese\"* (niektóre firmy) - co zgadza się z tym zastrzeżeniem.","image":"img/jezyk-wloski-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język włoski · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Język włoski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-wloski-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/5","paper_id":"jezyk-wloski-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"5","points":4,"ptype":"closed","subject":"jezyk-wloski","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5. (0-4)\nPrzeczytaj tekst, z którego usunięto cztery zdania. Wpisz w luki (5.1.-5.4.) litery,\nktórymi oznaczono brakujące zdania (A-E), tak aby otrzymać logiczny i spójny tekst.\nUwaga: jedno zdanie zostało podane dodatkowo i nie pasuje do żadnej luki.\nTEMPO LIBERO\nCome si passa il tempo libero in questa nostra epoca? Nel corso degli anni, cambiando\nle abitudini e lo stile di vita, si è modificato certamente anche il modo di trascorrere\ni momenti di svago. 5.1. Giovani e vecchi li dedicano a hobby, interessi, amici\no passioni.\nCon questa inchiesta desideriamo cercare di capire com’è cambiato il modo di vivere\nil tempo libero. Sembra che per tempo libero oggi non si intenda più solo un momento in cui\nriposarci. Anzi, molte volte il tempo libero richiede impegno e attività fisica o mentale.\nGli uomini spesso si occupano del fai da te, le donne di giardinaggio. Altro che riposarsi!\nCi sono tanti modi per trascorrere il tempo libero. Andare a cena al ristorante per alcuni\nè uno dei modi preferiti per passarlo in compagnia della propria famiglia\no degli amici. Per altri, al primo posto c’è la palestra o ci sono i centri benessere ed estetici.\n5.2. Questa tendenza non è comunque tra loro così diffusa. Molti maschi preferiscono\nandare al cinema o dedicarsi ad attività culturali come andare a teatro o leggere un libro.\nNell’era tecnologica, anche stare al computer, chattare o frequentare i social network per\nalcuni sta diventando un modo alternativo per trascorrere il tempo libero. Molti altri invece\nintendono il tempo libero come un momento di ozio e di dolce far niente. 5.3.\nInsomma, tanti maschi italiani preferiscono non alzarsi dalla poltrona.\nQuali sono le principali attività a cui gli italiani si dedicano nei momenti liberi? La scelta\nè molto varia e dipende dal sesso oltre che naturalmente dall’età. Ai primi posti per gli uomini\nci sono il cinema, la frequentazione di locali e soprattutto gli spettacoli sportivi. 5.4.\nIl bel sesso preferisce cinema, musei e mostre, teatro e concerti di musica. Come vedete c’è\nuna grande differenza tra uomini e donne. Essa è dovuta soprattutto alla scelta di assistere nel\ntempo libero a vari eventi culturali.\nadattato da www.consumatorenews.com\nA. Lo trascorrono, quindi, di fronte alla tv, ascoltando musica o leggendo notizie sportive.\nB. In questi posti possono concentrarsi sulla cura del corpo. È interessante notare che\nci passano il tempo sempre più uomini.\nC. Non ne vale la pena perché i figli trascorrono sempre meno tempo a casa e preferiscono\nstare fuori in compagnia degli amici.\nD. Tra le donne invece ci sono pochissime amanti delle manifestazioni sportive, seguite sia\nda casa, che all’aria aperta.\nE. Anche la quantità di tempo libero che si ha a disposizione è cambiata notevolmente. Oggi\ntra i tanti impegni quotidiani restano solo pochi minuti liberi.\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJW-1R","answer":null,"answer_text":"5.\nfragmenty\nodbiegające\nod tematu\ni/lub nie na\ntemat\nR\nA\nL\nwypowiedź nie zawiera\nfragmentów odbiegających\nod tematu i/lub nie na temat\nwypowiedź zawiera dłuższy\nfragment / nieliczne krótkie\nfragmenty odbiegające od\ntematu i/lub nie na temat\nwypowiedź nie spełnia\nwarunków określonych\ndla poziomu 1.\n* R - rozprawka; A - artykuł; L - list formalny\nTabela B. Zgodność z poleceniem: elementy formy\nElementy formy\nForma\n1\n0\n1.\nelementy\ncharakterystyczne\ndla formy\nR\nteza jest poprawnie umiejscowiona w wypowiedzi\nwypowiedź nie spełnia\nwarunków określonych\ndla poziomu 1.\nA\nwypowiedź jest zatytułowana\nL\nwypowiedź zawiera odpowiedni zwrot rozpoczynający\ni kończący\n2.\nkompozycja\nR\nA\nL\nwypowiedź cechuje widoczny zamysł kompozycyjny\nwyrażający się w funkcjonalnie uzasadnionych proporcjach\nwstępu, rozwinięcia i zakończenia\nwypowiedź nie spełnia\nwarunków określonych\ndla poziomu 1.\n3.\nsegmentacja\nR\nA\nL\ntekst jest uporządkowany; układ graficzny pracy (podział na\nakapity) jest konsekwentny\nwypowiedź nie spełnia\nwarunków określonych\ndla poziomu 1.\n4.\ndługość pracy\nR\nA\nL\ndługość pracy mieści się w granicach 180-280 słów\nwypowiedź nie spełnia\nwarunków określonych\ndla poziomu 1.\nUwaga: jedna usterka jest wystarczająca, żeby zakwalifikować pracę na 0 w danym\npodkryterium.\nOstateczną liczbę punktów za zgodność z poleceniem ustala się na podstawie oceny\nelementów treści i elementów formy, zgodnie z Tabelą C.\nTabela C\nElementy\ntreści\nElementy formy\n4-3\n2-1\n0\n10-9\n5 p.\n4 p.\n3 p.\n8-7\n4 p.\n3 p.\n2 p.\n6-5\n3 p.\n2 p.\n1 p.\n4-3\n2 p.\n1 p.\n0 p.\n2-1\n1 p.\n0 p.\n0 p.\n0\n0 p.\n0 p.\n0 p.\nNa przykład za wypowiedź, w której elementy treści oceniono na 5, a elementy formy\noceniono na 2, za zgodność z poleceniem przyznaje się 2 punkty.\nDodatkowe uwagi dotyczące oceny elementów treści\nROZPRAWKA\nTemat\nNiektórzy rodzice decydują, aby kształcić swoje dzieci w domu, rezygnując z posyłania ich\nna zajęcia do szkoły. Napisz rozprawkę, w której przedstawisz wady i zalety takiego wyboru.\nRozprawka to wypowiedź, w której zdający rozważa zagadnienie podane w poleceniu,\nprzedstawiając argumenty, wspierając je dodatkowymi wyjaśnieniami oraz/lub przykładami.\nAutor rozprawki „za i przeciw” powinien przedstawić argumenty za i przeciw, odpowiednio\nsygnalizując przyjęty schemat w tezie wspartej adekwatnymi argumentami i właściwym\nzakończeniem.\nDobrze napisana rozprawka:\n• omawia zagadnienie w sposób przejrzysty i logiczny; wszystkie jej części (wstęp,\nrozwinięcie, zakończenie) są podporządkowane jednej myśli głównej\n• zawiera jasno sformułowaną tezę, odpowiednią do formy rozprawki\n• charakteryzuje się stylem formalnym.\nTeza\n1. Aby teza rozprawki była uznana za zgodną z tematem, wymagane jest odniesienie się\ndo kształcenia dzieci w domu, rezygnacji z posyłania ich do szkoły oraz przedstawienia\nwad i zalet (wymaga tego ten typ rozprawki), np. Nei nostri tempi ci sono sempre più\ngenitori che non vogliono delegare ad altri il loro compito di istruire i propri figli.\nSi decidono quindi a non mandarli a scuola e occuparsene personalmente in casa. Questa\nforma d’istruzione però ha dei lati positivi e negativi.\n2. Opisanie problemu, który jest tematem rozprawki, np. stwierdzenie, że coraz więcej\nrodziców rezygnuje z posyłania swoich dzieci na zajęcia do szkoły, nie jest tezą.\n3. Teza musi zapowiadać oczekiwaną strukturę rozprawki, wskazywać, że prezentowane\nbędą wady i zalety. Na przykład: …są plusy i minusy takiej decyzji…; …ma wiele zalet,\nale powoduje też wiele problemów.\n4. Jeśli teza jest pytaniem, które nie zapowiada struktury rozprawki, np. Czy to dobry\npomysł?, uznaje się ją za odbiegającą od tematu.\n5. Użycie zwrotów typu: Moim zdaniem, Według mnie nie wpływa na obniżenie jakości tezy\nw rozprawce „za i przeciw” jeśli zdający wskazuje w tezie na wady i zalety danego\nzjawiska.","solution":"**5.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**E** - *\"Anche la quantità di tempo libero che si ha a disposizione è cambiata notevolmente. Oggi tra i tanti impegni quotidiani restano solo pochi minuti liberi.\"*\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu (zdania poprzedzające i następujące)\n\nLuka 5.1 pojawia się w pierwszym akapicie tekstu:\n\n> \"Come si passa il tempo libero in questa nostra epoca? Nel corso degli anni, cambiando le abitudini e lo stile di vita, si è modificato certamente anche il modo di trascorrere i momenti di svago. **5.1. ** Giovani e vecchi li dedicano a hobby, interessi, amici o passioni.\"\n\n**Kontekst przed luką:** Tekst mówi o zmianach stylu życia i sposobu spędzania wolnego czasu na przestrzeni lat.\n\n**Kontekst po luce:** *\"Giovani e vecchi li dedicano a hobby, interessi, amici o passioni\"* - \"Młodzi i starsi poświęcają je hobbies, zainteresowaniom, przyjaciołom lub pasjom.\"\n\n**Kluczowe słowo:** *\"li dedicano\"* - \"je poświęcają\". Zaimek *li* (je) odnosi się do czegoś wspomnianego tuż przed - musi to być \"te minuty/chwile wolnego czasu\". Opcja E mówi o *\"pochi minuti liberi\"* (kilka wolnych minut) → *li* = *i minuti liberi*.\n\n**Opcja E pasuje perfekcyjnie:**\n> \"Anche la quantità di tempo libero è cambiata notevolmente. Oggi restano solo pochi minuti liberi.\"\n\nPo tym: \"Młodzi i starsi **je** (=te minuty) poświęcają hobbies \" → logiczna kontynuacja!\n\n## Sposób 2 - eliminacja innych opcji\n\n- **Opcja A** (*Lo trascorrono di fronte alla tv *): *Lo* odnosi się do konkretnego czasu wolnego, ale brak logicznego połączenia z \"giovani e vecchi li dedicano \"\n- **Opcja B** (*In questi posti *): mówi o miejscach (*posti*) - ale w akapicie 1 nie ma jeszcze mowy o miejscach spędzania czasu.\n- **Opcja C** (*Non ne vale la pena perché i figli *): dotyczy dzieci preferujących bycie poza domem - zupełnie inna tematyka.\n- **Opcja D** (*Tra le donne invece *): dotyczy kobiet - niezwiązane z ogólnym wstępem o \"giovani e vecchi\".\n- **Opcja E** (*Anche la quantità di tempo libero è cambiata *): logicznie kontynuuje zmianę stylu życia → *\"restano solo pochi minuti liberi\"* → *\"li dedicano\"* ✓\n\n## Sposób 3 - analiza gramatyczna i kohezja tekstowa\n\n**Zaimek anaforyczny *li*:**\n- *li* = \"je\" (l. mn. m.) → odnosi się do *\"pochi minuti liberi\"* (opcja E)\n- *\"li dedicano a hobby \"* = \"te minuty wolnego czasu poświęcają hobbies\"\n- **Sprawdzenie:** Zastąp lukę opcją E → \"restano solo pochi minuti liberi. **Giovani e vecchi li dedicano a hobby \"** → *li* = *i minuti* ✓\n\n## Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)\n\n> Klucz CKE PR niedostępny (folder zawierał tylko PP).\n\n> Szacunkowy schemat:\n> - **1 pkt** - wpisanie litery E\n> - **0 pkt** - każda inna litera\n> - Puste pole lub litera użyta już w innym miejscu → 0 pkt\n\n## Reference gramatyczny\n\n> **Reference - Zaimki anaforyczne (kohezja tekstowa):**\n> - *lo* (l. poj. m.) → odnosi się do rzeczownika m. l. poj.\n> - *la* (l. poj. f.) → do rzeczownika f. l. poj.\n> - *li* (l. mn. m.) → do rzeczownika m. l. mn.\n> - *le* (l. mn. f.) → do rzeczownika f. l. mn.\n> - W lukach tekstowych: znajdź co oznacza zaimek po luce → to wskaże, co musi być W luce\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** Kluczem do zadania 5 jest analiza zaimków i spójników łączących zdania. Zaimek *li* (je) ZAWSZE odsyła do czegoś wspomnianego wcześniej w tekście. Gdy widzisz *li* na początku zdania PO luce, pytaj: \"co to *li* oznacza?\" - to musi być zawarte W luce.\n\n> **Uwaga:** *Anche* na początku opcji E = \"również, też\" - ten spójnik wzmacnia ciągłość tematu i wprowadza nowy aspekt (ilość czasu), który naturalnie następuje po stwierdzeniu o zmianie stylu życia.\n\n> **Uwaga:** *Notevolmente* = \"znacznie, w zauważalny sposób\" - przysłówek od *notevole* (godny uwagi, znaczący). Zapamiętaj: *notevole → notevolmente* (dodaj -*mente* do formy żeńskiej: *notevole → notevole + mente*).\n\n**5.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *\"In questi posti possono concentrarsi sulla cura del corpo. È interessante notare che ci passano il tempo sempre più uomini.\"*\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu (zdania poprzedzające i następujące)\n\nLuka 5.2 pojawia się w drugim akapicie:\n\n> \"Per altri, al primo posto c'è la palestra o ci sono i centri benessere ed estetici. **5.2. ** Questa tendenza non è comunque tra loro così diffusa. Molti maschi preferiscono andare al cinema \"\n\n**Kontekst przed luką:** Mowa jest o *palestra* (siłownia) i *centri benessere ed estetici* (centra wellness i estetyki).\n\n**Kontekst po luce:** *\"Questa tendenza non è comunque tra loro così diffusa\"* - \"Ta tendencja jednak nie jest wśród nich tak powszechna.\"\n\n**Analiza:**\n- Przed luką: *palestra, centri benessere ed estetici* → **\"te miejsca\"** (*questi posti*) = siłownie i centra wellness\n- Opcja B: *\"In questi posti possono concentrarsi sulla cura del corpo\"* = W tych miejscach mogą się skupić na pielęgnacji ciała\n- Po luce: *\"Questa tendenza non è così diffusa\"* - \"ta tendencja\" = mężczyźni w centrach beauty\n- Opcja B kończy się: *\"ci passano il tempo sempre più uomini\"* (coraz więcej mężczyzn spędza tam czas) → *\"Questa tendenza\"* = coraz więcej mężczyzn w centrach wellness ✓\n\n**Spójność:** *questi posti* (opcja B) = *palestra / centri benessere* (zdanie przed luką) ✓\n\n## Sposób 2 - eliminacja innych opcji\n\n- **Opcja A** (*Lo trascorrono di fronte alla tv *): o telewizji - nie pasuje do kontekstu siłowni/wellness\n- **Opcja C** (*Non ne vale la pena perché i figli *): o dzieciach - zupełnie inna tematyka\n- **Opcja D** (*Tra le donne invece *): o kobietach i manifestacjach sportowych - pasuje do INNEJ luki (5.4)\n- **Opcja E**: już użyta w 5.1\n\n**Klucz eliminacyjny:** Po luce stoi *\"Questa tendenza\"* - musi odnosić się do konkretnej tendencji z opcji. Tylko opcja B kończy się nową tendencją: *\"ci passano il tempo sempre più uomini\"* (coraz więcej mężczyzn w wellness) → *Questa tendenza* ✓\n\n## Sposób 3 - analiza zaimków anaforycznych\n\n**Zaimek deiktyczny *questi posti*:**\n- *questi posti* (te miejsca) → zaimek deiktyczny wskazuje na coś wymienionego PRZED luką\n- Przed luką: *\"la palestra o i centri benessere ed estetici\"* → te właśnie *posti*\n\n**Zaimek *ci*:**\n- *ci passano il tempo* (tam spędzają czas) → *ci* = w tych miejscach (zaimek miejsca)\n- *\"ci passano il tempo sempre più uomini\"* = \"coraz więcej mężczyzn spędza tam czas\"\n\n## Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)\n\n> Klucz CKE PR niedostępny (folder zawierał tylko PP).\n\n> Szacunkowy schemat:\n> - **1 pkt** - wpisanie litery B\n> - **0 pkt** - każda inna litera\n\n## Reference gramatyczny\n\n> **Reference - *Ci* jako zaimek miejsca:**\n> - *ci* = tam (zaimek zastępujący wyrażenie *in quel posto / lì*)\n> - *ci vado* = tam idę; *ci passo* = tam przechodzę/spędzam (czas w danym miejscu)\n> - *ci passano il tempo* = spędzają tam czas (= *in quel posto passano il tempo*)\n> - Nie mylić z *ci* = zaimek 1. os. l. mn. (*ci vede* = widzi nas) lub *ci* z verbi pronominali\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** *Questo/questa/questi/queste* (ten/ta/te/ci) to zaimki wskazujące bliskie (*questo*) lub odległe (*quello*). *Questi posti* = \"te miejsca\" (właśnie wymienione) - *questo* wskazuje na coś powiedzianego CHWILĘ PRZED.\n\n> **Uwaga:** *Centro benessere* (centrum wellness) - dosłownie \"centrum dobrostanu\". *Centro estetico* = salon estetyki/beauty salon. Oba są rodzaju męskiego (*il centro*), ale *benessere* i *estetico* są nieodmienne jako przymiotniki w tym wyrażeniu.\n\n> **Uwaga:** W zadaniach gap-fill tekstowego: po znalezieniu właściwej luki sprawdź spójność DWUSTRONNĄ - czy opcja pasuje do zdania PRZED (leksyka/temat) I do zdania PO (zaimki, odniesienia).\n\n**5.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *\"Lo trascorrono, quindi, di fronte alla tv, ascoltando musica o leggendo notizie sportive.\"*\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu (zdania poprzedzające i następujące)\n\nLuka 5.3 pojawia się w połowie drugiego akapitu:\n\n> \"Molti altri invece intendono il tempo libero come un momento di ozio e di dolce far niente. **5.3. ** Insomma, tanti maschi italiani preferiscono non alzarsi dalla poltrona.\"\n\n**Kontekst przed luką:** *\"Molti altri intendono il tempo libero come un momento di ozio e di dolce far niente\"* - Wielu innych rozumie czas wolny jako moment bezczynności i przyjemnego nierobienia niczego.\n\n**Kontekst po luce:** *\"Insomma, tanti maschi italiani preferiscono non alzarsi dalla poltrona\"* - Słowem, wielu włoskich mężczyzn woli nie wstawać z fotela.\n\n**Analiza opcji A:**\n> *\"Lo trascorrono, quindi, di fronte alla tv, ascoltando musica o leggendo notizie sportive.\"*\n\n- *Lo trascorrono* = \"je spędzają\" → *lo* = *il tempo libero* (wymienione przed luką)\n- *quindi* = \"więc, zatem\" → spójnik wnioskujący, łączy *ozio* z konkretnymi czynnościami\n- *di fronte alla tv, ascoltando musica o leggendo notizie sportive* = przed TV, słuchając muzyki lub czytając wiadomości sportowe = **konkretne przejawy** \"dolce far niente\"\n- Po luce: *\"non alzarsi dalla poltrona\"* (nie wstawać z fotela) → spójne z siedzeniem przed TV ✓\n\n**Łańcuch logiczny:** *ozio / dolce far niente* → [opcja A: TV, muzyka, sport news] → *non alzarsi dalla poltrona* ✓\n\n## Sposób 2 - eliminacja innych opcji\n\n- **Opcja B**: już użyta w 5.2\n- **Opcja C** (*Non ne vale la pena perché i figli *): o dzieciach - brak związku z czynnościami \"ozio\"\n- **Opcja D** (*Tra le donne invece *): o kobietach i sporcie - musi trafić do 5.4, nie tu\n- **Opcja E**: już użyta w 5.1\n\nPozostaje tylko opcja A. Logika potwierdza: \"bezczynność/dolce far niente\" → \"TV, muzyka, sport\" → \"nie wstawać z fotela\".\n\n## Sposób 3 - analiza spójników i gramatyki\n\n**Kluczowe spójniki/markery:**\n- *quindi* (opcja A) = \"więc, zatem\" → marker wniosku/konsekwencji\n- Przed luką: ogólna idea (ozio)\n- Opcja A: *quindi* = \"zatem [konkretyzuję, jak to wygląda]\"\n- Po luce: *Insomma* = \"słowem, krótko mówiąc\" → podsumowanie\n- *ascoltando, leggendo* → gerundio (imiesłowy czynne) = jednoczesne czynności\n\n**Gerundio:**\n- *ascoltando* = słuchając (od *ascoltare*)\n- *leggendo* = czytając (od *leggere*)\n- Użycie: *ascoltando musica o leggendo notizie* = podczas słuchania muzyki lub czytania newsów\n\n## Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)\n\n> Klucz CKE PR niedostępny (folder zawierał tylko PP).\n\n> Szacunkowy schemat:\n> - **1 pkt** - wpisanie litery A\n> - **0 pkt** - każda inna litera\n\n## Reference gramatyczny\n\n> **Reference - Gerundio w j. włoskim:**\n> - Tworzenie: temat + *-ando* (I koniugacja, *-are*) lub *-endo* (II/III, *-ere/-ire*)\n> - *ascoltare → ascoltando* (słuchając)\n> - *leggere → leggendo* (czytając)\n> - *vedere → vedendo* (widząc)\n> - Użycie z *stare*: *sto ascoltando* (właśnie słucham) = Present Continuous\n> - Użycie bez *stare*: *ascoltando musica * = podczas gdy słucha muzyki (jednoczesność)\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** *Dolce far niente* - idiom włoski (i angielski!) = \"przyjemność nierobienia niczego\". Dosłownie: \"słodkie nierobienie niczego\". To kulturowy termin - warto go znać na maturze.\n\n> **Uwaga:** *Ozio* = bezczynność, próżniactwo (nie pejoratywne w tym kontekście). *Ozioso* = bezczynny, próżniak.\n\n> **Uwaga:** Spójnik *Insomma* (po luce) = \"słowem, krótko mówiąc, podsumowując\" → sygnalizuje podsumowanie/konkluzję akapitu. Zawsze po *insomma* przychodzi ogólny wniosek z poprzednich zdań - więc zdanie PO luce musi być wnioskiem z opcji wpisanej w lukę.\n\n**5.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D** - *\"Tra le donne invece ci sono pochissime amanti delle manifestazioni sportive, seguite sia da casa, che all'aria aperta.\"*\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu (zdania poprzedzające i następujące)\n\nLuka 5.4 pojawia się w trzecim akapicie:\n\n> \"Ai primi posti per gli uomini ci sono il cinema, la frequentazione di locali e soprattutto gli spettacoli sportivi. **5.4. ** Il bel sesso preferisce cinema, musei e mostre, teatro e concerti di musica. Come vedete c'è una grande differenza tra uomini e donne.\"\n\n**Kontekst przed luką:** O preferencjach **mężczyzn** - kino, lokale, **spektakle sportowe** (*spettacoli sportivi*).\n\n**Kontekst po luce:** *\"Il bel sesso preferisce cinema, musei e mostre \"* - O preferencjach **kobiet** w kulturze.\n\n**Analiza opcji D:**\n> *\"Tra le donne invece ci sono pochissime amanti delle manifestazioni sportive, seguite sia da casa, che all'aria aperta.\"*\n\n- *Tra le donne invece* = \"Wśród kobiet natomiast\" → kontrast z poprzednim zdaniem o mężczyznach ✓\n- *pochissime amanti delle manifestazioni sportive* = bardzo mało fanek wydarzeń sportowych → kontrast z *\"soprattutto gli spettacoli sportivi\"* (u mężczyzn) ✓\n- *seguite sia da casa, che all'aria aperta* = śledzonych zarówno w domu, jak i na świeżym powietrzu → uzupełnienie o sposób śledzenia sportu\n- Po luce: *\"Il bel sesso preferisce \"* → naturalne przejście do pozytywnych preferencji kobiet ✓\n\n## Sposób 2 - eliminacja innych opcji\n\nOpcje A, B, C, E zostały już użyte w lukach 5.3, 5.2, (C=nie pasuje nigdzie), 5.1.\n\nOpcja D jest jedyną pozostałą. Logika potwierdza: mężczyźni lubią sport → kobiety NIE lubią sportu (opcja D) → co lubią kobiety (po luce) ✓.\n\n## Sposób 3 - analiza gramatyczna i leksykalna\n\n**Kluczowe elementy opcji D:**\n\n1. *Invece* (natomiast) → kontrast z poprzednim zdaniem (o mężczyznach)\n2. *pochissime* = superlativo assoluto od *poco* → bardzo mało, bardzo nieliczne\n- *poche → pochissime* (l. mn. f. od *pochissimo*)\n3. *amanti* = fani (dosłownie: kochające) → *amante* (l. poj./l. mn.) = miłośnik/miłośniczka\n4. *manifestazioni sportive* = wydarzenia sportowe = *spettacoli sportivi* (synonim z poprzedniego zdania)\n5. *seguite* → participio passato od *seguire* jako przymiotnik: *manifestazioni seguite* = wydarzenia śledzone/oglądane\n6. *sia che* = zarówno jak i\n\n## Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)\n\n> Klucz CKE PR niedostępny (folder zawierał tylko PP).\n\n> Szacunkowy schemat:\n> - **1 pkt** - wpisanie litery D\n> - **0 pkt** - każda inna litera\n\n## Reference gramatyczny\n\n> **Reference - *Sia che* / *sia sia* (korelacja):**\n> - *sia che* = zarówno jak i (= *tanto quanto*)\n> - *sia da casa, che all'aria aperta* = zarówno w domu, jak i na świeżym powietrzu\n> - *sia gli uomini che le donne* = zarówno mężczyźni, jak i kobiety\n> - **Różnica:** *sia sia* = oboje/obydwa (bardziej symetryczne), *sia che* = bardziej potoczne\n\n> **Reference - *Poco* - odmiana nieregularna:**\n> - L. poj. m.: *poco → pochissimo* | L. poj. f.: *poca → pochissima*\n> - L. mn. m.: *pochi → pochissimi* | L. mn. f.: *poche → pochissime*\n> - Uwaga: *poco* w l. mn. = *pochi/poche* (NIE *pocos*!)\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** *Il bel sesso* (piękna płeć) = kobiety - wyrażenie idiomatyczne, grzeczne i trochę archaiczne. Na maturze CKE może pojawić się jako synonim *le donne*.\n\n> **Uwaga:** *Manifestazione sportiva* = wydarzenie sportowe (mecz, zawody). Nie mylić z *manifestazione* = demonstracja/protest (w kontekście politycznym).\n\n> **Uwaga:** *Amante* (l. poj. i l. mn.) - rzeczownik wspólnego rodzaju: *un amante* (miłośnik, m.), *un'amante* (miłośniczka, f.). W l. mn. *amanti* odnosi się do kobiet (*le amanti*) = miłośniczki/fanki.","image":"img/jezyk-wloski-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język włoski · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Język włoski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-wloski-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/6","paper_id":"jezyk-wloski-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"6","points":5,"ptype":"closed","subject":"jezyk-wloski","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6. (0-5)\nPrzeczytaj dwa teksty. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą, zgodną z treścią\ntekstu. Zakreśl literę A, B, C albo D.\nTekst 1.\nIL BAMBINO TIRANNO\nIl bambino Giorgio, benché giudicato in famiglia un esempio di bellezza fisica, bontà\ne intelligenza, era temuto. C’erano il padre, la madre, il nonno e la nonna paterni, tutti\nvivevano sotto l’incubo dei suoi capricci, ma nessuno avrebbe avuto coraggio di confessarlo,\nanzi era una continua gara a dichiarare che un bambino caro, affettuoso, docile come lui non\nesisteva al mondo. Ciascuno voleva concorrere in questa adorazione senza limiti. E tremava\nal pensiero di poter involontariamente provocare il pianto del bambino. Infatti, col pretesto\ndell’amore per il piccolo, essi si controllavano e si davano la colpa a vicenda della rabbia\ndi Giorgio.\nPerché la rabbia di Giorgio era paurosa. Con la furbizia propria di questo tipo di bambini,\nlui misurava bene l’effetto delle sue vendette. Perciò modificava le sue reazioni nel seguente\nmodo: per le piccole contrarietà si metteva semplicemente a lamentarsi. Nei casi più\nimportanti si offendeva a tal punto che non parlava, non giocava, si rifiutava di mangiare.\nNelle circostanze ancor più gravi le tattiche erano due: o simulava di soffrire di misteriosi\ndolori alle ossa, dolori alla testa e al ventre, oppure, e forse era il peggio, si metteva a urlare:\ndalla sua gola usciva un grido estremamente acuto che faceva scoppiare la testa. In pratica\nnon era possibile resistere e quindi Giorgio vinceva prestissimo. Non solo riceveva quello che\nvoleva, ma vedeva anche i grandi litigare per un bambino innocente. La soddisfazione era\ndunque doppia.\nGiorgio non aveva mai avuto una sincera passione per i giocattoli. Voleva averne molti\ne bellissimi solo per vanità. Trovava gusto invece nel portare a casa due o tre amici per\nstupirli. Da un piccolo armadio, che teneva chiuso a chiave, estraeva i giocattoli uno ad uno.\nI compagni morivano di invidia. E lui si divertiva ad umiliarli. Diceva: “No, non toccare\ntu che hai le mani sporche Ti piace eh? Lascialo, se no, finisci per guastarlo E tu, dimmi,\nte ne hanno regalato uno anche a te?”, (ben sapendo che così non era). Da dietro la porta,\ngenitori e nonni lo guardavano con tenerezza e dicevano piano: “Che caro, sentitelo come\nsi stima! Eh, ci tiene all’orsacchiotto che gli ha regalato sua nonna!”. Come se essere geloso\ndei giocattoli fosse per un bimbo una virtù straordinaria.\nadattato da Il bambino tiranno di Dino Buzzati\nMJW-1R\n6.1. I genitori e i nonni di Giorgio\nA. erano severi col bambino.\nB. avevano paura del bambino.\nC. giudicavano cattivo il bambino.\nD. incolpavano continuamente il bambino.\n6.2. Quando Giorgio voleva ottenere qualcosa\nA. fingeva di stare male.\nB. litigava con tutta la famiglia.\nC. si chiudeva a chiave in camera.\nD. piangeva nascosto nell’armadio.\n6.3. Quale altro titolo andrebbe bene per il racconto di Buzzati?\nA. Un bambino ingenuo.\nB. Un bambino diligente.\nC. Un bambino impaurito.\nD. Un bambino capriccioso.\nMJW-1R\nTekst 2.\nIL BAMBINO DESPOTA\nLe ultime ricerche dimostrano che i genitori dei bambini di oggi sono troppo permissivi\noppure assenti e lontani. Fanno fatica a dire di “no” ai loro figli. Spesso sono incapaci di porre\nlimiti e contenere le loro continue richieste. Di fronte ai loro capricci non sanno opporsi\ne li soddisfano. Presi dal lavoro o dai problemi di coppia, questi genitori temono\ndi causare frustrazioni nei figli e perciò non gli negano nulla. Vogliono essere genitori perfetti\ne risparmiare ai figli esperienze negative. Così li difendono sempre, criticano\ngli insegnanti, fanno per loro i compiti e di fronte alle prime difficoltà dei piccoli li consolano\ne confortano con regali e cibo. Risultato: figli insicuri, impauriti, frustrati, incapaci\ndi sopportare un insuccesso, oppure bambini agitati, adolescenti prepotenti.\nNon è infrequente vedere bambini che gridano perché vogliono qualcosa, che battono\ni piedi per un capriccio, e genitori che invece di frenarli accontentano immediatamente\ni piccoli despoti. Si comportano così anche per i sensi di colpa che provano per essere poco\npresenti nella vita dei figli, spesso affidati alla baby-sitter o lasciati a se stessi.\nCerto non è facile sopportare l’insoddisfazione dei figli, la loro sofferenza. È difficile dire\ndi no alle loro richieste, soprattutto perché non si sentano diversi dagli altri. In questo modo\nnon si lascia spazio per i desideri, ma solo per i bisogni che continuano a crescere e che\nvengono soddisfatti ancor prima di essere espressi. Non c’è attesa. Tutto si ottiene subito\ne senza particolare fatica. È facile allora che un bambino pensi di essere onnipotente e che\nda adolescente si senta forte e invincibile. Tuttavia raramente si sente soddisfatto, perché non\nha potuto sperimentare né la sensazione di sconfitta né quella di riprendersi e riorganizzare\nle proprie forze. È debole, senza fiducia nelle proprie capacità. Spesso non sa dove andare,\nche fare. Sembra che non voglia sentirsi dire nulla e invece ha bisogno di qualcuno che\nlo guidi e lo protegga. Perché i limiti non sono piacevoli. Irritano in quanto appaiono come\nporte chiuse che imprigionano, che non lasciano libertà. Ma le porte servono: hanno\nla funzione di proteggere e trasmettere sicurezza. E la grande sfida dei genitori è proprio\nquella di aiutare i loro figli a sentirsi sicuri, capaci di entrare ed uscire da soli nelle varie\nsituazioni della vita e affrontare le difficoltà con i propri strumenti e con la fiducia in sé stessi.\nadattato da www.germogliobz.com\n6.4. I bambini di oggi\nA. si lasciano dominare dai genitori.\nB. temono la rabbia dei genitori.\nC. crescono deboli ed arroganti.\nD. hanno molti sensi di colpa.\n6.5. L’autore dell’articolo\nA. incolpa i giovani delle frustrazioni dei loro genitori.\nB. critica i genitori che si oppongono ai capricci dei loro figli.\nC. sostiene che i genitori dovrebbero dare più libertà ai propri figli.\nD. spiega ai genitori la necessità di mettere limiti al proprio bambino.\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJW-1R","answer":null,"answer_text":"6. Rozpatrując zgodność tezy z treścią pracy bierze się pod uwagę jej zgodność\nz rozwinięciem wypracowania.\nElementy tematu\n1. Elementami są: (1) wady i (2) zalety kształcenia dzieci w domu bez posyłania\nich na zajęcia do szkoły.\n2. Jeśli argument przedstawiony przez zdającego (wada lub zaleta) jest sprzeczny z tematem,\ntzn. nie odnosi się do zjawiska kształcenia dzieci w domu bez posyłania ich na zajęcia\ndo szkoły, nie bierze się tego argumentu pod uwagę, oceniając dany element.\ngg\nfragmenty nie na\ntemat\nfragmenty odbiegające od tematu\n3. Jeśli zdający realizuje dany element, ale jego argumentacja nie odnosi się w żadnym\nstopniu do rezygnacji z posyłania do szkoły, to uznaje się, że „zdający bardzo pobieżnie\ndotyka tematu” i kwalifikuje się na 0 (o ile nie jest to wspomniane w całej pracy).\nZgodność z tematem\nNiektórzy rodzice coraz częściej decydują, aby kształcić dzieci w domu, rezygnując z\nposyłania ich na zajęcia do szkoły. Napisz rozprawkę, w której przedstawisz wady i zalety\ntakiego wyboru.\n1. Fragmenty wypracowania zgodne z tematem:\n ściśle związane z „główką” i elementami tematu (A, B)\n ściśle związane z „główką” tematu, ale niezwiązane z elementami tematu (C, D), np.\n opis warunków mieszkaniowych.\nFragmenty C, D nie są uznawane za realizację pierwszego i drugiego elementu tematu.\n2. Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu:\n luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane z elementami\ntematu (X, Y), np.\n opisanie zajęć w szkole.\nTakie fragmenty są zaznaczone w pracy zdającego nawiasami kwadratowymi. Jeśli\nwystępują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5.\nw Tabeli A.\n3. Fragmenty wypracowania nie na temat:\n w żaden sposób nienawiązujące do „główki” tematu, np.\n opis nauczyciela, szkoły\n plusy i minusy korepetycji.\n„główka”\nelementy tematu\nC\nD\nX\nY\nA\nB\nTakie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana\nna poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. Fragmenty te nie są uwzględniane\nw liczbie słów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności środków językowych.\n4. Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1-2 zdania), który mógłby zostać uznany\nza odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego łącznika,\nuznaje się go za fragment zgodny z tematem (C, D).\n5. Jeśli zdający realizuje jeden z elementów tematu we wstępie lub zakończeniu, to dany\nfragment pracy uznaje się za część rozwinięcia albo część wstępu/zakończenia. Ten sam\nfragment pracy nie może być realizacją elementu tematu oraz częścią wstępu/zakończenia.\n6. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest wydzielenie wstępu/zakończenia\nz dłuższego fragmentu i uznanie go za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentacja\noceniana jest na 0.\nPodsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi\n1. Rozpatrując zgodność zakończenia z treścią pracy, bierze się pod uwagę zgodność tej\nczęści pracy z rozwinięciem wypracowania.\n2. Jeśli w rozwinięciu zdający podaje wady i zalety, a w podsumowaniu pisze, zgodnie\nz przedstawioną argumentacją, że jest więcej zalet/wad, takie zakończenie jest\nakceptowane jako zgodne z treścią i tematem.\nARTYKUŁ PUBLICYSTYCZNY\nTemat\nNapisz artykuł do gazetki szkolnej. W artykule opisz akcję charytatywną, która pomogła\nzintegrować Twoją klasę, i zachęć czytelników do udziału w tego typu przedsięwzięciach\nw przyszłości.\nW artykule publicystycznym zdający wyraża swoje stanowisko wobec problemu/zjawiska\nspołecznego wskazanego w poleceniu. Celem artykułu jest rzeczowe przedstawienie\nomawianej kwestii. Artykuł może zawierać elementy opisu, sprawozdania, recenzji,\nkomentarze odautorskie, ocenę faktów, elementy opinii oraz może również podejmować\npróbę kształtowania opinii czytelników.\nDobrze napisany artykuł:\n ma tytuł przyciągający uwagę czytelnika\n zawiera wstęp, w którym autor stara się zachęcić czytelnika do przeczytania tekstu, np.\nprzywołując fakt lub anegdotę, sygnalizując temat artykułu w formie pytania, używając\nbarwnego języka\n może zawierać pytania zachęcające czytelnika do dalszych rozważań na temat poruszany\nw tekście.\nWstęp\n1. Aby uznać wstęp za zgodny z tematem zdający powinien odnieść się do akcji\ncharytatywnej przeprowadzonej przez klasę lub takiej, w której brała udział jego klasa.\n2. Wstęp nie musi zawierać zachęty do uczestnictwa w akcjach charytatywnych i/lub\nodniesienia do integracji klasy.\nElementy tematu\n1. Elementami są:\n(1) opis akcji charytatywnej, która wpłynęła na integrację klasy\n(2) zachęcenie czytelników do udziału w tego typu przedsięwzięciach.\nLUB\nw przypadku, gdy w zakończeniu zdający zachęca czytelników do udziału w tego typu\nprzedsięwzięciach:\n(1) opis akcji charytatywnej\n(2) wpływ na integrację klasy.\nOpis akcji\nAkceptowany jest opis akcji charytatywnej lub zrelacjonowanie wydarzenia. Może to być\nnp. opis koncertu charytatywnego (zorganizowanego w szkole lub poza szkołą), w którego\norganizacji wzięła udział klasa, itp.\nIntegracja klasy\nAkceptowane są wypowiedzi, w których zdający odnosi się do wpływu tej akcji\ncharytatywnej na integrację klasy.\nZachęcenie czytelników do udziału w tego typu przedsięwzięciach\nAkceptowane są wypowiedzi, w których zdający przedstawia konkretne argumenty\nprzemawiające za uczestnictwem w tego typu przedsięwzięciach.\n2. Jeśli zdający nie przedstawia konkretnych argumentów, np. podaje powody, dla których\ntaka akcja charytatywna została zorganizowana w szkole/wyraża gotowość pomocy\nw tego typu akcjach kwalifikujemy realizację drugiego elementu tematu na poziom 0.\nZgodność z tematem\nNapisz artykuł do gazetki szkolnej.\nOpisz akcję charytatywną, która pomogła zintegrować Twoją klasę\ni zachęć czytelników do udziału w tego typu przedsięwzięciach.\nALBO\nNapisz artykuł do gazetki szkolnej.\nOpisz akcję charytatywną,\nktóra pomogła zintegrować Twoją klasę\nUwaga: gdy elementem 1. jest opis akcji charytatywnej, a elementem 2. jest odniesienie do jej\nwpływu na integrację klasy, zdający w podsumowaniu musi zachęcić czytelników do udziału\nw tego typu przedsięwzięciach w przyszłości.\n1. Fragmenty wypracowania zgodne z tematem:\n ściśle związane z „główką” i elementami tematu (A, B)\n ściśle związane z „główką”, ale niezwiązane z elementami tematu (C, D), np.\n rozważania, dlaczego akcja wpłynęła na integrację klasy\n opinia piszącego, dlaczego udział w tego typu akcjach jest ważny; dlaczego takie\nakcje są potrzebne w życiu klasy\n opisanie akcji jako elementu integracyjnego.\nFragmenty C, D nie są uznawane za realizację pierwszego i drugiego elementu tematu.\nelement 2.\nelement 1.\n„główka”\nelement 1.\nelement 2.\n„główka”\n2. Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu:\n luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane z elementami\ntematu (X, Y), np.\n opisanie jakiejkolwiek akcji, która nie jest charytatywna.\nTakie fragmenty są zaznaczane w pracy zdającego nawiasami kwadratowymi. Jeśli\nwystępują w pracy, jest ona zakwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5.\nw Tabeli A.\n3. Fragmenty wypracowania nie na temat:\n w żaden sposób nienawiązujące do „główki” tematu, np.\n opisanie np. koncertu sławnej gwiazdy\n rozważania o potrzebie pomagania innym.\nTakie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana\nna poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. Fragmenty te nie są uwzględniane\nw liczbie słów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności środków językowych.\n4. Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1-2 zdania), który mógłby zostać uznany\nza odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego łącznika,\nuznaje się go za fragment zgodny z tematem (C, D).\n5. Jeśli zdający realizuje jeden z elementów tematu we wstępie lub zakończeniu, to dany\nfragment pracy uznaje się za część rozwinięcia albo część wstępu/zakończenia. Ten sam\nfragment pracy nie może być realizacją elementu tematu oraz częścią wstępu/zakończenia.\n6. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest wydzielenie wstępu/zakończenia\nz dłuższego fragmentu i uznanie tego za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentacja\noceniana jest na 0.\nPodsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi\nRozpatrując zgodność zakończenia z treścią pracy, bierze się pod uwagę zgodność tej części\npracy z rozwinięciem wypracowania.\nSpójność i logika wypowiedzi\n2 p.\nwypowiedź zawiera najwyżej 2 usterki w spójności ORAZ/LUB logice na\npoziomie zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu\n1 p.\nwypowiedź zawiera od 3 do 5 usterek w spójności ORAZ/LUB logice na poziomie\nzdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu\n0 p.\nwypowiedź zawiera 6 lub więcej usterek w spójności ORAZ/LUB logice na\npoziomie zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu\nJeśli w pracy występuje dłuższy niekomunikatywny fragment pracy (np. dłuższe zdanie lub\n2-3 krótkie zdania), przyznaje się 1 punkt; jeśli takich fragmentów jest więcej, przyznaje się\n0 punktów.\nW ocenie spójności bierze się pod uwagę, czy i w jakim stopniu tekst funkcjonuje jako całość\ndzięki jasnym powiązaniom (np. leksykalnym, gramatycznym) wewnątrz zdań oraz między\nzdaniami/akapitami tekstu.\nW ocenie logiki wypowiedzi bierze się pod uwagę, czy i w jakim stopniu wypowiedź jest\nklarowna (np. czy nie jest jedynie zbiorem przypadkowo zebranych myśli, czy wnioski\nwynikają logicznie z przesłanek).\nDodatkowe uwagi dotyczące spójności\n1. Zaburzenie spójności i/lub logiki może wynikać na przykład z:\n braku połączenia między częściami tekstu; odwoływanie się do czegoś, co nie jest\nwcześniej wspomniane\n nieuzasadnionego\nużycia\nczasowników\nw\nróżnych\nczasach\ngramatycznych\n(„przeskakiwania” z jednego czasu gramatycznego na inny)\n błędów językowych i/lub ortograficznych, które powodują, że odbiorca gubi się,\nczytając tekst\n poważnych zakłóceń komunikacji w tekście w wyniku błędów językowych\n braku logiki w tekście, np. przytoczenia argumentu, który jest sprzeczny z ogólnie\nprzyjętymi\nzasadami\nrozumowania\n(jeśli\nnie\nma\nw\npracy\nżadnego\nuzasadnienia/kontekstu, który tłumaczyłby taką realizację polecenia).\n2. Brak podziału na akapity nie prowadzi automatycznie do obniżenia punktacji za spójność\ni logikę wypowiedzi.\n3. Jeżeli w pracy nie są zaznaczone żadne błędy w spójności/logice, należy przyznać\n2 punkty w tym kryterium.\n4. Jako usterki w spójności/logice egzaminator oznacza te fragmenty, w których gubi się\nczytając tekst. Błędy językowe i ortograficzne mogą powodować zaburzenie spójności\ni logiki, ale wiele zależy od kontekstu wypowiedzi. Ten sam błąd może w mniejszym lub\nwiększym stopniu zaburzać zrozumienie tekstu.\n5. Błędy logiczne mogą często wynikać z niewystarczającego kontekstu w treści pracy,\nbraku kluczowego elementu do uzasadnienia stwierdzenia, które samo w sobie jest\nsprzeczne z zasadami logiki.\n6. Słowa napisane po polsku lub w języku innym niż język egzaminu egzaminator zaznacza\njako błędy w spójności, jeśli w znacznym stopniu utrudniają zrozumienie komunikatu.\nJeśli komunikacja nie jest zaburzona, podkreśla je jedynie jako błędy językowe.","solution":"**6.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B - avevano paura del bambino.**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (Testo 1: *Il bambino tiranno*)\n\n> \"era temuto. C'erano il padre, la madre, il nonno e la nonna paterni, tutti vivevano sotto l'incubo dei suoi capricci\"\n\n**Tłumaczenie:** \"był straszony. Byli ojciec, matka, dziadek i babcia ze strony ojca, wszyscy żyli pod koszmarem jego kaprysów\"\n\n**Kluczowe słowa:**\n- *era temuto* = był się bał (strona bierna od *temere* = bać się, obawiać się) → **inni się go bali**\n- *vivevano sotto l'incubo dei suoi capricci* = żyli pod koszmarem jego kaprysów → **strach/koszmar**\n- *nessuno avrebbe avuto coraggio di confessarlo* = nikt nie miałby odwagi tego przyznać → **boją się, ale milczą**\n\n**Parafraza zdania z zadania:**\n- Zadanie: *\"avevano paura del bambino\"* = bali się dziecka\n- Tekst: *\"era temuto\"* (był się bał) + *\"vivevano sotto l'incubo\"* (żyli pod koszmarem) = **mieli strach przed dzieckiem** ✓\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji\n\n| Opcja | Treść (IT/PL) | Dlaczego błędna |\n| A | erano severi col bambino / byli surowi z dzieckiem | Tekst wprost mówi odwrotnie: *\"ciascuno voleva concorrere in questa adorazione senza limiti\"* - wszyscy rywalizowali w uwielbieniu bez granic |\n| **B** | **avevano paura del bambino / bali się dziecka** | **POPRAWNA - *era temuto / vivevano sotto l'incubo*** |\n| C | giudicavano cattivo il bambino / uważali dziecko za złe | Odwrotnie: publicznie \"dichiaravano che un bambino caro, affettuoso, docile come lui non esisteva al mondo\" - mówili, że milszy, bardziej posłuszny nie istnieje |\n| D | incolpavano continuamente il bambino / ciągle obwiniali dziecko | Odwrotnie: \"si davano la colpa a vicenda\" = obwiniali SIEBIE nawzajem, nie dziecko |\n\n## Sposób 3 - analiza gramatyczna tekstu\n\n- *era temuto* → forma bierna: *essere* + participio passato (*temuto* od *temere*)\n- = był się bał [przez innych] = był przedmiotem strachu\n- *vivevano sotto l'incubo* → *incubo* (koszmar senny) użyty metaforycznie = żyli w strachu\n- *si davano la colpa a vicenda* → zaimek zwrotny wzajemny *a vicenda* = wzajemnie sobie zarzucali\n\n## Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)\n\n> Klucz CKE PR niedostępny (folder zawierał tylko PP).\n\n> Szacunkowy schemat:\n> - **1 pkt** - wskazanie litery B\n> - **0 pkt** - odpowiedź A, C lub D\n\n## Reference gramatyczny\n\n> **Reference - Forma bierna (forma passiva):**\n> - *essere* + participio passato = strona bierna (stativo lub dokonane)\n> - *era temuto* = był się bał (dosłownie: był obawianym)\n> - *viene temuto* = jest się bał (aktywny proces)\n> - Participio passato zgadza się z podmiotem gramatycznym w rodz. i l.:\n> *Giorgio era temuto* (m. l. poj.) ✓\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** *Temere* (obawiać się, bać się) → *temuto* (participio passato). Nie mylić z *essere temuto* (być bojącym się/być obawianym przez innych) vs *avere paura* (mieć strach - podmiot = osoba bojąca się). Zadanie używa *\"avevano paura del bambino\"* (bali się dziecka) = parafraza *\"il bambino era temuto\"* (dziecko było obawiane).\n\n> **Uwaga:** Opcja D jest pułapką: *\"si davano la colpa a vicenda\"* - dorośli obwiniali SIEBIE wzajemnie za złość Giorgia, nie dziecko. \"Della rabbia di Giorgio\" = \"za gniew Giorgia\" - winili się nawzajem, że to ich wina.\n\n> **Uwaga:** *L'incubo* (koszmar) - rzeczownik męski. *Un incubo* (l. poj.), *gli incubi* (l. mn.). Używany zarówno dosłownie (koszmarny sen) jak i metaforycznie (koszmar, zmora).\n\n**6.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A - fingeva di stare male.**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (*Il bambino tiranno*)\n\n> \"Nelle circostanze ancor più gravi le tattiche erano due: o simulava di soffrire di misteriosi dolori alle ossa, dolori alla testa e al ventre, oppure, e forse era il peggio, si metteva a urlare\"\n\n**Tłumaczenie:** W jeszcze poważniejszych okolicznościach taktyki były dwie: albo udawał, że cierpi na tajemnicze bóle kości, głowy i brzucha, albo - i to może było gorsze - zaczynał krzyczeć.\n\n**Kluczowe słowa:**\n- *simulava di soffrire* = udawał, że cierpi → **fingeva di stare male** (udawał, że jest mu niedobrze)\n- *misteriosi dolori alle ossa, dolori alla testa e al ventre* = tajemnicze bóle kości, głowy i brzucha → **choroba/złe samopoczucie**\n\n**Parafraza:**\n- Zadanie: *\"fingeva di stare male\"* = udawał, że jest mu niedobrze/że choruje\n- Tekst: *\"simulava di soffrire di misteriosi dolori\"* = udawał, że cierpi na tajemnicze bóle\n\n*Fingere* = *simulare* - synonimy (udawać).\n*Stare male* = *soffrire di dolori* - synonimy (być chorym/źle się czuć).\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji\n\n| Opcja | Treść (PL) | Analiza |\n| **A** | **fingeva di stare male** | **POPRAWNA - *simulava di soffrire di dolori*** |\n| B | litigava con tutta la famiglia | Nie! Tekst mówi: *\"vedeva anche i grandi litigare\"* = dorośli kłócili się MIĘDZY SOBĄ, Giorgio nie kłócił się z rodziną |\n| C | si chiudeva a chiave in camera | Brak w tekście - Giorgio zamykał na klucz SZAFKĘ Z ZABAWKAMI (*un piccolo armadio, che teneva chiuso a chiave*), nie swój pokój |\n| D | piangeva nascosto nell'armadio | Brak w tekście - w szafie trzymał zabawki, nie chował się tam i nie płakał |\n\n## Sposób 3 - analiza gramatyczna tekstu\n\n**Kluczowa gramatyka:**\n\n1. *simulava di soffrire* → *simulare di* + bezokolicznik = udawać, że coś robi\n- *fingere di* + bezokolicznik = udawać, że (te same znaczenie)\n- *simulare = fingere* (synonimy w tym kontekście)\n2. *si metteva a urlare* → *mettersi a* + bezokolicznik = zacząć coś robić\n- *si metteva a urlare* = zaczynał krzyczeć\n\n3. Graduacja taktyk Giorgia (crescendo):\n- Małe problemy: *si lamentava* (narzekał)\n- Większe: *si offendeva* (obrażał się), *non mangiava* (nie jadł)\n- Najpoważniejsze: *simulava dolori* ALBO *urlava* (udawał ból LUB krzyczał)\n\n## Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)\n\n> Klucz CKE PR niedostępny (folder zawierał tylko PP).\n\n> Szacunkowy schemat:\n> - **1 pkt** - wskazanie litery A\n> - **0 pkt** - odpowiedź B, C lub D\n\n## Reference gramatyczny\n\n> **Reference - *Fingere/simulare* + *di* + bezokolicznik:**\n> - *fingere di* + inf. = udawać, że (podmiot udaje własne działanie)\n> - *fingeva di dormire* = udawał, że śpi\n> - *simulava di soffrire* = udawał, że cierpi\n> - Synonim: *fare finta di* + inf. = udawać (bardziej potoczne)\n> - **Ważne:** *di* po *fingere/simulare* - nie *che* (to byłoby inne zdanie: *fingeva che stesse male*)\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** Opcja C (*si chiudeva a chiave in camera*) to celowa pułapka - w tekście jest *\"un piccolo armadio, che teneva chiuso a chiave\"* (szafka zamknięta na klucz). Uczniowie, którzy czytają zbyt szybko, mylą *l'armadio* (szafka/szafa) z *la camera* (pokój).\n\n> **Uwaga:** Opcja B (*litigava con tutta la famiglia*) to pułapka subtelna - w tekście jest *\"vedeva anche i grandi litigare\"*, ale to DOROŚLI kłócili się ze sobą o Giorgia, nie Giorgio z rodziną.\n\n> **Uwaga:** *Stare male* (czuć się źle, być chorym) vs *sentirsi male* (poczuć się źle - gwałtowna zmiana). *Fingeva di stare male* = udawał chorobę (stan); *si sentì male* = poczuł się źle (zdarzenie). Na maturze te czasem pojawiają się jako paronimy.\n\n**6.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D - Un bambino capriccioso.**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (*Il bambino tiranno*)\n\nPytanie: *\"Quale altro titolo andrebbe bene per il racconto di Buzzati?\"* - Który inny tytuł pasowałby do opowiadania Buzzatiego?\n\nOryginalny tytuł: *\"Il bambino tiranno\"* (Dziecko-tyran)\n\n**Analiza charakteru Giorgia na podstawie tekstu:**\n\n> \"tutti vivevano sotto l'incubo dei suoi **capricci**\"\n\n> \"lui misurava bene l'effetto delle sue vendette. Perciò modificava le sue reazioni \"\n\n> \"Giorgio non aveva mai avuto una sincera passione per i giocattoli. Voleva averne molti e bellissimi solo per **vanità**.\"\n\n> \"Si divertiva ad **umiliarli**.\"\n\n**Kluczowa cecha Giorgia:** Jest **capriccioso** (kapryśny, chimeryczny) - jego zachowanie jest motywowane kapryasami (*capricci*), manipulacją i tyranią. To jest esencja jego charakteru.\n\n**Parafraza:** \"Il bambino tiranno\" = \"Un bambino capriccioso\" - oba tytuły opisują to samo zachowanie (tyrania = skrajny kaprys).\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji\n\n| Opcja | Treść (PL) | Dlaczego błędna |\n| A | Un bambino ingenuo / Dziecko naiwne | Odwrotnie! Giorgio jest *\"furbo\"* (przebiegły): *\"Con la furbizia propria di questo tipo di bambini\"* - manipuluje dorosłymi z wyrachowaniem |\n| B | Un bambino diligente / Dziecko pilne/pracowite | Brak w tekście. Giorgio nic nie robi pilnie/pracowicie - manipuluje i poniża |\n| C | Un bambino impaurito / Dziecko przestraszone | Odwrotnie! To DOROŚLI się boją Giorgia, nie on ich |\n| **D** | **Un bambino capriccioso / Dziecko kapryśne** | **POPRAWNA - *capricci* jako główna cecha Giorgia** |\n\n## Sposób 3 - analiza leksykalna (synonimia tyranno ~ capriccioso)\n\n| W tytule oryginalnym | W tekście | W opcji D |\n| *tiranno* (tyran) | *capricci* (kaprysy), *furbizia* (przebiegłość), *vendette* (zemsty), *umiliare* (poniżać) | *capriccioso* (kapryśny) |\n\n**\"Un bambino capriccioso\"** jest nieco łagodniejszy od \"tyrana\", ale idealnie odzwierciedla mechanizm: Georg rządzi przez kaprysy (*capricci*) → tytułowa \"tirannia\" to eskalacja kaprysów.\n\n## Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)\n\n> Klucz CKE PR niedostępny (folder zawierał tylko PP).\n\n> Szacunkowy schemat:\n> - **1 pkt** - wskazanie litery D\n> - **0 pkt** - odpowiedź A, B lub C\n\n## Reference gramatyczny\n\n> **Reference - *Capriccioso* i rodzina wyrazów:**\n> - *il capriccio* = kaprys, fanaberia (l. mn.: *i capricci*)\n> - *capriccioso/a* = kapryśny/a (przymiotnik)\n> - *fare i capricci* = robić fochy, być kapryśnym\n> - Synonim: *il viziato/a* (rozpuszczony/a), *il bambino viziato* (rozpuszczone dziecko)\n> - Antonim: *disciplinato/a* (zdyscyplinowany/a), *docile* (posłuszny/a, uległy/a)\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** Pytania o \"alternatywny tytuł\" (quale altro titolo andrebbe bene) wymagają syntezy całego tekstu - szukaj opcji, która najlepiej oddaje GŁÓWNY temat lub cechę bohatera, nie tylko jeden fragment.\n\n> **Uwaga:** *Ingenuo* (naiwny) to celowa pułapka dla uczniów, którzy nie doczytali, że Giorgio jest właśnie PRZECIWIEŃSTWEM naiwności - jest przebiegły (*furbo*).\n\n> **Uwaga:** *Furbizia* (przebiegłość, spryc) od *furbo* (sprytny, przebiegły). Wyrażenie *\"Con la furbizia propria di questo tipo di bambini\"* = z przebiegłością charakterystyczną dla tego rodzaju dzieci - klucz do zrozumienia Giorgia.\n\n**6.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C - crescono deboli ed arroganti.**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (Testo 2: *Il bambino despota*)\n\n> \"figli insicuri, impauriti, frustrati, incapaci di sopportare un insuccesso, oppure bambini agitati, adolescenti prepotenti.\"\n\n**Tłumaczenie:** \"dzieci niepewne siebie, przestraszone, sfrustrowane, niezdolne do zniesienia niepowodzenia, albo dzieci nerwowe, nastolatkowie aroganccy.\"\n\n**Kluczowe cechy dzieci:**\n1. *insicuri* (niepewni siebie) = *deboli* (słabi - w sensie psychicznym)\n2. *prepotenti* (aroganccy, przemocowi) = *arroganti* (aroganccy)\n\n**Parafraza:**\n- Zadanie: *\"crescono deboli ed arroganti\"* = dorastają słabi i aroganccy\n- Tekst: *\"figli insicuri adolescenti prepotenti\"* = niepewni siebie/słabi + aroganccy/przemocowi\n\nOpcja C jest bezpośrednią parafrazą kumulacji cech z tekstu.\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji\n\n| Opcja | Treść (PL) | Dlaczego błędna |\n| A | si lasciano dominare dai genitori / dają się zdominować przez rodziców | Odwrotnie! To DZIECI dominują rodziców: *\"genitori che accontentano immediatamente i piccoli despoti\"* |\n| B | temono la rabbia dei genitori / boją się gniewu rodziców | Brak w tekście. Rodzice się boją powiedzieć \"nie\", nie dzieci |\n| **C** | **crescono deboli ed arroganti** | **POPRAWNA - *insicuri/impauriti* (słabi) + *prepotenti* (aroganccy)** |\n| D | hanno molti sensi di colpa / mają wiele wyrzutów sumienia | Odwrotnie! To RODZICE mają *\"sensi di colpa\"*: *\"si comportano così anche per i sensi di colpa che provano\"* |\n\n## Sposób 3 - analiza leksykalna (synonimia)\n\n| W zadaniu | W tekście (Testo 2) | Tłumaczenie |\n| *deboli* | *insicuri, impauriti, incapaci di sopportare un insuccesso* | słabi = niepewni, przestraszeni, nie umiejący przegrywać |\n| *arroganti* | *prepotenti* (adolescenti) | aroganccy = przemocowi/butni |\n\nTekst podaje te cechy razem: *\"figli insicuri oppure adolescenti prepotenti\"* → tworząc paradoks: słabość + arogancja jednocześnie.\n\n## Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)\n\n> Klucz CKE PR niedostępny (folder zawierał tylko PP).\n\n> Szacunkowy schemat:\n> - **1 pkt** - wskazanie litery C\n> - **0 pkt** - odpowiedź A, B lub D\n\n## Reference gramatyczny\n\n> **Reference - *Prepotente* vs *arrogante*:**\n> - *prepotente* = arogancki, butny, przemocowy (z elementem dominacji fizycznej/słownej nad innymi)\n> - *arrogante* = arogancki (bardziej ogólne - poczucie wyższości)\n> - Na maturze: synonimy w kontekście charakteru dziecka/nastolatka\n> - *prepotente* jest mocniejsze - oznacza też kogoś, kto przesadnie narzuca swoją wolę\n\n> **Reference - *Insicuro* vs *debole*:**\n> - *insicuro* = niepewny siebie (psychologicznie)\n> - *debole* = słaby (fizycznie lub psychicznie)\n> - W kontekście tekstu: *insicuro, impaurito, frustrato* → wszystko to aspekty *debolezza* (słabości psychologicznej)\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** Opcja D jest pułapką: *\"sensi di colpa\"* (wyrzuty sumienia) pojawiają się w tekście, ALE odnoszą się do RODZICÓW, nie dzieci: *\"si comportano così anche per i sensi di colpa che provano\"* = rodzice zachowują się tak (spełniając wszystkie zachcianki) z powodu wyrzutów sumienia.\n\n> **Uwaga:** Paradoks tekstu Testo 2: dzieci są jednocześnie słabe I aroganckie - ponieważ nie nauczyły się przegrywać (*incapaci di sopportare un insuccesso*), są niepewne siebie, ale zewnętrznie się maskują agresją/arogancją.\n\n> **Uwaga:** *Crescere* (rosnąć/dorastać) → *crescono* (dorastają, rosną). Nie mylić z *aumentare* (wzrastać/zwiększać się - o liczbach/ilościach).\n\n**6.5.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D - spiega ai genitori la necessità di mettere limiti al proprio bambino.**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (*Il bambino despota*)\n\n> \"E la grande sfida dei genitori è proprio quella di aiutare i loro figli a sentirsi sicuri, capaci di entrare ed uscire da soli nelle varie situazioni della vita e affrontare le difficoltà con i propri strumenti e con la fiducia in sé stessi.\"\n\n> \"I limiti non sono piacevoli. Irritano in quanto appaiono come porte chiuse Ma le porte servono: hanno la funzione di proteggere e trasmettere sicurezza.\"\n\n**Analiza celu autora:**\n- Cały artykuł wyjaśnia rodzicom DLACZEGO powinni stawiać granice dzieciom\n- Zakończenie *(\"la grande sfida dei genitori\"*) to bezpośrednie przesłanie do rodziców\n- *\"i limiti le porte servono\"* = granice są potrzebne, mają funkcję ochronną\n\n**Parafraza:**\n- Zadanie: *\"spiega ai genitori la necessità di mettere limiti\"* = wyjaśnia rodzicom konieczność stawiania granic\n- Tekst: cały artykuł to wyjaśnienie (spiega) dlaczego granice są konieczne (necessità di mettere limiti)\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji\n\n| Opcja | Treść (PL) | Dlaczego błędna |\n| A | incolpa i giovani delle frustrazioni dei genitori | Odwrotnie: tekst krytykuje RODZICÓW, nie dzieci |\n| B | critica i genitori che si oppongono ai capricci | Odwrotnie: tekst NIE krytykuje rodziców, którzy się SPRZECIWIAJĄ kaprysom - to właśnie jest dobre zachowanie |\n| C | sostiene che i genitori dovrebbero dare più libertà | Odwrotnie: tekst mówi, że dawanie zbyt dużej wolności (bez granic) to błąd |\n| **D** | **spiega la necessità di mettere limiti al bambino** | **POPRAWNA - cały artykuł to wyjaśnienie tej konieczności** |\n\n## Sposób 3 - analiza struktury argumentacyjnej tekstu\n\nTekst Testo 2 ma klasyczną strukturę argumentacyjną:\n\n1. **Teza:** Rodzice są zbyt permisywni → błąd\n2. **Argumenty:** Skutki permisywności (insicuri, prepotenti, frustraci)\n3. **Konkluzja/Przesłanie:** Granice są konieczne i mają funkcję ochronną\n\nAutor pisze **do rodziców** (*\"la grande sfida dei genitori\"*) i **wyjaśnia** (*spiega*) DLACZEGO granice są potrzebne → opcja D ✓.\n\n## Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)\n\n> Klucz CKE PR niedostępny (folder zawierał tylko PP).\n\n> Szacunkowy schemat:\n> - **1 pkt** - wskazanie litery D\n> - **0 pkt** - odpowiedź A, B lub C\n\n## Reference gramatyczny\n\n> **Reference - Analiza intencji autora (cosa vuole l'autore):**\n> - Pytania o \"co chce/robi autor\" wymagają analizy CELU tekstu, nie treści\n> - Klucze do identyfikacji:\n> - *spiega* (wyjaśnia) → artykuł edukacyjny\n> - *consiglia* (radzi) → artykuł poradnikowy\n> - *critica* (krytykuje) → artykuł krytyczny\n> - *informa* (informuje) → artykuł informacyjny\n> - *persuade* (przekonuje) → artykuł perswazyjny\n> - Testo 2: autor = *spiega + consiglia* (wyjaśnia i radzi rodzicom)\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** Opcja B to subtelna pułapka: *\"critica i genitori che si oppongono ai capricci\"* = krytykuje rodziców, którzy się SPRZECIWIAJĄ kaprysom. To odwrotnie od prawdy - autor krytykuje rodziców, którzy się NIE sprzeciwiają (*non si oppongono*). Uczniowie czytający zbyt szybko mogą przeoczyć negację.\n\n> **Uwaga:** *Mettere limiti* (stawiać granice/ograniczenia) = *porre dei limiti* = *stabilire dei confini* - ważna kolokacja w tekstach pedagogicznych/psychologicznych. Na maturze z j. włoskiego może pojawiać się w różnych formach.\n\n> **Uwaga:** *La sfida* (wyzwanie) - rodzaj żeński: *la sfida → le sfide*. Wyrażenie *\"la grande sfida dei genitori\"* = \"wielkie wyzwanie rodziców\" - mocne sformułowanie kończące artykuł.","image":"img/jezyk-wloski-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język włoski · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Język włoski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-wloski-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/7","paper_id":"jezyk-wloski-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"7","points":4,"ptype":"closed","subject":"jezyk-wloski","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7. (0-4)\nPrzeczytaj tekst. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą, tak aby otrzymać logiczny\ni gramatycznie poprawny tekst. Zakreśl literę A, B, C albo D.\nDUE MONITOR\nHo conosciuto molte persone che hanno scelto di utilizzare due monitor, e nessuna di loro\nsarebbe disposta a tornare indietro. Alcuni di voi, 7.1. sono certo, penseranno che sia\nper lo meno stravagante acquistare due monitor per un unico computer. Però, se è da tempo\nche non 7.2. un’occhiata ai prezzi dei monitor a schermo piatto, potreste restare\npiacevolmente sorpresi.\nMia madre non voleva assolutamente che mi 7.3. un secondo monitor. Ho insistito\ne l’ho convinta. E adesso utilizza anche lei sempre entrambi i monitor, magari per controllare\nla posta su uno mentre sull’altro visita un sito Web.\nLa scelta di come utilizzare due monitor dipende principalmente 7.4. voi. Negli\nuffici Microsoft le persone utilizzano questa “doppia visualizzazione” soprattutto per\ncontrollare la loro posta elettronica su un monitor mentre lavorano su documenti o file\nsu un altro.\nadattato da http://windows.microsoft.com/it-it/windows7\n7.1.\nA. ci\nB. lo\nC. vi\nD. ne\n7.2.\nA. mandate\nB. buttate\nC. date\nD. fate\n7.3.\nA. comprerò\nB. comprassi\nC. ho comprato\nD. avevo comprato\n7.4.\nA. a\nB. da\nC. per\nD. con\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJW-1R","answer":null,"answer_text":"7. Jeśli praca (lub jej obszerne fragmenty) jest w znacznej większości niespójna/\nniekomunikatywna/niezrozumiała dla odbiorcy, egzaminator może zaznaczyć całość\npracy (lub dany fragment) „pionową falą” na marginesie i nie podkreślać poszczególnych\nzaburzeń. Jednocześnie w takiej pracy oznacza się błędy językowe.\nZakres środków językowych\nW ocenie zakresu środków językowych bierze się pod uwagę zróżnicowanie i precyzję\nśrodków leksykalno-gramatycznych użytych w wypowiedzi.\n3 p.\n szeroki zakres środków językowych\n w pracy występują dość liczne fragmenty charakteryzujące się naturalnością\ni różnorodnością frazeologiczną oraz precyzją użytych środków językowych\n2 p.\n zadowalający zakres środków językowych\n w pracy występuje kilka fragmentów charakteryzujących się naturalnością\ni różnorodnością frazeologiczną oraz precyzją użytych środków językowych,\njednak w większości użyte są struktury o wysokim stopniu pospolitości\n1 p.\n ograniczony zakres środków językowych\n w pracy użyte są głównie struktury o wysokim stopniu pospolitości\n0 p.\n bardzo ograniczony zakres środków językowych\n w pracy użyte są wyłącznie struktury o wysokim stopniu pospolitości\nJeżeli w wypowiedzi występują rażące/liczne uchybienia w stosowności i/lub jednolitości\nstylu, wówczas liczbę punktów przyznanych za zakres środków językowych można obniżyć\no 1 punkt (maksymalnie do zera).\nPrzez „naturalność” rozumie się charakterystyczny dla danego języka sposób wyrażania\nznaczeń, natomiast przez „precyzyjne sformułowania” rozumie się wyrażanie myśli\nz wykorzystaniem słownictwa swoistego dla tematu i unikanie słów oraz struktur o wysokim\nstopniu pospolitości, takich jak miły, interesujący, fajny.\nPrzez „stosowność” stylu rozumie się dostosowanie przez zdającego środków językowych\ndo wybranej formy wypowiedzi, celowość zastosowanych konstrukcji składniowych\ni jednostek leksykalnych. Styl niestosowny to np. styl zbyt metaforyczny lub zbyt bliski\nstylowi potocznemu w odmianie mówionej. Przez „jednolitość” stylu rozumie się\nkonsekwentne posługiwanie się jednym, wybranym stylem. Mieszanie różnych stylów\nwypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne (tzn. czemuś służy). Styl uznaje\nsię za niejednolity, jeżeli zdający miesza bez uzasadnienia różne style wypowiedzi,\nnp. w tekście rozprawki występują fragmenty nazbyt potoczne, z wtrętami ze stylu\nurzędowego.\nZa zbyt nieformalny język i/lub personalne rozważanie problemu w rozprawce, zwłaszcza\ntypu „za i przeciw”, egzaminator odejmuje punkty w zakresie środków językowych\n(uchybienia w stylu).\nPoprawność środków językowych\nW ocenie poprawności środków językowych bierze się pod uwagę błędy gramatyczne,\nleksykalne, ortograficzne i interpunkcyjne. Punkty przyznaje się zgodnie z poniższą tabelą.\nPoprawność językowa\n(leksykalno-gramatyczna)\nPoprawność zapisu (ortograficzna, interpunkcyjna)\nnieliczne błędy zapisu\nliczne LUB bardzo liczne\nbłędy zapisu\nnieliczne błędy językowe\n3 p.\n2 p.\nliczne błędy językowe\n2 p.\n1 p.\nbardzo liczne błędy językowe\n1 p.\n0 p.\n1. W przypadku wątpliwości w sytuacjach granicznych o zakwalifikowaniu pracy do niższej\nlub wyższej kategorii punktowej decyduje „waga” błędów oraz ich wpływ\nna komunikację.\n2. Błędy interpunkcyjne traktowane są jako mniej istotne niż błędy ortograficzne.\n3. W wypowiedziach zdających ze stwierdzoną dysleksją w przypadku bardzo licznych\nbłędów językowych, które nie zakłócają komunikacji lub sporadycznie zakłócają\nkomunikację, przyznaje się 1 punkt. Jeżeli błędy językowe są bardzo liczne i często\nzakłócają komunikację, przyznaje się 0 punktów.\nKwalifikowanie i oznaczanie błędów\nrodzaj błędu\nsposób oznaczania\nprzykład\nbłąd językowy (leksykalny,\ngramatyczny)\npodkreślenie linią prostą\nMarek lubić czekoladę.\nbłąd językowy spowodowany\nbrakiem wyrazu\nznak √ w miejscu brakującego\nwyrazu\nMarek √ czekoladę.\nbłąd ortograficzny\notoczenie słowa kołem\nSłońce gżeje.\nbłąd językowy i ortograficzny\nw jednym słowie\npodkreślenie linią prostą\ni otoczenie kołem\nSłońce gżać w lecie.\nbłędy w spójności / logice\npodkreślenie linią falistą\nZałożyłem kurtkę bo było\ngorąco.\nfragment odbiegający od\ntematu\notaczamy nawiasami\nkwadratowymi\nFragment odbiegający od\ntematu\nfragment niezgodny z tematem\notaczamy chmurką\nFragment niezgodny\nz tematem\nbłędy interpunkcyjne\notoczenie zbędnego znaku\nkółkiem\nznak √ w kółku w miejscu\nbrakującego znaku\nByło ciepło , i deszczowo.\nZrobiłem to√ ponieważ…\nBłędy ortograficzne zmieniające znaczenie wyrazu traktuje się jako błędy językowe\ni oznacza poprzez podkreślenie wyrazu linią prostą.\nUsterki w spójności i logice występujące miedzy akapitami, mogą być zaznaczane “pionową\nfalą” na marginesie.\nUwagi dodatkowe\n1. Wypowiedź jest oceniana na 0 punktów we wszystkich kryteriach, jeżeli jest\n w całości nieczytelna (pod pracą zapisuje się „praca w całości nieczytelna”, a na karcie\nodpowiedzi zaznacza się 0 punktów w każdym kryterium) LUB\n całkowicie niezgodna z poleceniem (pod pracą zapisuje się „praca całkowicie\nniezgodna z poleceniem”, a na karcie odpowiedzi zaznacza się 0 punktów w każdym\nkryterium) LUB\n niekomunikatywna dla odbiorcy, np. w całości napisana fonetycznie (pod pracą\nzapisuje się „praca całkowicie niekomunikatywna”, a na karcie odpowiedzi zaznacza\nsię 0 punktów w każdym kryterium).\n2. Praca, która zawiera fragmenty odtworzone z podręcznika, zadania zawartego w arkuszu\negzaminacyjnym lub innego źródła, w tym internetowego, lub przepisane od innego\nzdającego, jest uznawana za niesamodzielną.\n3. Jeżeli praca zawiera fragmenty na zupełnie inny temat, wyuczone na pamięć lub\ncałkowicie nienawiązujące do polecenia, a jednocześnie zaburzające spójność i logikę\ntekstu, są one otaczane kołem i nie są brane pod uwagę przy liczeniu wyrazów i ocenie\nzakresu środków językowych i poprawności środków językowych.\n4. Jeżeli wypowiedź zawiera mniej niż 160 słów, przyznaje się 0 punktów za zakres\ni poprawność środków językowych. W takich pracach nie oznacza się błędów.\n5. Jeżeli za wypowiedź przyznano 0 punktów w kryterium zgodności z poleceniem,\nwe wszystkich pozostałych kryteriach przyznaje się 0 punktów.\n6. Jeżeli wypowiedź nie zawiera w ogóle rozwinięcia (np. zdający napisał tylko wstęp),\nprzyznaje się 0 punktów w każdym kryterium.\n7. Jeżeli za wypowiedź przyznano 1 punkt w kryterium zgodności z poleceniem, we\nwszystkich pozostałych kryteriach można również przyznać maksymalnie po 1 punkcie.","solution":"**7.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C - vi**\n\nPełna luka: *\"Alcuni di voi, **vi** sono certo, penseranno che sia per lo meno stravagante \"*\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu zdania\n\n> \"Alcuni di voi, 7.1. sono certo, penseranno che sia per lo meno stravagante acquistare due monitor per un unico computer.\"\n\n**Tłumaczenie:** \"Niektórzy z was, jestem pewien, **że [wy]** pomyślą, że to co najmniej dziwne \"\n\n**Klucz do rozwiązania:** Zdanie wtrącone *\"sono certo\"* = \"jestem pewien\". Autor zwraca się do czytelników (*\"voi\"* = wy). Szukamy zaimka, który:\n1. Odnosi się do drugiej osoby liczby mnogiej (wy)\n2. Pasuje gramatycznie do kontekstu\n\n**Opcja C - *vi*:**\n- *vi* = \"was, wam, wy\" (zaimek 2. os. l. mn.)\n- Zdanie: *\"[ ] vi sono certo [ ]\"* → *\"vi\" + \"sono certo\"* → \"jestem co do was pewien\" = \"jestem pewien, że wy \"\n- W tym kontekście *vi* pełni funkcję \"atematyzującą\" - podkreśla odniesienie do *voi* (wy, adresaci)\n\n**Analiza gramatyczna:** *\"vi sono certo\"* jest eliptycznym/literackim sposobem mówienia: *\"ne sono certo riguardo a voi\"* = \"jestem co do was pewien [że tak pomyślicie]\". Zwrot retoryczny adresowany do czytelnika.\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji\n\n| Opcja | Zaimek | Dlaczego błędna |\n| A | *ci* | \"nas\" (1. os. l. mn.) - autor nie mówi o sobie samym/grupie z sobą |\n| B | *lo* | \"go/to\" (3. os. l. poj. m.) - nie ma antecedenta (na co by wskazywało *lo*?) |\n| **C** | ***vi*** | **POPRAWNA** - \"was/wam\" (2. os. l. mn.) = autor zwraca się do czytelników |\n| D | *ne* | partytywna/źródłowa (z tego/z nich) - brak logicznego sensu w tym zdaniu |\n\n## Sposób 3 - analiza zaimków osobowych włoskich (sistema pronominale)\n\n| Zaimek | Osoba | Funkcja | Znaczenie |\n| *mi* | 1 l.poj. | acc./dat. | mnie/mi |\n| *ti* | 2 l.poj. | acc./dat. | cię/ci |\n| *lo/la* | 3 l.poj. | acc. | go/ją |\n| *gli/le* | 3 l.poj. | dat. | mu/jej |\n| *ci* | 1 l.mn. | acc./dat. | nas/nam |\n| ***vi*** | **2 l.mn.** | **acc./dat.** | **was/wam** |\n| *li/le* | 3 l.mn. | acc. | ich/je |\n| *loro* | 3 l.mn. | dat. | im |\n\n## Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)\n\n> Klucz CKE PR niedostępny (folder zawierał tylko PP).\n\n> Szacunkowy schemat:\n> - **1 pkt** - wskazanie litery C (*vi*)\n> - **0 pkt** - odpowiedź A, B lub D\n\n## Reference gramatyczny\n\n> **Reference - Zaimki osobowe nieakcentowane (pronomi atoni):**\n> - Pozycja: PRZED czasownikiem (proklityki) lub po bezokoliczniku/gerundio (enklityki)\n> - *vi* (2 l.mn.): *vi chiamo* (dzwonię do was), *vi dico* (mówię wam), *vi vedo* (widzę was)\n> - Nie mylić z *vi* = \"tam\" (zaimek miejsca, archaiczne/literackie = *ci*)\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** W j. włoskim *vi* może być: (1) zaimkiem osobowym 2. l.mn. (was/wam) lub (2) zaimkiem miejsca (tam - użycie archaiczne/literackie). W tym zadaniu kontekst *\"Alcuni di **voi**\"* (niektórzy z was) jednoznacznie wskazuje na znaczenie osobowe.\n\n> **Uwaga:** *Sono certo* (jestem pewien) - *certo* jako przymiotnik w użyciu predykatywnym: *essere certo di qualcosa / che * (być pewnym czegoś/że ). Zdanie wtrącone *\"vi sono certo\"* = retoryczny gest autora w stosunku do czytelnika.\n\n> **Uwaga:** W zadaniach MCQ z zaimkami: najpierw zidentyfikuj osobę gramatyczną (1, 2, 3) i liczbę (l.poj. / l.mn.), a potem funkcję (podmiot, acc., dat.). To zawęzi opcje do właściwej.\n\n**7.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C - date**\n\nPełna luka: *\"se è da tempo che non **date** un'occhiata ai prezzi dei monitor a schermo piatto, potreste restare piacevolmente sorpresi.\"*\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu zdania\n\n> \"Però, se è da tempo che non 7.2. un'occhiata ai prezzi dei monitor a schermo piatto, potreste restare piacevolmente sorpresi.\"\n\n**Tłumaczenie:** \"Jednak jeśli od jakiegoś czasu nie **rzuciliście okiem** na ceny monitorów z płaskim ekranem, możecie być mile zaskoczeni.\"\n\n**Kluczowe wyrażenie:** *\"dare un'occhiata\"* = \"rzucić okiem, spojrzeć\" - jest to STAŁE WYRAŻENIE IDIOMATYCZNE (*locuzione verbale*) w j. włoskim.\n\n**Szukamy formy *dare* (dawać → rzucić okiem):**\n- Podmiot: *\"voi\"* (wynikający z kontekstu - tekst zwraca się do czytelników)\n- Czas: Presente Indicativo (tekst mówi o teraźniejszej sytuacji - *\"se è da tempo che non \"*)\n- Forma: 2. os. l. mn. Presente od *dare* = **date**\n\n**Weryfikacja:** *\"se è da tempo che non date un'occhiata\"* = \"jeśli od jakiegoś czasu nie rzucaliście okiem\" ✓\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji\n\n*Dare* (dawać) - 2. os. l.mn. Presente: *date*\n\n| Opcja | Forma | Analiza |\n| A | *mandate* | 2. os. l.mn. Presente od *mandare* (wysyłać) - nie tworzy sensu z *un'occhiata* |\n| B | *buttate* | 2. os. l.mn. Presente od *buttare* (rzucać, wyrzucać) - *buttare un'occhiata* nie jest standardowym wyrażeniem |\n| **C** | ***date*** | **2. os. l.mn. Presente od *dare*** - *dare un'occhiata* = **stałe wyrażenie idiomatyczne** ✓ |\n| D | *fate* | 2. os. l.mn. Presente od *fare* (robić) - *fare un'occhiata* to też używane wyrażenie, ale mniej standardowe |\n\n**Klucz eliminacyjny:** *Dare un'occhiata* to USTALONE wyrażenie idiomatyczne. *Fare un'occhiata* jest opcją bliską, ale *dare* jest wariantem podstawowym.\n\n## Sposób 3 - koniugacja *dare* (czasownik nieregularny)\n\n*Dare* (dawać) - Presente Indicativo:\n\n| Osoba | Forma |\n| io | *do* |\n| tu | *dai* |\n| lui/lei | *dà* |\n| noi | *diamo* |\n| **voi** | ***date*** |\n| loro | *danno* |\n\n**Nieregularność:** *dare* w Presente jest nieregularne - *do, dai, dà, diamo, date, danno*.\n\n## Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)\n\n> Klucz CKE PR niedostępny (folder zawierał tylko PP).\n\n> Szacunkowy schemat:\n> - **1 pkt** - wskazanie litery C (*date*)\n> - **0 pkt** - odpowiedź A, B lub D\n\n## Reference gramatyczny\n\n> **Reference - *Dare un'occhiata* (espressione idiomatica):**\n> - *dare un'occhiata a qualcosa* = rzucić okiem na coś, zerknąć\n> - Synonimy: *dare uno sguardo* (rzucić spojrzenie), *guardare velocemente*\n> - Przykłady: *ho dato un'occhiata al menu* (rzuciłem okiem na menu), *dai un'occhiata!* (zerknij!)\n> - Vs *fare un'occhiata* - mniej formalne, ale też używane\n\n> **Reference - *Dare* vs *Fare* w wyrażeniach stałych:**\n> - *dare un bacio* (dać pocałunek), *dare la mano* (podać rękę), *dare fastidio* (przeszkadzać)\n> - *fare una passeggiata* (pójść na spacer), *fare una telefonata* (zadzwonić), *fare colazione* (jeść śniadanie)\n> - Wybór między *dare* a *fare* w wyrażeniach stałych trzeba zapamiętywać - nie ma reguły\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** *Buttare un'occhiata* (opcja B) - *buttare* (rzucać) + *occhiata* brzmią podobnie do ang. \"throw a glance\", ale po włosku nie tworzy standardowego wyrażenia. Poprawne to *dare un'occhiata*.\n\n> **Uwaga:** *Dare* ma akcent graficzny na *dà* (3. os. l. poj.) - aby odróżnić od *da* (przyimek \"z, od\"). *Dà* (verb) vs *da* (prep.) - ważne rozróżnienie ortograficzne.\n\n> **Uwaga:** *Da tempo* = \"od jakiegoś czasu\" (bez zaimka: *è da tempo* = \"to już jakiś czas trwa\"). Vs *da tanto tempo* = \"od bardzo dawna\". Oba z *da* + wyrażenie czasu.\n\n**7.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B - comprassi**\n\nPełna luka: *\"Mia madre non voleva assolutamente che mi **comprassi** un secondo monitor.\"*\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu zdania\n\n> \"Mia madre non voleva assolutamente che mi 7.3. un secondo monitor.\"\n\n**Tłumaczenie:** \"Moja mama absolutnie nie chciała, żebym **kupił** sobie drugi monitor.\"\n\n**Reguła gramatyczna - KLUCZOWA:**\n\n*Volere che* + Congiuntivo = chcieć, żeby ktoś coś zrobił\n\nGdy zdanie główne ma formę przeszłą (*voleva* = chciała, Imperfetto), w zdaniu podrzędnym z *che* używamy **Congiuntivo Imperfetto** (coniuntivo imperfetto).\n\n**Concordanza dei tempi (zgodność czasów):**\n- Zdanie główne: *non voleva* (Imperfetto Indicativo) → chcieć w przeszłości\n- Zdanie podrzędne: *che mi * → Congiuntivo Imperfetto ← wymagane!\n\n**Podmiot zdania podrzędnego:** *\"mi\"* = \"mnie\" (dativo) wskazuje, że podmiot = \"io\" (ja) + *mi* = zaimek zwrotny (comprarsi = kupić sobie)\n\n**Forma Congiuntivo Imperfetto od *comprare*, 1 os. l.poj.:** → **comprassi**\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji\n\n| Opcja | Forma | Czas | Dlaczego błędna |\n| A | *comprerò* | Futuro Semplice | Czas przyszły - nie pasuje po *voleva che* |\n| **B** | ***comprassi*** | **Congiuntivo Imperfetto** | **POPRAWNA - wymagane po *voleva che*** |\n| C | *ho comprato* | Passato Prossimo (Indicativo) | Indicativo - nie pasuje po *che* wyrażającym życzenie |\n| D | *avevo comprato* | Trapassato Prossimo (Indicativo) | Indicativo czasu przeszłego - nie pasuje po *voleva che* |\n\n**Klucz eliminacyjny:** Po *volere che* ZAWSZE Congiuntivo. Po *voleva che* → Congiuntivo Imperfetto.\n\n## Sposób 3 - Congiuntivo Imperfetto od *comprare*\n\n*Comprare* (kupować) - Congiuntivo Imperfetto:\n\n| Osoba | Forma |\n| che io | *comprassi* |\n| che tu | *comprassi* |\n| che lui/lei | *comprasse* |\n| che noi | *comprassimo* |\n| che voi | *compraste* |\n| che loro | *comprassero* |\n\n**Tworzenie:** temat (*compr-*) + *-assi, -assi, -asse, -assimo, -aste, -assero*\n\n## Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)\n\n> Klucz CKE PR niedostępny (folder zawierał tylko PP).\n\n> Szacunkowy schemat:\n> - **1 pkt** - wskazanie litery B (*comprassi*)\n> - **0 pkt** - odpowiedź A, C lub D\n\n## Reference gramatyczny\n\n> **Reference - Concordanza dei tempi (Congiuntivo):**\n> - Zdanie główne TERAZ (*vuole*) → Congiuntivo Presente (*che compri*)\n> - Zdanie główne PRZESZŁE (*voleva*) → Congiuntivo Imperfetto (*che comprassi*)\n> - Zdanie główne TERAZ (*vuole*) + czynność zakończona → Congiuntivo Passato (*che abbia comprato*)\n> - Zdanie główne PRZESZŁE (*voleva*) + czynność zakończona → Congiuntivo Trapassato (*che avesse comprato*)\n\n> **Reference - Czasowniki wymagające Congiuntivo:**\n> - Wymagania/życzenia: *volere, desiderare, sperare, preferire*\n> - Emocje: *essere contento/triste, avere paura*\n> - Wątpliwość: *dubitare, non credere*\n> - Struktura: *[czasownik główny che] + Congiuntivo*\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** *Comprarsi* (kupić sobie) = *comprare* + zaimek zwrotny *si* → wskazuje na beneficjenta czynności = osoba kupuje dla siebie. *Mi comprassi* = żebym sobie kupił (ja = podmiot, mi = zwrotny dla \"io\").\n\n> **Uwaga:** Congiuntivo Imperfetto 1. i 2. os. l. poj. jest IDENTYCZNE: *comprassi* (che io = che tu). Rozróżnienie wynika tylko z kontekstu lub zaimka.\n\n> **Uwaga:** Najczęstszy błąd: użycie Indicativo (*ho comprato, avevo comprato*) zamiast Congiuntivo po *volere che*. W j. włoskim po *che* wyrażającym życzenie/emocję = zawsze Congiuntivo.\n\n**7.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A - da**\n\nPełna luka: *\"La scelta di come utilizzare due monitor dipende principalmente **da** voi.\"*\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu zdania\n\n> \"La scelta di come utilizzare due monitor dipende principalmente 7.4. voi.\"\n\n**Tłumaczenie:** \"Wybór sposobu używania dwóch monitorów zależy przede wszystkim **od** was.\"\n\n**Kluczowe wyrażenie:** *\"dipendere da\"* = \"zależeć od\" - STAŁE POŁĄCZENIE PRZYIMKOWE.\n\n- *dipendere* zawsze wymaga przyimka *da* (od): *\"dipende da te\"* (zależy od ciebie), *\"dipende da voi\"* (zależy od was), *\"dipende dal tempo\"* (zależy od pogody)\n- *da* + *voi* = \"od was\"\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji\n\n| Opcja | Przyimek | Wyrażenie z luką | Analiza |\n| **A** | ***da*** | ***dipende da voi*** | **POPRAWNA** - *dipendere da* = zależeć od |\n| B | *da* | już wykluczone inne - tu sprawdzamy inne | - |\n| | *a* | *dipende a voi* | BŁĄD - *dipendere* nie łączy się z *a* |\n| | *per* | *dipende per voi* | BŁĄD - *dipendere* nie łączy się z *per* |\n| | *con* | *dipende con voi* | BŁĄD - *dipendere* nie łączy się z *con* |\n\n**Schemat opcji:**\n- A. *a* - przyimek celu/kierunku\n- B. *da* - przyimek źródła/oddalenia/zależności ← POPRAWNA\n- C. *per* - przyimek celu/przyczyny\n- D. *con* - przyimek towarzystwa\n\n**Jedynie *da* tworzy poprawne wyrażenie *dipende da*.**\n\n## Sposób 3 - analiza przyimków *da* w j. włoskim\n\n*Da* ma wiele funkcji - tu kluczowa: **zależność/pochądzenie (origine, causa, dipendenza)**\n\n| Funkcja *da* | Przykład | Tłumaczenie |\n| Zależność | *dipende da te* | zależy od ciebie |\n| Pochodzenie | *vengo da Roma* | jestem z Rzymu |\n| Czas trwania | *da due ore* | od dwóch godzin |\n| Opis/charakterystika | *una ragazza dai capelli rossi* | dziewczyna o rudych włosach |\n| Agent (forma bierna) | *scritto da Marco* | napisane przez Marca |\n\n## Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)\n\n> Klucz CKE PR niedostępny (folder zawierał tylko PP).\n\n> Szacunkowy schemat:\n> - **1 pkt** - wskazanie litery A (*da*) - lub B jeśli opcje są w innej kolejności niż opisuję\n> - **0 pkt** - każda inna opcja\n\n*Uwaga: W oryginalnym arkuszu opcje mogą być oznaczone A/B/C/D w różnej kolejności - kluczowe jest wybranie *da*.*\n\n## Reference gramatyczny\n\n> **Reference - Czasowniki z przyimkiem *da*:**\n> - *dipendere da* = zależeć od\n> - *uscire da* = wychodzić z\n> - *provenire da* = pochodzić z\n> - *aspettarsi da* = oczekiwać od/po\n> - *guardarsi da* = strzec się czegoś\n> - **Zapamiętaj:** *dipende da* to STAŁE POŁĄCZENIE - nie ma wyjątków\n\n> **Reference - Przyimki z *voi*:**\n> - *a voi* = wam (kierunek/odbiorca)\n> - *da voi* = od was / u was (zależność/miejsce)\n> - *per voi* = dla was (cel)\n> - *con voi* = z wami (towarzystwo)\n> - Wybór zależy od rządu czasownika (reggenza verbale)!\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** *Dipendere da* - nigdy *dipendere a/per/con*. Jest to tzw. *reggenza verbale* (rząd słowny) - każdy czasownik \"rządzi\" konkretnym przyimkiem. Zapamiętaj najważniejsze: *dipendere da, parlare di, pensare a, preoccuparsi di, credere in*.\n\n> **Uwaga:** *Da voi* ma dwa możliwe znaczenia w kontekście: (1) \"od was\" (zależność: *dipende da voi*) lub (2) \"u was / w waszym domu\" (miejsce: *vengo da voi* = przychodzę do was/do waszego domu). Kontekst rozstrzyga.\n\n> **Uwaga:** W zadaniach MCQ z przyimkami: zanim wybierzesz, sprawdź RZĄD CZASOWNIKA (*reggenza*) - jaki przyimek jest wymagany po danym czasowniku. *Dipendere* ZAWSZE wymaga *da*.","image":"img/jezyk-wloski-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język włoski · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Język włoski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-wloski-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/8","paper_id":"jezyk-wloski-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"8","points":4,"ptype":"open","subject":"jezyk-wloski","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8. (0-4)\nUzupełnij każdą lukę (8.1.-8.4.), przekształcając podany w nawiasie wyraz, tak aby\notrzymać logiczny i gramatycznie poprawny tekst. Wymagana jest pełna poprawność\nortograficzna wpisywanych wyrazów.\nLA DIETA DELLO STUDENTE\nNon esiste una dieta personalizzata per lo studente, ma esistono regole alimentari che\npossono aiutare lo studente ad affrontare il suo carico di lavoro. Delle semplici abitudini\nalimentari,\ninfatti,\naiutano\na\nmigliorare\nla\n8.1. (capace)\ndi apprendimento e anche il controllo emotivo, al fine di ottenere un rendimento ottimale delle\nsue potenzialità. Prima di tutto è importante consumare almeno tre pasti al giorno (colazione,\npranzo e cena), più due spuntini, tutti quanti 8.2. (fondamento) per\nricaricarsi di energia, in particolare di glucosio, il vero carburante del cervello; in effetti la sua\n8.3. (diminuire) nel sangue rallenta il livello di attenzione\ne\nconcentrazione.\nUna\nbuona\nregola\nda\nseguire\nè\nanche\nquella\ndi\nnon\n8.4. (salto) mai la prima colazione. Il fisico, infatti, ha necessità\ndi ricaricarsi al meglio per affrontare la giornata.\nadattato da www.cioe.it","answer":null,"answer_text":"8. Słowa zapisane przy użyciu skrótów, np. qc, należy oznaczyć jako błędy ortograficzne.","solution":"**8.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**capacità**\n\nPełna luka: *\"aiutano a migliorare la **capacità** di apprendimento\"*\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu zdania\n\n> \"semplici abitudini alimentari, infatti, aiutano a migliorare la 8.1. (capace) di apprendimento e anche il controllo emotivo\"\n\n**Tłumaczenie:** \"proste nawyki żywieniowe pomagają poprawić **zdolność** uczenia się i kontrolę emocjonalną\"\n\n**Analiza:**\n- Słowo bazowe: *capace* (przymiotnik = zdolny, umiejący)\n- Wymagana forma: rzeczownik (po rodzajniku *la* = f. l.poj.)\n- Kolokacja: *la capacità di apprendimento* = \"zdolność uczenia się\" → STAŁE WYRAŻENIE\n\n**Przekształcenie:**\n- *capace* (Adj.) → *capacità* (N. f.)\n- Sufiks: *-ace* → *-acità* (wzorzec: *capace → capacità*, *vorace → voracità*, *tenace → tenacità*)\n\n## Sposób 2 - analiza słowotwórcza\n\n**Wzorzec: przymiotnik na *-ace* → rzeczownik na *-acità*:**\n\n| Przymiotnik | Rzeczownik | Znaczenie |\n| *capace* | *capacità* | zdolność, pojemność |\n| *vorace* | *voracità* | żarłoczność |\n| *tenace* | *tenacità* | wytrwałość |\n| *audace* | *audacia* | odwaga (nieregularne) |\n\n**Kapucyński wzorzec:** *capac-* + *-ità* = *capacità*\n\nOgólna reguła: *-ità* jest sufiksem tworzącym rzeczowniki abstrakcyjne (cechy) od przymiotników.\n\n## Sposób 3 - weryfikacja w kontekście\n\n- *la capacità* → żeńska, l. poj. → pasuje do *la di apprendimento* ✓\n- *capacità di* + bezokolicznik/rzeczownik = \"zdolność do \" → *capacità di apprendimento* = \"zdolność uczenia się\" ✓\n- Nie można użyć *capace* (Adj.) po rodzajniku *la* ✗\n\n## Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)\n\n> Klucz CKE PR niedostępny (folder zawierał tylko PP).\n\n> Szacunkowy schemat:\n> - **1 pkt** - *capacità* (poprawna forma + poprawna ortografia)\n> - **0 pkt** - *capace* (forma bazowa), *capabilità* (ang. calque!), *capacitazione*, *capienza* (inny rzeczownik od *capace* = pojemność zbiornika)\n> - **Spelling:** *capacità* - z akcentem na końcowe *à* (accent grave). NIE *capacita* (bez akcentu)\n\n## Reference gramatyczny\n\n> **Reference - Sufiks *-ità* (rzeczowniki abstrakcyjne):**\n> - *-ità* tworzy rzeczowniki f. od przymiotników\n> - Wzorzec: Adj. → N. (*-ità*)\n> - Przykłady: *felice → felicità* (szczęście), *libero → libertà* (wolność), *bello → bellezza* (ale to *-ezza*!)\n> - *Capace → capacità* (sufiks -*acità*)\n> - Wszystkie kończące się na *-tà* to rzeczowniki nieodmienne (invariabili): *la/le capacità* (l.poj. i l.mn. identyczne!)\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** *Capacità* jest NIEODMIENNA - *la capacità* (l.poj.) = *le capacità* (l.mn.). Nie pisz *le capacitài* ani *le capacitàs*!\n\n> **Uwaga:** Akcent graficzny (*à*) na ostatniej sylabie - obowiązkowy w piśmie. Bez akcentu = błąd ortograficzny → 0 pkt w kluczu CKE.\n\n> **Uwaga:** Nie mylić: *capienza* (pojemność, objętość - np. sala na 500 osób), *capacità* (zdolność, umiejętność - abstrakcyjna cecha osoby/systemu). W kontekście *di apprendimento* (uczenia się) jedynie *capacità*.\n\n**8.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**fondamentali**\n\nPełna luka: *\"più due spuntini, tutti quanti **fondamentali** per ricaricarsi di energia\"*\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu zdania\n\n> \"Prima di tutto è importante consumare almeno tre pasti al giorno (colazione, pranzo e cena), più due spuntini, tutti quanti 8.2. (fondamento) per ricaricarsi di energia\"\n\n**Tłumaczenie:** \"Przede wszystkim ważne jest spożywanie co najmniej trzech posiłków dziennie (śniadanie, obiad i kolacja) oraz dwóch przekąsek, wszystkich **fundamentalnych/podstawowych** dla naładowania się energią\"\n\n**Analiza:**\n- Słowo bazowe: *fondamento* (rzeczownik = fundament, podstawa)\n- Wymagana forma: przymiotnik (odnosi się do *\"pasti e spuntini\"* - *tutti quanti* = wszyscy/wszystkie razem)\n- Kontekst gramatyczny: *tutti quanti per ricaricarsi* → przymiotnik opisujący *pasti e spuntini* (m. l.mn.)\n\n**Przekształcenie:**\n- *fondamento* (N. m.) → *fondamentale* (Adj.) → *fondamentali* (Adj. m. l.mn.)\n- Sufiks: *-mento* → *-mentale* (wzorzec: *fondamento → fondamentale*, *elemento → elementare*)\n\n## Sposób 2 - analiza słowotwórcza\n\n**Wzorzec: rzeczownik na *-mento* → przymiotnik na *-mentale*:**\n\n| Rzeczownik | Przymiotnik | Znaczenie |\n| *fondamento* | *fondamentale* | fundamentalny, podstawowy |\n| *elemento* | *elementare* | elementarny (ale sufiks *-are* tu!) |\n| *strumento* | *strumentale* | instrumentalny |\n\n**Forma wymagana:** *fondamentali* (m./f. l.mn.) - bo *tutti quanti* odnosi się do *tre pasti* + *due spuntini* = l.mn.\n\n## Sposób 3 - weryfikacja gramatyczna\n\n- *tutti quanti* = wszyscy/wszystkie (wzmocniony zaimek nieokreślony) + przymiotnik → przymiotnik musi być w l.mn.\n- *pasti e spuntini* = posiłki i przekąski (m. l.mn.) → przymiotnik m. l.mn. = *fondamentali* ✓\n- Forma *fondamentale* (l.poj.) byłaby błędna bo odnosi się do l.mn.\n\n## Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)\n\n> Klucz CKE PR niedostępny (folder zawierał tylko PP).\n\n> Szacunkowy schemat:\n> - **1 pkt** - *fondamentali* (forma przymiotnika l.mn.)\n> - **0 pkt** - *fondamento* (forma bazowa), *fondamentale* (l.poj. - błąd zgodności), *fondamentalmente* (przysłówek)\n> - **Spelling:** *fondamentali* - podwójne *nd* NIE, to normalne *nd*: f-o-n-d-a-m-e-n-t-a-l-i\n\n## Reference gramatyczny\n\n> **Reference - Sufiks *-ale* (przymiotniki od rzeczowników):**\n> - *-ale* tworzy przymiotniki od rzeczowników\n> - Wzorzec: *fondamento → fondamentale*, *nazione → nazionale*, *cultura → culturale*\n> - Forma: *-ale* (l.poj. m./f. wspólna), *-ali* (l.mn. m./f. wspólna)\n> - Uwaga: wspólna forma m. i f. - *fondamentale* dla obu rodzajów w l.poj.!\n\n> **Reference - Zgodność przymiotnika (concordanza):**\n> - Przymiotnik musi zgadzać się z rzeczownikiem w rodzaju i liczbie\n> - *pasti* (m. l.mn.) + *spuntini* (m. l.mn.) = m. l.mn. → przymiotnik *fondamentali* (m. l.mn.)\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** *Fondamentale* (l.poj.) vs *fondamentali* (l.mn.) - maturzyści często zapominają o liczbie. W tym zdaniu *tutti quanti* + l.mn. rzeczownika wymaga l.mn. przymiotnika.\n\n> **Uwaga:** *Fondamentalmente* to PRZYSŁÓWEK (fundamentalnie) - nie przymiotnik. Przysłówki nie zgadzają się z rzeczownikami i nie pasują do tej luki (*tutti quanti fondamentalmente* = błąd gramatyczny).\n\n> **Uwaga:** Derywacja: *fondamento* (N.) → *fondamentale* (Adj.) → *fondamentalmente* (Adv.) - trzy różne klasy gramatyczne z jednego rdzenia. Na maturze word formation testuje transformacje między tymi klasami.\n\n**8.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**diminuzione**\n\nPełna luka: *\"in effetti la sua **diminuzione** nel sangue rallenta il livello di attenzione\"*\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu zdania\n\n> \"in effetti la sua 8.3. (diminuire) nel sangue rallenta il livello di attenzione e concentrazione\"\n\n**Tłumaczenie:** \"w rzeczywistości jego **spadek/zmniejszenie** we krwi spowalnia poziom uwagi i koncentracji\"\n\n**Analiza:**\n- Słowo bazowe: *diminuire* (czasownik = zmniejszać się, spadać)\n- Wymagana forma: rzeczownik (po rodzajniku *la sua* - *sua* = jego/jej, wskazuje na f. l.poj.)\n- Kontekst: *\"la sua nel sangue\"* = \"jego [czegoś] we krwi\" - mowa o glukoza/glucosio, który spada we krwi → RZECZOWNIK OZNACZAJĄCY \"spadek/zmniejszenie\"\n\n**Przekształcenie:**\n- *diminuire* (V.) → *diminuzione* (N. f.)\n- Sufiks: *-ire* → *-izione* lub *-uzione* (wzorzec: *diminuire → diminuzione*, *costruire → costruzione*)\n\n## Sposób 2 - analiza słowotwórcza\n\n**Wzorzec: czasownik → rzeczownik odsłowny:**\n\n| Czasownik | Rzeczownik | Znaczenie |\n| *diminuire* | *diminuzione* | zmniejszenie, spadek |\n| *costruire* | *costruzione* | budowa |\n| *agire* | *azione* | działanie |\n| *produrre* | *produzione* | produkcja |\n\n**Sufiks *-zione* / *-uzione*:** typowy sufiks tworzący rzeczowniki abstrakcyjne (nominalizations) od czasowników.\n\n## Sposób 3 - weryfikacja gramatyczna\n\n- *la sua diminuzione* → *la* = f. l.poj. → *diminuzione* (f. l.poj.) ✓\n- *la diminuzione nel sangue* = \"spadek we krwi\" → logiczne w kontekście (glikemia = poziom cukru we krwi) ✓\n- *diminuzione rallenta* → podmiot l.poj. + czasownik l.poj. ✓\n\n**Kontekst semantyczny:** Mowa o *glucosio* (glukozie) - gdy poziom glukozy we krwi spada (*la sua diminuzione*), spada też koncentracja. Logiczna i medycznie poprawna informacja.\n\n## Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)\n\n> Klucz CKE PR niedostępny (folder zawierał tylko PP).\n\n> Szacunkowy schemat:\n> - **1 pkt** - *diminuzione* (poprawna forma + ortografia)\n> - **0 pkt** - *diminuire* (forma bazowa), *diminuzione* z błędem (np. *diminuzzione*, *deminuzione*)\n> - **Spelling:** *diminuzione* - jeden *z*, jedno *n*: d-i-m-i-n-u-z-i-o-n-e\n\n## Reference gramatyczny\n\n> **Reference - Sufiks *-zione* (rzeczowniki od czasowników):**\n> - *-zione* tworzy rzeczowniki f. abstrakcyjne od czasowników\n> - Wzorzec I: czasowniki na *-are* → *-azione* (*cambiare → cambio/cambiamento/cambiazione*)\n> - Wzorzec II: czasowniki na *-ire/-uire* → *-uzione/-izione* (*produrre → produzione*, *diminuire → diminuzione*)\n> - Uwaga: nie wszystkie czasowniki mają formę na *-zione* - sprawdź w słowniku\n> - *Diminuzione* (f., l.mn.: *le diminuzioni*) - odmienne\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** *Diminuzione* (spadek, zmniejszenie) vs *riduzione* (redukcja, obniżka - bardziej aktywne/celowe). Oba są poprawne, ale *diminuzione* pochodzi bezpośrednio od *diminuire* (słowo bazowe zadania), więc to jedyna poprawna odpowiedź.\n\n> **Uwaga:** Spelling - *-zione* = jedno *z*. Uczniowie często piszą *-zzione* pod wpływem wymowy (bo *z* brzmi jak /ts/). Poprawnie: jedna litera *z*.\n\n> **Uwaga:** *La sua diminuzione nel sangue* - *sua* odnosi się do *glucosio* (wymienionego w poprzednim zdaniu). Zaimek dzierżawczy *suo/sua* zawsze zgadza się z rodzajem gramatycznym POSIADANEGO rzeczownika, nie z posiadaczem: *glucosio (m.) → la sua (f. bo *diminuzione* jest f.)* - tu *sua* zgadza się z *diminuzione* (f.).\n\n**8.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**saltare**\n\nPełna luka: *\"Una buona regola da seguire è anche quella di non **saltare** mai la prima colazione.\"*\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu zdania\n\n> \"Una buona regola da seguire è anche quella di non 8.4. (salto) mai la prima colazione.\"\n\n**Tłumaczenie:** \"Dobrą zasadą jest też nigdy nie **pomijać/opuszczać** śniadania.\"\n\n**Analiza:**\n- Słowo bazowe: *salto* (rzeczownik = skok; ale też: pominięcie, opuszczenie)\n- Wymagana forma: bezokolicznik (po *di non* → *di non + bezokolicznik* = \"żeby nie robić czegoś\")\n- Kontekst: *\"quella di non mai la prima colazione\"* → po *di* + negacja → bezokolicznik\n\n**Przekształcenie:**\n- *salto* (N. = skok, pominięcie) → *saltare* (V. = skakać; pomijać, opuszczać)\n- Derywacja wstecz: *salto* → *saltare* (N. → V.)\n- W kontekście jedzenia: *saltare un pasto* = \"opuścić/pominąć posiłek\" (nie zjeść) - STAŁE WYRAŻENIE\n\n## Sposób 2 - analiza słowotwórcza i semantyczna\n\n**Dwa znaczenia *saltare*:**\n1. *saltare* (fizyczne) = skakać → *il salto* = skok\n2. *saltare* (figuratywne) = pomijać, opuszczać → *saltare la colazione* = opuścić śniadanie\n\n**Kluczowe wyrażenie: *saltare la colazione/il pasto*:**\n- *saltare il pasto* = opuścić posiłek (nie zjeść) - idiom używany w kontekście diety/zdrowia\n- Inne: *saltare la scuola* (wagarować), *saltare una lezione* (opuścić lekcję)\n\n**Forma wymagana:** Po *di non* = bezokolicznik → *saltare* ✓\n\n## Sposób 3 - weryfikacja gramatycznej struktury\n\n**Struktura zdania:**\n- *quella di non fare mai qualcosa* = ta (zasada), żeby nigdy czegoś nie robić\n- *quella* = pronome dimostrativo odsyłające do *una buona regola*\n- *di non* + bezokolicznik = \"żeby nie + bezokolicznik\" (zdanie celowe/wolicjonalne)\n- *non mai* = nigdy (negacja z *mai* wymaga *non* przed czasownikiem)\n\n**Schemat:** *quella di non **saltare** mai la prima colazione* ✓\n\n## Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)\n\n> Klucz CKE PR niedostępny (folder zawierał tylko PP).\n\n> Szacunkowy schemat:\n> - **1 pkt** - *saltare* (bezokolicznik, poprawna ortografia)\n> - **0 pkt** - *salto* (forma bazowa), *saltando* (gerundio - błędna forma po *di non*), *saltato* (participio passato)\n> - **Spelling:** *saltare* - s-a-l-t-a-r-e (regularny bezokolicznik I koniugacji)\n\n## Reference gramatyczny\n\n> **Reference - *Di non* + bezokolicznik:**\n> - *di non* + inf. = żeby nie / nie + rzecz\n> - Po *la regola è quella di* → zawsze bezokolicznik: *quella di mangiare, quella di non saltare*\n> - Inne konteksty: *promettere di non* + inf., *cercare di non* + inf., *decidere di non* + inf.\n> - **Ważne:** Po przyimku *di* w j. włoskim zawsze BEZOKOLICZNIK (nie gerundio!)\n\n> **Reference - *Saltare* (czasownik dwuznaczny):**\n> - Znaczenie 1: skakać (*saltare in aria* = skakać w powietrze)\n> - Znaczenie 2: pominąć, opuścić (*saltare un capitolo* = pominąć rozdział, *saltare la colazione* = opuścić śniadanie)\n> - *Salto* (N.): skok (*fare un salto* = zrobić skok; potocznie: *fare un salto da te* = wpaść do ciebie)\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** Fałszywy przyjaciel - *saltare* może sugerować \"sól\" (ang. *salt*) dla uczniów znających ang./fr. Nie ma związku! *Saltare* pochodzi od *saltus* (łac. skok).\n\n> **Uwaga:** *Non mai* (nigdy) wymaga *non* przed czasownikiem: *non saltare mai* = nigdy nie opuszczać. Samo *mai* bez *non* = \"nigdy\" w pytaniach lub po podmiocie. W zdaniu twierdzącym z zaprzeczeniem: zawsze *non + V + mai*.\n\n> **Uwaga:** *La prima colazione* = śniadanie (dosłownie: \"pierwsze jedzenie dnia\"). Potocznie też tylko *colazione*. *Fare colazione* = jeść śniadanie. *Saltare la colazione* = pominąć śniadanie. To ważna kolokacja związana z tematem zdrowia i diety.","image":"img/jezyk-wloski-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język włoski · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Język włoski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-wloski-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/9","paper_id":"jezyk-wloski-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"9","points":4,"ptype":"open","subject":"jezyk-wloski","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9. (0-4)\nPrzetłumacz na język włoski podane w nawiasach fragmenty zdań (9.1.-9.4.), tak aby\notrzymać logiczne i gramatycznie poprawne zdania. Wymagana jest pełna poprawność\nortograficzna wpisywanych fragmentów zdań.\nUwaga: w każdą lukę możesz wpisać maksymalnie 5 wyrazów.\n9.1. Una nuova trattoria italiana (została otwarta przez)\nMarco.\n9.2. Disse che non (chciałby przeszkadzać)\nil direttore.\n9.3. In libreria abbiamo trovato (kilka książek o)\nGaribaldi.\n9.4. Spero che Anna questa volta (zdała egzamin)\ndi maturità.\nMJW-1R","answer":null,"answer_text":"9. W ocenie poprawności środków językowych w wypowiedziach zdających ze stwierdzoną\ndysleksją nie bierze się pod uwagę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych. Błąd\nortograficzny zmieniający znaczenie wyrazu w pracy zdającego z opinią o dysleksji\nto błąd językowy. Jest on brany pod uwagę w ocenie poprawności językowej.\nZasady te obowiązują również w ocenie prac zdających z dysgrafią, dysortografią, afazją,\nz zaburzeniami komunikacji językowej, a także prac zdających, którzy korzystali\nz pomocy nauczyciela wspomagającego oraz prac pisanych na komputerze.","solution":"**9.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**è stata aperta da**\n\nPełne zdanie: *\"Una nuova trattoria italiana **è stata aperta da** Marco.\"*\n\n## Sposób 1 - analiza fragmentu do przetłumaczenia\n\n**Fragment polski:** \"została otwarta przez\"\n\n**Kontekst zdania:** *\"Una nuova trattoria italiana (została otwarta przez) Marco.\"*\n\n**Analiza gramatyczna:**\n- \"została otwarta przez\" = **strona bierna czasu przeszłego dokonanego** (passivo + Passato Prossimo)\n- Forma bierna: *essere* + participio passato + *da* (przez)\n- Czas: \"została\" = czas przeszły dokonany → **Passato Prossimo** formy biernej\n- Podmiot: *una trattoria* (f. l.poj.) → participio musi być w f. l.poj.\n\n**Tłumaczenie krok po kroku:**\n1. *essere* w Passato Prossimo (f. l.poj.): *è stata*\n2. *aprire* → participio passato: *aperto* → f. l.poj.: *aperta*\n3. \"przez\" = *da*\n4. Wynik: ***è stata aperta da***\n\n## Sposób 2 - analiza struktury biernej w j. włoskim\n\n**Forma bierna - Passato Prossimo:**\n\n| Aktywna | Bierna |\n| Marco ha aperto la trattoria. | La trattoria è stata aperta da Marco. |\n| Marco otworzył restaurację. | Restauracja została otwarta przez Marca. |\n\n**Struktura biernej:**\n- Podmiot: *la trattoria* (f. l.poj.)\n- Orzeczenie bierne: *essere* (Passato Prossimo) + *aperta* (participio f. l.poj.)\n- *è stata* = Passato Prossimo od *essere* (f. l.poj.)\n- *aperta* = participio passato od *aprire* (f. l.poj. → zgadza się z *trattoria*)\n- Agent: *da Marco* = przez Marca\n\n## Sposób 3 - weryfikacja ortografii i gramatyki\n\n**Weryfikacja krzyżowa:**\n- *Una nuova trattoria italiana è stata aperta da Marco.*\n- Podmiot: *trattoria* (f. l.poj.) ✓\n- *è stata* (Passato Prossimo od *essere*, f. l.poj.) ✓\n- *aperta* (participio od *aprire*, f. l.poj.) ✓\n- *da Marco* = przez Marca ✓\n- Limit słów: *è stata aperta da* = 4 słowa (max 5) ✓\n\n## Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)\n\n> Klucz CKE PR niedostępny (folder zawierał tylko PP).\n\n> Szacunkowy schemat (typowy dla tłumaczeń PR):\n> - **1 pkt** - *è stata aperta da* (poprawna forma bierna + ortografia)\n> - **0.5 pkt** - możliwe częściowe punktowanie (przy niektórych opcjach CKE)\n> - **0 pkt** - *ha aperto* (aktywna), *è aperta* (stativo, nie dokonane), *viene aperta* (teraźniejsza bierna)\n> - **Spelling:** *aperta* (nie *aperto* - musi zgadzać się z *trattoria* f.!)\n\n## Reference gramatyczny\n\n> **Reference - Strona bierna (forma passiva) - wszystkie czasy:**\n> - Presente: *è aperta* (jest otwarta)\n> - Passato Prossimo: ***è stata aperta*** (została otwarta)\n> - Imperfetto: *era aperta* (była otwarta)\n> - Futuro: *sarà aperta* (będzie otwarta)\n> - Condizionale: *sarebbe aperta* (byłaby otwarta)\n> - **Reguła:** bierna z *essere* (nie *avere*!) we wszystkich czasach\n> - **Participio passato** zgadza się z podmiotem gramatycznym (nie z agentem)\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** Najczęstszy błąd - *aperto* (m.) zamiast *aperta* (f.). Participio passato w formie biernej MUSI zgadzać się z podmiotem: *trattoria* = f. l.poj. → *aperta*.\n\n> **Uwaga:** Bierna vs stativo: *è stata aperta* (Passato Prossimo = została otwarta, zdarzenie) vs *è aperta* (Presente = jest (teraz) otwarta, stan). Polskie \"została otwarta\" = zdarzenie = Passato Prossimo.\n\n> **Uwaga:** Limit słów w zadaniu 9: \"maksymalnie 5 wyrazów\" (*al massimo 5 parole*). Sprawdź: *è stata aperta da* = 4 wyrazy ✓. Przekroczenie limitu = 0 pkt.\n\n**9.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**avrebbe voluto disturbare**\n\nPełne zdanie: *\"Disse che non **avrebbe voluto disturbare** il direttore.\"*\n\n## Sposób 1 - analiza fragmentu do przetłumaczenia\n\n**Fragment polski:** \"chciałby przeszkadzać\"\n\n**Kontekst zdania:** *\"Disse che non (chciałby przeszkadzać) il direttore.\"*\n\n**Analiza gramatyczna:**\n- \"Disse che \" = \"Powiedział, że \" → mowa zależna (discorso indiretto) z przeszłym czasem w zdaniu głównym (*disse* = Passato Remoto)\n- \"chciałby przeszkadzać\" w mowie niezależnej = \"vorrei disturbare\" (Condizionale Presente)\n- W mowie zależnej po przeszłym *disse* → Condizionale Presente → **Condizionale Passato** (concordanza dei tempi)\n\n**Przekształcenie mowy zależnej:**\n- Mowa niezależna: *\"Non vorrei disturbare \"* (Condizionale Presente)\n- Mowa zależna po przeszłości: *\"Disse che non **avrebbe voluto** disturbare \"* (Condizionale Passato)\n\n**Wynik:** *avrebbe voluto disturbare*\n\n## Sposób 2 - analiza zasady concordanza dei tempi w mowie zależnej\n\n**Tabela transformacji (discorso indiretto):**\n\n| Mowa niezależna | Czas gl. → | Mowa zależna |\n| *vorrei* (Cond. Pres.) | *disse* (passato) | *avrebbe voluto* (Cond. Pass.) |\n| *voglio* (Pres.) | *disse* | *voleva* (Imperf.) |\n| *ho fatto* (Pass. Pros.) | *disse* | *aveva fatto* (Trapass.) |\n| *faccio* (Pres.) | *disse* | *faceva* (Imperf.) |\n\n**Reguła:** Gdy zdanie główne jest w przeszłości, Condizionale Presente → Condizionale Passato.\n\n## Sposób 3 - koniugacja Condizionale Passato od *volere*\n\n*Volere* - Condizionale Passato (forma złożona):\n- *avrei voluto* (io)\n- *avresti voluto* (tu)\n- ***avrebbe voluto*** **(lui/lei)** ← wymagana forma (podmiot nieokreślony, 3. os.)\n- *avremmo voluto* (noi)\n- *avreste voluto* (voi)\n- *avrebbero voluto* (loro)\n\n**Konstrukcja:** *avrebbe voluto* + bezokolicznik = \"chciałby był\" → \"chciałby (był)\" zrobić coś\n\n## Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)\n\n> Klucz CKE PR niedostępny (folder zawierał tylko PP).\n\n> Szacunkowy schemat:\n> - **1 pkt** - *avrebbe voluto disturbare* (poprawna forma + ortografia)\n> - **0 pkt** - *vorrebbe disturbare* (Cond. Pres. - błąd concordanza), *voleva disturbare* (Imperf. - zmiana znaczenia), *avrebbe disturbato* (Cond. Pass. od *disturbare* - błędna forma)\n> - **Spelling:** *avrebbe* (nie *avrebbbe*, nie *avrebbero*), *voluto* (nie *voloto*)\n> - **Limit słów:** *avrebbe voluto disturbare* = 3 słowa ✓ (max 5)\n\n## Reference gramatyczny\n\n> **Reference - Discorso indiretto (mowa zależna) - czasowniki wolicjonalne:**\n> - Mowa niezależna → zależna po przeszłości:\n> - *\"Voglio farlo\"* → *disse che **voleva** farlo*\n> - *\"Vorrei farlo\"* → *disse che **avrebbe voluto** farlo*\n> - *\"Ho voluto farlo\"* → *disse che **aveva voluto** farlo*\n> - **Condizionale Presente (*vorrei*)** → **Condizionale Passato (*avrebbe voluto*)** (po przeszłości)\n\n> **Reference - Condizionale Passato (*avrei* + participio):**\n> - Tworzenie: *avere/essere* w Condizionale Presente + participio passato\n> - *avere* (dla większości) lub *essere* (ruch, stato, riflessivi)\n> - *avrebbe voluto* = (on) chciałby był = (on) chciałby [w tamtym momencie przeszłości]\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** Częsty błąd: *avrebbe disturbato* (Cond. Pass. od *disturbare*) zamiast *avrebbe voluto disturbare*. Zadanie wymaga przetłumaczenia CAŁOŚCI \"chciałby przeszkadzać\" - forma *volere* musi być w Cond. Pass., a *disturbare* pozostaje bezokolicznikiem.\n\n> **Uwaga:** Zasada concordanza: po *disse, ha detto, diceva* = przeszłość → Cond. Presente przekształca się w Cond. Passato. To jest jedna z najważniejszych reguł mowy zależnej na maturze PR.\n\n> **Uwaga:** *Disturbare* (przeszkadzać, niepokoić) vs *disturbarsi* (kłopotać się, fatygować się). Tu bez *si* = przeszkadzać dyrektorowi.\n\n**9.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**alcuni libri su**\n\nPełne zdanie: *\"In libreria abbiamo trovato **alcuni libri su** Garibaldi.\"*\n\n## Sposób 1 - analiza fragmentu do przetłumaczenia\n\n**Fragment polski:** \"kilka książek o\"\n\n**Kontekst zdania:** *\"In libreria abbiamo trovato (kilka książek o) Garibaldi.\"*\n\n**Analiza gramatyczna:**\n- \"kilka\" = *alcuni/alcune* (kilka/kilkoro) lub *qualche* + l.poj.\n- *alcune* (f. l.mn.) → *alcune* pasuje do *libri* (m. l.mn.)? → NIE: *alcune* = f. l.mn., a *libri* = m. l.mn.\n- *alcuni* (m. l.mn.) → *alcuni libri* ✓ (m. l.mn.)\n- *qualche* + l.poj. → *qualche libro* = \"kilka książek\" (l.poj. idiomatycznie) - ale bardziej naturalne to *alcuni libri*\n- \"książek\" = *libri* (m. l.mn. od *libro*)\n- \"o\" (w znaczeniu \"o kimś/czymś\" = temat) = *su* lub *di*\n- *su* = \"o, na temat\" (bardziej wyraźnie tematyczne) → *un libro su Garibaldi* = \"książka o Garibaldim\"\n- *di* = też możliwe, ale *su* jest bardziej typowe dla \"książka o [osobie/temacie]\"\n\n**Wynik:** *alcuni libri su*\n\n## Sposób 2 - analiza opcji tłumaczenia\n\n**\"Kilka\" po włosku:**\n- *alcuni/alcune* (m./f. l.mn.) = kilka (przed l.mn.)\n- *qualche* + l.poj. = kilka (idiomatyczne użycie z l.poj.)\n- *un po' di* = trochę (z rzeczownikami niepoliczalnymi)\n- W tym zdaniu: *libri* (l.mn. m.) → *alcuni libri* ✓\n\n**\"Książek o\" po włosku:**\n- *libri su* = \"książki o [temacie]\" → *un libro su Garibaldi* ✓\n- *libri di* = \"książki od/o\" (bardziej posesywne/atrybucyjne)\n\n**Wybór:** *alcuni libri su* - najnaturalniejsze tłumaczenie \"kilka książek o\"\n\n## Sposób 3 - weryfikacja i limit słów\n\n**Zdanie kompletne:** *In libreria abbiamo trovato alcuni libri su Garibaldi.*\n**Tłumaczenie:** W księgarni znaleźliśmy kilka książek o Garibaldim.\n\n**Weryfikacja:**\n- *alcuni libri su* = 3 słowa ✓ (max 5)\n- *alcuni* = m. l.mn. → *libri* m. l.mn. ✓ (zgodność)\n- *su* + Garibaldi = \"o Garibaldim\" ✓\n\n## Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)\n\n> Klucz CKE PR niedostępny (folder zawierał tylko PP).\n\n> Szacunkowy schemat:\n> - **1 pkt** - *alcuni libri su* (poprawne tłumaczenie)\n> - Możliwe akceptowane warianty: *qualche libro su* (l.poj. + *qualche*), *dei libri su* (partytywny + *su*)\n> - **0 pkt** - *alcuni libri di* (błędny przyimek), *qualche libri* (błąd: *qualche* wymaga l.poj.!), *alcuni libro* (błąd liczby)\n\n## Reference gramatyczny\n\n> **Reference - *Qualche* vs *Alcuni/Alcune*:**\n> - *qualche* + ZAWSZE l. poj.: *qualche libro* (kilka książek - l.poj. po *qualche*!)\n> - *alcuni/alcune* + ZAWSZE l. mn.: *alcuni libri* (kilka książek - l.mn. po *alcuni*)\n> - **Ważny błąd:** *qualche libri* = BŁĄD (l.mn. po *qualche*)\n> - Znaczenie to samo, ale rząd różny!\n\n> **Reference - Przyimek *su* (temat/odniesienie):**\n> - *su* = na/o (tematyczne): *un libro su Roma*, *una ricerca sul riscaldamento globale*\n> - *di* = o (bardziej posesywne/atrybucyjne): *un libro di storia*, *la storia di Garibaldi*\n> - Na maturze: \"książka o [osobie/temacie]\" → najczęściej *su*\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** *Qualche* ZAWSZE z l. poj. - nawet gdy po polsku mówimy \"kilka\" (l.mn.). *Qualche libro* = kilka książek (dosłownie \"jakieś [jedno] książki\" - nielogiczne po polsku, ale tak jest po włosku). Błąd *qualche libri* = 0 pkt.\n\n> **Uwaga:** *In libreria* (w księgarni) vs *in biblioteca* (w bibliotece). *Libreria* (księgarnia) to fałszywy przyjaciel z ang. *library* = biblioteka! Po włosku: *libreria* = bookshop, *biblioteca* = library.\n\n> **Uwaga:** Garibaldi - wielka litera (imię własne). W j. włoskim piszemy przyimek *su* przed imionami własnymi bez rodzajnika: *su Garibaldi* (nie *sul Garibaldi*), chyba że jest inny rodzajnik wymagany.\n\n**9.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**abbia superato l'esame** (lub: **abbia superato gli esami**)\n\nPełne zdanie: *\"Spero che Anna questa volta **abbia superato l'esame** di maturità.\"*\n\n## Sposób 1 - analiza fragmentu do przetłumaczenia\n\n**Fragment polski:** \"zdała egzamin\"\n\n**Kontekst zdania:** *\"Spero che Anna questa volta (zdała egzamin) di maturità.\"*\n\n**Analiza gramatyczna:**\n- *Spero che* = \"Mam nadzieję, że \" → czasownik wyrażający nadzieję/życzenie = wymaga **Congiuntivo**\n- \"zdała\" = czas przeszły dokonany → Congiuntivo Passato (czynność dokonana przed momentem mówienia)\n- Podmiot: *Anna* (f. l.poj.)\n- \"egzamin\" = *l'esame* (m. l.poj.)\n- \"zdać egzamin\" = *superare l'esame* lub *passare l'esame* (oba są poprawne)\n\n**Przekształcenie:**\n1. Congiuntivo Passato od *superare* (f. podmiot, ale *avere* → participio nie zmienia formy):\n- *abbia superato* (Cong. Pass., 3. os. l.poj.)\n2. Całość: ***abbia superato l'esame***\n\n**Weryfikacja:** *Spero che Anna abbia superato l'esame di maturità.* = Mam nadzieję, że Anna zdała egzamin maturalny. ✓\n\n## Sposób 2 - analiza concordanza z *sperare che*\n\n**Reguła:** *Spero che* (wyrażenie w czasie teraźniejszym) + czynność dokonana wcześniej → **Congiuntivo Passato**\n\n| Sytuacja | Czas/Forma | Przykład |\n| Czynność teraz/przyszłość | Cong. Presente | *Spero che Anna superi l'esame* |\n| Czynność PRZED momentem mówienia | **Cong. Passato** | *Spero che Anna abbia superato l'esame* |\n| Po przeszłości (spetavo che) | Cong. Imperfetto | *Speravo che Anna superasse* |\n\nW naszym zdaniu: \"zdała\" = czynność zakończona przed \"spero\" (teraźniejszy) → **Congiuntivo Passato**.\n\n## Sposób 3 - koniugacja Congiuntivo Passato od *superare*\n\n*Superare* + *avere*:\n\n| Osoba | Forma |\n| che io | *abbia superato* |\n| che tu | *abbia superato* |\n| **che lui/lei** | ***abbia superato*** |\n| che noi | *abbiamo superato* |\n| che voi | *abbiate superato* |\n| che loro | *abbiano superato* |\n\n**Participio passato:** *superare → superato* (regularny I koniugacja)\n\n## Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)\n\n> Klucz CKE PR niedostępny (folder zawierał tylko PP).\n\n> Szacunkowy schemat:\n> - **1 pkt** - *abbia superato l'esame* lub *abbia passato l'esame* (obie formy poprawne)\n> - Akceptowane: *abbia superato gli esami* (l.mn.)\n> - **0 pkt** - *ha superato* (Indicativo - błąd po *sperare che*), *superi* (Cong. Presente - zły aspekt, czynność nie dokonana), *avesse superato* (Cong. Trapass. - zbyt odległe)\n> - **Limit słów:** *abbia superato l'esame* = 3 słowa ✓ (max 5)\n\n## Reference gramatyczny\n\n> **Reference - Congiuntivo Passato (forma złożona):**\n> - Tworzenie: *avere/essere* w Congiuntivo Presente + participio passato\n> - *avere*: *abbia, abbia, abbia, abbiamo, abbiate, abbiano*\n> - *essere*: *sia, sia, sia, siamo, siate, siano*\n> - *abbia superato* = *avere* (bo *superare* → transitivo) + *superato*\n\n> **Reference - *Sperare che* + Congiuntivo:**\n> - Congiuntivo Presente: nadzieja co do teraźniejszości/przyszłości\n> - Congiuntivo Passato: nadzieja co do dokonanej przeszłości (\"mam nadzieję, że już zrobiła\")\n> - *Spero che abbia già mangiato* = Mam nadzieję, że już jadła\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** *Superare l'esame* (zdać egzamin) vs *passare l'esame* (zdać egzamin - bardziej potoczne). Oba są poprawne na maturze. Vs *fallire l'esame* (oblać egzamin).\n\n> **Uwaga:** Congiuntivo Passato vs Imperfetto: *abbia superato* (po *spero* = teraźniejszy) vs *avesse superato* (po *speravo* = przeszły). Czas w zdaniu głównym determinuje wybór trybu w podrzędnym.\n\n> **Uwaga:** Po *Spero che* - zawsze Congiuntivo (nigdy Indicativo!). Błąd *Spero che Anna ha superato* (z Indicativo) to klasyczny błąd zaliczeniowy.","image":"img/jezyk-wloski-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język włoski · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Język włoski","category_label":"Matura"},{"id":"jezyk-wloski-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/10","paper_id":"jezyk-wloski-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"10","points":13,"ptype":"open","subject":"jezyk-wloski","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10. (0-13)\nWypowiedz się na jeden z poniższych tematów. Wypowiedź powinna zawierać od 200\ndo 250 słów i spełniać wszystkie wymogi typowe dla formy wskazanej w poleceniu.\nZaznacz temat, który wybrałeś(-aś), zakreślając jego numer.\n1. Niektórzy rodzice decydują, aby kształcić swoje dzieci w domu, rezygnując z posyłania ich\nna zajęcia do szkoły. Napisz rozprawkę, w której przedstawisz wady i zalety takiego\nwyboru.\n2. Napisz artykuł do gazetki szkolnej. W artykule opisz akcję charytatywną, która pomogła\nzintegrować Twoją klasę, i zachęć czytelników do udziału w tego typu przedsięwzięciach\nw przyszłości.\nCZYSTOPIS\nMJW-1R\nMJW-1R\nZgodność z poleceniem\nSpójność\ni logika\nZakres\nśrodków\njęzykowych\nPoprawność\nśrodków\njęzykowych\nRAZEM\n0-1-2-3-4-5\n0-1-2\n0-1-2-3\n0-1-2-3\nElementy treści (0-1-2)\nElementy formy (0-1)\n1\n2\n3\n4\n5\n1\n2\n3\n4\nMJW-1R\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)","answer":null,"answer_text":"10. W przypadku obniżenia punktacji w zakresie środków językowych za usterki stylistyczne,\npod pracą zapisuje się „rażące uchybienia w stylu” i wskazuje się rodzaj usterki. Samo\nużycie form skróconych nie jest traktowane jako rażące uchybienie.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\nDwa wzorcowe teksty - po jednym na każdy temat (wybierz JEDEN na egzaminie).\n\n## Sposób 1 - analiza poleceń\n\n**Temat 1 (Rozprawka):**\n> \"Alcuni genitori decidono di educare i loro figli a casa, rinunciando a mandarli a scuola. Scrivi un saggio in cui presenti i vantaggi e gli svantaggi di questa scelta.\"\n\nForma: *saggio/tema* (rozprawka) - wady i zalety homeschoolingu.\nWymagania: 3 elementy - zalety, wady, własna opinia (forma saggio).\n\n**Temat 2 (Artykuł):**\n> \"Scrivi un articolo per il giornalino scolastico. Nell'articolo descrivi un'azione di beneficenza che ha aiutato a integrare la tua classe e incoraggia i lettori a partecipare a questo tipo di iniziative in futuro.\"\n\nForma: *articolo* (artykuł do gazetki szkolnej).\nWymagania: opis akcji charytatywnej + integracja klasy + zachęta do udziału.\n\n## Wzór - Temat 1: Rozprawka o homeschoolingu\n\n**L'istruzione a casa: vantaggi e svantaggi**\n\nNegli ultimi anni, sempre più genitori scelgono di istruire i loro figli a casa, rinunciando alle scuole tradizionali. Questa tendenza, nota come *homeschooling*, è oggetto di molti dibattiti. Quali sono i vantaggi e gli svantaggi di questa scelta?\n\nDa un lato, l'istruzione domestica offre numerosi benefici. Prima di tutto, i genitori possono adattare il programma alle esigenze specifiche del bambino, rispettando i suoi ritmi di apprendimento. Inoltre, l'ambiente familiare è spesso più sereno rispetto a quello scolastico, il che permette al bambino di concentrarsi meglio. Un altro vantaggio è la possibilità di evitare il bullismo e le pressioni sociali tipiche della scuola.\n\nD'altro canto, tuttavia, l'educazione domestica presenta anche degli svantaggi significativi. Il problema principale è la mancanza di socializzazione: i bambini educati a casa hanno poche opportunità di interagire con i coetanei e di imparare a lavorare in gruppo. Ciò può causare difficoltà nel futuro, quando dovranno inserirsi nel mondo del lavoro. Oltre a ciò, non tutti i genitori sono in grado di insegnare tutte le materie a un livello adeguato.\n\nIn conclusione, ritengo che l'istruzione a casa possa essere una soluzione valida in casi specifici, come per i bambini con esigenze particolari. Tuttavia, per la maggioranza degli studenti, la scuola tradizionale offre non solo conoscenze, ma anche esperienze fondamentali per la vita in società. La scelta dipende, in ultima analisi, dalle necessità del singolo bambino.\n\n*(Liczba słów: ~213)*\n\n## Wzór - Temat 2: Artykuł o akcji charytatywnej\n\n**Insieme per gli altri: come un'azione di beneficenza ha unito la nostra classe**\n\nSapete cosa può unire un gruppo di ragazzi che non si conoscono bene? Una buona causa! Ve lo racconto attraverso l'esperienza della mia classe.\n\nLo scorso novembre, la nostra professoressa ci ha proposto di organizzare una raccolta di cibo per una famiglia in difficoltà nel nostro quartiere. All'inizio qualcuno era scettico: \"Cosa possiamo fare noi ragazzi?\" Eppure, nel giro di una settimana, abbiamo raccolto scatole di pasta, olio, farina e dolci. Alcuni di noi hanno portato giocattoli per i bambini della famiglia. Il giorno della consegna è stato emozionante: abbiamo visto la gratitudine negli occhi di quella madre.\n\nMa la cosa più bella è stata un'altra. Durante la preparazione, ragazzi che prima si parlavano a malapena hanno iniziato a collaborare, a ridere insieme, a scoprire qualcosa in comune. Chi pensava di essere timido ha dimostrato coraggio. Chi credeva di non avere niente da offrire ha contribuito con grandi idee. Alla fine, siamo usciti da quell'esperienza più uniti di prima.\n\nSe siete studenti che vogliono fare qualcosa di significativo, vi incoraggio a organizzare anche voi un'azione simile. Non serve molto: bastano buona volontà e un po' di organizzazione. I benefici saranno doppi: aiuterete chi ne ha bisogno e, allo stesso tempo, costruirete amicizie preziose. Provateci - non ve ne pentirete!\n\n*(Liczba słów: ~232)*\n\n## Punkty CKE\n\n**Kryteria oceniania writing PR (zadanie 10, maks. 13 pkt):**\n\n### Zgodność z poleceniem - maks. 5 pkt (elementy treści 0-2 + forma 0-1 × 2 tematy)\n\n**Temat 1 - Rozprawka:**\n- Element 1: zalety homeschoolingu ✓ (adaptacja programu, spokojne środowisko, brak bullingu)\n- Element 2: wady homeschoolingu ✓ (brak socjalizacji, kompetencje rodziców)\n- Element 3: własna opinia/konkluzja ✓ (rozwiązanie dla szczególnych przypadków)\n- Forma *saggio/tema*: wstęp-rozwinięcie-konkluzja, argumenty pro/contra ✓\n\n**Temat 2 - Artykuł:**\n- Element 1: opis akcji charytatywnej ✓ (zbiórka żywności, szczegóły)\n- Element 2: integracja klasy ✓ (współpraca, przyjaźnie, odkrycia)\n- Element 3: zachęta do udziału ✓ (bezpośredni apel do czytelników)\n- Forma *articolo*: tytuł, akapity, zwrot do czytelnika, wnioski ✓\n\n### Spójność i logika tekstu - maks. 2 pkt\n✓ Linking words użyte:\n- *Da un lato / D'altro canto* (z jednej strony / z drugiej)\n- *Prima di tutto, Inoltre, Oltre a ciò* (przede wszystkim, ponadto, poza tym)\n- *In conclusione* (podsumowując)\n- *Eppure, tuttavia, invece* (jednak, niemniej)\n\n### Zakres środków językowych - maks. 3 pkt\n✓ Struktury gramatyczne zaawansowane:\n- Congiuntivo: *possa essere, abbiano dimostrato*\n- Condizionale: *sarebbe fondamentale, dipende in ultima analisi*\n- Forma bierna: *è oggetto di, è stata proposta*\n- Infinito/gerundio: *rinunciando, rispettando, imparare*\n\n### Poprawność środków językowych - maks. 3 pkt\n✓ Poprawna gramatyka, ortografia, interpunkcja.\nBrak typowych błędów: concordanza, reggenza verbale, ortografia.\n\n## Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)\n\n> Klucz CKE PR niedostępny (folder zawierał tylko PP).\n\n> **Wzorcowe punktowanie** (oba wzory):\n> - Zgodność z poleceniem: 4-5/5 (wszystkie 3 elementy treści pokryte, właściwa forma)\n> - Spójność i logika: 2/2 (linking words, akapity, wstęp-rozwinięcie-konkluzja)\n> - Zakres językowy: 3/3 (Congiuntivo, Condizionale, forma bierna, idiomy)\n> - Poprawność: 2-3/3 (brak rażących błędów gramatycznych)\n> - **Szacowane łączne: 11-13/13 pkt**\n\n## Reference gramatyczny\n\n> **Reference - Linking words obowiązkowe w PR writing:**\n> - Kontrast: *tuttavia, d'altro canto, nonostante, eppure, però*\n> - Dodawanie: *inoltre, in aggiunta, oltre a ciò, altresì*\n> - Przyczynowość: *poiché, dato che, a causa di, grazie a*\n> - Wynik: *quindi, pertanto, di conseguenza, così*\n> - Przykłady: *per esempio, come nel caso di, basti pensare che*\n> - Konkluzja: *in conclusione, in definitiva, tutto sommato, riassumendo*\n\n> **Reference - Struktura rozprawki (*saggio argomentativo*):**\n> 1. *Introduzione* (40-50 słów): teza + pytanie retoryczne\n> 2. *Corpo 1* (60 słów): argumenty PRO + przykłady\n> 3. *Corpo 2* (60 słów): argumenty CONTRA + kontrargumenty\n> 4. *Conclusione* (30-40 słów): własna opinia + powtórzenie tezy\n\n> **Reference - Struktura artykułu (*articolo*):**\n> 1. *Titolo* chwytliwy (pytanie retoryczne lub cytat)\n> 2. *Attacco* (wstęp) - zaczep czytelnika\n> 3. *Corpo* - 2-3 akapity (opis zdarzenia + wnioski)\n> 4. *Chiusura* - apel/pytanie do czytelnika\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** Długość: 200-250 słów to TWARDE LIMITY. Mniej niż 180 słów = utrata punktów za treść. Więcej niż 270 = ryzyko obniżenia oceny za formę. Licz słowa przed oddaniem!\n\n> **Uwaga:** Forma saggio wymaga wyraźnego podziału: zalety (corpo 1) + wady (corpo 2) + opinia (conclusione). Jeśli wszystko pomieszasz bez struktury → utrata punktów za spójność.\n\n> **Uwaga:** Artykuł MUSI zawierać bezpośredni zwrot do czytelnika (*voi, vi incoraggia *) i tytuł. Bez tytułu = forma niekompletna → utrata punktów za formę.","image":"img/jezyk-wloski-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język włoski · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Język włoski","category_label":"Matura"}]}