{"paper":{"id":"m31-2019-styczen-egzamin-zawodowy-praktyczny","subject":"m31","category":"egzamin-zawodowy","year":2019,"month":"styczen","level":null,"variant":null,"exam_pdf":"m31-2019-styczen-egzamin-zawodowy-praktyczny/m31-2019-styczen-egzamin-zawodowy-praktyczny.pdf","key_pdf":"m31-2019-styczen-egzamin-zawodowy-praktyczny-zasady-oceniania/m31-2019-styczen-egzamin-zawodowy-praktyczny-zasady-oceniania.pdf","question_count":1,"source_label":"M31 · Egzamin zawodowy · styczeń 2019","subject_label":"m31","category_label":"Egzamin zawodowy"},"questions":[{"id":"m31-2019-styczen-egzamin-zawodowy-praktyczny/zad/PE","paper_id":"m31-2019-styczen-egzamin-zawodowy-praktyczny","number":"PE","points":null,"ptype":"open","subject":"m31","category":"egzamin-zawodowy","year":2019,"month":"styczen","level":null,"text":"Zadanie egzaminacyjne\nPodczas próby silników statku powietrznego zaobserwowano niezdatność instalacji hydraulicznej nr 1\npolegającą na tym, że w trakcie intensywnych ruchów sterownicami wskaźnik ciśnienia informuje o spadku\nciśnienia, natomiast sygnalizator ciśnienia nie reaguje na ten spadek (nie świeci się lampka sygnalizatora).\nPo sprawdzeniu układu pomiaru ciśnienia w instalacji hydraulicznej nr 1 okazało się, że układ jest w stanie\nzdatności.\nW ramach czynności obsługowych związanych z usunięciem niezdatności instalacji hydraulicznej:\n sporządź na podstawie rysunków 1 i 2 wykaz elementów instalacji hydraulicznej nr 1, którymi tłoczona\njest ciecz robocza od zbiornika do serwomechanizmu sterowania podłużnego - wypełnij tabelę 1,\n wymień prawdopodobne przyczyny niezdatności instalacji hydraulicznej nr 1 - wypełnij tabelę 2,\n sporządź wykaz czynności niezbędnych do wykonania podczas wymiany oleju hydraulicznego\nw instalacji hydraulicznej nr 1 - wypełnij tabelę 3,\n podaj oznaczenia liczbowe widocznych na rysunku 3 elementów konstrukcyjnych wzmacniacza\nhydraulicznego - uzupełnij tabelę 4.\nDo wykonania wymienionych czynności wykorzystaj załączony opis instalacji hydraulicznej statku\npowietrznego.\nCzas przeznaczony na wykonanie zadania wynosi 180 minut.\nOcenie podlegać będą 4 rezultaty:\n wykaz elementów instalacji hydraulicznej nr 1, którymi tłoczona jest ciecz robocza od zbiornika do\nserwomechanizmu sterowania podłużnego - tabela 1,\n prawdopodobne przyczyny niezdatności w instalacji hydraulicznej nr 1 - tabela 2,\n wykaz czynności niezbędnych do wykonania podczas wymiany oleju hydraulicznego w instalacji\nhydraulicznej nr 1 - tabela 3,\n oznaczenia liczbowe widocznych na rys. 3 elementów konstrukcyjnych wzmacniacza hydraulicznego -\ntabela 4.\nOpis instalacji hydraulicznej\nW celu zapewnienia dużej niezawodności sterowania, na statku powietrznym działają dwie niezależne\ninstalacje hydrauliczne: nr 1 i nr 2.\nW skład instalacji hydraulicznej nr 1 wchodzą:\n pompa hydrauliczna,\n blok hydrauliczny,\n serwomechanizm szt. 4,\n blok zaworów elektrohydraulicznych,\n przewody i kolektory, zawory, złącza.\nPompa służy do wytworzenia ciśnienia cieczy roboczej w celu zasilania urządzeń hydraulicznych. Jest\nnapędzana przez skrzynkę napędów od silnika.\nBlok hydrauliczny pełni funkcje:\n zbiornika cieczy roboczej.\n rozdzielania cieczy roboczej pod ciśnieniem z pompy do odbiorników,\n filtrowania cieczy roboczej,\n zabezpieczania przed wzrostem ciśnienia w układzie powyżej 14 MPa (2030 psi),\n przekazywania sygnałów o stanach pracy instalacji.\nBlok hydrauliczny składa się z zaworów, filtrów i urządzeń sygnalizacyjnych oraz zbiornika cieczy roboczej.\nAkumulator hydrauliczny zapewnia niezawodną pracę układu, tłumiąc pulsacje ciśnienia pompy oraz stanowi\nźródło zasilania w chwilach zwiększonego zapotrzebowania na energię hydrauliczną. Akumulator wykonany\njest w postaci cylindra mieszczącego ruchomy tłok dzielący wnętrze cylindra na dwie komory. W dolnej\npołączonej jest z linią tłoczenia układu jest ciecz robocza. W górnej znajduje się azot pod ciśnieniem\n6 ±0,3 MPa (870 ±43 psi).\nInstalacja hydrauliczna zasila następujące urządzenia wykonawcze:\n serwomechanizm sterowania napędem (2 szt.)\n serwomechanizm sterowania położeniem (2 szt.)\nRys. 1. Schemat instalacji hydraulicznej nr 1\n1. Pompa hydrauliczna\n12. Nadajnik ciśnienia\n2. Przewód ssania pompy\n12a. Sygnalizator ciśnienia\n3. Przewód tłoczenia\n13. Akumulator hydrauliczny\n4. Przewód drenażu pompy\n14. Zawór napełniania zbiornika\n5. Blok hydrauliczny\n15. Filtr napełniania\n6. Zbiornik cieczy roboczej\n16. Zawór zwrotny\n7. Filtr linii tłoczenia\n17. Zawór zlewu naziemnego\n8. Zawór wyłączający\n18. Zawór tłoczenia naziemnego\n9. Zawór bezpieczeństwa\n19. Przewód tłoczenia naziemnego\n10. Zawór i filtr ssania\n20. Przewód zlewu naziemnego\n11. Zawór jednokierunkowy\n21. Zawór zwrotny w linii tłoczenia\nKońcówki „a” i „b” łączą kolektory tłoczenia i ssania - rys. 1 z urządzeniami wykonawczymi - rys. 2.\nRys. 2. Schemat podłączenia serwomechanizmów do instalacji hydraulicznej nr 1\n1. Elektrohydrauliczne zawory sterujące\n2. Serwomechanizm sterowania poprzecznego\n3. Serwomechanizm sterowania śmigłem ogonowym\n4. Serwomechanizm sterowania podłużnego\n5. Serwomechanizm skoku ogólnego wirnika\n6. Wzmacniacze\n7. Blok zaworów\n8. Kolektor tłoczenia\n9. Kolektor zasilania zaworów sterujących\n10. oraz 11. Złącza kolektora zasilania zaworów sterujących\n12. Kolektor zlewu\nIII oraz IV Elektrohydrauliczne zawory sterujące\n13. Złącze przewodu zlewu\n14. Złącze przewodu tłoczenia\nCyfry I i II umieszczone na serwomechanizmie oznaczają wzmacniacze połączone odpowiednio z instalacją\nhydrauliczną nr 1 lub instalacją nr 2.\nUWAGA W górnej części rysunku znajdują się „urwane” linie łączące urządzenia wykonawcze z instalacją\nhydrauliczną nr 2 (systemem 2).\nDziałanie instalacji hydraulicznej\nInstalacje hydrauliczne nr 1 i nr 2 zasilają podstawowe urządzenia wykonawcze (wzmacniacze) podczas lotu.\nZapewniona jest możliwość włączenia zasilania urządzeń wykonawczych z instalacji nr 1 lub nr 2\nprzełącznikiem, umieszczonym na pulpicie sterowania. Przełącznik jednocześnie umożliwia wyłączenie obu\nukładów.\nZasilanie instalacji hydraulicznej nr 1 z pompy pokładowej\nZgodnie z rys. 1 pompa 1 zasysa ciecz roboczą przewodem 2 ze zbiornika 6 i tłoczy przewodem 3 przez\nzawór zwrotny 21 do bloku hydraulicznego 5. W bloku ciecz przepływa kolejno przez filtr 7, zawór\nwyłączający 8 i zawór jednokierunkowy 11 do układu przewodów tłoczenia (końcówka „a”).\nNastępnie (rys. 2) ciecz przez przewody (końcówka „a”), złącze 14 i kolektor 8 doprowadzana jest do\nserwomechanizmów 2, 3, 4 i 5 sterowania statkiem powietrznym. Blok zaworów 7 włącza i wyłącza zasilanie\nelektrohydraulicznych zaworów 1 sterujących pracą serwomechanizmów układu automatycznej stabilizacji\nw kanałach pochylenia i przechylenia. Ciecz zasilająca wzmacniacze przepływa przewodami przez złącza\n10 i 11 do kolektora 9. Po wykonaniu pracy ciecz robocza powraca przez układ przewodów do kolektora\nzlewu 12 (końcówka „b”) oraz złącze złączne 13 do zbiornika hydraulicznego 6 instalacji nr 1 (rys. 1).\nPrzetwornik ciśnienia 12 (rys. 1) zapewnia kontrolę ciśnienia w układzie na wskaźniku umieszczonym na\npulpicie instalacji hydraulicznej. Sygnalizator 12a sygnalizuje nadmierny spadek ciśnienia w układzie,\nspowodowany np. awarią pompy 1. Zawór zwrotny 21 zabezpiecza przed ewentualnym wypływem cieczy\nroboczej z instalacji hydraulicznej w przypadku pęknięcia lub nieszczelności przewodu w linii tłoczenia\nnaziemnego.\nDziałanie instalacji przy zasilaniu z urządzenia naziemnego\nInstalacje hydrauliczne nr 1 i nr 2 przystosowane są do działania przy zasilaniu z naziemnego urządzenia,\nktóre umożliwia:\n napełnienie zbiorników bloków hydraulicznych cieczą roboczą,\n płukanie i sprawdzenie poprawności pracy każdego układu z osobna.\nDo podłączenia urządzenia naziemnego do instalacji płatowca służą zawory pokładowe 14, 17 i 18 (rys. 1).\nPodczas napełniania zbiornika 6 ciecz przechodzi kolejno przez zawór 14, filtr 15, zawór zwrotny 16 i układ\nprzewodów 19.\nPodczas zasilania z urządzenia naziemnego pompa tego urządzenia zasysa ciecz ze zbiornika 6 przez zawór\n17 i podaje pod ciśnieniem do układu za pośrednictwem zaworu 18, układu przewodów 19 i zaworu\nzwrotnego 21 do bloku hydraulicznego 5.\nZasilanie układu 2 realizowane jest analogicznie.\nZawory elektrohydrauliczne sterowane są za pomocą elektromagnesów zasilanych z sieci prądu stałego\no napięciu 28 V.\nRys. 3. Schemat konstrukcyjny serwomechanizmu hydraulicznego (przekrój wzmacniacza I\noraz widok wzmacniacza II)\nWymiana cieczy roboczej w instalacji hydraulicznej\n1.\nSprawdzić ciśnienie azotu w akumulatorach hydraulicznych. W razie potrzeby doładować.\n2.\nPodłączyć przewód zlewowy kolejno do zaworów pokładowych ssania instalacji hydraulicznej nr 1\noraz nr 2 i zlać ciecz z obu zbiorników.\n3.\nPrzemieszczać organy sterowania do chwili, aż ciecz robocza przestanie spływać z przewodu\nzlewowego.\n4.\nOdłączyć przewód zlewowy.\n5.\nUruchomić urządzenie naziemne.\n6.\nPo uzupełnieniu cieczy roboczej do poziomu górnej kreski wyłączyć urządzenie naziemne, odłączyć\njego przewody od instalacji hydraulicznej nr 1 i podłączyć do instalacji hydraulicznej nr 2.\n7.\nWyłączyć urządzenie naziemne. Odłączyć przewody giętkie od zaworów układu.\n8.\nPrzemyć lub wymienić na czyste filtry bloków hydraulicznych.\n9.\nPo zamontowaniu czystych filtrów uzupełnić ciecz roboczą (jeżeli to konieczne) i sprawdzić pracę\ninstalacji.\n10. Sprawdzić i uzupełnić zabezpieczenie połączeń śrubowych drutem.\nTabela 1. Wykaz elementów instalacji hydraulicznej nr 1, którymi tłoczona jest ciecz robocza\nod zbiornika do serwomechanizmu sterowania podłużnego (na podstawie rysunków 1 i 2)\nTabela 2. Prawdopodobne przyczyny niezdatności w instalacji hydraulicznej nr 1\nL.p.\nNazwa elementu\nOznaczenie liczbowe elementu\nElementy z rysunku 1\nElementy z rysunku 2\nObjawy niezdatności\nPrawdopodobna przyczyna\nPodczas intensywnych ruchów\nsterownicami pojawia się spadek\nciśnienia widoczny na wskaźniku\nciśnienia przy jednoczesnym\nbraku działania/świecenia\nsygnalizatora ciśnienia\n„HYDR. SYS. 1”\nTabela 3. Wykaz czynności niezbędnych do wykonania podczas wymiany oleju hydraulicznego\nw instalacji hydraulicznej nr 1\nTabela 4. Oznaczenia liczbowe widocznych na rys. 3 elementów konstrukcyjnych wzmacniacza\nhydraulicznego\nL.p.\nNazwa czynności\nNazwa elementu wzmacniacza\nOznaczenie liczbowe elementu\nKońcówka wejściowa\nKońcówka wyjściowa\nFiltr wejściowy\nZawór zwrotny\nZawór zwrotny\nSprężyna\nZawór odcinający\nDźwignia\nPodstawowy suwak sterujący\nDublujący suwak sterujący","answer":null,"answer_text":"Nazwa\nkwalifikacji:\nWykonywanie obsługi liniowej i hangarowej statków powietrznych\nOznaczenie\nkwalifikacji:\nM.31\nNumer zadania: 01\nKod arkusza:\nM.31-01-19.01\nLp.\nElementy podlegające ocenie/kryteria oceny\nUwaga: We wszystkich rezultatach dopuszcza się inne sformułowania zachowujące sens rozwiązania\nR.1\nRezultat 1: Wykaz elementów instalacji hydraulicznej nr 1, którymi tłoczona jest ciecz\nrobocza od zbiornika do serwomechanizmu sterowania podłużnego - tabela 1\nElementy z rysunku 1\nZdający w kolumnach Nazwa elamantu i Oznaczenie liczbowe elementu zapisał odpowiednio:\nR.1.1\nPrzewód ssący - 2 lub przewód 2\nR.1.2\nPompa hydrauliczna - 1 lub pompa 1\nR.1.3\nPrzewód tłoczenia - 3 lub przewód 3\nR.1.4\nZawór zwrotny - 21 lub zawór 21\nR.1.5\nFiltr - 7\nR.1.6\nZawór jednokierunkowy - 11 lub zawór 11\nR.1.7\nZawór wyłączający - 8 lub zawór 8\nElementy z rysunku 2\nZdający w kolumnach Nazwa elamantu i Oznaczenie liczbowe elementu zapisał odpowiednio:\nR.1.8\nZłącze przewodu tłoczenia - 14 lub złącze 14\nR.1.9\nKolektor tłoczenia - 8 lub kolektor 8\nR.1.10\nElektrohydrauliczny zawór sterujący - 1/III lub serwomechanizm 4\nR.2\nRezultat 2: Prawdopodobne przyczyny niezdatności w instalacji hydraulicznej nr 1 - tabela 2\nW tabeli należy oceniać wyłącznie zapisy wyrażające stan elementów instalacji\nR.2.1\nZanieczyszczony filtr lub zanieczyszczone filtry\nR.2.2\nNiskie ciśnienie w akumulatorze hydraulicznym lub uszkodzony akumulator hydrauliczny\nR.2.3\nUszkodzona pompa\nR.2.4\nUszkodzony lub niezdatny lub niesprawny sygnalizator ciśnienia\nR.2.5\nUszkodzona lub niezdatna lub niesprawna żarówka sygnalizatora\nR.3\nRezultat 3: Wykaz czynności niezbędnych do wykonania podczas wymiany oleju\nhydraulicznego w instalacji hydraulicznej nr 1 - tabela 3\nR.3.1\nSprawdzić ciśnienie w akumulatorze hydraulicznym\nR.3.2\nPodłączyć przewód zlewowy\nR.3.3\nPrzemieszczać organy sterowania do chwili usunięcia oleju z instalacji\nR.3.4\nOdłączyć przewód zlewowy\nR.3.5\nWłączyć urządzenie naziemne\nR.3.6\nNapełnić zbiorniki do górnej kreski\nR.3.7\nWyłączyć urządzenie naziemne\nR.3.8\nPrzemyć lub wymienić filtry w bloku hydraulicznym\nR.3.9\nSprawdzić pracę instalacji\nR.3.10\nSprawdzić i zabezpieczyć połączenia śrubowe drutem\nR.4\nRezultat 4: Oznaczenia liczbowe widocznych na rys.3 elementów konstrukcyjnych\nwzmacniacza hydraulicznego - tabela 4\nW kolumnie Oznaczenie liczbowe elementu zdający zapisał dla elementu\nR.4.1\nKońcówka wejściowa - liczbę 1\nR.4.2\nKońcówka wyjściowa - liczbę 5\nR.4.3\nFiltr wejściowy - liczbę 7\nR.4.4\nZawór zwrotny - liczbę 8\nR.4.5\nZawór zwrotny - liczbę 9\nR.4.6\nSprężyna - wpisano - liczbę 6 lub 8, lub 9, lub 10\nR.4.7\nZawór odcinający - liczbę 10\nR.4.8\nDźwignia - wpisano - liczbę 2, lub 1, lub 5\nR.4.9\nPodstawowy suwak sterujący - liczbę 3\nR.4.10\nDublujący suwak sterujący - liczbę 4","solution":null,"image":"img/m31-2019-styczen-egzamin-zawodowy-praktyczny/zad-PE.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"M31 · Egzamin zawodowy · styczeń 2019","subject_label":"m31","category_label":"Egzamin zawodowy"}]}