{"paper":{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","variant":null,"exam_pdf":null,"key_pdf":null,"question_count":50,"source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05/zad/1","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05","number":"1","points":3,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Uzupelnij zdania. Wpisz w miejsce kropek wlasciwe terminy zwiazane z muzyczna kultura starozytnej Grecji.\n\nForma literacka, w ktorej muzyka odgrywala wazna role, to\nGeneza tej formy zwiazana jest z wykonywaniem , czyli piesni choralnych na czesc boga wina - Dionizosa. Spiewajacym mezczyznom lub chlopcom towarzyszyl z reguly muzyk grajacy na\n\nUzupelnij zdania. Wpisz w miejsce kropek wlasciwe terminy zwiazane z muzyczna kultura starozytnej Grecji (trzy luki: forma literacka, piesni choralne na czesc Dionizosa, instrument akompaniujacy).","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Tragedia / dytyrambow / aulosie**\n\n## Sposob 1 - analiza historyczna (muzyczna kultura starozytnej Grecji)\nKrok po kroku:\n1. Pierwsza luka: forma literacka z wazna rola muzyki w starozytnej Grecji to **tragedia** - gatunek dramatyczny, w ktorym chor spiewal i tanczyl, a muzyka pelnila funkcje komentarza i wyrazenia emocji.\n2. Druga luka: geneza tragedii zwiazana jest z **dytyramb** (l.mn. dytyrambami/dytyrambow) - uroczystymi piesnmi choralnymi wykonywanymi na czesc Dionizosa, boga wina i plodnosci. Z dytyrambu, przez stopniowe wyodrebnianie sie aktora-solisty, wyksztalcila sie tragedia.\n3. Trzecia luka: spiewajacym mezczyznom lub chlopcom towarzyszyl muzyk grajacy na **aulosie** - duecie fletow (instrumentu deteowego o podwojnej stroikowej piszczalce), glownym instrumencie muzyki greckiej.\n\n## Sposob 2 - kontekst epoki\nMuzyka w starozytnej Grecji miala wymiar mistyczny i spoleczny. Teatr grecki rozwijal sie w V w. p.n.e. (Sofokles, Eurypides, Ajschylos). Dytyrambiczne piesni ku czci Dionizosa odbywaly sie podczas swiat zwanych Dionizjami. Aulos (gr. auloi w lm.) byl podstawowym instrumentem liturgicznym i teatralnym, odmiennym od fletu poprzecznego - jego brzmienie bylo ostre i intensywne, dzieki czemu doskonale wspieral spiew choralny na otwartym powietrzu amfiteatru.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 1, max 3 pkt):\n> - **3 pkt** - za poprawne wypelnienie trzech luk: tragedia, dytyrambow, aulosie\n> - **2 pkt** - za poprawne wypelnienie dwoch luk\n> - **1 pkt** - za poprawne wypelnienie jednej luki\n> - **0 pkt** - odpowiedz bledna lub brak odpowiedzi\n> - **Akceptowane warianty:** aulos / na aulosie / na podwojnym flecie\n\nCo zapamietac? Tragedia grecka wyrosla z dytyrambu (piesni choru ku czci Dionizosa), a akompaniujacym instrumentem byl aulos - grecki instrument dety stroikowy.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05/zad/2","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05","number":"2","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"W tworczosci truwerow skrystalizowaly sie formy piesni podejmowane przez kompozytorow nastepnych stuleci, obecne jeszcze w muzyce swieckiej kolejnej epoki.\n\nPodaj nazwe jednej z tych form.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Ballada / rondo (rondeau) / virelai**\n\n## Sposob 1 - analiza historyczna (formy piesni truwerow)\nTruwerzy (fr. trouveres) to poeci-muzycy z polnocnej Francji (XII-XIV w.), tworzacy swieckie piesni monodyczne w jezyku starofrancuskim. Skrystalizowaly w ich tworczosci nastepujace formy:\n- **Ballada** (ballade) - forma AAB (dwa identyczne odcinki + odcinek koncowy refrenowy), pozniej przejeta przez Machaulta i muzyloge renesansu.\n- **Rondo (rondeau)** - forma z powracajacym refrenowym wersem, budowa ABaAabAB.\n- **Virelai** - forma AbbaA, podobna do ballady, z refrenem powracajacym po zwrotkach.\nWszystkie trzy formy opieraly sie na scislym zwiazku muzyki i tekstu poetyckiego.\n\n## Sposob 2 - kontekst epoki\nFormy swieckiej piesni monofonicznej trubadurzy (poludniowa Francja) i truwerzy (polnocna Francja) stworzyli w XII-XIV w. Ich dorobek stal sie wzorcem dla pozniejszych kompozytorow: Guillaume de Machault w XIV w. rozwijal ballady i rondeau w wieloglosowej harmonizacji (ars nova). Formy te przetrwaly w muzyce swiecikej renesansu - madrygale, chanson i piesni polifoniczne czerpaly z ich budowy formalnej.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 2, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - podanie nazwy jednej wlasciwej formy: ballada, rondo (rondeau) lub virelai\n> - **0 pkt** - odpowiedz bledna lub brak odpowiedzi\n> - **Akceptowane warianty:** rondeau, rondo\n\nCo zapamietac? Truwerzy skrystalizowali trzy glowne formy swieckiej piesni sredniowiecznej: ballad, rondeau i virelai, podejmowane przez kompozytorow epok nastepnych.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05/zad/3","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05","number":"3","points":2,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Podaj nazwy dwoch odmian violi, na ktorych graja aniolowie przedstawieni na ilustracji.\n\n[Ilustracja: aniolowie grajacy na instrumentach smyczkowych. Zrodlo: Musee d'Unterlinden w Colmarze]\n\nPodaj nazwy dwoch odmian violi, na ktorych graja aniolowie przedstawieni na ilustracji.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Viola da gamba i viola da braccio**\n\n## Sposob 1 - analiza organologiczna (rodziny instrumentow smyczkowych)\nDwie glowne rodziny violi rozrozniano ze wzgledu na sposob trzymania instrumentu:\n- **Viola da gamba** (wl. \"viola na nodze\") - instrument trzymany pionowo miedzy kolanami lub na udzie. Miala 6 strun, progi na gryfie (jak gitara), delikatniejsze brzmienie. Uzywana od XV do XVIII w., potem zastapiena przez wiolonczele i kontrabas.\n- **Viola da braccio** (wl. \"viola na ramie\") - instrument trzymany poziomo na ramieniu lub pod broda. Miala 4 struny bez progow, jasniejsze brzmienie. Przodek wspolczesnych skrzypiec i altowki.\nNa ilustracji z Musee d'Unterlinden widac aniolki (w oltarzu Gronewalda lub podobnym dziele) trzymajace instrumenty w obu pozycjach.\n\n## Sposob 2 - kontekst epoki (renesans, XV-XVI w.)\nOba typy wiol wspolistnialy w epoce renesansu (XV-XVI w.). Viola da braccio stopniowo ewoluowala w kierunku skrzypiec (XVI w.), natomiast viola da gamba pozostala popularnym instrumentem kameralnym az po barok (ulubiony instrument Johanesa Brahms powiedzial w 1894 r. ze to ostatni instrument, jaki mu pozostal). Oltarz Matthiasa Grunewalda (ok. 1515) z Colmar jest wlasnie slynna lokalizacja ilustracji aniolkow grajacych na instrumentach smyczkowych.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 3, max 2 pkt):\n> - **2 pkt** - podanie obu nazw: viola da gamba i viola da braccio\n> - **1 pkt** - podanie tylko jednej prawidlowej nazwy\n> - **0 pkt** - odpowiedz bledna lub brak odpowiedzi\n> - **Akceptowane warianty:** viola da gamba / viola da braccio (obie nazwy wymagane)\n\nCo zapamietac? Roznica: da gamba = na kolanach (pionowo, 6 strun, progi); da braccio = na ramieniu (poziomo, 4 struny, bez progow - przodek skrzypiec).","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05/zad/4.1","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05","number":"4.1","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Wsrod pojec stosowanych w periodyzacji historii muzyki obecne sa okreslenia zaczerpniete ze sredniowiecznego pismiennictwa teoretycznego: ars antiqua, ars nova.\n\nNapisz, do ktorych stuleci odnosza sie te okreslenia.\nars antiqua ars nova","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Ars antiqua - XIII w. / Ars nova - XIV w.**\n\n## Sposob 1 - analiza historyczna (periodyzacja sredniowiecznej muzyki)\n- **Ars antiqua** (lac. \"stara sztuka\") - termin oznaczajacy styl wieloglosowy okresu XIII w. (ok. 1160-1300). Glownym osrodkiem byl Notre Dame w Paryzlu (Leonin, Perotin). Charakterystyka: organum, conductu, motet, rytmika modalna.\n- **Ars nova** (lac. \"nowa sztuka\") - termin pochodzi od traktatu Philippe'a de Vitry (ok. 1320) i oznacza styl kompozytorski XIV w. Glowna nowoscia byl rozwoj rytmiki (podzialy binarne obok trojdzielnych) i notacji menzuralnej. Glowni przedstawiciele: Philippe de Vitry (Francja) i Giovanni da Cascia (Wlochy, trecento).\n\n## Sposob 2 - kontekst historyczny\nTerminy \"ars antiqua\" i \"ars nova\" nie byly oryginalnymi okresleniami historycznymi - tworca XIV-wieczny Philippe de Vitry wprowadzil \"ars nova\" jako okreslenie nowego stylu, a w opozycji do niego pojawilo sie retroaktywne okreslenie \"ars antiqua\" dla stylu poprzedniej generacji. Granica miedzy nimi wyznacza ok. 1300 r., kiedy nowe techniki rytmiczne stopniowo zastepowaly starsze wzorce modalne.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 4.1, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - poprawne wskazanie obu stuleci: ars antiqua = XIII w., ars nova = XIV w.\n> - **0 pkt** - wskazanie tylko jednego stulecia lub odpowiedz bledna\n> - **Akceptowane warianty:** \"XIII wiek\" / \"14. wiek\" itp.\n\nCo zapamietac? Proste zapamietanie: ars antiqua = STARE (XIII w., szczyty - Notre Dame), ars nova = NOWE (XIV w., rytm i Philippe de Vitry).","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05/zad/4.2","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05","number":"4.2","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Wsrod pojec stosowanych w periodyzacji historii muzyki obecne sa okreslenia zaczerpniete ze sredniowiecznego pismiennictwa teoretycznego: ars antiqua, ars nova. Do zdobyczy ars nova nalezy m.in. rozwoj systemu rytmicznego i wyksztalcenie notacji odpowiedniej do jego zapisu.\n\nDo zdobyczy ars nova nalezy m.in. rozwoj systemu rytmicznego i wyksztalcenie notacji odpowiedniej do jego zapisu. Podaj nazwe tej notacji.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Notacja menzuralna**\n\n## Sposob 1 - analiza historyczna (notacja muzyczna)\nNotacja menzuralna (lac. mensura - miara) to system zapisywania wartosci rytmicznych dzwiekow, wyksztalcony w epoce ars nova (XIV w.) i stosowany az do XVII w. Jej glowna zaleta bylo precyzyjne okreslanie wartosci rytmicznych poszczegolnych nut:\n- Wprowadzila rozroznienie miedzy podzialy trojdzielne (perfectum) a dwudzielne (imperfectum)\n- Ksztalty nut symbolizowaly konkretne wartosci rytmiczne (maxima, longa, brevis, semibrevis, minima)\n- Umozliwila zapis polifonii izorytmicznej\nWczesniej stosowana byla notacja modalna (rhythmic modes), ktora dozwalala jedynie na szesc schematow rytmicznych.\n\n## Sposob 2 - kontekst epoki\nWynalazek notacji menzuralnej byl rewolucja podobna do wynalazku druku - umozliwial precyzyjne zapisywanie i odtwarzanie zlozonych utworow wieloglosowych. Philippe de Vitry w traktacie \"Ars nova\" (ok. 1320) usystematyzowal te notacje. Dala ona podstawy pod caly wspolczesny system zapisu muzycznego, ktory wyewolowal z niej przez kolejne stulecia.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 4.2, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - notacja menzuralna\n> - **0 pkt** - odpowiedz bledna lub brak odpowiedzi\n> - **Akceptowane warianty:** mensuralna notacja / system menzuralny\n\nCo zapamietac? Notacja menzuralna = notacja \"z miara\" - precyzyjny zapis wartosci rytmicznych, kluczowe osiagniecie ars nova XIV w.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05/zad/5.1","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05","number":"5.1","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Motet to gatunek muzyczny, ktory byl glownym polem rozwoju renesansowej polifonii.\n\nWymien nazwy dwoch technik kompozytorskich, ktore stosowano w motetach szkoly franko-flamandzkiej.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Dwie techniki sposrod: technika cantus firmus, technika imitacyjna, technika przeimitowana, technika nota contra notam, technika polichoralna**\n\n## Sposob 1 - analiza technik kompozytorskich (szkola franko-flamandzka)\nW motetach szkoly franko-flamandzkiej (XV - pocz. XVI w.) stosowano nastepujace glowne techniki:\n1. **Technika cantus firmus** - opieranie kompozycji wieloglosowej na zapozyczonym spiewie choralnym (gregorianskim lub swieckim) umieszczonym zazwyczaj w glosie tenorowym w dlugich wartosciach.\n2. **Technika imitacyjna** - nasliadowanie przez kolejne glosy identycznego lub podobnego motywu melodycznego po pewnym odstepie czasu (kanonicznie lub swobodnie).\n3. **Technika przeimitowania** - kazdy nowy fragment tekstu (punkt) zaczyna sie imitacyjnie we wszystkich glosach jednoczesnie - najbardziej dojrzala forma imitacji.\n4. **Technika nota contra notam** - wszystkie glosy posuwaja sie w tych samych wartosciach rytmicznych, tworzac styl homofoniczny.\n5. **Technika polichoralna** - podzial zespolu na dwa lub wiecej chorow wykonujacych naprzemiennie.\n\n## Sposob 2 - kontekst kompozytorow\nSzkola franko-flamandzka (niderlandzka) - trzy pokolenia mistrzow (ok. 1430-1550): Dufay i Binchois (I generacja), Ockeghem i Obrecht (II generacja), Josquin des Prez, Isaac i La Rue (III generacja). Motet byl ich glownym laboratoriom technicznym - w nim testowali i rozwijali techniki polifoniczne, ktore staly sie podstawa europejskiej muzyki.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 5.1, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - poprawne podanie dwoch technik\n> - **0 pkt** - tylko jedna technika lub bledna odpowiedz\n> - **Akceptowane warianty:** dowolne dwie z listy: cantus firmus, imitacyjna, przeimitowana, nota contra notam, polichoralna\n\nCo zapamietac? Najpopularniejsza odpowiedz na egzaminie: technika cantus firmus + technika imitacyjna.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05/zad/5.2","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05","number":"5.2","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Motet to gatunek muzyczny, ktory byl glownym polem rozwoju renesansowej polifonii.\n\nPodaj nazwisko przedstawiciela pierwszej lub drugiej generacji kompozytorow szkoly franko-flamandzkiej.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Josquin des Prez (lub: J. Ockeghem, J. Obrecht, Pierre de la Rue, H. Isaac)**\n\n## Sposob 1 - analiza historyczna (generacje szkoly franko-flamandzkiej)\nSzkola franko-flamandzka (niderlandzka) dzieli sie na generacje:\n- **I generacja** (ok. 1420-1460): Guillaume Dufay, Gilles de Bins dit Binchois - pionierzy stylu\n- **II generacja** (ok. 1460-1490): Johannes Ockeghem, Jacob Obrecht - mistrzowie kontrapunktu, zlozonych technik kanonicznych\n- **III generacja** (ok. 1490-1520): Josquin des Prez (Pres), Pierre de la Rue, Heinrich Isaac - szczyty techniki imitacyjnej i wyrazu emotonalnego\nZadanie prosi o I lub II generacje, wiec dopuszczalni sa: Ockeghem (II), Obrecht (II), ale tez Josquin (III) - klucz mowi \"pierwszej lub drugiej\". Uwaga: Josquin to III generacja, ale klucz go wymienia - CKE prawdopodobnie traktuje podzia generacyjny szerzej.\n\n## Sposob 2 - kontekst epoki\nKompozytorzy szkoly franko-flamandzkiej pracowali na dworach calej Europy - Ockeghem byl korolwskim kapelmistrzem Francji, Josquin pracowac we Wloszech i Francji, Isaac na dworze Maksymiliana I Habsburga. Ich muzyka wyznaczyc standardy polifonii renesansowej na cale stulecie.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 5.2, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - dowolne jedno nazwisko z listy: J. Ockeghem, J. Obrecht, Josquin des Prez, Pierre de la Rue, H. Isaac\n> - **0 pkt** - odpowiedz bledna lub brak odpowiedzi\n> - **Akceptowane warianty:** Josquin des Pres, Jan Ockeghem, Heinz Isaac itp.\n\nCo zapamietac? Najpewniejsza odpowiedz: **Josquin des Prez** - najslynniejszy kompozytor szkoly, zwany \"Beethovenem XV w.\" przez kronikarzy.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05/zad/6","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05","number":"6","points":3,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Podaj nazwy trzech instrumentow, ktore wchodzily w sklad barokowego zespolu towarzyszacego przedstawieniom dramma per musica i wyszly z uzycia w nastepnej epoce.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Trzy instrumenty sposrod: viola da gamba, teorba, chittarone, lutnia basowa (archilutnia), szpinet, klawesyn, kornet (cynk), szalamaja, flet blokowy (podluzny), traverso, trabka clarino**\n\n## Sposob 1 - analiza organologiczna (instrumenty barokowe, ktore wyszly z uzycia)\nZespol accompagnato (continualists) w barokowej operze (dramma per musica) obejmowal instrumenty pozniej zarzucone:\n- **Viola da gamba** - smyczkowy instrument gambowy; zastapiony wiolonczela i kontrabasem\n- **Teorba / chittarone** - wielka lutnia basowa z dodatkowa gryfem; zastapiona przez inne instrumenty basso continuo\n- **Archilutnia / lutnia basowa** - odmiana lutni z rozszerzonym rejestrem; zanikla po epoce baroku\n- **Szpinet** - mala klawesynopodobna klawiatura; zanikl na rzecz fortepianu\n- **Klawesyn** - instrument klawiszowy ze skubacym mechanizmem; wyparly go fortepian\n- **Kornet (cynk, cornetto)** - drewniany instrument dety z miseczkowatym ustnikiem; wyszedl z uzycia w XVII-XVIII w.\n- **Szalamaja** - dudy/piszczalka dawna; zastapiona przez oboj\n- **Flet blokowy (podluzny)** - w dominujacej roli zastapiony przez flet poprzeczny\n- **Trabka clarino** - technika gry w najwyzszym rejestrze trabki naturalnej; zanikla z introdukcja trabki wentylowej\n\n## Sposob 2 - kontekst historyczny\nDramma per musica (wloska opera barokowa, XVII w.) wymagala rozbudowanego apparato muzycznego. Zespol realizujacy basso continuo byl liczniejszy i bardziej zroznicowany niz pozniejsza orkiestra klasyczna. Z koncem baroku (polowa XVIII w.) nastapila \"rewolucja instrumentalna\" - uproszczenie i unifikacja obsady orkiestrowej.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 6, max 3 pkt):\n> - **3 pkt** - trzy poprawne instrumenty z listy\n> - **2 pkt** - dwa poprawne instrumenty\n> - **1 pkt** - jeden poprawny instrument\n> - **0 pkt** - odpowiedz bledna lub brak odpowiedzi\n> - **Akceptowane warianty:** cynk (zamiast kornet), archilutnia (zamiast lutnia basowa)\n\nCo zapamietac? Najlepsza odpowiedz: **klawesyn + viola da gamba + teorba** - trzy najbardziej typowe instrumenty barokowe, ktore zostaly zastapiowe przez fortepian, wiolonczele i kontrabas.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05/zad/7.1","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05","number":"7.1","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Georg Friedrich Handel to jeden z glownych barokowych przedstawicieli opery i oratorium.\n\nPodaj, jaki styl operowy reprezentuja dziela tego kompozytora.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Wloska opera seria (opera neapolitanska / bel canto)**\n\n## Sposob 1 - analiza historyczna (opera Handla)\nGeorg Friedrich Handel (1685-1759) pisywac przede wszystkim opery w stylu wloskiej **opery seria** (opery powaznej), zwanej tez opera neapolitanska (od glownego osrodka jej rozwoju - Neapolu). Cechy:\n- Libretto na tematy mitologiczne lub historyczne\n- Rozbudowane arie da capo (forma ABA) jako centrum dramatyczne\n- Recytatyw secco (suchy) do prowadzenia akcji\n- Wirtuozowskie partie wokalne w stylu **bel canto** (pieknego spiewu)\n- Glowne role pisane dla kastratow i sopranistek\nHandel tworzyl opery seriowe w Londynie (np. Rinaldo, Giulio Cesare, Tamerlano, Alcina).\n\n## Sposob 2 - kontekst epoki\nOpera seria to dominujacy gatunek operowy wloskiego baroku (ok. 1650-1750). Librettysta Alessandro Scarlatti i Pietro Metastasio wypracowali jej kanon: trzyaktowa struktura, idealizacja bohaterow, konflikty obowiazku i uczu. Handel w Anglii rywalizowal z wloskimi kompozytorami i lokalnym gustem, az w koncu zwrocil sie ku oratorium (Messiasz, 1741).\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 7.1, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - wloska opera seria / opera neapolitanska / bel canto\n> - **0 pkt** - odpowiedz bledna lub brak odpowiedzi\n> - **Akceptowane warianty:** opera seria, opera neapolitanska\n\nCo zapamietac? Handel = opera seria (wloska opera powazna z ariami da capo i wirtuozowskim spiewem bel canto).","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05/zad/7.2","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05","number":"7.2","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Georg Friedrich Handel to jeden z glownych barokowych przedstawicieli opery i oratorium.\n\nPodaj, jakim typem uwertury Handel poprzedzal swoje dziela operowe.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Uwertura francuska**\n\n## Sposob 1 - analiza formalna (typy uwertury barokowej)\nW baroku istnialy dwa glowne typy uwertury:\n1. **Uwertura wloska** (sinfonia) - uksztaltowana przez Alessandro Scarlattiego: schemat szybko-wolno-szybko (Allegro - Adagio - Allegro).\n2. **Uwertura francuska** - stworzony przez Jeana-Baptiste'a Lully'ego: schemat **wolno-szybko (-wolno)**: wolny, uroczysty wstep z punktowanym (synkopowanym) rytmem, szybka fugatowa czesc glowna, czasem powtorzenie wolnej czesci.\nHandel, mimo ze byl Niemcem pracujacym w Anglii, preferowac **uwertury francuskie** - mozna to slyszec m.in. w uwerturze do \"Messiasza\" i wielu operach seriowych.\n\n## Sposob 2 - kontekst historyczny\nUwertura francuska stala sie synonimem uroczystosci i splendoru na dworze Ludwika XIV. Lully stworzyl ja specjalnie dla krolewskich spektakli w Wersalu. Jej charakterystyczne punktowane rytmy (rytm francuski) kojarzyly sie z krolewskim marszem. Handel przejal ten styl jako znak prestizu, nawet komponujac dla angielskiej publicznosci.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 7.2, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - uwertura francuska\n> - **0 pkt** - odpowiedz bledna lub brak odpowiedzi\n> - **Akceptowane warianty:** \"ouverture francaise\" / uwertura typu francuskiego\n\nCo zapamietac? Handel poprzedzal opery **uwertura francesa** (wolno-szybko, z punktowanym rytmem), nie wloska sinfonia (szybko-wolno-szybko).","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05/zad/8","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05","number":"8","points":2,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Podaj dwa znaczenia terminu concertino.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Dwa znaczenia: (1) grupa solistow w concerto grosso; (2) maly jednoczesciowy koncert romantyczny**\n\n## Sposob 1 - analiza terminologiczna (dwa konteksty uzywania terminu)\n**Znaczenie 1 - barokowe:**\nW barokowym **concerto grosso** (XVII-XVIII w.) orkiestra dzielila sie na dwie grupy:\n- **Concertino** - mala grupa solistow (zazwyczaj 2-3 instrumentow, np. 2 skrzypiec + wiolonczela u Corellego)\n- **Ripieno / Tutti** - pelna orkiestra smyczkowa z continuo\nObie grupy dialogowaly i kontrastowaly. Przyklady: 12 Concerti grossi op. 6 Corellego, Brandenburgskie Bacha.\n\n**Znaczenie 2 - romantyczne:**\nOd wczesnego romantyzmu **concertino** oznacza maly, zwazle skonstruowany **koncert solowy** - zazwyczaj jednoczesciowy lub dwuczesciowy, z powolnym wstepem i szybkim allegrem w formie sonatowej. Krotsza i mniej rozbudowana forma niz pelny koncert. Przyklady: Concertino klarnetowe Webera (1811).\n\n## Sposob 2 - kontekst historyczny\nTermin \"concertino\" (wl. zdrobnienie od concerto) pierwotnie opisywal wewnatrzorkiestralny podpodzial. W XIX w. nabral nowego znaczenia jako osobny gatunek instrumentalny - lacze wirtuozeriii koncertu z zwiezloscia formy jednoczescciowej.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 8, max 2 pkt):\n> - **2 pkt** - poprawne wyjasnienie obu znaczen\n> - **1 pkt** - poprawne wyjasnienie jednego znaczenia\n> - **0 pkt** - odpowiedz bledna lub brak odpowiedzi\n> - **Akceptowane warianty:** \"solistyczna grupa w concerto grosso\" / \"krotki jednoczesciowy utwor koncertowy\"\n\nCo zapamietac? Concertino ma DWIE twarze: (1) maly zespol solistow w barokowym concerto grosso; (2) maly jednoczesciowy koncert z wczesnego romantyzmu.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05/zad/9","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05","number":"9","points":3,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie na sluchanie (przyklad dzwiekowy - Sciezka 1., 2.). Artysci jazzowi wielokrotnie siegali do tworczosci F. Chopina jako zrodla swoich inspiracji. Nagranie fragmentu utworu Chopin impressions Leszka Mozdzera.\n\nZapoznaj sie z nagraniem fragmentu utworu Chopin impressions Leszka Mozdzera, a nastepnie wymien trzy cechy muzyki Chopina, ktore inspiruja artystow jazzowych i sa dostrzegalne w przykladzie muzycznym.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Trzy cechy sposrod: wariantowosc i powtarzalnosc motywow, rytmy tancow ludowych, metrorytmika i przesuniecia akcentow, bogata harmonika, improwizacyjny charakter, wirtuozeria fortepianowa**\n\n## Sposob 1 - analiza muzyczna (cechy muzyki Chopina inspirujace jazz)\nMuzyka Chopina zawiera elementy, ktore naturalnie koresponduja z jezykiem jazzowym:\n1. **Wariantowosc motywow** - Chopin powtarza i wariantuje motywy, co odpowiada jazzowej technice wariacji na temat\n2. **Rytmy tancow ludowych** - mazurki, polonezy Chopina maja rytmy synkopowane i nieregularne akcenty, bliskie jazzowej swingowej metrorytmice\n3. **Przesuniecia akcentow** - w mazurkach akcenty czesto wypadaja na slabej czesci taktu (co 2. lub 3. osemka), co przypomina synkopy jazzowe\n4. **Bogata harmonika** - rozbudowane modulacje, chromatyka, nierozwiazane dysonanse Chopina sa bliskie harmonice jazzowej\n5. **Improwizacyjny charakter** - szczegolnie nokturny i ballady Chopina maja luzy melodyczny, improwizacyjna swobode frazowania\n6. **Wirtuozeria fortepianowa** - Chopin stworzyl nowy idiom pianistyczny, ktory sta sie podstawa dla jazzowych pianistow\n\n## Sposob 2 - kontekst Leszka Mozdzera\nLeszek Mozder to wybitny polski pianista jazzowy, ktory w \"Chopin Impressions\" swiadomie transplantuje muzyke Chopina w kontekst jazzowy. Jego interpretacje podkrslaja wlasnie rytmiczna swobode (rubato chopinowskie = swing jazzowy) i harmoniczne bogactwo.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 9, max 3 pkt):\n> - **3 pkt** - wskazanie trzech cech\n> - **2 pkt** - wskazanie dwoch cech\n> - **1 pkt** - wskazanie jednej cechy\n> - **0 pkt** - wskazania bledne lub brak odpowiedzi\n> - **Akceptowane warianty:** dowolne trzy z listy CKE\n\nCo zapamietac? Chopin inspiruje jazzmanow glownie trzema cechami: rytmiczna swoboda (synkopy, przesuniecia akcentow), bogata harmonika (chromatyka, modulacje) i improwizacyjny charakter melodyki.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05/zad/10","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05","number":"10","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie na sluchanie (przyklad dzwiekowy - Sciezka 3., 4.). Nagranie fragmentu spiewu choralowego.\n\nWysluchaj nagrania fragmentu spiewu choralowego i podkresl te terminy, ktore dotycza rodzaju tego spiewu i jego faktury.\nRodzaj spiewu: responsorialny / antyfonalny / tractim\nFaktura: heterofonia burdonowa / homofonia / monodia","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Rodzaj spiewu: responsorialny / Faktura: monodia**\n\n## Sposob 1 - analiza terminologiczna (choraly gregorianskie)\n**Rodzaj spiewu - responsorialny:**\nW spiewie liturgicznym chrzescijanskim rozroznia sie:\n- **Responsorialny** - spiewa solista (kantor), a chor/lud odpowiada refrenami lub ostatnim wersem. Dialogiczny charakter.\n- **Antyfonalny** - dwa chory spiewaja naprzemiennie pelne strofy. Brak solisty.\n- **Tractim** - nieprzerywany spiew jednego choru lub solisty bez dialogu.\nSpiew choralu gregorianka z kantorem i responsoriumem jest responsorialny.\n\n**Faktura - monodia:**\nSpiew choralny gregorianski to klasyczna **monodia** - jeden glos melodyczny bez akompaniamentu harmonicznego. W odrozneniu od:\n- **Polifonii** - kilka glosow melodycznych\n- **Homofonii** - melodia z akompaniamentem akordowym\n- **Heterofonia burdonowa** - melodia nad nieruchoma nuta pedalna\n\n## Sposob 2 - kontekst liturgiczny\nChorak gregoriaski (gregorianum) to repertuar jednoglosowych spiewow koscielnych sformalizowany przez Kosciol Katolicki (nazewnictwo od papiezy Grzegorza I, VI w.). Jego monofoniczna, bez miary metrycznej, w skalach koscielnych (modalnych) faktura jest charakterystyczna.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 10, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - podkreslenie OBU wlasciwych terminow: responsorialny + monodia\n> - **0 pkt** - tylko jeden prawidlowy lub bledne\n> - **Akceptowane warianty:** tylko lacznie oba terminy\n\nCo zapamietac? Choryz gregorianskie: faktura = **monodia** (1 glos); wykonanie liturgiczne najczesciej **responsorialne** (kantor + chor).","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05/zad/11.1","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05","number":"11.1","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie na sluchanie (przyklad dzwiekowy - Sciezka 5., 6.). Nagranie fragmentu utworu M. Ravela.\n\nWysluchaj nagrania fragmentu utworu M. Ravela. Podaj nazwe hiszpanskiego tanca, ktory zostal poddany stylizacji w dziele M. Ravela.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Bolero**\n\n## Sposob 1 - analiza historyczna (Bolero Ravela i taniec hiszpanski)\n**Bolero** to hiszpanski taniec towarzyski w metrum trojdzielnym (3/4), w umiarkowanym tempie, z charakterystycznym rytmem kasztaniet. Originalny taniec pochodzi z polowy XVIII w. (zwtorzone przez Sebastiana Cereza).\nMaurice Ravel w swoim slynnym **Bolero** (1928) poddal ten taniec stylistycznej stylizacji:\n- Zachowal charakterystyczny rytm bolero (powtarzany nieprzerwanie przez caly utwor w werblu)\n- Temat melodyczny powtarzany jest 18 razy przez rozne instrumenty przy stopniowo wzrastajacym obsadzie i dynamice\n- Utwor jest arcydzielem instrumentacji - demonstracja barw orkiestry\nChorales muzyczne Bolera sa: ostinato rytmiczne + gradualne crescendo.\n\n## Sposob 2 - kontekst tworzosci Ravela\nRavel wielokrotnie siegac do kultury hiszpanskiej - zyl blisko granicy, jego matka miala hispanskie korzenie (baskijskie). Bolero bylo zamowione przez tancerke Ide Rubinstein jako muzyka baletowa. Stalo sie jednym z najczesciej wykonywanych orkiestrowych utworow XX w.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 11.1, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - bolero\n> - **0 pkt** - odpowiedz bledna lub brak odpowiedzi\n> - **Akceptowane warianty:** Bolero (z wielka litera rowniez)\n\nCo zapamietac? Bolero Ravela (1928) = stylizacja hispanskiego tanca bolero; charakterystyczne: ostinato rytmiczne + crescendo orchestralny przez caly utwor.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05/zad/11.2","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05","number":"11.2","points":3,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie na sluchanie (przyklad dzwiekowy - Sciezka 5., 6.). Nagranie fragmentu utworu M. Ravela. Do wyboru instrumenty: flet, oboj milosny, klarnet, saksofon, rog, trabka con sordino, puzon.\n\nWymien, w kolejnosci pojawiania sie w prezentowanym przykladzie, nazwy trzech instrumentow, ktore wykonuja melodie tematu (poczynajac od instrumentu, ktory gra temat jako pierwszy). Nazwy instrumentow wybierz z podanych: flet, oboj milosny, klarnet, saksofon, rog, trabka con sordino, puzon.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**1. oboj milosny / 2. trabka con sordino / 3. saksofon**\n\n## Sposob 1 - analiza sluchowa (instrumentacja Bolera Ravela)\nW slynnym Bolero Ravela (1928) temat pojawia sie 18 razy, za kazdym razem grany przez inne instrumenty lub kombinacje instrumentow. We fragmencie arkusza wysluchujemy trzech prezentacji tematu:\n1. **Oboj milosny** (oboe d'amore) - odmiana oboju o poszerzonym rejestrze w dol, cieplejszym, nieco nosowym brzmieniu; brzmi bardziej milosnie i orientalnie niz zwykly oboj\n2. **Trabka con sordino** (trabka z sordinkiem) - metalowe brzmienie stlumione sordinkiem, dajace efekt nasowy i tajemniczy\n3. **Saksofon** - instrument z drewna drozgowego z metalowym kielichem, brzmienie midzy klarynetem a romantyzmem jazzu\nKolejnosc jest kluczowa - trzeba ja zapamietac: oboj milosny - trabka con sordino - saksofon.\n\n## Sposob 2 - kontekst instrumentacyjny\nRavel byl mistrzem instrumentacji - jego Bolero jest wrecz podecznikiem orchestracji. Wybor kolejnosci instrumentow jest przemyslany: od miekkiego, lirycznego oboju milosnego przez metaliczne trabki po charakterystyczny saksofon (ulubiony instrument Ravela, kojarzacy sie z Paryem i jazzem lat 20. XX w.).\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 11.2, max 3 pkt):\n> - **3 pkt** - trzy instrumenty w kolejnosci: oboj milosny, trabka con sordino, saksofon\n> - **2 pkt** - dwa instrumenty we wlasciwym miejscu\n> - **1 pkt** - jeden instrument we wlasciwym miejscu\n> - **0 pkt** - odpowiedz niepoprawna lub brak\n> - **Akceptowane warianty:** oboe d'amore (zamiast oboj milosny)\n\nCo zapamietac? Kolejnosc w Bolero Ravela: 1. oboj milosny (cieplo) -> 2. trabka con sordino (metal stlumiony) -> 3. saksofon (jazzy).","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05/zad/11.3","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05","number":"11.3","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie na sluchanie (przyklad dzwiekowy - Sciezka 5., 6.). Nagranie fragmentu utworu M. Ravela.\n\nPodaj przyklad innego utworu M. Ravela, ktorego tytul wskazuje na inspiracje kultura hiszpanska.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Rapsodia hiszpanska (lub: Godzina hiszpanska, Habanera, Alborada del gracioso, Pawana na smierc infantki, Don Kichot i Dulcynea)**\n\n## Sposob 1 - analiza tworczosci Ravela z inspiracja hiszpanska\nMaurice Ravel (1875-1937) byl zafascynowany kultura hiszpanska i wielokrotnie czerpac z niej inspiracje:\n- **Rapsodia hiszpanska** (1907-08) - czteroczescciowy poemat orkiestrowy z wyraznymi elementami flamenko, joty i habanery\n- **Godzina hiszpanska** (L'Heure espagnole, 1911) - jednoaktowa opera komiczna na tle Sewilli\n- **Habanera** (1895/1907) - tytulowy taniec kubanski/hiszpanski\n- **Alborada del gracioso** (Poranna serenada blagla, 1905/12) - z cyklu Miroirs, z elementami muzyki andaluzyjskiej\n- **Pawana na smierc infantki** (Pavane pour une infante defunte, 1899) - nawiazanie do tradycji dworskich tancow hiszp.\n- **Don Kichot i Dulcynea** (1932-33) - cykl piesni na glos i orkiestre z postacia Don Kichota\n\n## Sposob 2 - kontekst biogaficzny\nRavel wychoval sie w Paryzu, ale jego matka Marie Delouart miala pochodzenie baskijsko-hiszp. On sam utozsamial sie z kultura pirenejska i wielokrotnie spedza czas w Hiszpanii. Bolero bylo dla niego swiadomym holdeu dla rhythmu ispanskiego.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 11.3, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - dowolny jeden z: Rapsodia hiszpanska, Godzina hiszpanska, Chanson espagnole, Habanera, Alborada del gracioso, Pawana na smierc infantki, Don Kichot i Dulcynea\n> - **0 pkt** - odpowiedz bledna lub brak odpowiedzi\n\nCo zapamietac? Najpewniejsza odpowiedz: **Rapsodia hiszpanska** - orchestrowy poemat Ravela z wyraznymi elementami muzyki hiszp. w tytule.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05/zad/12","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05","number":"12","points":3,"ptype":"closed","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Ocen prawdziwosc podanych informacji. Wybierz P, jesli informacja jest prawdziwa, albo F - jesli jest falszywa.\n\n1. Sredniowieczne i renesansowe motety byly oparte wylacznie na tekstach religijnych.\n2. Singspiel, wodewil i spiewogra sa pokrewnymi gatunkami scenicznymi.\n3. Divertimento to osiemnastowieczny jednoczesciowy utwor instrumentalny, ktory budowa zblizony jest do klasycznej formy sonatowej.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**1 - F (Falsz) / 2 - P (Prawda) / 3 - F (Falsz)**\n\n## Sposob 1 - analiza kazdego stwierdzenia\n**Stwierdzenie 1: \"Sredniowieczne i renesansowe motety byly oparte wylacznie na tekstach religijnych.\" - FALSZ**\nMotety juz w sredniowieczu (ars antiqua, ars nova) mogly zawierac warstwy swieckie - tzw. motety polytekstowe (francuskie teksyty swieckie w gornym glosie + teksty lacinskie religijne w dolnym). Renesansowe motety take mialy charakter swicki (np. Mozarty weselne). Wiec \"wylacznie\" jest nieprawdziwe.\n\n**Stwierdzenie 2: \"Singspiel, wodewil i spiewogra sa pokrewnymi gatunkami scenicznymi.\" - PRAWDA**\nWszystkie trzy to gunkty teatralne laczace mowiony dialog ze spiewanymi numerami muzycznymi:\n- **Singspiel** (niem.) - opera komiczna z mowionymi dialogami (Mozart: Czarowy flet, Uprowadzenie z seraju)\n- **Wodewil** (fr. vaudeville) - francuska odmiana teatru z piosenkami popularnego charakteru\n- **Spiewogra** - polska odpowiednik singspiel/opera comique\nRzeczywiscie sa pokrewnymi gatunkami teatru muzycznego.\n\n**Stwierdzenie 3: \"Divertimento to osiemnastowieczny jednoczesciowy utwor instrumentalny \" - FALSZ**\n**Divertimento** to gatunek wieloczesciowy (zazwyczaj 4-7 czesci), a nie jednoczesciowy. Byl to lekki, rozrywkowy utwr instrumentalny na solistow lub maly zespol, popularny w XVIII w. (Mozart: Divertimento KV 136, 137, 138). Blizej serenadzie i kasacji, niz jednoczesciowej formie.\n\n## Sposob 2 - kontekst epoki\nPrawda/Falsz na historii muzyki wymaga znajomosci definicji gatunkow. Kluczowe rozroznienie: motet sredniowieczny byl wielowarstowy (polytekstowy) z elementami swieckim; divertimento to zawsze forma cykliczna.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 12, max 3 pkt):\n> - **3 pkt** - trzy poprawne: F, P, F\n> - **2 pkt** - dwa poprawne\n> - **1 pkt** - jedno poprawne\n> - **0 pkt** - odpowiedz bledna lub brak\n\nCo zapamietac? 1-F (motety nie tylko religijne), 2-P (singspiel/wodewil/spiewogra - pokrewne), 3-F (divertimento = wieloczesciowe, nie jednoczesciowe).","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05/zad/13","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05","number":"13","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Znaczaca pomoc w badaniach dorobku wybitnych kompozytorow stanowia katalogi systematyczne ich tworczosci.\n\nPodaj nazwisko wybranego kompozytora, ktorego dziela sygnowane sa w tytule nie tylko nazwa gatunkowa i tonacja, lecz takze numerem katalogowym.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**W.A. Mozart (lub: J.S. Bach, L. van Beethoven, D. Scarlatti)**\n\n## Sposob 1 - analiza katalogów tworczosci\nSystematyczne katalogi tworczosci oznaczaja dziela kompozytorow numerami katalogowymi, ktore sa podawane w tytulach:\n- **W.A. Mozart** - numery **KV (Kochel-Verzeichnis)** lub K, np. \"Sonata fortepianowa C-dur KV 545\"\n- **J.S. Bach** - numery **BWV (Bach-Werke-Verzeichnis)**, np. \"Toccata i fuga d-moll BWV 565\"\n- **L. van Beethoven** - numery **op. (opus)**, np. \"V symfonia c-moll op. 67\" (chocrz opus nie jest katalogiem jak KV, to jest powszechnie stosowane)\n- **D. Scarlatti** - numery **K (Kirkpatrick)** lub L (Longo), np. \"Sonata e-moll K 380\"\n\n## Sposob 2 - kontekst muzykologiczny\nKatalogi sa niezbedne, bo wielu kompozytorow tworzylo setki lub tysiace dziel - samo gatunek i tonacja nie wystarczaja do identyfikacji. Kochel w 1862 r. skatalogował 626 dziel Mozarta; Bach-Werke-Verzeichnis liczy 1128 pozycji.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 13, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - dowolne poprawne nazwisko: Mozart, Bach, Beethoven, Scarlatti\n> - **0 pkt** - odpowiedz bledna lub brak odpowiedzi\n> - **Akceptowane warianty:** Wolfgang Amadeus Mozart / Johann Sebastian Bach\n\nCo zapamietac? Najlepsza odpowiedz: **Mozart** (KV) lub **Bach** (BWV) - dwa najslynniejsze katalogi. Scarlatti (K/L) tez akceptowany.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05/zad/14.1","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05","number":"14.1","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Ponizsze polecenia dotycza tworczosci Ludwiga van Beethovena.\n\nPodaj tytul wybranego cyklu wariacji tego kompozytora.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**33 wariacje C-dur na temat Diabellego op. 120 (lub: 32 wariacje c-moll na temat wlasny)**\n\n## Sposob 1 - analiza tworczosci Beethovena (cykly wariacyjne)\nBeethoven tworzyl samodzielne cykle wariacyjne jako niezalezne dziela:\n- **33 wariacje C-dur na temat Diabellego op. 120** (1819-1823) - najslynniejszy cykl, na temat walca wydawcy Antona Diabellego. Arcydzielo poznego okresu, porownywane z Wariajami Goldbergowskimi Bacha.\n- **32 wariacje c-moll na temat wlasny** WoO 80 (1806) - niepowstaly jako opus, napisany na temat wlasny Beethovena\n- **7 wariacji C-dur na temat \"God Save the King\"** WoO 78 (1802-03)\n- **6 wariacji F-dur na temat \"Nel cor piu non mi sento\"** WoO 70 (1795) - na temat arii z opery Paisiella\n\n## Sposob 2 - kontekst historyczny\nWariacje u Beethovena to nie ornamentacja tematu, lecz gleboka transformacja. Wariacje Diabellego uznawane sa za jedno z szczytowych dziel muzycznych - 33 wariacje daleko wykraczaja poza pokorny walcyk Diabellego i staja sie filozoficzna podroza.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 14.1, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - poprawny tytul jednego cyklu wariacji Beethovena\n> - **0 pkt** - odpowiedz bledna lub brak odpowiedzi\n> - **Akceptowane warianty:** Wariacje Diabellego / Wariacje c-moll\n\nCo zapamietac? Najslynniejszy samodzielny cykl wariacyjny Beethovena: **Wariacje Diabellego op. 120** (33 wariacje na temat walca Diabellego, 1823).","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05/zad/14.2","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05","number":"14.2","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Ponizsze polecenia dotycza tworczosci Ludwiga van Beethovena.\n\nPodaj tytul wybranego dziela L. van Beethovena, w ktorym temat z wariacjami jest jedna z czesci utworu.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**III symfonia Es-dur op. 55 \"Eroica\" (lub: Sonata fortepianowa f-moll op. 57 \"Appassionata\")**\n\n## Sposob 1 - analiza formy (temat z wariajami jako czesc cyklu)\nW klasycznym cyklu symfonicznym lub sonatowym temat z wariacjami pojawia sie jako jedna z czesci:\n- **III Symfonia Es-dur op. 55 \"Eroica\" (1803-04)** - II czesc to \"Marcia funebre\" w formie wariacji na temat marsza zalobnego. Temat z wariajami zakorzeniony w marszu.\n- **Sonata fortepianowa f-moll op. 57 \"Appassionata\" (1804-06)** - II czesc (Andante con moto) to temat Des-dur z wariacjami, stanowiacy liryczne centrum sonaty.\nInne przykladowe Beethovenowskie dziela z wariacjami jako czesccia: IX Symfonia (finale z wariacjami na temat \"Ode an die Freude\"), Kwartet smyczkowy op. 131.\n\n## Sposob 2 - kontekst tworczosci Beethovena\nBeethoven rozwinowal forme wariacyjna na dwa sposoby: (1) samodzielne cykle wariacyjne (Wariacje Diabellego), (2) wariacje wbudowane w cykl sonatowy lub symfoniczny jako jedna z czesci. Obie tradycje kontynuowal i rozszerszal.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 14.2, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - III symfonia Eroica lub Sonata Appassionata (albo inne dzielo Beethovena z wariacjami jako czesccia)\n> - **0 pkt** - odpowiedz bledna lub brak odpowiedzi\n> - **Akceptowane warianty:** Eroica / III symfonia / Appassionata / Sonata f-moll op. 57\n\nCo zapamietac? Beethoven: wariacje jako czesc wiekszego cyklu - najslynniejsze przykladzie: **Eroica** (II czesc - marsz zalobny z wariajami) i **Appassionata** (II czesc - Andante z wariajami).","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05/zad/15","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05","number":"15","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Przeczytaj uwaznie ponizszy opis, a nastepnie podaj imie i nazwisko kompozytora, o ktorym mowa w tekscie.\n\nW wieku siedemnastu lat stal sie autorem jednej z najbardziej znanych romantycznych uwertur koncertowych, napisanych jako muzyka do dramatu Szekspira. Wystepujacy w niej czarowny taniec elfow stal sie \"muzyczna wizytowka\" symfonicznego stylu tego kompozytora.\n\nPrzeczytaj uwaznie ponizszy opis, a nastepnie podaj imie i nazwisko kompozytora, o ktorym mowa w tekscie.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Feliks Mendelssohn-Bartholdy**\n\n## Sposob 1 - analiza wskazowek w tekscie\nOpis zawiera kilka kluczowych wskazowek:\n1. **\"W wieku siedemnastu lat\"** - Mendelssohn urodzil sie w 1809 r., a Uwertture do Snu nocy letniej napisal w 1826 r. (majac 17 lat).\n2. **\"Jedna z najbardziej znanych romantycznych uwertur koncertowych\"** - Uwertura do \"Snu nocy letniej\" op. 21 jest klasycznym przykladem uwertury programowej (koncertowej).\n3. **\"Napisanych jako muzyka do dramatu Szekspira\"** - Szekspir \"Sen nocy letniej\" = Mendelssohn.\n4. **\"Czarowny taniec elfow\"** - synkopowany, lekki motyw elfow w pianissimo jest muzyczna wizytowka Mendelssohna i jego stylu \"lekkosci i wdzieku\".\n\n## Sposob 2 - kontekst biograficzny\nFeliks Mendelssohn-Bartholdy (1809-1847) napisal Uwertture do \"Snu nocy letniej\" op. 21 w 1826 r. jako 17-latek - demonstracja niezwyklego talentu. Piec lat pozniej zlozyl do niej muzyke sceniczna (Wesele elfow, Marsz weselny). Jego styl charakteryzuje sie lirycznoscia, przejrzystoscia faktury i \"elfim\" wdzikiem - elementy te staly sie jego znakiem rozpoznawczym.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 15, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - Feliks Mendelssohn-Bartholdy\n> - **0 pkt** - odpowiedz bledna lub brak odpowiedzi\n> - **Akceptowane warianty:** F. Mendelssohn, Mendelssohn\n\nCo zapamietac? Uwertura do \"Snu nocy letniej\" (1826, 17 lat) = Mendelssohn. Elfowy taniec z Snu nocy letniej to jego muzyczna wizytowka.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05/zad/16.1","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05","number":"16.1","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zapoznaj sie z zacytowanym fragmentem wypowiedzi F. Liszta, a nastepnie wykonaj polecenia umieszczone pod cytatem.\n\nOd niepamietnych czasow slowo spiewane dawalo powod do laczenia muzyki z utworami literackimi lub quasi-literackimi. Ale obecna tendencja zmierza do scislejszego ich zespolenia niz kiedykolwiek. Coraz wiecej arcydziel muzycznych wchlania w siebie arcydziela literatury. Dlaczego muzyka, ktora zrosla sie tak nierozerwalnie z tragedia Sofoklesa i z odami Pindara, mialaby sie wahac przed polaczeniem, w inny wprawdzie sposob, ale za to jeszcze lepszy, z dzielami zrodzonymi pod wplywem inspiracji nieznanej starozytnym, dlaczego mialaby sie obawiac przymierza z takimi nazwiskami, jak Dante i Szekspir? (Alfred Einstein, Muzyka w epoce romantyzmu, Krakow 1965.)\n\nPodaj, o jakiej idei charakterystycznej dla estetyki sztuki romantycznej wypowiadal sie w ten sposob F. Liszt.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Idea syntezy sztuk (lub idea korespondencji sztuk)**\n\n## Sposob 1 - analiza cytatu Liszta\nLiszt w cytacie mowi o lacze muzyki z literatura: \"Coraz wiecej arcydziel muzycznych wchlania w siebie arcydziela literatury\" i przywoluje zwiazek muzyki z dramatem (Sofokles) i poezja (Pindar, Dante, Szekspir). To wyraz **idei syntezy sztuk** - przekonania, ze rozne dziedziny artystyczne powinny sie laczyc i wzajemnie inspirowac.\n\n**Idea syntezy sztuk** (niem. Gesamtkunstwerk - \"totalny dzielo sztuki\") to jedna z kluczowych idei romantyzmu. Gloszono, ze muzyka, literatura i inne sztuki powinny sie laczyc w jednosc. Liszt realizowal ta idea poprzez programowe kompozycje instrumentalne inspirowane literatura.\n\n**Idea korespondencji sztuk** to blizki termin oznaczajacy przekonanie, ze sztuki sa wzajemnie pokrewne i moga sie nawzajem inspirowac, przeplywac i tlumaczyc.\n\n## Sposob 2 - kontekst estetyczny\nW XIX w. rozne mysli estetyczne glosily powiazanie sztuk: filozofia A. Schopenhauera (muzyka najwyzszym wyjaznieniem woli swiatowej), estetyka Richarda Wagnera (Gesamtkunstwerk = opera jako synteza wszystkich sztuk), symbolizm literacki (\"muzycznosc\" poezji Baudelaire'a i Mallarme'go).\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 16.1, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - idea syntezy sztuk / idea korespondencji sztuk\n> - **0 pkt** - odpowiedz bledna lub brak odpowiedzi\n> - **Akceptowane warianty:** Gesamtkunstwerk, synteza sztuk, korespondencja sztuk\n\nCo zapamietac? Liszt w cytacie wyraza romantyczna **idee syntezy sztuk** - muzyka i literatura sa pokrewne i powinny sie laczyc.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05/zad/16.2","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05","number":"16.2","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zapoznaj sie z zacytowanym fragmentem wypowiedzi F. Liszta, a nastepnie wykonaj polecenia umieszczone pod cytatem. (Alfred Einstein, Muzyka w epoce romantyzmu, Krakow 1965.)\n\nPodaj nazwe stworzonego przez F. Liszta gatunku muzyki instrumentalnej, ktory jest odzwierciedleniem powyzszych pogladow kompozytora.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Poemat symfoniczny**\n\n## Sposob 1 - analiza terminologiczna (gatunek stworzony przez Liszta)\n**Poemat symfoniczny** (niem. Sinfonische Dichtung) to gatunek muzyki programowej stworzony przez Franciszka Liszta (1811-1886). Cechy charakterystyczne:\n- Jednoczesciowy utwr orkiestrowy (lub wieloczesciowy wykonywany bez przerwy)\n- Inspirowany dzielem literackim, poetyckim, mitologicznym lub obrazem\n- Muzyczna narracja odwzorowuje tok fabuly lub idei dziela literackiego\n- Elastyczna forma - motyw przewodni (leitmotiv) jako spinacz\nLiszt stworzyl 13 poematow symfonicznych, m.in.: \"Co slychac na gorze?\", \"Tasso\", \"Preludia\", \"Orfeus\", \"Mazeppa\", \"Festklange\", \"Hunni\", \"Hamlet\", \"Bitwa Hunow\", \"Idealy\".\n\n## Sposob 2 - kontekst historyczny\nPrzy stworzeniu poematu symfonicznego Liszt realizowal idea laczenia muzyki i literatury, o ktorej piszad w cytowanym ustepie. Gatunek ten stad sie wzorcem dla wielu kompozytorow: Richard Strauss (Don Juan, Till Eulenspiegel, Don Kichot), Smetana (Ma vlast), Sibelius (Finlandia), Noskowski (Step).\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 16.2, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - poemat symfoniczny\n> - **0 pkt** - odpowiedz bledna lub brak odpowiedzi\n> - **Akceptowane warianty:** symfoniczny poemat / Sinfonische Dichtung\n\nCo zapamietac? Liszt + muzyka programowa = **poemat symfoniczny** (jego wynalazek, 13 utworow, inspiracje literackie).","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05/zad/16.3","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05","number":"16.3","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zapoznaj sie z zacytowanym fragmentem wypowiedzi F. Liszta, a nastepnie wykonaj polecenia umieszczone pod cytatem. (Alfred Einstein, Muzyka w epoce romantyzmu, Krakow 1965.)\n\nPodaj tytul inspirowanego literatura symfonicznego dziela F. Liszta, w ktorym kolejne czesci nosza tytuly: Inferno (Pieklo) - Purgatorio (Czysciec) - Magnificat.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Symfonia Dantejska**\n\n## Sposob 1 - analiza wskazowek (Inferno, Purgatorio, Magnificat)\nWskazowki sa bardzo precyzyjne:\n- **Inferno (Pieklo)** - I czesc\n- **Purgatorio (Czysciec)** - II czesc\n- **Magnificat** - koncowy choral kobiecego glosu\nTo trojdzielna struktura nawiazujaca do **\"Boskiej komedii\"** Dantego Alighieri (1265-1321). Symfonia Dantejska Liszta (1857) jest syfonii programowa inspirowana wlasnie \"Boska komedia\" - Liszt przeszedl z Dantego przez Pieklo i Czysciec do Raju (Magnificat).\n\n## Sposob 2 - kontekst historyczny\nFranciszek Liszt napisal **Symfonie Dantejska** (\"Eine Symphonie zu Dantes \"Divina Commedia\"\") w latach 1855-1856, zadedykowana Richardowi Wagnerowi. Jest to dwuczesciowa symfonia (Inferno + Purgatorio) z dodatkowym chorem Magnificat na koniec, tworzacym trzecia sekcje. Liszt odrzucil pomysl napisania czwartek czesci \"Paradiso\" twierdzac, ze raj jest poza mozliwosci muzycznego opisu.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 16.3, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - Symfonia Dantejska\n> - **0 pkt** - odpowiedz bledna lub brak odpowiedzi\n> - **Akceptowane warianty:** Dante-Symphonie / Symfonia do Boskiej Komedii Dantego\n\nCo zapamietac? Inferno + Purgatorio + Magnificat = **Symfonia Dantejska** Liszta (1857), inspiracja: Boska Komedia Dantego.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05/zad/17","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05","number":"17","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Ponizej zamieszczono nazwy tancow oraz nazwy krajow.\n\nKazdemu z tancow (1.-4.) przyporzadkuj nazwe jednego kraju, z ktorego ten taniec pochodzi (A-E).","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**1-D (furiant - Czechy), 2-C (trepak - Rosja), 3-B (czardasz - Wegry), 4-E (fandango - Hiszpania)**\n\n## Sposob 1 - analiza etniczna tancow\n1. **Furiant** - czeski taniec ludowy w metrum trójdzielnym z charakterystycznymi przesunietymi akcentami i szybkim tempem. Bedacy czeskim tancm ludowym, wprowadzony do muzyki artystycznej przez Smetane i Dvoraka. **Czechy = D**\n\n2. **Trepak** - rosyjski taniec ludowy w metrum dwudzielnym, energiczny, radosny, z charakterystycznymi przysiadami (kazachok). Znany z baletu Czajkowskiego \"Dziadek do orzechow\". **Rosja = C**\n\n3. **Czardasz** - wegierski taniec w dwoch czesciach: powolny lassau i szybki friss. Charakterystyczna zmiana tempa i rytmu. Znany z muzyki Brahmsa (Tance Wegierskie) i Kodalya. **Wegry = B**\n\n4. **Fandango** - hiszpanski taniec w metrum trojdzielnym, z kasztanetami i gitara. Pochodzi z Andaluzji, wirtuozowski i namienty. Znany z opery Mozarta Wesele Figara (Ah tutti contenti). **Hiszpania = E**\n\n## Sposob 2 - kontekst nacjonalizmu muzycznego XIX w.\nRomantyczny nacjonalizm muzyczny eksponowal tance ludowe jako wyraz narodowej tozsamosci: Czechy (Smetana, Dvorak), Wegry (Liszt, Brahms), Rosja (Czajkowski), Hiszpania (Albenz, Falla, Ravel).\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 17, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - wszystkie cztery poprawnie: 1-D, 2-C, 3-B, 4-E\n> - **0 pkt** - odpowiedz niepelna lub bledna\n\nCo zapamietac? Furiant=Czechy, Trepak=Rosja, Czardasz=Wegry, Fandango=Hiszpania.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05/zad/18.1","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05","number":"18.1","points":2,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Ponizej wymieniono trzy symfonie Karola Szymanowskiego: Symfonia \"Piesn o nocy\", II Symfonia B-dur, Symfonia koncertujaca.\n\nUloz chronologicznie wymienione symfonie K. Szymanowskiego - zacznij od utworu najwczesniejszego - oraz okresl aparat wykonawczy kazdej z nich.\n\nLp. | Symfonia | Aparat wykonawczy\n1. | |\n2. | |\n3. | |","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Chronologia: 1. II Symfonia B-dur / 2. \"Piesn o nocy\" / 3. Symfonia koncertujaca**\n\nAparaty wykonawcze:\n1. II Symfonia B-dur - wielka orkiestra symfoniczna\n2. \"Piesn o nocy\" - orkiestra symfoniczna + chor + sopran (lub tenor) solo\n3. Symfonia koncertujaca - orkiestra symfoniczna z koncertujacym fortepianem\n\n## Sposob 1 - analiza chronologiczna tworczosci Szymanowskiego\nKarol Szymanowski (1882-1937) mial trzy glowne okresy tworczosci:\n- **I okres (1900-1914) - postromantyczny/neoromanyczny:** inspiracja Brahmsem, Regererem, Wagnerem. Naleza tu: **II Symfonia B-dur op. 19 (1909-10)**.\n- **II okres (ok. 1914-1920) - impresjonistyczno-ekspresjonistyczny:** orientalizm, wyrafinowana kolorystyka, wpywy Debussy'ego i Skriabina. Nalazy tu: **III Symfonia \"Piesn o nocy\" op. 27 (1914-16)** - na orkiestre, chor i tenor/sopran solo, na tekst perskiego poety Djalal ad-Dina Rumiego.\n- **III okres (ok. 1922-1937) - narodowy:** inspiracja muzyka podhalanska i folklorem polskim. Nalaze tu: **IV Symfonia Koncertujaca op. 60 (1932)** - na fortepian koncertujacy i orkiestre.\n\n## Sposob 2 - szczegoly techniczne\nSymfonia \"Piesn o nocy\" jest szczytowym osiagnieciem okresu impresjonistycznego - bogata instrumentacja, orientalne skale, wyrafinowana harmonia i bogactwo barwne. IV Symfonia Koncertujaca ma rysy narodowe: mazurkowe rytmy, podhalanska modalnosc.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 18.1, max 2 pkt):\n> - **2 pkt** - wlasciwa chronologia + poprawny aparat wykonawczy wszystkich trzech\n> - **1 pkt** - tylko chronologia lub tylko aparat wykonawczy\n> - **0 pkt** - odpowiedz bledna lub brak\n\nCo zapamietac? Kolejnosc: II Symfonia B-dur (1910, I okres) -> \"Piesn o nocy\" (1916, II okres) -> Symfonia Koncertujaca (1932, III okres).","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05/zad/18.2","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05","number":"18.2","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Ponizej wymieniono trzy symfonie Karola Szymanowskiego: Symfonia \"Piesn o nocy\", II Symfonia B-dur, Symfonia koncertujaca.\n\nWybierz jedna z tych symfonii i omow jej cechy w kontekscie przynaleznosci do wlasciwego okresu tworczosci kompozytora.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Omowienie dowolnej z trzech symfonii z odniesieniem do cech wlasciwego okresu tworczosci**\n\nPrzykladowe opisy:\n\n**II Symfonia B-dur (I okres, postromantyczny):**\nSymfonia B-dur pochodzi z I (postromantycznego) okresu tworczosci Szymanowskiego. Wykazuje cechy poznoromantycznej symfoniki inspirowanej Brahmsem i Regerem: rozbudowana orkiestracja, duzy ladunek emocjonalny, zlozony kontrapunkt. Formalnie: zasadniczo dwuczesciowa, ale z nawiazaniem do 4-czesciowego schematu symfonicznego.\n\n**Symfonia \"Piesn o nocy\" (II okres, impresjonistyczno-ekspresjonistyczny):**\nSymfonia pochodzi z II (impresjonistyczno-ekspresjonistycznego) okresu tworczosci. Charakteryzuje sie wyrafinowana kolorystyka brzmieniowa, bogata harmonika i stosowaniem motywow orientalnych - konsekwencja tekstu perskiego poety Djalal ad-Dina Rumiego. Obsada wokalno-instrumentalna (orkiestra + chor + sopran solo) podkresla liryczno-poetycki charakter dziela.\n\n**Symfonia Koncertujaca (III okres, narodowy):**\nSymfonia reprezentuje III (narodowy) okres tworczosci Szymanowskiego. Inspiracja muzyka polska (szczegolnie podhalanska) przejawia sie w stosowaniu modalnosci (gamy podhalanskie), rytmow tanecznych (oberek, mazurek) i energetycznej wirtuozerii solowego fortepianu.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 18.2, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - poprawny opis wybranej symfonii z odniesieniem do cech wlasciwego okresu\n> - **0 pkt** - opis bledny lub brak odpowiedzi\n\nCo zapamietac? Szymanowski: I okres (postromantyczny) -> II Symfonia B-dur; II okres (orientalny/impresjonistyczny) -> Piesn o nocy; III okres (narodowy) -> Symfonia Koncertujaca.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05/zad/19.1","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05","number":"19.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"W ktorym okresie wynaleziono sposob zapisu dzwieku na tasmie filmowej (sciezke dzwiekowa)? Zaznacz wlasciwa odpowiedz.\n\nA. 1911-1920\nB. 1921-1930\nC. 1931-1940\nD. 1941-1950","answer":"B","answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**B. 1921-1930 (lub A. 1911-1920)**\n\n## Sposob 1 - analiza historyczna (historia dzwieku filmowego)\nHistoria dzwieku zsynchronizowanego z filmem:\n- **1891** - Edison i Dickson eksperymentowali z synchronizacja fonofilmu z kinetofonem\n- **1919** - Josef Massolle i Jo Engl (Niemcy) opatentowali Tri-Ergon - system zapisu dzwieku optycznego na tasme filmowa\n- **1922** - Lee De Forest opatowal Phonofilm - praktyczny system zapisu dzwieku optycznego na klatce filmowej\n- **1926-1927** - \"Don Juan\" (Vitaphone, 1926) i **\"Spiewak jazzbandu\"** (The Jazz Singer, 1927) - pierwsze filmy z zsynchronizowanym dzwiekiem, wytyczajace koniec ery kina niemego\nZapis dzwieku optycznego na tasme (sciezka dzwiekowa jako czesc klatki filmowej) byl tedy wynaleziony w **latach 20. XX w. (1921-1930)**, chocrz eksperymenty zaczely sie wczesniej (stad mozliwa tez odpowiedz A. 1911-1920).\n\n## Sposob 2 - kontekst historyczny\nKino nieme trwalo od 1895 (bracia Lumiere) do ok. 1928-1930. Rewolucja dzwiekowa (\"talkies\") skonczyla era kina niemego. Hollywood przeszedl na dzwiek w 1927-1928.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 19.1, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - B (1921-1930) lub A (1911-1920)\n> - **0 pkt** - C lub D\n\nCo zapamietac? Sciezka dzwiekowa (zapis dzwieku na tasme filmowa) = lata 20. XX w. (odpowiedz B), ewentualnie lata 10. (A) ze wzgledu na wczesne eksperymenty.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":"maturazai","answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05/zad/19.2","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05","number":"19.2","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Wyjasnij, w jaki sposob muzyka towarzyszyla filmowi przed zastosowaniem sciezki dzwiekowej zsynchronizowanej z obrazem.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Muzyce towarzyszyl pianista (taper) grajacy na zywo przy projekcji; lub muzyk organiowy / maly zespol**\n\n## Sposob 1 - analiza historyczna (muzyka do kina niemego)\nPrzed wynalezieniem sciezki dzwiekowej (ok. 1926-1927) filmy nieme mialy muzyke wykonyywana na zywo:\n1. **Taper** (ang. piano player, niem. Filmklavier-Spieler) - pianista siedzacy przy ekranie i improwizujacy lub grajacy z nut podklad muzyczny dostosowany do akcji na ekranie. Slowo \"taper\" pochodzi prawdopodobnie od franc. \"taper\" = tupac.\n2. **Organista kinowy** - w wiekszych kinach instalowano wielkie organy kinowe (np. Wurlitzer) z efektami dzwiekowymi.\n3. **Maly zespol lub orkiestra** - w najbardziej prestizowych kinach zatrudniano kilku muzykow lub nawet orkiestre.\nMuzyka bylo recznie synchronizowana z akcja - muzyk obserwowac ekran i dostosowywac tempo i nastroj.\n\n## Sposob 2 - kontekst kulturowy\nTaper byl postacia kultowa wczesnego kina. Komponisci specjalnie pisali \"kinoteky\" - zbiorniki fragmentow muzycznych do roznych nastrojow (poscig, romans, burza), ktore taper dobiral do akcji. Niektorzy tapera slyneli ze zdolnosci improwizacyjnych.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 19.2, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - poprawne wyjasnienie: pianista/taper gral na zywo przy projekcji\n> - **0 pkt** - odpowiedz bledna lub brak odpowiedzi\n> - **Akceptowane warianty:** \"muzyk gral na zywo\" / \"taper improwizowali\" / \"gral pianista\"\n\nCo zapamietac? Kino nieme = **taper** (pianista) grajacy na zywo przy ekranie, dostosowujac muzyk do akcji filmowej.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05/zad/20","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05","number":"20","points":3,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"W sredniowiecznym systemie studiow muzyka byla czescia tzw. quadrivium, czyli grupy czterech nauk operujacych liczba. Element liczbowy jest tez istotny w niektorych technikach lub kierunkach kompozytorskich wyksztalconych w XX wieku.\n\nPodaj nazwy trzech takich dwudziestowiecznych technik lub kierunkow.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Trzy techniki/kierunki sposrod: dodekafonia, serializm, muzyka stochastyczna, muzyka elektroniczna, muzyka komputerowa**\n\n## Sposob 1 - analiza technik XX-wiecznych z elementem liczbowym\nSredniowieczna muzyka nalezy do quadrivium (arytmetyka, geometria, astronomia, muzyka) - muzyka byla nauka operujaca liczbami. W XX w. powrocil pierwiastek liczbowy w nowych technikach:\n\n1. **Dodekafonia** (gr. dodeka = dwanascie) - technika 12-tonowa Arnolda Schonberga (1921). Szereg 12 tonow chromatycznej skali tworzy podstawe compositiową - liczby (numeracja tonow 1-12) steruja procesem kompozycyjnym.\n\n2. **Serializm** (Punktualizm) - rozszerzenie dodekafonii na parametry rytmiczne, dynamiczne i artykulacyjne (Boulez, Stockhausen, lata 50. XX w.). Wszystkie parametry sa podporzadkowane szeregom matematycznym.\n\n3. **Muzyka stochastyczna** - Iannis Xenakis stosowal rachunek prawdopodobienstwa i statystyk matematycznych do kompozycji (\"Metastaseis\", 1953-54). Liczby steruja gestaltami dzwiekowymi.\n\n4. **Muzyka elektroniczna** - odrodzenie zainteresowania liczba przez synteze dzwieku sinusoidalnego (fale dzwiekowe opisywane matematycznie). Studia w Kolonii (WDR) i Paryzu.\n\n5. **Muzyka komputerowa** - algorytmiczne kompozycje, w ktorych oprogramowanie (liczby/algorytmy) generuje lub przetwarza dzwiek.\n\n## Sposob 2 - kontekst historyczny\nXX-wieczny powrot do matematycznosci muzyki to reakcja na romantyczn ekspresjonizm - poszukiwanie obiektywnosci i rygoru.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 20, max 3 pkt):\n> - **3 pkt** - trzy poprawne techniki/kierunki\n> - **2 pkt** - dwie poprawne\n> - **1 pkt** - jedna poprawna\n> - **0 pkt** - odpowiedz bledna lub brak\n\nCo zapamietac? Najlepsza odpowiedz: **dodekafonia + serializm + muzyka stochastyczna** - wszystkie trzy opieraja sie na liczbach jako podstawowym parametrze kompozycji.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05/zad/21.1","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05","number":"21.1","points":3,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie na sluchanie i analize zapisu nutowego (przyklad dzwiekowy - Sciezka 7., 8.; nuty na s. 10-12; tekst na s. 13). Przedmiotem zadania jest Lament Nimfy Claudia Monteverdiego oraz poglad kompozytora przekazany przez jego brata - Giulia Cesarego. Przyklad nutowy: Claudio Monteverdi NON HAVEA FEBO ANCORA, Rappresentativo (Madrigali guerrieri et amorosi, libro ottavo, Venetia 1638), partie: Canto, Tenore primo, Tenore secondo, Basso, Basso continuo.\n\nMoj brat mowi, ze nie tworzy swych dziel przypadkiem; jego intencja bylo sprawic, by mowa (poezja) byla pania harmonii, nie sluga; brat moj pojmuje prima prattica jako te, ktora zabiega o doskonalosc harmonii, czyli uwaza ona harmonie nie za dowodzona, ale dowodzaca, nie za sluge, ale pania mowy. (Ewa Obniska, Claudio Monteverdi, Gdansk 1993.)\n\nZapoznaj sie z trescia wypowiedzi Giulia Cesarego Monteverdiego i podaj znaczenie terminow prima pratica (prattica) i seconda pratica (prattica), a takze wyjasnij, czego dotyczyl spor zwolennikow jednego i drugiego stylu. (Prima pratica: ; Seconda pratica: ; Przedmiot sporu: )","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Prima pratica: styl renesansowej polifonii z prymatem muzyki nad slowem / Seconda pratica: nowy styl barokowy z prymatem slowa nad muzyka / Przedmiot sporu: rola slowa w muzyce i zakres swobody kontrapunktu**\n\n## Sposob 1 - analiza terminologiczna (spor o style)\n**Prima pratica** (lac. \"pierwsza praktyka\") - termin Claudia Monteverdiego na starszy styl polifonii renesansowej, reprezentowany glownie przez Palestrino i Willaerta. Cechy:\n- Zakres kontrapunktu scisle przestrzegany (dysonanse jako przepisiowe przejscia)\n- Harmonia jako cel i dominanta - muzyka ma \"panowac\" nad slowem\n- Polifonia chóralna a cappella\n- Wzorzec: Palestrina, szczyty renesansowego kontrapunktu\n\n**Seconda pratica** (lac. \"druga praktyka\") - termin Monteverdiego na nowy styl wczesnego baroku. Cechy:\n- Tekst poetycki determinuje przebieg muzyki - slowo \"panuje\" nad harmonika\n- Dysonanse moga byc uzywane swobodniej dla wyrazu emocjonalnego slowa (text-painting)\n- Monodia akompaniowana, stile recitativo, basso continuo\n- Wzorzec: Cipriano de Rore, Monteverdi\n\n**Przedmiot sporu:** Muzyk Giovanni Maria Artusi (1600) skrytykował dysonanse Monteverdiego jako naruszenie zasad kontrapunktu. Monteverdi (przez brata Giulia Cesarego) odpowiedzial, ze w nowej praktyce slowo determinuje muzyke, wiec dysonanse sa uzasadnione wyrazem tekstu.\n\n## Sposob 2 - kontekst historyczny\nSpor prima/seconda pratica to fundamentalny przelom muzyczny ok. 1600 r.: od renesansowej polifonii chóralnej do barokowej monodii akompaniowanej, od muzyki \"absolutnej\" do muzyki \"sluzacej\" tekstowi poetyckiemu.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 21.1, max 3 pkt):\n> - **3 pkt** - poprawne wyjasnienie obu terminow i przedmiotu sporu\n> - **2 pkt** - oba terminy lub jeden termin + przedmiot sporu\n> - **1 pkt** - jeden termin lub przedmiot sporu\n> - **0 pkt** - odpowiedz bledna lub brak\n\nCo zapamietac? Prima pratica = muzyka nad slowem (Palestrina, stary kontrapunkt); Seconda pratica = slowo nad muzyka (Monteverdi, swobodne dysonanse); spor = o role slowa i zakres swobody harmonicznej.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05/zad/21.2","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05","number":"21.2","points":3,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie na sluchanie i analize zapisu nutowego (przyklad dzwiekowy - Sciezka 7., 8.; nuty na s. 10-12; tekst na s. 13). Przedmiotem zadania jest Lament Nimfy Claudia Monteverdiego. Tlumaczenie tekstu zamieszczono na s. 13.\n\nPo wysluchaniu przykladu dzwiekowego i zapoznaniu sie z zapisem nutowym wymien trzy cechy Lamentu Nimfy swiadczace o tym, iz madrygal ten nalezy do seconda pratica.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Trzy cechy sposrod: obsada z glosem solowym i b.c., styl recytatywny, forma dramatyczna/madrygal koncertujacy, dysonanse, bogata harmonika ekspresyjna**\n\n## Sposob 1 - analiza cech seconda pratica w Lamencie Nimfy\nLament Nimfy (Lamento della ninfa) z \"Madrigali guerrieri et amorosi\" Libro VIII (1638) Monteverdiego jest przykladem seconda pratica:\n\n1. **Obsada: glos solowy (sopran), tercet meski (TBB) i basso continuo** - w przeciwienstwie do renesansowego a cappella chor, mamy tu solistke z towarzyszacym kwartetem meskich glosow i b.c. To typowe dla madrygalu koncertujacego.\n\n2. **Obecnosc basso continuo (b.c.)** - nieustajaca partia basowa z cyframi harmonic - fundamentalna cecha barokowego stylu, nieobecna w renesansowej polifonii a cappella.\n\n3. **Styl recytatywny** - partia solowa nimfy ma charakter deklamacyjny, z rytmem podyktowanym przez tekst (secondo pratica: slowo = mistrz).\n\n4. **Forma dramatyczna** - podzia na obserwatorow (tercet meski) i protagonistke (nimfa). Dramatyczny dialog i narracja.\n\n5. **Dysonanse uzyte dla ekspresji** - nierozwiazane dysonanse, chromatyka, jako wyraz smutku i rozpaczy porzuconej nimfy.\n\n6. **Bogata harmonika** - modulacje i nieoczekiwane zmiany harmoniczne w sluzbie ekspresji tekstu.\n\n## Sposob 2 - kontekst\nMadrygal koncertujacy (madrigale concertato) to nowa forma wczesnego baroku: solisc + male ensemble + b.c., odmienna od renesansowego madrigale a 5 voci.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 21.2, max 3 pkt):\n> - **3 pkt** - trzy cechy seconda pratica\n> - **2 pkt** - dwie cechy\n> - **1 pkt** - jedna cecha\n> - **0 pkt** - odpowiedz bledna lub brak\n\nCo zapamietac? Lament Nimfy - seconda pratica = styl recytatywny + b.c. + solista + dysonanse jako wyraz smutku.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05/zad/21.3","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05","number":"21.3","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie na sluchanie i analize zapisu nutowego (przyklad dzwiekowy - Sciezka 7., 8.; nuty na s. 10-12; tekst na s. 13). Przedmiotem zadania jest Lament Nimfy Claudia Monteverdiego. Autorska wskazowka wykonawcza na poczatku partytury dotyczy swobodnego tempa.\n\nAutorska wskazowka wykonawcza na poczatku partytury dotyczy swobodnego tempa. Podaj przyklad innego srodka, za pomoca ktorego owczesni spiewacy podkreslali \"uczucia duszy\".","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Gorgia (ozdoby wokalne) / ornamenty / zroznicowanie dynamiki**\n\n## Sposob 1 - analiza retoryki muzycznej (srodki ekspresji wokalnej baroku)\nW epoce Monteverdiego spiewacy stosowali specjalne techniki do wyrazania \"uczuc duszy\" (affetti):\n\n1. **Gorgia** (wl. gorgia = gardlo) - specjalna technika wokalna polegajaca na szybkich biegnikach i zdobieniach wykonyywanych glownie w gardle. Gorgia byla najceniona ozdoba wokalna wczesnego baroku, opisana szczegolowo w traktatach (Giulio Caccini \"Le nuove musiche\", 1602).\n\n2. **Ornamenty i ozdoby melodii** - tryle (trillo), mordenty, portamenti, acciaccatury - wspolnie podkreslaly wyrazy uczuciowe w odpowiednich miejscach tekstu.\n\n3. **Zroznicowanie dynamiki** - crescendo i decrescendo w ramach frazy (messa di voce - wybrzmiewanie tonu), as srodek emocjonalnego wyrazu.\n\n## Sposob 2 - kontekst traktatowy\nGiulio Caccini, wspoltworca monodii, opisal gorgie w \"Le nuove musiche\" jako naturalne przedluzenie wyrazu emocjonalnego. Wykonawcy wczesnobarokowi mieli duza swobode improwizacyjna w stosowaniu zdobien.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 21.3, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - gorgia / ozdoby/ornamenty / zroznicowanie dynamiki\n> - **0 pkt** - odpowiedz bledna lub brak\n\nCo zapamietac? Srodki wyrazu uczuc w baroku: **gorgia** (szybkie biegniki wokalne), **ornamenty** (tryle, mordenty) i **dynamika** (messa di voce).","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05/zad/21.4","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05","number":"21.4","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie na sluchanie i analize zapisu nutowego (przyklad dzwiekowy - Sciezka 7., 8.; nuty na s. 10-12; tekst na s. 13). Przedmiotem zadania jest Lament Nimfy Claudia Monteverdiego. Monteverdi okresla swoj utwor jako rappresentativo (przedstawienie).\n\nMonteverdi okresla swoj utwor jako rappresentativo (przedstawienie). Podaj jedna ceche utworu, ktora o tym zadecydowala.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Podzial na obserwatorow i monolog nimfy (lub: recytatyw dramatyczny, komentarz wykonawczy w partyturze)**\n\n## Sposob 1 - analiza formy dramatycznej Lamentu Nimfy\nMonteverdi okreslil swoj utwr jako \"rappresentativo\" (przedstawienie, teatralne) - bo ma cechy dramatyczne:\n\n1. **Podzial na obserwatorow i protagonistke:** Tercet meski (Tenor I, Tenor II, Bas) peni role obserwatorow-narratorow, komentujacych akcje w trzeciej osobie (\"Mira ch'a sé n'alletta\" = \"Patrz, jak sie wabi\"). Natomiast sopranistka (Nimfa) wyglosza swoj lament w pierwszej osobie - to monolog dramatyczny.\n\n2. **Dramatyczny recytatyw** w partii Nimfy - rytm melodii podporzadkowany jest deklamacji tekstu, co nadaje jej cechy teatralne.\n\n3. **Komentarz wykonawczy w partyturze** - Monteverdi zamiescil wskazowke o swobodnym tempie dla partii Nimfy (\"a tempo del l'affetto del l'animo\"), co jest typowe dla partytury teatralnej.\n\n## Sposob 2 - kontekst stile rappresentativo\nStile rappresentativo (styl teatralny) byl jednym ze stylow wczesnobarokowych - laczyl elementy operowe (recytatyw, dramat) z forma madrygalu. Lament Nimfy jest przykladem madrigale-dramma.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 21.4, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - jedna z: podzial na obserwatorow/nimfe, recytatyw dramatyczny, komentarz wykonawczy\n> - **0 pkt** - odpowiedz bledna lub brak\n\nCo zapamietac? Rappresentativo = teatralne: nimfa-protagonistka (monolog) vs. tercet obserwatorow, z dramatycznym recytatywem.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05/zad/22.1","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05","number":"22.1","points":2,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie na sluchanie i analize zapisu nutowego (przyklad dzwiekowy - Sciezka 9., 10.; nuty na s. 15-18). Przedmiotem zadania jest kantata Weinen, Klagen, Sorgen, Zagen [Placze, jeki, troski, leki] Jana Sebastiana Bacha. Przyklad nutowy s. 15-17: Dominica Jubilate \"Weinen, Klagen, Sorgen, Zagen\", SINFONIA. Adagio assai - partie: Oboe, Violino I, Violino II, Viola I, Viola II, Continuo e Fagotto. Przyklad nutowy s. 18: fragment choralny (Lento) - partie: Violino I, Violino II, Viola I, Viola II, Fagotto, Soprano, Alto, Tenore, Basso, Continuo. Tlumaczenie calego tekstu choru: \"Placze, jeki, troski, leki, bole, meki, ci za chleb powszedni maja, co do Pana sie przyznaja.\"\n\nWymien dwa srodki kompozytorskie, jakimi J.S. Bach w Sinfonii posluzyl sie dla zilustrowania tytulu kantaty Placze, jeki, troski, leki.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Dwa srodki sposrod: tonacja molowa, wolne tempo, chromatyka, figury retoryczne (westchnienia/thmesis), oboj (miekka barwa), liryczny charakter melodii**\n\n## Sposob 1 - analiza muzyczna Sinfonii z kantaty \"Weinen, Klagen \"\nKantata \"Weinen, Klagen, Sorgen, Zagen\" BWV 12 Bacha to kantatato pasyjne. Sinfonia (wstep instrumentalny) ilustruje tytulowe plakanie, jeki, troski i leki poprzez:\n\n1. **Tonacja molowa (f-moll)** - dur jako jasny, mol jako ciemny - f-moll wyrazalo w baroku smutek i cierpienie.\n\n2. **Wolne tempo (Adagio assai)** - wolna melodia kojarzy sie z bolesonsa, powolnym krokiem zalobnym.\n\n3. **Chromatyka** - poltonowe kroki w dol w melodii oboju symbolizowaly opadanie, smutek, lez. To figura retoryczna: \"katabasis\" (opadanie).\n\n4. **Figury retoryczne - westchnienia (thmesis/anaptyxis)** - melodia podzielona przez drobne pauzy, tworzace efekt \"westchnien\". Thmesis to figura retoryczna muzyki barokowej: przerwa w melodii imitujaca westchnienie.\n\n5. **Oboj** - wybor oboju jako instrumentu solowego (zamiast skrzypiec) - oboj ma miekkie, liryczne i nieco smutne brzmienie, kojarzone z zalem i tesknotami.\n\n6. **Liryczny charakter melodii** - szerokie, kantabilne frazy o placzliwym charakterze.\n\n## Sposob 2 - kontekst retoryki muzycznej\nBach byl mistrzem retoryki muzycznej (Musica poetica) - swiadomie uzywac figury retoryczne (katabasis, thmesis, patopoia) do wyrazu emocji.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 22.1, max 2 pkt):\n> - **2 pkt** - dwa poprawne srodki\n> - **1 pkt** - jeden poprawny srodek\n> - **0 pkt** - odpowiedz bledna lub brak\n\nCo zapamietac? Bach w Sinfonii \"Weinen Klagen\": **f-moll + Adagio + chromatyka opadajaca + westchnienia oboju** = muzyczny portret plakania i troski.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05/zad/22.2","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05","number":"22.2","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie na sluchanie i analize zapisu nutowego (przyklad dzwiekowy - Sciezka 9., 10.; nuty na s. 15-18). Przedmiotem zadania jest kantata Weinen, Klagen, Sorgen, Zagen [Placze, jeki, troski, leki] Jana Sebastiana Bacha.\n\nOpisz, w jaki sposob J.S. Bach odmalowuje w partii choru uczucia cierpienia.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Opis jednego srodka: figury retoryczne westchnien (thmesis) / dlugie wartosci rytmiczne / chromatyka / powtarzalnosc motywow**\n\n## Sposob 1 - analiza choru kantaty BWV 12\nBach w partii choru \"Weinen, Klagen, Sorgen, Zagen\" odmalowuje cierpienie przez:\n\n1. **Figury retoryki muzycznej - westchnienia (thmesis):** Melodia w partii choru jest podzielona przez drobne pauzy osmotkowe, tworzace efekt westchnien po kazdym slowie - \"Weinen Klagen Sorgen Zagen\" - kazde slowo jest muzycznym westchnieniem. Thmesis = figura polegajaca na przerwaniu melodii dla podkreslenia wyrazu.\n\n2. **Figura \"patopoia\"** (gr. cierpienie) - chromatyczne postepy poltonowe w dol w melodii glosow, symbolizujace opadanie, lamiacy sie glos, lez. Chromatyczna opadajaca linia basu lub tenoru wyrazala cierpienie.\n\n3. **Dlugie wartosci rytmiczne** - spiewanie kazd ego slowa w dlugich nutach, podkreslajace teze i zaleganie bolu.\n\n4. **Powtarzalnosc motywow w czterech glosach** - ta sama figura lamentacyjna pojawia sie kolejno we wszystkich glosach choru, potegujac nastroj smutku przez akumulacje.\n\n## Sposob 2 - kontekst retoryki muzycznej\nW baroku istniala cala nauka figur retoryki muzycznej (\"Musica poetica\" Joachima Burcharda, Christoph Bernhard i in.) - figury sluzyly do wyrazania konkretnych emocji i stanow duszy.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 22.2, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - opis z odniesieniem do jednego poprawnie rozpoznanego srodka\n> - **0 pkt** - blednie rozpoznany srodek lub brak odpowiedzi\n\nCo zapamietac? Cierpienie w chore Bacha: **figury westchnien (thmesis)** + **chromatyczne poltonowe opadanie** + **powtarzalnosc lamentacyjnych motywow**.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05/zad/23.1","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05","number":"23.1","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Na podstawie analizy wzrokowej fragmentu choralnego kantaty J.S. Bacha (nuty na s. 18) wykonaj polecenia.\n\nOkresl technike kompozytorska wystepujaca w partii choru.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Technika imitacyjna**\n\n## Sposob 1 - analiza nutowa (partia choru kantaty BWV 12)\nW fragmencie choralnym kantaty \"Weinen, Klagen\" (nuty s. 18) partia choru wykazuje **technike imitacyjna**: poszczegolne glosy (Soprano, Alto, Tenore, Basso) wchodza kolejno z tym samym lub podobnym motywem melodycznym po krotkim odstepie czasu. Kazdy glos \"nasladuje\" (imituje) melodie poprzedniego, tworzac efekt kanonu lub fugatu.\nCharakterystyczne cechy techniki imitacyjnej:\n- Kolejne wejscia glosow\n- Powtorzenie tego samego motywu w roznych glosach\n- Mala odleglosc czasowa miedzy wejsciami\nJest to technika typowa dla polifonii barokowej, przejeta z renesansu.\n\n## Sposob 2 - kontekst polifonii Bacha\nBach byl mistrzem techniki imitacyjnej i fugi. W kantatach czesto stosowal fugato na poczatku choru - wstepna ekspozycja imitacyjna wszystkich glosow. \"Weinen, Klagen\" to przyklad wprowadzenia tematu lamentacyjnego we wszystkich glosach po kolei.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 23.1, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - technika imitacyjna\n> - **0 pkt** - odpowiedz bledna lub brak odpowiedzi\n> - **Akceptowane warianty:** imitacja, fugato\n\nCo zapamietac? Partia choru w fragmentowym zapisie nutowym = **technika imitacyjna** (glosy wchodza kolejno z tym samym motywem).","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05/zad/23.2","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05","number":"23.2","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Na podstawie analizy wzrokowej fragmentu choralnego kantaty J.S. Bacha (nuty na s. 18) wykonaj polecenia.\n\nPodaj nazwe techniki kompozytorskiej wykorzystanej do ksztaltowania partii basu (continuo i fagotto).","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Technika ostinatowa (basso ostinato / ostinato)**\n\n## Sposob 1 - analiza nutowa (partia basu/continuo)\nW fragmencie choralnym kantaty \"Weinen, Klagen\" (s. 18) partia basu (Continuo e Fagotto) wykazuje **technike ostinatowa**: ten sam krotki model (motyw) basowy jest powtarzany nieustannie przez caly przebieg choru bez zmiany.\n\nBasso ostinato (wl. \"nieustepliwy bas\") to:\n- Krotki motyw melodyczny w partii basu, regularnie powtarzany\n- Nad nim glosy wyzksze rozwijaja wolna polifonie lub harmonie\n- Tworzac caly czas innowacje harmoniczne nad stalym basem\nTechnika ta daje poczucie nieuchronnosci i cyklicznosci - idealna dla wyrazenia nieustajacego bolu i cierpienia.\n\n## Sposob 2 - kontekst historyczny\nBasso ostinato bylo ulubiona technika baroku. Uzywali jej Purcell (\"When I am laid in earth\" z Dydony), Monteverdi (Lament Nimfy), Bach (Crucifixus z Mszy h-moll). Technika ta wywodzi sie z renesansowych tancow (passacaglia, chaconne, folia) i staje sie barokowym symbolem lamentu i cierpienia.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 23.2, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - technika ostinatowa / basso ostinato / ostinato\n> - **0 pkt** - odpowiedz bledna lub brak odpowiedzi\n> - **Akceptowane warianty:** basso continuo to nie to samo co basso ostinato - unikac mylenia tych terminow\n\nCo zapamietac? Bas w chorale Bacha = **basso ostinato** (powtarzany krotki motyw basowy), nie tylko basso continuo.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05/zad/23.3","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05","number":"23.3","points":2,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Na podstawie analizy wzrokowej fragmentu choralnego kantaty J.S. Bacha (nuty na s. 18) wykonaj polecenia.\n\nOkresl sposob ksztaltowania melodyki w partiach instrumentow smyczkowych oraz zwiazek budowy tych partii z przebiegiem glosu basowego.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Melodyka smyczkow = progresja krotkich motywow; zwiazek z basem = 4-taktowe odcinki analogiczne do ostinatowych repetycji basu**\n\n## Sposob 1 - analiza nutowa (partie smyczkowe vs bas)\n**Sposob ksztaltowania melodyki smyczkow:**\nW partiach instrumentow smyczkowych (skrzypiec I, II i altu) melodia ksztaltuje sie poprzez **progresje** - powtarzanie krotkich motywow melodycznych na coraz wyzszych lub nizszych stopniach skali. Progresja to sekwencja motywow przesunieta harmonicznie lub melodycznie. Kroki motywow sa zazwyczaj opadajace (symbolizuja cierpienie) i powtarzaja sie regularnie.\n\n**Zwiazek partii smyczkowych z basem:**\nPartie smyczkowe tworza powtarzalne **4-taktowe odcinki melodyczne** - ich cykl powtorzeniowy odpowiada cyklowi basowego modelu ostinatowego. To znaczy: za kazdym razem gdy bas powtarza swoj model (ostinato), smyczki rowniez powtarzaja analogiczny 4-taktowy odcinek melodyczny (z modyfikacjami harmonicznymi). Budowa smyczkow jest \"zsynchronizowana\" z budowa basu.\n\n## Sposob 2 - kontekst formy\nTo typowa budowa dla passacaglii/chaconne/formy lamentacyjnej - bas ostinato wyznacza cykl harmoniczny, nad nim glosy rozwijaja kontrapunktyczne warianty w powiazanej rytmicznie periodycznosci.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 23.3, max 2 pkt):\n> - **2 pkt** - progresja krotkich motywow + zwiazek z basem (4-taktowe odcinki analogiczne do ostinato)\n> - **1 pkt** - tylko melodyka lub tylko zwiazek z basem\n> - **0 pkt** - odpowiedz bledna lub brak\n\nCo zapamietac? Smyczki = **progresja** (krotkie motywy przesuwane harmonicznie); zwiazek z basem = **4-taktowa periodycznosc** zgodna z ostinatem basowym.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05/zad/23.4","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05","number":"23.4","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Na podstawie analizy wzrokowej fragmentu choralnego kantaty J.S. Bacha (nuty na s. 18) wykonaj polecenia. Wroc do partytury Lamentu Nimfy C. Monteverdiego (s. 10-12).\n\nWroc do partytury Lamentu Nimfy C. Monteverdiego (s. 10-12) i podaj, ktora z technik zastosowanych w kantacie J.S. Bacha jest tez obecna w tamtym przykladzie.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Technika ostinatowa (i imitacyjna)**\n\n## Sposob 1 - analiza porownawcza (Lament Nimfy vs kantata Bacha)\nW zadaniu pytamy, ktora z technik zastosowanych w kantacie Bacha (BWV 12) jest tez obecna w Lamencie Nimfy Monteverdiego (s. 10-12).\n\nW kantacie Bacha zidentyfikowalismy (z poprzednich zadan):\n- **Technika imitacyjna** - w partii choru (zad. 23.1)\n- **Technika ostinatowa** - w partii basu continuo (zad. 23.2)\n\nW Lamencie Nimfy Monteverdiego:\n- **Technika ostinatowa** - basso ostinato jest fundamentem Lamentu Nimfy! Powtarzajacy sie tetrachord opadajacy (4 dol) w basie to typowy \"lamento-bass\" (la-sol-fa-mi opadajace chromatycznie). To charakterystyczna cecha Lamentu.\n- **Technika imitacyjna** - w partiach tercetu meskiego obserwatorow (TBB) mozna rowniez znalezc elementy imitacji.\n\nKlucz CKE wymienia obydwie: technika ostinatowa i imitacyjna.\n\n## Sposob 2 - kontekst historyczny\nBasso ostinato lamentacyjne przeszlo z muzyki wloskiej XVII w. (Monteverdi) do muzyki barokowej (Bach, Purcell). Oba przyklady - Lament Nimfy i chor z kantaty Bacha - sa klasycznymi przykadami tej samej tradycji.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 23.4, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - technika ostinatowa / imitacyjna (obie akceptowane)\n> - **0 pkt** - odpowiedz bledna lub brak odpowiedzi\n\nCo zapamietac? Lament Nimfy i chor z kantaty Bacha laczyz **basso ostinato** - ta sama technika lamentacyjna w obu przykladach.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05/zad/23.5","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05","number":"23.5","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Na podstawie analizy wzrokowej fragmentu choralnego kantaty J.S. Bacha (nuty na s. 18) wykonaj polecenia.\n\nWymien nazwy dwoch barokowych form tanecznych, w ktorych stosowano technike wykorzystana w Lamencie Nimfy oraz w chorze z kantaty J.S. Bacha.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Technika ostinatowa: passacaglia / chaconne / folia; Technika imitacyjna: allemande / gigue**\n\n## Sposob 1 - analiza form tanecznych z technikami barokowymi\nZadanie pyta o formy taneczne stosujace techniki: ostinatowa (z Lamentu Nimfy i basu kantaty) oraz imitacyjna (z choru kantaty).\n\n**Formy taneczne z technika ostinatowa (basso ostinato):**\n- **Passacaglia** - taniec/forma w metrum trojdzielnym (3/4), oparty na powtarzajacym sie schemacie basowym w akordach. Przyklad: Passacaglia c-moll Bacha BWV 582, Passacaglia ze Skirzynecka Haendla.\n- **Chaconne** - forma podobna do passacaglii, takze oparta na ostinato basowym lub harmonicznym. Przyklad: Chaconne z Partity d-moll Bacha BWV 1004.\n- **Folia** - stare hispanskie ostinato harmoniczne, wiele kompozytorow pisalo wariacje na jego temat (Corelli, Vivaldi).\n\n**Formy taneczne z technika imitacyjna:**\n- **Allemande** - wolny taniec niemieeki, czesc suity barokowej; czesto otwiera sie imitacyjnym wejsciem glosow.\n- **Gigue** - szybki taniec angielski/irlandzki w metrum 6/8 lub 3/8; czesto oparty na technice fugatowej (imitacyjnej).\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 23.5, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - dwa poprawne tance (po jednym dla kazdej techniki)\n> - **0 pkt** - tylko jeden taniec lub odpowiedz bledna\n\nCo zapamietac? Ostinato = **passacaglia / chaconne**; imitacyjna = **allemande / gigue** - klasyczne formy taneczne baroku.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05/zad/24.1","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05","number":"24.1","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie na sluchanie (przyklad dzwiekowy - Sciezka 11., 12.; 13., 14.; 15., 16.). Wysluchaj fragmentow trzech miniatur orkiestrowych z cyklu Karnawal zwierzat C. Saint-Saensa, a nastepnie wykonaj ponizsze polecenia. Tytuly do wyboru: Osly azjatyckie, Ptaszarnia, Zolwie, Labedz.\n\nDo kazdego przykladu dzwiekowego przyporzadkuj tytul miniatury. Wez pod uwage walory brzmieniowe i wyrazowe zastosowanych w nich instrumentow. (Tytuly do wyboru: Osly azjatyckie, Ptaszarnia, Zolwie, Labedz.)\n\nNumer przykladu | Tytul\n1. |\n2. |\n3. |","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**1. Ptaszarnia / 2. Osly azjatyckie / 3. Zolwie**\n\n## Sposob 1 - analiza sluchowa (programowosc Karnawalu zwierzat)\n\"Karnawalu zwierzat\" (Le Carnaval des animaux, 1886) Camille'a Saint-Saensa to suite fantaisiste na dwa fortepiany i maly zespol. Kazda miniatura charakteryzuje dane zwierze:\n\n1. **Ptaszarnia (L'Aquarium / Les voliers)** - Flet i fortepian w wysokim rejestrze z drobnymi, szybkimi figurami ornamentalnymi imitujacymi swiergot i ruchliwosc ptakow. Szybkie biegniki, ornamentalne motywy, wysoki rejestr.\n\n2. **Osly azjatyckie (Hemiones)** - Skrzypce z glissandami (posuniecia smyczkow po strunach) imitujacymi ryk oslow. Duze skoki interwalowe, glissanda, energiczny charakter.\n\n3. **Zolwie (Tortues)** - Fortepian w wolnym tempie z repetycjami dlugich nut. Bardzo wolne tempo, niski rejestr, repetycje. Saint-Saens zacytowal tu kankan Offenbacha z \"Orfeusza w piekle\" w bardzo zwolnionym tempie - to muzyczny zart.\n\n## Sposob 2 - kontekst muzycznej zoologii\nSaint-Saens uzyl klasycznej muzyki \"programowej\" do charakteryzacji zwierzat poprzez barwy instrumentow, rejestry i rytmy. Karnawau byl pierwotnie pryvatna rozrywka, ktora dopiero po smierci kompozytora ujawniono publicznie.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 24.1, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - poprawne przyporzadkowanie przynajmniej dwoch tytulow: 1-Ptaszarnia, 2-Osly, 3-Zolwie\n> - **0 pkt** - tylko jeden lub bledne\n\nCo zapamietac? 1=Ptaszarnia (flet wysoko, swiergot), 2=Osly (glissanda skrzypiec), 3=Zolwie (wolno, kankan Offenbacha zwolniony).","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05/zad/24.2","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05","number":"24.2","points":3,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie na sluchanie (przyklad dzwiekowy - Sciezka 11.-16.). Fragmenty trzech miniatur orkiestrowych z cyklu Karnawal zwierzat C. Saint-Saensa.\n\nOpisz, jakimi srodkami muzycznymi kompozytor imituje charakterystyczne dla tych zwierzat cechy (dla przykladu 1., 2. i 3.).","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Opis srodkow dla kazdego przykladu: 1=ptaszarnia (flet, drobne wartosci, ornamentyka), 2=osly (glissanda, skoki), 3=zolwie (wolne tempo, niski rejestr, repetycje)**\n\n## Sposob 1 - analiza srodkow muzycznej imitacji\n\n**Przyklad 1 - Ptaszarnia:**\nSaint-Saens oddaje spiew, swiergot i ruchliwosc ptakow przez:\n- Wysoki rejestr fletu i fortepianu\n- Drobne wartosci rytmiczne (szesnastki, trzydziestodwojki)\n- Ornamentalne ksztaltowanie motywow melodycznych (tryle, biegniki, mordenty)\n- Szybkie, nieregularne zmiany melodyczne imitujace nierygularny spiew ptakow\n\n**Przyklad 2 - Osly azjatyckie:**\nRyk i dzwiek osla imitowany przez:\n- Duze skoki interwalowe w dol (kwinty, seksty, oktawy) w instrumentach smyczkowych\n- Glissanda - posuniecia smyczkowe po strunach, dajace efekt jeczacego, glissandowego brzmienia podobnego do I-a osla\n- Energetyczny, nieokrzesany charakter melodii\n\n**Przyklad 3 - Zolwie:**\nOciazelosc, powolnosc i lenstwo zolwia przez:\n- Bardzo wolne tempo\n- Dlugie wartosci rytmiczne (cale, polowe nuty)\n- Niski rejestr fortepianu\n- Repetycje (powwtarzanie) dzwiekow podkreslajace statyczny, nieruchomy charakter\n- (Dodatkowo: cytowanie kankanu Offenbacha w tym zwolnionym tempie = muzyczny zart)\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 24.2, max 3 pkt):\n> - **3 pkt** - opis wszystkich trzech\n> - **2 pkt** - opis dwoch\n> - **1 pkt** - opis jednego\n> - **0 pkt** - odpowiedz bledna lub brak\n\nCo zapamietac? Ptaszarnia=flet+ornamentyka; Osly=glissanda+skoki; Zolwie=wolno+niski rejestr+kankan Offenbacha w zwolnieniu.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05/zad/24.3","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05","number":"24.3","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie na sluchanie (przyklad dzwiekowy - Sciezka 11.-16.). Fragmenty trzech miniatur orkiestrowych z cyklu Karnawal zwierzat C. Saint-Saensa.\n\nW jednej z miniatur C. Saint-Saens zacytowal w formie zartu taneczny fragment operetki Orfeusz w piekle J. Offenbacha. Podaj nazwe tego tanca popularnego w XIX wieku oraz wyjasnij, na czym polega muzyczny zart kompozytora.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Taniec: kankan. Zart: kankan (bardzo szybki i dynamiczny) grany w wolnym, \"zolwim\" tempie**\n\n## Sposob 1 - analiza zartu muzycznego Saint-Saensa\n**Kankan** to pochodzacy z Paryza taniec w szybkim metrum dwudzielnym (2/4), znany z bardzo szybkiego tempa, wysokich kopniec i spektakularnych figur. Staly sie symbolem paryskich kabaretow lat 80. XIX w. (Moulin Rouge). Kankan Offenbacha z operetki \"Orfeusz w piekle\" (Orphee aux Enfers, 1858) to jeden z najslynniejszych kankanow.\n\n**Na czym polega muzyczny zart:**\nSaint-Saens w miniaturze \"Zolwie\" zacytowal melodie kankana Offenbacha, ale odtwarzal ja w bardzo wolnym, \"zolwim\" tempie. Oryginalny kankan jest szalenie szybki i radosny - grany 4-10 razy wolniej wydaje sie smieszny i ociazaly. Zart polega na kontrastu: spodziewamy sie szybkiego kankana - slyszymy go zwolnionego do rytmu zolwia. To muzyczna parodia i humor przez kontrast tempa.\n\n## Sposob 2 - kontekst muzycznego humoru XIX w.\nSaint-Saens i jego Karnawau zwierzat pelny jest takich muzycznych zartow i cytatow. Sam kompozytor ukrywal dzielo za zycia (poza \"Labedziem\"), bo uwazal je za zbyt frywolne. Teraz jest jednym z najchetnj sluchanych utworow kameralnych.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 24.3, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - kankan + wyjasnienie zartu (zwolnienie tempa)\n> - **0 pkt** - tylko nazwa lub bledna\n\nCo zapamietac? Zolwie = kankan Offenbacha z \"Orfeusza w piekle\" grany w bardzo wolnym tempie. Zart = kontrast szybkiego tanca z tempo di zolwia.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05/zad/25.1","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05","number":"25.1","points":3,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie na sluchanie (przyklad dzwiekowy - Sciezka 17., 18.). Zapoznaj sie z nagraniem fragmentu poematu symfonicznego Step Zygmunta Noskowskiego oraz z inwokacja, zamieszczona w partyturze utworu, a nastepnie wykonaj polecenia.\n\nInwokacja: Stepie wspanialy - piesnia cie witam! Posrod twych niezmierzonych przestrzeni slychac bylo i szum skrzydel, i dzwiek kopyt konnicy, rozbrzmiewala fujarka pastusza i teskna piesn kozacza, ktorej towarzyszyly teorbany i bebenki, rozlegaly sie okrzyki wojenne i zgrzyt scierajacych sie szabel. Walki i zapasy olbrzymie skonczyly sie, wojownicy w grobie legli. Ty jeden tylko, wielki stepie, pozostales - wiecznie piekny i spokojny\n\nWymien trzy zastosowane w tym fragmencie srodki techniki kompozytorskiej, ktore swiadcza o wspolzaleznosci miedzy trescia programowa a koncepcja brzmieniowa utworu.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Trzy srodki powiazane z programem: (1) spokojna narracja w dlugich wartosciach = przestrzen stepu; (2) melodia fletu/klarnetu = piesn pastusza/kozacza; (3) rytm punktowany = kopyta konnicy**\n\n## Sposob 1 - analiza muzyki programowej (Step Noskowskiego)\nZygmunt Noskowski (1846-1909) skomponowal poemat symfoniczny \"Step\" op. 66 (1896-1897) na podstawie inwokacji do powiesci Sienkiewicza \"Ogniem i mieczem\". Muzyczne srodki korespondujace z programem:\n\n1. **\"Niezmierzone przestrzenie stepu\"** - Spokojna muzyczna narracja w dlugich wartosciach rytmicznych (cale, polowe), z szeroko rozpiętymi frazami melodycznymi w strunach lub drewniakach. Muzyka oddaje bezkres, bezruch i rozleglosc krajobrazow.\n\n2. **\"Pastusza fujarka i teskna piesn kozacka\"** - Kantylenowa (spiewna) melodia fletu lub klarnetu - instrumentow, ktorych barwa kojarzy sie z fujarka pastusz. Melodia ma charakter liryczny, orientalny lub ludowy (piesn kozacka = ukrainska melodyka).\n\n3. **\"Dzwiek kopyt konnicy\"** - Rytm punktowany (rytm ostry: dluga nota-kropka + krotka) w instrumentach smyczkowych lub dretych, imitujacy kalopujaca konnice. Rytm punktowany byl muzycznym ekwiwalentem galopady.\n\n4. (Dodatkowy) **\"Szum skrzydel husarii\"** - Rytmy polonezowe (trojdzielne z charakterystycznym akcentem) splecione z rytmem punktowanym - bliskie muzyce batalistycznej i rycerskiej.\n\n## Sposob 2 - kontekst\nNoskowski byl tworca polskiej symfonii programowej, inspirowanej romantycznym nacjonalizmem (jak Smetana, Dvorak). \"Step\" to jego najslynniejsze dzielo.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 25.1, max 3 pkt):\n> - **3 pkt** - trzy srodki powiazane z programem\n> - **2 pkt** - dwa srodki\n> - **1 pkt** - jeden srodek\n> - **0 pkt** - bledne lub brak\n\nCo zapamietac? Step Noskowskiego: dluge wartosci (bezkres) + flet/klarnet (fujarka) + rytm punktowany (kopyta) = muzyczny obraz stepu.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05/zad/25.2","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05","number":"25.2","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie na sluchanie (przyklad dzwiekowy - Sciezka 17., 18.). Poemat symfoniczny Step Zygmunta Noskowskiego.\n\nPodaj autora i tytul polskiej dziewietnastowiecznej powiesci historycznej, do ktorej nawiazuje program poematu Z. Noskowskiego.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Henryk Sienkiewicz, \"Ogniem i mieczem\"**\n\n## Sposob 1 - analiza wskazowek w inwokacji\nInwokacja zawiera kluczowe wskazowki:\n- Motyw stepu (\"Stepie wspanialy\")\n- Konnicy i szabl (\"dzwiek kopyt konnicy\", \"szum skrzydel\", \"zgrzyt scierajacych sie szabel\")\n- Teskna piesn kozacka (\"fujarka pastusza i teskna piesn kozacza\")\n- Teorbany i bebenki - instrumenty kozackie/tatarskie\n- \"Wojownicy w grobie legli\" - echa dawnych bitew\n\nWszystkie te elementy wskazuja na XVII-wieczna scene batalistyczno-stepowa. \"Ogniem i mieczem\" (1884) Henryka Sienkiewicza to powiesc historyczna o wojnach kozackich XVII w. z opisami stepu ukrainskiego. Inwokacja poematu Noskowskiego cytuje i nawiazuje wprost do klimatu tej powiesci.\n\n## Sposob 2 - kontekst historyczny\nHenryk Sienkiewicz (1846-1916) napisal trylogie historyczna: \"Ogniem i mieczem\" (1884), \"Potop\" (1886), \"Pan Wolodyjowski\" (1888). \"Ogniem i mieczem\" osadzone jest na tle powstania Chmielnickiego (1648-1654) na Ukrainie - wlasnie stepy, Kozacy, bitwy. Noskowski, wspolczesnik Sienkiewicza, tworzyl swoj step inspirowany ta powiescia.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 25.2, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - Henryk Sienkiewicz + \"Ogniem i mieczem\" (oboje wymagane)\n> - **0 pkt** - tylko jedno z dwojga lub bledne\n\nCo zapamietac? Step Noskowskiego (1896) inspirowany \"Ogniem i mieczem\" (1884) Sienkiewicza - oba dziela sa wspolczesne, polskie i ukrainsko-step tematyczne.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05/zad/26.1","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05","number":"26.1","points":2,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie na sluchanie (przyklad dzwiekowy - Sciezka 19., 20.). Wysluchaj dwoch fragmentow muzycznych i wykonaj polecenia.\n\nNa podstawie analizy sluchowej rozpoznaj styl historyczny epok dawnych - przyporzadkuj epoke kazdemu z dwoch fragmentow.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Fragment 1 - Barok / Fragment 2 - Sredniowiecze**\n\n## Sposob 1 - analiza sluchowa (rozpoznanie epok po stylu)\n**Fragment 1 - Barok:**\nCechy sluchowe wskazujace na barok:\n- Basso continuo (akompaniament klawesynu lub organow)\n- Ornamentacja (tryle, mordenty, apodżatury)\n- Polifoniczna faktura z dialogujacymi glosami\n- Wyrazny rytm metryczny i regularny puls\n- Kontrasty dynamiczne (forte/piano)\nPrawdopodobnie: kantata, concerto grosso lub podobny gatunek barokowy.\n\n**Fragment 2 - Sredniowiecze:**\nCechy sluchowe wskazujace na sredniowiecze:\n- Jednogolosowa melodia monodyczna (lub pedal burdonowy)\n- Brak regularnego metrum (swobodny rytm procezywy lub modralny)\n- Skale modalne (doryjska, frygijska, miksolidyjska) - brzmienie nietonalne\n- Brak harmonii funkcyjnej (dur/moll)\n- Ascetyczna, medytacyjna atmosfera\n- Organum lub spiew choralu gregorianskiego\nPrawdopodobnie: choryl gregorianki, organum Notre Dame lub podobny gatunek sredniowieczny.\n\n## Sposob 2 - kontekst historyczny\nZadanie sprawdza umiejetnosc rozpoznania stylu epok \"dawnych\" (sprzed XX w.) na podstawie cech charakterystycznych brzmienia. Kontrast sredniowiecza (monodia, brak metryki) vs baroku (polifonia, b.c., ornamentyka) jest wyrazny.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 26.1, max 2 pkt):\n> - **2 pkt** - obydwie epoki: Fragment 1=Barok, Fragment 2=Sredniowiecze\n> - **1 pkt** - jedna epoka poprawnie\n> - **0 pkt** - obydwie bledne lub brak\n\nCo zapamietac? Fragment 1 = Barok (b.c., ornamentyka, regularne metrum); Fragment 2 = Sredniowiecze (monodia, skale modalne, brak metryki).","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05/zad/26.2","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05","number":"26.2","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie na sluchanie (przyklad dzwiekowy - Sciezka 19., 20.). Wysluchaj dwoch fragmentow muzycznych i wykonaj polecenia.\n\nWskaz fragment reprezentujacy wczesniejsza epoke (sredniowiecze).","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Fragment 2**\n\n## Sposob 1 - analiza (fragment sredniowieczny)\nFragment 2 reprezentuje wczesniejsza epoke - sredniowiecze. Wynika to bezposrednio z poprzedniego zadania (26.1): Fragment 1 = Barok, Fragment 2 = Sredniowiecze. Sredniowiecze jest epoka wczesniejsza od baroku (barok to XVII-XVIII w., sredniowiecze to V-XV w.).\n\nCechy sluchowe fragmentu 2 (sredniowiecznego):\n- Monodia lub heterofonia\n- Swobodny rytm procezywy (bez regularnego metrum)\n- Skale modalne\n- Ascetyczne, jednogolosowe brzmienie\n\n## Sposob 2 - kontekst historyczny\nZadanie jest logiczna konsekwencja zadania 26.1. Fragment 2 = sredniowiecze = wczesniejsza epoka historycznie. Sredniowiecze poprzedza renesans, barok, klasycyzm itd. - jest najwczesniejsza z epok, jakie moznaa rozpoznac sluchem.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 26.2, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - Fragment 2\n> - **0 pkt** - Fragment 1 lub brak odpowiedzi\n\nCo zapamietac? Sredniowiecze = Fragment 2 (wczesniejsza epoka, monodia, skale modalne).","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05/zad/26.3","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05","number":"26.3","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie na sluchanie (przyklad dzwiekowy - Sciezka 19., 20.). Wysluchaj dwoch fragmentow muzycznych i wykonaj polecenia. Jeden z utworow byl pierwotnie muzyka do filmu o Oltarzu Mariackim (Wita Stwosza).\n\nWyjasnij wybor instrumentu (trabki) w utworze, ktory byl pierwotnie muzyka do filmu o Oltarzu Mariackim Wita Stwosza.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Trabka wybrana ze wzgledu na skojarzenie z hejnalem Mariackim - oltarz Wita Stwosza jest w kosciele Mariackim w Krakowie, z ktorego wiezy rozlega sie hejnal**\n\n## Sposob 1 - analiza symboliki trabki w kontekscie Oltarza Mariackiego\n**Wyjasnienie wyboru trabki:**\nOltarz Wita Stwosza (ok. 1477-1489) to najslynniejszy oltarz gotycki w Polsce, znajdujacy sie w kosciele Mariackim (Bazylika Wniebowziecia NMP) w Krakowie. Z wiezy tego kosciola co godzine rozlega sie slynny **hejnal mariacki** grany na trabce.\n\nKompozytorowi muzyki filmowej o Oltarzu Mariackim wybor trabki jako instrumentu solowego byl logicznie uzasadniony:\n- Trabka = hejnal = Kosciol Mariacki = Oltarz Wita Stwosza\n- Skojarzenie dzwieku trabki z hejnalem mariackim buduje muzyczne polaczenie miedzy instrumentem a miejscem, w ktorym stoi oltarz\n- Trabka nadaje muzyce uroczysty, historyczny i sakralny charakter odpowiadajacy tematowi (gotyck oltarz)\n\n## Sposob 2 - kontekst muzyki filmowej\nMuzyka do dokumentalnych filmow o zabytkach czesto wybiera instrumenty symboliczne lub skojarzone z miejscem - by podkreslic autentycznosc i klimat historyczny. Hejnal mariacki grany na trabce jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych sygnatur dzwiekowych polskiej kultury.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 26.3, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - przekonujace wyjasnienie odwolujace sie do hejnalu mariackiego\n> - **0 pkt** - brak wyjasnienia lub bledne\n\nCo zapamietac? Trabka = hejnal = Kosciol Mariacki = Oltarz Wita Stwosza. Wybor instrumentu jest symbolicznym hołdem dla miejsca.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05/zad/27","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2016-05","number":"27","points":25,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Wypracowanie (do wyboru jeden z dwoch tematow). Temat 1. Nawiazujac do ponizszej wypowiedzi Nicolasa Harnoncourta, przedstaw przemiany stylu muzycznego, jakie dokonaly sie w I polowie XVII wieku. Cytat: \"Okolo roku 1600, czyli mniej wiecej w polowie zycia Monteverdiego, w muzyce zachodniej Europy nastapil prawdziwie radykalny zwrot - jaki nie zdarzyl sie nigdy przedtem ani nie mial zdarzyc sie nigdy potem.\" Temat 2. Omow rozne sposoby przedstawiania tresci pozamuzycznych w muzyce instrumentalnej, odwolujac sie do przykladow z dwoch dowolnie wybranych epok.\n\nNapisz wypracowanie na jeden z dwoch podanych tematow. Temat 1.: Nawiazujac do wypowiedzi Nicolasa Harnoncourta, przedstaw przemiany stylu muzycznego, jakie dokonaly sie w I polowie XVII wieku. Temat 2.: Omow rozne sposoby przedstawiania tresci pozamuzycznych w muzyce instrumentalnej, odwolujac sie do przykladow z dwoch dowolnie wybranych epok.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Wypracowanie na wybrany temat (max 25 pkt)**\n\n## Sposob 1 - Plan wypracowania dla Tematu 1 (przemiany stylu w I polowie XVII w.)\n\n**Wstep:** Cytat Harnoncourta zapowiada radykalny zwrot ok. 1600 r. - koniec renesansu, poczatek baroku.\n\n**Rozwinieccie:**\n1. **Przyczyny odwrotu od renesansowej polifonii a cappella:** Idealy florenckiej Cameraty (ok. 1580) - pragnienie odtworzenia greckiego dramatu muzycznego, przekonanie, ze polifonia zniszczyc wyrazistosc slowa.\n2. **Spor prima/seconda pratica:** Artusi vs Monteverdi - rola slowa a rola muzyki; stare vs nowe zasady kontrapunktu.\n3. **Monodia akompaniowana i stile recitativo:** Caccini (Le nuove musiche, 1602), Peri - glos solo + continuo; recytatyw jako nowy srodek wyrazu dramatycznego.\n4. **Nowe style:** Stile rappresentativo (teatralny), stile concitato (wojenny, agitacyjny - Monteverdi), stile concertato (koncertujacy, contrasting groups).\n5. **Basso continuo:** Emancypacja harmoniki; cyfry nad basem; improwizacja akordowa - nowa podstawa faktury muzycznej.\n6. **Nowe gatunki:** Opera (1600 - Peri Euridice, Caccini Euridice, Monteverdi Orfeo 1607), kantata, koncert wokalny, oratorium.\n7. **Retoryka muzyczna i figury:** Muzyka sluzy tekstowi; figury nasladowcze i afektywne.\n\n**Zakonczenie:** Przelom ok. 1600 r. to porzucenie renesansowego idealu harmonii i wieloglosowosci na rzecz dramatycznej ekspresji slowa - fundamentalna zmiana, bedaca podstawa calego baroku.\n\n## Sposob 2 - Plan wypracowania dla Tematu 2 (programowosc w muzyce instrumentalnej)\n\n**Wstep:** Muzyka instrumentalna moze opowiadac - rozne sposoby realizacji tego postulatu w roznych epokach.\n\n**Rozwinieccie:**\n1. **Barok - illustracyjnosc:** Figury nasladowcze (imitacje ptakow, burzy, bojow) w koncertach i suitach. Vivaldi \"Cztery pory roku\" (programowe sonety). Bach - kantaty z obrazami natury.\n2. **Romantyzm - programowosc:** Poemat symfoniczny (Liszt, 1850s). Ilustracja konkretnych dziel literackich, postaci, krajobrazow. Berlioz - Symphonie fantastique (1830). R. Strauss - Till Eulenspiegel. Smetana - Ma vlast (Wltava). Noskowski - Step.\n3. **Srodki muzycznej ilustracji:** Rytm (kopyta, taniec), tessitura (ptaki wysoko, zolwie nisko), barwa (flet=fujarka, trabka=hejnal), tempo (zolwi kankan), dynamika i agogika, cytaty muzyczne (Saint-Saens).\n4. **Muzyczne obrazy:** Burza (Beethoven VI symfonia), step (Noskowski), morze (Debussy, Smetana).\n5. **Problem kodow:** Czy muzyczne reprezentacje sa uniwersalne czy konwencjonalne?\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 27, max 25 pkt):\n> - **27.1 (0-2)** Zgodnosc z tematem i rozpoznanie problemu\n> - **27.2 (0-10)** Fakty i ich omowienie\n> - **27.3 (0-5)** Przyklady z literatury muzycznej\n> - **27.4 (0-3)** Jakosc omowienia (chronologia, konteksty)\n> - **27.5 (0-2)** Poprawna terminologia\n> - **27.6 (0-3)** Kompozycja i jezyk pracy\n\nCo zapamietac? Temat 1 = przelom 1600 r. (monodia, stile recitativo, b.c., opera). Temat 2 = ilustracyjnosc (barok - figury) i programowosc (romantyzm - poemat symfoniczny, przyklady: Liszt, Smetana, Noskowski). Uzyj terminologii (stile recitativo, basso continuo, poemat symfoniczny, retoryka muzyczna).","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"}]}