{"paper":{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","variant":null,"exam_pdf":null,"key_pdf":null,"question_count":33,"source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05/zad/15c","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05","number":"15c","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zamieszczono fragment \"partytury\" utworu pt. Water Music John Cage'a (zob. zadanie 15a).\n\nc) Napisz, jaki rodzaj zapisu muzycznego zastosowano w omawianym utworze.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n**zapis graficzny**\n\n## Sposób 1 - analiza partytury Water Music\nPartytura Water Music Cage'a (1952) łączy:\n- Fragmenty tradycyjnego zapisu nutowego na pięciolinii\n- Odrysowe napisy z instrukcjami po angielsku (\"POUR WATER FROM ONE RECEPTACLE TO ANOTHER\", \"TURN RADIO OFF\")\n- Precyzyjne minutniki (\"5.4525\", \"6.215 SIREN-WHISTLE\") - wskazówki czasowe\n- Elementy graficzne, diagramy\n\nTaki zapis to **notacja graficzna** (zapis graficzny) - niekonwencjonalny system zapisu muzycznego, w którym kompozytor używa rysunków, symboli, słów i własnych znaków zamiast (lub obok) tradycyjnych nut. Umożliwia zapis wydarzeń, dla których tradycyjna notacja jest niewystarczająca.\n\n## Sposób 2 - kontekst awangardy XX w.\nNotacja graficzna rozwinęła się w II poł. XX w. jako odpowiedź na potrzeby awangardowej muzyki (aleatoryzm, happening, teatr instrumentalny, muzyka elektroniczna). Inni kompozytorzy używający notacji graficznej: Earle Brown, Morton Feldman, Witold Lutosławski (ograniczony aleatoryzm), Krzysztof Penderecki (wczesne dzieła).\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 15c, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - zapis graficzny\n> - **0 pkt** - inne określenie\n\nCo zapamiętać? Zapis graficzny (notacja graficzna) = niekonwencjonalny zapis muzyczny II poł. XX w. używający rysunków, słów i symboli zamiast tradycyjnych nut.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05/zad/20b","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05","number":"20b","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie na sluchanie (Sciezka 11.) - fragment nagrania Stabat Mater Krzysztofa Pendereckiego (zob. zadanie 20a).\n\nb) Podaj termin stosowany na okreslenie odmiany stylizacji, ktora polega na uzyciu w utworze muzycznym srodkow techniki kompozytorskiej charakterystycznych dla muzyki sredniowiecznej.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n**archaizacja**\n\n## Sposób 1 - wyjaśnienie terminu\n**Archaizacja** - odmiana stylizacji muzycznej polegająca na świadomym zastosowaniu w dziele współczesnym środków techniki kompozytorskiej charakterystycznych dla muzyki dawnej (średniowiecznej, renesansowej, barokowej).\n\nRóżnica między pojęciami:\n- **Stylizacja** - ogólny termin: naśladowanie lub przywoływanie elementów stylu innej epoki lub kultury\n- **Archaizacja** - szczegółowy: stylizacja na muzykę dawną (archaiczną), czyli średniowiecze i renesans\n- **Neoklasycyzm** - stylizacja na muzykę klasycyzmu i baroku (XVIII w.)\n- **Neoromanytyzm** - stylizacja na romantyzm\n\nPenderecki w Stabat Mater nawiązuje do chorału gregoriańskiego, technik polifonicznych XII-XVI w. - dlatego właśnie mówi się o archaizacji, a nie po prostu o stylizacji.\n\n## Sposób 2 - archaizacja w muzyce XX w.\nInni kompozytorzy stosujący archaizację: Carl Orff (Carmina Burana - nawiązanie do średniowiecza), Witold Lutosławski, Henryk Górecki. Archaizacja jest jednym z nurtów neomodalizmu i neomediewalizmu w muzyce XX w.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 20b, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - archaizacja\n> - **0 pkt** - inne określenie (np. tylko \"stylizacja\" bez konkretyzacji)\n\nCo zapamiętać? Archaizacja = stylizacja na muzykę dawną (średniowiecze, renesans). Penderecki w Stabat Mater = wzorcowy przykład archaizacji.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05/zad/20a","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05","number":"20a","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie na sluchanie (Sciezka 11. z plyty CD). Fragment nagrania Stabat Mater Krzysztofa Pendereckiego. Nagranie nie jest dostepne - odpowiedzi podano na podstawie klucza CKE.\n\nZapoznaj sie z fragmentem nagrania Stabat Mater Krzysztofa Pendereckiego. a) Wskaz trzy srodki techniki kompozytorskiej zaczerpniete przez Krzysztofa Pendereckiego z muzyki dawnej.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n**Trzy środki zaczerpnięte z muzyki dawnej (do wyboru):\n1. Obsada a cappella (bez instrumentów, tylko głosy)\n2. Technika polichoralna (kilka chórów, jak w tradycji weneckiej)\n3. Melika sekundowa wzorowana na chorale gregoriańskim**\n\n## Sposób 1 - Stabat Mater Pendereckiego a muzyka dawna\nKrzysztof Penderecki skomponował Stabat Mater na trzy chóry mieszane (1962) jako utwór a cappella. Sięgnął świadomie po tradycje muzyki średniowiecznej i renesansowej:\n\n1. **Obsada a cappella** - wyłącznie głosy chóralne, bez towarzyszenia instrumentalnego (tradycja chorału gregoriańskiego i polifonii renesansowej)\n2. **Melika sekundowa** - melodyka oparta na krokach sekundy, wzorowana na chorałowym gregorianizmie (płynne przejścia między sąsiednimi dźwiękami)\n3. **Technika polichoralna** - kilka chórów (trzy chóry) w dialogu, nawiązanie do tradycji weneckiej cori spezzati (G. Gabrieli)\n4. **Technika hoquetowa** - \"dystrybuowanie\" sylab między chóry tak, by żaden chór nie śpiewał kompletnej frazy sam (technika średniowieczna)\n5. **Recytatywność** - fragmenty deklamowane, jak w psalmach\n6. **Częste repetycje dźwięków** - tryle ćwierćtonowe, powtórzenia nutowe jak w śpiewie chorałowym\n7. **Burdony** - długo trzymane dźwięki w basach (jak organy punktowe chorału)\n8. **Monorytmia** - wszystkie głosy w tym samym rytmie (homorytmia, jak organum purum)\n\n## Sposób 2 - neoarchaizm w muzyce XX w.\nPenderecki w Stabat Mater (1962) i Pasji wg św. Łukasza (1966) świadomie nawiązał do tradycji. To przykład archaizacji - stylizacji na muzykę dawną.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 20a, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - trzy prawidłowe środki z muzyki dawnej\n> - **0 pkt** - mniej niż trzy\n\nCo zapamiętać? Penderecki w Stabat Mater czerpie z dawnej muzyki: a cappella, chorał (melika sekundowa), polichóralność, hoquetus - to archaizacja.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05/zad/19b","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05","number":"19b","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie na sluchanie (Sciezka 10.) wraz z zapisem nutowym - Claude Debussy, Preludia I, Zagle (zob. zadanie 19a).\n\nb) Napisz, jaka skale wykorzystal kompozytor w prezentowanym fragmencie.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n**Skala całotonowa**\n\n## Sposób 1 - wyjaśnienie skali całotonowej\n**Skala całotonowa** (ang. whole-tone scale) to skala złożona wyłącznie z interwałów jednego całego tonu:\nC - D - E - Fis - Gis - Ais - C (6 dźwięków)\nlub: Cis - Dis - F - G - A - H - Cis\n\nCechy charakterystyczne:\n- 6 dźwięków (heksatonika)\n- Brak półtonów - wszystkie kroki jednakowo odległe\n- Brak wyraźnego centrum tonalnego (żaden dźwięk nie \"przyciąga\" silniej niż inne)\n- Brzmienie nieokreślone, oniryczne, unoszące się (idealne dla \"Żagli\")\n- Wszystkie interwały: sekunda wielka (cały ton)\n\nW Voiles Debussy'ego skala całotonowa tworzy charakterystyczną mglistość, nieważkość, symbolizuje unoszące się żagle. Pedalowy dźwięk w basie jest jedynym punktem oparcia w tej harmonicznej przestrzeni.\n\n## Sposób 2 - skala całotonowa a impresjonizm\nDebussy był jednym z pionierów użycia skali całotonowej w muzyce europejskiej (wpływ muzyki gamelan z Jawy). Skala całotonowa pojawia się też u Liszta (XIX w.) i w muzyce rosyjskiej (Glinka). Obok skali całotonowej Debussy używał też pentatoniki i skal modalnych.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 19b, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - skala całotonowa\n> - **0 pkt** - inna nazwa\n\nCo zapamiętać? Skala całotonowa = 6 dźwięków, tylko całe tony, brak półtonów, brak tonalnego centrum - brzmienie oniryczne, charakterystyczne dla Debussy'ego.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05/zad/19a","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05","number":"19a","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie na sluchanie (Sciezka 10. z plyty CD) wraz z zapisem nutowym (przyklady nutowe). Fragment: Claude Debussy, Preludia I, Zagle (Voiles). Zapis nutowy (z przykladow nutowych): zapis na fortepian (dwie pieciolinie), dynamika p / pp, oparty na skali calotonowej, z pedalowym dzwiekiem w basie. Nagranie (orkiestrowe) nie jest dostepne - odpowiedzi podano na podstawie klucza CKE.\n\nZapoznaj sie z nagraniem i zapisem nutowym fragmentu kompozycji Claude'a Debussy'ego. Zapis nutowy tego utworu znajduje sie w dolaczonych przykladach nutowych. a) Wskaz roznice w obsadzie wykonawczej miedzy zapisem nutowym a zaprezentowanym nagraniem. Nazwij czynnosc kompozytorska, w wyniku ktorej przedstawiony zapis nutowy uzyskal tak bogate i zroznicowane brzmienie, zaprezentowane w nagraniu. Obsada: zapis nutowy - , nagranie - Czynnosc kompozytorska:","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n**Obsada: zapis nutowy - fortepian; nagranie - orkiestra symfoniczna. Czynność kompozytorska: instrumentacja (orkiestracja / aranżacja / transkrypcja)**\n\n## Sposób 1 - analiza Voiles Debussy'ego\nClaude Debussy, Preludia I (1909-1910), \"Voiles\" (Żagle) - utwór fortepianowy.\n\nZapis nutowy: dwie pięciolinie (układ fortepianowy), dynamika p/pp, oparta na skali całotonowej, z pedalowym dźwiękiem w basie.\n\nNagranie: ta sama muzyka brzmi w wersji orkiestrowej - bogatsza barwa, wielość instrumentów.\n\nRóżnice obsady:\n- Zapis nutowy = **fortepian** (solo)\n- Nagranie = **orkiestra symfoniczna** (przetworzona wersja)\n\nCzynność kompozytorska, która to umożliwiła:\n- **Instrumentacja / orkiestracja** - przeniesienie zapisu fortepianowego na orkiestrę, przyporządkowanie poszczególnych linii melodycznych i harmonicznych konkretnym grupom instrumentów\n- Dopuszczalne: aranżacja, transkrypcja (przeniesienie z jednej obsady na inną)\n\n## Sposób 2 - kontekst impresjonizmu\nDebussy (1862-1918) - główny reprezentant impresjonizmu muzycznego. Charakterystyczne cechy: skala całotonowa, skala pentatoniczna, mody kościelne, brak wyraźnej tonalności, kolorystyczne brzmienie. Fortepian był jego głównym instrumentem, ale wiele dzieł ma wersje orkiestrowe.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 19a, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - fortepian (zapis) + orkiestra symfoniczna (nagranie) + instrumentacja/aranżacja/orkiestracja\n> - **0 pkt** - brak wskazania różnicy obsady lub błędna czynność kompozytorska\n\nCo zapamiętać? Instrumentacja / orkiestracja = czynność przeniesienia zapisu z jednej obsady (np. fortepian) na inną (np. orkiestra symfoniczna).","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05/zad/17b","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05","number":"17b","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie na sluchanie (Sciezka 9.) wraz z zapisem nutowym - Ludwig van Beethoven, III Symfonia Es-dur op. 55, cz. I (zob. zadanie 17a).\n\nb) Podaj, jaka zmiane w obsadzie III Symfonii wprowadzil Beethoven w porownaniu do skladu tzw. malej orkiestry klasycznej.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n**Wprowadzenie trzeciego rogu (zamiast dwóch rogów typowych dla małej orkiestry klasycznej)**\n\n## Sposób 1 - porównanie składu orkiestrowego\n**Mała orkiestra klasyczna** (\"orkiestra Haydna-Mozarta\"):\n- Instrumenty dęte drewniane: 2 flety, 2 oboje, 2 klarnety, 2 fagoty\n- Instrumenty dęte blaszane: **2 rogi**, 2 trąbki\n- Perkusja: kotły (tympany)\n- Smyczki: skrzypce I i II, altówki, wiolonczele, kontrabasy\n\n**Orkiestra w Eroice Beethovena** (III Symfonia):\n- Instrumenty dęte drewniane: 2 flety, 2 oboje, 2 klarnety, 2 fagoty\n- Instrumenty dęte blaszane: **3 rogi** (nowość!), 2 trąbki\n- Perkusja: kotły\n- Smyczki: jak wyżej\n\nBeethovenowska innowacja: dodanie TRZECIEGO rogu. Trzy rogi razem mogą grać pełen trójdźwięk Es-dur jednocześnie, co wzmacnia harmonię i nastrój heroiczny.\n\n## Sposób 2 - znaczenie zmiany\nTrzeci róg w Eroice nie jest przypadkowy - pojawia się w przełomowym miejscu ekspozycji (t. 284-291) i wprowadza słynny \"przedwczesny\" powrót tematu w repryzie. To zmiana harmonicznie i dramaturgicznie kluczowa, niemożliwa do wykonania z tylko dwoma rogami.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 17b, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - wprowadzenie trzeciego rogu\n> - **0 pkt** - inna zmiana lub brak odpowiedzi\n\nCo zapamiętać? Eroika = pierwsza symfonia z 3 rogami (zamiast 2). Trzeci róg umożliwia pełny trójdźwięk i wymagany jest dla dramaturgii ekspozycji.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05/zad/7a","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05","number":"7a","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zamieszczono dedykacje dla krola Fryderyka II: \"Z pelna czci radoscia wspominam jeszcze szczegolna laske krolewska, gdy w czasie mej niedawnej bytnosci w Poczdamie raczyl Wasza Krolewska Mosc osobiscie zagrac mi na klawesynie temat do fugi, najlaskawiej mnie przy tym zobowiazujac, abym takowa w najwyzszej obecnosci Waszej zaraz wykonal [ ]. Spostrzeglem jednak zaraz, iz wskutek braku potrzebnego przygotowania wykonanie nie tak udac sie chcialo, jak tego ow znakomity temat wymagal. Tedy powzialem postanowienie i natychmiast przystapilem do najpelniejszego opracowania owego prawdziwie Krolewskiego Tematu \" (zrodlo: Albert Schweizer, [ ], Krakow 1987).\n\nZ pelna czci radoscia wspominam jeszcze szczegolna laske krolewska, gdy w czasie mej niedawnej bytnosci w Poczdamie raczyl Wasza Krolewska Mosc osobiscie zagrac mi na klawesynie temat do fugi, najlaskawiej mnie przy tym zobowiazujac, abym takowa w najwyzszej obecnosci Waszej zaraz wykonal [ ]. Spostrzeglem jednak zaraz, iz wskutek braku potrzebnego przygotowania wykonanie nie tak udac sie chcialo, jak tego ow znakomity temat wymagal. Tedy powzialem postanowienie i natychmiast przystapilem do najpelniejszego opracowania owego prawdziwie Krolewskiego Tematu\n\na) Podaj nazwisko kompozytora oraz tytul rozbudowanego cyklu polifonicznego z 1747 r., ktory zaopatrzono w zamieszczona ponizej dedykacje dla krola Fryderyka II. Kompozytor: Tytul utworu:","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n**Kompozytor: J.S. Bach. Tytuł utworu: Musikalisches Opfer (Muzyczna ofiara)**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu źródłowego\nFragment dedykacji opisuje wizytę Bacha na dworze króla Fryderyka II w Poczdamie (1747). Król podał Bachowi własny temat do fugi - był to \"Königliches Thema\" (temat królewski). Bach improwizował na klawesynie, ale czuł się nieprzygotowany. Po powrocie do domu opracował ten temat w rozbudowany cykl polifoniczny i zadedykował go królowi.\n\nKluczowe wskazówki z tekstu:\n- \"w czasie mej niedawnej bytności w Poczdamie\" - odwołanie do wizyty 1747 r.\n- \"raczył Wasza Królewska Mość osobiście zagrać mi na klawesynie temat do fugi\" - Fryderyk II sam komponował i grał na flecie\n- \"najpełniejszego opracowania owego prawdziwie Królewskiego Tematu\" - Musikalisches Opfer\n\nAlbert Schweizer jako cytowane źródło wskazuje na monografię Bacha.\n\n## Sposób 2 - kontekst historyczny i dzieło\nJ.S. Bach (1685-1750), Musikalisches Opfer BWV 1079 (1747) to cykl złożony z: 3 ricercarów (fugi), 10 kanonów i trisonaty. Utwór traktowany jest jako szczytowe osiągnięcie polifonii barokowej, obok Kunst der Fuge (Sztuki fugi, 1750).\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 7a, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - podanie: Johann Sebastian Bach + Musikalisches Opfer / Muzyczna ofiara\n> - **0 pkt** - brak nazwiska lub tytułu\n\nCo zapamiętać? Muzyczna ofiara to hołd Bacha złożony Fryderykowi II; cykl oparty na \"Temacie Królewskim\" zawiera fugi, kanony i trisonatę.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05/zad/7b","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05","number":"7b","points":1,"ptype":"closed","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zamieszczono dedykacje dla krola Fryderyka II (zob. zadanie 7a).\n\nb) Sposrod A-D wybierz i zaznacz jedna forme polifoniczna, ktora obok fugi posluzyl sie kompozytor w tym cyklu do opracowania krolewskiego tematu.\n\nA. canzona\nB. toccata\nC. ricercar\nD. preludium","answer":"C","answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n**C - ricercar**\n\n## Sposób 1 - analiza form polifonicznych\nA. Canzona - barokowa forma instrumentalna wywodząca się z pieśni chanson; szybki rytm, często punktowany.\nB. Toccata - wirtuozowska forma improwizacyjna na instrument klawiaturowy; nie jest stricte polifoniczna.\n**C. Ricercar** - forma ściśle polifoniczna, poprzednik fugi. Nazwa od włoskiego \"ricercare\" = szukać, badać. Charakteryzuje się powagą i kontrapunktyczną złożonością. Musikalisches Opfer zawiera ricercar a 3 (trzygłosowy) i ricercar a 6 (sześciogłosowy) - to właśnie te formy obok fug towarzyszą cyklowi.\nD. Preludium - wstępna forma, zwykle improwizacyjna, nie polifoniczna stricte.\n\n## Sposób 2 - Musikalisches Opfer i ricercar\nW Musikalisches Opfer Bach użył terminu ricercar (a nie fuga) prawdopodobnie celowo - nawiązując do starszej, renesansowej tradycji i podkreślając dworski, uczone charakter dzieła. Akronim RICERCAR pochodzi od słów: Regis Iussu Cantio Et Reliqua Canonica Arte Resoluta (\"Melodia skomponowana z rozkazu króla i pozostałe rzeczy rozwiązane w technice kanonicznej\").\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 7b, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - C (ricercar)\n> - **0 pkt** - inna odpowiedź\n\nCo zapamiętać? Ricercar = starszy typ fugi, surowa polifonia. Bach użył tego terminu zamiast \"fuga\" w Muzycznej ofierze, czyniąc zeń akronim od łacińskiego motto.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":"maturazai","answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05/zad/8a","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05","number":"8a","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zamieszczono obraz Koncert na flecie Fryderyka Wielkiego w Sanssouci Adolpha Menzela (zrodlo: http://encyklopedia.naukowy.pl). Obraz przedstawia wnetrze sali koncertowej oswietlonej zyrandolem; w centrum stoi solista grajacy na flecie poprzecznym, a wokol niego zgromadzeni sa muzycy z instrumentami smyczkowymi i klawiszowym (klawesyn) oraz sluchacze.\n\nZapoznaj sie z zamieszczonym obrazem Koncert na flecie Fryderyka Wielkiego w Sanssouci Adolpha Menzela. a) Wypisz nazwy dwoch instrumentow, ktore na przedstawionej ilustracji wykonuja partie czesciowo improwizowane. 1 2","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n**1. flet (flet poprzeczny, flauto traverso), 2. klawesyn**\n\n## Sposób 1 - analiza obrazu Menzela\nObraz Adolpha von Menzela \"Koncert na flecie Fryderyka Wielkiego w Sanssouci\" (1852) przedstawia muzykowanie na dworze pruskim. Fryderyk II grał na flecie (był bardzo dobrym flecistą i kompozytorem). W centrum widzimy solistę-flecistę, a akompaniuje mu zespół kameralny z klawesynem.\n\nDwa instrumenty wykonujące partie częściowo improwizowane w baroku:\n1. **Flet poprzeczny (flauto traverso)** - solista wykonuje ornamentacje i cadenze, uzupełniając zapisaną nutami melodię\n2. **Klawesyn** - realizuje basso continuo: lewa ręka gra zapisany bas, prawa ręka improwizuje akordyczną harmonizację\n\n## Sposób 2 - kontekst baroku\nImprowizacja była w baroku centralną umiejętnością wykonawcy. Flet ozdabiał melodię trylami, mordentami, kadencjami wirtuozowskimi. Klawesynista (continuista) improwizował partię prawej ręki na podstawie cyfr przy basie (basso continuo / thorough-bass).\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 8a, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - flet + klawesyn (dopuszczalne: szpinet, wirginal)\n> - **0 pkt** - brak jednego lub obu instrumentów\n\nCo zapamiętać? W baroku improwizowali przede wszystkim flecista (ozdobniki, kadencje) i klawesynista (realizacja basso continuo).","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05/zad/8b","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05","number":"8b","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zamieszczono obraz Koncert na flecie Fryderyka Wielkiego w Sanssouci Adolpha Menzela (zob. zadanie 8a).\n\nb) Uwzgledniajac charakterystyczne cechy epoki, wyjasnij, za pomoca jakich zabiegow ta improwizacja jest realizowana w partii kazdego z tych instrumentow. Instrument 1.: Instrument 2.:","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n**Instrument 1 (flet): zdobienia, kadencje, odcinki wirtuozowskie. Instrument 2 (klawesyn): improwizacja partii prawej ręki na podstawie basso continuo (bas cyfrowany).**\n\n## Sposób 1 - szczegółowe wyjaśnienie technik improwizacji\n**Flet (Instrument 1):**\nFlecista w baroku miał obowiązek ozdabiać napisaną przez kompozytora melodię. Stosował:\n- Ozdobniki (tryle, mordenty, appoggiatury)\n- Swobodną ornamentację powtórzeń melodii\n- Kadencje - improwizowane odcinki wirtuozowskie przed ostatnim akordem\nTo wszystko było oczekiwane przez słuchaczy i wpisane w estetykę baroku.\n\n**Klawesyn (Instrument 2):**\nKlawesynista grał z nut basu cyfrowanego (basso continuo). Lewa ręka grała dokładnie to, co zapisane (bas). Prawa ręka improwizowała harmonizację na podstawie cyfr (5, 6, 7, # = cyfry wskazujące interwały budowanych akordów). Była to umiejętność czysto improwizacyjna - wykonawca sam decydował o fakturze, artykulacji i rytmizacji akordów.\n\n## Sposób 2 - kontekst epoki\nBasso continuo (bas cyfrowany, thorough-bass) to fundamentalna technika baroku - od Monteverdiego (ok. 1600) do Bacha i Händla. Stanowiło \"kręgosłup\" harmoniczny każdego ensemble barokowego.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 8b, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - poprawne opisanie improwizacji w obu instrumentach\n> - Akceptowane dla fletu: zdobienia / kadencje / ozdobniki; dla klawesynu: improwizacja prawej ręki / basso continuo\n> - **0 pkt** - brak opisu jednego lub obu instrumentów\n\nCo zapamiętać? Flet = improwizowane zdobienia i kadencje. Klawesyn = improwizacja harmoniczna (prawa ręka) na podstawie cyfr basu cyfrowanego (basso continuo).","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05/zad/9a","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05","number":"9a","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zamieszczono przyklad muzyczny - fragment XVIII-wiecznego utworu bedacego stylizacja tanca (jednogłosowy zapis w kluczu wiolinowym, w metrum 3/4, rozpoczynajacy sie przedtaktem, z synkopami i ozdobnikami).\n\nPonizszy przyklad muzyczny to fragment XVIII-wiecznego utworu bedacego stylizacja tanca. a) Sposrod podanych nazw zjawisk metrorytmicznych wybierz dwie odpowiadajace zjawiskom wystepujacym w powyzszym przykladzie muzycznym i je podkresl: grupy niemiarowe, przedtakt, rytm punktowany, synkopa, fermata, polimetria.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n**synkopa, przedtakt**\n\n## Sposób 1 - analiza zjawisk metrorytmicznych\nZ podanych opcji (grupy niemiarowe, przedtakt, rytm punktowany, synkopa, fermata, polimetria) w przykładzie nutowym XVIII-wiecznej stylizacji tanecznej widoczne są:\n\n**Synkopa** - przesunięcie akcentu rytmicznego na słabą część taktu lub na \"i\" (między miarami). W muzyce tanecznej XVIII w. synkopy tworzą napięcie i lekkość. Synkopa charakterystyczna jest m.in. dla menueta i sarabandy.\n\n**Przedtakt (anakreuza)** - utwór zaczyna się od niepełnego taktu, tj. od słabej części. Fragment zaczyna się przed pierwszą silną miarą taktu - to typowe dla wielu tańców barokowych (m.in. menueta).\n\nNieprawidłowe w tym przykładzie:\n- Grupy niemiarowe - triole, kwintole itp. - nie widać ich w opisie\n- Rytm punktowany - nie wymieniony w kluczu\n- Fermata - trzymanie nuty - nie widać\n- Polimetria - dwa różne metrum jednocześnie - nie dotyczy\n\n## Sposób 2 - kontekst taneczny w baroku\nTańce XVIII w. (menuet, sarabanda, gawot, bourrée, courante) mają charakterystyczne cechy metryczne. Menuet (3/4) często zaczyna się od przedtaktu i zawiera synkopy. Sarabanda akcentuje drugą miarę (synkopa harmoniczna).\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 9a, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - podkreślenie: synkopa + przedtakt\n> - **0 pkt** - inna kombinacja\n\nCo zapamiętać? Synkopa = przesunięcie akcentu na słabą miarę. Przedtakt = zaczęcie przed pierwszą pełną miarą taktu.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05/zad/9b","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05","number":"9b","points":1,"ptype":"closed","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zamieszczono przyklad muzyczny - fragment XVIII-wiecznego utworu bedacego stylizacja tanca (zob. zadanie 9a).\n\nb) Sposrod ponizszych nazw tancow wybierz nazwe tanca reprezentowanego przez podany wyzej przyklad muzyczny i ja zaznacz.\n\nA. bourree\nB. gawot\nC. menuet\nD. sarabanda","answer":"C","answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n**C - menuet**\n\n## Sposób 1 - analiza taneczna\nPrzykład nutowy: metrum 3/4, zaczyna się od przedtaktu, zawiera synkopy.\n\nAnaliza każdego tańca:\nA. **Bourrée** - taniec 2/2 lub alla breve, szybki, zaczyna się od jednej nuty w przedtakcie. Mogłoby pasować, ale bourrée jest zwykle szybka i wpadliwa.\nB. **Gawot** - taniec 4/4 (alla breve), zaczyna się od połowy taktu (przedtakt dwunutowei). Nie pasuje do 3/4.\n**C. Menuet** - taniec w 3/4, umiarkowane tempo, zaczyna się od przedtaktu (charakterystyczny dla menueta), zawiera synkopy i ozdobniki. To klasyczny taniec dworski XVIII w., obecny we wszystkich suitach barokowych i klasycznych symfoniach.\nD. **Sarabanda** - taniec 3/4 lub 3/2, powolny, z charakterystycznym akcentem na drugą miarę. Zwykle nie ma przedtaktu, jest poważna i dostojona.\n\nMetrum 3/4 + przedtakt + synkopy = typowe dla menueta.\n\n## Sposób 2 - kontekst tańców barokowych\nMenuet (fr. menuet od \"menu\" = drobny krok) pochodzi z XVII w. Francja, był tańcem dworskim Ludwika XIV. Wszedł do suite barokowej i klasycznej jako III część. Tempo umiarkowane, charakter elegancki.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 9b, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - C (menuet)\n> - **0 pkt** - inna odpowiedź\n\nCo zapamiętać? Menuet: 3/4, umiarkowane tempo, przedtakt, synkopy - klasyczny taniec dworski, III część suity i symfonii klasycznej.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":"maturazai","answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05/zad/17a","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05","number":"17a","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie na sluchanie (Sciezka 9. z plyty CD) wraz z zapisem nutowym (przyklady nutowe). Fragment: Ludwig van Beethoven, III Symfonia Es-dur op. 55, cz. I (ekspozycja). Utwor nosi podtytul Sinfonia eroica, composta per festeggiare il sovvenire di un grand' uomo (Symfonia bohaterska, skomponowana dla uczczenia pamieci wielkiego czlowieka). Zapis nutowy (z przykladow nutowych): partytura na orkiestre symfoniczna (flety, oboje, klarnety, fagoty, 3 rogi w Es, trabki, kotly, smyczki), Allegro con brio; temat glowny oparty na rozlozonym trojdzwieku Es-dur w wiolonczelach. Nagranie nie jest dostepne - odpowiedzi podano na podstawie klucza CKE.\n\nZapoznaj sie z nagraniem i zapisem nutowym ekspozycji pierwszej czesci III Symfonii Es-dur Ludwiga van Beethovena. Utwor ten nosi podtytul Sinfonia eroica, composta per festeggiare il sovvenire di un grand' uomo (Symfonia bohaterska, skomponowana dla uczczenia pamieci wielkiego czlowieka). Zapis nutowy fragmentu tego utworu znajduje sie w dolaczonych przykladach nutowych. a) Wymien dwie cechy utworu, ktore decyduja o bohaterskim charakterze tej muzyki. 1 2","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n**Dwie cechy decydujące o bohaterskim charakterze (do wyboru):\n1. Fanfarowy charakter tematu głównego opartego na rozłożonym trójdźwięku Es-dur\n2. Instrumentacja z dominującą rolą dętych - trzy rogi**\n\n## Sposób 1 - analiza Symfonii Eroica\nBeethoven III Symfonia Es-dur op. 55 (1804) \"Eroica\" nosi podtytuł \"Sinfonia eroica\" (Symfonia bohaterska). Cechy wskazujące na bohaterski, heroiczny charakter:\n\n1. **Fanfarowy temat główny** - temat I części oparty na rozłożonym trójdźwięku Es-dur w wiolonczelach (tonika → tercja → kwinta → oktawa → kwinta → tercja). Fanfarowy wzorzec ascendujący kojarzony z bohaterstwem, heroizmem, trąbkami bojowymi.\n\n2. **Patos i dynamizm** - gwałtowne sforzanda, nagłe zmiany dynamiczne, dramatyczne crescenda. Muzyka \"wybucha\" energią.\n\n3. **Instrumentacja** - Beethoven dodał trzeciego rogu (pierwsza taka decyzja w symfonii), wzmacniając blask i potęgę brzmienia instrumentów dętych blaszanych.\n\n4. **Crescendo w budowie tematu** - temat główny jest konstruowany narastająco (wzrost dynamiki i napięcia), co podkreśla bohaterski impet.\n\n## Sposób 2 - kontekst Eroiki\nEroica była pierwotnie dedykowana Napoleonowi Bonapartemu jako wcieleniu bohaterskiego ideału. Beethoven zmienił dedykację po proklamowaniu się Napoleona cesarzem (1804). Symfonia miała 3× dłuższy czas trwania niż typowe symfonie klasyczne.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 17a, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - dwie prawidłowe cechy wskazujące na bohaterski charakter\n> - **0 pkt** - mniej niż dwie prawidłowe cechy\n\nCo zapamiętać? Eroika = heroizm przez: fanfarowy temat (rozłożony trójdźwięk), trzy rogi, gwałtowne sforzanda i crescendową budowę tematu.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05/zad/11a","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05","number":"11a","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Wolfgang Amadeusz Mozart w tworczosci scenicznej siegnal do popularnego w Niemczech gatunku singspielu.\n\na) Podaj tytul jednego z singspieli W.A. Mozarta.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n**Jeden z singspieli Mozarta: Czarodziejski flet / Uprowadzenie z seraju / Zaide / Bastien i Bastienne / Dyrektor teatru**\n\n## Sposób 1 - singspiele Mozarta\nMozart sięgnął po gatunek Singspiel (niem. Singspiel = śpiewana sztuka) - popularny w Niemczech i Austrii gatunek teatralny łączący śpiew z mówionymi dialogami (po niemiecku).\n\nNajważniejsze singspiele Mozarta:\n1. **Czarodziejski flet** (Die Zauberflöte, 1791, KV 620) - ostatnia opera Mozarta, libreto Schikanedera. Baśniowa fabuła z elementami wolnomularskimi.\n2. **Uprowadzenie z seraju** (Die Entführung aus dem Serail, 1782, KV 384) - turecka tematyka, jeden z pierwszych wielkich sukcesów Mozarta.\n3. **Zaide** (ok. 1780, KV 344) - niedokończony singspiel.\n4. **Bastien i Bastienne** (1768, KV 50) - wczesny singspiel napisany jako 12-latek.\n5. **Dyrektor teatru** (Der Schauspieldirektor, 1786, KV 486) - jednoaktówka.\n\n## Sposób 2 - kontekst gatunku\nSingspiel różni się od opery przede wszystkim użyciem mówionych dialogów (zamiast recytatywu) i językiem niemieckim (zamiast włoskiego). To ważna cecha formalna odróżniająca go od oper włoskich Mozarta (np. Don Giovanni, Wesele Figara - operetty seria i buffa).\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 11a, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - podanie tytułu jednego prawidłowego singspielu Mozarta\n> - **0 pkt** - tytuł opery Mozarta (nie singspielu) lub brak odpowiedzi\n\nCo zapamiętać? Singspiele Mozarta po niemiecku, z mówionymi dialogami: Czarodziejski flet i Uprowadzenie z seraju to dwa najważniejsze.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05/zad/11b","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05","number":"11b","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Wolfgang Amadeusz Mozart w tworczosci scenicznej siegnal do popularnego w Niemczech gatunku singspielu.\n\nb) Wymien jedna ceche rozniaca singspiele od oper W.A. Mozarta.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n**Jedna cecha odróżniająca singspiel od opery: tekst w języku niemieckim LUB przeplatanie partii mówionych i śpiewanych**\n\n## Sposób 1 - porównanie singspielu i opery\n| Cecha | Singspiel | Opera (włoska) |\n| Język | Niemiecki | Włoski |\n| Dialogi | Mówione (prozą) | Recytatyw (śpiewany) |\n| Publiczność | Mieszczańska | Arystokratyczna |\n| Tematyka | Baśniowa, komiczna | Mitologiczna, heroiczna |\n\nDwie akceptowane odpowiedzi:\n1. **Tekst w języku niemieckim** - singspiel jest w całości po niemiecku, w odróżnieniu od oper włoskich (seria/buffa) Mozarta (Don Giovanni, Wesele Figara, Così fan tutte - po włosku)\n2. **Przeplatanie partii mówionych i śpiewanych** - w singspielu dialogi są mówione (nie recytowane), a partie wokalne (arie, duety) przeplatają się z prozą\n\n## Sposób 2 - kontekst\nSingspiel wywodzi się z angielskiej ballad opera (Gay, The Beggar's Opera, 1728). W Niemczech rozwinął się jako gatunek popularny i demokratyczny, dostępny dla szerszej publiczności niż wytworna opera seria.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 11b, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - podanie jednej cechy: język niemiecki LUB mówione dialogi / przeplatanie partii\n> - **0 pkt** - cecha wspólna dla obu gatunków lub brak odpowiedzi\n\nCo zapamiętać? Singspiel = po niemiecku + mówione dialogi (nie recytatyw). Opera Mozarta (włoska) = po włosku + recytatyw.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05/zad/12a","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05","number":"12a","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie na sluchanie (Sciezka 6. z plyty CD) wraz z zapisem nutowym (przyklady nutowe). Fragment: Fryderyk Chopin, Berceuse Des-dur op. 57. Zapis nutowy (z przykladow nutowych): utwor fortepianowy w tempie Andante, w tonacji Des-dur, dynamika p (dolce), z miarowym akompaniamentem lewej reki imitujacym kolyske oraz wariacyjnie rozwijajaca sie partia prawej reki. Nagranie nie jest dostepne - odpowiedzi podano na podstawie klucza CKE.\n\nZapoznaj sie z fragmentem Berceuse Des-dur op. 57 Fryderyka Chopina. W tym celu wysluchaj nagrania oraz przejrzyj jego zapis w dolaczonych przykladach nutowych. a) Wskaz trzy srodki muzyczne, ktore posluzyly Chopinowi do oddania charakteru kolysanki.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n**Trzy środki muzyczne oddające charakter kołysanki (do wyboru):\n1. Wolne tempo (Andante)\n2. Dynamika piano (cicho, dolce)\n3. Ostinato rytmiczne w lewej ręce - miarowy, powtarzający się motyw akompaniamentu imitujący ruch kołyski**\n\n## Sposób 1 - analiza Berceuse Chopina Des-dur op. 57\nBerceuse (fr. = kołysanka) Chopina to jedno z najbardziej wyrafinowanych miniatur fortepianowych romantyzmu. Środki tworzące nastrój kołysanki:\n\n1. **Wolne tempo** (Andante) - utwór płynie spokojnie, bez pośpiechu\n2. **Dynamika piano / pianissimo, dolce** - cicha, delikatna, łagodna barwa dźwięku\n3. **Ostinato rytmiczne (lewa ręka)** - nieustanny, miarowy motyw akompaniamentu imituje kołysanie (1 + 2+3 lub 1 + 1-1-1-1)\n4. **Monotonna harmonika** - przez cały utwór (z jednym wyjątkiem) Chopin nie opuszcza tonacji Des-dur; harmonia prawie się nie zmienia, tworząc hipnotyczny spokój\n5. **Wariantowe powtarzanie tematu (wariacje)** - prawa ręka zmienia ozdobniki przy każdym powtórzeniu tematu, ale temat pozostaje rozpoznawalny\n6. **Falująca, kantylenowa linia melodyczna** - melodia śpiewa jak głos usypiający dziecko\n\n## Sposób 2 - gatunek berceuse w romantyzmie\nBerceuse to miniatura wokalna lub instrumentalna o charakterze kołysanki. W romantyzmie obok Chopina pisał je Liszt, Brahms (Kołysanka op. 49 nr 4), Fauré. Wszystkie łączy spokój, piano i regularny rytm.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 12a, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - podanie trzech poprawnych środków muzycznych\n> - **0 pkt** - mniej niż trzy prawidłowe środki\n\nCo zapamiętać? Berceuse Chopina = ostinato rytmiczne w lewej ręce + wolne tempo + piano + wariacje melodyczne = idealna muzyczna kołysanka.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05/zad/12b","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05","number":"12b","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie na sluchanie (Sciezka 6.) wraz z zapisem nutowym - Fryderyk Chopin, Berceuse Des-dur op. 57 (zob. zadanie 12a).\n\nb) Podaj nazwe dwoch roznych srodkow techniki kompozytorskiej ksztaltujacych niezaleznie partie lewej i prawej reki. Technika kompozytorska ksztaltujaca partie lewej reki: Technika kompozytorska ksztaltujaca partie prawej reki:","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n**Technika kształtująca partię lewej ręki: ostinatowa. Technika kształtująca partię prawej ręki: wariacyjna.**\n\n## Sposób 1 - wyjaśnienie obu technik w Berceuse Chopina\n**Lewa ręka - technika ostinatowa:**\nOstinato (wł. = uparty, nieustanny) to wielokrotne powtarzanie tego samego motywu rytmiczno-melodycznego. W Berceuse lewa ręka przez cały utwór gra ten sam motyw harmoniczno-rytmiczny (zazwyczaj ruch na 1 w bas + akordy na 2 i 3). Nie zmienia się, tworząc stabilną, kołyszącą podstawę harmoniczną (prawie wyłącznie tonika Des-dur i dominanta As).\n\n**Prawa ręka - technika wariacyjna:**\nTemat Berceuse jest podawany wielokrotnie (ok. 16 razy), ale za każdym razem prawa ręka ozdobi go inaczej - bogatszymi melizmatami, szesnastkami, trzydziestodwójkami, ornamentami. To wariacje ornamentalne na niezmiennym basie ostinato - struktura zwana też \"basso ostinato variations\" lub chaconne.\n\n## Sposób 2 - technika kompozytorska w romantyzmie\nPojedyncze dzieło może łączyć kilka technik. W Berceuse Chopina połączenie ostinato (lewa ręka) + wariacje (prawa ręka) tworzy unikalne napięcie między stabilnością a swobodą. To jeden z najpiękniejszych przykładów \"horyzontalnej polifonii\" na fortepianie.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 12b, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - ostinatowa (lewa) + wariacyjna (prawa)\n> - **0 pkt** - brak lub błąd w którejkolwiek technice\n\nCo zapamiętać? Berceuse Chopina = technika ostinatowa (lewa ręka: niezmieniony rytm) + wariacyjna (prawa ręka: ozdobione powtórzenia tematu).","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05/zad/16b","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05","number":"16b","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie na sluchanie (Sciezka 8.) wraz z zapisem nutowym - Joseph Haydn, Kwartet smyczkowy d-moll op. 76 nr 2, cz. III (zob. zadanie 16a).\n\nb) Wymien dwa srodki muzyczne, dzieki ktorym kompozytor uzyskal kontrast wyrazowy miedzy pierwszym fragmentem utworu a czescia Trio. 1 2","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n**Dwa środki muzyczne tworzące kontrast między Menutem a Trio (do wyboru):\n1. Zmiana faktury (z polifonicznej/kanonicznej na homofoniczną)\n2. Zmiana tonacji (z d-moll na D-dur)**\n\n## Sposób 1 - analiza kontrastu Menuet/Trio\nKontrast między głównym Menutem (do t. 37) a częścią Trio (od t. 39) jest wielowymiarowy:\n\n1. **Zmiana faktury**: Menuet = faktura polifoniczna (kanon) → Trio = faktura homofoniczna (melodia + akompaniament, \"p sempre staccato\")\n2. **Zmiana tonacji**: Menuet d-moll (poważny, surowy nastrój) → Trio D-dur (jasny, radosny nastrój) - paralela molowa-durowa\n3. **Kontrast dynamiczny**: ciężkie brzmienie kanonu vs. lekkie, delikatne Trio (piano)\n4. **Zmiana artykulacji**: legato w Menecie → staccato w Trio (\"sempre staccato\" = zawsze staccato)\n5. **Zmiana barwy**: niższa, gęsta barwa kanonu → wyższa, jaśniejsza barwa Trio (melodia w skrzypcach)\n\n## Sposób 2 - forma i kontrast w klasycyzmie\nMenuet z Trio to forma ABA: Menuet (A) - Trio (B) - powrót Menuetu (A, da capo). Kontrast między A i B jest podstawowym zabiegiem formalnym. Haydn używa tu szczególnie jaskrawego kontrastu tonalnego (moll-dur) i fakturalnego (polifonia-homofonia).\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 16b, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - dwa prawidłowe środki muzyczne tworzące kontrast\n> - **0 pkt** - mniej niż dwa prawidłowe środki\n\nCo zapamiętać? Kontrast Menuet-Trio w Kwartecie Haydna: polifonia (kanon) vs. homofonia, d-moll vs. D-dur, legato vs. staccato.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05/zad/16a","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05","number":"16a","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie na sluchanie (Sciezka 8. z plyty CD) wraz z zapisem nutowym (przyklady nutowe). Fragment: Joseph Haydn, Kwartet smyczkowy d-moll op. 76 nr 2, cz. III. Zapis nutowy (z przykladow nutowych): czesc III (Menuet) na kwartet smyczkowy; pierwszy fragment (do t. 37) utrzymany w fakturze kanonicznej - dwa glosy (skrzypce z altowka oraz drugie skrzypce z wiolonczela) prowadzone w odleglosci oktawy; po t. 39 nastepuje czesc Trio (p sempre staccato), w D-dur. Nagranie nie jest dostepne - odpowiedzi podano na podstawie klucza CKE.\n\nZapoznaj sie z nagraniem i zapisem nutowym fragmentu trzeciej czesci Kwartetu smyczkowego d-moll op. 76 nr 2 Josepha Haydna, a nastepnie wykonaj ponizsze polecenia. Zapis nutowy tego fragmentu znajduje sie w dolaczonych przykladach nutowych. a) Podaj, w jakiej formie utrzymany jest pierwszy fragment tego utworu (do t. 37), oraz opisz ja, odnoszac sie do liczby glosow i zaleznosci interwalowych pomiedzy nimi.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n**Kanon dwugłosowy w interwale oktawy**\n\n## Sposób 1 - analiza zapisu nutowego\nZ opisu przykładu nutowego wynika:\n- Dwa \"pary głosów\": skrzypce + altówka oraz drugie skrzypce + wiolonczela\n- Oba pary prowadzone w odległości oktawy\n- Jeden głos (para) naśladuje drugi z opóźnieniem - to imitacja kanoniczna\n\n**Kanon** - forma polifoniczna, w której jeden głos (dux, vox prior) jest naśladowany przez drugi głos (comes, vox posterior) z opóźnieniem i w tej samej lub transponowanej tonacji. W tym kwartecie Haydna:\n- 2 głosy prowadzone kanonicznie\n- Interwał między głosami: oktawa\n- Stąd: **kanon dwugłosowy w interwale oktawy**\n\n## Sposób 2 - \"Kwartet kwintowy\" Haydna d-moll op. 76 nr 2\nKwartet smyczkowy d-moll op. 76 nr 2 Josepha Haydna (1797) nosi przydomek \"Kwintowy\" (Quintenquartett) - od charakterystycznych kwintowych skoków w temacie I części. III część (Menuet) to słynna część kanoniczna, zwana też \"Hexenminuett\" (Menuet czarownic) lub \"Witches' Minuet\" - ze względu na surowość brzmienia kanonu w d-moll.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 16a, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - kanon dwugłosowy w interwale oktawy\n> - **0 pkt** - brak określenia \"kanon\" lub błędny interwał/ilość głosów\n\nCo zapamiętać? III część Kwartetu d-moll Haydna = kanon dwugłosowy w oktawie, zwany \"Hexenminuett\" (Menuet czarownic) - wzorcowy przykład techniki kanonicznej w klasycyzmie.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05/zad/15a","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05","number":"15a","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zamieszczono fragment \"partytury\" utworu pt. Water Music, ktorego premiera odbyla sie 5 maja 1952 roku w Nowym Jorku. Kompozycja ta przeznaczona zostala dla pianisty grajacego na preparowanym fortepianie, stajacego sie rowniez aktorem przedstawienia: wykonawca poslugiwal sie radioodbiornikiem, gwizdkami, naczyniami z woda oraz talia kart. Grafika \"partytury\" zawiera odreczne napisy: \"5.4525 5.5025 5.5525 5.5625\", \"POUR WATER FROM ONE RECEPTACLE TO ANOTHER\", \"POUR WATER\", \"6.215 SIREN-WHISTLE\", \"6.3025\", \"640 TURN RADIO OFF\" oraz fragmenty zapisu nutowego na pieciolinii.\n\na) Podaj imie i nazwisko kompozytora XX wieku, ktory jest tworca Water Music.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n**John Cage**\n\n## Sposób 1 - analiza wskazówek z opisu partytury\nOpis partytury Water Music wskazuje jednoznacznie na Johna Cage'a:\n1. \"Premiera 5 maja 1952 roku w Nowym Jorku\" - Cage działał w Nowym Jorku\n2. \"Pianista grający na preparowanym fortepianie\" - preparowany fortepian to wynalazek i znak rozpoznawczy Cage'a (od lat 30. XX w.)\n3. \"Wykonawca posługiwał się radioodbiornikiem, gwizdkami, naczyniami z wodą oraz talią kart\" - elementy teatru instrumentalnego i chance music Cage'a\n4. \"Odrysowa partytura z napisami angielskimi\" - Cage stosował niestandardowe notacje graficzne\n\nJohn Cage (1912-1992) - amerykański awangardzista, kompozytor i filozof muzyki. Twórca preparowanego fortepianu, muzyki stochastycznej (chance music, aleatoryzmU), teatru instrumentalnego.\n\n## Sposób 2 - kontekst XX w.\nCage był jedną z kluczowych postaci muzyki XX w. Jego 4'33\" (1952) - utwór polegający na milczeniu - wyprzedza Water Music o rok. Water Music (1952) to przełomowy przykład teatru instrumentalnego i rozszerzonego wykonawstwa.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 15a, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - John Cage\n> - **0 pkt** - inne nazwisko\n\nCo zapamiętać? John Cage = preparowany fortepian + alea + teatr instrumentalny + Nowy Jork lata 50. XX w.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05/zad/15b","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05","number":"15b","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zamieszczono fragment \"partytury\" utworu pt. Water Music John Cage'a (zob. zadanie 15a).\n\nb) Podaj nazwe gatunku bedacego polaczeniem koncertu ze spektaklem i reprezentowanego przez utwor opisany w zadaniu, a powstalego w II polowie XX wieku.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n**teatr instrumentalny**\n\n## Sposób 1 - wyjaśnienie terminu\nTeatr instrumentalny (niem. Instrumentales Theater) - gatunek muzyczny II poł. XX w. łączący koncert z przedstawieniem scenicznym. Muzycy nie tylko grają, ale stają się aktorami - gestykulują, przemieszczają się po scenie, wykonują czynności pozamuzyczne.\n\nCechy teatru instrumentalnego:\n- Muzyk = wykonawca + aktor\n- Elementy wizualne, gestyczne i dramatyczne wbudowane w partyturę\n- Rekwizyty, kostiumy, działania sceniczne\n- Rozbudowane didaskalia w partyturze (instrukcje dla wykonawcy)\n\nW Water Music Cage'a pianista: gra na preparowanym fortepianie, obsługuje radioodbiornik, wlewa wodę z jednego naczynia do drugiego, używa gwizdka, tasuje talie kart - wszystko to jest precyzyjnie zapisane w graficznej partyturze z minutnikiem.\n\n## Sposób 2 - reprezentatywni twórcy teatru instrumentalnego\nMaurio Kagel, Nam June Paik, Dieter Schnebel (Niemcy). W Polsce: Bogusław Schäffer. John Cage - twórca prekursorski. Teatr instrumentalny rozwinął się szczególnie po 1960 r. jako awangardowy nurt Nowej Muzyki.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 15b, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - teatr instrumentalny\n> - **0 pkt** - inne określenie\n\nCo zapamiętać? Teatr instrumentalny = gatunek XX w. łączący muzykę ze spektaklem; muzyk staje się aktorem. Cage - pionier, Kagel - główny twórca.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05/zad/1","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05","number":"1","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Na fotografiach przedstawiono trzy instrumenty antyczne, oznaczone literami A, B, C. A. (zrodlo: http://rozsavolgyi.free.fr) - fotografia satyra grajacego na instrumencie zlozonym z kilku polaczonych ze soba piszczalek. B. (zrodlo: https://www.linkedin.com) - malowidlo wazowe przedstawiajace muzyka grajacego na podwojnym instrumencie detym (dwie piszczalki rozchodzace sie na boki). C. (zrodlo: http://www.freha.pl) - instrument strunowy z pudlem rezonansowym i ramionami, na ktorych rozpiete sa struny.\n\nRozpoznaj instrumenty antyczne przedstawione na fotografiach. Wpisz we wskazane miejsce odpowiednia nazwe.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n**A. fletnia Pana, B. aulos, C. lira**\n\n## Sposób 1 - analiza instrumentów antycznych\nA. Fletnia Pana (syrinx) - instrument złożony z kilku piszczałek o różnej długości połączonych ze sobą. Satyr gra, trzymając instrument poziomo i przykładając usta do rzędu piszczałek. Nazwa pochodzi od greckiego boga Pana. Jest to aerofon - dmucha się w otwarte końce piszczałek.\n\nB. Aulos - instrument dęty złożony z dwóch piszczałek rozchodzących się na boki (podwójny instrument). Był symbolem muzyki dionizyjskiej, ekstatycznej. Na malowidłach wazowych rozpoznawalny po charakterystycznym kształcie dwóch rozchodzących się piszczałek.\n\nC. Lira - instrument strunowy z pudłem rezonansowym (często żółwia skorupa) i dwoma ramionami (jarzmo), na których rozpięte są struny. Symbol muzyki apollińskiej, spokojna i intelektualna.\n\n## Sposób 2 - kontekst epoki\nW starożytnej Grecji muzyka pełniła rolę religijną, edukacyjną i rozrywkową. Podział na muzykę apollińską (lira - spokój, mądrość) i dionizyjską (aulos - ekstaza, emocje) był fundamentalny dla greckiej kultury muzycznej.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 1, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - podanie prawidłowych nazw wszystkich trzech instrumentów\n> - **0 pkt** - brak choćby jednej prawidłowej nazwy\n\nCo zapamiętać? Trzy główne instrumenty antycznej Grecji: syrinx/fletnia Pana = aerofon wielokanalikowy, aulos = podwójny aerofon, lira = chordofon z jarzmem. Lira symbolizuje Apollona, aulos - Dionizosa.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05/zad/2","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05","number":"2","points":1,"ptype":"closed","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Ocen prawdziwosc podanych informacji. Wybierz P, jesli informacja jest prawdziwa, albo F - jesli jest falszywa.\n\nW mitologii greckiej mistrzem gry na harfie byl frygijski satyr Marsjasz, ktory stanal do muzycznego pojedynku z Apollinem.\nWirtuozowska gra na aulosie byla w starozytnej Grecji uznawana za dyscypline olimpijska.\nOrfeusz, schodzac do podziemi po Eurydyke, zachwycal bogow gra na lutni.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n**1. F, 2. P, 3. F**\n\n## Sposób 1 - analiza każdego stwierdzenia\n1. FAŁSZ - W mitologii greckiej Marsjasz nie grał na harfie, lecz na aulosie (podwójnym instrumencie dętym). Był frygijskim satyrami - to prawda, i rzeczywiście stanął do pojedynku z Apollinem - ale instrument Marsjasza to aulos, a nie harfa. Apollo grał na kitarze/lirze.\n\n2. PRAWDA - Wirtuozowska gra na aulosie była uznawana za dyscyplinę olimpijską (igrzyska muzyczne). Zawody muzyczne towarzyszyły starożytnym igrzyskom greckim; auletyka (gra na aulosie) była jedną ze sportowych/artystycznych konkurencji.\n\n3. FAŁSZ - Orfeusz grał na ligrze (lirze), a nie na lutni. Lutnia to instrument z innych kręgów kulturowych i epok; mit Orfeusza ściśle wiąże bohatera z lirą, którą otrzymał od Apollina i za pomocą której zachwycał bogów, zwierzęta i kamienie.\n\n## Sposób 2 - kontekst mitologiczny\nMitologia grecka i muzyka: Orfeusz (lira), Pan (syrinx), Marsjasz (aulos), Apollo (kitara/lira). Marsjasz znalazł aulos porzucony przez Atenę i tak perfekcyjnie na nim grał, że wywołał zazdrość Apollina - ten wygrał pojedynek i ze skórował Marsjasza.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 2, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - trzy poprawne odpowiedzi (1.F, 2.P, 3.F)\n> - **0 pkt** - jeden lub więcej błędów\n\nCo zapamiętać? Marsjasz grał na aulosie (nie harfie!), Orfeusz - na lirze (nie lutni!). Gra na aulosie była dyscypliną na greckich igrzyskach muzycznych.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05/zad/3","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05","number":"3","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Wypisz czesci mszalne, ktore naleza do tzw. ordinarium missae.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n**Kyrie, Gloria, Credo, Sanctus, Benedictus, Agnus Dei**\n\n## Sposób 1 - analiza Ordinarium Missae\nOrdinarium Missae (stałe części mszy) to te części, których teksty pozostają niezmienne przez cały rok liturgiczny (w odróżnieniu od Proprium Missae, zmieniającego się w zależności od okresu roku kościelnego).\n\nSześć części Ordinarium:\n1. **Kyrie** - błagalna prośba o miłosierdzie (\"Panie, zmiłuj się\")\n2. **Gloria** - hymn chwały Bogu (\"Chwała na wysokości Bogu\")\n3. **Credo** - wyznanie wiary\n4. **Sanctus** - hymn uwielbienia (\"Święty, Święty, Święty\")\n5. **Benedictus** - część Sanctus (\"Błogosławiony, który przychodzi\")\n6. **Agnus Dei** - wezwanie do Baranka Bożego\n\n## Sposób 2 - kontekst historyczny\nOrdynarium mszy było podstawą licznych kompozycji: od polifonicznych mszy Palestriny i Orlanda di Lasso (renesans), przez barokowe msze Bacha (h-moll), do klasycznych i romantycznych (Beethoven, Missa Solemnis). Kompozytorzy muzyki wielogłosowej opracowywali zwłaszcza 5 podstawowych części (niekiedy Sanctus i Benedictus łączono).\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 3, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - poprawne podanie wszystkich sześciu części\n> - **0 pkt** - pominięcie choćby jednej części\n\nCo zapamiętać? Ordinarium Missae: Kyrie - Gloria - Credo - Sanctus - Benedictus - Agnus Dei. Sześć stałych tekstów tworzących muzyczny szkielet mszy.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05/zad/4","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05","number":"4","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"W zadaniu zamieszczono dwa przyklady nutowe. Przyklad 1. - dwa systemy zapisu nutowego (klucz wiolinowy w obu pieciolinach), z bogato melizmatyczna gornym glosem rozwijajacym sie ponad dlugimi, wytrzymywanymi dzwiekami glosu dolnego; podlozony tekst lacinski: Re-demptori plasmatori salvatori omnium. Przyklad 2. - dwa glosy w kluczu basowym poruszajace sie rownolegle (glos do glosu), z tekstem lacinskim: Te humiles famuli modulis venerando piis.\n\nOkresl rodzaj organum w kazdym z ponizszych przykladow nutowych. Przyklad 1. Rodzaj organum: Przyklad 2. Rodzaj organum:","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n**Przykład 1. organum melizmatyczne (diaphonia basilica), Przykład 2. organum paralelne (równoległe / organum purum)**\n\n## Sposób 1 - analiza zapisu nutowego\nPrzykład 1 - cechy charakterystyczne organum melizmatycznego:\n- Jeden głos (cantus firmus / vox principalis) trzyma długie, nieruchome dźwięki (tenor)\n- Nad nim rozbrzmiewa bogato melizmatyczny głos górny (vox organalis) z rozbudowanymi ozdobnikami na każdej sylabie\n- Tekst łaciński jest wokalizowany - wiele nut na jedną sylabę\n- Styl: szkoła Notre Dame (Léonin, Pérotin), XII-XIII w.\n\nPrzykład 2 - cechy charakterystyczne organum równoległego:\n- Oba głosy poruszają się w tym samym rytmie (głos do głosu, nota contra notam)\n- Ruch równoległy - oba głosy wykonują tę samą melodię w interwale kwinty lub kwarty\n- Brak melizmatyki - proste, sylabotoniczne wykonanie tekstu\n- Styl: najstarszy rodzaj organum (Musica enchiriadis, IX w.)\n\n## Sposób 2 - kontekst epoki\nOrganum to najstarsza forma muzyki wielogłosowej. Ewolucja: organum paralelne (IX w.) → organum zmodyfikowane → organum swobodne → organum melizmatyczne (XII w., szkoła Notre Dame). Termin \"diaphonia basilica\" pochodzi z traktatów z XII w.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 4, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - poprawne określenie obu rodzajów organum\n> - Akceptowane: Przykład 1: organum melizmatyczne lub diaphonia basilica; Przykład 2: organum paralelne, równoległe lub organum purum\n> - **0 pkt** - błąd w którymkolwiek z przykładów\n\nCo zapamiętać? Organum melizmatyczne = bogata melizmatyka w głosie górnym nad długimi nutami cantus firmus. Organum paralelne = oba głosy w równoległym ruchu.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05/zad/5","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05","number":"5","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Do wyboru podano nazwy form i gatunkow sredniowiecznych: organum, motet, responsorium, sekwencja, conductus.\n\nUzupelnij kazde z ponizszych zdan wlasciwa nazwa form i gatunkow sredniowiecznych. 1. Sobor Trydencki zredukowal liczbe uzywanych do czterech: Victimae paschali laudes, Veni Sancte Spiritus, Lauda Sion i Dies irae. 2. Najstarsza forma muzyki wieloglosowej jest 3. Zasadnicza role konstrukcyjna w odegrala izorytmia.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n**1. sekwencja, 2. organum, 3. motet**\n\n## Sposób 1 - analiza każdego zdania\n1. \"Sobór Trydencki zredukował liczbę używanych **sekwencji** do czterech\" - Sekwencja to śpiew liturgiczny rozwijający melodię alleluja. Przed Soborem Trydenckim (1545-1563) było ich ponad tysiąc. Sobór zatrzymał tylko cztery: Victimae paschali laudes (Wielkanoc), Veni Sancte Spiritus (Zesłanie Ducha Świętego), Lauda Sion (Boże Ciało) i Dies irae (msza żałobna). Stabat Mater dodano później.\n\n2. \"Najstarszą formą muzyki wielogłosowej jest **organum**\" - Organum wywodzi się z IX w. (Musica enchiriadis). To pierwsza znana forma polifonii zachodniej, polegająca na dodaniu głosu towarzyszącego do chorału gregoriańskiego.\n\n3. \"Zasadniczą rolę konstrukcyjną w **motecie** odegrała izorytmia\" - Izorytmia (gr. isos = równy) to technika, w której rytmiczny schemat (talea) jest powtarzany w głosie tenorowym niezależnie od wysokości dźwięków (color). Charakterystyczna dla motetu isorytmicznego XIV w. (Philippe de Vitry, Guillaume de Machaut).\n\n## Sposób 2 - kontekst gatunków średniowiecznych\nGatunki: organum (IX-XIII w.), motet (XIII-XV w.), conductus (XII-XIII w.), responsorium (śpiew antyfonalny), sekwencja (rozwinięcie alleluja).\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 5, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - poprawne uzupełnienie wszystkich trzech zdań\n> - **0 pkt** - błąd w którymkolwiek ze zdań\n\nCo zapamiętać? Izorytmia = technika motetu XIV w. (talea + color); sekwencja = trwała tylko 4 po Soborze Trydenckim; organum = pierwsza polifonia zachodnia.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05/zad/6","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05","number":"6","points":3,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie na sluchanie (Sciezki 1., 2., 3. z plyty CD). Trzy przyklady dzwiekowe reprezentatywne dla roznych stylow muzyki renesansowej: franko-flamandzkiego, palestrinowskiego i weneckiego. Nagrania nie sa dostepne - odpowiedzi podano na podstawie klucza CKE: Przyklad 1. - styl palestrinowski, Przyklad 2. - styl franko-flamandzki, Przyklad 3. - styl wenecki.\n\nWysluchaj trzech przykladow dzwiekowych, reprezentatywnych dla roznych stylow muzyki renesansowej: franko-flamandzkiego, palestrinowskiego i weneckiego, a nastepnie przyporzadkuj kazdy przyklad do wlasciwego stylu muzyki renesansu oraz wymien jedna ceche danego stylu, inna dla kazdego przykladu dzwiekowego. Przyklad 1. - styl: Cecha stylu: Przyklad 2. - styl: Cecha stylu: Przyklad 3. - styl: Cecha stylu:","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n**Przykład 1 - styl palestrinowski; Przykład 2 - styl franko-flamandzki; Przykład 3 - styl wenecki**\n\n## Sposób 1 - cechy charakterystyczne każdego stylu\n\n**Przykład 1 - styl palestrinowski (XVI w., Rzym):**\nGiovanni Pierluigi da Palestrina (ok. 1525-1594) tworzył muzykę wyraźnie przejrzystą, zrozumiałą liturgicznie.\n- Obsada: a cappella, chór wielogłosowy\n- Technika: wyważona proporcja między polifonią i homofonią (homorytmia)\n- Ścisła diatonika - brak chromatyzmu\n- Wyraźna prezentacja tekstu religijnego, ograniczenie melizmatyki\n- Prostota harmoniczna, spokojny przebieg rytmiczny\n\n**Przykład 2 - styl franko-flamandzki (XV-XVI w., Niderlandy):**\nDufay, Ockeghem, Josquin des Prez - mistrzowie polifonii kontrapunktycznej.\n- Obsada: a cappella, chór\n- Technika przeimitowana - wszystkie głosy kolejno przejmują ten sam motyw\n- Faktura ściśle polifoniczna (imitacyjna), linearna\n- Gęsta, wirtuozowska wokalizacja\n\n**Przykład 3 - styl wenecki (XVI w., Wenecja):**\nAndrea i Giovanni Gabrieli - rewolucja w obsadzie i brzmieniu.\n- Obsada: wokalno-instrumentalna\n- Technika polichoralna (cori spezzati) - kilka chórów umieszczonych w różnych częściach kościoła\n- Początki techniki koncertującej (kontrast solo-tutti)\n- Wzmacnianie głosów wokalnych instrumentami, bogactwo barw\n\n## Sposób 2 - kontekst epoki renesansu\nRenesans (ok. 1400-1600) to złoty wiek polifonii wokalnej. Trzy główne centra: Niderlandy (szkoła franko-flamandzka), Rzym (styl palestrinowski - wzorcowy dla Kościoła po Soborze Trydenckim), Wenecja (nowatorstwo brzmieniowe).\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 6, max 3 pkt):\n> - **3 pkt** - prawidłowe przyporządkowanie wszystkich 3 przykładów z podaniem jednej cechy każdego\n> - **2 pkt** - prawidłowe przyporządkowanie 2 przykładów z cechą\n> - **1 pkt** - prawidłowe przyporządkowanie 1 przykładu z cechą\n> - **0 pkt** - brak spełnienia powyższych kryteriów\n\nCo zapamiętać? Palestrina = czysta diatonika + homorytmia; franko-flamandzki = technika przeimitowana + gęsta polifonia; wenecki = cori spezzati + instrumenty.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05/zad/10","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05","number":"10","points":2,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie na sluchanie (Sciezki 4., 5. z plyty CD). Dwa przyklady reprezentujace gatunki typowe dla epoki romantyzmu. Nagrania nie sa dostepne - odpowiedzi podano na podstawie klucza CKE: Przyklad 1. - etiuda (Fryderyk Chopin), Przyklad 2. - piesn solowa (Robert Schumann).\n\nWysluchaj dwoch przykladow reprezentujacych gatunki typowe dla epoki romantyzmu i uzupelnij ponizsza tabele - wpisz gatunek muzyczny dla kazdego z prezentowanych utworow, po jednej jego cesze oraz nazwisko kompozytora reprezentujacego dany kierunek.\n\nPrzyklad | Gatunek muzyczny | Cecha | Nazwisko kompozytora\n1. | | |\n2. | | |","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n**Przykład 1: gatunek - etiuda; cecha - koncentracja na wybranym problemie technicznym (rozłożone akordy w prawej ręce); kompozytor - Fryderyk Chopin.**\n**Przykład 2: gatunek - pieśń solowa; cecha - równorzędne traktowanie partii głosu i fortepianu; kompozytor - Robert Schumann.**\n\n## Sposób 1 - charakterystyka gatunków romantycznych\n**Przykład 1 - etiuda:**\n- Nagranie: utwór fortepianowy, wirtuozowski, skupiony na jednym problemie technicznym (rozłożone akordy, np. Chopin op. 10 nr 1)\n- Etiuda romantyczna to gatunek łączący ćwiczenie techniczne z wartością artystyczną\n- Charakterystyczne cechy: rozbudowana faktura fortepianowa, wirtuozeria, szeroki rejestr fortepianu, szybkie tempo\n- Chopin napisał 27 etiud (op. 10 i op. 25 oraz 3 nowe), Liszt - Grandes Études de Paganini\n\n**Przykład 2 - pieśń solowa (Lied):**\n- Nagranie: głos solowy z towarzyszeniem fortepianu\n- Cechy: ścisłe połączenie tekstu poetyckiego z muzyką, równorzędna rola fortepianu (nie tylko akompaniament), kantylena melodyczna\n- Schumann napisał ok. 250 pieśni (głównie w 1840 r. - \"rok pieśni\"); Franz Schubert - ok. 600 pieśni\n\n## Sposób 2 - kontekst romantyzmu\nRomantyzm (ok. 1820-1900) sprzyjał gatunkom miniaturowym (etiuda, nokturn, preludium) oraz liryzmowi wokalnemu (Lied). Fortepian stał się centrum życia muzycznego XIX w.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 10, max 2 pkt):\n> - **2 pkt** - prawidłowy gatunek + cecha + kompozytor w obu przykładach\n> - **1 pkt** - prawidłowy gatunek + cecha + kompozytor w jednym przykładzie\n> - **0 pkt** - brak spełnienia kryteriów\n> - Akceptowane inne nazwiska romantycznych kompozytorów uprawiających dany gatunek\n\nCo zapamiętać? Etiuda romantyczna = ćwiczenie techniczne z wartością artystyczną (Chopin, Liszt). Pieśń solowa (Lied) = ścisłe połączenie tekstu i muzyki, równorzędna rola fortepianu (Schubert, Schumann).","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05/zad/13","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05","number":"13","points":1,"ptype":"closed","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Na ilustracji obok przedstawiono jedna z najslynniejszych klawesynistek polskich I polowy XX wieku, dzialajaca i koncertujaca na calym swiecie. Wslawila sie ona szczegolnie w wykonaniach muzyki z okresu renesansu i baroku, prowadzila w Berlinie pierwsza na swiecie klase gry na klawesynie, a dzieki niej instrument ten na nowo zaistnial w salach koncertowych.\n\nSposrod A-D wybierz i zaznacz nazwisko opisanej wykonawczyni.\n\nA. Elzbieta Chojnacka\nB. Wanda Landowska\nC. Maria Szymanowska\nD. Elzbieta Stefanska-Lukowicz","answer":"B","answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n**B - Wanda Landowska**\n\n## Sposób 1 - analiza opisanej postaci\nOpis wskazuje na:\n1. \"Jedna z najsłynniejszych klawesynistek polskich I połowy XX w.\" - działa w XX w.\n2. \"Działająca i koncertująca na całym świecie\" - artystka o zasięgu międzynarodowym\n3. \"Wychwalana szczególnie w wykonaniach muzyki z okresu renesansu i baroku\"\n4. **\"Prowadziła w Berlinie pierwszą na świecie klasę gry na klawesynie\"** - kluczowy fakt\n5. **\"Dzięki niej instrument ten na nowo zaistniał w salach koncertowych\"** - odrodzenie klawesynu\n\nWszystkie cechy wskazują na **Wandę Landowską (1879-1959)** - polską pianistkę i klawesynistkę, pioniera renesansu muzyki dawnej. Zafascynowana barokiem zamieniła fortepian na klawesyn i jako pierwsza na świecie prowadziła klasę klawesynu w Berliner Hochschule für Musik (1913).\n\nAnaliza pozostałych opcji:\nA. Elżbieta Chojnacka - klawesynistka polska, ale XX/XXI w., nie I poł. XX w.\nC. Maria Szymanowska - pianistka I poł. XIX w., nie klawesynistka\nD. Elżbieta Stefańska-Łukowicz - pianistka, nie klawesynistka\n\n## Sposób 2 - kontekst historyczny\nWanda Landowska (Warszawa 1879 - Lakeville CT 1959) była absolutną pionierką - jej zasługą jest przywrócenie klawesynu do sal koncertowych po 150 latach nieobecności. Manuel de Falla i Francis Poulenc pisali dla niej koncerty klawesynowe.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 13, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - B (Wanda Landowska)\n> - **0 pkt** - inna odpowiedź\n\nCo zapamiętać? Wanda Landowska = pierwsza klasa klawesynu na świecie (Berlin), odrodzicielka klawesynu w XX w.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":"maturazai","answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05/zad/14","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05","number":"14","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie na sluchanie (Sciezka 7. z plyty CD). Aranzacja piosenki Yellow Submarine zespolu The Beatles z plyty Beatles go Baroque (Beatlesi na barokowo). Nagranie nie jest dostepne - odpowiedzi podano na podstawie klucza CKE.\n\nPo wysluchaniu aranzacji piosenki Yellow Submarine zespolu The Beatles z plyty Beatles go Baroque (Beatlesi na barokowo) podaj dwa argumenty odnoszace sie do muzycznych cech tej epoki i potwierdzajace trafnosc wyboru takiego tytulu plyty. 1 2","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n**Dwa argumenty potwierdzające tytuł \"Beatles go Baroque\" (do wyboru z poniższych):**\n**1. Faktura polifoniczna (kontrapunkt między głosami)**\n**2. Obecność basso continuo (realizowanego przez wiolonczele, kontrabasy i klawesyn)**\n\n## Sposób 1 - cechy barokowe w aranżacji Beatles go Baroque\nP. Schickele i Joshua Rifkin nagrali serię aranżacji piosenek Beatlesów w stylu barokowym. Yellow Submarine w tej wersji ma:\n\n1. **Faktura polifoniczna** - głosy prowadzone kontrapunktycznie, imitacja, jakby z koncertu grosso lub fugi, zamiast rockowego brzmienia gitarowego\n2. **Basso continuo** - wiolonczele, kontrabasy i klawesyn realizują harmonię w typowo barokowym stylu (bas + akordy)\n3. **Technika koncertująca** - solista (flet) kontrastuje z tutti orkiestry, naśladując zasadę concerto grosso (concertino vs. ripieno)\n4. **Ornamentowanie melodii** - melodia Yellow Submarine ozdabiana przy powtórzeniach (tryle, appoggiatury, mordenty)\n5. **Nawiązanie do formy ronda** - powracający refren w charakterystycznym układzie ABACADA\n\n## Sposób 2 - kontekst baroku\nBarok (ok. 1600-1750): basso continuo, polifonia, technika koncertująca, bogata ornamentyka, formy oparte na powtórzeniu (rondo, da capo). Aranżując pop w stylu barokowym, stosuje się właśnie te środki.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 14, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - dwa prawidłowe argumenty muzyczne wskazujące na cechy barokowe\n> - **0 pkt** - mniej niż dwa prawidłowe argumenty\n\nCo zapamiętać? Barok słyszalny przez: polifonię, basso continuo, technikę koncertującą i ornamentykę - te cechy pojawiają się w aranżacji Yellow Submarine na \"barokowo\".","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05/zad/18","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05","number":"18","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zamieszczono fragment recenzji po wiedenskim prawykonaniu III Symfonii Ludwiga van Beethovena: \"Jedni [ ] twierdza, ze symfonia ta jest arcydzielem, ze to wlasnie wlasciwy styl najlepszej muzyki, i ze jesli sie nie podobala, to tylko dlatego, ze publicznosc nie jest jeszcze dostatecznie przygotowana [ ]. Najmniej liczna czesc publicznosci [ ] stwierdzi, ze brak tu zupelnie ciaglosci i konsekwencji, i ze nieskonczone rozmiary tego najdluzszego i najtrudniejszego ze znanych dziel symfonicznych nuza nawet znawce, a dla amatora staja sie czyms nie do zniesienia.\" (zrodlo: Stefania Lobaczewska, Beethoven, Krakow 1953).\n\nJedni [ ] twierdza, ze symfonia ta jest arcydzielem, ze to wlasnie wlasciwy styl najlepszej muzyki, i ze jesli sie nie podobala, to tylko dlatego, ze publicznosc nie jest jeszcze dostatecznie przygotowana [ ]. Najmniej liczna czesc publicznosci [ ] stwierdzi, ze brak tu zupelnie ciaglosci i konsekwencji, i ze nieskonczone rozmiary tego najdluzszego i najtrudniejszego ze znanych dziel symfonicznych nuza nawet znawce, a dla amatora staja sie czyms nie do zniesienia.\n\nPodaj nazwe techniki kompozytorskiej, ktorej stosowanie w odniesieniu do niemal wszystkich wspolczynnikow formy przyczynilo sie do znacznego zwiekszenia rozmiarow dziela, oraz dwie inne cechy Eroiki, wytyczajace drogi rozwoju symfonii w XIX w. Technika kompozytorska: Nowatorskie cechy dziela:","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n**Technika kompozytorska: przetworzeniowa.**\n**Nowatorskie cechy (dwie do wyboru): rozbudowa aparatu orkiestrowego; zastąpienie menueta scherzem; zmiana układu klasycznego cyklu sonatowego (marsz żałobny jako II część, wariacje jako IV część)**\n\n## Sposób 1 - wyjaśnienie techniki przetworzeniowej\n**Technika przetworzeniowa** to zasada, według której kompozytor tak rozbudowuje część przetworzeniową formy sonatowej (czyli środkowy odcinek formy allegra sonatowego), że staje się ona najdłuższa i najbardziej dramatyczna. W Eroice przetworzenie jest niezwykle obszerne - porównywalne długością z ekspozycją - i zawiera gwałtowne modulacje harmoniczne, rozkładanie tematów na motywy, stretto, fugato. To właśnie rozbudowane przetworzenie przyczyniło się do krytyki opisanej w recenzji (\"nieskończone rozmiary\").\n\n## Sposób 2 - nowatorskie cechy Eroiki\nBeethovenowskie innowacje:\n1. Rozbudowa orkiestry (3 rogi)\n2. Wprowadzenie trzeciego tematu w ekspozycji\n3. Crescendowa budowa tematu głównego\n4. Formotwórcza rola dynamiki i kolorystyki\n5. **Zastąpienie menueta scherzem** - II część nie jest spokojnym menutem, lecz gwałtownym scherzo (d-moll)\n6. **Zmiana układu cyklu sonatowego** - II część to \"Marcia funebre\" (Marsz żałobny), IV część to wariacje (nie typowe finale rondowe)\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 18, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - technika przetworzeniowa + dwie nowatorskie cechy\n> - **0 pkt** - brak techniki lub mniej niż dwie cechy\n\nCo zapamiętać? Technika przetworzeniowa = rozbudowana sekcja przetworzeniowa formy sonatowej. Eroika: nowości to scherzo zamiast menueta, marsz żałobny jako II część i wariacje jako IV część.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05/zad/21","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05","number":"21","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Krzysztof Penderecki wlaczyl Stabat Mater jako integralna czesc do swojego innego utworu o tematyce religijnej.\n\nKrzysztof Penderecki wlaczyl Stabat Mater jako integralna czesc do swojego innego utworu o tematyce religijnej. Podaj tytul tego utworu.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n**Pasja według św. Łukasza (Passio et Mors Domini Nostri Jesu Christi secundum Lucam)**\n\n## Sposób 1 - powiązanie Stabat Mater z Pasją\nKrzysztof Penderecki skomponował Stabat Mater w 1962 r. na zamówienie Polskiego Radia jako niezależny utwór chóralny. Gdy kilka lat później Norddeutscher Rundfunk zamówił dużą kompozycję religijną, Penderecki wbudował Stabat Mater jako integralną część Pasji według św. Łukasza (1966).\n\nPasja według św. Łukasza (1966):\n- Pełna łacińska nazwa: *Passio et Mors Domini Nostri Jesu Christi secundum Lucam* (Pasja i śmierć Pana naszego Jezusa Chrystusa według Łukasza)\n- Na głosy solowe, chór chłopięcy, trzy chóry mieszane i orkiestrę\n- Jedno z kluczowych dzieł muzyki XX w., wykonane po raz pierwszy w Münster (18 marca 1966)\n- Stabat Mater wchodzi jako część III dzieła\n\n## Sposób 2 - kontekst twórczości Pendereckiego\nPenderecki (1933-2020) - jeden z najważniejszych polskich kompozytorów XX w. Jego twórczość podzielona jest na fazę awangardową (lata 60.: Treny ku pamięci ofiar Hiroszimy, Stabat Mater, Pasja) i neoromantyczną (po 1975 r.). Pasja wg św. Łukasza łączy techniki XX-wieczne z tradycją pasyjną Bacha.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 21, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - Pasja według św. Łukasza (lub pełna łacińska nazwa)\n> - **0 pkt** - inne dzieło\n\nCo zapamiętać? Penderecki włączył Stabat Mater (1962) jako integralną część Pasji według św. Łukasza (1966) - przełomowego dzieła polskiej muzyki XX w.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05/zad/22","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05","number":"22","points":25,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Wypracowanie. Do wyboru jeden z dwoch tematow. Temat 1. Echa tworczosci muzycznej epok minionych w muzyce XX wieku. Omow je z odwolaniami do wybranych przykladow z literatury muzycznej. Temat 2. Omow geneze i przeobrazenia symfonii klasycznej na wybranych przykladach dziel klasykow wiedenskich.\n\nNapisz wypracowanie na jeden z ponizszych tematow. Temat 1. Echa tworczosci muzycznej epok minionych w muzyce XX wieku. Omow je z odwolaniami do wybranych przykladow z literatury muzycznej. Temat 2. Omow geneze i przeobrazenia symfonii klasycznej na wybranych przykladach dziel klasykow wiedenskich.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n**Wypracowanie (25 pkt) - poniżej plan i szkielet wzorcowej pracy dla obu tematów.**\n\n## TEMAT 1: Echa twórczości muzycznej epok minionych w muzyce XX wieku\n\n### Wstęp (problem)\nMuzyka XX w. nie stanowi jednorodnego nurtu awangardy - obok eksperymentów (dodekafonizm, serializm, aleatoryzm) silnym nurtem był powrót do tradycji: czerpanie z dorobku minionych epok poprzez stylizację, archaizację i neoklasycyzm. Kompozytorzy sięgali po dawne formy, techniki i estetykę jako odpowiedź na chaos i kryzys wartości po I wojnie światowej.\n\n### Źródła zainteresowania muzyką dawną\n- Reakcja na nadmierną emocjonalność romantyzmu i chromatyzm\n- Rozwój muzykologii i badań nad muzyką dawną (Wanda Landowska - klawesyn)\n- Poszukiwanie trwałych wartości estetycznych: klarowność, proporcje, logika formalna\n\n### Nurty nawiązujące do epok minionych\n1. **Neoklasycyzm** - Igor Strawiński (Pulcinella 1920 oparty na Pergolesim, Symfonia psalmów 1930, Concerto grosso). Powrót do form barokowych i klasycznych: fuga, toccata, koncert grosso.\n2. **Neobarок** - Paweł Hindemith (Ludus Tonalis - nawązanie do Bachowskich preludiów), Francis Poulenc.\n3. **Archaizacja** - Krzysztof Penderecki (Stabat Mater 1962, Pasja wg św. Łukasza 1966): chorał gregoriański, technika polichoralna, hoquetus, obsada a cappella.\n4. **Nowa Rzeczowość** (Neue Sachlichkeit) - odrzucenie romantyzmu, powrót do obiektywizmu baroku i klasycyzmu: Paul Hindemith, Kurt Weill.\n\n### Sposoby nawiązania do tradycji\n- Gatunki historyczne: concerto grosso, passacaglia, toccata, fuga, suita\n- Formy historyczne: forma sonatowa, rondo, wariacje\n- Techniki: polifonia, kontrapunkt, basso continuo\n- Cytaty muzyczne i parafrazy\n- Rekonstrukcja dawnych instrumentów (klawesyn)\n\n### Zakończenie\nPowrót do tradycji w muzyce XX w. był nie kopią, lecz twórczą reinterpretacją dziedzictwa - kompozytorzy używali dawnych form jako szkieletu, wypełniając go współczesnym językiem harmonicznym i wyrazowym.\n\n## TEMAT 2: Geneza i przeobrażenia symfonii klasycznej\n\n### Wstęp\nSymfonia - najważniejszy gatunek muzyki instrumentalnej XVII-XX w. - wyłoniła się w poł. XVIII w. z uwertury operowej i dojrzała w twórczości klasyków wiedeńskich: Haydna, Mozarta i Beethovena.\n\n### Geneza gatunku\n- Uwertura włoska (sinfonia avanti l'opera) Alessandra Scarlattiego: szybko-wolno-szybko\n- Szkoły przedklasyczne: mannheimska (Stamitz - crescendo mannheimskie, tematy orkiestrowe), wiedeńska (Monn, Wagenseil)\n- Krystalizacja 4-częściowego cyklu: allegro sonatowe - wolna część - menuet - finale\n\n### Haydn (1732-1809) - ojciec symfonii\n- 104 symfonie\n- Symfonie londyńskie (1791-1795): pełny skład małej orkiestry klasycznej\n- Sturm und Drang: Symfonie 44 (\"Żałobna\"), 45 (\"Pożegnalna\") - ekspresja emocjonalna\n- Forma sonatowa dopracowana w I części\n\n### Mozart (1756-1791)\n- 41 symfonii\n- Symfonia g-moll KV 550 - dramatyzm, chromatyzm\n- Symfonia C-dur KV 551 \"Jowiszowa\" - kontrapunkt w finale\n- Przenikanie cech baroku w późnych symfoniach (fugato)\n\n### Beethoven (1770-1827) - przełom\n- III Symfonia \"Eroica\" (1804): nowatorskie cechy omówione w zadaniu 18\n- Zastąpienie menueta scherzem\n- Marsz żałobny jako II część, wariacje jako IV część\n- IX Symfonia (1824): wejście głosów solowych i chóru - otwiera drogę do symfonii programowej i wokalnej\n\n### Zakończenie\nSymphonia od uwertury operowej do IX Symfonii Beethovena to droga od formy użytkowej do filozoficznego wyznania wiary. Beethoven zamknął epokę klasyczną i wyznaczył kierunki romantyzmu: symfonizm programowy (Berlioz), symfonizm dramatyczny (Brahms), symfonizm narracyjny (Mahler).\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 22, max 25 pkt):\n> - 22.1 (0-2): Zgodność z tematem; rozpoznanie problemu\n> - 22.2 (0-10): Trafne przywołanie i omówienie faktów\n> - 22.3 (0-5): Dobór przykładów z literatury muzycznej\n> - 22.4 (0-3): Jakość omówienia (hierarchizowanie, chronologia, kontekst)\n> - 22.5 (0-2): Poprawna terminologia muzyczna\n> - 22.6 (0-3): Układ treści, logika, język\n\nCo zapamiętać? Wypracowanie wymaga: prawidłowo postawionej tezy, chronologicznego wywodu, przykładów konkretnych dzieł i kompozytorów, poprawnej terminologii (archaizacja, neoklasycyzm, forma sonatowa, cykl sonatowy, Sturm und Drang itp.) i logicznego zakończenia.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura"}]}