{"paper":{"id":"maturazai-polski-f2023-2026-pp","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":0,"month":null,"level":null,"variant":null,"exam_pdf":null,"key_pdf":null,"question_count":21,"source_label":"Język polski · Matura","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"maturazai-polski-f2023-2026-pp/zad/1","paper_id":"maturazai-polski-f2023-2026-pp","number":"1","points":2,"ptype":"closed","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":0,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 1. (0-2)\nOceń prawdziwość podanych stwierdzeń odnoszących się do tekstu Agnieszki\nKrzemińskiej oraz do tekstu Olafa Szewczyka. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest\nprawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\nW tekście Agnieszki Krzemińskiej zauważono rolę nowoczesnych technologii\nw odczytywaniu rękopisów.\nP\nF\nW tekście Olafa Szewczyka przedstawia się skutki wynalezienia pisma\ni druku.\nP\nF\nW każdym z tekstów jest mowa o mnogości informacji wytwarzanych\nwspółcześnie.\nP\nF","answer":null,"answer_text":null,"solution":"1. P - Krzemińska pisze: „Nowoczesne technologie umożliwiają wręcz odszyfrowywanie niewidocznych gołym okiem palimpsestów\", co wskazuje na rolę technologii w odczytywaniu rękopisów.\n2. P - Szewczyk przedstawia skutki wynalezienia pisma („To dzięki wynalezieniu pisma mogła rozwinąć się nauka\") oraz druku („Wynalezienie druku przez Gutenberga [ ] książki [ ] okazały się nieporównywalnie bardziej dostępne\").\n3. P - U Krzemińskiej mowa o treściach, „których wytwarzamy bardzo dużo, może nawet - za dużo\", a u Szewczyka o „wciąż rosnących zasobach wiedzy\", których jest „już tak wiele\". W obu tekstach jest zatem mowa o mnogości współcześnie wytwarzanych informacji.\n\n2 pkt - trzy poprawne odpowiedzi.\n1 pkt - dwie poprawne odpowiedzi.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\n\nRozwiązanie: PPP","image":"img/jezyk-polski-2026-maj-matura-podstawowa/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-polski-f2023-2026-pp/zad/2","paper_id":"maturazai-polski-f2023-2026-pp","number":"2","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":0,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 2. (0-1)\nNa podstawie tekstu Olafa Szewczyka wyjaśnij, czym pod względem dostępu do\nwiedzy różnią się cyfrowe nośniki informacji od dawnych nośników informacji.\n2.\n0-1\n1.\n0-1-2\nMPOP-P1_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Dawne nośniki informacji (gliniane tabliczki, papirus, pergamin, rękopisy) były zapisywane ręcznie, nierzadko w jednym egzemplarzu, kłopotliwe w kopiowaniu, przez co miały charakter skrajnie elitarny i mały zasięg - dostęp do wiedzy był ograniczony do nielicznych. Nośniki cyfrowe pozwalają natomiast zapisywać treści w wielu kopiach jednocześnie i - dzięki publikacji w medium elektronicznym - natychmiast przekazywać informacje wszystkim zainteresowanym, dzięki czemu dostęp do wiedzy stał się powszechny i błyskawiczny.\n\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie na podstawie tekstu 2.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\n\nTradycyjne nośniki informacji nie były w stanie upowszechniać wiedzy tak łatwo, jak robią to nowoczesne urządzenia.","image":"img/jezyk-polski-2026-maj-matura-podstawowa/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-polski-f2023-2026-pp/zad/3","paper_id":"maturazai-polski-f2023-2026-pp","number":"3","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":0,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 3. (0-1)\nCzy w tekście Agnieszki Krzemińskiej i w tekście Olafa Szewczyka wyrażono taką\nsamą ocenę papieru jako nośnika informacji? Uzasadnij odpowiedź, odwołując się\ndo każdego z tekstów.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Rozstrzygnięcie: Nie, autorzy nie wyrażają takiej samej oceny papieru.\n\nUzasadnienie: Agnieszka Krzemińska ocenia papier pozytywnie. Podkreśla, że celulozowe kartki są dość trwałe (mogą przetrwać 400 lat, znacznie dłużej niż taśma magnetyczna czy pendrive), prosty w użyciu i mają walor estetyczny, a zapis analogowy trudniej podrobić - dlatego zachęca, by nadal sięgać po nośniki tradycyjne. Olaf Szewczyk natomiast ocenia papier (jako jeden z dawnych nośników) krytycznie - wskazuje na nietrwałość dawnych nośników (rękopisy spłonęły, zbutwiały), mały zasięg, elitarność i kłopotliwość w kopiowaniu, a nośniki cyfrowe przedstawia jako wyraźnie lepsze, bo pojemniejsze, bezpieczniejsze i powszechnie dostępne. Oceny są więc rozbieżne.\n\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie oraz trafne uzasadnienie w odniesieniu do obu tekstów.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\n\nNie. Krzemińska pisze przede wszystkim o zaletach papieru jako nośnika informacji, natomiast Szewczyk wskazuje na jego wady.; Choć Krzemińska zauważa, że papier jest drogi, to ocenia ten nośnik informacji przede wszystkim pozytywnie, ponieważ wskazuje na jego względną trwałość i walory estetyczne. W tekście Szewczyka z kolei ocena tego nośnika jest negatywna, wynikająca z podatności papieru na zniszczenia spowodowane okolicznościami zewnętrznymi.","image":"img/jezyk-polski-2026-maj-matura-podstawowa/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-polski-f2023-2026-pp/zad/4","paper_id":"maturazai-polski-f2023-2026-pp","number":"4","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":0,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 4. (0-1)\nRozstrzygnij, czy myśl wyrażona w sentencji rozpoczynającej tekst Agnieszki\nKrzemińskiej jest zgodna z odczytaniem sentencji Newtona zawartym w 1. akapicie\ntekstu Olafa Szewczyka. Uzasadnij odpowiedź, odwołując się do każdego z tekstów.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Rozstrzygnięcie: Tak, obie myśli są zgodne.\n\nUzasadnienie: Sentencja rozpoczynająca tekst Krzemińskiej - „Verba volant, scripta manent\" („słowa ulatują, pismo pozostaje\") - podkreśla, że tylko utrwalone na piśmie informacje przetrwają, w przeciwieństwie do ulotnych słów. Newton w odczytaniu Szewczyka („Jeśli widzę dalej, to tylko dlatego, że stoję na ramionach olbrzymów\") wyraża myśl, że dzisiejszy postęp jest możliwy dzięki ustaleniom poprzedników, które - jak dopowiada Szewczyk - musiały zostać utrwalone, by miały wartość („Wiedza [ ] nie byłaby nic warta, gdyby nie została utrwalona dla potomnych\"). Obie sentencje są więc zgodne, ponieważ akcentują znaczenie trwałego zapisu wiedzy dla jej przekazywania i dla rozwoju cywilizacji.\n\n1 pkt - rozstrzygnięcie i poprawne uzasadnienie w odniesieniu do obu tekstów.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\n\nNie, w tekście 1. sentencja dotyczy dokumentowania wydarzeń za pomocą pisma. Natomiast w tekście 2. sens maksymy sprowadza się do podkreślenia, że wiele zawdzięczamy poprzednikom.; Myśl rozpoczynająca tekst Agnieszki Krzemińskiej nie ma odzwierciedlenia w maksymie Newtona, poniewa dotyczy ona osiągnięć naukowców, dzięki którym możliwy był rozwój nauki, a nie - utrwalania informacji za pomocą pisma, o czym jest napisane w 1. tekście.; Tak, ponieważ zarówno z sentencji łacińskiej, jak i z odczytania sentencji Newtona wynika, że wiedza poprzednich pokoleń przetrwała dzięki utrwaleniu jej w piśmie.; Tak, ponieważ z tekstu Agnieszki Krzemińskiej wynika, że pismo prawdopodobnie powstało, aby ludzie przekazywali sobie informacje. Podobny sens ma maksyma Newtona, z której wynika, że rozwój ludzkości jest możliwy dzięki przekazywaniu wiedzy poprzednich pokoleń.","image":"img/jezyk-polski-2026-maj-matura-podstawowa/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-polski-f2023-2026-pp/zad/5","paper_id":"maturazai-polski-f2023-2026-pp","number":"5","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":0,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 5. (0-1)\nUzasadnij, że wyraz chmura użyty w tekście Agnieszki Krzemińskiej jest neologizmem\nznaczeniowym.\n4.\n0-1\n5.\n0-1\n3.\n0-1\nMPOP-P1_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Neologizm znaczeniowy to wyraz już istniejący w języku, któremu nadano nowe, dodatkowe znaczenie (nie tworzy się nowej formy, lecz rozszerza się sens dotychczasowej). Wyraz „chmura\" w swym pierwotnym znaczeniu to skupisko kropelek wody lub kryształków lodu unoszące się w atmosferze. W tekście Krzemińskiej („zapisują ważne treści [ ] również w chmurze\") wyrazu użyto w zupełnie nowym znaczeniu - jako określenie zdalnego, sieciowego miejsca przechowywania danych cyfrowych. Forma słowa pozostała ta sama, zmieniło się jedynie jego znaczenie, dlatego jest to neologizm znaczeniowy.\n\n1 pkt - poprawne uzasadnienie.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nUwaga: Nie uznaje się odpowiedzi, która ogranicza się do podania nowego znaczenia wyrazu chmura.\n\nTak, ponieważ nie jest to pierwotne znaczenie słowa chmura, a nadanie mu nowego znaczenia na potrzeby nowych odkryć w technologii.; Słowo chmura w pierwszym znaczeniu odnosi się do zjawiska atmosferycznego, a wraz z rozwojem technologii informacyjnej zaczęło oznaczać również wirtualną przestrzeń do gromadzenia danych.","image":"img/jezyk-polski-2026-maj-matura-podstawowa/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-polski-f2023-2026-pp/zad/6","paper_id":"maturazai-polski-f2023-2026-pp","number":"6","points":4,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":0,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 6. (0-4)\nNa podstawie obu tekstów napisz notatkę syntetyzującą na temat: tradycyjne\na cyfrowe sposoby przechowywania informacji. Twoja wypowiedź powinna liczyć\n60-90 wyrazów.\nUwaga: w ocenie wypowiedzi będzie brana pod uwagę poprawność językowa, ortograficzna\ni interpunkcyjna.\nMiejsce dla\negzaminatora\n6.\n0-1-\n2-3-4\nMPOP-P1_100\nCzęść 2. Test historycznoliteracki\nWykonaj zadania. Odpowiadaj tylko własnymi słowami - chyba że w zadaniu polecono\ninaczej. Udzielaj tylu odpowiedzi, o ile Cię poproszono.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Oba teksty omawiają tradycyjne i cyfrowe sposoby przechowywania informacji. Agnieszka Krzemińska broni papieru: jest trwały (nawet 400 lat), prosty w użyciu i estetyczny, a zapis analogowy trudniej podrobić, dlatego mimo rozwoju technologii warto sięgać po nośniki tradycyjne. Olaf Szewczyk podkreśla z kolei zalety nośników cyfrowych - ogromną pojemność, łatwość kopiowania i przeszukiwania oraz powszechny dostęp do wiedzy, krytykując nietrwałość i elitarność dawnych form. Autorzy zgadzają się co do mnogości współcześnie wytwarzanych informacji, lecz odmiennie oceniają papier. [76 wyrazów]\n\nZa notatkę syntetyzującą można uzyskać 4 punkty, w tym 3 punkty za treść i 1 punkt za poprawność językową, ortograficzną i interpunkcyjną.\n\nTREŚĆ (0-3): oceniana na podstawie kryteriów A (przedstawienie stanowiska każdego autora), B (zestawienie stanowisk obu autorów), C (spójność) oraz D (długość notatki: 60-90 wyrazów).\n3 pkt - notatka spełnia kryteria A, B i C oraz zachowana dozwolona liczba wyrazów.\n2 pkt - notatka spełnia kryteria A, B i C, ALE nie zachowano dozwolonej liczby wyrazów.\n1 pkt - notatka spełnia kryteria A i C, ALE nie zachowano dozwolonej liczby wyrazów; ALBO poziom uogólnienia zaburzony / przedstawiono niepełne stanowisko / wystąpiły usterki spójności.\n0 pkt - notatka nie spełnia żadnego z kryteriów określonych dla 1 pkt.\n\nPOPRAWNOŚĆ JĘZYKOWA, ORTOGRAFICZNA I INTERPUNKCYJNA:\n1 pkt - poprawny zapis, dopuszczalne dwa błędy (językowe, ortograficzne lub interpunkcyjne).\n0 pkt - trzy i więcej błędów.\nUwaga: Jeżeli w kryterium Treść przyznano 0 pkt, nie przyznaje się punktów w kryterium Poprawność. W latach 2026-2030 dopuszczalne jest stosowanie zarówno pisowni sprzed 31.12.2025, jak i po 1.01.2026, pod warunkiem konsekwencji.\n\nAutorzy oceniają wartość powstania tradycyjnych i cyfrowych sposobów przechowywania informacji jako odpowiedzi na potrzebę utrwalania wiedzy. Agnieszka Krzemińska uważa, że powinniśmy korzystać z tradycyjnych nośników informacji, ponieważ elektroniczne są mniej trwałe i bardziej zawodne niż tradycyjny papier, który jest łatwiejszy w użyciu. Podkreśla ona jednak, że korzystanie z nośników cyfrowych jest nieuniknione. Z kolei Olaf Szewczyk opowiada się za cyfrowymi sposobami przechowywania danych. Nie mają one takich ograniczeń jak tradycyjne, tj. np. mniejsza pojemność i nietrwałość. [76 wyrazów]; Krzemińska, choć zwraca uwagę na kosztowność papieru jako tradycyjnego nośnika, to preferuje jego używanie ze względu na zalety, których są pozbawione cyfrowe narzędzia utrwalające treści - jest np. mniej zawodny, łatwiejszy w użyciu, nie wymaga ciągłego doposażania. Szewczyk - w przeciwieństwie do autorki tekstu 1. - opowiada się za elektronicznym zapisem wiedzy. Uważa, że taka technika pozwala na utrwalanie większych zasobów danych i łatwiejsze ich przeszukiwanie, niż umożliwiają to tradycyjne nośniki. Oboje autorzy dostrzegają związek rozwoju sposobów przechowywania informacji z postępem cywilizacyjnym. [79 wyrazów]","image":"img/jezyk-polski-2026-maj-matura-podstawowa/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-polski-f2023-2026-pp/zad/7","paper_id":"maturazai-polski-f2023-2026-pp","number":"7","points":2,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":0,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 7. (0-2)\nZapoznaj się z poniższym plakatem.\nwww.tychy.pl\nMPOP-P1_100\nNa plakacie za pomocą różnych elementów graficznych przedstawiono interpretację\nAntygony Sofoklesa. Wybierz dwa elementy graficzne i wyjaśnij ich sens w kontekście\nproblematyki tego utworu.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Uwaga: nie dysponuję wizerunkiem plakatu, dlatego podaję interpretację typowych elementów graficznych odnoszących się do problematyki Antygony.\n\nElement 1 - kontrast/podział kompozycji (np. dwie przeciwstawne barwy, rozdzielona płaszczyzna): symbolizuje konflikt tragiczny będący sednem dramatu - zderzenie dwóch równorzędnych, lecz niemożliwych do pogodzenia racji: prawa boskiego i moralnego obowiązku pochówku brata, których broni Antygona, oraz prawa stanowionego przez państwo, którego strzeże Kreon.\n\nElement 2 - motyw więzów/łańcucha lub zamkniętej, ciasnej przestrzeni (grobowca): odzwierciedla skazanie Antygony na śmierć (zamurowanie w grocie) oraz nieuchronność fatum ciążącego nad rodem Labdakidów - bohaterowie nie są w stanie uniknąć przeznaczonego im tragicznego losu, co jest istotą tragizmu w utworze.\n\n2 pkt - poprawne wyjaśnienie sensu dwóch elementów graficznych w kontekście problematyki tragedii Antygona.\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie sensu jednego elementu graficznego w kontekście problematyki tragedii Antygona.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\n\nWaga to symbol równorzędnych racji - Antygony opowiadającej się za prawami boskimi i Kreona broniącego praw ludzkich.; Skontrastowanie bieli i czerni może symbolizować tragiczny spór między przeciwstawnymi wartościami. Antygona kieruje się racjami serca, a Kreon - racjami rozumu.; Nagrobek - symbolizuje śmierć Antygony i bliskich Kreona jako nieuchronną konsekwencję decyzji Kreona zaślepionego pychą.; Gałązka oliwna - symbolizuje pokój, może być nawiązaniem do postawy Antygony, która „współkochać\" przyszła, nie „współnienawidzić\".; Głowy ludzkie - pozbawione twarzy, czyli tożsamości, mogą odnosić się do relacji jednostki z państwem ukazanej w utworze Sofoklesa. Kreon nie zwracał uwagi na jednostkę, na cierpienie Antygony i członków własnej rodziny, czym przyczynił się do społecznej i osobistej klęski.; Budynek z kolumnami górujący nad innymi budynkami (najpewniej pałac królewski, przed którym toczy się akcja Antygony) symbolizuje władzę sprawowaną przez Kreona, którego decyzje zaważyły na życiu poddanych. Wysoka pozycja w hierarchii społecznej nie gwarantuje nieomylności, zwłaszcza gdy władca jest zaślepiony pychą.","image":"img/jezyk-polski-2026-maj-matura-podstawowa/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-polski-f2023-2026-pp/zad/8","paper_id":"maturazai-polski-f2023-2026-pp","number":"8","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":0,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 8. (0-1)\nPrzeczytaj poniższe fragmenty tekstów.\nTekst 1.\nCzłowiek średniowieczny pojmował swe stosunki ze Stwórcą na wzór relacji między królem\na wasalami. Hołd łączył ich więzią osobistą i nierozerwalną.\nNa podstawie: André Vauchez, Duchowość średniowiecza, tłum. Hanna Zaremska, Gdańsk 2004.\nTekst 2.\nPieśń o Rolandzie\nCLXXVI\nHrabia Roland leży pod sosną. […] Wiele rzeczy przychodzi mu na pamięć: tyle ziem,\nktóre zdobył dzielny rycerz, i słodka Francja, i krewniacy, i Karol Wielki, jego pan, który go\nwychował. Płacze i wzdycha, […] bije się w piersi i prosi Boga o przebaczenie: „Prawdziwy\nOjcze, któryś nigdy nie skłamał, […] ocal moją duszę od wszystkich niebezpieczeństw za\ngrzechy, którem popełnił w życiu!”. Ofiarował Bogu swą prawą rękawicę, święty Gabriel wziął\nją z jego dłoni. Opuścił głowę na ramię; doszedł, ze złożonymi rękami, swego końca. Bóg\nzsyła mu swego anioła Cherubina i świętego Michała opiekuna; z nimi przyszedł i święty\nGabriel. Niosą duszę hrabiego do raju.\nPieśń o Rolandzie, [w:] Arcydzieła francuskiego średniowiecza, tłum. Tadeusz Żeleński (Boy), Anna Tatarkiewicz,\nWarszawa 1968.\n7.\n0-1-2\nMPOP-P1_100\nCzy w przytoczonym fragmencie Pieśni o Rolandzie została odzwierciedlona relacja\nmiędzy człowiekiem a Bogiem opisana przez André Vaucheza? Uzasadnij odpowiedź.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Rozstrzygnięcie: Tak, relacja została odzwierciedlona.\n\nUzasadnienie: Vauchez pisze, że człowiek średniowieczny pojmował stosunki ze Stwórcą na wzór relacji między królem a wasalami, scalonej hołdem. We fragmencie Pieśni o Rolandzie umierający Roland „ofiarował Bogu swą prawą rękawicę\", którą przyjął święty Gabriel - jest to bezpośrednie nawiązanie do feudalnego gestu hołdu lennego, jakim wasal oddawał się we władzę seniora. Roland zwraca się też do Boga jak do swego pana („Prawdziwy Ojcze\"), a wcześniej wspomina Karola Wielkiego jako „swego pana\", co podkreśla analogię między więzią wasala z królem a więzią człowieka z Bogiem. Relacja z fragmentu odpowiada więc opisowi Vaucheza.\n\n1 pkt - rozstrzygnięcie i poprawne uzasadnienie.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\n\nRoland zachowuje się wobec Boga jak wobec władcy, ponieważ oddaje mu symbolicznie rękawicę, co oznacza, że składa hołd.; Fragment Pieśni o Rolandzie odzwierciedla poddańczy stosunek człowieka wobec Boga. W scenie śmierci Rolanda został ukazany gest tytułowego bohatera - ofiarowując Bogu rękawicę, symbolicznie oddaje mu swoje życie.","image":"img/jezyk-polski-2026-maj-matura-podstawowa/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-polski-f2023-2026-pp/zad/9","paper_id":"maturazai-polski-f2023-2026-pp","number":"9","points":1,"ptype":"closed","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":0,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 9. (0-1)\nW którym z przytoczonych fragmentów pieśni Jana Kochanowskiego znajduje się\nnawiązanie do stoicyzmu? Zaznacz właściwą odpowiedź, wybraną spośród\npodanych A-D.\n1 Krom wszego - bez żadnego.\n2 Narządzi - przygotuje.\n3 Moc na poddane - tu: władza nad poddanymi.\n4 Roście - rośnie.\nA.\nZłota to strzała i krom wszego1 jadu była,\nKtórą mię niepochybna Miłość ugodziła.\nBo ja w swym miłowaniu troski nie najduję,\nOwszem, radość na sercu niewymowną czuję.\nJan Kochanowski, Pieśń 4, Księgi pierwsze, [w:] tegoż, Pieśni, Wrocław 1997.\nB.\nA nigdy nie zabłądzi,\nKto tak umysł narządzi2,\nJakoby umiał szczęście i nieszczęście znosić:\nTemu mężnie wytrzymać, w owym sie nie wznosić.\nJan Kochanowski, Pieśń 9, Księgi pierwsze, [w:] tegoż, Pieśni, Wrocław 1997.\nC.\nKrólom moc na poddane3 i zwierzchność dana,\nA królowie zaś mają nad sobą Pana,\nKtóry wszystkiemu światu sam rozkazuje,\nNa ziemi i na niebie wiecznie króluje.\nJan Kochanowski, Pieśń 16, Księgi pierwsze, [w:] tegoż, Pieśni, Wrocław 1997.\nD.\nA nam wina przynoście.\nZ wina dobra myśl roście4,\nA frasunek podlany\nTaje by śnieg zagrzany.\nJan Kochanowski, Pieśń 24, Księgi pierwsze, [w:] tegoż, Pieśni, Wrocław 1997.\n8.\n0-1\n9.\n0-1\nMPOP-P1_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Odpowiedź: B.\n\nFragment B wyraża stoicki ideał umiarkowania i równowagi ducha: „Kto tak umysł narządzi, / Jakoby umiał szczęście i nieszczęście znosić\" - mędrzec zachowuje spokój zarówno w pomyślności, jak i w niedoli („Temu [nieszczęściu] mnie wytrzymać, w owym [szczęściu] się nie wznosić\"). To klasyczna stoicka zasada apatii - uniezależnienia się od zmiennych darów fortuny. Fragment A dotyczy miłości, C - Bożego porządku świata i władzy, a D - epikurejskiej (a nie stoickiej) zachęty do biesiadnej radości.\n\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\n\nRozwiązanie: B","image":"img/jezyk-polski-2026-maj-matura-podstawowa/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-polski-f2023-2026-pp/zad/10","paper_id":"maturazai-polski-f2023-2026-pp","number":"10","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":0,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 10. (0-1)\nPrzeczytaj poniższy utwór literacki oraz zapoznaj się ze zdjęciem muralu.\nTekst 1.\nIgnacy Krasicki\nJagnię i wilcy\nZawżdy1 znajdzie przyczynę, kto zdobyczy pragnie:\nDwóch wilków jedno w lesie nadybali2 jagnię.\nJuż go mieli rozerwać; rzekło: „Jakim prawem?”\n„Smacznyś, słaby i w lesie!” - Zjedli niezabawem3.\nIgnacy Krasicki, Jagnię i wilcy, [w:] tegoż, Bajki, Wrocław 1989.\nTekst 2.\nMural Człowieczy los powstał w ramach projektu zrealizowanego przez Fundację Open Art Projects; został\nnamalowany w Warszawie przez grupę „Twożywo” z Polski i grupę „Farbfieber” z Niemiec, www.twożywo.art.pl\n1 Zawżdy - stale, zawsze.\n2 Nadybać - niespodzianie\nznaleźć, spotkać kogoś, coś;\nnatrafić na coś.\n3 Niezabawem - zaraz potem.\nMPOP-P1_100\nCzy w bajce Jagnię i wilcy Ignacego Krasickiego oraz na muralu wyrażono taką samą\nrefleksję o życiu człowieka? Uzasadnij odpowiedź, odwołując się do każdego\nz tekstów.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Uwaga: nie dysponuję wizerunkiem muralu, więc interpretuję go na podstawie wymowy tytułu „Człowieczy los\" i typowej dla grupy „Twożywo\" tematyki społecznej.\n\nRozstrzygnięcie: Tak, w obu tekstach wyrażono zbliżoną, gorzką refleksję o życiu człowieka.\n\nUzasadnienie: Bajka Krasickiego ukazuje brutalne prawo silniejszego: „Zawdy znajdzie przyczynę, kto zdobyczy pragnie\" - wilki bez realnej winy zjadają bezbronne jagnię, którego jedyną „winą\" jest to, że jest „smaczny, słaby i w lesie\". To uniwersalna refleksja o niesprawiedliwości świata i bezsilności słabszych wobec przemocy. Mural Człowieczy los, jak wskazuje tytuł, podejmuje refleksję nad kondycją i przeznaczeniem człowieka, ukazując los jednostki jako zdeterminowany, często naznaczony bezradnością wobec sił od niej silniejszych. Obie wypowiedzi łączy zatem przekonanie, że życie człowieka bywa naznaczone niesprawiedliwością i dominacją silniejszych.\n\n1 pkt - rozstrzygnięcie i trafne uzasadnienie w odniesieniu do bajki ORAZ do muralu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\n\n(W arkuszach 600 i 660 zasady oceniania są odmienne: 1 pkt - poprawne wyjaśnienie; 0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Przykłady dla arkuszy 600/660: „W bajce wyrażono refleksję, że silniejsza jednostka decyduje o losie słabszej.\"; „Silniejszy krzywdzi słabszego jak wilki, które zjadły jagnię w bajce Krasickiego.\")\n\nTak samo. Człowieczy los - to gra słów, to los owiec, to prawo silniejszego obowiązujące także wśród ludzi. Podobnie jest w bajce Krasickiego, z której wynika, że silniejszy decyduje o losie słabszego - wilki zjadły jagnię.; Nie. W bajce ukazano wilki, które dopuszczają się przemocy wobec bezbronnego jagnięcia, więc refleksja jest taka, że słabi są niszczeni przez silnych. Na muralu wilk (alegoria siły i niezależności) prowadzi owcę (alegoria potulności i naiwności). Podobnie jest w życiu - charyzmatyczne jednostki często decydują o losie zwyczajnych ludzi, wskazują im drogę, prowadzą ich.; I tak, i nie. Zarówno w bajce, jak i na muralu wyrażono refleksję, że silniejsza jednostka decyduje o losie słabszej. Jednak wilki u Krasickiego nie ukrywają swoich złych zamiarów, natomiast intencja wilka na muralu nie jest jasna, ponieważ przedstawiono go tak, jakby był opiekunem owcy. Nie wiadomo, czy słabsza jednostka jest zagrożona.","image":"img/jezyk-polski-2026-maj-matura-podstawowa/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-polski-f2023-2026-pp/zad/11.1","paper_id":"maturazai-polski-f2023-2026-pp","number":"11.1","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":0,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 11.1. (0-1)\nKtóry bohater Lalki Bolesława Prusa został opisany w przytoczonym fragmencie\nLalki i perły Olgi Tokarczuk? Podaj nazwisko tego bohatera.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Nazwisko bohatera: Wokulski (Stanisław Wokulski). To on jest „człowiekiem oddanym historii\" - uczestnikiem powstania styczniowego, fascynatem Napoleona i idei wyzwolenia - a zarazem człowiekiem głęboko przywiązanym do ludzi (np. do Rzeckiego, do Izabeli Łęckiej), do opinii społecznej i do miejsca.\n\n1 pkt - poprawne podanie nazwiska bohatera Lalki.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nUwaga: Pomyłka w imieniu lub nazwisku bohatera skutkuje przyznaniem 0 pkt za rozwiązanie zadania.\n\nRzecki / Ignacy Rzecki / I. Rzecki","image":"img/jezyk-polski-2026-maj-matura-podstawowa/zad-11.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-polski-f2023-2026-pp/zad/11.2","paper_id":"maturazai-polski-f2023-2026-pp","number":"11.2","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":0,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 11.2. (0-1)\nWykaż, że bohater Lalki Bolesława Prusa, opisany w przytoczonym fragmencie\nLalki i perły Olgi Tokarczuk, to człowiek przywiązany do ludzi. W odpowiedzi odwołaj\nsię do relacji tego bohatera z wybranym bohaterem Lalki Bolesława Prusa.\n10.\n0-1\n11.1.\n0-1\n11.2.\n0-1\nMPOP-P1_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Przywiązanie Wokulskiego do ludzi najlepiej widać w jego relacji z Ignacym Rzeckim. Wokulski darzy starego subiekta głęboką, wieloletnią przyjaźnią i bezgranicznym zaufaniem - powierza mu prowadzenie sklepu, ceni jego lojalność i traktuje go jak najbliższego, niemal rodzinnego towarzysza. Mimo różnicy charakterów i poglądów łącząca ich więź jest trwała i serdeczna; Rzecki bezgranicznie oddany Wokulskiemu, a Wokulski - mimo pochłonięcia uczuciem do Izabeli - nie zrywa tej relacji. Dowodzi to, że Wokulski jest człowiekiem zdolnym do trwałego, emocjonalnego przywiązania do drugiej osoby (alternatywnie można wskazać wszechogarniające, niszczące przywiązanie Wokulskiego do Izabeli Łęckiej).\n\n1 pkt - poprawne wykazanie, że Rzecki to człowiek przywiązany do ludzi, odnoszące się do relacji Rzeckiego z wybranym bohaterem Lalki.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nUwaga: Rozwiązanie zadania 11.2. jest oceniane, nawet jeżeli przyznano 0 pkt za rozwiązanie zadania 11.1.\n\nO przywiązaniu Rzeckiego do ludzi świadczy fakt, że bardzo przeżył śmierć swojego przyjaciela Katza i często go wspominał.; Ignacy Rzecki był osobą przywiązaną do innych ludzi, gdyż przejmował się losem Stanisława Wokulskiego i chciał go wyswatać ze Stawską, ponieważ wierzył, że w ten sposób kupiec osiągnie szczęście.","image":"img/jezyk-polski-2026-maj-matura-podstawowa/zad-11.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-polski-f2023-2026-pp/zad/12.1","paper_id":"maturazai-polski-f2023-2026-pp","number":"12.1","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":0,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 12.1. (0-1)\nCzy w przytoczonym wierszu Antoniego Langego podmiot liryczny wyraża postawę\ndekadencką? Uzasadnij odpowiedź.\n12.1.\n0-1\nMPOP-P1_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Rozstrzygnięcie: Tak, podmiot liryczny wyraża postawę dekadencką.\n\nUzasadnienie: Cały wiersz przesycony jest pesymizmem, smutkiem i poczuciem klęski życiowej - typowymi cechami dekadentyzmu. Dusza podmiotu „łka\", towarzyszą jej „łzy\", „szara mgła\" i „krynice łez\", co tworzy nastrój przygnębienia i melancholii. Podmiot ocenia swoje życie jako chybione i bezsensowne („Błędne było życie moje, / Błędny jego kres\"), wyraża rozgoryczenie i poczucie przegranej („Nieszczęśliwa gra!\", „Moja ścieżka zła\"). Dominują bierność, rezygnacja i zwątpienie w sens istnienia, a marzenia okazują się ulotne i „rozwiane\". Taka postawa - niemoc, pesymizm i poczucie schyłku - jest charakterystyczna dla światopoglądu dekadenckiego przełomu XIX i XX wieku.\n\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie i trafne uzasadnienie.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\n\nPodmiot liryczny wyraża postawę dekadencką, ponieważ pesymistycznie patrzy na swoje życie.; Tak. Podmiot liryczny utworu jest nastawiony do wszystkiego pesymistycznie, ma świadomość przegrania swego życia, popełnionych błędów i bezcelowości działań. Eksponuje smutek i poczucie bezsensu. To cechy typowe dla postawy dekadenckiej.","image":"img/jezyk-polski-2026-maj-matura-podstawowa/zad-12.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-polski-f2023-2026-pp/zad/12.2","paper_id":"maturazai-polski-f2023-2026-pp","number":"12.2","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":0,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 12.2. (0-1)\nUzupełnij tabelę. Podaj nazwy środków wyrazu artystycznego, których przykłady -\nz zacytowanego wiersza Antoniego Langego - zamieszczono w tabeli.\nPrzykład\nNazwa środka wyrazu artystycznego\nDusza […] łka\nZapomniane […] bogi","answer":null,"answer_text":null,"solution":"„Dusza [ ] łka\" - personifikacja (uosobienie): duszy, czyli pojęciu abstrakcyjnemu, przypisano ludzką czynność płaczu (łkania).\n\n„Zapomniane [ ] bogi\" - epitet: przymiotnik „zapomniane\" określa rzeczownik „bogi\", nazywając ich cechę.\n\n1 pkt - poprawne uzupełnienie dwóch wierszy tabeli.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\n\nDusza [ ] łka - przenośnia/metafora ALBO ożywienie/animizacja ALBO uosobienie/personifikacja; Zapomniane [ ] bogi - antropomorfizacja","image":"img/jezyk-polski-2026-maj-matura-podstawowa/zad-12.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-polski-f2023-2026-pp/zad/13.1","paper_id":"maturazai-polski-f2023-2026-pp","number":"13.1","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":0,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 13.1. (0-1)\nWyjaśnij, z jakim poglądem komunistów polemizował Cezary Baryka w przytoczonym\nfragmencie Przedwiośnia Stefana Żeromskiego.\n12.2.\n0-1\n13.1.\n0-1\nMPOP-P1_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Cezary Baryka polemizuje z głoszonym w propagandzie komunistycznej poglądem, że klasa robotnicza - mimo że jest „przeżarta nędzą i chorobami\", znajduje się „w stanie zwyrodnienia\" i jest „pozbawiona kultury\" - ma być „odrodzicielką\", czyli siłą zdolną odrodzić i przebudować społeczeństwo. Baryka uważa to za argument wewnętrznie sprzeczny: skoro klasa robotnicza jest tak zdegradowana, to nie może być „czynnikiem odradzającym\", lecz co najwyżej „obiektem czyjejś akcji odrodzeńczej\" - kimś, kto sam wymaga naprawy. Wskazuje więc na nielogiczność i nieskuteczność takiej propagandy.\n\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\n\nKlasa robotnicza powinna pełnić przywódczą rolę w odnowie społeczeństwa.; Z poglądem, że klasa robotnicza przyczyni się do odrodzenia społecznego.; Polemizował z poglądem, że jedyną szansą na uzdrowienie społeczeństwa jest rewolucja komunistyczna pod przewodnictwem klasy robotniczej.","image":"img/jezyk-polski-2026-maj-matura-podstawowa/zad-13.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-polski-f2023-2026-pp/zad/13.2","paper_id":"maturazai-polski-f2023-2026-pp","number":"13.2","points":1,"ptype":"closed","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":0,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 13.2. (0-1)\nJakim typem argumentu posłużył się Cezary Baryka w przytoczonym fragmencie\nPrzedwiośnia Stefana Żeromskiego? Zaznacz właściwą odpowiedź, wybraną spośród\npodanych A-D.\nA. Ad personam.\nB. Wyrażającym groźbę.\nC. Odwołującym się do autorytetu.\nD. Opartym na logicznym rozumowaniu.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Odpowiedź: D. Opartym na logicznym rozumowaniu.\n\nCezary Baryka wskazuje na wewnętrzną sprzeczność rozumowania komunistów: skoro klasa robotnicza jest zdegradowana i zwyrodniała, to nie może jednocześnie być siłą zdolną odrodzić społeczeństwo. Argument opiera się więc na logicznej analizie i wykazaniu niespójności, a nie na ataku osobistym (A), groźbie (B) czy powołaniu się na autorytet (C).\n\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\n\nRozwiązanie: D","image":"img/jezyk-polski-2026-maj-matura-podstawowa/zad-13.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-polski-f2023-2026-pp/zad/14","paper_id":"maturazai-polski-f2023-2026-pp","number":"14","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":0,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 14. (0-1)\nPrzeczytaj poniższy fragment utworu literackiego.\nWitold Gombrowicz\nFerdydurke\nCo? Co? Chciałem krzyknąć, że nie jestem uczeń, że zaszła pomyłka, porwałem się do\nucieczki, ale coś mnie z tyłu chwyciło jak w kleszcze i przygwoździło na miejscu - dziecięca,\ninfantylna pupa mnie chwyciła. Z pupą nie mogłem się ruszyć, belfer zaś wciąż siedział\ni siedząc, wyrażał tak doskonałą belferskość, że zamiast krzyczeć, wystawiłem dwa palce do\ngóry, jak to robią uczniowie w szkole, gdy chcą się odezwać. Pimko skrzywił się i rzekł:\n- Niech Kowalski siedzi. […]\nI siedziałem w nierealnym nonsensie jak we śnie, zakneblowany, zbelfrzony\ni zabelfrowany, siedziałem na dziecinnej pupci - on zaś siedział jak na Akropolu1 i zapisywał\ncoś w notesie. Wreszcie rzekł:\n- No, Józiu, chodź, pójdziemy do szkoły.\nWitold Gombrowicz, Ferdydurke, [w:] tegoż, Pisma zebrane, t. 2, Kraków 2007.\n1 Akropol - centralna część starożytnych Aten, położona na wzgórzu.\nNa podstawie przytoczonego fragmentu Ferdydurke Witolda Gombrowicza wyjaśnij,\nna czym polega koncepcja formy.\n13.2.\n0-1\n14.\n0-1\nMPOP-P1_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Koncepcja formy w Ferdydurke polega na tym, że człowiek nigdy nie jest w pełni sobą, lecz zostaje ukształtowany, zniewolony i narzucony mu przez sposób, w jaki postrzegają go inni ludzie oraz przez role i konwencje społeczne. We fragmencie dorosły Józio zostaje przez profesora Pimkę „upupiony\" - wbrew swojej woli sprowadzony do formy ucznia, dziecka. „Infantylna pupa\" go „chwyta\" i unieruchamia, a sam Pimko narzuca mu rolę przez „doskonałą belferskość\". Bohater, choć chce zaprotestować, mimowolnie poddaje się tej formie - „wystawia dwa palce\" jak uczeń. Forma okazuje się więc siłą zewnętrzną, która deformuje i zniewala jednostkę, odbierając jej autentyczność i niezależną tożsamość.\n\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\n\nPolega na tym, że w relacjach osoba dominująca narzuca innym sposób postrzegania świata i postępowania.; Koncepcja formy wg Gombrowicza zakłada ograniczenie wolności człowieka, np. narzucanie jednostce przez społeczeństwo określonej roli. We fragmencie dorosły mężczyzna pod wpływem Pimki zachowuje się jak uczeń.","image":"img/jezyk-polski-2026-maj-matura-podstawowa/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-polski-f2023-2026-pp/zad/15.1","paper_id":"maturazai-polski-f2023-2026-pp","number":"15.1","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":0,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 15.1. (0-1)\nNa podstawie przytoczonego fragmentu Innego świata Gustawa Herlinga-\n-Grudzińskiego wyjaśnij, jak życie w łagrze wpłynęło na postawę Jewrieja.\n15.1.\n0-1\nMPOP-P1_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Życie w łagrze sowieckim, w warunkach nieustannego zagrożenia śmiercią i wyniszczającej pracy, doprowadziło Jewrieja do złamania własnych zasad moralnych. Postawiony przez NKWD przed wyborem między własną śmiercią (powrotem na zabójcze roboty w lesie) a śmiercią czterech niewinnych Niemców, Jewriej - kierowany instynktem samozachowawczym i przemożną chęcią przeżycia („chciałem żyć\") - złożył fałszywe zeznanie, które doprowadziło do ich rozstrzelania. Łagier sprawił więc, że potrzeba przetrwania zwyciężyła nad sumieniem i solidarnością z innymi; jednocześnie Jewriej żyje z poczuciem winy i rozpaczliwie szuka kogoś, kto by go zrozumiał i nie potępił. Obóz zdegradował go moralnie, lecz nie pozbawił świadomości popełnionego zła.\n\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\n\nDoprowadziło Jewrieja do postępowania niezgodnego z zasadami moralnymi, których przestrzeganie obowiązywało poza obozem.","image":"img/jezyk-polski-2026-maj-matura-podstawowa/zad-15.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-polski-f2023-2026-pp/zad/15.2","paper_id":"maturazai-polski-f2023-2026-pp","number":"15.2","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":0,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 15.2. (0-1)\nNa podstawie przytoczonego fragmentu Innego świata Gustawa Herlinga-\n-Grudzińskiego wyjaśnij, dlaczego narrator nie okazał zrozumienia Jewriejowi.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Narrator nie okazał zrozumienia Jewriejowi, ponieważ miał już za sobą trzy lata wolności - wrócił „między ludzi\", do normalnego życia opartego na miłości, przyjaźni i ludzkiej godności. Patrzy teraz na obozową przeszłość „jak na ostygłą przeszłość\", z dystansu człowieka wolnego, a nie z perspektywy więźnia łagru. Wypowiedzenie słowa „rozumiem\" oznaczałoby usprawiedliwienie zbrodni i przyjęcie z powrotem obozowej moralności, w której wszystko podporządkowane jest przetrwaniu - a tego narrator nie mógł zrobić, bo z takim trudem odbudował wiarę w ludzką godność. Jak sam mówi, „prawa naszego życia nie są równe prawami naszej śmierci\": z perspektywy odzyskanego, normalnego życia nie potrafił już zaakceptować logiki, która kazała poświęcić życie niewinnych ludzi.\n\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\n\nWedług narratora wypowiedzenie słowa rozumiem świadczyłoby o akceptacji na wolności zasad panujących w łagrze.; Narrator nie mógł wypowiedzieć słowa rozumiem, bo żył już w wolnym świecie, w którym obowiązywał system wartości odmienny od obozowego.; Niemoralne zachowania w łagrze należało ocenić inaczej niż wtedy, kiedy doświadczało się życia w obozie. Zgodnie z zasadami na wolności postawa Jewrieja w obozie była nieakceptowalna.","image":"img/jezyk-polski-2026-maj-matura-podstawowa/zad-15.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-polski-f2023-2026-pp/zad/16","paper_id":"maturazai-polski-f2023-2026-pp","number":"16","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":0,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 16. (0-1)\nRozstrzygnij, czy nazwa Ministerstwo Prawdy jest adekwatna do działań tego urzędu\nopisanych w powieści Rok 1984 George’a Orwella. Uzasadnij odpowiedź.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:\n15.2.\n0-1\n16.\n0-1\nMPOP-P1_100\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)\nJĘZYK POLSKI\nPoziom podstawowy\nArkusz 1. (testy)\nFormuła 2023\nJĘZYK POLSKI\nPoziom podstawowy\nArkusz 1. (testy)\nFormuła 2023\nJĘZYK POLSKI\nPoziom podstawowy\nArkusz 1. (testy)\nFormuła 2023","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Rozstrzygnięcie: Nie, nazwa Ministerstwo Prawdy nie jest adekwatna do działań tego urzędu.\n\nUzasadnienie: W powieści Rok 1984 Ministerstwo Prawdy (Miniprawd) w istocie zajmuje się systematycznym fałszowaniem prawdy. Jego pracownicy - wśród nich Winston Smith - nieustannie przerabiają dokumenty, gazety i dane historyczne, dostosowując przeszłość do aktualnej linii Partii, niszczą niewygodne fakty i fabrykują kłamliwą propagandę. Urząd nie służy więc prawdzie, lecz jej zacieraniu i zastępowaniu wygodnym dla władzy zmyśleniem. Nazwa jest zatem całkowicie nieadekwatna - stanowi przykład orwellowskiej nowomowy i obłudy totalitarnego państwa, w którym oficjalne nazwy oznaczają dokładne przeciwieństwo rzeczywistych działań (podobnie jak hasła „Wojna to pokój\", „Wolność to niewola\").\n\n1 pkt - rozstrzygnięcie i poprawne uzasadnienie.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\n\nNie. Nazwa Ministerstwo Prawdy nie jest adekwatna. Świadczy o tym praca Winstona, który usuwał treści prasowe z dawnych wydań gazet, tak aby pasowały do aktualnego przekazu Partii. Ministerstwo Prawdy, wbrew swojej nazwie, fałszowało rzeczywistość.; Tak. Ministerstwo Prawdy to nazwa adekwatna do działania urzędu, który został opisany w Roku 1984, ponieważ to Wielki Brat decydował, co jest prawdą, co obywatele mają uważać za prawdziwe.","image":"img/jezyk-polski-2026-maj-matura-podstawowa/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-polski-f2023-2026-pp/zad/17","paper_id":"maturazai-polski-f2023-2026-pp","number":"17","points":35,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":0,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 17. (0-35)\nWybierz jeden z poniższych tematów i napisz wypracowanie.\nW wypracowaniu rozważ problem podany w temacie. Przedstaw również swoje zdanie\ni je uzasadnij.\nW rozważaniach przedstaw argumenty, odwołując się do utworów literackich oraz\ndo wybranych kontekstów (np.: historycznoliterackiego, literackiego, biograficznego,\nkulturowego, religijnego, mitologicznego, biblijnego, historycznego, filozoficznego,\negzystencjalnego, politycznego, społecznego).\nJednym z utworów literackich musi być lektura obowiązkowa, wybrana spośród lektur\nwymienionych na stronach 3 i 4 tego arkusza egzaminacyjnego.\nTwoja praca powinna liczyć co najmniej 300 wyrazów.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"OCENA WYPRACOWANIA (0-35 pkt) wg pieciu kryteriow:\n\n1. SPELNIENIE FORMALNYCH WARUNKOW POLECENIA (maks. 1 pkt).\nEgzaminator ocenia, czy: nie wystepuje blad kardynalny; zdajacy odwolal sie do lektury obowiazkowej wybranej z listy zamieszczonej w arkuszu; wypowiedz w co najmniej jednym fragmencie dotyczy problemu wskazanego w poleceniu; wypracowanie jest w jakiejkolwiek czesci wypowiedzia argumentacyjna.\n- 1 pkt: brak bledu kardynalnego ORAZ odwolanie do lektury obowiazkowej z listy ORAZ praca przynajmniej czesciowo dotyczy problemu z polecenia ORAZ praca przynajmniej czesciowo jest wypowiedzia argumentacyjna.\n- 0 pkt: praca nie spelnia ktoregokolwiek z warunkow ALBO wypowiedz napisana w formie planu / w punktach.\nUWAGA: przyznanie 0 pkt w tym kryterium oznacza 0 pkt we wszystkich pozostalych kryteriach.\nBlad kardynalny = blad rzeczowy swiadczacy o calkowicie nieuprawnionej interpretacji lektury obowiazkowej (falsyfikacja utworu wynikajaca z nieznajomosci jego tresci w zakresie glownych watkow lub losow glownych bohaterow). Dotyczy wylacznie lektur omawianych w calosci. Odwolanie do lektury wymaga co najmniej jednego zdania analitycznego (nie tylko informacyjnego).\n\n2. KOMPETENCJE LITERACKIE I KULTUROWE - KLiK (maks. 16 pkt).\nOceniana jest funkcjonalnosc wykorzystania dwoch utworow wskazanych w poleceniu (lektura obowiazkowa ORAZ inny utwor literacki), funkcjonalnosc wykorzystania kontekstow, poziom argumentacji, erudycyjnosc oraz brak bledow rzeczowych. Punktacja od 16 do 0 wg krzyzowania stopnia funkcjonalnosci utworow (dwa w pelni / jeden w pelni + drugi czesciowo / dwa czesciowo albo jeden w pelni + drugi niefunkcjonalnie / tylko jeden czesciowo) z poziomem argumentacji (bogata / zadowalajaca / powierzchowna) i liczba wykorzystanych kontekstow (dwa funkcjonalne / co najmniej jeden funkcjonalny / czesciowo funkcjonalne / brak funkcjonalnych). Za KAZDY blad rzeczowy odejmuje sie 1 pkt od ogolnej liczby punktow za KLiK (zakres 0-16, bez punktow ujemnych). 0 pkt gdy zaden utwor nie zostal wykorzystany przynajmniej czesciowo funkcjonalnie. UWAGA: jesli po odjeciu bledow KLiK = 0 pkt, to Kompozycja i Jezyk = 0 pkt. Do pelnej realizacji polecenia wystarczy przywolanie dwoch argumentow; streszczenie nie jest argumentem; zdajacy musi wykorzystac dwa konteksty (moga byc z tej samej kategorii).\n\n3. KOMPOZYCJA WYPOWIEDZI: struktura, spojnosc i styl (maks. 7 pkt).\n3a. Struktura (0-3 pkt): oceniana organizacja elementow tresciowych (problemowa vs wylacznie formalna) oraz podzial wypowiedzi (poprawny w skali ogolnej: wstep-czesc zasadnicza-zakonczenie, i w zakresie akapitow). 3 pkt: organizacja problemowa + poprawny podzial (dopuszczalna 1 usterka). Malej odpowiednio do 0 pkt (elementy niezorganizowane, zbior niezaleznych elementow).\n3b. Spojnosc (0-3 pkt): 3 pkt - praca spojna lub nie wiecej niz 2 zaburzenia spojnosci; 2 pkt - 3-5 zaburzen; 1 pkt - 6-8 zaburzen lub niespojnosc wstepu/zakonczenia z czescia zasadnicza (ALBO); 0 pkt - 9 lub wiecej zaburzen lub niespojnosc wstepu/zakonczenia z czescia zasadnicza (ORAZ).\n3c. Styl (0-1 pkt): 1 pkt - styl w calosci lub w przewazajacej czesci stosowny (adekwatny do odmiany pisanej i sytuacji komunikacyjnej); 0 pkt - niestosowny (slownictwo potoczne w odmianie mowionej w ok. 2/3 pracy).\n\n4. JEZYK WYPOWIEDZI (maks. 11 pkt).\n4a. Zakres i poprawnosc srodkow jezykowych (0-7 pkt): ustalane na przecieciu zakresu srodkow (szeroki / zadowalajacy / waski) i liczby bledow jezykowych (nie wiecej niz 5 / 6-8 / 9-11 / 12-14 / 15-17 / 18-21 / 22-25 / 26 lub wiecej). Maks. 7 pkt = szeroki zakres + nie wiecej niz 5 bledow jezykowych. Zroznicowana skladnia = co najmniej 4 rozne struktury skladniowe.\n4b. Poprawnosc ortograficzna (0-2 pkt): 2 pkt - praca bezbledna lub nie wiecej niz 1 blad ort. (dysleksja: do 4); 1 pkt - 2-4 bledy (dysleksja: do 5-8); 0 pkt - 5 lub wiecej (dysleksja: 9 lub wiecej).\n4c. Poprawnosc interpunkcyjna (0-2 pkt): 2 pkt - bezbledna lub nie wiecej niz 8 bledow (dysleksja: do 15); 1 pkt - 9-16 bledow (dysleksja: 16-30); 0 pkt - 17 lub wiecej (dysleksja: 31 lub wiecej).\n\nZASADY OGOLNE: temat mozna zrealizowac w wybranej formie wypowiedzi argumentacyjnej (rozprawka, szkic krytyczny, przemowienie, list otwarty, artykul, esej). Praca ponizej 300 wyrazow oceniana wylacznie w kryteriach: Spelnienie formalnych warunkow polecenia oraz Kompetencje literackie i kulturowe (w pozostalych 0 pkt). Brak rozwiniecia = 0 pkt w kazdym kryterium. Praca w calosci nieczytelna = 0 pkt. Blad kardynalny w lekturze obowiazkowej = 0 pkt za cala prace.","image":"img/jezyk-polski-2022-grudzien-probna-podstawowa-2/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"}]}