{"paper":{"id":"maturazai-polski-f2023-2026-pr","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":0,"month":null,"level":null,"variant":null,"exam_pdf":null,"key_pdf":null,"question_count":2,"source_label":"Język polski · Matura","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"maturazai-polski-f2023-2026-pr/zad/1","paper_id":"maturazai-polski-f2023-2026-pr","number":"1","points":35,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":0,"month":null,"level":null,"text":"Temat 1.\nTak łatwo i tak bardzo przyzwyczajamy się do tego, co stale słyszymy lub oglądamy,\nże nieraz dopiero groteskowe udziwnienie rzeczywistości otwiera nam oczy.\nNa podstawie: Stefan Garczyński, Anatomia komizmu, Poznań 1989.\nKreowanie świata przedstawionego za pomocą groteski i funkcja tego zabiegu\nw danym utworze literackim. Punktem wyjścia do rozważań uczyń powyższy cytat.\nW pracy odwołaj się do:\nMistrza i Małgorzaty Michaiła Bułhakowa\ninnych utworów literackich\nwybranego kontekstu.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"KONSPEKT WYPRACOWANIA (Temat 1 - groteska)\n\nTEZA: Groteska, czyli swiadoma deformacja rzeczywistosci laczaca komizm z grozą, fantastyke z realizmem, sluzy w literaturze obnazaniu absurdow swiata - zwlaszcza systemow totalitarnych, hipokryzji spolecznej i mechanizmow zniewolenia czlowieka. Jak zauwaza Garczynski, dopiero groteskowe udziwnienie zmusza nas do dostrzezenia tego, co spowszednialo.\n\nWSTEP: Zdefiniowac groteske (kategoria estetyczna laczaca przeciwienstwa: tragizm i komizm, wzniosłosc i trywialnosc, realne i fantastyczne; efekt: zdziwienie, niepokoj, dystans poznawczy). Nawiazac do cytatu: groteska jako narzedzie 'otwierania oczu'.\n\nARGUMENT 1 - MISTRZ I MALGORZATA Michaila Bulhakowa (lektura obowiazkowa, zakres rozszerzony):\n- Kreacja swiata: wtargniecie Wolanda i jego swity (Korowiow, Behemot-kot, Azazello, Hella) do realistycznej Moskwy lat 30. XX w. - mieszanie planu fantastycznego z codziennoscia.\n- Sceny groteskowe: seans czarnej magii w Variete (znikajace pieniadze zamieniajace sie w etykiety, deszcz banknotow, magazyn damskich strojow), bal u Szatana, ludzie znikajacy w 'zlym mieszkaniu' nr 50, kot placacy w tramwaju.\n- Funkcja: satyra na sowiecka rzeczywistosc - biurokracje, donosicielstwo, korupcje srodowiska literackiego (MASSOLIT), materializm i tchorzostwo. Groteska demaskuje absurd systemu, w ktorym to diabel okazuje sie bardziej sprawiedliwy niz aparat wladzy. Kontrast z podnioslym, niemal ewangelicznym planem jeruszalaimskim (Piłat i Jeszua) podkresla degradacje wspolczesnosci.\n\nARGUMENT 2 - inny utwor literacki (do wyboru), np.:\n- FERDYDURKE Witolda Gombrowicza: groteskowa deformacja ('upupienie', 'gęba', pojedynek na miny, scena w Bolimowie), funkcja - demaskacja Formy, sztucznosci konwencji spolecznych i niedojrzalosci.\n- LUB SZEWCY Witkacego: katastroficzna groteska, deformacja jezyka i postaci, funkcja - wizja rewolucji i mechanizacji spoleczenstwa.\n- LUB TANGO Mrozka: groteskowy obraz rodziny-spoleczenstwa, w ktorym chaos rodzi tyranie Edka, funkcja - diagnoza upadku wartosci i narodzin przemocy.\n\nKONTEKST (do wyboru):\n- Historyczny/biograficzny: cenzura w ZSRR, doswiadczenia Bulhakowa (zakaz wystawiania sztuk), powiesc wydana dopiero po smierci autora.\n- Teoretycznoliteracki: groteska wg Wolfganga Kaysera (swiat wyobcowany) lub Michaila Bachtina (kultura smiechu, karnawalizacja, 'realizm groteskowy').\n- Kulturowy: tradycja menippei, malarstwo Boscha, Goyi.\n\nZAKONCZENIE: Synteza - groteska nie jest celem samym w sobie, lecz narzedziem poznawczym i krytycznym. Poprzez zaburzenie 'normalnosci' pisarze zmuszaja czytelnika do zdemaskowania mechanizmow, ktore na co dzien wydaja sie oczywiste. Potwierdzenie mysli Garczynskiego: udziwnienie otwiera oczy na ukryta prawde o swiecie.\n\nWSKAZOWKI REDAKCYJNE: min. 400 wyrazow; odwolaj sie wprost do cytatu; omow ZARAZ sposob kreacji (jak) ORAZ funkcje (po co); siegnij do konkretnych scen i elementow struktury (narracja dwuplanowa, kompozycja szkatulkowa); unikaj streszczania - argumentuj.\n\nOGÓLNE ZASADY OCENIANIA WYPRACOWANIA (poziom rozszerzony, maksymalnie 35 punktów).\n\nOgólne zasady:\n1. Zdający może zrealizować temat w wybranej przez siebie formie wypowiedzi, np.: rozprawka, szkic krytyczny, przemówienie, list otwarty, artykuł, esej, pod warunkiem że będzie to wypowiedź argumentacyjna.\n2. Do pełnej realizacji polecenia wystarczy przywołanie dwóch argumentów.\n3. Przywołanie utworu literackiego w formie streszczenia nie stanowi argumentu.\n4. W wypracowaniu nie jest wymagane omawianie utworów literackich ani w porządku chronologicznym, ani w porządku przedstawionym w temacie. Zdający powinien zrealizować temat zgodnie z przyjętą przez siebie koncepcją.\n6. Jeżeli zdający przywoła w wypracowaniu lekturę obowiązkową jako kontekst i popełni błąd kardynalny, to praca zostanie oceniona na 0 punktów.\n7. Jeżeli wypowiedź jest w całości nieczytelna, egzaminator oceni ją na 0 punktów.\n8. Jeżeli wypowiedź nie zawiera w ogóle rozwinięcia (np. zdający napisał tylko wstęp), egzaminator przyzna 0 punktów w każdym kryterium.\n9. Jeżeli wypowiedź zawiera mniej niż 400 wyrazów, jest oceniana wyłącznie w kryteriach: Spełnienie formalnych warunków polecenia oraz Kompetencje literackie i kulturowe. W pozostałych kryteriach egzaminator przyzna 0 punktów.\n10. Wypowiedź niesamodzielna (przepisana) => unieważnienie egzaminu.\n\nKRYTERIUM 1. SPEŁNIENIE FORMALNYCH WARUNKÓW POLECENIA (max 1 pkt):\n1 pkt - w wypracowaniu nie występuje błąd kardynalny ORAZ jest odwołanie do lektury obowiązkowej z listy lektur zamieszczonej w arkuszu ORAZ wypracowanie przynajmniej częściowo dotyczy problemu wskazanego w poleceniu ORAZ przynajmniej częściowo jest wypowiedzią argumentacyjną.\n0 pkt - wypracowanie nie spełnia któregokolwiek z warunków ALBO wypowiedź jest napisana w formie planu albo w punktach.\nUWAGA: Jeżeli w kryterium 1 przyznano 0 pkt, we wszystkich pozostałych kryteriach przyznaje się 0 pkt.\nBłąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o całkowicie nieuprawnionej interpretacji lektury obowiązkowej (falsyfikacja utworu) w zakresie: a) głównych wątków utworu; b) losów głównych bohaterów. Może dotyczyć wyłącznie lektur do omówienia w całości.\nOdwołanie do lektury oznacza, że co najmniej jedno zdanie o tej lekturze ma charakter analityczny, a nie tylko informacyjny.\n\nKRYTERIUM 2. KOMPETENCJE LITERACKIE I KULTUROWE (max 16 pkt):\nOcena funkcjonalności wykorzystania utworów wskazanych w poleceniu (lektury obowiązkowej i innych utworów), poziomu argumentacji i erudycyjności wypowiedzi.\n- Trzy utwory wykorzystane w pełni funkcjonalnie: 16 pkt (bogata argumentacja, funkcjonalne wykorzystanie kontekstu, wypowiedź świadczy o erudycji) do 9 pkt (powierzchowna argumentacja, brak funkcjonalnego kontekstu).\n- Dwa w pełni funkcjonalnie, trzeci częściowo funkcjonalnie: 15-9 pkt (odpowiednio niżej).\n- Dwa w pełni funkcjonalnie, trzeci niefunkcjonalnie albo brak / ALBO jeden w pełni i dwa częściowo funkcjonalnie: 8-5 pkt.\n- Jeden w pełni funkcjonalnie + niższe warianty / trzy częściowo funkcjonalnie: 4-1 pkt.\n- Żaden utwór nie został wykorzystany przynajmniej w części funkcjonalnie: 0 pkt.\nZa każdy błąd rzeczowy należy odjąć 1 pkt od ogólnej liczby punktów przyznanych za KLiK (od 0 do 16; bez punktów ujemnych).\nZdający powinien funkcjonalnie wykorzystać znajomość TRZECH utworów literackich (w tym lektury obowiązkowej). Funkcjonalne wykorzystanie = przywołanie elementów struktury utworu (kreacja świata przedstawionego, motywy, tematy, toposy, aluzje) oraz problematyki utworów.\nUWAGA: Jeżeli po odjęciu błędów rzeczowych KLiK = 0 pkt, w kryteriach 3 i 4 przyznaje się 0 pkt.\nKontekst funkcjonalny = trafny dobór, pogłębia i rozwija zagadnienie. Kontekst częściowo funkcjonalny = ogranicza się do przywołania (funkcja informacyjna).\n\nKRYTERIUM 3a. STRUKTURA WYPOWIEDZI (max 3 pkt):\n3 pkt - elementy treściowe zorganizowane problemowo, podział poprawny w skali ogólnej (wstęp, część zasadnicza, zakończenie) i w zakresie struktury akapitów (dopuszczalna 1 usterka => 2 pkt).\n2 pkt - usterki w podziale w skali ogólnej ALBO w zakresie akapitów.\n1 pkt - usterki w podziale w skali ogólnej ORAZ w akapitach / częściowo problemowo, częściowo formalnie.\n0 pkt - elementy zorganizowane wyłącznie pod względem formalnym (wg kolejności tekstów) albo niezorganizowane.\n\nKRYTERIUM 3b. SPÓJNOŚĆ WYPOWIEDZI (max 3 pkt):\n3 pkt - wypowiedź w całości spójna lub nie więcej niż 2 zaburzenia spójności.\n2 pkt - 3-5 zaburzeń spójności.\n1 pkt - 6-8 zaburzeń spójności LUB wstęp treściowo niespójny z częścią zasadniczą ALBO z zakończeniem.\n0 pkt - 9 lub więcej zaburzeń spójności LUB wstęp niespójny z częścią zasadniczą ORAZ zakończeniem.\n\nKRYTERIUM 3c. STYL WYPOWIEDZI (max 1 pkt):\n1 pkt - styl w całości lub w przeważającej części stosowny, adekwatny do odmiany pisanej języka oraz do sytuacji komunikacyjnej (jednorodny albo funkcjonalnie niejednorodny).\n0 pkt - wypracowanie nie spełnia warunków kategorii 1 pkt.\n\nKRYTERIUM 4a. ZAKRES I POPRAWNOŚĆ ŚRODKÓW JĘZYKOWYCH (max 7 pkt):\nEgzaminator ocenia zakres środków językowych (szeroki / zadowalający / wąski) oraz liczbę błędów językowych.\nSzeroki zakres: nie więcej niż 3 błędy = 7 pkt; 4-5 błędów = 6 pkt; 6-7 = 5 pkt; 8-9 = 4 pkt; 10-11 = 3 pkt; 12-14 = 2 pkt; 15-17 = 1 pkt; 18+ = 0 pkt.\nZadowalający zakres: do 3 błędów = 6 pkt; 4-5 = 5; 6-7 = 4; 8-9 = 3; 10-11 = 2; 12-14 = 1; 15+ = 0 pkt.\nWąski zakres: do 3 błędów = 5 pkt; 4-5 = 4; 6-7 = 3; 8-9 = 2; 10-11 = 1; 12+ = 0 pkt.\n\nKRYTERIUM 4b. POPRAWNOŚĆ ORTOGRAFICZNA (max 2 pkt):\n2 pkt - praca bezbłędna (dysleksja: nie więcej niż 4 błędy).\n1 pkt - 1-2 błędy ortograficzne (dysleksja: nie więcej niż 5-6).\n0 pkt - 3 lub więcej błędów (dysleksja: 7 lub więcej).\n\nKRYTERIUM 4c. POPRAWNOŚĆ INTERPUNKCYJNA (max 2 pkt):\n2 pkt - bezbłędna albo nie więcej niż 5 błędów interpunkcyjnych (dysleksja: nie więcej niż 10).\n1 pkt - 6-10 błędów (dysleksja: 11-20).\n0 pkt - 11 lub więcej błędów (dysleksja: 21 lub więcej).\n\nJĘZYK, ORTOGRAFIA, INTERPUNKCJA: W latach 2026-2030 poprawne jest stosowanie zarówno pisowni sprzed 31.12.2025, jak i wprowadzonej od 1.01.2026, pod warunkiem konsekwencji.","image":"img/jezyk-polski-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-Temat_1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-polski-f2023-2026-pr/zad/2","paper_id":"maturazai-polski-f2023-2026-pr","number":"2","points":35,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":0,"month":null,"level":null,"text":"Temat 2.\nDemitologizacja jako sposób kreowania świata przedstawionego i jej funkcja\nw tworzeniu znaczeń w danym utworze literackim.\nW pracy odwołaj się do:\nlektury obowiązkowej - wybranej spośród lektur wymienionych na stronach 3 i 4\ntego arkusza egzaminacyjnego\ninnych utworów literackich\nwybranego kontekstu.\nMPOP-R0_100\nna temat nr\nMiejsce dla\negzaminatora\nMiejsce dla\negzaminatora\nMPOP-R0_100\nMiejsce dla\negzaminatora\nMiejsce dla\negzaminatora\nMPOP-R0_100\nMiejsce dla\negzaminatora\nMiejsce dla\negzaminatora\nMPOP-R0_100\nMiejsce dla\negzaminatora\nMiejsce dla\negzaminatora\nMPOP-R0_100\nMiejsce dla\negzaminatora\nMiejsce dla\negzaminatora\nMPOP-R0_100\nMiejsce dla\negzaminatora\nMiejsce dla\negzaminatora\nMPOP-R0_100\nMiejsce dla\negzaminatora\nMiejsce dla\negzaminatora\nMPOP-R0_100\nMiejsce dla\negzaminatora\nMiejsce dla\negzaminatora\nMPOP-R0_100\nMiejsce dla\negzaminatora\nMiejsce dla\negzaminatora\nMPOP-R0_100\nMiejsce dla\negzaminatora\nMiejsce dla\negzaminatora\nMPOP-R0_100\nMiejsce dla\negzaminatora\nMiejsce dla\negzaminatora\nMPOP-R0_100\nTabele wypełnia egzaminator!\nKompetencje\nliterackie i kulturowe\n2.\n0\n1\n9\n2\n10\n3\n11\n4\n12\n5\n13\n6\n14\n7\n15\n8\n16\nLiczba błędów\nrzeczowych\nOGÓŁEM\nKLiK\nSpójność wypowiedzi\n3b\n1\nLiczba błędów\nw spójności\n2\n3\n0\nStyl wypowiedzi\n3c\n0\n1\nPoprawność\nortograficzna\n4b\n0\n1\nLiczba błędów\nortograficznych\n2\nPoprawność\ninterpunkcyjna\n4c\n0\n1\nLiczba błędów\ninterpunkcyjnych\n2\nStruktura wypowiedzi\n3a\n0\n1\n2\n3\nZakres i poprawność\nśrodków językowych\n0\n1\n2\n3\n4\n5\n6\n7\nLiczba błędów\njęzykowych\nSpełnienie formalnych\nwarunków polecenia\n1.\n0\n1\nBłąd\nkardynalny.\nBrak lektury\nobowiązkowej.\nNie dotyczy\nproblemu.\nNie jest wypowiedzią\nargumentacyjną.\nJeżeli 0 pkt - wskaż powód.\n4a\nMPOP-R0_100\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)\nJĘZYK POLSKI\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2023\nJĘZYK POLSKI\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2023\nJĘZYK POLSKI\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2023","answer":null,"answer_text":null,"solution":"KONSPEKT WYPRACOWANIA (Temat 2 - demitologizacja)\n\nTEZA: Demitologizacja - odbrazowienie, odheroizowanie i odarcie z patosu utrwalonych mitow, legend oraz spolecznych idealow - sluzy w literaturze odslanianiu prawdy ukrytej za wyidealizowanym obrazem rzeczywistosci, polemice z tradycja i krytyce falszywych wzorcow.\n\nWSTEP: Zdefiniowac demitologizacje (proces przeciwny mitologizacji: zburzenie idealizacji, ukazanie codziennej, czasem brutalnej prawdy w miejsce wzniosłej legendy). Wskazac, ze moze dotyczyc mitow antycznych, narodowych, religijnych, a takze utrwalonych wyobrazen historycznych czy spolecznych.\n\nARGUMENT 1 - lektura obowiazkowa (ze stron 3 i 4 arkusza), np.:\n- PROSZE PANSTWA DO GAZU Tadeusza Borowskiego: demitologizacja obozowego meczennika i romantycznego heroizmu; bohater 'zlagrowany', uwiklany w system, walczacy o przetrwanie. Funkcja: ukazanie prawdy o czlowieku w warunkach skrajnych, odebranie patosu cierpieniu, krytyka mitu o niezniszczalnej godnosci.\n- LUB PANTADEUSZ / KONRAD WALLENROD - polemika z idealem, ALE bezpieczniej wybrac lekture, w ktorej demitologizacja jest wyrazna:\n- LUB POTOP Sienkiewicza vs. kontekst - tu raczej mitologizacja, wiec NIE.\n- LUB ZDAZYC PRZED PANEM BOGIEM Hanny Krall: demitologizacja powstania w getcie i bohaterskiej smierci; Marek Edelman mowi o 'smierci na kolanach' i wyborze sposobu umierania, odbierajac walce romantyczny patos. Funkcja: pokazanie prawdy o godnosci w bezsilnosci, sprzeciw wobec heroizujacej legendy.\n- LUB WESELE Wyspianskiego: demitologizacja mitu solidaryzmu szlachecko-chlopskiego i zdolnosci narodu do czynu (chocholi taniec, klęska zrywu). Funkcja: gorzka diagnoza spoleczenstwa.\n\nREKOMENDACJA: najmocniejszy wybor to ZDAZYC PRZED PANEM BOGIEM Krall lub PROSZE PANSTWA DO GAZU Borowskiego - oba wprost demitologizuja heroiczne wyobrazenia.\n\nARGUMENT 2 - inny utwor literacki, np.:\n- LALKA Prusa: demitologizacja romantycznej milosci i idealizmu (Wokulski i Izabela), funkcja - krytyka zludzen.\n- LUB TRANS-ATLANTYK / FERDYDURKE Gombrowicza: demitologizacja polskosci i narodowych swietosci.\n- LUB mit antyczny w wspolczesnym ujeciu (Antygona w Nowym Jorku Glowackiego - odheroizowanie tragedii antycznej).\n\nKONTEKST (do wyboru):\n- Mitologiczny/kulturowy: pojecie mitu wg Mircei Eliadego, Rolanda Barthes'a ('Mitologie' - mit jako 'mowa' uobecniajaca ideologie).\n- Historyczny: doswiadczenie II wojny i Zaglady jako cezura podwazajaca wzniosłe mity.\n- Biograficzny: wlasne przezycia autora (Borowski - wiezien Auschwitz; Edelman - uczestnik powstania).\n\nZAKONCZENIE: Synteza - demitologizacja nie jest aktem destrukcji dla samej destrukcji, lecz dazeniem do prawdy. Burzac wygodne, wyidealizowane wyobrazenia, literatura zmusza do rewizji wartosci i konfrontacji z rzeczywistoscia taka, jaka jest. Funkcja tworzenia znaczen: nowe, czesto gorzkie, ale autentyczne rozumienie czlowieka, historii i wspolnoty.\n\nWSKAZOWKI REDAKCYJNE: min. 400 wyrazow; pamietaj o odwolaniu do lektury obowiazkowej ze stron 3 i 4 (temat nie wskazuje tytulu); omow ZARAZ sposob (jak demitologizacja kreuje swiat) ORAZ funkcje (po co); siegnij do struktury dziela (narracja, konstrukcja bohatera, kompozycja) i problematyki; argumentuj, nie streszczaj.\n\nOGÓLNE ZASADY OCENIANIA WYPRACOWANIA (poziom rozszerzony, maksymalnie 35 punktów) - identyczne jak dla tematu 1.\n\nKRYTERIUM 1. SPEŁNIENIE FORMALNYCH WARUNKÓW POLECENIA (max 1 pkt): 1 pkt - brak błędu kardynalnego ORAZ odwołanie do lektury obowiązkowej z listy w arkuszu ORAZ praca przynajmniej częściowo dotyczy problemu ORAZ przynajmniej częściowo jest wypowiedzią argumentacyjną. 0 pkt - brak któregokolwiek warunku albo praca w formie planu/punktów. Jeżeli 0 pkt w kryterium 1 => 0 pkt we wszystkich pozostałych kryteriach.\n\nKRYTERIUM 2. KOMPETENCJE LITERACKIE I KULTUROWE (max 16 pkt): ocena funkcjonalności trzech utworów (lektura obowiązkowa + inne), poziomu argumentacji i erudycji. Za każdy błąd rzeczowy -1 pkt (0-16, bez ujemnych). Jeżeli KLiK = 0 pkt => 0 pkt w kryteriach 3 i 4.\n\nKRYTERIUM 3a. STRUKTURA (max 3 pkt): 3 pkt organizacja problemowa i poprawny podział; 2 pkt usterki w skali ogólnej ALBO akapitów; 1 pkt usterki w obu; 0 pkt organizacja wyłącznie formalna albo brak.\n\nKRYTERIUM 3b. SPÓJNOŚĆ (max 3 pkt): 3 pkt do 2 zaburzeń; 2 pkt 3-5; 1 pkt 6-8 lub niespójny wstęp; 0 pkt 9+ lub całkowita niespójność.\n\nKRYTERIUM 3c. STYL (max 1 pkt): 1 pkt styl stosowny; 0 pkt niestosowny.\n\nKRYTERIUM 4a. ZAKRES I POPRAWNOŚĆ ŚRODKÓW JĘZYKOWYCH (max 7 pkt): tabela zakres (szeroki/zadowalający/wąski) x liczba błędów językowych (do 3, 4-5, 6-7, 8-9, 10-11, 12-14, 15-17, 18+).\n\nKRYTERIUM 4b. POPRAWNOŚĆ ORTOGRAFICZNA (max 2 pkt): 2 pkt bezbłędna; 1 pkt 1-2 błędy; 0 pkt 3+.\n\nKRYTERIUM 4c. POPRAWNOŚĆ INTERPUNKCYJNA (max 2 pkt): 2 pkt do 5 błędów; 1 pkt 6-10; 0 pkt 11+.\n\n(Pełny opis definicji błędu kardynalnego, błędu rzeczowego, funkcjonalności, argumentacji bogatej/zadowalającej/powierzchownej oraz progi dla dysleksji - jak w kryteriach tematu 1.)","image":"img/jezyk-polski-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-Temat_2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura"}]}