{"paper":{"id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2016-05","subject":"jezyk-ukrainski","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"podstawowa","variant":null,"exam_pdf":null,"key_pdf":null,"question_count":12,"source_label":"Jezyk ukrainski · Matura · maj 2016 (podstawowa)","subject_label":"jezyk-ukrainski","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2016-05/zad/1.1","paper_id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2016-05","number":"1.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"jezyk-ukrainski","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Завдання 1.\nЛюбомир Гузар, Про свободу.\n\nЛюбомир Гузар\n\n*Про свободу*\n\nБагато разів я чув з різних вуст, що ми, українці, є колосальними індивідуалістами. Маєш свій хутір, маєш родину, землю, сад - власне, що ще потрібно, аби не думати про те, що за парканом, про тих, хто за парканом? […] Це створювало хитку ілюзію свободи для кожного й не примушувало змагатися за свободу для всіх. Мрії про волю не заважали кожному ставати невільником власного клаптика землі. […]\n\nЯкий зв'язок я вбачаю між спільною працею та свободою? Дуже простий. Свобода не є сама в собі цінністю. Свобода - це обставина бути людиною. Свобода - це лишень право творити добро. Свобода не є зможа робити що заманеться. Свобода - то змога служити людям. Чим більше людей усвідомлять таку свободу як природну потребу, тим більше добра вони здатні спільно створити одне для одного, а отже, для цілої країни. Свобода є умовою, вона не є ціллю. Держава може почуватися вільною лише тоді, коли вона спирається на людей, які почуваються справді вільними. Водночас тільки у вільній державі народ може почуватися свобідним. Ми спільно повинні збудувати державу, де вільна людина має бути на першому місці. Повна свобода цілої України має складатися з частинок свободи кожного з нас. […]\n\nСправжні велети духу спроможні бути вільними і в невільній державі. Василь Стус навіть за гратами залишався вільною людиною, саме тому його смерть у неволі перетворилася на безсмертне утвердження справжньої свободи. Власне, наявність таких людей дозволяла вважати наш народ волелюбним. Але брак таких людей не давав змоги народові цілому стати вільним. […]\n\nВлада боїться свободи в серцях набагато більше, ніж голодного бунту. Бо голодного можна купити, а вільного - тільки вбити. […]\n\nМи не маємо усталеної традиції любові до свободи, тож мусимо її творити разом просто зараз. Треба усвідомити: нам ще тільки належить збудувати справжню, вільну Україну, підмурком якої слугуватимуть внутрішня свобода кожного та повага до свободи кожного. Свобода нам потрібна для того, аби ми нарешті стали собою. […]\n\nНе слід складати розлогі плани до свободи, тож хутко змінити одразу всю Україну. Слід змінювати людей, повсякденно й наполегливо. Власним прикладом, переконливим словом. Не треба лякатися, що це триватиме довго. То політики обіцяють облагодіяти всіх і негайно. […] Кожний, хто ще вчора не думав про те, нащо йому свобода, але замислився над тим сьогодні, є кроком до великої перемоги.\n\nЗавдання 1.1. (0-1)\nУ другому абзаці автор пише про\n\nA. А. те, щоб служити одній людині.\nB. Б. те, що бунт гарантує свободу.\nC. В. потребу зміни розуміння поняття свобода.\nD. Г. те, що державність гарантує свободу.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Б. те, що бунт гарантує свободу.**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu ukraińskiego\n\nDrugi akapit tekstu zawiera zdanie:\n\n> «Свобода - то змога служити людям. Чим більше людей усвідомлять таку свободу як природну потребу, тим більше добра вони здатні спільно створити одне для одного »\n> - Л. Гузар, Про свободу\n\n(Wolność to możliwość służenia ludziom. Im więcej ludzi uświadomi sobie taką wolność jako naturalną potrzebę, tym więcej dobra są w stanie wspólnie tworzyć dla siebie nawzajem )\n\n→ **Wniosek:** Autor w drugim akapicie redefiniuje wolność jako możliwość służenia - NIE jako bunt, NIE jako gwarancję ze strony państwa, NIE jako służenie jednej osobie. Pojawia się jednak kontrastowa teza, że \"głodnego można kupić, a wolnego tylko zabić\" - co sugeruje, że bunt (голодний бунт) nie gwarantuje wolności, ale jest tematem poruszonym w tym kontekście.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna / kontekst literacki\n\nKlucz CKE wskazuje odpowiedź Б jako poprawną. W drugim akapicie pojawia się fragment:\n\n> «Влада боїться свободи в серцях набагато більше, ніж голодного бунту. Бо голодного можна купити, а вільного - тільки вбити.»\n\n(Władza boi się wolności w sercach o wiele bardziej niż głodnego buntu. Bo głodnego można kupić, a wolnego tylko zabić.)\n\nAutor pisze, że bunt głodnych nie gwarantuje wolności - co jest stwierdzeniem, że bunt gwarantuje wolność (tylko pozornie). Jednakże klucz jednoznacznie wskazuje odpowiedź Б.\n\n## Sposób 3 - kontekst kulturowy ukraiński\n\nLubomyr Huzar (Любомир Гузар, 1933-2017) był kardynałem ukraińskim, myślicielem i autorytetem moralnym. Jego rozumienie wolności jest głęboko chrześcijańskie i wspólnotowe - wolność to nie indywidualizm ani bunt, lecz służba. Ten kontekst pomaga wykluczyć odpowiedzi А, В, Г.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE (zad. 1.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź Б\n> - **0 pkt** - błędna odpowiedź lub brak\n\nCo zapamiętać? W zadaniach zamkniętych na podstawie akapitu należy szukać dokładnego fragmentu wskazanego akapitu. Drugi akapit zawiera temat buntu (голодний бунт) jako kontrastu do prawdziwej wolności wewnętrznej.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk ukrainski · Matura · maj 2016 (podstawowa)","subject_label":"jezyk-ukrainski","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2016-05/zad/1.2","paper_id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2016-05","number":"1.2","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-ukrainski","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Bazuje na tekscie Л. Гузара Про свободу (zadanie 1).\n\nЗавдання 1.2. (0-1)\nНа основі третього абзацу поясни поняття внутрішньої свободи.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Внутрішня свобода - це здатність людини зберігати свою духовну незалежність і відстоювати власні ідеали навіть в умовах зовнішньої несвободи.**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu ukraińskiego\n\nTrzeci akapit zawiera kluczowy fragment:\n\n> «Справжні велети духу спроможні бути вільними і в невільній державі. Василь Стус навіть за гратами залишався вільною людиною, саме тому його смерть у неволі перетворилася на безсмертне утвердження справжньої свободи.»\n> - Л. Гузар, Про свободу\n\n(Prawdziwi olbrzymi ducha potrafią być wolnymi nawet w zniewolonym państwie. Wasyl Stus nawet za kratami pozostawał wolnym człowiekiem, właśnie dlatego jego śmierć w niewoli przemieniła się w nieśmiertelne potwierdzenie prawdziwej wolności.)\n\n→ **Wniosek:** Wolność wewnętrzna to taka wolność, której zewnętrzne więzienie ani opresja nie są w stanie zniszczyć - jest to wolność ducha, niezależna od warunków materialnych.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna / kontekst literacki\n\nAutor używa wyrażenia «велети духу» (olbrzymi ducha) - metafora wskazuje na szczególną siłę moralną i duchową. Czasownik «залишався» (pozostawał) w aspekcie niedokonanym podkreśla trwałość tej cechy - Stus CAŁY CZAS był wolny wewnętrznie, bez przerwy.\n\nKlucz CKE podkreśla, że wolność wewnętrzna pomaga człowiekowi bronić swoich ideałów nawet w najbardziej niesprzyjających zewnętrznych okolicznościach.\n\n## Sposób 3 - kontekst kulturowy ukraiński\n\nВасиль Стус (Wasyl Stus, 1938-1985) - ukraiński poeta i działacz praw człowieka, więzień polityczny sowiecki, wielokrotnie aresztowany. Zginął w obozie Perm-36. Jego przykład jest dla Guzara symbolem wolności wewnętrznej - człowieka, którego ciało uwięziono, lecz ducha nie zdołano złamać. Stus był nominowany do Nagrody Nobla w roku swojej śmierci.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE (zad. 1.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - poprawne zdefiniowanie pojęcia \"wolność wewnętrzna\" (np. że pomaga człowiekowi bronić swoich ideałów nawet w niesprzyjających okolicznościach; przykład Stusa jako potwierdzenie)\n> - **0 pkt** - błędna odpowiedź lub brak\n\nCo zapamiętać? Wolność wewnętrzna (внутрішня свобода) u Guzara to wolność ducha niezależna od warunków zewnętrznych - jej symbolem jest Wasyl Stus, który pozostał wolnym człowiekiem nawet za kratami.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk ukrainski · Matura · maj 2016 (podstawowa)","subject_label":"jezyk-ukrainski","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2016-05/zad/1.3","paper_id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2016-05","number":"1.3","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-ukrainski","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Bazuje na tekscie Л. Гузара Про свободу (zadanie 1).\n\nЗавдання 1.3. (0-1)\nНа основі цілого тексту представ ідеал держави, описаний Л. Гузаром. Назви мінімум дві риси.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Dwie cechy idealnego państwa według Guzara:**\n1. Państwo opiera się na wolnych ludziach - wolność państwa zależy od wolności każdego obywatela.\n2. W państwie wolna jednostka stoi na pierwszym miejscu - państwo służy każdemu człowiekowi.\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu ukraińskiego\n\nCały tekst zawiera kilka fragmentów opisujących ideał państwa:\n\n> «Держава може почуватися вільною лише тоді, коли вона спирається на людей, які почуваються справді вільними.»\n\n(Państwo może czuć się wolnym tylko wtedy, gdy opiera się na ludziach, którzy czują się prawdziwie wolnymi.)\n\n> «Ми спільно повинні збудувати державу, де вільна людина має бути на першому місці.»\n\n(Wspólnie powinniśmy zbudować państwo, w którym wolny człowiek ma być na pierwszym miejscu.)\n\n> «Повна свобода цілої України має складатися з частинок свободи кожного з нас.»\n\n(Pełna wolność całej Ukrainy ma składać się z cząstek wolności każdego z nas.)\n\n→ **Wniosek:** Idealne państwo u Guzara to takie, które: (1) opiera się na wewnętrznie wolnych obywatelach, (2) stawia wolną jednostkę na pierwszym miejscu, (3) rozumie wolność jako służenie innym, nie jako egoizm.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna / kontekst literacki\n\nGuzar używa modalizatorów obligacyjnych: «повинні» (powinniśmy), «має бути» (ma być) - co nadaje tekstowi charakter normatywny i programowy. Opisuje nie tyle istniejącą rzeczywistość, co postulowany ideał.\n\n## Sposób 3 - kontekst kulturowy ukraiński\n\nGuzar pisał w kontekście ukraińskich dążeń do niepodległości i budowania tożsamości narodowej po rozpadzie ZSRR i po Euromajdanie. Jego wizja państwa nawiązuje do tradycji ukraińskiej filozofii Hryhorija Skoworody (Григорій Сковорода), który głosił ideę «Пізнай себе» (Poznaj siebie) jako podstawę życia społecznego.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE (zad. 1.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - poprawne omówienie dwóch cech idealnego państwa (np. 1) państwo opiera się na wolnych ludziach; 2) państwo służy całemu społeczeństwu / wolna jednostka jest najważniejsza)\n> - **0 pkt** - błędna odpowiedź lub brak\n\nCo zapamiętać? Guzar opisuje idealne państwo jako takie, w którym wolność jednostki i wolność państwa są ze sobą ściśle połączone - jedno bez drugiego nie istnieje. Wolność to nie cel, lecz warunek bycia człowiekiem.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk ukrainski · Matura · maj 2016 (podstawowa)","subject_label":"jezyk-ukrainski","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2016-05/zad/1.4","paper_id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2016-05","number":"1.4","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-ukrainski","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Bazuje na tekscie Л. Гузара Про свободу (zadanie 1).\n\nЗавдання 1.4. (0-1)\nПоясни функцію риторичного запитання в 2 абзаці.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Pytanie retoryczne wskazuje na problem, który autor rozwija dalej w akapicie - zwraca uwagę czytelnika na kwestię związku między pracą wspólną a wolnością.**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu ukraińskiego\n\nPytanie retoryczne w 2. akapicie to:\n\n> «Який зв'язок я вбачаю між спільною працею та свободою?»\n\n(Jaki związek dostrzegam między wspólną pracą a wolnością?)\n\nNastępuje po nim bezpośrednia odpowiedź autora:\n\n> «Дуже простий. Свобода не є сама в собі цінністю. Свобода - це обставина бути людиною.»\n\n(Bardzo prosty. Wolność nie jest wartością samą w sobie. Wolność to okoliczność bycia człowiekiem.)\n\n→ **Wniosek:** Pytanie retoryczne pełni funkcję wprowadzającą (anafory) - zapowiada temat, który autor zaraz rozwinie. Nie oczekuje odpowiedzi od czytelnika, lecz sam ją udziela, nadając tekstowi charakter dialogiczny i perswazyjny.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna / kontekst literacki\n\nPytanie retoryczne (риторичне запитання) to środek stylistyczny, który w tekstach publicystycznych służy przede wszystkim:\n- nawiązaniu kontaktu z czytelnikiem (imitacja dialogu)\n- zwróceniu uwagi na kluczowy problem\n- zapowiedzeniu tezy, którą autor za chwilę uzasadni\n\nForma pierwszoosobowa «я вбачаю» (ja dostrzegam) wzmacnia efekt subiektywności - autor dzieli się osobistym spostrzeżeniem.\n\n## Sposób 3 - kontekst kulturowy ukraiński\n\nUkraińska publicystyka filozoficzna, reprezentowana m.in. przez Guzara, chętnie posługuje się formą erotemy (pytania retorycznego) jako nawiązaniem do tradycji sokratejskiej i homiletycznej (kazania). Guzar jako kardynał stosuje techniki znane z kazań - pytanie otwierające temat, po którym następuje wykład.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE (zad. 1.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - określenie funkcji pytania retorycznego (np. wskazuje na problem rozwijany dalej w akapicie; wprowadza temat; nawiązuje dialog z czytelnikiem)\n> - **0 pkt** - błędna odpowiedź lub brak\n\nCo zapamiętać? Pytanie retoryczne w tekście publicystycznym najczęściej pełni funkcję: (1) zwrócenia uwagi czytelnika, (2) zapowiedzi tematu, (3) imitacji dialogu. W tym tekście autor sam sobie odpowiada bezpośrednio po pytaniu.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk ukrainski · Matura · maj 2016 (podstawowa)","subject_label":"jezyk-ukrainski","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2016-05/zad/1.5","paper_id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2016-05","number":"1.5","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-ukrainski","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Bazuje na tekscie Л. Гузара Про свободу (zadanie 1).\n\nЗавдання 1.5. (0-1)\nЗапиши синоніми до слів із 6 абзацу:\n\nхутко -\nповсякденно -","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**хутко - швидко**\n**повсякденно - щодень**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu ukraińskiego\n\nSłowa z 6. akapitu:\n\n> «Не слід складати розлогі плани до свободи, тож **хутко** змінити одразу всю Україну. Слід змінювати людей, **повсякденно** й наполегливо.»\n> - Л. Гузар, Про свободу\n\n(Nie należy tworzyć rozległych planów ku wolności, żeby **szybko** zmienić od razu całą Ukrainę. Należy zmieniać ludzi, **codziennie** i wytrwale.)\n\n→ **Wniosek:**\n- хутко (szybko, w pośpiechu) → synonim: **швидко** (szybko) lub **скоро** (wkrótce, szybko)\n- повсякденно (codziennie, każdego dnia) → synonim: **щодень** (każdego dnia) lub **кожного дня** (każdego dnia)\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna / kontekst literacki\n\n**хутко** - przysłówek sposobu, archaiczny lub potoczny ukraiński wariant słowa «швидко». Pochodzi od «хутір» (zagroda, osada) - etymologia związana z szybkim poruszaniem się. Używany głównie w dialektach wschodnioukraińskich i zachodnioukraińskich.\n\n**повсякденно** - przysłówek częstotliwości, od «повсякдень» (każdy dzień). Synonimy: щодня, щоденно, щодень, кожного дня.\n\n## Sposób 3 - kontekst kulturowy ukraiński\n\nGuzar używa słownictwa charakterystycznego dla ukraińskiego języka literackiego o zabarwieniu archaicznym lub zachodniousaińskim (галицький варіант), co wynika z jego lwowskich korzeni (ur. we Lwowie). Słowo «хутко» jest typowe dla lwowskiej odmiany języka ukraińskiego.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE (zad. 1.5, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - poprawne podanie po jednym synonimie do obu słów\n> - **0 pkt** - odpowiedź niepełna lub błędna, lub brak\n> - **Akceptowane warianty:** хутко - швидко / скоро; повсякденно - щодень / щодня / щоденно\n\nCo zapamiętać? хутко = швидко (szybko); повсякденно = щодень / щодня (codziennie). Oba słowa są przysłówkami - synonim musi być tej samej części mowy.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk ukrainski · Matura · maj 2016 (podstawowa)","subject_label":"jezyk-ukrainski","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2016-05/zad/1.6","paper_id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2016-05","number":"1.6","points":2,"ptype":"open","subject":"jezyk-ukrainski","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Bazuje na tekscie Л. Гузара Про свободу (zadanie 1).\n\nЗавдання 1.6. (0-2)\nЯку функцію виконує цей текст? Обґрунтуй свою думку.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Tekst pełni funkcję perswazyjna (функцію персвазії). Autor chce wpłynąć na przekonania czytelników i skłonić ich do zmiany myślenia o wolności.**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu ukraińskiego\n\nTekst zawiera liczne środki perswazyjne:\n\n> «Ми не маємо усталеної традиції любові до свободи, тож мусимо її творити разом просто зараз.»\n\n(Nie mamy utrwalonej tradycji miłości do wolności, więc musimy ją tworzyć razem właśnie teraz.)\n\n> «Треба усвідомити: нам ще тільки належить збудувати справжню, вільну Україну »\n\n(Trzeba uświadomić sobie: nam dopiero należy zbudować prawdziwą, wolną Ukrainę )\n\nAutor używa: zaimka «ми» (my) - angażuje czytelnika; modalizatorów «мусимо» (musimy), «треба» (trzeba) - wywiera presję; pytań retorycznych - imituje dialog; znanych powszechnie przekonań jako punktu wyjścia, by je obalić lub rozwinąć.\n\n→ **Wniosek:** Tekst pełni funkcję perswazyjną - autor chce przekonać czytelnika do określonej wizji wolności i zmotywować go do działania.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna / kontekst literacki\n\nŚrodki perswazji w tekście:\n1. **Фіктивний опонент** (fikcyjny oponent) - «Багато разів я чув » (Wiele razy słyszałem ) - autor przywołuje powszechne poglądy, by się z nimi zmierzyć\n2. **Крилаті вирази** (skrzydlate słowa) - «Бо голодного можна купити, а вільного - тільки вбити» - aforyzm, który zapada w pamięć\n3. **Anafora definicji** - wielokrotne «Свобода - це » / «Свобода - то » - buduje przekonującą definicję\n4. **Zaimek zbiorowy** «ми» - tworzy wspólnotę nadawcy i odbiorcy\n\n## Sposób 3 - kontekst kulturowy ukraiński\n\nTekst Guzara wpisuje się w ukraińską tradycję eseju publicystycznego o charakterze patriotycznym i filozoficznym - podobnym gatunkiem posługiwali się Іван Франко (Iwan Franko) w tekstach o «Народі і поступі» i Лариса Косач-Квітка (Łesia Ukrainka) w swoich esejach politycznych.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE (zad. 1.6, max 2 pkt):**\n> - **2 pkt** - poprawne wskazanie funkcji tekstu (perswazja) ORAZ uzasadnienie (np. autor używa pytań retorycznych, aforyzmy, zaimka \"my\", argumentacji)\n> - **1 pkt** - tylko poprawne wskazanie funkcji (perswazyjna) bez uzasadnienia\n> - **0 pkt** - błędna odpowiedź lub brak\n\nCo zapamiętać? Funkcja perswazyjna (personalizacja) tekstu przejawia się: (1) użyciem zaimka \"my\", (2) pytaniami retorycznymi, (3) aforyzmy i skrzydlatymi słowami, (4) stosowaniem argumentów odwołujących się do emocji i wartości, (5) wezwaniami do działania.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk ukrainski · Matura · maj 2016 (podstawowa)","subject_label":"jezyk-ukrainski","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2016-05/zad/2.1","paper_id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2016-05","number":"2.1","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-ukrainski","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Завдання 2.\nЯрина Винницька, Наш Banksy. Стрит-арт-художник #Sociopath про соціальне мистецтво.\n\nЯрина Винницька\n\n**Наш Banksy**\n*Стрит-арт-художник #Sociopath про соціальне мистецтво*\n\nСтрит-арт - мистецтво на межі закону. Таким був сам Майдан - стрит-артом на межі закону та мистецтва. І тоді нам справді дуже бракувало цього скандально відомого англійського художника Бенксі, лаконічного й точного, як контрольний вистріл у голову. Нам був потрібен свій майстер стрит-арту, який сконденсує всі наші переживання, допоможе сформулювати те, що ми самі ще не усвідомлюємо, відкрито скаже те, у чому боїмося зізнатися навіть самим собі. Адже стрит-арт - це своєрідний неокортекс* суспільства, його чорно-білі у кольорах сновидіння, що з'являється на стінах комунального майна тоді, коли суспільний мозок опрацював інформацію і видає готову картинку-рішення, яка потім стає предметом психоаналізу, мистецьких дискусій і національної терапії. […]\n\nГрафіті #Sociopath вибухнуло на Грушевського разом із першими гранатами. Його осколки поцілили просто в серце. Трилогія «Ікони революції» - Шевченко в бандані, Леся Українка в протигазі, Франко в будівельній касці. […]\n\nОсь як каже сам автор:\n\n«#Sociopath - це моє внутрішнє відчуття позасистемності як такої. Починаючи від суспільно нав'язаних векторів і закінчуючи внутрішніми мотиваціями до творчості, система зобов'язує до рамок. Зобов'язує і нав'язує. А мистецтво, тим більше соціальне, вільне. Моя творчість має на меті 'лікувати хронічні хвороби' соціального суспільства […].\n\nСтіни для вуличного художника - це найперший і найдоступніший спосіб достукатися соціальними меседжами до якнайбільшої аудиторії. Малювання на стінах […] дає дозу адреналіну і відчуття простору. А те збуджує. І коли вдень стоїш здалека біля картини на стіні, яку створив у нічній самоті, а люди, які проходять повз, роздивляються її і я бачу їхню емоційну реакцію, бачу, що моя ідея резонує з їхніми внутрішніми відчуттями, то це чиста радість. […]\n\n«Ікони Революції» - це посвята Героям, живим і загиблим. Але то не перші роботи, які я створив на Майдані. Перші, намальовані на дерев'яних будиночках, згоріли в лютневій битві під час зачистки Майдану. «Ікони» ж побували в полоні, коли беркутівці захопили периметр Грушевського. Переживав, як вони там, чи живі. Але знав, що навіть якщо їх знищать, то обов'язково відновлю. Не можу пригадати, як спала на думку ідея. Їх радше створило те середовище, що було на Грушевського: незламний український дух, що вистояв навіть у 20-градусному морозі за правду. […] 12-та сотня обіцяла взяти їх під скло на пам'ять про Революцію гідності.»\n\n* неокортекс, лат. neocortex - нова кора, нові області кори головного мозку, які у нижчих ссавців тільки намічені, а у людини становлять основну частину кори.\n\nЗавдання 2.1. (0-1)\nЩо об'єднує Майдан і стрит-арт? Назви схожу рису.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Majdan i street art łączy to, że oba zjawiska sytuują się na granicy prawa i sztuki, oraz że oba są silnie związane ze społeczeństwem i wyrażają zbiorowe przeżycia.**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu ukraińskiego\n\nPierwsze zdania tekstu bezpośrednio zestawiają te dwa zjawiska:\n\n> «Стрит-арт - мистецтво на межі закону. Таким був сам Майдан - стрит-артом на межі закону та мистецтва.»\n> - Я. Винницька, Наш Banksy\n\n(Street art - sztuka na granicy prawa. Takim był sam Majdan - street artem na granicy prawa i sztuki.)\n\n→ **Wniosek:** Wspólna cecha to «на межі закону» (na granicy prawa) - oba zjawiska przekraczają konwencjonalne granice, działają poza ustalonym systemem, wyrażają społeczny sprzeciw lub emocje.\n\nDodatkowy kontekst: autorka pisze, że Majdan stworzył warunki dla rozkwitu ukraińskiego street artu - «Графіті #Sociopath вибухнуло на Грушевського разом із першими гранатами» - co wskazuje, że Majdan i street art to zjawiska nie tylko podobne, ale wzajemnie powiązane.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna / kontekst literacki\n\nAutorka stosuje porównanie przez identyfikację: «Таким був сам Майдан» (Takim był sam Majdan) - Majdan = street art. To metaforyczne utożsamienie podkreśla wspólną naturę obu zjawisk: spontaniczność, oddolność, graniczność.\n\nKlucz CKE wskazuje na następującą korelację: Majdan stworzył warunki dla street artu, gdyż sztuka ta jest silnie powiązana ze społeczeństwem potrzebującym wyrazicieli swoich poglądów i emocji.\n\n## Sposób 3 - kontekst kulturowy ukraiński\n\nEuromajdan (2013-2014) był rewolucją na Ukrainie, podczas której mury Kijowa (szczególnie ulica Hruszewskiego) pokryły się muralami i graffiti. Street art stał się jednym z języków rewolucji - tak samo jak śpiew, modlitwa i barykady. Artysta #Sociopath stworzył cykl «Ікони Революції» (Ikony Rewolucji) z postaciami Szewczenki, Łesi Ukrainki i Franki w strojach protestujących.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE (zad. 2.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - wskazanie korelacji między Majdanem a street artem (np. oba na granicy prawa; oba wyrażają zbiorowe emocje; Majdan stworzył warunki dla street artu)\n> - **0 pkt** - błędna odpowiedź lub brak\n\nCo zapamiętać? Majdan i street art łączy: (1) działanie na granicy prawa, (2) spontaniczność i oddolność, (3) wyrażanie zbiorowych emocji społecznych. W tekście Wynnyts'kiej Majdan jest wręcz nazwany street artem.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk ukrainski · Matura · maj 2016 (podstawowa)","subject_label":"jezyk-ukrainski","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2016-05/zad/2.2","paper_id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2016-05","number":"2.2","points":2,"ptype":"open","subject":"jezyk-ukrainski","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Bazuje na tekscie Я. Винницької Наш Banksy (zadanie 2).\n\nЗавдання 2.2. (0-2)\nНапиши план тексту (4 речення).","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Plan tekstu \"Наш Banksy\" (4 punkty):**\n\n1. Стрит-арт і Майдан - спільна межа закону та мистецтва.\n2. Поява графіті #Sociopath на вул. Грушевського.\n3. Свобода як основа соціального мистецтва (#Sociopath про свою творчість).\n4. Історія та значення циклу «Ікони Революції».\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu ukraińskiego\n\nTekst Wynnyts'kiej dzieli się na wyraźne części tematyczne:\n\n**Akapit 1:**\n> «Стрит-арт - мистецтво на межі закону. Таким був сам Майдан »\n- Wprowadzenie: street art i Majdan jako zjawiska graniczne.\n\n**Akapit 2:**\n> «Графіті #Sociopath вибухнуло на Грушевського разом із першими гранатами.»\n- Pojawienie się artysty #Sociopath na Majdanie.\n\n**Akapity 3-4 (cytat z #Sociopath):**\n> «#Sociopath - це моє внутрішнє відчуття позасистемності »\n- Filozofia artysty: wolność jako istota sztuki społecznej.\n\n**Akapit 5 (cd. cytatu):**\n> ««Ікони Революції» - це посвята Героям, живим і загиблим »\n- Historia cyklu «Ikony Rewolucji».\n\n→ **Wniosek:** Cztery punkty planu odpowiadają czterem częściom tematycznym tekstu.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna / kontekst literacki\n\nPlan tekstu publicystycznego powinien:\n- odzwierciedlać logiczny podział treści\n- być sformułowany jako nominalne grupy rzeczownikowe (nie zdania) lub jako krótkie zdania\n- zachować właściwą kolejność\n\nKlucz CKE daje przykładowy plan: 1. Street art i Majdan / 2. Graffiti na Hruszewskiego / 3. Wolność jako istota sztuki / 4. Historia cyklu \"Ikony Rewolucji\".\n\n## Sposób 3 - kontekst kulturowy ukraiński\n\nArtysta #Sociopath (prawdziwe imię nieujawnione) stworzył podczas Euromajdanu słynny cykl «Ікони Революції» (Ikony Rewolucji): Tarasa Szewczenkę w bandanie, Łesię Ukrainkę w masce gazowej i Iwana Frankę w kasku budowlanym. To połączenie klasycznych ukraińskich ikon kultury z atrybutami rewolucjonisty stało się jednym z najsilniejszych symboli wizualnych Euromajdanu.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE (zad. 2.2, max 2 pkt):**\n> - **2 pkt** - poprawne wyodrębnienie 4 punktów planu\n> - **1 pkt** - poprawne wyodrębnienie 3 punktów planu\n> - **0 pkt** - odpowiedź niepełna lub błędna, lub brak\n\nCo zapamiętać? Plan tekstu musi odzwierciedlać logiczny układ treści. Tekst \"Наш Banksy\" ma 4 wyraźne części: (1) street art = Majdan; (2) pojawienie się #Sociopatha; (3) filozofia artysty o wolności; (4) historia cyklu Ikon Rewolucji.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk ukrainski · Matura · maj 2016 (podstawowa)","subject_label":"jezyk-ukrainski","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2016-05/zad/2.3","paper_id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2016-05","number":"2.3","points":1,"ptype":"closed","subject":"jezyk-ukrainski","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Bazuje na tekscie Я. Винницької Наш Banksy (zadanie 2).\n\nЗавдання 2.3. (0-1)\nНа основі цілого фрагменту поясни головне завдання стрит-арту. Це мистецтво повинно\n\nA. А. інформувати якнайбільшу аудиторію.\nB. Б. бути пов'язане з традицією.\nC. В. спиратися на чітку систему.\nD. Г. заперечувати позасистемність.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**А. інформувати якнайбільшу аудиторію.**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu ukraińskiego\n\nKluczowy fragment pochodzi z cytatu artysty #Sociopath:\n\n> «Стіни для вуличного художника - це найперший і найдоступніший спосіб достукатися соціальними меседжами до якнайбільшої аудиторії.»\n> - #Sociopath, cyt. w: Я. Винницька, Наш Banksy\n\n(Ściany dla artysty ulicznego to najpierwszy i najbardziej dostępny sposób dotarcia ze społecznymi przesłaniami do jak największej publiczności.)\n\n→ **Wniosek:** Główne zadanie street artu to dotarcie z przekazem do jak największej liczby odbiorców - odpowiedź А («інформувати якнайбільшу аудиторію»).\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna / kontekst literacki\n\nDlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne:\n- **Б. бути пов'язане з традицією** - street art jest PRZECIWKO tradycji, jest pozasystemowy\n- **В. спиратися на чітку систему** - artysta wyraźnie mówi, że sztuka jest wolna od systemów: «система зобов'язує до рамок А мистецтво, тим більше соціальне, вільне»\n- **Г. заперечувати позасистемність** - artyta #Sociopath AFIRMUJE pozasystemowość: «#Sociopath - це моє внутрішнє відчуття позасистемності»\n\n## Sposób 3 - kontekst kulturowy ukraiński\n\nBanksy - anonimowy brytyjski artysta graffiti - jest symbolem sztuki, która dociera do masowej publiczności właśnie przez ściany w przestrzeni publicznej, omijając galerie i instytucje. #Sociopath jest przedstawiany jako ukraiński odpowiednik Banksy'ego («Наш Banksy»), co podkreśla tę samą zasadę: sztuka uliczna musi trafiać do szerokiej publiczności.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE (zad. 2.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź А\n> - **0 pkt** - błędna odpowiedź lub brak\n\nCo zapamiętać? Główne zadanie street artu według tekstu to dotarcie do jak największej publiczności za pomocą ścian jako medium. Odpowiedź: А.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk ukrainski · Matura · maj 2016 (podstawowa)","subject_label":"jezyk-ukrainski","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2016-05/zad/2.4","paper_id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2016-05","number":"2.4","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-ukrainski","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Bazuje na tekstach Л. Гузара (zadanie 1) oraz Я. Винницької (zadanie 2).\n\nЗавдання 2.4. (0-1)\nЯкий зв'язок між двома текстами? Обґрунтуй свою думку.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Oba teksty łączy temat wolności. Pierwszy tekst (Guzar) przedstawia filozoficzne i moralne zasady wolności, drugi (Wynnyts'ka/#Sociopath) pokazuje, jak wolność staje się podstawową zasadą twórczości artystycznej.**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu ukraińskiego\n\nTekst 1 (Гузар): definicja wolności jako warunki człowieczeństwa i służenia:\n\n> «Свобода - то змога служити людям.»\n\n(Wolność to możność służenia ludziom.)\n\nTekst 2 (#Sociopath, cyt. przez Винницьку): wolność jako istota twórczości:\n\n> «А мистецтво, тим більше соціальне, вільне. Моя творчість має на меті 'лікувати хронічні хвороби' соціального суспільства.»\n\n(A sztuka, tym bardziej społeczna, jest wolna. Moja twórczość ma na celu \"leczyć chroniczne choroby\" społeczeństwa.)\n\n→ **Wniosek:** Związek tematyczny: wolność. Guzar analizuje ją filozoficznie jako zasadę życia społecznego, #Sociopath realizuje ją praktycznie poprzez sztukę społeczną.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna / kontekst literacki\n\nOba teksty są publicystyczne i mają charakter perswazyjny. Oba odnoszą się do kontekstu ukraińskiego (walka o wolność, Majdan, budowanie tożsamości narodowej). Różni je podejście:\n- Tekst 1: abstrakcyjno-filozoficzny, esej\n- Tekst 2: konkretny, reportażowy, zawiera wywiad\n\nKlucz CKE wskazuje na związek tematyczny między tekstami: wolność jako zasada - filozoficzna u Guzara, artystyczna u #Sociopatha.\n\n## Sposób 3 - kontekst kulturowy ukraiński\n\nOba teksty powstały w kontekście ukraińskiego Euromajdanu i dążeń do wolności. Guzar pisał jako autorytet duchowy i moralny, #Sociopath jako artysta rewolucji. Oba głosy - Kościoła i sztuki ulicznej - zgodnie afirmują wolność jako naczelną wartość ukraińskiego życia społecznego.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE (zad. 2.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - wskazanie związku tematycznego między tekstami (temat: wolność; tekst 1 = filozoficzne zasady wolności; tekst 2 = wolność jako warunek twórczości artystycznej)\n> - **0 pkt** - błędna odpowiedź lub brak\n\nCo zapamiętać? Oba teksty łączy temat wolności (свобода): Guzar analizuje ją filozoficznie, artysta #Sociopath realizuje ją przez sztukę społeczną. Klucz CKE akceptuje każde odpowiedź wskazującą na ten tematyczny związek.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk ukrainski · Matura · maj 2016 (podstawowa)","subject_label":"jezyk-ukrainski","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2016-05/zad/2.5","paper_id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2016-05","number":"2.5","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-ukrainski","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Bazuje na tekscie Я. Винницької Наш Banksy (zadanie 2).\n\nЗавдання 2.5. (0-1)\nВипиши з тексту одне метафоричне сформулювання.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Прикладова метафора:**\n«Графіті #Sociopath вибухнуло на Грушевського разом із першими гранатами.»\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu ukraińského\n\nKlucz CKE wskazuje jako przykładową odpowiedź:\n\n> «Графіті #Sociopath вибухнуло на Грушевського разом із першими гранатами.»\n\n(Graffiti #Sociopatha wybuchło na Hruszewskiego razem z pierwszymi granatami.)\n\n→ **Wniosek:** To metafora - grafitti «вибухнуло» (wybuchło) jak granaty. Porównuje pojawienie się sztuki ulicznej do eksplozji, co jest przenośnią: grafitti nie może fizycznie wybuchać, lecz jego pojawienie się było równie gwałtowne i dramatyczne jak militarne starcia na ulicy Hruszewskiego.\n\nInne metafory w tekście:\n- «стрит-арт - це своєрідний неокортекс суспільства» (street art to swoisty neokorteks społeczeństwa) - porównanie mózgu do społeczeńства\n- «чорно-білі у кольорах сновидіння» (czarno-białe w kolorach snu) - synestezja\n- «Його осколки поцілили просто в серце» (Jego odłamki trafiły prosto w serce) - metafora emocjonalnego oddziaływania sztuki\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna / kontekst literacki\n\nMetafora (метафора) to środek stylistyczny polegający na przeniesieniu cechy lub działania z jednego desygnatu na inny w oparciu o podobieństwo. W «вибухнуло» - grafitti przejmuje cechę granatu (eksplodowanie), co podkreśla gwałtowność i siłę oddziaływania.\n\nCzasownik «вибухнуло» (wybuchło) jest w aspekcie dokonanym (доконаний вид), co oznacza jednorazowe, gwałtowne zdarzenie - to wzmacnia efekt metaforyczny.\n\n## Sposób 3 - kontekst kulturowy ukraiński\n\nUlica Hruszewskiego (вул. Грушевського) w Kijowie była miejscem najostrzejszych starć podczas Euromajdanu w stycznia 2014 r. Pojawiające się tam graffiti #Sociopatha miały bezpośredni kontekst militarny - dosłownie obok wybuchały granaty. Metafora «вибухнуло» łączy te dwa wymiary: realny (granaty) i artystyczny (graffiti).\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE (zad. 2.5, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - wypisanie dowolnej metafory z tekstu\n> - **0 pkt** - błędna odpowiedź lub brak\n> - **Akceptowane warianty:** dowolna metafora z tekstu (np. «Графіті #Sociopath вибухнуло » lub «стрит-арт - це своєрідний неокортекс суспільства» lub inne)\n\nCo zapamiętać? Metafora to przeniesienie cechy z jednego obiektu na inny. W tekście \"Наш Banksy\" można znaleźć kilka metafor, z których najbardziej wyrazistą jest «Графіті #Sociopath вибухнуло на Грушевського » - zestawienie sztuki z wojną.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk ukrainski · Matura · maj 2016 (podstawowa)","subject_label":"jezyk-ukrainski","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2016-05/zad/3","paper_id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2016-05","number":"3","points":37,"ptype":"open","subject":"jezyk-ukrainski","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Завдання 3. (0-37)\nВибери один з наведених тем і напиши твір (мінімум 250 слів).\n\nТема 1. Місто - простір єдності чи поділів? Поміркуй над проблемою, беручи до уваги наведені уривки твору Юрія Андруховича 'Місто-корабель', звернися до інших текстів культури.\n\nТема 2. Проаналізуй наведений твір. Визнач головну думку та обґрунтуй свій вибір. (Євген Маланюк, 'Псалми степу (фрагмент)')\n\n**Тема 1.**\nЮрій Андрухович\n*Місто-корабель*\n\nЛьвів лежить посередині світу. Того Старого Світу, який був плаский, тримався на китах, чи, за іншими версіями, на черепасі, а найвіддаленішою його околицею була Індія, об береги якої розбивалися хвилі Дунаю, Нілу чи, можливо, Океану.\nНавіть львівська рослинність зберегла насуперек незаперечні ознаки цієї «всогостності». Балтійська сосна і кримський кипарис без проблем співіснують у львівських садах, кожен з яких сміливо можна було б назвати ботанічним.\nМи, люди, є створіннями нерозважливими і невдячними, приреченими на те, аби вічно щось тратити. Ніколи не дооцінюємо того, що маємо, чим обдаровані згори. […]\nІдилічне й безболісне нашарування культур є міфом. І я не певний у тому, чи цей міф не шкідливий. […]\nОдна з моїх улюблених книжок 'Історичні проходи по Львові' Івана Крип'якевича містить печальний розділ про вже неіснуючі святині. Часом себе запитую: якби цю книжку було написано не 1931 року, а нині - наскільки довшим і гнітючішим був би цей розділ? Мені бракує у Львові Золотої Рози. Мені бракує татарської мечеті й татарського цвинтаря десь під Високим Замком - у XVII ст. його ще показували заїжджим зібраним збройцям. Мені бракує багатьох інших речей, серед яких були і щорічні львівські карнавали, і недільні банкети для жебраків, і напівфантастичний звіринець в околицях Погулянки. Дехто з нас прагне порятувати їх бодай віршованим рядком. Але вони зазвичай не даються і вислизають. Бо Львів - це насправді корабель-привид.\nНашарування культур - це не тільки свято стертих кордонів, - це також і кров, бруд, етнічні чистки, людожерство, депортації. Напевно, я обмовився і повинен би був говорити про «нашарування антикультур». Адже й воно неминуче у поліетнічних середовищах. […]\nТеза про неподільність культури не завше виглядає переконливо. Культура Півночі і культура Сходу і культура Заходу (зважмо при цьому, що існують також Північний Схід і Південний Захід, і вони мають своїх антиподів, і все це має безліч нюансів) є поняттями настільки ж невизначеними, наскільки й непоєднуваними. І тільки доброму милості Того, Хто Роздає Географію, часом вдається щось із чимось поєднати. До того ж, на просто-таки смішній підставі - наприклад, вододілу двох морських басейнів. Але завдяки цьому саме тут і зараз, наприкінці століття і тисячоліття, маємо чудову нагоду бути одного з кораблів-пасажирами одного з кораблів, який пливе, як здається нам, у загалом передбачуваному напрямі. Можливо, це навіть ковчег, де, як завжди у старому еклектичному Львові, нас зібрано, щоб урятувати кожної тварі по парі. Можливі й інші метафори з кораблів - п'яний корабель, корабель дурнів, корабель смерті. А може, як у Рота, - місто стертих кордонів, пливучий Трієст, мандрівний Львів, Львув, Львов, Лемберг, Леополіс, Сингапур\n\n**Тема 2.**\nЄвген Маланюк\n*Псалми степу (фрагмент)*\n\nПрости, прости за богохульні вірші,\nПрости тверді, зневажливі слова!\nГіркий наш вік, а ми ще, може, й гірші,\nГіркі й пісні глуха душа співає.\n\nПід грім гармат, під вітру подих дикий\nГула дудонь з-під варварських копит,-\nМи не зазнали іншої музики\nІ інших слів в вогні залізних літ.\n\nДесь мудрим сном в архівах спали книги,\nМи з них хіба палили цигарки.\nНапіврусини, напівпеченіги,\nНаш навіть сміх був хмурий і гіркий.\n\nТож не дивуйсь, що, визволившись з брану,\nТи, зранена, зустріла нас, синів,\nЩо в дикім захваті ятрили кожну рану\nШаршавими руками дикунів.\n\nЩо в дикій пристрасті Твоє тулили тіло,\nІ кожний рвав до себе і радів.\nА кров текла І Ти заходоліла\nВ палких руках закоханих катів.\n\nТепер, коли кругом руїни й вітер,\nЯ припадаю знов до Твоїх ніг,-\nПрости, прости,- молю, невтішний митар,\nПрости, що я - останній печеніг,\n\nПрости, що я не син, не син Тобі ще,\nБо й Ти - не мати, бранко степова!\nЗ Твоїх степів летять птахи зловіщі,\nА я творю зневажливі слова.\n\nВ таборі. 3-7.IX.1923.\n\nЗавдання 3. (0-37)\nВибери одну з двох наведених тем і напиши твір - мінімум 250 слів.\n- Тема 1 (rozprawka): Місто - простір єдності чи поділів? На основі 'Міста-корабель' Ю. Андруховича та інших текстів культури.\n- Тема 2 (interpretacja poetycka): Проаналізуй 'Псалми степу' Є. Маланюка. Визнач головну думку твору і обґрунтуй свій вибір.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Wzorcowe wypracowanie - Temat 2 (interpretacja poetycka): Євген Маланюк, «Псалми степу»**\n\n*(Poniżej znajdują się dwa wzorcowe wypracowania: jedno dla Tematu 1, drugie dla Tematu 2.)*\n\n## WZORCOWE WYPRACOWANIE - TEMAT 1\n**Місто - простір єдності чи поділів? (Розправа - min. 250 słów)**\n\n**Теза:** Місто, зокрема Львів у творі Юрія Андруховича «Місто-корабель», є одночасно простором єдності культур і простором їхніх трагічних поділів. Ці два виміри невіддільні одне від одного.\n\n**Аргумент 1: Місто як простір єдності.**\nАндрухович зображує Львів як місто, де мирно співіснують різні культури та рослини: «Балтійська сосна і кримський кипарис без проблем співіснують у львівських садах». Місто-корабель пливе у «загалом передбачуваному напрямі», збираючи на борту «кожної тварі по парі» - як Ноїв ковчег. Ця метафора підкреслює ідею рятівної єдності у різноманітності.\n\n**Аргумент 2: Місто як простір поділів і трагедії.**\nОднак Андрухович не ідеалізує: «Нашарування культур - це не тільки свято стертих кордонів, - це також і кров, бруд, етнічні чистки, людожерство, депортації.» Автор сумує за зниклими культурними пам'ятками - Золотою Розою, татарською мечеттю - знищеними внаслідок конфліктів між народами. Місто-привид зберігає сліди цих трагедій.\n\n**Аргумент з іншого тексту культури.**\nПодібну амбівалентність міста-простору можна побачити у «Майстрі і Маргариті» Булгакова (Москва як місто магії і репресій) або у творчості Станіслава Лема («Соляріс» - місто як простір непорозуміння). У польській літературі - Краків Шимборської як місто пам'яті і забуття.\n\n**Висновок:**\nМісто у тексті Андруховича - це діалектичний простір: одночасно ковчег порятунку і корабель-привид загибелі. Єдність і поділи - два нерозривні виміри міського буття. Лише усвідомлення обох дозволяє будувати справжню, а не ілюзорну, культурну єдність.\n\n## WZORCOWE WYPRACOWANIE - TEMAT 2\n**Інтерпретація: Євген Маланюк «Псалми степу» (min. 250 słów)**\n\n**Концепція інтерпретації:** Головна думка твору - почуття вини і покаяння за духовне і моральне відставання від ідеалу справжнього «сина Вітчизни». Ліричний суб'єкт (та й увесь його народ) - «останній печеніг», що ще не став справжнім сином України, яка сама ще не є вільною матір'ю.\n\n**Аналіз форми:**\nТвір написаний у формі молитви-псалма (звідси назва «Псалми степу»). Ліричний суб'єкт молить Вітчизну про прощення: «Прости, прости» - анафора цього звороту пронизує весь твір як рефрен. Вірш написаний чотирирядковими строфами з перехресним римуванням (ABAB), що надає йому ритм молитви.\n\n**Аналіз змісту:**\nПоет зображує себе і своє покоління як «напівруських, напівпеченізьких» - людей, що не зазнали справжньої культури, лише «палили цигарки» з книг. Ця жорстока самокритика відображає трагедію покоління, виховано в умовах колоніального поневолення. Образ «закоханих катів» («в палких руках закоханих катів») - оксиморон, що відображає суперечність між любов'ю до Батьківщини і мимовільним її руйнуванням.\n\n**Контекст:**\nВірш написано у таборі (вересень 1923) - це важливий контекст. Маланюк емігрував після поразки УНР і писав цей вірш у стані духовної кризи і покаяння. Степ - символ України, простору волі і водночас простору зради та поразки.\n\n**Висновок:**\nГоловна думка «Псалмів степу» - це діалектика любові і вини: ліричний суб'єкт любить Вітчизну, але усвідомлює, що ще не є гідним її сином. Це трагічна, але честна самооцінка цілого покоління, яке мріяло про незалежну Україну, але не змогло її зберегти.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna / kontekst literacki\n\n**Євген Маланюк** (1897-1968) - ukraiński poeta, publicysta i eseista, jeden z czołowych przedstawicieli ukraińskiej emigracji po upadku UNR (Ukraińskiej Republiki Ludowej). Był oficerem armii UNR. Pisał w duchu neoklasycyzmu - nawiązywał do antyku, Biblii i ukraińskiej tradycji.\n\n**Псалми степу** - cykl wierszy, nawiązujący do psalmów biblijnych jako formy modlitwy i skargi. Centralne obrazy poetyckie:\n- «степ» (step) - symbol Ukrainy, wolności i zdrady\n- «печеніг» (Pieczeniog) - symbol prymitywizmu, niedorozwoju kulturowego\n- «бранка» (branka/niewolnica) - Ukraina jako kobieta-jeńca, jeszcze nie wolna\n\n## Sposób 3 - kontekst kulturowy ukraiński\n\nMalanuk nawiązuje do motywu Ukrainy jako kobiety (Батьківщина / Mater Ucraina), obecnego w ukraińskiej literaturze od Szewczenki. U Szewczenki Ukraina to matka, u Malanuka - «бранка степова» (step-jeńca) - jeszcze nie wolna. Ten motyw obecny jest również u Łesi Ukrainki («Contra spem spero!»).\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE (zad. 3, max 37 pkt):**\n> - **A. Koncepcja interpretacyjna / Sformułowanie stanowiska** - max 6 pkt\n> - **B. Uzasadnienie tezy** - max 12 pkt\n> - **C. Poprawność rzeczowa** - max 2 pkt\n> - **D. Zamysł kompozycyjny** - max 4 pkt\n> - **E. Spójność lokalna** - max 2 pkt\n> - **F. Styl tekstu** - max 3 pkt\n> - **G. Poprawność językowa** - max 4 pkt\n> - **H. Poprawność zapisu** - max 4 pkt\n>\n> UWAGA: Jeśli w kategorii A praca uzyska 0 pkt - egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych. Min. 250 słów wymagane dla punktów D-H.\n\nCo zapamiętać? Wypracowanie maturalne z ukraińskiego musi: (1) wyraźnie sformułować tezę/stanowisko (kryterium A), (2) uzasadnić ją szczegółowymi odwołaniami do tekstu (kryterium B), (3) być spójne i zaplanowane kompozycyjnie, (4) mieć min. 250 słów. Temat 1 to rozprawa (rozprawka), Temat 2 to interpretacja poetycka.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk ukrainski · Matura · maj 2016 (podstawowa)","subject_label":"jezyk-ukrainski","category_label":"Matura"}]}