{"paper":{"id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2017-05","subject":"jezyk-ukrainski","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","variant":null,"exam_pdf":null,"key_pdf":null,"question_count":10,"source_label":"Jezyk ukrainski · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"jezyk-ukrainski","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2017-05/zad/1","paper_id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2017-05","number":"1","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-ukrainski","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Przeczytaj tekst i wykonaj zadania 1.-4.\n\nКатерина Девдера\n\n**Олег Лишега. Поцілунок Елли Фіцджеральд**\n\nДо книжки, яку Олег Лишега впорядковував упродовж останніх років життя, ввійшли есеї, переклади й вірші. Видання складається з двох частин, кожна з яких є втіленням мрії про окремий томик. Перша частина («Поцілунок Елли Фіцджеральд» - за назвою однойменного есею) нагадує про нездійснене бажання Грицька Чубая написати книжку про любов до джазу. Есеї «Поцілунок Елли Фіцджеральд», «Час», «Лозанн», «Торс» та інші є радше ліричними мемуарами, майстерним поєднанням сповіді, спомину й поезії, ніж власне творами про джаз. Костянтин Москалець має рацію, називаючи їх у післямові «джазовими імпровізаціями».\n\nДругий розділ вирізняється розмаїттям творів і голосів. Перед нами Лишежина книжка про Америку, яка відкриває поетове бачення цього континенту. Його візія не має нічого спільного зі світом голівудських фільмів. Лишега представляє трансцендентний вимір материка.\n\nПочасти наслідуючи ірландців, які звуть свою країну «Emerald Isle», Лишега називає батьківщину індіанців, філософів (Генрі Торо) і поетів (Робінзон Джеферс) «America Emeralda». Смарагдова трава на горі Нітані, неподалік від Лемонту, смарагдові гірські хребти Апалачі вздовж океану, смарагдовими здаються індіанські міфи, які переносять нас у часи, «коли ще світ був свіжий», а зв'язок між людьми і звірами - тіснішим. Щось від смарагду мають і щоденникові записи Генрі Торо, яким притаманне уважне ставлення до природи, туга за первозданністю і майже антична афористичність вислову. Для перекладу Лишега обрав саме фрагменти щоденника або «Журналу», літературна вартість якого, на думку знавців, перевершує навіть знамениту книжку Торо «Волден».\n\nПоезія Робінзона Джеферса, представлена повніше, ніж у збірці вибраного «Зима в Тисмениці», вражає гуманністю свого інгуманізму: для Джеферса людина з її радощами та проблемами є не центром усесвіту, а важливою частиною великого цілого. Щемкі спогади про напівпохвата-напівіндіанця Ріка і час, проведений із Ріком, коли Лишега був стипендіатом Фулбрайта у Пенсильванії, стали приводом до написання «Листа». Вірш «Сокіл», написаний англійською мовою і присвячений Рікові, є блискучим поетичним переосмисленням історії, як Джеферс споруджував «Соколину вежу».\n\nЦі есеї і переклади розкривають духовні шукання автора. Книжка зацікавить усіх, для кого, за висловом Володимира Єрмоленка, «мислити і жити - це два береги однієї річки». Адже це передовсім пропозиція альтернативного мислення або запрошення у світ, де слова «Людина», «Любов», «Природа» вимовляють із такою ж повагою і трепетом, як і слово «Бог».\n\nЗавдання 1. (0-1)\nПоясни використання лапок в останньому абзаці.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Cudzysłów w ostatnim akapicie pełni dwie funkcje: wyodrębnia cytaty z cudzych wypowiedzi oraz zaznacza słowa, którym autor nadaje szczególne, symboliczne znaczenie.**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu ukraińskiego\n\nW ostatnim akapicie tekstu Katarzyny Dewdery pojawiają się słowa w cudzysłowie:\n\n> «мислити і жити - це два береги однієї річки» (Volodymyr Jermolenko)\n\nTo dokładny cytat z wypowiedzi Wołodymyra Jermolenki - cudzysłów wskazuje, że są to cudze słowa (cudza myśl), a nie słowa autorki.\n\nDrugi fragment:\n\n> «Людина», «Любов», «Природа» (та «Бог»)\n\nTu cudzysłów wyróżnia słowa, którym autorka nadaje szczególną wagę - pisane wielką literą i ujęte w cudzysłów sygnalizują, że są to wartości wynoszone ponad codzienność, niemal sakralne.\n\n→ **Wniosek:** Cudzysłów = a) wyodrębnienie cytatu czyjejś wypowiedzi, b) wskazanie słów z przypisanym im szczególnym (symbolicznym) znaczeniem.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna / kontekst literacki\n\nW języku ukraińskim cudzysłów (« ») spełnia te same funkcje co w języku polskim:\n- **Лапки-цитата**: заznacza, że to czyjaś bezpośrednia wypowiedź (tu: słowa Jermolenki).\n- **Лапки значення**: wyróżnia wyrazy, którym autor przypisuje znaczenie inne niż potoczne, przenośne lub podwyższone.\n\nAutorka tekstu świadomie łączy obie funkcje w jednym akapicie, żeby pokazać, że eseje Łyszehy poruszają wielkie tematy egzystencjalne.\n\n## Sposób 3 - kontekst kulturowy ukraiński\n\nOleh Łyseha (Олег Лишега, 1949-2014) - wybitny ukraiński poeta i eseista ze Lwowa, stypendysta Fulbrighta, znany z poetyckiego podejścia do eseistyki. Autorka recenzji cytuje Wołodymyra Jermolenka (ukraiński filosof, publicysta), żeby podsumować duchowy wymiar twórczości Łyszehy.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> **Klucz CKE (zad. 1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - za podanie dwóch informacji: cudzysłów wyodrębnia cytat ORAZ wyróżnia słowa, którym autor nadaje szczególne znaczenie.\n> - **0 pkt** - odpowiedź niepełna (tylko jedna funkcja) lub błędna, albo brak odpowiedzi.\n> - **Przykładowe rozwiązanie CKE:** В останньому абзаці лапки використовуються задля вирізнення цитати, а також слів, яким автор надає особливе значення у своєму тексті.\n\n**Co zapamiętać?** W ukraińskich tekstach publicystycznych cudzysłów «» (charakterystyczny kształt) pełni tę samą podwójną rolę co w języku polskim: wyodrębnia cytaty i zaznacza słowa używane w znaczeniu przenośnym lub szczególnym.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk ukrainski · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"jezyk-ukrainski","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2017-05/zad/2","paper_id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2017-05","number":"2","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-ukrainski","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Bazuje na tekscie Катерина Девдера, Олег Лишега. Поцілунок Елли Фіцджеральд (zadanie 1).\n\nЗавдання 2. (0-1)\nЗапиши по одному синоніму до слів:\n\nвізія -\nспоруджувати -","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**візія** → **бачення** (lub: уявлення, погляд)\n**споруджувати** → **будувати** (lub: зводити, збудовувати)\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu ukraińskiego\n\nSłowo **візія** pochodzi z łaciny/języków zachodnich (*visio*). W tekście pojawia się w zdaniu:\n\n> «Його візія не має нічого спільного зі світом голівудських фільмів.»\n\n= \"Jego wizja nie ma nic wspólnego ze światem filmów hollywoodzkich.\"\n\nSynonimy rodzime (питома лексика):\n- **бачення** - najczęściej używany odpowiednik, dosłownie \"widzenie, spojrzenie\"\n- **уявлення** - wyobrażenie, obraz w umyśle\n- **погляд** - pogląd, punkt widzenia\n\nSłowo **споруджувати** (imperfektywne) pochodzi od rdzenia słowiańського *ряд/споруд*. Choć ma rodowód słowiański, w kontekście zadania prosi się o synonim. W tekście:\n\n> «як Джеферс споруджував «Соколину вежу»»\n\n= \"jak Jeffers budował 'Sokoli Wieżę'\"\n\nSynonimy:\n- **будувати** - budować (najpospolitszy, rodzimy)\n- **зводити** - wznosić (bardziej literacki)\n- **збудовувати** - budować (z prefiksem)\n\n→ **Wniosek:** Para synonimów: **бачення** i **будувати** (lub inne akceptowane warianty).\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna / kontekst literacki\n\n**Візія** - rzeczownik rodzaju żeńskiego (відмінювання: візія, візії, візії, візію, візією, візії, візіє). Jest to wyraz zapożyczony (запозичене слово), często stosowany w języku publicystycznym i naukowym. Jego rodzimy odpowiednik **бачення** to rzeczownik nijaki (відмінювання: бачення, бачення, баченню ).\n\n**Споруджувати** - czasownik niedokonany (дієслово недоконаного виду), forma dokonana: **споруди́ти**. Rodziny synonim **будувати** (нд.) / **збудувати** (д.) funkcjonuje we wszystkich rejestrach języka ukraińskiego.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> **Klucz CKE (zad. 2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - za podanie po jednym synonimie do obu słów.\n> - **0 pkt** - odpowiedź niepełna (synonim tylko do jednego słowa) lub błędna, albo brak odpowiedzi.\n> - **Przykładowe rozwiązanie CKE:** візія - бачення; споруджувати - будувати.\n\n**Co zapamiętać?** W języku ukraińskim istnieje świadoma tendencja do zastępowania zapożyczeń rodzimą leksyką (питома лексика) - jest to ważna cecha językowej kultury ukraińskiej, szczególnie widoczna w stylu publicystycznym i literackim.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk ukrainski · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"jezyk-ukrainski","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2017-05/zad/3","paper_id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2017-05","number":"3","points":2,"ptype":"closed","subject":"jezyk-ukrainski","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Bazuje na tekscie Катерина Девдера, Олег Лишега. Поцілунок Елли Фіцджеральд (zadanie 1).\n\nЗавдання 3. (0-2)\nа) Вибери характеристики, відповідні наведеному тексту. Зазнач у таблиці ТАК, якщо ця риса виступає у тексті, НІ - якщо вона відсутня.\n\nб) Визнач жанр наведеного тексту.\n\n№ | Характеристика | ТАК | НІ\n1. | Формування художнього смаку читачів | ТАК | НІ\n2. | Відтворення реплік дійових осіб | ТАК | НІ\n3. | Оцінка художнього твору | ТАК | НІ\n4. | Матеріал з місця подій | ТАК | НІ","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**а) Tabela cech:**\n1. Формування художнього смаку читачів - **ТАК**\n2. Відтворення реплік дійових осіб - **НІ**\n3. Оцінка художнього твору - **ТАК**\n4. Матеріал з місця подій - **НІ**\n\n**б) Жанр: рецензія** (recenzja)\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu ukraińskiego\n\nTekst Katarzyny Dewdery to omówienie książki Oleha Łyszehy. Sprawdźmy każdą cechę:\n\n**1. Формування художнього смаку читачів** (kształtowanie gustu artystycznego czytelników) - **ТАК**:\n> «Книжка зацікавить усіх, для кого [ ] «мислити і жити - це два береги однієї річки».»\nAutorka ocenia i rekomenduje dzieło, tym samym wpływając na gust czytelników.\n\n**2. Відтворення реплік дійових осіб** (odtworzenie wypowiedzi postaci) - **НІ**:\nW tekście brak dialogów ani cytatów wypowiedzi postaci literackich - to nie jest utwór fabularny, lecz tekst krytyczno-publicystyczny.\n\n**3. Оцінка художнього твору** (ocena dzieła artystycznego) - **ТАК**:\n> «Поезія Робінзона Джеферса [ ] вражає гуманністю свого інгуманізму.»\nAutorka ocenia wartość artystyczną poszczególnych części zbioru.\n\n**4. Матеріал з місця подій** (materiał z miejsca zdarzeń) - **НІ**:\nTo nie jest reportaż - autorka nie była na miejscu żadnych zdarzeń. Opisuje książkę, a nie relacjonuje wydarzeń.\n\n→ **Wniosek:** Cechy 1. i 3. są obecne - to charakterystyczne dla recenzji literackiej.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna / kontekst literacki\n\n**Рецензія** (recenzja) to gatunek publicystyczno-krytyczny, który:\n- ocenia dzieło literackie, artystyczne lub naukowe,\n- kształtuje gust i opinie czytelników,\n- zawiera elementy opisu, analizy i wartościowania,\n- NIE zawiera dialogów postaci ani relacji z wydarzeń (to cechy powieści/reportażu).\n\nW języku ukraińskim recenzja (рецензія) należy do publicystyki kulturalnej (культурна публіцистика) lub krytyki literackiej (літературна критика).\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> **Klucz CKE (zad. 3, max 2 pkt):**\n> - **a) 1 pkt** - za zaznaczenie dwóch właściwych cech (1. ТАК, 2. НІ, 3. ТАК, 4. НІ). 0 pkt za odpowiedź niepełną lub błędną.\n> - **b) 1 pkt** - za poprawne wskazanie gatunku: рецензія. 0 pkt za inną odpowiedź.\n\n**Co zapamiętać?** Рецензія (recenzja) to jeden z podstawowych gatunków ukraińskiej publicystyki kulturalnej - ocenia dzieło, kształtuje gust czytelnika, zawiera analizę i wartościowanie, ale NIE jest reportażem ani fikcją literacką.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk ukrainski · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"jezyk-ukrainski","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2017-05/zad/4","paper_id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2017-05","number":"4","points":2,"ptype":"open","subject":"jezyk-ukrainski","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Bazuje na tekscie Катерина Девдера, Олег Лишега. Поцілунок Елли Фіцджеральд (zadanie 1).\n\nЗавдання 4. (0-2)\nа) Від якого вихідного слова утворено прикметник *альтернативний*?\n\nб) Що означає цей прикметник у наведеному тексті?","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**а) Przymiotnik *альтернативний* pochodzi od rzeczownika *альтернатива*.**\n\n**б) W tekście *альтернативний* oznacza inność, oryginalność - eseje i przekłady Oleha Łyszehy jako propozycja odmiennego, niekonwencjonalnego myślenia.**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu ukraińskiego\n\nW ostatnim zdaniu tekstu:\n\n> «Адже це передовсім пропозиція альтернативного мислення або запрошення у світ »\n\n= \"Bowiem jest to przede wszystkim propozycja alternatywnego myślenia lub zaproszenie do świata \"\n\nAutorka używa słowa «альтернативний» w znaczeniu: myślenie inne niż ogólnie przyjęte, niekonwencjonalne, szukające nowych dróg - odzwierciedlające oryginalność Łyszehy jako pisarza i eseisty.\n\n→ **Wniosek:** Przymiotnik oznacza tu: inny, oryginalny, niekonwencjonalny - jako pozytywna cecha twórczości Łyszehy.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna / kontekst literacki\n\n**Słowotwórstwo (словотвір):**\n- **альтернатива** (rzeczownik, rodzaj żeński) - zapożyczenie z łac. *alternativa*\n- sufiks **-ний** tworzy przymiotnik jakościowy: **альтернатив-н-ий**\n- Analogicznie: ідея → ідей-н-ий; культура → культур-н-ий; природа → природ-н-ий\n\nJest to typowy mechanizm słowotwórczy w języku ukraińskim: **іменник + суфікс -н- + закінчення прикметника**.\n\n**Odmiana przymiotnika:**\n- альтернативний (м.р.), альтернативна (ж.р.), альтернативне (с.р.)\n- Tu w zdaniu: альтернативного мислення - dopełniacz (родовий відмінок), rodzaj nijaki.\n\n## Sposób 3 - kontekst kulturowy ukraiński\n\nKontekst kulturowy: Oleh Łyseha był poetą eksperymentującym z formą, tłumaczem amerykańskiej poezji transcedentalnej (Thoreau, Jeffers). Autorka recenzji, opisując jego twórczość jako «пропозиція альтернативного мислення», podkreśla, że Łyseha proponował Ukraińcom alternatywny - wobec oficjalnej, sowieckiej kultury - model myślenia o człowieku, naturze i Bogu.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> **Klucz CKE (zad. 4, max 2 pkt):**\n> - **а) 1 pkt** - Прикметник альтернативний утворено від іменника альтернатива. 0 pkt za błędną lub brakującą odpowiedź.\n> - **б) 1 pkt** - za poprawne wyjaśnienie znaczenia: inność, oryginalność esejów i przekładów Łyszehy / propozycja odmiennego myślenia. 0 pkt za błędną lub brakującą odpowiedź.\n\n**Co zapamiętać?** W języku ukraińskim przymiotniki od obcojęzycznych rzeczowników tworzy się regularnie przez dodanie sufiksu **-н-**: альтернатива → альтернативний, аналогія → аналогійний, традиція → традиційний.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk ukrainski · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"jezyk-ukrainski","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2017-05/zad/5","paper_id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2017-05","number":"5","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-ukrainski","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Przeczytaj tekst i wykonaj zadania 5.-9.\n\nТарас Возняк\n\n**Феномен галицької ідентичності**\n\n[1] Кожна з місцевостей чи міст цікава своєю неповторністю. Опинившись у новій місцині/місті, прибулець найперше хоче побачити щось таке, чого немає у нього вдома - небачені досі архітектурні шедеври і краєвиди. Кожному з нас цікаво побачити і поспілкуватися з кимось, хто є інакшим, ніж ми, Іншим. Саме вони ніби просто доповнюють, а насправді формують ландшафт і місце-місто. […]\n\n[2] Овид та більш вузький окіл зумовлюють не тільки вид господарської активності людини, але і її специфічний характер, її унікальний регіональний чи локальний психокультурний тип. Зрозуміло, що на формування кожного регіонального та локального психокультурного типу людини впливають і культурна традиція, й історична доля території. Технокультура повністю позбавляє краєвид первинної натуральності, заданої природою. І тоді на формування локального психокультурного типу більший вплив має не овид/окіл, а широко тлумачена культурна індустрія, що містить не лише культурні практики, технологію/техніку, але й ефективні засоби поширення свого впливу - телебачення, Інтернет, телефон і под. […]\n\n[3] Усі ці елементи витворили особливий регіональний психокультурний тип людини, який не тільки ми, але й інші, безпомилково окреслюють як галичанин. З одного боку, всі ми знаємо, що це таке - мешканець одного з історичних регіонів України - Галичини. Однак, з іншого боку, галичанин сьогодні може мешкати і у Києві, і у Херсоні, але чи завжди він зберігає при цьому свій психокультурний тип? […]\n\n[4] На даний момент формування модерної української нації як політичної, а не етнічної конструкції, багато проблем регіональної та локальної ідентичності актуалізувалося. Процеси самоусвідомлення та самоідентифікації на широкому європейському, а тим більше постсовєтському просторі дуже активні. В Україні вони йдуть у двох напрямках. З одного боку, проходять процеси консолідації української політичної нації. І тут знову діють широко тлумачені овид/окіл (Степ, Дніпро, Київ, Велика Україна), культурна індустрія […]. Але паралельно відбуваються процеси регіональної та локальної самоідентифікації.\n\n[5] Однак, можливо, нам потрібно підійти до побудови широко тлумаченої української єдності не уніфікаторськи, а плюралістично та експансіоністськи. Не уніфіковувати всіх за єдиним загальноукраїнським зразком, а вбирати у себе плекане різноманіття. Можливо, потрібно більш активно застосувати не принцип «або-або» - тобто, або ти стаєш таким, як я, або ти не наш, ти чужий. Здається, саме час, власне в умовах незалежної України, застосувати принцип - «і-і» - і ти, і ти є наш, і ти, і ти є українцем, хоча і ти, і ти залишаєшся собою, плекаєш свою неповторність.\n\nЗавдання 5. (0-1)\nЧому у наведеному реченні останнє слово написане з великої літери?\n*Кожному з нас цікаво побачити і поспілкуватися з кимось, хто є інакшим, ніж ми, Іншим.*","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Autor pisząc słowo *Іншим* wielką literą chce wyrazić szacunek do drugiego człowieka, podkreślając, że każda osoba zasługuje na poważanie i ma szczególną wartość.**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu ukraińskiego\n\nZdanie z tekstu (akapit [1]):\n\n> «Кожному з нас цікаво побачити і поспілкуватися з кимось, хто є інакшим, ніж ми, Іншим.»\n\n= \"Każdemu z nas jest ciekawie spotkać i porozmawiać z kimś, kto jest inny od nas, Innym.\"\n\nW ukraińskim języku (i ogólnie w tradycji humanistycznej/filozoficznej) zapisanie słowa **Інший** wielką literą to celowy zabieg stylistyczny. Oznacza:\n1. Nadanie słowu rangi pojęcia filozoficznego - \"Inny\" (з великої літери) to osoba zasługująca na taką samą godność jak my.\n2. Wyrażenie szacunku i poszanowania dla odmienności drugiego człowieka.\n\nGdyby słowo było pisane małą literą (*інакшим, іншим*), miałoby jedynie neutralne znaczenie przymiotnika \"inny, odmienny\".\n\n→ **Wniosek:** Wielka litera = autoremfaza filozoficzna + wyraz szacunku dla każdego człowieka jako podmiotu.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna / kontekst literacki\n\nW językoznawstwie ukraińskim wielką literą (велика літера) pisze się:\n- nazwy własne (імена, прізвища, топоніми),\n- pierwsze słowo zdania,\n- nazwy instytucji i organizacji,\n- **stylistycznie uwydatnione pojęcia** - gdy autor nadaje wyrazowi pospolitemu rangę symbolu lub pojęcia filozoficznego.\n\nTu Тарас Возняк jako eseista/publicysta używa zabiegu personifikacji pojęcia, nawiązując do filozofii dialogu (Martin Buber, Emmanuel Levinas) - idea \"Innego\" (Другого/Іншого) jako fundamentu tożsamości i społeczności.\n\n## Sposób 3 - kontekst kulturowy ukraiński\n\nТарас Возняк - ukraiński eseista i intelektualista ze Lwowa, redaktor pisma \"Ї\" (Ji), które zajmuje się ukraińską tożsamością, kulturą i filozofią. Jego esej o fenomenie galicyjskiej tożsamości wpisuje się w nurt refleksji o tym, kim jest Ukrainiec i jak rozumieć spotkanie z Innym w wielokulturowej Galicji.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> **Klucz CKE (zad. 5, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - poprawna odpowiedź: autor chce wyrazić szacunek do innego człowieka, podkreślając, że każda osoba zasługuje na szacunek / słowo zyskuje filozoficzne znaczenie pojęcia.\n> - **0 pkt** - odpowiedź błędna lub brak odpowiedzi.\n> - **Przykładowe rozwiązanie CKE:** Автор хоче показати свою пошану до іншої людини, підкреслює, що кожна людина виманає пошани.\n\n**Co zapamiętać?** W ukraińskich tekstach publicystycznych i eseistycznych wielka litera może być świadomym zabiegiem stylistycznym - nadaje wyrazowi pospolitem rangę pojęcia filozoficznego i wyraża postawę szacunku wobec tematu lub osoby.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk ukrainski · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"jezyk-ukrainski","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2017-05/zad/6","paper_id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2017-05","number":"6","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-ukrainski","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Bazuje na tekscie Тарас Возняк, Феномен галицької ідентичності (zadanie 5).\n\nЗавдання 6. (0-1)\nЗазнач правильну відповідь. У котрому з абзаців описано формування психокультурного галичанина?\n\nA. А. 1, 3.\nB. Б. 2, 3.\nC. В. 2, 4.\nD. Г. 1, 4.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Б. 2, 3.**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu ukraińskiego\n\nPytanie: W których akapitach opisano kształtowanie się psychokulturowego typu Galicjanina?\n\nSprawdźmy każdy z akapitów:\n\n**Akapit 1** - opisuje, że każde miasto jest niepowtarzalne i podróżnik szuka \"Innego\". Mówi o ogólnym zjawisku odmienności miejsc, NIE o Galicjaninie.\n\n**Akapit 2** - bezpośrednio omawia czynniki kształtujące regionalny psychokulturowy typ człowieka:\n> «Овид та більш вузький окіл зумовлюють не тільки вид господарської активності людини, але і її специфічний характер, її унікальний регіональний чи локальний психокультурний тип.»\n= \"Horyzont i bliższe otoczenie determinują nie tylko rodzaj aktywności gospodarczej człowieka, ale i jego specyficzny charakter, jego unikalny regionalny typ psychokulturowy.\"\n\n**Akapit 3** - przedstawia konkretny efekt: ukształtowany typ galicjanina:\n> «Усі ці елементи витворили особливий регіональний психокультурний тип людини, який [ ] окреслюють як галичанин.»\n= \"Wszystkie te elementy stworzyły szczególny regionalny typ psychokulturowy człowieka, który [ ] określa się jako Galicjanin.\"\n\n**Akapit 4** - dotyczy procesów politycznej konsolidacji narodu ukraińskiego, nie skupia się na formowaniu Galicjanina.\n\n→ **Wniosek:** Formowanie psychokulturowego Galicjanina opisują akapity **2 i 3** → odpowiedź **Б**.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna / kontekst literacki\n\nKluczowe słowa wskazujące na temat formowania:\n- Akapit 2: «зумовлюють» (determinują), «формування» (kształtowanie), «психокультурний тип» (typ psychokulturowy)\n- Akapit 3: «витворили» (stworzyły), «безпомилково окреслюють як галичанин» (bezbłędnie określają jako Galicjanin)\n\nAkapit 3 jest podsumowaniem procesu opisanego w akapicie 2 - razem tworzą spójny obraz kształtowania się galicyjskiej tożsamości.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> **Klucz CKE (zad. 6, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź Б (akapity 2, 3).\n> - **0 pkt** - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\n\n**Co zapamiętać?** Галичанин jako psychokulturowy typ człowieka to centralny temat eseju Тарас Возняк. Аkapit 2 opisuje mechanizm kształtowania (wpływ otoczenia i kultury), akapit 3 - efekt końcowy (rozpoznawalny typ galicyjski).","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk ukrainski · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"jezyk-ukrainski","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2017-05/zad/7","paper_id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2017-05","number":"7","points":1,"ptype":"closed","subject":"jezyk-ukrainski","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Bazuje na tekscie Тарас Возняк, Феномен галицької ідентичності (zadanie 5).\n\nЗавдання 7. (0-1)\nУ котрому реченні автор ототожнюється зі спільнотою?\nЗазнач правильну відповідь - П, неправильну - Н.\n\n№ | Речення | П | Н\n1. | Опинившись у новій місцині/місті, прибулець найперше хоче побачити щось таке, чого немає у нього вдома - небачені досі архітектурні шедеври і краєвиди. | П | Н\n2. | Однак, можливо, нам потрібно підійти до побудови широко тлумаченої української єдності не уніфікаторськи, а плюралістично та експансіоністськи. | П | Н\n3. | Однак, з іншого боку, галичанин сьогодні може мешкати і у Києві, і у Херсоні, але чи завжди він зберігає при цьому свій психокультурний тип? | П | Н","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**W którym zdaniu autor utożsamia się ze społecznością?**\n\n1. Опинившись у новій місцині - **Н** (nieprawda)\n2. Однак, можливо, нам потрібно підійти - **П** (prawda)\n3. Однак, з іншого боку, галичанин сьогодні може мешкати - **Н** (nieprawda)\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu ukraińskiego\n\nKryterium: szukamy zdania, w którym autor używa formy \"MY\", utożsamiając się z opisywaną wspólnotą (nie tylko opisuje z zewnątrz).\n\n**Zdanie 1:**\n> «Опинившись у новій місцині/місті, прибулець найперше хоче побачити щось таке, чого немає у нього вдома.»\n\n= \"Znalazłszy się w nowym miejscu/mieście, przybysz przede wszystkim chce zobaczyć coś, czego nie ma u siebie w domu.\"\n\nAutor mówi o \"przybyszu\" w 3. osobie (прибулець). NIE utożsamia się - opisuje cudze zachowanie. → **Н**\n\n**Zdanie 2:**\n> «Однак, можливо, нам потрібно підійти до побудови широко тлумаченої української єдності не уніфікаторськи, а плюралістично та експансіоністськи.»\n\n= \"Jednak, być może, nam potrzeba podejść do budowania szeroko rozumianej ukraińskiej jedności nie unifikatorsko, a pluralistycznie i ekspansjonistycznie.\"\n\nAutor używa **нам** (nam) - forma datiwu l.mn. od \"my\". Włącza siebie do wspólnoty Ukraińców, o których pisze. → **П**\n\n**Zdanie 3:**\n> «Однак, з іншого боку, галичанин сьогодні може мешкати і у Києві, і у Херсоні, але чи завжди він зберігає при цьому свій психокультурний тип?»\n\n= \"Jednak, z drugiej strony, Galicjanin dziś może mieszkać i w Kijowie, i w Chersoniu, ale czy zawsze zachowuje swój typ psychokulturowy?\"\n\nAutor mówi o galicjaninie w 3. osobie (він). Nie utożsamia się, lecz opisuje. → **Н**\n\n→ **Wniosek:** Tylko zdanie 2 z «нам» wyraża utożsamienie autora ze wspólnotą.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna / kontekst literacki\n\n**Форма «нам»** to celownik (давальний відмінок) zaimka osobowego «ми» (my). W języku ukraińskim:\n- ми (mianownik), нас (dopełniacz/biernik), нам (celownik), нами (narzędnik), (на) нас (miejscownik)\n\nUżycie 1. osoby liczby mnogiej (ми/нам) przez autora to wyraźny sygnał, że pisze z perspektywy uczestnika danej wspólnoty, a nie zewnętrznego obserwatora.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> **Klucz CKE (zad. 7, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - za poprawną odpowiedź: 1. Н, 2. П, 3. Н.\n> - **0 pkt** - odpowiedź niepełna lub błędna, albo brak odpowiedzi.\n\n**Co zapamiętać?** W publicystyce ukraińskiej użycie form «ми», «нам», «нас» sygnalizuje, że autor utożsamia się z opisywaną grupą (np. Ukraińcami, Galicjanami). To ważna wskazówka przy analizie perspektywy narracyjnej tekstu.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk ukrainski · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"jezyk-ukrainski","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2017-05/zad/8","paper_id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2017-05","number":"8","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-ukrainski","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Bazuje na tekscie Тарас Возняк, Феномен галицької ідентичності (zadanie 5).\n\nЗавдання 8. (0-1)\nЗаміни підкреслені запозичені слова питомою лексикою (власне українською).\n\nНе **уніфіковувати** всіх за єдиним загальноукраїнським зразком.\n\nАле **паралельно** відбуваються процеси регіональної та локальної самоідентифікації.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**уніфіковувати** → **єднати** (lub: зводити до одного, однотипити)\n**паралельно** → **одночасно** (lub: водночас, разом з тим)\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu ukraińskiego\n\nZdanie 1 z tekstu (akapit [5]):\n\n> «Не **уніфіковувати** всіх за єдиним загальноукраїнським зразком, а вбирати у себе плекане різноманіття.»\n\n= \"Nie ujednolicać wszystkich według jednego ogólnoukraińskiego wzorca, ale wchłaniać pielęgnowaną różnorodność.\"\n\n**Уніфіковувати** pochodzi od łac. *unificare* (ujednolicać, uniformizować). Rodzimy odpowiednik ukraiński:\n- **єднати** - łączyć, jednoczyć (ale w kontekście: sprowadzać do jednego)\n- **зводити до одного** - sprowadzać do jedności\n- **однотипити** - czynić jednakowym (mniej powszechne)\n\nZdanie 2 z tekstu (akapit [4]):\n\n> «Але **паралельно** відбуваються процеси регіональної та локальної самоідентифікації.»\n\n= \"Ale równolegle zachodzą procesy regionalnej i lokalnej samookreślenia.\"\n\n**Паралельно** pochodzi z greckiego (*parallelos*). Rodzimy odpowiednik:\n- **одночасно** - jednocześnie, w tym samym czasie\n- **водночас** - jednocześnie (bardziej literacki wariant)\n- **разом з тим** - jednocześnie z tym, zarazem\n\n→ **Wniosek:** уніфіковувати → **єднати**; паралельно → **одночасно**.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna / kontekst literacki\n\nZadanie sprawdza znajomość **питомої лексики** (rodzimego słownictwa ukraińskiego) w opozycji do **запозичених слів** (zapożyczeń):\n\n- **уніфіковувати** - czasownik niedokonany (нд.), zapożyczony. Forma dokonana: уніфікувати. Rodzimy zamiennik **єднати** (нд.) / **з'єднати** (д.).\n- **паралельно** - przysłówek, zapożyczony z greki przez łacinę. Rodzimy zamiennik **одночасно** lub **водночас** - oba są rodzimymi ukraińskimi przysłówkami.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> **Klucz CKE (zad. 8, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - za dwa poprawne wyrazy rodzime jako zamienniki obu zapożyczeń.\n> - **0 pkt** - odpowiedź niepełna (tylko jedno słowo) lub błędna, albo brak odpowiedzi.\n> - **Przykładowe rozwiązanie CKE:** уніфіковувати → єднати; паралельно → одночасно.\n\n**Co zapamiętać?** Zastępowanie zapożyczeń rodzimą leksyką ukraińską (питома лексика) to ważny aspekt kultury językowej. Wiele zapożyczeń z łaciny, greki i języków zachodnich ma swoje rodzime ukraińskie odpowiedniki, które są preferowane w stylu literackim i publicystycznym.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk ukrainski · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"jezyk-ukrainski","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2017-05/zad/9","paper_id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2017-05","number":"9","points":3,"ptype":"open","subject":"jezyk-ukrainski","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Bazuje na tekscie Тарас Возняк, Феномен галицької ідентичності (zadanie 5).\n\nЗавдання 9. (0-3)\nНапиши резюме тексту обсягом 40-60 слів.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Резюме тексту (40-60 слів):**\n\nАвтор тексту розглядає феномен галицької ідентичності, аналізуючи чинники формування регіонального психокультурного типу людини: природне оточення, культурну традицію, історичну долю та технокультуру. В останніх абзацах наголошується на процесах консолідації української нації та регіональної самоідентифікації, а автор пропонує плюралістичний підхід до побудови загальноукраїнської єдності.\n\n*(50 słów)*\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu ukraińskiego\n\nTekst Тараса Возняка składa się z 5 akapitów. Streszczenie musi oddać temat i główne tezy:\n\n**Temat** (o czym?):\n> феномен галицької ідентичності - zjawisko galicyjskiej tożsamości\n\n**Główne tezy:**\n- Akapity 1-3: Regionalne otoczenie (овид/окіл), tradycja kulturowa i technokultury kształtują regionalny typ psychokulturowy - w tym przypadku Galicjanina.\n- Akapit 4: W trakcie budowania nowoczesnego narodu ukraińskiego zachodzą jednocześnie procesy ogólnonarodowej konsolidacji i regionalnej samookreślenia.\n- Akapit 5: Autor proponuje podejście pluralistyczne (принцип «і-і») zamiast unifikacyjnego (принцип «або-або»).\n\n**Struktura reziumé (резюме):**\n1. Wprowadzenie tematu: formowanie galicyjskiej tożsamości.\n2. Czynniki: otoczenie, tradycja, historia, technokultury.\n3. Wniosek: postulat pluralizmu w budowaniu ukraińskiej jedności.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna / kontekst literacki\n\nReziumé (резюме) po ukraińsku - wymagania formalne:\n- **40-60 słів** (zarówno zbyt krótkie, jak i zbyt długie jest błędem)\n- Streszczenie własnym językiem (nie przepisywanie całych zdań z tekstu)\n- Logiczna spójność (послідовність, когерентність)\n- Adekwatny poziom uogólnienia (без зайвих деталей)\n- Czas teraźniejszy lub przyszły (автор пише, розглядає, пропонує)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> **Klucz CKE (zad. 9, max 3 pkt):**\n> - **3 pkt** - z reziumé wynika temat i co na ten temat powiedziano; adekwatny poziom uogólnienia, logiczna spójność, właściwa liczba słów (40-60).\n> - **2 pkt** - temat i treść oddane, ALE zaburzenia w poziomie uogólnienia LUB logicznej spójności.\n> - **1 pkt** - temat oddany, ALE zaburzenia zarówno w poziomie uogólnienia, JAK I logicznej spójności.\n> - **0 pkt** - odpowiedź błędna lub brak odpowiedzi.\n> - **Przykładowe rozwiązanie CKE:** У тексті автор пише про формування кожного регіонального психокультурного типу людини та чинники, які на те впливають: традиція, історія і технокультура. У двох останніх абзацах звертає увагу на процеси консолідації української політичної нації, процеси локальної самоідентифікації. Вказує, щоб підійти до побудови української єдності плюралістично.\n\n**Co zapamiętać?** Резюме (streszczenie) to gatunek wymagający właściwego uogólnienia - należy oddać temat i główne tezy tekstu własnymi słowami, zachowując logiczną kolejność akapitów, bez szczegółów ani cytatów. Kluczowe pojęcia: психокультурний тип, регіональна ідентичність, плюралізм.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk ukrainski · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"jezyk-ukrainski","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2017-05/zad/10","paper_id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2017-05","number":"10","points":37,"ptype":"open","subject":"jezyk-ukrainski","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Wybierz jeden temat i napisz wypracowanie.\n\n**Тема 1.** Кохання - це благословення чи прокляття? Розглянь проблему на основі наведеного уривку повісті Михайла Коцюбинського *Тіні забутих предків*, цілого твору та іншого тексту культури. Твоя робота повинна налічувати мінімум 250 слів.\n\nМихайло Коцюбинський\n\n**Тіні забутих предків**\n(уривок)\n\nВсе ще гарячий, роз'юшений злістю, Іван наскочив з розгону на маленьке дівча, що тряслось з жаху біля самого воза. Ага! Се, певно, Гутенюкова дівка! І, не думавши довго, ударив її в лице. Вона скривилась, притулила руками до грудей сорочку і почала тікати. Іван зловив її коло ріки, шарпнув за пазуху і роздер. Звідти впали на землю нові кісники, а дівчинка з криком кинулась їх захищати. Але він видер і кинув у воду. Тоді дівчинка, зігнута вся, подивилась на нього сподлоба якимсь глибоким зором чорних матових очей і спокійно сказала:\n- Нічьо В мене є другі май ліпші.\nВона наче його потішала.\nЗдивований лагідним тоном, хлопець мовчав.\n- Мені неня купила нову запаску і постоли і мережані капчурі і\nВін все ще не знав, що сказати.\n- Я си обую файно та й буду дівка Тоді йому заздрісно стало.\n- А я вже вмію грати в денцівку.\n- А наш Федір зробив си таку файну флояру та й як зайграє\nІван надувся.\n- Я вже щезника бачив.\n- Вона неймовірно подивилась на нього. А нащо ж ти б'єш си?\n- А ти нашо коло воза стояла? Вона подумала трохи, не знаючи, що одповісти, і почала шукати щось за пазухою.\nВитягла врешті довгий цукерок.\n- Ади!\nПоловину вкусила, а другу поважним, повним довір'я рухом подала йому.\n- На!\nВін завагався, але узяв.\nТепер вони вже сиділи рядочком, забувши про вереск бійки й сердитий шум річки, а вона оповідала йому, що зветься Марічка, що пасе вже дроб'єта (вівці), що якась Марцинова - сліпа на одно око - покрала у них муку і таке інше, обом цікаве, близьке і зрозуміле, і погляд її чорних матових очей м'яко поринав у Іванове серце\nІ втретє затрембітала трембіта про смерть в самотній хаті на високій кичері: другого дня по бійці помер старий Палійчук.\nТяжкі часи настали в родині Івана по смерті газди. Загніздилось безладдя, спливали гаразди, продавались царинки одна по одній, і маржина десь танула так, як по горах весною сніги.\nАле в Івановій пам'яті татова смерть не так довго жила, як знайомість з дівчам, що, риведжене ним безневинно, повним довір'я рухом подало йому половину цукерка. В його давній і безпричинний смуток влилась нова течійка. Вона несвідомо тягла його в гори, носила по сусідніх кичерах, лісах і долинах, де б він міг стріти Марічку. І він стрівся нарешті з нею: пасла ягнята.\nМарічка його прийняла, як би давно сподівалась: він буде з нею пасти овечки. А й справді! Нехай жовтаня та голубаня для себе б'ють у колокільці та вирікують у лісі, а він йме пасти її ягнята.\n1911\n\nЗа: http://sherp.relline.ru\n\n**Тема 2.** Проаналізуй наведений твір. Сформулюй проблему й обміркуй її. Твоя робота повинна налічувати мінімум 250 слів.\n\nБогдан Лепкий\n\n**Вона там є **\n\nСтояв я сам-один, немов на варті\nЗабутий вояк у чужій землі,\nІ України я шукав на карті,\nШукав, шукав, та не було її.\n\nРозірвана граничними стовпами,\nОсяяна загравою пожеж\nІ розпанахана ворожими мечами,\nКонала тихо серед власних меж.\n\nКругом кістки, череп'я, попелище,\nНезвісного непройденого простір,\nА в тім просторі, чую - ближче й ближче\nІде і вовком виє голод-звір.\n\nНі, ні! Не встою довше я на варті,\nЗакрию очі, кину кріс, піду\nЯ України не знайшов на карті,\nМоже, в душі її я віднайду.\n\nВона там є. Єдина, неподільна,\nВід Сяну срібнолетного по Дон,\nТака розкішна, чиста, ясна, вільна,\nНемов найкращий молодечий сон.\n\nПрийде момент, коли сей сон скінчиться\nІ буде дійсність кращою від мрій,\nІ поки що най цілий світ валиться,\nХоч сам один, ти вір і кріпко стій!\n\n1923\n\nЗа: http://www.poetryclub.com.ua\n\nЗавдання 10.\nWybierz jeden temat i napisz wypracowanie:\n\n**Тема 1.** Кохання - це благословення чи прокляття? Розглянь проблему на основі наведеного уривку повісті Михайла Коцюбинського *Тіні забутих предків*, цілого твору та іншого тексту культури. Твоя робота повинна налічувати мінімум 250 слів.\n\n**Тема 2.** Проаналізуй наведений твір. Сформулюй проблему й обміркуй її. Твоя робота повинна налічувати мінімум 250 слів. (Богдан Лепкий, *Вона там є *)","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Zadanie 10 to wypracowanie (твір) - uczeń wybiera JEDEN temat i pisze minimum 250 słów po ukraińsku. Poniżej przedstawiono wzorcowe wskazówki i plan dla obu tematów, z omówieniem kryteriów oceniania.**\n\n## Temat 1 - Кохання - це благословення чи прокляття?\n*(Rozprawka na podstawie Михайло Коцюбинський, \"Тіні забутих предків\" + inny tekst kultury)*\n\n### Plan rozprawki:\n\n**Wstęp (formułowanie stanowiska - kategorii A):**\nUcze/uczennica powinna zająć jasne stanowisko: miłość jest zarówno błogosławieństwem, jak i przekleństwem - zależy od okoliczności i od tego, co z nią robimy. Możliwe tezy:\n- «Кохання - це і благословення, і прокляття водночас, дві сторони однієї медалі.»\n- «Кохання є благословенням, але може стати прокляттям, якщо обставини йому не сприяють.»\n\n**Rozwinięcie (uzasadnienie stanowiska - kategorii B):**\n\n1. *Miłość jako błogosławieństwo* - z urywka powieści:\n> «Половину вкусила, а другу поважним, повним довір'я рухом подала йому. - На!»\nGest Mariczki - oddanie połowy cukierka po tym, jak Iwan ją skrzywdził - to symbol bezwarunkowej ufności i miłości. Iwan i Mariczka odnajdują w sobie wzajemnie coś cennego, co czyni ich życie piękniejszym. Miłość przynosi im radość, poczucie wspólnoty, sens.\n\n2. *Miłość jako przekleństwo* - kontekst całości powieści:\nW całej powieści miłość Iwana i Mariczki kończy się tragedią. Mariczka ginie, Iwan nie może zapomnieć i żyje w udręce. Miłość tak silna, że nie da się jej zastąpić, staje się przekleństwem - skazuje Iwana na wieczną tęsknotę i niemożność normalnego życia.\n\n3. *Inny tekst kultury* - np. wiersz Лесі Українки \"Contra spem spero\" lub Тараса Шевченка \"Думи мої \", lub filmów/ballad huculskich. Można też odwołać się do fragmentu z Теми 2 - wiersza Богдана Лепкого jako tekstu o miłości do Ojczyzny (inna forma miłości).\n\n**Zakończenie:**\nPodsumowanie tezy: miłość to najgłębsze ludzkie uczucie, które może podnosić i niszczyć - zależy od losu i wyborów człowieka.\n\n## Temat 2 - Аналіз вірша Богдана Лепкого \"Вона там є \"\n*(Interpretacja utworu poetyckiego)*\n\n### Plan interpretacji:\n\n**Koncepcja interpretacyjna (kategorii A):**\nWiersz Богдана Лепкого (1872-1941) to wyznanie miłości do Ukrainy - ojczyzny, która w chwili pisania (1923) nie istnieje na mapie jako wolne państwo, ale żyje w duszy poety. Teza interpretacyjna:\n- «Вірш є ліричним маніфестом незнищенної любові до батьківщини - Україна існує насамперед у душі, а не на карті.»\n\n**Uzasadnienie tezy (kategorii B):**\n\n1. *Sytuacja liryczna* - podmiot liryczny stoi samotnie na warcie jak zapomniany żołnierz, szuka Ukrainy na mapie i nie może jej znaleźć - bo jest rozerwana i zniewolona:\n> «Розірвана граничними стовпами, / Осяяна загравою пожеж / І розпанахана ворожими мечами»\n= \"Rozerwana słupami granicznymi, / Rozjaśniona łuną pożarów / I poraniona wrogimi mieczami\"\n\n2. *Przełom - wewnętrzne ocalenie* - podmiot decyduje szukać Ukrainy w duszy:\n> «Я України не знайшов на карті, / Може, в душі її я віднайду.»\n= \"Nie znalazłem Ukrainy na mapie, / Może w duszy ją odnajdę.\"\n\n3. *Apoteoza* - Ukraina w duszy jest \"єдина, неподільна\" (jedyna, niepodzielna), wolna, czysta, piękna jak najpiękniejszy sen młodości:\n> «Вона там є. Єдина, неподільна, / Від Сяну срібнолетного по Дон»\n= \"Ona tam jest. Jedyna, niepodzielna, / Od srebrnonurtowego Sanu po Don\"\nPodmiot liryczny kreśli granice Ukrainy od rzeki San (zachodnia granica) po Don (wschodnia).\n\n4. *Wezwanie* - ostatnia strofa to nakaz trwania przy wierze mimo upadku świata:\n> «Хоч сам один, ти вір і кріпко стій!»\n= \"Choćby sam jeden, wierz i mocno stój!\"\n\n5. *Kontekst literacki* - Богдан Лепкий pisał w 1923, kiedy Ukraina znalazła się pod władzą Sowietów i Polaków. Wiersz wpisuje się w tradycję romantycznej poezji patriotycznej (Шевченко - «І мертвим, і живим, і ненарожденним »).\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna / kontekst literacki\n\n**Михайло Коцюбинський** (1864-1913) - wybitny ukraiński prozaik, przedstawiciel modernizmu. \"Тіні забутих предків\" (1911) - powieść o huculskim pasterzu Iwanie i jego tragicznej miłości do Mariczki. Tekst jest zapisany w charakterystycznym dialekcie huculskim (гуцульський говір - jedna z odmian dialektu karpackiego języka ukraińskiego). Powieść zaadaptował na film reżyser Сергій Параджанов (1964).\n\n**Богдан Лепкий** (1872-1941) - ukraiński poeta, prozaik i naukowiec, urodzony w Galicji (Крегулець koło Бережан). Pisał po ukraińsku i polsku. Wiersz \"Вона там є \" (1923) to jeden z ważniejszych tekstów ukraińskiej poezji emigracyjnej - pisany na emigracji, gdy Ukraina walczyła o niepodległość.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> **Klucz CKE (zad. 10, max 37 pkt):**\n>\n> **Temat 1 (rozprawka):**\n> - A. Sformułowanie stanowiska wobec problemu: 0/3/6 pkt\n> - B. Uzasadnienie stanowiska: 0/4/6/9/12 pkt\n> - C. Poprawność rzeczowa: 0/1/2 pkt\n> - D. Zamysł kompozycyjny: 0/2/4 pkt\n> - E. Spójność lokalna: 0/1/2 pkt\n> - F. Styl tekstu: 0/1/3 pkt\n> - G. Poprawność językowa: 0/2/4 pkt\n> - H. Poprawność zapisu: 0/2/4 pkt\n>\n> **WAŻNE zasady:**\n> - Jeśli w kategorii A = 0 pkt, pozostałe kategorie = 0.\n> - Jeśli A = 3 pkt, a B = 0 pkt, pozostałe = 0.\n> - Jeśli praca ma mniej niż 250 słów - punkty tylko za A, B, C.\n> - Błąd kardynalny rzeczowy = 0 pkt za całą pracę.\n>\n> **Temat 2 (interpretacja):**\n> - A. Koncepcja interpretacyjna: 0/2/4/6 pkt\n> - B. Uzasadnienie tezy: 0/4/8/12 pkt\n> - C. Poprawność rzeczowa: 0/1/2 pkt\n> - D-H: jak w Temacie 1.\n\n**Co zapamiętać?** Wypracowanie maturalne z języka ukraińskiego musi mieć minimum 250 słów. Kluczowe jest sformułowanie wyraźnego stanowiska (Temat 1) lub koncepcji interpretacyjnej (Temat 2) i jej spójne uzasadnienie odwołaniami do tekstów. Błędy kardynalne rzeczowe (np. pomylenie autora, daty, tytułu) dyskwalifikują pracę.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk ukrainski · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"jezyk-ukrainski","category_label":"Matura"}]}