{"paper":{"id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2018-05","subject":"jezyk-ukrainski","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","variant":null,"exam_pdf":null,"key_pdf":null,"question_count":11,"source_label":"Jezyk ukrainski · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"jezyk-ukrainski","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2018-05/zad/1","paper_id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2018-05","number":"1","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-ukrainski","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Przeczytaj tekst i wykonaj zadania 1.-4.\n\nОлесь Кульчинський\n**Ненасильство завжди перемагає**\n\nЯсність розуму цієї майже дев'яносторічної людини вражає. Не кожен політик, телеведучий чи політолог може похвалитися такою чіткістю формулювання думок. Євген Грицяк (1926 р. н.) - один із лідерів та організаторів повстання в радянському концтаборі Норильська в травні - серпні 1953 р. Бунт у Норильську сколихнув близько 20 тисяч політичних в'язнів, представників 86-ти національностей, потяг за собою Воркутинське та Кінгірське повстання. Адміністрація виконала частину вимог в'язнів - безпрецедентний випадок в СРСР. […] Як припускають історики, події в Норильську стали однією з причин «відлиги», появи шістдесятництва, дисидентства, зрештою - розпаду СРСР. Примітно, що на фінальних стадіях розвалу СРСР лідери Прибалтійських республік використовували ненасилля і теж добилися успіху, фактично добивши Союз. […]\n\n- Назвіть три головні складові, які зробили ненасильницький спротив ефективним у Норильську.\n\n- Насамперед - це те, що на момент повстання ми отримали велику надію, - каже Євген Грицяк. - Для людини це основне - і в найважчій біді не втрачати надії. Доти в нас уже майже не лишалося надій, лише одна - на смерть Сталіна. Урешті, Сталін помер, і всі сподівалися на амністію. Проте адміністрація - а можливо, це була інструкція з Москви - після використання ненасилля тільки посилила режим, замість того, щоб пом'якшити його. Тобто вони пішли проти надії, сподівань людей. […] Друге - це те, що ми подолали страх. Тоді все суспільство було цілковито паралізоване страхом. Першого липня під час нашого страйку розстріляли в п'ятій зоні, розташованій за три кілометри від нашої. […] Ми вже знали: в'язнів у п'ятій зоні розстріляли, отже, далі візьмуться за нас. Проте навіть це нас не зупинило. І, зрештою, зіграв свою роль зовнішній чинник - розлад у Кремлі, боротьба за владу після Сталіна. […] Ворожі міжусобиці додавали нам сили. […]\n\n- Чи могли б гіпотетично застосовувати українці тактику ненасильства у боротьбі проти радянської окупації?\n\n- Тут важко щось стверджувати однозначно, адже за радянської епохи панував сам дух насильства. Суворі режими й війни визначали життя людей. Але я переконаний: якби та енергія, що була вкладена у збройний опір, перетекла в ненасильницьку боротьбу, суспільство б нині мало зовсім інакший вигляд. […] Власне, насильницька боротьба не дає ефективного вирішення проблем. Сама природа насилля - це накопичення певної критичної маси терпіння в суспільстві чи групі людей. Ми вибухаємо: ріж, бий, мордуй! […] Ненасилля - це сила духу. […] Власне, ще 1993 року газета «Известия» надрукувала мій виступ перед колишніми в'язнями ГУЛАГу, де я переконував, що нашим катам потрібно винести єдиний вирок - прощення. […] Аж ніяк не мучителі, а насамперед мученики вдосконалюють світ.\n\nЗавдання 1. (0-1)\nУ контексті всього тексту поясни поняття.\n\nненасильницька боротьба -\nнасильство -","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Ненасильницька боротьба** - боротьба за власні права шляхом протесту і бунту без застосування фізичної сили.\n**Насильство** - фізичне застосування сили, яке не вирішує проблем, а лише накопичує критичну масу терпіння в суспільстві.\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu ukraińskiego\n\n> \"Власне, насильницька боротьба не дає ефективного вирішення проблем. Сама природа насилля - це накопичення певної критичної маси терпіння в суспільстві чи групі людей. Ми вибухаємо: ріж, бий, мордуй! [ ] Ненасилля - це сила духу.\"\n> (О. Кульчинський, *Ненасильство завжди перемагає*)\n\nCytat po polsku: \"Właściwie walka zbrojna nie daje skutecznego rozwiązania problemów. Sama natura przemocy to nagromadzenie pewnej krytycznej masy cierpliwości w społeczeństwie lub grupie ludzi. Wybuchamy: bij, morduj! [ ] Nieprzemoc to siła ducha.\"\n\nWyjaśnienie słownikowe:\n- **ненасильницька боротьба** (nieprzemocowa walka) = walka przez protest, strajk, opór bez użycia przemocy fizycznej - tak jak powst. norylskie\n- **насильство** (przemoc/gwałt) = użycie siły fizycznej; Грицяк wskazuje, że prowadzi do \"накопичення критичної маси терпіння\" (nagromadzenia krytycznej masy cierpliwości)\n\n→ **Wniosek:** Obie definicje można wyczytać wprost z tekstu - autor zestawia je jako antonimy.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna / kontekst\n\nSłowotwórstwo ukraińskie:\n- **ненасильницька** = префікс не- + насильницька (od насилля 'przemoc') → przymiotnik z negacją\n- **боротьба** = rzeczownik żeński, orудний відмінок: боротьбою; genetywus: боротьби\n- **насильство** = rzeczownik nijaki, rdzeń: насил- (nasil-)\n\nKontekst historyczny: Powst. norylskie 1953 roku było rzeczywiście formą nieprzemocowego oporu - więźniowie GUŁAGu zastosowali strajk, nie walkę zbrojną.\n\n## Sposób 3 - kontekst kulturowy ukraiński\n\nTradycja nieprzemocowego oporu odwoływała się do doświadczeń Gandhiego i Thoreau, ale Грицяк nadaje jej wymiar ukraiński: nawet w sowieckiej rzeczywistości duch niezłomności (\"сила духу\") okazał się skuteczniejszy od siły fizycznej. Autor odwołuje się też do doświadczeń Krajów Bałtyckich, które przez nieprzemocowy opór odzyskały niepodległość.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE (zad. 1, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - poprawne wyjaśnienie obu pojęć zgodnie z kontekstem tekstu\n> - **0 pkt** - odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi\n> - **Akceptowane warianty:** każda poprawna definicja oparta na treści tekstu\n\nCo zapamiętać? Definicje pojęć muszą wynikać z KONTEKSTU TEKSTU, nie z ogólnej wiedzy - klucz CKE podaje przykładowe, nie jedyne odpowiedzi.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk ukrainski · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"jezyk-ukrainski","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2018-05/zad/2","paper_id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2018-05","number":"2","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-ukrainski","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Bazuje na tekscie O. Kulczynskiego Ненасильство завжди перемагає (zadanie 1).\n\nЗавдання 2. (0-1)\nВибери правильну відповідь. Закінчи речення.\n\nАнтонімом до ужитого в тексті слова *міжусобиці* є\n\nA. А. спір.\nB. Б. незгода.\nC. В. злагода.\nD. Г. щирість.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**В. злагода.**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu ukraińskiego\n\n> \"Ворожі міжусобиці додавали нам сили.\"\n> (О. Кульчинський, *Ненасильство завжди перемагає*)\n\nZnaczenie słów:\n- **міжусобиці** (miżusobyci) = waśnie, walki wewnętrzne, kłótnie, niezgoda między ludźmi/grupami; dosłownie: \"między sobą\" - konflikty wewnętrzne w obozie Kremla\n- W tekście chodzi o walki frakcyjne w Kremlu po śmierci Stalina, które osłabiały radzieckie centrum władzy\n\nAnaliza opcji:\n- **А. спір** = spór, kłótnia - to SYNONIM, nie antonim (podobne znaczenie)\n- **Б. незгода** = niezgoda, brak porozumienia - to również SYNONIM міжусобиць\n- **В. злагода** = zgoda, harmonia, porozumienie - ANTONIM: przeciwieństwo waśni i niezgody\n- **Г. щирість** = szczerość - to pojęcie z innej kategorii semantycznej (cecha charakteru, nie relacja społeczna)\n\n→ **Wniosek:** Jedynym prawdziwym antonimem \"міжусобиці\" jest **злагода** (zgoda/harmonia), bo oznacza dokładnie odwrotny stan relacji między ludźmi.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna\n\n**Міжусобиці** - rzeczownik żeński w liczbie mnogiej:\n- Mianownik lm.: міжусобиці\n- Dopełniacz lm.: міжусобиць\n- Rdzeń: між- (między) + усоб- (sobą) - konflikty wewnętrzne\n\n**Злагода** - rzeczownik żeński w liczbie pojedynczej:\n- Мianownik lp.: злагода\n- Prefiks з- + łагода (ład, harmonia)\n- Para antonimiczna: міжусобиці (многo) ↔ злагода (jedno = stan ogólny)\n\n## Sposób 3 - kontekst kulturowy ukraiński\n\nSłowo **злагода** jest typowym słowem ukraińskim wyrażającym ideał społecznej harmonii - pojawia się w ukraińskich przysłowiach i w twórczości Тараса Шевченка jako wartość przeciwstawiona kłótniom i wojnom. Борот'ба między frakcjami kremlowskimi (міжусобиці) była dla więźniów Norylska szansą - osłabiała wroga.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE (zad. 2, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedź В. злагода\n> - **0 pkt** - odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi\n\nCo zapamiętać? Antonim to słowo o PRZECIWNYM znaczeniu. Спір i незгода to synonimy міжусобиць. Щирість jest z innej kategorii semantycznej. Tylko злагода (zgoda, harmonia) jest prawdziwym antonimem.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk ukrainski · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"jezyk-ukrainski","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2018-05/zad/3","paper_id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2018-05","number":"3","points":2,"ptype":"open","subject":"jezyk-ukrainski","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Bazuje na tekscie O. Kulczynskiego Ненасильство завжди перемагає (zadanie 1).\n\nЗавдання 3. (0-2)\nЧи на кожне запитання можна знайти відповідь у першому абзаці тексту? Підкресли ТАК, якщо можна, або НІ, якщо не можна.\n\n№ | Питання | ТАК | НІ\n1. | Як бунт у Норильську вплинув на розвал СРСР? | |\n2. | Чи використовування насилля гарантує подолання режиму? | |\n3. | Які три вимоги в'язнів виконала адміністрація у Норильську? | |\n4. | Яку допомогу отримали ззовні організатори повстання в радянському концтаборі Норильська? | |","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n1. ТАК\n2. НІ\n3. НІ\n4. НІ\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu ukraińskiego (pierwszy akapit)\n\nPierwszy akapit tekstu to fragment:\n\n> \"Євген Грицяк (1926 р. н.) - один із лідерів та організаторів повстання в радянському концтаборі Норильська в травні - серпні 1953 р. Бунт у Норильську сколихнув близько 20 тисяч політичних в'язнів, представників 86-ти національностей, потяг за собою Воркутинське та Кінгірське повстання. Адміністрація виконала частину вимог в'язнів - безпрецедентний випадок в СРСР. [ ] Як припускають історики, події в Норильську стали однією з причин «відлиги», появи шістдесятництва, дисидентства, зрештою - розпаду СРСР. Примітно, що на фінальних стадіях розвалу СРСР лідери Прибалтійських республік використовували ненасилля і теж добилися успіху, фактично добивши Союз.\"\n\nAnaliza pytań:\n\n**Pytanie 1: Jak bunt w Norylsku wpłynął na rozpad ZSRR?**\n→ **ТАК** - w akapicie jest informacja: \"події в Норильську стали однією з причин «відлиги», появи шістдесятництва, дисидентства, зрештою - розпаду СРСР\" - wpływ na rozpad ZSRR jest bezpośrednio wymieniony.\n\n**Pytanie 2: Czy zastosowanie przemocy gwarantuje pokonanie reżimu?**\n→ **НІ** - w pierwszym akapicie nie ma mowy o użyciu przemocy ani gwarancjach pokonania reżimu. Temat jest podejmowany dopiero w dalszych partiach tekstu.\n\n**Pytanie 3: Jakie trzy żądania więźniów spełniła administracja w Norylsku?**\n→ **НІ** - akapit mówi jedynie: \"Адміністрація виконала частину вимог в'язнів\" (administracja spełniła część żądań więźniów), ale NIE precyzuje, które trzy konkretne żądania zostały spełnione.\n\n**Pytanie 4: Jaką pomoc z zewnątrz otrzymali organizatorzy powstania?**\n→ **НІ** - w pierwszym akapicie nie ma żadnej informacji o pomocy z zewnątrz dla organizatorów. Wzmianka o walce frakcyjnej w Kremlu jako \"czynnik zewnętrzny\" pojawia się dopiero w odpowiedzi Грицяка w dalszej części tekstu.\n\n→ **Wniosek:** Tylko na pierwsze pytanie można odpowiedzieć na podstawie pierwszego akapitu.\n\n## Sposób 2 - analiza informacji jawnych vs ukrytych\n\nAkapit pierwszy zawiera:\n- Jawne: daty, liczby (20 tys., 86 narodowości), łańcuch skutków (відлига → шістдесятництво → дисидентство → розпад СРСР)\n- Ukryte: nie ma szczegółów żądań ani zewnętrznej pomocy\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE (zad. 3, max 2 pkt):\n> - **2 pkt** - wszystkie cztery odpowiedzi poprawne (1-ТАК, 2-НІ, 3-НІ, 4-НІ)\n> - **1 pkt** - trzy poprawne odpowiedzi\n> - **0 pkt** - dwie lub mniej poprawnych odpowiedzi\n\nCo zapamiętać? Kluczowe jest ograniczenie do PIERWSZEGO akapitu - wiele informacji pojawia się dopiero w dalszej części wywiadu.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk ukrainski · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"jezyk-ukrainski","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2018-05/zad/4","paper_id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2018-05","number":"4","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-ukrainski","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Bazuje na tekscie O. Kulczynskiego Ненасильство завжди перемагає (zadanie 1).\n\nЗавдання 4. (0-1)\nВибери основну думку останнього абзацу. Зазнач у таблиці правильну відповідь. Підкресли П, якщо відповідь правильна, або Н, якщо вона неправильна.\n\n№ | Твердження | П | Н\n1. | Катів можна покарати прощенням. | |\n2. | Мучителі вдосконалюють світ. | |\n3. | Прощення - це не перемога. | |","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n1. П (Prawdziwe)\n2. Н (Nieprawdziwe)\n3. Н (Nieprawdziwe)\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu ukraińskiego (ostatni akapit)\n\nOstatni akapit tekstu:\n\n> \"Власне, ще 1993 року газета «Известия» надрукувала мій виступ перед колишніми в'язнями ГУЛАГу, де я переконував, що нашим катам потрібно винести єдиний вирок - прощення. [ ] Аж ніяк не мучителі, а насамперед мученики вдосконалюють світ.\"\n\nPrzekład: \"Właściwie już w 1993 roku gazeta «Izwiestia» wydrukowała moje wystąpienie przed byłymi więźniami GUŁAGu, gdzie przekonywałem, że naszym katom należy wydać jeden wyrok - przebaczenie. [ ] Wcale nie oprawcy, ale przede wszystkim męczennicy doskonalą świat.\"\n\nAnaliza twierdzeń:\n\n**Twierdzenie 1: \"Катів можна покарати прощенням.\"** (Katów można ukarać przebaczeniem)\n→ **П** (Prawdziwe) - tak, Грицяк mówi wprost: \"нашим катам потрібно винести єдиний вирок - прощення\" (naszym katom należy wydać jeden wyrok - przebaczenie). Przebaczenie JEST jedyną \"karą/wyrokiem\" dla katów - to główna myśl.\n\n**Twierdzenie 2: \"Мучителі вдосконалюють світ.\"** (Oprawcy doskonalą świat)\n→ **Н** (Nieprawdziwe) - tekst mówi ODWROTNIE: \"Аж ніяк не мучителі, а насамперед мученики вдосконалюють світ\" - NIE oprawcy, lecz MĘCZENNICY doskonalą świat.\n\n**Twierdzenie 3: \"Прощення - це не перемога.\"** (Przebaczenie to nie zwycięstwo)\n→ **Н** (Nieprawdziwe) - akapit implikuje dokładnie odwrotnie: przebaczenie jest dla Грицяка formą zwycięstwa, przekroczenia przemocy. Autor całego tekstu nosi tytuł \"Ненасильство завжди перемагає\" - nieprzemoc (w tym przebaczenie) ZAWSZE ZWYCIĘŻA.\n\n→ **Wniosek:** Tylko twierdzenie 1 jest zgodne z główną myślą ostatniego akapitu.\n\n## Sposób 2 - identyfikacja głównej myśli akapitu\n\nGłówna myśl (тезa) ostatniego akapitu: przebaczenie jako najwyższy wyrok dla oprawców + to męczennicy, nie oprawcy, udoskonalają świat.\n\nStruktura: retoryczna antyteza - \"не мучителі\" vs \"мученики\" - to klasyczny ukraiński chiazm stylistyczny.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE (zad. 4, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - wszystkie trzy odpowiedzi poprawne (1-П, 2-Н, 3-Н)\n> - **0 pkt** - przynajmniej jedna błędna lub brak odpowiedzi\n\nCo zapamiętać? Pułapka tkwi w twierdzeniu 2 - łatwo przeczytać je jako prawdziwe, ale tekst mówi: \"НЕ мучителі, а мученики\" - negacja jest kluczowa.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk ukrainski · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"jezyk-ukrainski","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2018-05/zad/5","paper_id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2018-05","number":"5","points":2,"ptype":"open","subject":"jezyk-ukrainski","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Przeczytaj tekst i wykonaj zadania 5.-10.\n\nСвятослав Вакарчук\n**Патріотизм виникає там, де людині є що втрачати**\n\nСьогодні українцями вважають себе мільйони людей, і не тільки ті, в чиїх жилах тече українська кров. Для цих людей наша країна - просто рідна земля, вони так відчувають. […]\n\nПатріотизм - це дуже глибоке поняття і дуже раціональне. Наприклад, я вважаю себе патріотом, бо мені персонально є що втрачати. Я не вірю в генетичну прив'язаність, у любов аби до чого, бо то своє. Світ влаштований значно складніше. Люди в принципі примітивні істоти. Ми живемо простими й зрозумілими нам поняттями: спокій, безпека, персональна свобода, добробут у сім'ї. Це ті речі, які становлять основу будь-якого патріотизму.\n\nЯкщо ми хочемо, щоб вся країна мала патріотичний дух, треба дати людям дві речі: привід для гордості і правильну політику.\n\nПривід для гордості ніхто не має придумувати, ми самі повинні його створити, це справа для кожного індивідуальна. Ззовні цього ніхто за нас не зробить, привід для гордості в кожного свій. І це дуже важливо. […] Кожному з нас треба створити свої приводи для гордості, такі приводи, які дали б можливість сказати: «Це моє, я не хочу це втрачати і нікому не віддам». […]\n\nПравильна політика - дуже проста річ, але напрочуд фундаментальна. […] Все просто: як тільки ви розрахунку, вона від на що здатна. Я завжди казав, що Україні потрібні герої, які мають гаряче серце і холодний розум. Гаряче серце - це коли ти не боїшся бути сміливим і робиш речі, які можуть бути небезпечними. А холодний розум - це коли ти знаєш, коли саме включати гаряче серце, а коли - ні. Проблема в чому? На мою думку, це є основний принцип, який може побудувати цей новий, справжній патріотизм української нації. […]\n\nРомантика в будь-яких відносинах - це добре. Але коли нема здорового прагматизму, коли немає логіки розрахунку, вона ні на що не здатна. Я завжди казав, що Україні потрібні герої, які мають гаряче серце і холодний розум. Гаряче серце - це коли ти не боїшся бути сміливим і робиш речі, які можуть бути небезпечними. А холодний розум - це коли ти знаєш, коли саме включати гаряче серце, а коли - ні. Проблема в чому? Люди свідомо повинні розуміти, «коли каміння розкидати і коли його час збирати». Цьому їх ніхто не навчить, це вони самі повинні зрозуміти. Тільки ти сам можеш зрозуміти, коли тобі стояти і відстоювати свою свободу, своє життя, свої права, а коли йти і кожному на своєму місці будувати. Зараз час будувати!\n\nЗавдання 5. (0-2)\nВкажи мовні засоби, які надають текстові суб'єктивного характеру. Підкресли ТАК, якщо вказаний засіб надає такий характер, або НІ, якщо не надає.\n\n№ | Засіб | ТАК | НІ\n1. | Посилання на думку істориків. | |\n2. | Наявність дієслів у формі першої особи. | |\n3. | Посилання на власний досвід. | |\n4. | Вживання наукової термінології. | |","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n1. НІ\n2. ТАК\n3. ТАК\n4. НІ\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu ukraińskiego\n\nCo nadaje tekstowi charakter SUBIEKTYWNY? Środki wyrażające osobisty punkt widzenia autora, jego emocje, doświadczenia.\n\nAnaliza czterech środków:\n\n**1. Посилання на думку істориків** (Odwołania do opinii historyków)\n→ **НІ** - odwołanie do opinii historyków nadaje tekstowi charakter OBIEKTYWNY (autoryzowany, akademicki), nie subiektywny. Historycy to zewnętrzne autorytety.\n\n**2. Наявність дієслів у формі першої особи** (Czasowniki w 1. osobie)\n→ **ТАК** - tekst Вакарчука pełen jest form 1. os.: \"я вважаю\" (uważam), \"я не вірю\" (nie wierzę), \"я завжди казав\" (zawsze mówiłem). Forma 1. osoby wyraża OSOBISTY pogląd autora - to typowy środek subiektywizacji.\n> \"я вважаю себе патріотом, бо мені персонально є що втрачати\" - 1. osoba lp. = punkt widzenia nadawcy\n\n**3. Посилання на власний досвід** (Odwołania do własnych doświadczeń)\n→ **ТАК** - Вакарчук wielokrotnie powołuje się na swoje osobiste doświadczenia i przekonania: \"Я не вірю в генетичну прив'язаність\", \"Я завжди казав, що Україні потрібні герої\" - to typowy subiektywizm publicystyczny.\n\n**4. Вживання наукової термінології** (Użycie terminologii naukowej)\n→ **НІ** - terminologia naukowa nadaje tekstowi charakter OBIEKTYWNY i akademicki. W tekście Вакарчука właściwie nie ma terminologii naukowej - mówi prostym językiem, a nie językiem nauki.\n\n→ **Wniosek:** Środki subiektywizujące to te, które wyrażają OSOBISTY głos autora: 1. osoba czasownika i odwołania do własnego doświadczenia.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna\n\nCzasowniki 1. osoby w tekście Вакарчука:\n- **я вважаю** (uważam) - час теперішній, 1 os. lp.\n- **я не вірю** (nie wierzę) - час теперішній, 1 os. lp.\n- **я завжди казав** (zawsze mówiłem) - час минулий, 1 os. lp.\n\nTo forma niedokonana (недоконаний вид) wyrażająca trwałe przekonanie - wzmacnia subiektywizm.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE (zad. 5, max 2 pkt):\n> - **2 pkt** - wszystkie cztery odpowiedzi poprawne (1-НІ, 2-ТАК, 3-ТАК, 4-НІ)\n> - **1 pkt** - trzy poprawne odpowiedzi\n> - **0 pkt** - dwie lub mniej poprawnych\n\nCo zapamiętać? Subiektywność = osobisty punkt widzenia autora. Odwołania do historyków i terminologia naukowa obiektywizują tekst, a nie subiektywizują.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk ukrainski · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"jezyk-ukrainski","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2018-05/zad/6","paper_id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2018-05","number":"6","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-ukrainski","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Bazuje na tekscie S. Wakarczuka Патріотизм виникає там, де людині є що втрачати (zadanie 5).\n\nЗавдання 6. (0-1)\nЩо допомагає людям розвинути їхній патріотизм? Вкажи 2 чинники, беручи до уваги весь текст.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n1. Привід для гордості (Powód do dumy)\n2. Правильна державна політика (Właściwa polityka państwa)\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu ukraińskiego\n\nKluczowy fragment tekstu:\n\n> \"Якщо ми хочемо, щоб вся країна мала патріотичний дух, треба дати людям дві речі: привід для гордості і правильну політику.\"\n> (С. Вакарчук, *Патріотизм виникає там, де людині є що втрачати*)\n\nPrzekład: \"Jeśli chcemy, aby cały kraj miał ducha patriotycznego, trzeba dać ludziom dwie rzeczy: powód do dumy i właściwą politykę.\"\n\nDwa czynniki podane WPROST przez autora:\n1. **Привід для гордості** - powód do dumy, który każdy powinien sam sobie stworzyć (\"Привід для гордості ніхто не має придумувати, ми самі повинні його створити\")\n2. **Правильна політика** - właściwa/słuszna polityka państwa, którą autor opisuje jako \"дуже просту річ, але напрочуд фундаментальну\" (bardzo prostą, ale fundamentalną)\n\n→ **Wniosek:** Odpowiedź jest wprost w tekście - \"треба дати людям дві речі\".\n\n## Sposób 2 - kontekst treści\n\nWакарчук rozszerza oba czynniki:\n- **Привід для гордості**: indywidualny, każdy musi sam go stworzyć, nie można go wymyślić z zewnątrz\n- **Правильна політика**: musi dać ludziom poczucie bezpieczeństwa, spokoju, wolności osobistej i dobrobytu rodzinnego\n\nRazem tworzą fundament prawdziwego patriotyzmu - połączenie osobistego zaangażowania i właściwego otoczenia instytucjonalnego.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE (zad. 6, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - wymienione oba czynniki: привід для гордості + правильна політика\n> - **0 pkt** - tylko jeden czynnik lub brak odpowiedzi\n\nCo zapamiętać? Вакарчук podaje dokładnie DWA czynniki wprost w jednym zdaniu - wystarczy je przepisać z tekstu.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk ukrainski · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"jezyk-ukrainski","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2018-05/zad/7","paper_id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2018-05","number":"7","points":2,"ptype":"open","subject":"jezyk-ukrainski","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Bazuje na tekscie S. Wakarczuka Патріотизм виникає там, де людині є що втрачати (zadanie 5).\n\nЗавдання 7. (0-2)\nНапиши план тексту (4 речення).","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n1. Патріотизм - це раціональне почуття, яке ґрунтується на особистих цінностях.\n2. Для розвитку патріотичного духу необхідно дати людям привід для гордості і забезпечити правильну державну політику.\n3. Кожен повинен особисто займатися власною справою і будувати своє місце у суспільстві.\n4. Здоровий прагматизм і \"холодний розум\" - це основа справжнього патріотизму.\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu ukraińskiego\n\nStruktura tekstu Вакарчука - 5 akapitów:\n\n**Akapit 1:** Kim jest Ukrainiec? Patriotyzm jako uczucie głębokie i racjonalne.\n> \"Патріотизм - це дуже глибоке поняття і дуже раціональне. Наприклад, я вважаю себе патріотом, бо мені персонально є що втрачати.\"\n\n**Akapit 2:** Dwa warunki patriotyzmu: powód do dumy + właściwa polityka.\n> \"Якщо ми хочемо, щоб вся країна мала патріотичний дух, треба дати людям дві речі: привід для гордості і правильну політику.\"\n\n**Akapit 3:** Powód do dumy - indywidualny, każdy musi go sam stworzyć.\n> \"Привід для гордості ніхто не має придумувати, ми самі повинні його створити, це справа для кожного індивідуальна.\"\n\n**Akapit 4-5:** Zdrowy pragmatyzm + \"gorzące serce i zimny rozum\" = podstawa patriotyzmu.\n> \"Я завжди казав, що Україні потрібні герої, які мають гаряче серце і холодний розум.\"\n> \"Люди свідомо повинні розуміти, «коли каміння розкидати і коли його час збирати». [ ] Зараз час будувати!\"\n\n→ **Plan tekstu** odpowiada tym czterem blokom tematycznym.\n\n## Sposób 2 - zasada tworzenia planu\n\nKażdy punkt planu powinien:\n1. Być zdaniem, nie słowem\n2. Oddawać główną myśl danej części\n3. Pokrywać cały tekst (4 punkty = 4 części)\n\nPrzykladowe sformułowania alternatywne (akceptowane przez CKE):\n1. Патріотизм виникає там, де людині є що берегти.\n2. Два чинники патріотизму: привід для гордості та правильна політика.\n3. Привід для гордості - це індивідуальна справа кожного.\n4. Прагматизм і \"холодний розум\" - запорука справжнього патріотизму.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE (zad. 7, max 2 pkt):\n> - **2 pkt** - cztery poprawne punkty planu obejmujące wszystkie części tekstu\n> - **1 pkt** - trzy poprawne punkty\n> - **0 pkt** - dwa lub mniej punktów lub brak odpowiedzi\n> - **Akceptowane warianty:** każda sensowna parafraza głównych myśli tekstu\n\nCo zapamiętać? Klucz CKE podaje PRZYKŁADOWE rozwiązanie - ważne, aby plan był spójny z treścią tekstu i obejmował wszystkie jego części. Każdy punkt musi być zdaniem (nie wyliczanką słów).","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk ukrainski · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"jezyk-ukrainski","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2018-05/zad/8","paper_id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2018-05","number":"8","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-ukrainski","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Bazuje na tekscie S. Wakarczuka Патріотизм виникає там, де людині є що втрачати (zadanie 5).\n\nЗавдання 8. (0-1)\nВибери правильну відповідь. Закінчи речення.\n\nВ основі патріотизму, за Вакарчуком, лежить\n\nA. А. глибоке романтичне почуття.\nB. Б. почуття особистої свободи, забезпеченості.\nC. В. власна потреба, яка гарантує добробут.\nD. Г. потреба порівнювати, що зробив інший.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Б. почуття особистої свободи, забезпеченості.**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu ukraińskiego\n\nKluczowy fragment:\n\n> \"Люди в принципі примітивні істоти. Ми живемо простими й зрозумілими нам поняттями: спокій, безпека, персональна свобода, добробут у сім'ї. Це ті речі, які становлять основу будь-якого патріотизму.\"\n> (С. Вакарчук, *Патріотизм виникає там, де людині є що втрачати*)\n\nPrzekład: \"Ludzie są w zasadzie prymitywnymi stworzeniami. Żyjemy prostymi i zrozumiałymi dla nas pojęciami: spokój, bezpieczeństwo, wolność osobista, dobrobyt w rodzinie. To są rzeczy, które stanowią podstawę wszelkiego patriotyzmu.\"\n\nAnaliza opcji:\n- **А. глибоке романтичне почуття** (głębokie romantyczne uczucie) - NIE, Вакарчук wprost neguje romantyzm: \"Я не вірю в генетичну прив'язаність\" i mówi o \"здоровому прагматизмі\"\n- **Б. почуття особистої свободи, забезпеченості** (poczucie wolności osobistej, zabezpieczenia) - TAK, tekst wymienia wprost \"персональна свобода\" i \"добробут у сім'ї\" jako podstawę patriotyzmu\n- **В. власна потреба, яка гарантує добробут** (własna potrzeba gwarantująca dobrobyt) - CZĘŚCIOWO, ale zbyt wąskie - Вакарчук wymienia też spokój i bezpieczeństwo, nie tylko dobrobyt\n- **Г. потреба порівнювати, що зробив інший** (potrzeba porównywania z innymi) - NIE, nic takiego w tekście nie ma\n\n→ **Wniosek:** Odpowiedź B najlepiej oddaje listę wartości podanych przez Вакарчука: \"спокій, безпека, персональна свобода, добробут у сім'ї\".\n\n## Sposób 2 - semantyka słów kluczowych\n\n- **персональна свобода** (wolność osobista) → odpowiada \"особиста свобода\" z opcji Б\n- **добробут** (dobrobyt) → odpowiada \"забезпеченість\" (zabezpieczenie) z opcji Б\n- **безпека** (bezpieczeństwo) → wzmacnia opcję Б\n\nOpcja Б łączy oba aspekty: wolność osobistą (свобода) i materialne zabezpieczenie (забезпеченість = добробут).\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE (zad. 8, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedź Б\n> - **0 pkt** - inna odpowiedź lub brak\n\nCo zapamiętać? Вакарчук wyraźnie odcina się od \"romantycznego patriotyzmu\" (opcja А) - mówi o racjonalnych, pragmatycznych podstawach. Szuka w tekście słów \"свобода\", \"добробут\", \"безпека\".","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk ukrainski · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"jezyk-ukrainski","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2018-05/zad/9","paper_id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2018-05","number":"9","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-ukrainski","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Bazuje na tekscie S. Wakarczuka Патріотизм виникає там, де людині є що втрачати (zadanie 5).\n\nЗавдання 9. (0-1)\nЗнайди в тексті посилання на Біблію, випиши його та поясни, яку функцію воно виконує у тексті?","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n\nOdwołanie do Biblii w tekście:\n> \"«коли каміння розкидати і коли його час збирати»\"\n\nFunkcja: ekspresywna i perswazyjna - odwołanie do wyższego autorytetu (Biblii) wzmacnia argumentację autora.\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu ukraińskiego\n\nFragment z tekstem biblijnym:\n\n> \"Люди свідомо повинні розуміти, «коли каміння розкидати і коли його час збирати». Цьому їх ніхто не навчить, це вони самі повинні зрозуміти.\"\n> (С. Вакарчук, *Патріотизм виникає там, де людині є що втрачати*)\n\nTo cytat z Księgi Koheleta (Eklezjastes) 3:5: \"Є час na rzucanie kamieni i czas na zbieranie kamieni\" - jeden z najbardziej znanych fragmentów Starego Testamentu o cyklu życia i czasie właściwych decyzji.\n\nW ukraińskiej tradycji literackiej i religijnej Kohelet był często cytowany jako źródło mądrości o czasach i przemianach. W języku ukraińskim: \"час розкидати каміння і час збирати каміння\" (Кн. Екклезіаста 3:5).\n\nKlucz CKE podaje inny przykład: \"«з ранку до вечора працюй»\" - ale w udostępnionym tekście tego fragmentu nie ma. Natomiast fraza \"коли каміння розкидати і коли його час збирати\" JEST w tekście i jest właśnie odwołaniem biblijnym.\n\n## Sposób 2 - funkcja cytatu biblijnego\n\nCytat biblijny pełni trzy funkcje:\n1. **Ekspresywna** - wzmacnia emocjonalny wydźwięk wypowiedzi, nadaje jej powagę\n2. **Perswazyjna** - przekonuje odbiorcę, odwołując się do niezmiennego autorytetu (Pisma Świętego)\n3. **Argumentacyjna (logos)** - Вакарчук używa biblijnej mądrości jako dowodu na słuszność swojej tezy o konieczności działania w odpowiednim momencie\n\nAutor parafrazuje biblijną mądrość: \"wiedzieć, kiedy walczyć, a kiedy budować\" = \"коли каміння розкидати і коли його час збирати\".\n\n## Sposób 3 - kontekst kulturowy ukraiński\n\nBiblia (Свята Письмо) jest fundamentem ukraińskiej kultury i literatury. Księga Koheleta była znana na Ukrainie przez przekłady Івана Франка i Пантелеймона Куліша. Odwołania do mądrości biblijnej w publicystyce ukraińskiej mają długą tradycję - wzmacniają autorytet autora i budują wspólnotę wartości z czytelnikiem.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE (zad. 9, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - poprawnie wskazany cytat biblijny + wyjaśnienie funkcji\n> - **0 pkt** - brak cytatu lub błędna funkcja\n\nCo zapamiętać? Cytat biblijny \"коли каміння розкидати і коли його час збирати\" pochodzi z Koheleta 3:5. Jego główna funkcja to wzmocnienie argumentacji przez odwołanie do wyższego autorytetu (argument z autorytetu - аргумент авторитету).","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk ukrainski · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"jezyk-ukrainski","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2018-05/zad/10","paper_id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2018-05","number":"10","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-ukrainski","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Bazuje na tekscie S. Wakarczuka Патріотизм виникає там, де людині є що втрачати (zadanie 5).\n\nЗавдання 10. (0-1)\nПоясни своїми словами фразеологізм *час розкидати каміння і час збирати каміння*.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Wyjaśnienie frazeologizmu:** Ludzie powinni analizować sytuację i w zależności od niej umieć podejmować właściwe decyzje - kiedy działać aktywnie (walczyć, protestować), a kiedy spokojnie budować (pracować, tworzyć).\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu ukraińskiego\n\nFrazeologizm w tekście:\n\n> \"Люди свідомо повинні розуміти, «коли каміння розкидати і коли його час збирати». [ ] Тільки ти сам можеш зрозуміти, коли тобі стояти і відстоювати свою свободу, своє життя, свої права, а коли йти і кожному на своєму місці будувати. Зараз час будувати!\"\n> (С. Вакарчук)\n\nPrzekład frazy: \"kiedy rzucać kamieniami i kiedy je zbierać\"\n\nWłasne wyjaśnienie (parafraza):\nFrazem pochodzi z Biblii (Kohelet 3:5) i oznacza: każda sytuacja wymaga innego postępowania - trzeba umieć rozpoznać, kiedy czas na aktywną walkę (\"розкидати каміння\" = rzucać kamienie = protestować, walczyć) i kiedy czas na spokojną, konstruktywną pracę (\"збирати каміння\" = zbierać kamienie = budować, tworzyć).\n\nW kontekście tekstu Вакарчука oznacza:\n- **Час розкидати каміння** = czas walki o wolność, praw, protestu\n- **Час збирати каміння** = czas budowania, pracy, tworzenia (\"Зараз час будувати!\")\n\n→ **Wniosek:** Frazeologizm wyraża mądrość sytuacyjną - nie zawsze walcz, nie zawsze buduj; zrozum, co jest teraz potrzebne.\n\n## Sposób 2 - analiza frazeologiczna\n\nFrazeologizm jest **cytatem biblijnym przekształconym w przysłowie**: oryginalna metafora kamieni (Kohelet 3:5) w ukraińskiej recepcji stała się symbolem:\n- RZUCANIE kamieni = destrukcja, bunt, walka\n- ZBIERANIE kamieni = konstruktywna praca, odbudowa\n\nWакарчук używa go jako pointy tekstu - wezwanie do działania: \"Зараз час будувати!\" (Teraz czas budować!)\n\n## Sposób 3 - kontekst kulturowy ukraiński\n\nKohelet jest księgą mądrości o cyklu życia - \"є час для всього\" (jest czas na wszystko). W ukraińskiej tradycji przysłowie to weszło do języka potocznego jako wyraz dojrzałości i pragmatyzmu. Вакарчук używa go, aby pokazać, że prawdziwy patriotyzm wymaga nie tylko emocji (\"гаряче серце\"), ale i rozumu (\"холодний розум\") - wiedzy, KIEDY działać w jaki sposób.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE (zad. 10, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - poprawna parafraza wyrażająca ideę podejmowania właściwych decyzji w zależności od sytuacji\n> - **0 pkt** - tłumaczenie dosłowne (o kamieniach) lub brak odpowiedzi\n\nCo zapamiętać? Frazeologizm NIE dotyczy dosłownie kamieni - to metafora o umiejętności wyboru właściwego działania w danym momencie. Klucz CKE: \"людини повинні аналізувати ситуацію і вміти приймати правильні рішення\".","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk ukrainski · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"jezyk-ukrainski","category_label":"Matura"},{"id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2018-05/zad/11","paper_id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2018-05","number":"11","points":37,"ptype":"open","subject":"jezyk-ukrainski","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Wybierz jeden temat i napisz wypracowanie (minimum 250 slow).\n\n**Тема 1.**\nЧи технічний прогрес гарантує людині щастя? Розглянь проблему на основі наведеного уривку з повісті Юрія Щербака *Чорнобиль* та звернись до інших текстів культури. Твоя робота повинна налічувати мінімум 250 слів.\n\nЮрій Щербак\n*Чорнобиль*\n\nЧорнобиль - подія безприкладна в світовій історії, з якою не порівняти жодної відомої досі катастрофи. Ні загибель «Титаніка» чи «Адмірала Нахімова», ні аварії авіалайнерів, ні вибухи в шахтах, хоч якими б тяжкими жертвами вони супроводились, годі порівняти з тим, що сталося в Чорнобилі: ця «звізда Полин» мовби була послана з майбутнього, з XXI сторіччя, нам усім як грізне попередження - опам'ятатися, задуматися над усім ходом цивілізації, зробити, поки не пізно, серйозні висновки.\n\nА втім, перші серйозні сигнали, перші попередження були послані нам ще зі сторіччя XIX: згадаймо Достоєвського, Толстого, Жюля Верна, Енгельса, Вернадського. Кожний з них по своєму застерігав нас. Не слухали Не вірили Гадали - вони нічого не розуміють. Вони наївні і старомодні. Ми - переможці, нам усе доступне, ми все можемо! Можемо забути про совість і десять заповідей, можемо швидко, в ударно-прискореному темпі планово створити нову, ідеальну людину - варто лише добряче повиховувати її в школі і на політінформаціях.\n\nА прийшли - до Чорнобиля. Прийшли до кризи віри. Прийшли до краю прірви\n\nПрийшов Великдень 1988 року, і моя дочка Богдана вирішила зробити подарунок бабусі - моїй мамі, яка лежала в лікарні, - людині глибоко віруючій. За давньою українською народною традицією розмалювала їй пасхальні яйця - писанки. Світлий, прекрасний звичай, що сягає ще язичницьких часів: яйце - символ життя, весни, сонця. Який же охопив мене жах, коли серед інших я побачив одну писанку із зображенням атома, силуетом Чорнобильської АЕС, колючим дротом і написом: «Заборонена зона!» Перша чорнобильська писанка в історії моєї України.\n\n[1987]\n\nЮ. Щербак, *Чорнобиль*, http://chtyvo.org.ua\n\n**Тема 2.**\nПроаналізуй наведений твір. Визнач тезу й обґрунтуй її. Твоя робота повинна налічувати мінімум 250 слів.\n\nДмитро Павличко\n*Ти зрікся мови рідної*\n\nТи зрікся мови рідної. Тобі\nТвоя земля родити перестане,\nЗелена гілка в лузі на вербі\nВід доторку твого зів'яне!\n\nТи зрікся мови рідної. Заріс\nТвій шлях і зник у безіменнім зіллі\nНе маєш ти на похороні сліз,\nНе маєш пісні на весіллі!\n\nТи зрікся мови рідної. Твій дух\nНа милицях жадає танцювати.\nВід ласк твоїх закаменіє друг\nІ посивіє рідна мати.\n\nТи зрікся мови рідної. Віки\nТи йтимеш темний, як сльота осіння.\nВід погляду твого серця й зірки\nОбернуться в сліпе каміння.\n\nТи зрікся мови рідної. Ганьба\nТебе зустріне на шляху вузькому\nВпаде на тебе, наче сніг, журба -\nЇї не понесеш нікому!\n\nТи зрікся мови рідної. Нема\nТепер у тебе роду, ні народу.\nЧужинця шани ждатимеш дарма -\nВ твій слід він кине сміх-погорду!\n\nТи зрікся мови рідної\n\n[1955]\n\nД. Павличко, *Ти зрікся мови рідної*, [в:] *Українське слово. Хрестоматія української літератури та літературної критики XX ст.* (у 3 книгах), т. 3, Київ 1994, с. 178.\n\nЗавдання 11.\nВибери одну з двох тем і напиши твір (мінімум 250 слів).","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n\nPoniżej prezentujemy wzorcowe wypracowanie dla Tematu 2 (interpretacja wiersza Дмитра Павличка *Ти зрікся мови рідної*), jako bardziej kompaktowego i analitycznie precyzyjnego dla formy maturalnej.\n\n**Тема 2. Аналіз вірша Дмитра Павличка «Ти зрікся мови рідної»**\n\nВірш Дмитра Павличка «Ти зрікся мови рідної», написаний 1955 року - в часи сталінського терору та русифікації - є пристрасним застереженням для тих, хто відмовляється від рідної мови. Теза твору така: зречення рідної мови веде до духовної смерті, самотності та ганьби - людина, яка зрікається своєї мови, стає чужинцем у власному світі.\n\nПавличко будує вірш на анафорі - кожна строфа починається словами «Ти зрікся мови рідної». Цей повтор створює ефект вироку: кожен новий гріх накопичується, як каміння на душі. Анафора у шести строфах перетворює вірш на своєрідний обвинувальний акт, де автор виступає в ролі судді, а адресат - «ти» - є узагальненим образом зрадника рідного слова.\n\nАвтор використовує образи природи для підкреслення масштабу втрати. «Твоя земля родити перестане» - земля відвертається від того, хто зрікся мови; «зелена гілка в лузі на вербі від доторку твого зів'яне» - навіть рослини відмовляються від зрадника. Верба є традиційним символом України і українського духу (Шевченко, народні пісні), тому її в'янення символізує відривання від коренів.\n\nЗречення мови позбавляє людину найголовніших моментів людського життя: «Не маєш ти на похороні сліз, / не маєш пісні на весіллі!» - людина без мови не може ані оплакати мертвих, ані радіти живим. Це символічна смерть ще за життя.\n\nОбраз «твій дух на милицях жадає танцювати» - один із найсильніших у вірші. Дух на милицях не може танцювати: метафора каліцтва душевного, що виникає через зречення мови. Рідна мова є для Павличка не просто засобом спілкування, а органічною частиною людської особистості - без неї людина стає калікою.\n\nOstatnia strofa zawiera najostrzejsze oskarżenie: «Нема тепер у тебе роду, ні народу. / Чужинця шани ждатимеш дарма - / в твій слід він кине сміх-погорду!» Człowiek, który wyrzekł się swojego języka, nie zyska szacunku obcych - wręcz przeciwnie, zostanie wyśmiany. Jest to głęboko prawdziwa obserwacja socjologiczna: asymilacja przez wyrzeczenie się własnej kultury nie przynosi akceptacji, lecz pogardę.\n\nWiersz Pawłyczki ma silny wymiar autobiograficzny i historyczny: pisany w 1955 roku, w szczytowym okresie sowieckich prześladowań ukraińskiej kultury i języka, jest manifestem oporu. Poeta broni prawa Ukraińców do własnego języka w czasie, gdy język ten był systematycznie tłumiony i marginalizowany. Wiersz jest zatem nie tylko poetycką refleksją, ale i aktem politycznym.\n\nPodsumowując: Павличко tworzy w wierszu «Ти зрікся мови рідної» precyzyjny obraz konsekwencji duchowej apostazji językowej. Teza twórcza jest jednoznaczna: język ojczysty to nie tylko narzędzie komunikacji, ale rdzeń tożsamości narodowej i ludzkiej - jego utrata jest równoznaczna z utratą siebie samego, swojej ziemi, rodziny i szacunku świata. Wiersz jest ponadczasowym apelem o wierność własnym korzeniom.\n\n*(Кількість слів: приблизно 330)*\n\n## Sposób 1 - struktura wypracowania\n\nWzorcowe wypracowanie zawiera:\n- **Teza** (koncepcja interpretacyjna): zrzeczenie się języka = śmierć duchowa\n- **Uzasadnienie** (analiza środków poetyckich):\n- Anafora \"Ти зрікся мови рідної\" - efekt wyroku\n- Obrazy natury: ziemia, wierzba, gałąź - symbole ukraińskie\n- Metafora \"дух на милицях\" - kalectwo duchowe\n- Paralelizm kontrastowy: wesele/pogrzeb = pełnia życia\n- **Konteksty**: historyczny (1955, sowietyzacja), literacki (Szewczenko)\n- **Podsumowanie** (powrót do tezy)\n\n## Sposób 2 - analiza poetycka (techniki)\n\nGłówne środki artystyczne w wierszu Павличка:\n- **Анафора** (anafora): powtórzenie na początku każdej strofy - wzmocnienie\n- **Метафора** (metafora): \"дух на милицях\" - obraz kalectwa duszy\n- **Символ** (symbol): верба = Ukraina; земля = ojczyzna; каміння = los/czas\n- **Персоніфікація** (personifikacja): ziemia \"перестане родити\", gałąź \"зів'яне\"\n- **Риторичний вирок** (retoryczny wyrok): forma \"ти\" = bezpośredni adresat\n\n## Sposób 3 - kontekst kulturowy ukraiński\n\nПавличко pisał w tradycji Шевченki - obrona języka ukraińskiego jako fundamentu narodu. W literaturze ukraińskiej motyw mowy ojczystej pojawia się u:\n- **Т. Шевченко**: \"І мертвим, і живим\" - apel o wierność tradycji\n- **Леся Українка**: walka o wolność duchową przez słowo\n- **Іван Франко**: język jako klucz do wolności narodu\n\nWiersz Павличка z 1955 roku wpisuje się w nurt szistdesiatnytctwa (шістдесятників) - poetów, którzy bronili ukraińskiej kultury wbrew sowietyzacji.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE (zad. 11 Temat 2, max 37 pkt):\n> - **A. Koncepcja interpretacyjna (0-2-4-6 pkt):** jasna, oryginalna teza + jej umiejscowienie w tytule i treści\n> - **B. Uzasadnienie tezy (0-4-8-12 pkt):** analiza środków poetyckich + konteksty\n> - **C. Poprawność rzeczowa (0-1-2 pkt):** brak błędów faktograficznych\n> - **D. Kompozycja (0-2-4 pkt):** wstęp-rozwinięcie-zakończenie, spójność\n> - **E. Spójność lokalna (0-1-2 pkt):** logiczne przejścia między zdaniami\n> - **F. Styl (0-1-3 pkt):** stosowny, zróżnicowany\n> - **G. Poprawność językowa (0-2-4 pkt):** gramatyka ukraińska\n> - **H. Poprawność zapisu (0-2-4 pkt):** ortografia, interpunkcja\n>\n> UWAGA: 0 pkt w kategorii A = 0 pkt za całość. Minimum 250 słów wymagane dla pełnej oceny.\n\nCo zapamiętać? Wypracowanie musi mieć TEZĘ (koncepcję interpretacyjną) już na początku - bez niej cała praca dostaje 0 punktów. Dla Tematu 2: analiza środków poetyckich + kontekst historyczny (1955 = sowietyzacja Ukrainy) dają pełne uzasadnienie.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk ukrainski · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"jezyk-ukrainski","category_label":"Matura"}]}