{"paper":{"id":"wos-2004-grudzien-probna-rozszerzona","subject":"wos","category":"probna","year":2004,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","variant":null,"exam_pdf":"wos-2004-grudzien-probna-rozszerzona/wos-2004-grudzien-probna-rozszerzona.pdf","key_pdf":"wos-2004-grudzien-probna-rozszerzona-odpowiedzi/wos-2004-grudzien-probna-rozszerzona-odpowiedzi.pdf","question_count":4,"source_label":"WOS · Matura próbna · grudzień 2004 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura próbna"},"questions":[{"id":"wos-2004-grudzien-probna-rozszerzona/zad/26","paper_id":"wos-2004-grudzien-probna-rozszerzona","number":"26","points":8,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"probna","year":2004,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 26. (8 pkt)\nPrzeczytaj zamieszczone poniżej teksty i wykonaj podane polecenia:\nKontynentalna „Stara Europa” w zasadzie po-\ngodziła się już z ujemnym przyrostem naturalnym.\nWśród Włochów (którzy mają najwięcej osób w\nwieku „poprodukcyjnym”) do-minuje opinia, że\nstarzenie się społeczeństwa to cywilizacyjny sukces\n(wydłużenie życia). Nie ma się czym martwić.\nTrzeba się dostosować - podnieść wiek emerytalny,\nby staruszkowie mogli dłużej pracować i dbać o\nwykorzystanie potencjału, który posiadają. Niemcy\nuważają, że ujemny przyrost to nieodwracalny\ndopust i chcą dostosować życie społeczno-\nekonomiczne do potrzeb oraz możliwości społe-\nczeństwa złożonego głównie z osób starszych - na\nprzykład poprzez rozbudowę systemów kształcenia\nustawicznego.\n„Nowi Europejczycy”, którzy przeważnie od\nniedawna borykają się z problemem radykalnie\nujemnego przyrostu, na ogół chcieliby z nim wal-\nczyć. Eksperci rumuńscy uznali np., że - mówiąc\nnajogólniej - „państwo powinno coś z tym zrobić”\npodnosząc poziom życia ludzi i udzielając społe-\nczeństwu pomocy materialnej.\nEksperci litewscy większą wagę przywiązują\ndo głębszych zmian społecznych - znoszenia barier\nedukacyjnych i ekonomicznych, promocji pracy\nkobiet i pomocy dla osób starszych.\nFinowie - którzy jak inni Skandynawowie\nnajwcześniej zderzyli się z „drugim przejściem”,\npodobnie jak kraje Beneluksu zdołali odwrócić\nniekorzystne trendy i największy dołek zdają się\nmieć za sobą - nie wierzą w dopust Boży. Stawiają\nna „renesans rodziny”. Nie chodzi o moralizator-\nskie trucie ani o finansowanie przez państwo wie-\nlodzietnej biedoty, lecz o stworzenie warunków, w\nktórych nowoczesna gospodarka nie będzie szko-\ndziła rodzinie. Trzon modelu fińskiego to zrówna-\nnie sytuacji kobiet i mężczyzn w pracy i domu\nmiędzy innymi poprzez wymaganie od pracodaw-\nców stworzenia przejrzystych systemów płacowych\ni zasad awansowania, uelastycznienie czasu pracy,\nkreowanie warunków, w których rodzice więcej\nczasu będą spędzali z dziećmi.\nŹródło: Polityka, 14 sierpnia 2004 r.\nA. [0-3 pkt] Porównaj stanowiska państw „Starej Europy” i „Nowej Europy” wobec\nproblemu ujemnego przyrostu naturalnego. Podaj dwa przykłady.\nW polityce zdominowanej przez przypadko-\nwych, rozideologizowanych, słabo wykształconych\ni intelektualnie rozleniwionych ludzi, prowadzonej\ndoraźnie „z wyborów na wybory” i miotanej potęż-\nnymi naciskami rozmaitych lobby, myślenie o zło-\nżonościach przyczyn oraz skutków procesów de-\nmograficznych nie ma prawa się przebić. A demo-\ngrafia, podobnie jak kultura, spójność społeczna,\nszczęście, edukacja, nie ma tak potężnego lobby,\njakie ma gospodarka, której politycy przeważnie też\nnie rozumieją, lecz z której potrzebami, czując\npresję biznesu, muszą się jakoś liczyć.\nProblem dzieci nie jest w polskiej polityce\nspecjalnym wyjątkiem. Raczej odbija jej ogólniej-\nsze słabości. Żaden dotychczasowy rząd nie miał\nspójnej polityki społecznej. Słabością polskiego\nmyślenia i polskiej polityki jest „brak słuchu” na\ntakie problemy, brak cierpliwości, by się przez nie\nprzegryzać, i iluzoryczna wiara, że wzrost gospo-\ndarczy rozwiąże wszystkie problemy.\n„Brak zrozumienia przez kolejne rządy ko-\nnieczności pilnego opracowania programu polityki\nludnościowej sprawił, że Rządowa Rada Ludno-\nściowa postanowiła opracować własny program” -\npisze wprost jego współautorka prof. Irena Kotow-\nska. Program dopiero powstaje, ale jakoś trudno\nsobie wyobrazić, że coś w polskiej rzeczywistości\nzmieni, jeżeli nie dokona się zmiana w świadomo-\nści. To znaczy, jeżeli my i nasza klasa polityczna\nnie damy się przekonać, że brak dzieci stanowi\nstrategiczne wyzwanie, z którym musimy się zmie-\nrzyć.\nPróbny egzamin maturalny z wiedzy o społeczeństwie\nArkusz egzaminacyjny II\nKażdy rząd coś w sprawie dzieci robi i może\nzaprezentować jakiś swój urzędowy optymizm, ale\nprowadzone nieustannie reformy mają w istocie\ntylko jeden wyrazisty i niezmienny skutek - ogra-\nniczanie kosztów. Koszty oczywiście są ważne, ale\ndwie rzeczy warto sobie wreszcie uświadomić. Po\npierwsze nic dobrego nas nie może czekać, jeżeli o\npolityce demograficznej (i w ogóle o polityce spo-\nłecznej) nie zaczniemy myśleć jak o inwestycjach\nniezbędnych, byśmy jako tako przetrwali. Po dru-\ngie, że wydatki są często mniej ważne od dobrych\nrozwiązań\ninstytucjonalnych.\nTakie\nmyślenie\nw Polsce się nie przyjmuje. Nie tylko dlatego, że\nrządzi „logika kosztów”, lecz także dlatego, że\n„logika inwestycji” wymagałaby racjonalizowania\ndecyzji i określenia celów. A to jest politycznie i\nintelektualnie trudne.\nW dużej mierze to właśnie „logika koszów”\n(które trzeba ciąć) powoduje, że polska polityka\nspołeczna ogranicza się do zatykania dziur i\n„świadczeń” dla grup upośledzonych. Jak to ujęła\nprof. Kotowska, podsumowując politykę demogra-\nficzną III Rzeczpospolitej, świadczenia „przybrały\ngłównie charakter socjalny, mający na celu wspie-\nranie rodzin ubogich”. Oczywiście dzieci, które się\nurodziły, powinny mieć możliwie godne dzieciń-\nstwo. Ale potrzebny jest też program pozytywny.\nWarto więc przed rządowym decydentem postawić\nbrutalne pytanie: do czego w istocie zmierza? Czy\njego celem jest sytuacja, w której rosnąca część\ndzieci będzie się rodziła i wychowywała w słabych\nekonomicznie rodzinach (takich, dla których sym-\nboliczne zasiłki stanowią istotną zachętę). Czy też\nmożliwa jest jakaś szczególna aktywność rządu\nzmierzająca do tego, żeby zwiększyć skłonność\nprokreacyjną w środowiskach, które radzą sobie w\ndzisiejszej rzeczywistości? Tu nie potrzeba zasił-\nków ani wielkich kosztów. Potrzeba głównie zmian\ninstytucjonalnych.\nŹródło: Polityka, 14 sierpnia 2004 r.\nB. [0-2 pkt] Wymień w sześciu punktach wady polityki rządu RP wobec rodziny w latach\n90-tych.\nDo 2050 r. ludność Polski będzie malała śred-\nnio o milion osób na dekadę. [ ] Już do 2030 r.\npowstanie na terenie kraju sporo obszarów depopu-\nlacyjnych, czyli takich, gdzie liczba ludności spada.\nPrognozy przewidują, że wzrośnie ona jedynie w\nczterech województwach: lubuskim, małopolskim,\npodlaskim i pomorskim. Depopulacja dotknie wielu\nmiast. [ ] Choć wiek rozrodczy osiągnęły już ty-\nsiące Polek urodzonych w latach ostatniego wyżu\ndemograficznego z początku lat 80., to i tak w Pol-\nsce rodzi się dziś coraz mniej dzieci. [ ]\nJeśli obserwowane dziś tendencje się utrwalą,\nto zdaniem demografów ponad jedna trzecia kobiet\ni mężczyzn, którzy wkroczyli w wiek matrymonial-\nny, nie zawrze małżeństwa, a to w zasadniczy spo-\nsób naruszy nam zastępowalność pokoleń. [ ]\nPolska stojąc na progu depopulacji nie ma dziś ani\nwyraźnie określonej polityki rodzinnej (nie wszyst-\nko można zwalać na dziurę w budżecie i zapowia-\ndaną reformę finansów publicznych), ani polityki\nmigracyjnej, która pozostaje suwerenną sprawą\nkażdego kraju Unii Europejskiej.\nŹródło: Polityka, 14 sierpnia 2004 r.\nC.\n1. [0-1 pkt] Wymień obszary niezagrożone depopulacją w Polsce.\n2. [0-2 pkt] Podaj trzy przyczyny zjawiska depopulacji w Polsce.\nPróbny egzamin maturalny z wiedzy o społeczeństwie\nArkusz egzaminacyjny II","answer":"C","answer_text":"26.\nC.\n2.\n- spadek liczby urodzeń\n- spadek liczby małżeństw\n- brak konkretnej polityki prorodzinnej państwa\n- błędna polityka migracyjna\n0-2\n2 p. za 3,\n1 p. za 2\npoprawnie\nwymienione\nprzyczyny\n0-8\n1. powszechność przestępczości w elitach rządzących i go-\nspodarce, zjawisko powszechne, „normalne\"\n0-1","solution":null,"image":"img/wos-2004-grudzien-probna-rozszerzona/zad-26.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura próbna · grudzień 2004 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura próbna"},{"id":"wos-2004-grudzien-probna-rozszerzona/zad/27","paper_id":"wos-2004-grudzien-probna-rozszerzona","number":"27","points":3,"ptype":"open","subject":"wos","category":"probna","year":2004,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 27. (3 pkt)\nNa podstawie rysunku Henryka Sawki odpowiedz na następujące pytania:\n1. [0-1 pkt] Podaj, na jakie negatywne zjawisko funkcjonowania władzy zwraca uwagę\nautor.\n2. [0-2 pkt] Wyjaśnij, na czym to zjawisko polega. Podaj dwa przykłady.\nPróbny egzamin maturalny z wiedzy o społeczeństwie\nArkusz egzaminacyjny II","answer":null,"answer_text":"27.\n2. powiązanie świata polityki i ekonomii, lobbing, afery\ngospodarcze, korupcja, np.: afera Rywina, afera Orlenu,\nsprawa Starachowicka\n0-2\n0-3\n1. wiek przedprodukcyjny - do 2010 ostry spadek, następnie\nłagodniejszy spadek do 2025, wiek poprodukcyjny - gwał-\ntowny wzrost\n0-2\nA.\n2. procent ludności w wieku produkcyjnym będzie spadać w\npodobnym tempie jak procent ludności w wieku przedpro-\ndukcyjnym, ponieważ liczby te są od siebie ściśle uzależnio-\nne\n0-2\n1.\n- nowy wzorzec rodziny\n- wydłużanie przeciętnego czasu życia Polaka, starzenie się\nspołeczeństwa\n- migracje zewnętrzne(np. do krajów Unii)\n- spadek liczby urodzeń, wzrost liczby zgonów\n- obszary depopulacyjne - województwa z małymi perspek-\ntywami rozwoju, w których spada liczba ludności\n0-2","solution":null,"image":"img/wos-2004-grudzien-probna-rozszerzona/zad-27.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura próbna · grudzień 2004 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura próbna"},{"id":"wos-2004-grudzien-probna-rozszerzona/zad/28","paper_id":"wos-2004-grudzien-probna-rozszerzona","number":"28","points":15,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"probna","year":2004,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 28. (15 pkt)\nPoniższe dane (dotyczące zadań A, B, C) obrazują wyniki badań przeprowadzonych\nna zlecenie tygodnika Polityka. Dotyczą problemu „starzenia się” społeczeństwa III RP.\nA. Zapoznaj się z zamieszczonymi niżej materiałami i odpowiedz na podane pytania:\nWykres nr 1.\nWykres nr 2.\nStarcy przyszłością narodu\nŹródło: Polityka, 7 grudzień 2002 r.\n1. [0-2 pkt] Na podstawie analizy wykresu nr 1, określ tendencje zmian ilościowych\nludności w wieku przedprodukcyjnym i poprodukcyjnym na przestrzeni lat 2005-\n2025.\n2. [0-2 pkt] Na podstawie analizy wykresów nr 1 i nr 2, wyjaśnij zależność między pro-\ncentem ludności w wieku przedprodukcyjnym a procentem ludności w wieku pro-\ndukcyjnym.\nB. Dokonaj analizy wykresu i wykonaj poniższe polecenia:\nWykres nr 3.\nStarcy przyszłością narodu\nŹródło: Polityka, 7 grudzień 2002 r.\nPróbny egzamin maturalny z wiedzy o społeczeństwie\nArkusz egzaminacyjny II\n1. [0-2 pkt] Na podstawie analizy wykresu nr 3, wyjaśnij, dlaczego w Polsce w ostatnich\nlatach notujemy ujemny przyrost naturalny. Podaj dwa argumenty.\n2. [0-1 pkt] Wyjaśnij pojęcie ujemny przyrost naturalny.\nC. Dokonaj analizy wykresu i wykonaj poniższe polecenie:\nWykres nr 4.\nCoraz mniej dzieci\nŹródło: Polityka Nr 14, sierpień 2004.\n[0-4 pkt] Na podstawie wykresu nr 4 dokonaj interpretacji problemu związanego\nz malejącą w Polsce liczbą urodzeń. Napisz, dlaczego tak się dzieje, i podaj cztery po-\ntwierdzające argumenty.\nPróbny egzamin maturalny z wiedzy o społeczeństwie\nArkusz egzaminacyjny II\nD. Dokonaj analizy wykresów i wykonaj polecenia:\nPoniższe wykresy obrazują wyniki badań przeprowadzonych na zlecenie Gazety Wy-\nborczej. Dotyczą problemu korupcji w III RP.\nWykres nr 5.\nGdzie najwięcej korupcji?\nŹródło: Gazeta Wyborcza, 10 września 2004 r.\nWykres nr 6.\nCzy Twoim zdaniem są politycy, którzy czerpią nieuprawnione korzyści z pełnionych funkcji?\nŹródło: Gazeta Wyborcza, 10 września 2004 r.\n1. [0-2 pkt] Przeanalizuj wykresy nr 5 i 6 i wymień dwa obszary funkcjonowania pań-\nstwa najbardziej narażone na korupcje.\n2. [0-2 pkt] Porównaj oceny zjawiska korupcji w świecie polityki w opiniach dwóch\nbadanych grup respondentów. Wyjaśnij, z czego wynika zróżnicowanie oceny.\nPróbny egzamin maturalny z wiedzy o społeczeństwie\nArkusz egzaminacyjny II","answer":null,"answer_text":"28.\nB.\n2. przewaga zgonów nad urodzeniami\n0-1\n0-15\nPróbny egzamin maturalny z wiedzy o społeczeństwie - Arkusz egzaminacyjny II - grudzień 2004 r.\nC.\nkoszty utrzymania dziecka,\nmoda,\nchoroby,\nzubożenie społeczeństwa,\nniechęć do podejmowania zobowiązań,\nstrach,\nkariera,\nzmiana statusu kobiety\n0-4\n4 p. za 4\nargumenty\n3 p. za 3,\n2 p. za 2,\n1 p. za 1\nargument\n1.\npolityka (grupa sprawująca władzę)\nsłużba zdrowia\n0-2\nD.\n2.\nwedług ogółu Polaków - świat polityki i ludzie sprawujący\nwładzę,\nwedług posłów - służba zdrowia, samorząd terytorialny;\nwynika to z faktu obrony własnej pozycji politycznej i braku\notwartości na krytykę, niechęci do przyznania się do winy i\nbłędów.\n0-2","solution":null,"image":"img/wos-2004-grudzien-probna-rozszerzona/zad-28.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura próbna · grudzień 2004 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura próbna"},{"id":"wos-2004-grudzien-probna-rozszerzona/zad/29","paper_id":"wos-2004-grudzien-probna-rozszerzona","number":"29","points":34,"ptype":"open","subject":"wos","category":"probna","year":2004,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 29. (34 pkt)\nTemat nr 1.\n„Demokracja to najgorsza forma rządu, z wyjątkiem wszystkich innych form”.\nOdnieś tę myśl Winstona Churchila do wybranych przykładów funkcjonowania reżi-\nmów politycznych na świecie w XX wieku.\nTemat nr 2.\nSłabości polskiego społeczeństwa w dobie transformacji ustrojowej lat 90-tych.\nRozważ problem na czterech wybranych przykładach, odwołując się do materiałów źró-\ndłowych, zawartych w arkuszu II.\nWybieram Temat nr\nPróbny egzamin maturalny z wiedzy o społeczeństwie\nArkusz egzaminacyjny II\nPróbny egzamin maturalny z wiedzy o społeczeństwie\nArkusz egzaminacyjny II\nPróbny egzamin maturalny z wiedzy o społeczeństwie\nArkusz egzaminacyjny II","answer":null,"answer_text":"29.\nTemat 1.\n„Demokracja to najgorsza forma rządu, z wyjątkiem wszystkich innych\nform”. Odnieś tę myśl Winstona Churchila do wybranych przykładów funk-\ncjonowania reżimów politycznych na świecie w XX wieku.\n0-34","solution":null,"image":"img/wos-2004-grudzien-probna-rozszerzona/zad-29.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura próbna · grudzień 2004 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura próbna"}]}