{"paper":{"id":"wos-2004-styczen-probna-rozszerzona","subject":"wos","category":"probna","year":2004,"month":"styczen","level":"rozszerzona","variant":null,"exam_pdf":"wos-2004-styczen-probna-rozszerzona/wos-2004-styczen-probna-rozszerzona.pdf","key_pdf":"wos-2004-styczen-probna-rozszerzona-odpowiedzi/wos-2004-styczen-probna-rozszerzona-odpowiedzi.pdf","question_count":9,"source_label":"WOS · Matura próbna · styczeń 2004 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura próbna"},"questions":[{"id":"wos-2004-styczen-probna-rozszerzona/zad/26","paper_id":"wos-2004-styczen-probna-rozszerzona","number":"26","points":5,"ptype":"open","subject":"wos","category":"probna","year":2004,"month":"styczen","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 26. (5 pkt)\nZapoznaj się ze źródłami A i B oraz wykonaj polecenia.\nŹródło A Rozwój ludności świata w czasach nowożytnych.\nLudność świata w czasach nowożytnych (mln osób)\nKontynenty\n[1] r.\n1000 r.\n1500 r.\n1750 r.\n1900 r.\n1950 r.\n1970 r.\n1980 r.\n1990 r.\n2000 r.\nAzja\n205\n185\n295\n520\n920\n1355\n2091\n2579\n3138\n3642\nEuropa\n(+ dawny ZSRR)\n40\n45\n80\n165\n430\n572\n702\n749\n772\n826\nAfryka\n35\n40\n55\n90\n145\n217\n354\n470\n633\n814\nAmeryka Pół-\nnocna i Łacińska\n16\n32\n42\n20\n160\n380\n509\n612\n719\n822\nAustralia i\nOceania\n1\n1\n1\n2\n6\n13\n19\n23\n26\n30\nŚwiat ogółem\n297\n303\n473\n797\n1661\n2537\n3675\n4433\n5288\n6134\nŹródło: Ziemia. Liczby, fakty, ilustracje. Wydawnictwo Kurpisz, Poznań 2001, s.406.\nŹródło B Piramidy wiekowe\nŹródło: „Polityka” nr 19 z 10.05.2003r., s. 75.\nNa podstawie źródła A i wiedzy pozaźródłowej:\na) Wyjaśnij, dlaczego zmieniła się populacja Europy w ciągu ostatniego stulecia. Wykorzystaj dwa\nargumenty.\nb) Wyjaśnij, dlaczego zmieniła się populacja w Ameryce Łacińskiej w ciągu ostatniego stulecia.\nWykorzystaj dwa argumenty.\nc) Napisz, o ile zmienił się udział Europy w całkowitej populacji świata w ostatnim stuleciu.\nWynik podaj w procentach.\nd) Przedstaw zmiany w rozkładzie zaludnienia między Starym (Europa, Azja, Afryka) a Nowym\nŚwiatem (Ameryka Północna, Ameryka Południowa, Australia i Oceania). Uwzględnij\nw odpowiedzi rok 1500, 1900 i 2000.\nNa podstawie źródła B i wiedzy pozaźródłowej:\ne) Nazwij problem przedstawiony graficznie w tym źródle i wymień 3 przyczyny tego zjawiska.\nOdpowiedzi zapisz w tabeli.\nProblem:\n1.\n2.\nPrzyczyny\n3.","answer":null,"answer_text":"26.\nc)\nzmniejszył się o 12,42%, [spadek z 25,88% do\n13,46%]\n1 pkt za\nokreślenie\nstopnia\nspadku\n5 pkt\n2\nd)\nzmniejsza się zaludnienie Starego Świata a\nwzrasta Nowego Świata [w 1500r. Stary Świat\nzamieszkiwało 93% ludności globu, w 1900-\n90%, a u progu 2000r.- 86%.]\n1 pkt - za\nzmniejszenie\nludności i za\nokreślenie\nzmniejszenia\nludności w\nprocentach\ne)\nstarzenie się ludności\nZdający może uwzględnić przyczyny, np.:\nspadek dzietności kobiet, kontrola urodzeń np.\nw Japonii, Chinach czy w Indiach, spadek\nwspółczynnika\nzgonów,\nwydłużanie\nsię\nprzeciętnego\ntrwania\nżycia,\nwzrastająca\nświadomość, planowanie rodziny, poprawa\nzdrowotności społeczeństw\n1 pkt za\ncałość\na)\nKraje arabskie:\nZjednoczone Emiraty Arabskie, Katar, Kuwejt,\nArabia Saudyjska.\n„Arabska bomba demograficzna”-gwałtowny\nwzrost liczby ludności w krajach arabskich.\n1 pkt","solution":null,"image":"img/wos-2004-styczen-probna-rozszerzona/zad-26.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura próbna · styczeń 2004 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura próbna"},{"id":"wos-2004-styczen-probna-rozszerzona/zad/27","paper_id":"wos-2004-styczen-probna-rozszerzona","number":"27","points":4,"ptype":"open","subject":"wos","category":"probna","year":2004,"month":"styczen","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 27. (4 pkt)\nNa podstawie źródła C wykonaj polecenia.\nŹródło C Średni roczny wzrost liczby ludności wybranych krajów w latach 1969-1995.\nŹródło: Ziemia. Liczby, fakty, ilustracje. Wydawnictwo Kurpisz, Poznań 2001, s.409.\na) Wymień\nnazwy\nwszystkich krajów\narabskich\ni\nwyjaśnij\nsens\nsformułowania:\n„arabska bomba demograficzna”.\nb) Wykorzystując wiedzę pozaźródłową, podaj pięć przyczyn zjawiska „arabskiej bomby\ndemograficznej”.\n1)\n2)\n3)\n4)\n5)\nc) Wykorzystując dane ze źródła C i wiedzę pozaźródłową, przedstaw przyczyny\ni konsekwencje społeczne wzrostu liczby ludności w Europie. Uwzględnij po trzy różne\nprzyczyny i skutki.\nPrzyczyny\nSkutki\n1.\n1.\n2.\n2.\n3.\n3.","answer":null,"answer_text":"27.\nb)\nZdający powinien uwzględnić przyczyny:\nwysoki przyrost naturalny, postęp medycyny,\nzmniejszenie śmiertelności dzieci, migracje\nzarobkowe, tradycje rodziny wielodzietnej,\nzubożenie ludności, głód, bezrobocie, fanatyzm\nreligijny (wysoki współczynnik dzietności,\nspadek umieralności)\n1 pkt za pięć\nprzyczyn\nc)\nZdający może uwzględnić przyczyny:\n-ujemny przyrost naturalny,\n-emigracja zarobkowa,\n-niski współczynnik urodzeń,\n-choroby cywilizacyjne.\nSkutki:\n-starzenie się społeczeństwa,\n-problemy z emeryturami,\n-problemy związane z ubezpieczeniami\nspołecznymi.\n1 pkt za trzy\nprzyczyny,\n1 pkt za trzy\nskutki\n4 pkt","solution":null,"image":"img/wos-2004-styczen-probna-rozszerzona/zad-27.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura próbna · styczeń 2004 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura próbna"},{"id":"wos-2004-styczen-probna-rozszerzona/zad/28","paper_id":"wos-2004-styczen-probna-rozszerzona","number":"28","points":4,"ptype":"open","subject":"wos","category":"probna","year":2004,"month":"styczen","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 28. (4 pkt)\nZapoznaj się ze źródłem D i na tej podstawie wykonaj podane niżej polecenia.\nŹródło D. Choroba masowej zagłady.\nŹródło: „Rzeczpospolita” nr 277 z 28.11.2004 r.\na) Uzasadnij, że „AIDS jest chorobą masowej zagłady.” Wykorzystaj dwa argumenty.\nb) Wpisz do tabeli dane z dwóch wybranych obszarów: Europy Zachodniej i Afryki. Na tej\npodstawie wyciągnij dwa wnioski, wraz z uzasadnieniami, dotyczące zestawienia tych par\ndanych: 1) zgony i nowo zarażeni HIV; 2) zgony i żyjący z HIV.\nObszar\nNowo zarażeni HIV\nZgony z powodu AIDS\nŻyjący z HIV\nEuropa Zachodnia\nAfryka\nWniosek 1)\nUzasadnienie:\nWniosek 2)\nUzasadnienie:","answer":null,"answer_text":"28.\na)\nZdający może uwzględnić:\nnp.\nepidemia\nAIDS\nna\nwszystkich\nkontynentach rozprzestrzenia się w postępie\ngeometrycznym, duża liczba zgonów, duża\nliczba nowo zarażonych.\nNależy uznać każdą logiczną odpowiedź\nzdającego[może posłużyć się danymi]\n1 pkt\n4 pkt\n3\nb)\nEuropa Zachodnia:\nZgony z powodu AIDS-3,4 tys.\nNowo zarażeni HIV-40 tys.\nŻyjący z HIV-680 tys.\nAfryka:\nZgony z powodu AIDS -2400 tys.\nNowo zarażeni HIV-3400 tys.\nŻyjący z HIV-28200 tys.\nWnioski, np.:\n1) Jeden z:\na)\nw Afryce jest bardzo duża liczba osób\nnowo zarażonych oraz jest bardzo duża\nliczba zgonów w porównaniu z Europą\nZachodnią,\nb)\nW Europie Zachodniej proporcja nowo\nzarażonych do liczby zgonów jest\nznacznie większa niż w przypadku\nAfryki.\nW uzasadnieniu zdający powinien powołać się\nna konkretne dane (liczby bezwzględne lub\nprocenty).\n2) Porównanie śmiertelności na HIV z liczbą\nżyjących z HIV w Europie świadczy o\nznacznie wyższym poziomie opieki\nmedycznej w porównaniu z Afryką.\nW uzasadnieniu zdający może uwzględnić\nkonkretne liczby, jak również wykorzystać\nwiedzę\npozaźródłową\n(leki,\nszczepionki,\nhospitalizacja, profilaktyka itp.).\n1 pkt za\nprawidłowe\nwypełnienie\ntabeli,\npo 1 pkt za\nkażdy\nwniosek i\nuzasadnienie\n(razem 2 pkt)","solution":null,"image":"img/wos-2004-styczen-probna-rozszerzona/zad-28.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura próbna · styczeń 2004 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura próbna"},{"id":"wos-2004-styczen-probna-rozszerzona/zad/29","paper_id":"wos-2004-styczen-probna-rozszerzona","number":"29","points":4,"ptype":"open","subject":"wos","category":"probna","year":2004,"month":"styczen","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 29. (4 pkt)\nZapoznaj się ze źródłami E i F oraz wykonaj polecenia.\nŹródło E Struktura pozyskiwania energii elektrycznej w wybranych krajach.\nŹródło: Ziemia. Liczby, fakty, ilustracje, Wydawnictwo Kurpisz, Poznań 2001, s. 54.\nŹródło F\nŹródło: Andrzej Mleczko: Z deszczu pod rynnę, Warszawa 1992, s.71.\nNa podstawie źródła E:\na) Wypisz po jednej nazwie państwa, w którym dominującym źródłem pozyskiwania energii\nelektrycznej są odpowiednio elektrownie: jądrowa, cieplna, wodna oraz określ w przybliżeniu\nprocentowy stopień pozyskiwania energii z tych źródeł.\nElektrownia jądrowa -\nElektrownia cieplna -\nElektrownia wodna -\nb) Wykorzystując wiedzę pozaźródłową, napisz po dwie przykładowe korzyści i zagrożenia\nkażdego z podanych źródeł energii.\nEnergetyka cieplna\nEnergetyka wodna\nEnergetyka jądrowa\nZagrożenia\nKorzyści\nc) Na podstawie źródła F wyjaśnij, na czym polega podobieństwo pomiędzy interpretacją\nrzeczywistości na rysunku Andrzeja Mleczki a rozwojem energetyki jądrowej.","answer":null,"answer_text":"29.\na)\nelektrownia jądrowa - Francja ponad 70%;\nelektrownia cieplna - Arabia Saudyjska 100%;\nelektrownia wodna - Norwegia ok. 99%.\n1 pkt\n4 pkt\n4\nb)\nZdający\nmoże\nuwzględnić\nkorzyści\ni\nzagrożenia każdego źródła energii, zdający\nmoże\nwskazać\ndwa\nspośród\npodanych\nprzykładów lub może podać inne, jeżeli będą\nprawidłowe, należy uznać.\nEnergetyka cieplna\nzagrożenia:\nnp.\nzmniejszenie\nzasobów\nsurowcowych, zniszczenie środowiska;\nkorzyści: np. zastosowanie nowych technologii\nodsiarczania i odpylani\nprace nad technologią spalania łupek, piasku\nbitu.\nEnergetyka wodna\nzagrożenia:\nnp.\nnegatywny\nwpływ\nna\nśrodowisko naturalne, naruszony naturalny\nbieg rzek przez betonowe tamy,\nzniszczony krajobraz, wysiedlanie ludności z\nobszarów zalanych przez sztuczne zbiorniki;\nkorzyści: np. chronią przed powodziami,\nmagazynują\nwodę\nw\nczasie\nopadów\na\nrozdzielają w czasie suszy, małe koszty\nbudowy elektrowni.\nEnergetyka jądrowa\nzagrożenia: np. awarie elektrowni (Czarnobyl),\nskładanie odpadów promieniotwórczych,\nkorzyści: np. dynamiczny rozwój.\npo 1 pkt za\npodanie po\njednej\nkorzyści i\nzagrożeniu\nkażdego\n(łącznie\ntrzech) źródła\nenergii\n(razem 2 pkt)\nc)\nZ rysunku A. Mleczki można odczytać, np., że\ndziałania człowieka (np. ekologia) mogą\nrównież odwrócić się przeciwko niemu.\nEnergetyka\njądrowa\nmoże\nbyć\nrównież\nzagrożeniem dla świata (awarie, odpady\npromieniotwórcze).\n1 pkt","solution":null,"image":"img/wos-2004-styczen-probna-rozszerzona/zad-29.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura próbna · styczeń 2004 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura próbna"},{"id":"wos-2004-styczen-probna-rozszerzona/zad/30","paper_id":"wos-2004-styczen-probna-rozszerzona","number":"30","points":2,"ptype":"open","subject":"wos","category":"probna","year":2004,"month":"styczen","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 30. (2 pkt)\nNa podstawie źródła G i wiedzy pozaźródłowej wykonaj podane niżej polecenia.\nŹródło G\n„( ) Truizmem jest stwierdzenie, że konflikty etniczne są jednym z największych wyzwań dla\nbezpieczeństwa międzynarodowego. ( ) Granice polityczne, zarówno w Europie Środkowo-\n-Wschodniej, jak i w większości części Europy Zachodniej, nie pokrywają się z etnicznymi.\nPodobnie cały region Europy nie jest odporny na wpływ różnego rodzaju radykalizmów i ruchów\no zabarwieniu populistycznym czy też nacjonalistycznym. Etnizacja polityki stała się faktem,\nodczuwalnym nie tylko na Bałkanach i podziały w Europie rosną, co jest, być może paradoksalnie\nzwiązane z procesami modernizacji, integracji oraz globalizacji. Bo „im bardziej warunki\ncywilizacyjne się do siebie upodabniają, tym bardziej ludzie zabiegają o indywidualizującą ich\ntożsamość, zwracają się ku swym tradycjom - etnicznym, językowym czy religijnym.”\nŹródło: Unia Polska z 27.11.2000 r., s.14\na) Udowodnij, podając 2 przykłady problemów lub wydarzeń w Europie, że teza wypowiedziana\nprzez Ursa Altermatta (zdanie podkreślone w źródle umieszczonym powyżej) jest aktualna również\ndzisiaj.\nProblemy lub wydarzenia w Europie\n1)\n2)\nb) Wymień trzy różnorodne źródła konfliktów etnicznych (narodowościowych) w Europie.\nŹródła konfliktów etnicznych w Europie\n1)\n2)\n3)","answer":null,"answer_text":"30.\na)\nZdający\nmoże\nwskazać\ndwa\nspośród\npodanych przykładów lub może podać inne,\njeżeli będą prawidłowe, należy je uznać.\nNp.: działalność separatystów baskijskich\nw Hiszpanii, problem Walonów w Belgii,\nIRA w Irlandii [Wielkiej Brytanii],\nproblem Arabów we Francji, nacjonalizm\nserbski.\n1 pkt\n2 pkt\n5\nb)\nZdający może wskazać trzy spośród\npodanych przyczyn lub może podać inne,\njeżeli będą prawidłowe, należy je uznać.\nNp.:\n- problem zakorzeniony w świadomości\nnarodowej i odmiennych wizjach świata\nposzczególnych grup etnicznych,\n- problem asymilacji mniejszości\nnarodowych, np. mniejszości rosyjskiej\nna Łotwie i w Estonii czy tureckiej w\nNiemczech,\n- przepaść pomiędzy normami prawnymi a\npraktyką dnia codziennego,\n- rasizm, ksenofobia,\n- rozpad Jugosławii,\n- spory terytorialne.\n1 pkt za trzy\nprzyczyny","solution":null,"image":"img/wos-2004-styczen-probna-rozszerzona/zad-30.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura próbna · styczeń 2004 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura próbna"},{"id":"wos-2004-styczen-probna-rozszerzona/zad/31","paper_id":"wos-2004-styczen-probna-rozszerzona","number":"31","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"probna","year":2004,"month":"styczen","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 31. (1 pkt)\nNa podstawie źródła H i wiedzy pozaźródłowej odpowiedz na pytanie, czy współcześnie państwom\neuropejskim zagraża utrata tożsamości narodowej. Swoją odpowiedź uzasadnij.\nŹródło H\n„( ) W społeczeństwach wielonarodowych, takich jakie były w ZSRR i dawnej Jugosławii,\nwytwarzanie się nowej tożsamości narodowej czy ponadnarodowej było zjawiskiem dość rzadkim\ni zdaje się, w znacznym stopniu sztucznym. Podobnie mało zaawansowane są procesy tworzenia się\ntożsamości ponadnarodowej w integrującej się ekonomicznie, politycznie, a przecież i kulturowo\nUE. A więc utrata tożsamości narodowej w ponadnarodowych strukturach politycznych nie jest\nzależna od stopnia dobrowolności uczestnictwa czy atrakcyjności tych struktur. Wydaje się,\nże tożsamość narodowa jest w bardzo niewielkim stopniu zagrożona przez tworzenie się\nspołeczeństw pluralistycznych. ( )\nTożsamość może być zagrożona wtedy, gdy rozpadają się trwałe, historyczne więzi na\npoziomie lokalnym. Nie wydaje się do utrzymania teza, że powstawanie ojczyzn ideologicznych\nczyni ojczyzny prywatne czymś niepotrzebnym czy mało istotnym.\nOjczyzny prywatne mogą tracić relatywnie swą rolę w pewnych okresach historycznych, ale\ntrwają i są ważne. Właśnie rozpad (szeroko rozumiany) ojczyzn prywatnych może stanowić\nzagrożenie także dla niektórych składników i podstaw tożsamości narodów.”\nŹródło: Materiały edukacyjne CODN.","answer":null,"answer_text":"31.\nZdający powinien uwzględnić:\nnp. przykłady ZSRR i Jugosławii świadczą, że\nsama struktura polityczna nie wystarczy aby\nwykorzenić tożsamość narodową i wykształcić\ntożsamość ponadnarodową.\n1 pkt za\nwyjaśnienie i\nza podanie\nprzykładu\n1 pkt\n6","solution":null,"image":"img/wos-2004-styczen-probna-rozszerzona/zad-31.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura próbna · styczeń 2004 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura próbna"},{"id":"wos-2004-styczen-probna-rozszerzona/zad/32","paper_id":"wos-2004-styczen-probna-rozszerzona","number":"32","points":4,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"probna","year":2004,"month":"styczen","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 32. (4 pkt)\na) Na podstawie wspomnień uchodźców zawartych w Źródle I i wiedzy pozaźródłowej przedstaw\ncztery argumenty za i cztery przeciw, które mógłbyś wykorzystać w dyskusji na temat: „Pomagać\nuchodźcom w Polsce czy nie?”\nŹródło I\n1. Mehmet: „Mieszkałem we wschodniej Turcji, którą zamieszkują Kurdowie. Mniejszość\nkurdyjska pozbawiona jest możliwości publicznego używania swojego języka i dostępu do kultury.\nNie ma żadnej autonomii politycznej. Cała moja rodzina zaangażowana była w politykę. Mój brat\nnależy do antytureckiej Robotniczej Partii Kurdystanu. W tej chwili przebywa w więzieniu i boję\nsię, że zostanie zabity przez żołnierzy. Ojciec spędził w więzieniu 15 miesięcy. Był właścicielem\nsklepu, ale zmuszono go do zamknięcia twierdząc, że pomaga partyzantom. Nie da się tam żyć.\nObawiałem się, że w końcu zostanę uwięziony. Wtedy postanowiłem wyjechać. ( ) Kiedy\nwyjeżdżałem z Turcji funkcjonariusze służb bezpieczeństwa powiedzieli mi na lotnisku: Wrócisz\ntutaj i wypijesz z nami herbatę. Ten rodzaj żartów oznacza, że wrócę i pójdę do więzienia. Mam\nnadzieję, że uda mi się sprowadzić rodzinę i że nie zostanę deportowany.”\n2. Maria: „Jestem niezamężną muzułmanką. Przez wiele lat byłam nauczycielką w irańskiej szkole.\nGdy do władzy doszli fundamentaliści zaczęły się moje kłopoty. Nie kryłam się ze swoimi\npoglądami i wbrew nakazom nie prowadziłam w szkole propagandy fundamentalistycznej.\nKierownik szkoły ostrzegł mnie, że w przypadku dalszej krytyki grozi mi postępowanie\ndyscyplinarne, łącznie ze zwolnieniem z pracy. Zostałam dwukrotnie zatrzymana na ulicy przez\nstrażników rewolucji i upominana za to, że nie noszę zasłony na twarzy. Za trzecim razem zostałam\nzłapana za to, że używam szminki do ust, zostałam zabrana na policję, potem skazano mnie na karę\nchłosty. Bałam się wrócić do pracy i wyjechałam z kraju.”\n3. Ivo: „Moja rodzina pochodzi z wioski w okolicach Foczy w środkowej Bośni. Mój dziadek\nchodził do meczetu. Po szkole wyjeżdżałem do Sarajewa i tam poznałem moją żonę. Byłem\nkelnerem w jednym z najlepszych hoteli w Sarajewie, żona pracowała jako sekretarka. Gdy\nwybuchła wojna w Chorwacji, nikt nie wierzył, że może ona nas w jakikolwiek sposób dotyczyć.\nW referendum wielu moich znajomych głosowało za niepodległością.\nGdy wybuchły w Bośni pierwsze walki i rozpoczął się ostrzał Sarajewa, postanowiłem\nzabrać rodzinę do matki na wieś. Uznałem, że tam będziemy bezpieczni. Wkrótce serbscy sąsiedzi\nzaczęli nas nachodzić i mówić, żebyśmy się wynosili. Zaczęliśmy się ukrywać w pobliżu domu\nw lesie. Do mojej matki, która została w domu pewnego dnia przyszli żołnierze i zaczęli\nwrzeszczeć na nią oraz grozić śmiercią, jeśli nie odnajdzie się syn. Słysząc to nie wytrzymałem\ni wyszedłem do nich. Powalili mnie i skopali. Potem zostałem zabrany do obozu, w którym było\nwielu takich jak ja. Codziennie pracowaliśmy w kopalni. Byliśmy głodni. Najgorsza była\nniepewność. Nie wiedziałem, co dzieje się z moją rodziną ani co ze mną zamierzają zrobić\nstrażnicy. Korzystając z mglistego deszczowego wieczoru oraz dobrej znajomości okolicy udało mi\nsię uciec. ( ) Znalazłem krewnych, którzy powiedzieli mi, że Serbowie wsadzili moją rodzinę wraz\nz innymi w autobus, który wysadził ich na granicy chorwackiej. Tam mieszkają w obozie dla\nuchodźców. Następne pół roku zajęło mi przedzieranie się przez linię kolejnych frontów, aby\ndotrzeć do rodziny.”\nŹródło: Historie uchodźców w materiałach UNHCR\nArgumenty „za”\nArgumenty „przeciw”\nb) Wykorzystując zamieszczone w źródle J informacje dotyczące przesłanek migracji\nprzymusowych (uchodźstwa), wykonaj polecenia.\nŹródło J. Przyczyny i rodzaje uchodźstwa.\nŹródło: Ziemia. Liczby, fakty, ilustracje, Wydawnictwo Kurpisz, Poznań 2001, s. 54\na) Wymień sześć rodzajów (typów) uchodźstwa we współczesnym świecie.\nA.\nB.\nC.\nD.\nE.\nF.\nb) Podaj dwie wspólne cechy, łączące wszystkie typy uchodźstwa.\n1)\n2)","answer":null,"answer_text":"32.\na)\nŹródło I\nZdający może wskazać po cztery przykłady\nspośród podanych niżej lub może podać\ninne, jeżeli będą prawidłowe, należy je\nuznać.\nArgumenty za, np.:\n1) uchodźcy to ludzie, którzy nie ze swojej\nwiny znaleźli się w dramatycznej sytuacji;\n2) uchodźcy nie mogą liczyć na pomoc ze\nstrony własnego państwa;\n3) w imię solidarności międzyludzkiej\npowinniśmy pomagać innym;\n4) w przeszłości Polacy wielokrotnie\npotrzebowali pomocy, otrzymywali schronienie\ni pomoc, a więc Polacy powinni spłacić ten\nsymboliczny dług;\n5) Polska jako kraj demokratyczny stoi na\nstraży praw człowieka, prawo do azylu to jedno\nz fundamentalnych praw człowieka, Polska\npodpisała międzynarodowe zobowiązania;\n6) Polska jako członek NATO zobowiązała się\nrozwiązywać problemy międzynarodowe i\nudzielać pomocy uchodźcom w imię zasady\nsolidaryzmu;\n7) Przestrzeganie umów międzynarodowych,\njest niezbędne jeśli nasz kraj ma być\npostrzegany jako odpowiedzialny partner w\nstosunkach międzynarodowych;\n8) Uchodźcy to ludzie, którzy mogą wzbogacić\nnasz kraj wnosząc ze sobą swoją kulturę i\nobyczaje. Przyczynić się do rozwoju\ngospodarczego kraju.\n1 pkt za\npodanie\nargumentów\nza\ni przeciw\n4 pkt\n7\nb)\nArgumenty przeciw, np.:\n1) nie jesteśmy winni temu, że w jakimś kraju\ntoczy się wojna lub prześladuje się ludzi,\ndlatego nie powinniśmy ponosić\nodpowiedzialności za skutki tych wydarzeń; nie\npowinniśmy być zmuszeni do pomagania\nuchodźcom, to nie nasza sprawa;\n2) w rzeczywistości wielu z tych, którzy starają\nsię o status uchodźcy czyni to z powodów\nekonomicznych a nie prześladowań;\n3) nasz kraj jest biedny, by mógł sobie\npozwolić na przyjmowanie takich ludzi;\nsprawę repatriacji Polaków z Kazachstanu.\n4) mamy duże bezrobocie, uchodźcy mogą\nzabierać miejsca pracy Polakom;\n5) państwa zachodnie usiłują przerzucić na nas\nproblem uchodźców, ponieważ same nie mogą\nsobie z tym poradzić;\n6) uchodźcy stanowią zagrożenie dla polskiej\nkultury i tożsamości narodowej;\n7) Polska stanowi miejsce czasowego pobytu, a\nkrajami docelowymi są kraje bogate.\nŹródło J\na) A. wojenne, B. polityczne, C. etniczne,\nD. religijne, E. ekologiczne,\nF. ekonomiczne\nb) - pobyt poza krajem obywatelstwa,\n- brak ochrony ze strony własnego\nkraju.","solution":null,"image":"img/wos-2004-styczen-probna-rozszerzona/zad-32.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura próbna · styczeń 2004 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura próbna"},{"id":"wos-2004-styczen-probna-rozszerzona/zad/33","paper_id":"wos-2004-styczen-probna-rozszerzona","number":"33","points":2,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"probna","year":2004,"month":"styczen","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 33. (2 pkt)\nPrzeanalizuj źródła K i L i wykonaj podane niżej polecenia.\nŹródło K\nEuropa po zamachu w Madrycie VIVA LA MUERTE!\n„( ) Berlina i Paryża nie dotyczy to wcale w mniejszym stopniu niż Rzymu, Londynu czy\nWarszawy. Francja zasługuje zresztą na osobny wyrok, bo odważa się stanowić prawo zakazujące\nnoszenia muzułmańskich chust w szkołach publicznych. Szalony Europejczyku! Nie czuj się\nnietykalny tylko dlatego, że przeciwstawiłeś się obaleniu reżimu Saddama Husajna! Jakakolwiek\nugoda nigdy nie jest warta tyle, ile ubezpieczenie od wszelkiego ryzyka. Uwagi rzeźników-\nislamistów nie ujdzie żaden gmach publiczny, żaden dworcowy peron, ani jedna ulica pełna\nprzechodniów. Ponad granicami płyną żałobne metafory: „pociąg śmierci”, „czarny dym śmierci”,\n„wiatr śmierci”. To odpowiedzi na zbrodnie, jakich dopuściliście się w świecie: ( ) w Iraku\ni w Afganistanie.”\nŹródło: „Rzeczpospolita”, nr 12 z 20-21 marca 2004 r., s. A5\na) Napisz nazwy wymienionych w tekście państw oraz wymień najważniejsze przyczyny\nzagrożenia każdego z nich ze strony islamskich terrorystów.\nŹródło L\nŹródło: „Rzeczpospolita”, nr 12 z 20-21 marca 2004 r., s. A5\nb) Wybierz jeden z zaproponowanych niżej tytułów do źródła L i podaj uzasadnienie swojego\nwyboru.\n1) Terroryzm rządzi światem.\n2) Kapitulacja Europy wobec terroryzmu.\n3) Porwanie Europy.\n4) Zagrożenie igrzysk olimpijskich.","answer":null,"answer_text":"33.\nb)\nNp.\nPorwanie\nEuropy:\npostać\nbiegnąca,\ntrzymająca drugą z symbolem europejskim\n(gwiazdki).\nJeżeli\nwyjaśnienie\njest\nsprzeczne\nz\nwybranym tytułem nie należy przyznać\npunktu.\n1 pkt\n2 pkt","solution":null,"image":"img/wos-2004-styczen-probna-rozszerzona/zad-33.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura próbna · styczeń 2004 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura próbna"},{"id":"wos-2004-styczen-probna-rozszerzona/zad/34","paper_id":"wos-2004-styczen-probna-rozszerzona","number":"34","points":34,"ptype":"open","subject":"wos","category":"probna","year":2004,"month":"styczen","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 34. (34 pkt)\n1) Wyjaśnij, czy zagrożenia cywilizacyjne mogą podważyć sprawne funkcjonowanie politycznej,\nspołecznej i ekonomicznej struktury współczesnego świata. W odpowiedzi uwzględnij źródła\numieszczone wyżej.\n2) Odwołując się do konkretnych przykładów, scharakteryzuj działania ONZ zmierzające do\nrozwiązania problemów politycznych współczesnego świata po 1990 r. W odpowiedzi uwzględnij\nźródła umieszczone wyżej.\nUwaga: Wypowiedź pisemna powinna mieć formę rozprawki lub eseju.\nWybieram temat:","answer":null,"answer_text":"34.1\n1.\na)\nb)\nc)\nTreść pracy\nWyjaśnij, czy zagrożenia cywilizacyjne mogą\npodważyć\nsprawne\nfunkcjonowanie\npolitycznej,\nspołecznej\ni\nekonomicznej\nstruktury\nwspółczesnego\nświata.\nW odpowiedzi uwzględnij wybrane źródła\numieszczone wyżej.\nZdający wyjaśnia pojęcie zagrożeń cywiliza-\ncyjnych, przedstawiając (wymieniając)\nmerytorycznie uzasadniony katalog zagrożeń\ncywilizacyjnych (za poprawną odpowiedź\nuznajemy wszystkie logiczne przykłady\nświadczące, że uczeń rozumie problem).\nZdający przedstawia skutki i wpływ\nprzeobrażeń cywilizacyjnych na sytuację\npolityczną na świecie. Np.:\n- podziały polityczne w skali globalnej: np.\nPółnoc-Południe,\n- procesy dezintegracji np. po rozpadzie ładu\njałtańskiego, w Afryce itp.,\n- problem zagrożenia pokoju i bezpieczeństwa,\n- terroryzm międzynarodowy i państwowy\n- ekstremizmy religijne,\n- zbrojenia nuklearne\n- problem uchodźców.\nZdający przedstawia skutki i wpływ\nprzeobrażeń cywilizacyjnych na sytuację\nekonomiczną świata. Np.:\n- deficyt surowców strategicznych i jego\nkonsekwencje (np. wojna o naftę , problem\nwody ),\n- kryzy energetyczny,\n- dysproporcje w produkcji i podziale\nżywności,\n- dysproporcje w rozwoju gospodarczym,\n- skutki globalizacji,\n- degradacja środowiska naturalnego,\nkataklizmy.\n34 pkt\n3 pkt\n3 pkt\n3 pkt\n34 pkt\n9\nd)\ne)\nf)\ng)\nh)\n2.\n3.\n4.\nZdający przedstawia skutki i wpływ\nprzeobrażeń cywilizacyjnych na społeczeństwa\nświata.\nNp.:\n- eksplozja demograficzna,\n- starzenie się społeczeństwa, niski\nwspółczynnik dzietności w krajach wysoko\nrozwiniętych,\n- kwestie zdrowotne: epidemie, choroby\ncywilizacyjne, problemy związane z opieką\nsocjalną w poszczególnych państwach,\n- głód, bezrobocie,\n- analfabetyzm,\n- dysproporcje w rozmieszczeniu kadry\ninżynieryjno- technicznej i naukowej,\n- zapóźnienie technologiczne,\n- migracje.\nZdający dostrzega wzajemne zależności\npomiędzy zagrożeniami politycznymi,\nspołecznymi, gospodarczymi i dokonuje oceny\nwybranych, różnorodnych zagrożeń\ncywilizacyjnych. Formułuje tezę stanowiącą\nodpowiedź na pytanie postawione w temacie.\nZdający wykorzystuje wybrane materiały\nźródłowe umieszczone powyżej.\nZdający jasno precyzuje swoje stanowisko,\ndobiera adekwatne argumenty.\nZdający dokonuje syntezy, formułuje\nproblemy, wyciąga wnioski.\nKompozycja\nPrzemyślana, spójna struktura pracy\nStyl i język\nPraca jednorodna stylistycznie, bezbłędna pod\nwzględem gramatycznym, leksykalnym,\nortograficznym, interpunkcyjnym.\nEstetyka\nCzytelne pismo, strukturalizacja pracy: akapity,\nmarginesy.\n3 pkt\n6 pkt\n4 pkt\n4 pkt\n4 pkt\n2 pkt\n1 pkt\n1 pkt\n34.2\n1.\nTreść pracy\nScharakteryzuj działania ONZ, odwołując\nsię do konkretnych przykładów, zmierzające\ndo rozwiązania problemów politycznych\nwspółczesnego świata po 1990r. W\nodpowiedzi uwzględnij wybrane źródła\numieszczone wyżej.\n34 pkt\n34 pkt\n10\na)\nb)\nc)\nZdający przedstawia uregulowania prawne\nwynikające z Karty Narodów Zjednoczonych\n(np.art.2, art.24) oraz kompetencje ONZ\n(organów ONZ) w sprawie rozwiązywania\nproblemów politycznych.\n1) misje mediacyjne,\n2) sankcje ONZ:\n- bez użycia sił wojskowych: częściowe lub\ncałościowe przerwanie stosunków\ngospodarczych, komunikacyjnych,\ndyplomatycznych.\n- sankcje wojskowe: blokady, demonstracja\nsiły,\n- pokojowe operacje wojskowe („błękitne\nhełmy”).\nZdający przedstawia wybrane, różnorodne\nproblemy polityczne na świecie po roku 1990.\nZdający powinien również uwzględnić\nproblemy występujące na różnych\nkontynentach.\nNp.\n1) Dezintegracja w postaci rozpadu\ndwubiegunowego systemu Wschód-\nZachód, „ładu jałtańskiego”,( systemu\njałtańsko-poczdamskiego),\n2) Rozpad bloku państw realnego\nsocjalizmu (Układu Warszawskiego,\nRWPG),\n3) Dążenia separatystyczne i nacjonalizm\nw państwach wielonarodowych,\n4) Poszukiwanie nowego ładu w\nstosunkach międzynarodowych:\n- współpraca z regionalnymi\nugrupowaniami integracyjnymi na\nwszystkich kontynentach,\n- destabilizacja polityczna w\nposzczególnych regionach,\n- niebezpieczeństwa wynikające z\nposiadania i wykorzystywania broni\natomowej,\n5) Wojny domowe i zbrojne konflikty na\npodłożu narodowościowym, etnicznym,\nreligijnym, sporów terytorialnych,\n6) Trudności w budowaniu i utrzymaniu\nstabilnych ustrojów politycznych,\n7) Terroryzm.\nZdający przedstawia działania ONZ i jej\nwyspecjalizowanych agend w celu\nprzeciwdziałania istniejącym zagrożeniom oraz\nw celu rozszerzenia sfer wolności i\nbezpieczeństwa społeczeństw na świecie.","solution":null,"image":"img/wos-2004-styczen-probna-rozszerzona/zad-34.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura próbna · styczeń 2004 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura próbna"}]}