{"paper":{"id":"wos-2009-maj-matura-rozszerzona","subject":"wos","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","variant":null,"exam_pdf":"wos-2009-maj-matura-rozszerzona/wos-2009-maj-matura-rozszerzona.pdf","key_pdf":"wos-2009-maj-matura-rozszerzona-odpowiedzi/wos-2009-maj-matura-rozszerzona-odpowiedzi.pdf","question_count":18,"source_label":"WOS · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"wos-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/1","paper_id":"wos-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"1","points":1,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1. (1 pkt)\nTyp zbiorowości, której członków łączą trwałe więzi emocjonalne to\nA. klasa.\nB. warstwa.\nC. wspólnota.\nD. zrzeszenie.","answer":"A","answer_text":"Zadanie 1.\nWiadomości i rozumienie\nWykazanie się znajomością poglądów autora\nna temat koncepcji człowieka.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wskazanie autora poglądu, iż człowiek jest istotą społeczną.\nPoprawna odpowiedź:\nA. Arystoteles","solution":null,"image":"img/wos-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/2","paper_id":"wos-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"2","points":1,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2. (1 pkt)\nKoncepcja państwa jako „stróża nocnego” zakłada, że\nA. państwo nie ingeruje w funkcjonowanie gospodarki.\nB. celem państwa jest zapewnienie dobrobytu wszystkim obywatelom.\nC. podstawą ustroju gospodarczego jest centralne sterowanie gospodarką.\nD. rolą państwa jest zapewnienie ogółowi obywateli bezpieczeństwa socjalnego.","answer":"D","answer_text":"Zadanie 2.\nWiadomości i rozumienie\nWykazanie się znajomością i rozumieniem pojęć\nz zakresu politologii.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wskazanie definicji państwa.\nPoprawna odpowiedź:\nD. polityczna organizacja społeczeństwa, suwerenna, terytorialna i uprawniona do stosowania\nprzemocy","solution":null,"image":"img/wos-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/3","paper_id":"wos-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"3","points":1,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3. (1 pkt)\nKomu i co nakazuje Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, gdy sejm nie udzieli wotum\nzaufania Radzie Ministrów powołanej przez Prezesa Rady Ministrów, którego\ndesygnował Prezydent RP?\nA. Nakazuje Prezydentowi RP skrócić kadencję sejmu.\nB. Nakazuje Prezydentowi RP powołać rząd mniejszościowy.\nC. Nakazuje Prezesowi Rady Ministrów powołać nową Radę Ministrów.\nD. Nakazuje sejmowi wybrać Prezesa Rady Ministrów.","answer":"D","answer_text":"Zadanie 3.\nWiadomości i rozumienie\nWykazanie się znajomością i rozumieniem zasad\nuczestniczenia obywateli w życiu publicznym.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wskazanie właściwego cenzusu wieku w odniesieniu\ndo czynnego prawa wyborczego w wyborach do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej.\nPoprawna odpowiedź:\nD. 18 lat","solution":null,"image":"img/wos-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/4","paper_id":"wos-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"4","points":1,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4. (1 pkt)\nNajwyższą instytucją polityczną Unii Europejskiej, nadrzędną w stosunku do organów\nWspólnot Europejskich, jest\nA. Rada Europy.\nB. Rada Europejska.\nC. Komisja Europejska.\nD. Parlament Europejski.","answer":"C","answer_text":"Zadanie 4.\nWiadomości i rozumienie\nWykazanie się znajomością i rozumieniem\nkompetencji władzy sądowniczej.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wskazanie organu stwierdzającego ważność wyborów\ndo Sejmu i Senatu w Polsce.\nPoprawna odpowiedź:\nC. Sąd Najwyższy","solution":null,"image":"img/wos-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/5","paper_id":"wos-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"5","points":3,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5. (3 pkt)\nWymień trzy konstytucyjne przypadki, kiedy wspólne obrady Sejmu i Senatu\nRzeczypospolitej Polskiej uznaje się za posiedzenie Zgromadzenia Narodowego.\n1\n2\n3\nPoziom rozszerzony\n3","answer":"B","answer_text":"Zadanie 5.\nWiadomości i rozumienie\nWykazanie się znajomością najważniejszych\nwspółczesnych dokumentów dotyczących praw\nczłowieka.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wskazanie nazwy dokumentu, na podstawie którego Europejski\nTrybunał Praw Człowieka rozpatruje skargi.\nPoprawna odpowiedź:\nB. Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności\nWiedza o społeczeństwie - poziom podstawowy\nKlucz punktowania odpowiedzi\n4","solution":null,"image":"img/wos-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/6","paper_id":"wos-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"6","points":1,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6. (1 pkt)\nW sierpniu 2007 roku Centrum Badania Opinii Społecznej przeprowadziło badanie,\nw którym poproszono respondentów o usytuowanie ugrupowań i partii politycznych\nw Polsce na skalach konserwatyzmu i liberalizmu (od - 2 do 2).\nNa podstawie poniższego rysunku rozstrzygnij, które zdania są prawdziwe, a które\nfałszywe. Wpisz w odpowiednie miejsca tabeli Prawda (zdanie prawdziwe) lub Fałsz\n(zdanie fałszywe).\n* Pod uwagę wzięto wyłącznie tych, którzy potrafili wyrazić swoje zdanie, pominięto odpowiedzi „trudno\npowiedzieć” i inne tego typu.\nŹródło: Społeczna percepcja konserwatyzmu i liberalizm, [w:] Komunikat z badań CBOS, Warszawa,\nsierpień 2007.\nZdania\nPrawda lub Fałsz\nA.\nWedług respondentów najbardziej konserwatywną, a zarazem\nnajbardziej antyliberalną partią jest Unia Polityki Realnej.\nB.\nRespondenci uważają, że na polskiej scenie politycznej partią\nzarówno antyliberalną, jak i antykonserwatywną jest Polska\nPartia Pracy.\nC.\nRespondenci spostrzegają Platformę Obywatelską jako partię\nantykonserwatywną i najbardziej liberalną.\nNr zadania\n1.\n2.\n3.\n4.\n5.\n6.\nMaks. liczba punktów\n1\n1\n1\n1\n3\n1\nWypełnia\negzaminator Uzyskana liczba punktów\nPoziom rozszerzony\n4","answer":"D","answer_text":"Zadanie 6.\nWiadomości i rozumienie\nWykazanie się znajomością i rozumieniem pojęć\nz zakresu socjologii.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wskazanie wyjaśnienia pojęcia mediacja.\nPoprawna odpowiedź:\nD. pośredniczenie osoby bezstronnej w sporze w celu ułatwienia stronom konfliktu\nosiągnięcia porozumienia","solution":null,"image":"img/wos-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/7","paper_id":"wos-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"7","points":2,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7. (2 pkt)\nDo podanych w tabeli wyjaśnień dopisz właściwe pojęcia.\nA.\nNabywanie przez człowieka systemu wartości, norm\ni wzorów zachowań obowiązujących w społeczeństwie.\nB.\nZjawisko polegające na zaniku więzi i osłabieniu norm,\nna których opiera się społeczeństwo.\nC.\nPostawa podporządkowania się, wbrew osobistym\npoglądom, wartościom i normom obowiązującym w danej\ngrupie społecznej.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7.\nWiadomości i rozumienie\nWykazanie się znajomością i rozumieniem pojęć\nz zakresu politologii.\n0-3\nZdający otrzymuje po 1 punkcie za wymienienie każdego typu legitymizacji władzy.\nPoprawne odpowiedzi:\nLegitymizacja przez tradycję oraz legitymizacja przez prawo, oraz legitymizacja przez\ncharyzmę.\nUwaga: Zdający może użyć określeń synonimicznych w odniesieniu do każdego typu\nlegitymizacji władzy.","solution":null,"image":"img/wos-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/8","paper_id":"wos-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"8","points":2,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8. (2 pkt)\na) Wyjaśnij, na czym polega konstruktywne wotum nieufności.\nb) Podaj główną konsekwencję tej procedury.","answer":"A, C","answer_text":"Zadanie 8.\nKorzystanie z informacji\nUporządkowanie chronologiczne wydarzeń -\nwskazanie w podanym zestawie wydarzenia\nchronologicznie pierwszego (1) i ostatniego (5).\n0-2\nZdający otrzymuje 1 punkt za każdą poprawną odpowiedź.\nPoprawne odpowiedzi:\nA. 1\nC. 5","solution":null,"image":"img/wos-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/9","paper_id":"wos-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"9","points":1,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9. (1 pkt)\nW poniższej tabeli przedstawiono wydarzenia składające się na proces integracji Polski\nz Unią Europejską.\nPonumeruj je liczbami 1 - 5 według kolejności chronologicznej. Przy najwcześniejszym\nwydarzeniu wpisz 1.\nWydarzenia\nNumer\nA.\nPodpisanie Układu Stowarzyszeniowego\nB.\nPrzeprowadzenie referendum w sprawie wejścia do Unii Europejskiej\nC.\nPodpisanie Traktatu Akcesyjnego\nD.\nZłożenie wniosku o członkostwo w Unii Europejskiej\nE.\nRozpoczęcie negocjacji akcesyjnych\nPoziom rozszerzony\n5","answer":null,"answer_text":"Zadanie 9.\nWiadomości i rozumienie\nWykazanie się znajomością i rozumieniem zagadnień\nzwiązanych z funkcjonowaniem demokracji.\n0-4\nZdający otrzymuje:\n2 punkty za wskazanie trzech czynników sprzyjających utrwalaniu demokracji\n2 punkty za wskazanie trzech czynników stanowiących zagrożenie dla współczesnej\ndemokracji\n1 punkt za wskazanie dwóch czynników sprzyjających utrwalaniu demokracji\n1 punkt za wskazanie dwóch czynników stanowiących zagrożenie dla współczesnej\ndemokracji\nPoprawne odpowiedzi:\nCzynniki sprzyjające utrwalaniu demokracji:\n3. - decentralizacja władzy oraz 4. - jawność życia publicznego, oraz 6. - zaangażowanie\nobywateli w życie publiczne.\nCzynniki stanowiące zagrożenie dla współczesnej demokracji:\n1. - izolacja władzy od społeczeństwa oraz 2. - kryzys polityczny, oraz 5. - zagrożenie wojną.\nWiedza o społeczeństwie - poziom podstawowy\nKlucz punktowania odpowiedzi\n5","solution":null,"image":"img/wos-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/10","paper_id":"wos-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"10","points":1,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10. (1 pkt)\nW poniższej tabeli przedstawiono informacje dotyczące ochrony praw i wolności\nczłowieka.\nRozstrzygnij, które zdania są prawdziwe, a które fałszywe. Wpisz w odpowiednie\nmiejsca tabeli Prawda (zdanie prawdziwe) lub Fałsz (zdanie fałszywe).\nZdania\nPrawda\nlub fałsz\nA.\nBiuro Wysokiego Komisarza ds. Uchodźców, zajmujące się ochroną\nuchodźców i rozwiązywaniem ich problemów, działa w ramach\nOrganizacji Narodów Zjednoczonych.\nB.\nNa kontynencie afrykańskim został utworzony regionalny system\nochrony praw człowieka.\nC.\nEuropejski Trybunał Praw Człowieka rozpatruje sprawy, wniesione\nw drodze skargi indywidualnej lub międzypaństwowej, związane\nz naruszeniem Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10.\nWiadomości i rozumienie\nWykazanie się znajomością i rozumieniem założeń\ndoktryn i ideologii politycznych.\n0-4\nZdający otrzymuje po 1 punkcie za podanie nazwy każdej doktryny lub ideologii politycznej.\nPoprawne odpowiedzi:\nA. nacjonalizm\nB. konserwatyzm\nC. liberalizm\nD. autorytaryzm lub totalitaryzm, lub faszyzm","solution":null,"image":"img/wos-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/11","paper_id":"wos-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"11","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11. (1 pkt)\nUzupełnij schemat, wpisując poniższe terminy prawnicze w taki sposób, aby poprawnie\nukazywał ich wzajemne zależności.\nTerminy prawnicze: źródło prawa, kodeks, przepis prawny, system prawa\nNr zadania\n7.\n8.\n9.\n10.\n11.\nMaks. liczba punktów\n2\n2\n1\n1\n1\nWypełnia\negzaminator Uzyskana liczba punktów\nPoziom rozszerzony\n6","answer":null,"answer_text":"Zadanie 11.\nKorzystanie z informacji\nRozpoznanie postaci mających wpływ na politykę\nmiędzynarodową na podstawie biogramów.\n0-5\nZdający otrzymuje po 1 punkcie za podanie każdego nazwiska polityka europejskiego.\nPoprawne odpowiedzi:\nA. de Gaulle\nB. Adenauer\nC. Jelcyn\nD. Wałęsa\nE. Juszczenko","solution":null,"image":"img/wos-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/12","paper_id":"wos-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"12","points":2,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12. (2 pkt)\nWymień elementy, z których zbudowana jest norma prawna.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12.\nWiadomości i rozumienie\nWykazanie się znajomością i rozumieniem\nzagadnień związanych z funkcjonowaniem\nczłowieka w społeczeństwie.\n0-4\nZdający otrzymuje po 1 punkcie za każdą poprawną odpowiedź.\nPoprawne odpowiedzi:\nA. Fałsz\nB. Prawda\nC. Fałsz\nD. Prawda","solution":null,"image":"img/wos-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/13","paper_id":"wos-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"13","points":3,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13. (3 pkt)\nNa mapie konturowej oznaczono wybrane państwa europejskie cyframi 1, 2, 3. Wpisz\ndo tabeli nazwy tych państw. Postaw X przy państwach, które należą do:\n• Unii Europejskiej,\n• NATO.\nNazwa państwa\nPrzynależność do UE\nPrzynależność\ndo NATO\n1\n2\n3\nPoziom rozszerzony\n7\nCZĘŚĆ II - Analiza materiałów źródłowych (10 punktów)","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13.\nWiadomości i rozumienie\nWykazanie się znajomością i rozumieniem\nzagadnień związanych z prawem.\n0-4\nZdający otrzymuje po 1 punkcie za każdą poprawną odpowiedź.\nPoprawne odpowiedzi:\nA. Fałsz\nB. Fałsz\nC. Prawda\nD. Prawda\nWiedza o społeczeństwie - poziom podstawowy\nKlucz punktowania odpowiedzi\n6","solution":null,"image":"img/wos-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/14","paper_id":"wos-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"14","points":2,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14. (2 pkt)\nNa podstawie zamieszczonych poniżej tekstów źródłowych oraz własnej wiedzy wykonaj\npolecenia.\nKonstytucja Rzeczypospolitej Polskiej\nArt. 70.\n1. Każdy ma prawo do nauki. Nauka do 18. roku życia jest obowiązkowa. […]\n2. Nauka w szkołach publicznych jest bezpłatna. Ustawa może dopuścić świadczenie\nniektórych usług edukacyjnych przez publiczne szkoły wyższe za odpłatnością.\n3. Rodzice mają wolność wyboru szkół innych niż publiczne. Obywatele i instytucje mają\nprawo zakładania szkół podstawowych, ponadpodstawowych i wyższych oraz zakładów\nwychowawczych. Warunki zakładania i działalności szkół niepublicznych oraz udziału\nwładz publicznych w ich finansowaniu, a także zasady nadzoru pedagogicznego nad\nszkołami i zakładami wychowawczymi, określa ustawa.\nUstawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty\n(z późniejszymi zmianami)\nOświata w Rzeczypospolitej Polskiej stanowi wspólne dobro całego społeczeństwa; kieruje\nsię zasadami zawartymi w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a także wskazaniami\nzawartymi w Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka, Międzynarodowym Pakcie Praw\nObywatelskich i Politycznych oraz Konwencji o Prawach Dziecka.[ ]\nArt.15.1. Nauka jest obowiązkowa do ukończenia 18. roku życia.\n2. Obowiązek szkolny dziecka rozpoczyna się z początkiem roku szkolnego w tym roku\nkalendarzowym, w którym dziecko kończy 7 lat, oraz trwa do ukończenia gimnazjum, nie\ndłużej jednak niż do ukończenia 18. roku życia.\na) Wyjaśnij, na czym polega różnica między obowiązkiem szkolnym a obowiązkiem\nnauki.\nb) Na podstawie własnej wiedzy wymień trzy podmioty, które mają prawo zakładania\nszkół podstawowych, gimnazjów i szkół pogimnazjalnych.\n1\n2\n3\nNr zadania\n12.\n13.\n14a. 14b.\nMaks. liczba punktów\n2\n3\n1\n1\nWypełnia\negzaminator Uzyskana liczba punktów\nPoziom rozszerzony\n8","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14.\nKorzystanie z informacji\nOkreślenie nazw systemów partyjnych na podstawie\ndanych ze źródła oraz wskazanie skutków wydarzeń\ni procesów.\n0-6\nZdający otrzymuje:\n• po 1 punkcie za podanie nazwy każdego systemu partyjnego\n• po 1 punkcie za podanie skutku funkcjonowania każdego systemu partyjnego w państwie\nPoprawne odpowiedzi:\nNazwa systemu partyjnego:\nA. dwupartyjny\nB. wielopartyjny\nC. monopartyjny lub jednopartyjny\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi:\nSkutek funkcjonowania systemu partyjnego w państwie, np.:\nA. Rząd ma większą szansę utrzymać się przez całą kadencję parlamentu i może realizować\nzamierzone cele polityczne.\nB. Oddaje zróżnicowanie poglądów politycznych społeczeństwa.\nC. Funkcjonowanie w państwie połączonego aparatu „partyjno-państwowego”.","solution":null,"image":"img/wos-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/15","paper_id":"wos-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"15","points":5,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15. (5 pkt)\nNa podstawie poniższych fragmentów tekstów A i B wykonaj polecenia.\nTekst A\nSą powody do obaw, że w niedalekiej przyszłości nasze szkolnictwo przyczyni się\ndo wzrostu nierówności społecznych. Szkoły wrastają w lokalne społeczności. Dane\nCentralnej Komisji Egzaminacyjnej sugerują, że jednym z najważniejszych czynników, które\nwyjaśniają zróżnicowanie wyników egzaminów zewnętrznych w powiatach, jest poziom\nwięzi społecznej. Społeczności silniej zintegrowane wydają się lepiej radzić sobie\nz wyzwaniami, jakie niesie transformacja ustrojowa - m.in. więcej inwestują w edukację\ndzieci i młodzieży. To jednak oznacza, że oświata bierze udział w reprodukcji lokalnych\nwarunków życia i może się przyczyniać do konserwowania nierówności terytorialnych.\nZwiększa się również zróżnicowanie szkół. Wiele z nich szuka sposobów wybicia się\nponad przeciętność, o czym świadczy zainteresowanie rankingami i znakami jakości.\nGimnazja widzą szansę w rekrutowaniu wyselekcjonowanych uczniów spoza rejonu\nszkolnego. Niektóre umieszczają ich potem w odrębnych oddziałach klasowych oferujących\nlepsze warunki kształcenia. Liczne gimnazja dzielą uczniów na oddziały według ich\ndotychczasowych osiągnięć, co odtwarza w szkole pozaszkolne różnice społeczne. W jednym\noddziale znajduje się młodzież ze wsi peryferyjnych, w innym - z centralnej wsi w gminie;\nw jednym potomstwo rodzin o wysokim statusie społecznym, w innym - dzieci biedoty.\nPogoń szkół za prestiżem podwyższa ich udział w reprodukcji rodzinnych warunków życia\ni przyczynia się do powiększania nierówności społecznych.\nMinisterstwo Edukacji Narodowej powinno opracować politykę przekonywania szkół\ndo ograniczenia segregacji uczniów. Szkoły, zwłaszcza gimnazjalne, powinny:\n• Wprowadzić przejrzyste zasady rekrutacji uczniów spoza rejonu szkolnego. Nie powinny\nprzyjmować żadnych świadczeń i darowizn od rodziców tych uczniów.\n• Dążyć do wyrównywania potencjału edukacyjnego uczniów w poszczególnych oddziałach\nklasowych. Godny naśladowania przykład daje jeden z dyrektorów gimnazjów: dzieli on\nzgłaszających się uczniów na trzy grupy według jakości świadectwa ze szkoły\npodstawowej, po czym do każdego oddziału dobiera proporcjonalnie uczniów\nze wszystkich tych grup.\n• Unikać grupowania uczniów spoza rejonu w odrębnych oddziałach.\n• Unikać grupowania uczniów według tego, czy uczestniczą w dodatkowych, płatnych\nzajęciach (np. tworzenia oddziału z uczniów pobierających dodatkowe lekcje języka\nobcego).\n• Unikać dzielenia uczniów na oddziały z myślą o indywidualizowaniu kształcenia\n(np. tworzenia oddziału z uczniów zaawansowanych w języku obcym lub uzdolnionych\nmatematycznie). W tym celu właściwsze jest dzielenie uczniów na grupy o różnym\npoziomie zaawansowania w obrębie tego samego oddziału lub tworzenie doraźnych grup\nz kilku oddziałów.\n• Unikać segregacji pod szyldem oddziałów wyrównawczych czy terapeutycznych. Takie\noddziały są dopuszczalne tylko wtedy, gdy oferują uczniom lepsze warunki kształcenia\n(np. mniejszą liczbę uczniów w oddziale, lepiej przygotowanych nauczycieli, rozszerzony\nzakres pomocy pedagogicznej i psychologicznej) niż w pozostałych oddziałach.\nNa podstawie: R. Dolata, Rekomendacje dla polityki oświatowej po trzech latach reformy szkolnictwa. „Analizy\ni Opinie” 2003, 5.\nPoziom rozszerzony\n9\nTekst B\nWołanie o likwidację segregacji uczniów ma charakter populistyczny i prowadzi\ndo segregowania najzdolniejszych i równania w dół.\nKampania na rzecz walki z segregacją szkolną jest powrotem do pedagogiki\nsocjalistycznej, ideologicznej, schlebiającej populistycznym gustom niektórych polityków,\ndziałaczy oświatowych i pozbawionych wiedzy psychologiczno-pedagogicznej naukowców.\nKampania pomija najistotniejszy czynnik, jakim jest zróżnicowanie psychologiczne uczniów\ni ich doświadczeń socjalizacyjnych wyniesionych z okresu wczesnego dzieciństwa. To trochę\ntak, jakby do szkół wkraczały osoby „tabula rasa”, naznaczone jedynie cechami swojego\nśrodowiska\nżyciowego\ni\nukrytymi\npraktykami\nintencjonalnego\nprzydzielania\nich\ndo określonych oddziałów klasowych.\nWiedza i doświadczenia pedagogów nowej szkoły wskazują, że efekty kształcenia\nsą pochodną wielu czynników, w tym przede wszystkim psychobiologicznych, ale dla\nrozwinięcia wybitnych zdolności konieczne jest też odpowiednie środowisko. Zalicza się\ndo niego grupę rówieśniczą, pod warunkiem że jej członkowie mają podobne zdolności\npoznawcze lub kierunkowe. Tymczasem jedno z kuratoriów wpadło w panikę po ogłoszeniu\nprzez ministra kampanii przeciwko segregacji szkolnej i zakazało tworzenia klas dla uczniów\nuzdolnionych.\nSzkoła publiczna nie może być placówką uniemożliwiającą kształcenie elit, zaangażowaną\nprzede wszystkim w działania, które dają szansę dzieciom o niskim zapleczu kulturowym.\nDlaczego dzieci o wysokim kapitale rozwojowym mają rezygnować z szansy na edukację\nadekwatną do ich poziomu rozwojowego i aspiracji edukacyjnych? W imię czego mają stać\nsię koniem pociągowym dla tych, którzy nie mogą, nie potrafią, a często i nie chcą się uczyć?\nOczywiście można powiedzieć, że jeśli elity chcą kształcić swoje dzieci w szkołach czy\noddziałach złożonych w większości z uczniów o wysokich kompetencjach i równie wysokich\naspiracjach, to niech to robią w szkołach niepublicznych, niech za to dodatkowo płacą.\nZapomina się jednak, że równe prawo do edukacji to także równe prawo dostępu do szkół\npublicznych dla dzieci ze środowisk elitarnych, które przecież także finansują te szkoły przez\npłacone podatki. Czyż krytykowany typ myślenia nie prowadzi do segregacyjnych praktyk\nwykluczania dzieci elit ze szkół publicznych? Albo dopuszczania ich do tych szkół pod\nwarunkiem, że zrezygnują ze swoich aspiracji i zaczną dzielić się swoimi kompetencjami\nz innymi - także z tymi, którzy uczyć się nie chcą, nie mogą lub nie potrafią?\nZdaniem wiceminister edukacji Anny Radziwiłł dobra szkoła to szkoła wyrównująca\nszanse, a więc […] taka, która nie tylko skupia się na prowadzeniu lekcji albo na dożywianiu\nuczniów, ale także doucza i wychowuje. Należy jednak pamiętać, że douczanie\ni wychowywanie nie powinno pomijać także tych uczniów, którzy mają wysoki iloraz\ninteligencji, wysoki status ekonomiczno-społeczny rodziny pochodzenia czy szczególne\nuzdolnienia i aspiracje edukacyjne. W przeciwnym razie segregacja w szkolnictwie\npublicznym będzie trwać nadal, tyle że dotyczyć będzie tej właśnie grupy uczniów.\nRównouprawnienie w szkole będzie sprzyjać równości szans edukacyjnych tylko wówczas,\nkiedy nie pominie żadnej z kategorii uczniów i kiedy nie będzie realizowane na zamówienie\nugrupowań czy władz politycznych.\nNa podstawie: B. Śliwerski, Populizm oświatowy, czyli rzecz o pedagogicznym kiczu. „Nowe w Szkole” 2005,\ns. 7-8.\nPoziom rozszerzony\n10\na) Sformułuj stanowisko wyrażone w każdym tekście.\nTekst A:\nTekst B:\nb) Sformułuj po dwa argumenty uzasadniające stanowisko wyrażone w każdym\ntekście.\nTekst A:\n1\n2\nTekst B:\n1\n2\nc) Do jakich partii politycznych mogliby należeć autorzy tekstów? Określenie partii\nwybierz z następujących:\nsocjaldemokratyczna, chrześcijańsko-demokratyczna, liberalna, konserwatywna\nUzasadnij swój wybór.\nPartia autora tekstu A:\nUzasadnienie:\nPartia autora tekstu B:\nUzasadnienie:\nPoziom rozszerzony\n11","answer":"C","answer_text":"Zadanie 15.\na)\nKorzystanie z informacji\nNazwanie części składowej Konstytucji\nna podstawie jej fragmentu.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za podanie nazwy części składowej Konstytucji.\nPoprawna odpowiedź:\nPreambuła lub wstęp do konstytucji.\nb)\nKorzystanie z informacji\nWskazanie nazwy koncepcji narodu na podstawie\nfragmentu Konstytucji.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za wskazanie koncepcji narodu.\nPoprawna odpowiedź:\nC. polityczna koncepcja narodu","solution":null,"image":"img/wos-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/16","paper_id":"wos-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"16","points":2,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16. (2 pkt)\nNa podstawie poniższego tekstu wymień cztery prawdopodobne konsekwencje\ndecentralizacji szkolnictwa brytyjskiego.\nJakie jest to przeciętne brytyjskie szkolnictwo w porównaniu z Eton czy Oksfordem?\nPo pierwsze, zaskakująco różnorodne: choć zasadnicze etapy kształcenia są w Anglii, Walii\ni Irlandii Północnej (Szkocja ma swój odrębny system szkolny) takie same, [ ] to jednak\nw obrębie tego systemu panuje niezwykła różnorodność doboru przedmiotów, programów\ni treści nauczania. Szkoły są wprawdzie zobowiązane, by kształcić młodzież w zakresie\nnajważniejszych\nprzedmiotów,\ntakich\njak\njęzyk\nangielski,\nmatematyka\nczy\nprzyrodoznawstwo, ale sposób, w jaki to czynią, jest niemal całkowicie zdecentralizowany.\nKonsekwencje sięgają nadzwyczaj daleko - dalej, niż mogłoby się wydawać zwolennikom\nliberalnej wizji szkolnictwa, nieskrępowanego sztywnym gorsetem struktur, programów\ni egzaminów. Otóż zakres wiedzy i umiejętności absolwentów szkół brytyjskich jest niemal\ncałkowicie uzależniony od tego, jaką szkołę ukończyli i przed jaką komisją składali\negzaminy. […]\nDodatkową komplikacją są efekty dużej mobilności społeczeństwa brytyjskiego -\nprzeniesienie się ucznia czy studenta ze szkoły do szkoły czy też z uczelni na uczelnię\npowoduje zerwanie ciągłości i wewnętrznej spójności procesu dydaktycznego, a co za tym\nidzie - konieczność zaadaptowania się do zupełnie innych struktur programowych czy\nmetodycznych. W rezultacie nie istnieje nic takiego jak podstawowy zakres wiedzy\ni umiejętności, którego można by na przykład oczekiwać od studenta pierwszego roku\nstudiów […]\nProblem leży nie tylko w organizacji programów nauczania (czy jej braku), ale również\nw dużym zakresie dowolności wyboru przez ucznia czy studenta materiału, jaki stanowić ma\nprzedmiot jego nauki. Rzecz zaczyna się już na poziomie szkoły średniej, kiedy to jeszcze\nprzed „małą maturą”, którą zdaje się w wieku lat szesnastu, można na przykład zrezygnować\nz uczenia się języków obcych […]. Sytuacja ta powtarza się na poziomie studiów wyższych -\ncoraz powszechniejsza w brytyjskim systemie uniwersyteckim modularyzacja […] prowadzi\ndo tego, że studenci mogą sami kształtować swój własny interdyscyplinarny program studiów\n[…]\nTrudno też nie zgodzić się z tym, że cały proces kształcenia powinien przebiegać\nw atmosferze otwartości i klarowności zasad kierujących działaniem tak uczących się, jak\ni nauczających - stąd szereg „kodeksów praktyki dydaktycznej” i setki przepisów\nwykonawczych, regulujących każdy niemal aspekt życia przeciętnej szkoły czy uniwersytetu.\nŹródło: J. P. Jędrzejewski, Daleko od Oksfordu, „Tygodnik Powszechny”, 1 VI 2003.\nPrawdopodobne konsekwencje:\n1\n2\n3\n4\nNr zadania\n15a.\n15b.\n15c.\n16.\nMaks. liczba punktów\n1\n2\n2\n2\nWypełnia\negzaminator Uzyskana liczba punktów\nPoziom rozszerzony\n12","answer":null,"answer_text":"Zadanie 16.\nKorzystanie z informacji\nWeryfikacja sformułowanych zdań dotyczących\ntrybu zmiany Konstytucji Rzeczypospolitej\nPolskiej na podstawie jej fragmentu.\n0-5\nZdający otrzymuje po 1 punkcie za każdą poprawną odpowiedź.\nPoprawne odpowiedzi:\nA. Prawda\nB. Fałsz\nC. Prawda\nD. Prawda\nE. Fałsz\nWiedza o społeczeństwie - poziom podstawowy\nKlucz punktowania odpowiedzi\n7","solution":null,"image":"img/wos-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/17","paper_id":"wos-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"17","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17. (1 pkt)\nNa podstawie danych statystycznych zawartych w tabeli i własnej wiedzy wykonaj\npolecenia.\nOpinie na temat polskiego systemu szkolnictwa\nWskazania respondentów według terminów badań\nVI 2001\nV 2007\nCzy polski system szkolnictwa\nocenia Pan(i), ogólnie rzecz\nbiorąc, jako:\nw procentach\ndobry\n43\n51\nzły\n42\n36\ntrudno powiedzieć\n15\n13\nNa podstawie: Społeczny wizerunek polskiej szkoły, [w:] Komunikat z badań CBOS, Warszawa, czerwiec 2007.\na) Czy polaryzacja opinii respondentów o polskim systemie szkolnictwa w okresie\n2001- 2007 zmniejszyła się, czy zwiększyła?\nb) Podaj jeden powód zmiany oceny polskiego systemu szkolnictwa.\nCZĘŚĆ III - Wypracowanie (20 punktów)","answer":null,"answer_text":"Zadanie 17.\na)\nKorzystanie z informacji\nWskazanie elementu procedury tworzenia rządu\nna podstawie fragmentu Konstytucji.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt za podanie numeru kroku w procedurze tzw. „trzech kroków”\npowoływania rządu, w którym Prezydent Rzeczypospolitej desygnuje Prezesa Rady\nMinistrów.\nPoprawna odpowiedź:\nPierwszy\nb)\nKorzystanie z informacji\nOkreślenie uprawnień Prezydenta\nRzeczypospolitej Polskiej na podstawie fragmentu\nKonstytucji.\n0-2\nZdający otrzymuje po 1 punkcie za podanie każdego uprawnienia przysługującego\nPrezydentowi Rzeczypospolitej w kroku drugim i trzecim procedury powoływania rządu.\nPoprawne odpowiedzi:\nPowołanie Prezesa Rady Ministrów.\nOdebranie przysięgi od nowo powołanej Rady Ministrów.\nlub\nPowołanie Prezesa Rady Ministrów i pozostałych członków Rady Ministrów.\nOdebranie przysięgi od nowo powołanej Rady Ministrów.","solution":null,"image":"img/wos-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2009-maj-matura-rozszerzona/zad/18","paper_id":"wos-2009-maj-matura-rozszerzona","number":"18","points":20,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18. (20 pkt)\nWybierz jeden z podanych tematów i napisz wypracowanie.\nTemat nr 1\nDobra edukacja, czyli jaka?\nUdzielając odpowiedzi na postawione powyżej pytanie, omów cele, jakie powinna\nosiągać dobra edukacja. Oceń stopień osiągnięcia każdego z tych celów w odniesieniu\ndo polskiego systemu oświaty. Zaproponuj zmiany, które zwiększyłyby stopień\nosiągnięcia tych celów, i uzasadnij je.\nW swojej wypowiedzi wykorzystaj dwa materiały źródłowe zamieszczone w II części\narkusza.\nTemat nr 2\nCo jest zadaniem oświaty: zwiększyć czy zmniejszyć różnice między uczniami?\nRozważ powyższy problem.\nW swojej wypowiedzi wykorzystaj dwa materiały źródłowe zamieszczone w II części\narkusza.\nWybieram temat nr\nPoziom rozszerzony\n13\nNr zadania\n17.\n18.\nMaks. liczba punktów\n1\n20\nWypełnia\negzaminator Uzyskana liczba punktów\nPoziom rozszerzony\n14\nPoziom rozszerzony\n15\nPoziom rozszerzony\n16\nPoziom rozszerzony\n17\nBRUDNOPIS","answer":null,"answer_text":"Zadanie 18.\nKorzystanie z informacji\nUogólnienie informacji oraz określenie funkcji\nSejmu na podstawie fragmentu Konstytucji.\n0-3\nZdający otrzymuje po 1 punkcie za podanie każdej funkcji Sejmu zgodnie ze wskazanym\nartykułem Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.\nPoprawne odpowiedzi:\nArt. 120. - ustawodawcza lub prawodawcza\nArt. 209. - kreacyjna\nArt. 226. - kontrolna","solution":null,"image":"img/wos-2009-maj-matura-rozszerzona/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2009 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"}]}