{"paper":{"id":"wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona","subject":"wos","category":"matura","year":2011,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","variant":null,"exam_pdf":"wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona/wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf","key_pdf":"wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona-odpowiedzi/wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona-odpowiedzi.pdf","question_count":20,"source_label":"WOS · Matura · czerwiec 2011 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/1","paper_id":"wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"1","points":1,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"matura","year":2011,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1. (1 pkt)\nPodkreśl odpowiedź określającą, czym jest postawa asertywna.\nA. ścisłe podporządkowanie się poglądom obowiązującym w danej grupie\nB. odrzucenie obowiązujących w danej grupie wartości\nC. respekt przed działaniami organów państwa\nD. umiejętność pełnego wyrażania siebie w kontaktach z innymi ludźmi","answer":"D","answer_text":"1.\nD\n1 pkt za poprawną\nodpowiedź\n0-1\nKaszubi\nmniejszość posługująca się językiem\nregionalnym\n1\nNiemcy\nmniejszość narodowa\n7","solution":null,"image":"img/wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · czerwiec 2011 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/2","paper_id":"wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"2","points":2,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2011,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2. (2 pkt)\nNa podstawie mapy oraz własnej wiedzy uzupełnij tabelę. Wpisz odpowiednie nazwy\nmniejszości, status prawny tych mniejszości w Rzeczypospolitej Polskiej oraz cyfry,\nktórymi oznaczono je na mapie.\nMapa. Mniejszości narodowe, etniczne i posługujące się językiem regionalnym w Polsce\nOLSZTYN\nBIAŁYSTOK\nWARSZAWA\nLUBLIN\nRZESZÓW\nŁÓDŹ\nPOZNAŃ\nKRAKÓW\nGDAŃSK\nSZCZECIN\nBYDGOSZCZ\nTORUŃ\nWROCŁAW\nKIELCE\nOPOLE\nKATOWICE\nZIELONA GÓRA\nGORZÓW\nWIELKOPOLSKI\n1\n2\n3\n4\n5\n6\n7\nNazwa\nStatus prawny mniejszości w Polsce\nCyfra na mapie\nMniejszość posługująca się językiem regionalnym\nNiemcy\n5\nPoziom rozszerzony\n3","answer":null,"answer_text":"2.\nŁemkowie mniejszość etniczna\n5\n1 pkt za dwa\npoprawnie\nuzupełnione\nwiersze tabeli\n2 pkt za wszystkie\npoprawnie\nuzupełnione\nwiersze tabeli\n0-2","solution":null,"image":"img/wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · czerwiec 2011 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/3","paper_id":"wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"3","points":2,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"matura","year":2011,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3. (2 pkt)\nUzupełnij tabelę, wpisując we właściwe miejsca nazwy opisanych zjawisk społeczno-\n-politycznych, traktowanych jako patologie władzy publicznej.\nOpis\nNazwa\nA. Obsadzanie stanowisk kierowniczych w państwie osobami\npochodzącymi z rodziny.\nB. Ośrodki władzy podejmują decyzje, kierując się przede wszystkim\nkorzyścią określonych regionów lub grup społecznych.\nC.\nUkład nieformalnych zależności w aparacie władzy, w którym\nprotektor roztacza opiekę nad podopiecznymi w zamian za ich\npoparcie i lojalność w określonych sytuacjach.","answer":"A, B, C","answer_text":"3.\nA. nepotyzm\nB. partykularyzm\nC. klientelizm\n1 pkt za dwie\npoprawnie\nodpowiedzi\n2 pkt za wszystkie\npoprawne\nodpowiedzi\n0-2","solution":null,"image":"img/wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · czerwiec 2011 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/4","paper_id":"wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"4","points":1,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"matura","year":2011,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4. (1 pkt)\nPodkreśl nazwę państwa o systemie parlamentarno-komitetowym.\nA. Francja\nB. Szwajcaria\nC. Watykan\nD. Wielka Brytania","answer":"B","answer_text":"4.\nB\n1 pkt za poprawną\nodpowiedź\n0-1","solution":null,"image":"img/wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · czerwiec 2011 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/5","paper_id":"wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"5","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2011,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5. (1 pkt)\nWymień dwie konstytucyjne zasady ustrojowe Rzeczypospolitej Polskiej, określające\nustrój terytorialno-prawny.\nƒ\nƒ","answer":null,"answer_text":"5.\nDwie z trzech:\n- unitarna forma państwa,\n- decentralizacja władzy publicznej\n- istnienie samorządu terytorialnego [samorząd terytorialny]\n1 pkt za dwie\npoprawne\nodpowiedzi\n0-1","solution":null,"image":"img/wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · czerwiec 2011 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/6","paper_id":"wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"6","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2011,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6. (1 pkt)\nNa podstawie tekstu oraz własnej wiedzy wykonaj polecenie.\nKancelaria Prezydenta RP wyjaśniła, że Lech Kaczyński podjął decyzję o uhonorowaniu\nOrderem Zasługi Rzeczypospolitej 17 działaczy wyróżniających się w pracach na rzecz\nprzemian w Europie Środkowo-Wschodniej.\nŹródło: „Dziennik. Gazeta Prawna”, 26-29.11.2009.\nCzy podjęcie przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej powyższej decyzji wymaga\nkontrasygnaty? Odpowiedź uzasadnij.\nPoziom rozszerzony\n4","answer":null,"answer_text":"6.\nNie wymaga kontrasygnaty, gdyż jest to prerogatywa\nprezydenta\n1 pkt za poprawną\nodpowiedź\n0-1\nOdpowiedzi i schemat punktowania - poziom rozszerzony\n2\nprezydenta.\ni uzasadnienie","solution":null,"image":"img/wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · czerwiec 2011 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/7","paper_id":"wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"7","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2011,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7. (1 pkt)\nUzupełnij zdanie, wpisując nazwę właściwego organu władzy Rzeczypospolitej Polskiej.\nNiespełna dwa miesiące temu\noddalił skargę kasacyjną Rady Miasta Lublin i utrzymał w mocy wyrok Wojewódzkiego Sądu\nAdministracyjnego w Lublinie z dnia 18 listopada 2008 r., w którym sąd ten uznał, że żaden\nprzepis rangi ustawowej nie upoważnia rady gminy do przyznawania studentom uczelni\nwyższych stypendiów z budżetu gminy.","answer":null,"answer_text":"7.\nNaczelny Sąd Administracyjny\n1 pkt za poprawną\nodpowiedź\n0-1","solution":null,"image":"img/wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · czerwiec 2011 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/8","paper_id":"wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"8","points":1,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"matura","year":2011,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8. (1 pkt)\nRozstrzygnij, które zdania dotyczące prawa konstytucyjnego Rzeczypospolitej Polskiej\nzawierają informacje prawdziwe, a które - fałszywe. W tabelę obok każdego zdania\nwpisz odpowiednio: prawda lub fałsz.\nZdanie\nPrawda / Fałsz\nA. Mandat posła na Sejm RP można łączyć z funkcją Prezesa\nNarodowego Banku Polskiego.\nB. Warunkiem formalnym wniesienia skargi konstytucyjnej jest\norzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności\nustawy lub innego aktu normatywnego.\nC. Źródłami powszechnie obowiązującego prawa w Rzeczypospolitej\nPolskiej są Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy\nmiędzynarodowe oraz rozporządzenia.","answer":"A, B, C","answer_text":"8.\nA. fałsz\nB. fałsz\nC. prawda\n1 pkt za trzy\npoprawne\nodpowiedzi\n0-1","solution":null,"image":"img/wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · czerwiec 2011 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/9","paper_id":"wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"9","points":2,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"matura","year":2011,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9. (2 pkt)\nPodaj nazwy ustaw, których fragmenty zamieszczono poniżej.\nA. Art. 1. Ustawa określa zasady i tryb zgłaszania kandydatów na posłów i kandydatów\nna senatorów, przeprowadzania wyborów oraz warunki ważności wyborów do Sejmu\nRzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, a także zasady\nprowadzenia i finansowania kampanii wyborczej.\nB. Art. 8. § 1. Każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną.\nArt. 9. W razie urodzenia się dziecka domniemywa się, że przyszło ono na świat żywe.\nArt. 10. § 1. Pełnoletnim jest, kto ukończył lat osiemnaście.","answer":"A, B","answer_text":"9.\nA. Ordynacja wyborcza [do Sejmu i Senatu RP]\nB. Kodeks cywilny\n1 pkt za dwie\npoprawne\nodpowiedzi\n0-1","solution":null,"image":"img/wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · czerwiec 2011 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/10","paper_id":"wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"10","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2011,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10. (1 pkt)\nPodaj nazwę dokumentu wyznaczającego katalog praw człowieka I generacji, który\nzostał przyjęty przez Organizację Narodów Zjednoczonych w 1948 roku.\nPoziom rozszerzony\n5","answer":null,"answer_text":"10.\nPowszechna Deklaracja Praw Człowieka\n1 pkt za poprawną\nodpowiedź\n0-1","solution":null,"image":"img/wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · czerwiec 2011 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/11","paper_id":"wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"11","points":2,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"matura","year":2011,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11. (2 pkt)\nNa podstawie mapy z zaznaczonymi trasami podróży uzupełnij tabelę. Wpisz nazwy\npaństw, których dotyczą podane informacje oraz numery tras związanych\nz opisywanym państwem.\nOpis państwa\nNazwa opisanego\npaństwa\nNumer\ntrasy\nna mapie\nA.\nTrasa przebiega przez państwo, które nie jest\nczłonkiem UE, a na jego granicy zostanie\nprzeprowadzona kontrola paszportowa.\nB.\nPunktem docelowym jest państwo należące do UE,\nna granicy którego zostanie przeprowadzona\nkontrola paszportowa.\nC.\nPunktem docelowym jest państwo, które nie jest\nczłonkiem UE, a na jego granicy nie zostanie\nprzeprowadzona kontrola paszportowa.","answer":"A, B, C","answer_text":"11.\nA. Rosja, trasa 3\nB. Rumunia, trasa 2\nC. Norwegia, trasa 4\n1 pkt za dwa\npoprawnie\nuzupełnione\nwiersze tabeli\n2 pkt za wszystkie\npoprawnie\nuzupełnione\nwiersze tabeli\n0-2","solution":null,"image":"img/wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · czerwiec 2011 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/12","paper_id":"wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"12","points":1,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"matura","year":2011,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12. (1 pkt)\nUporządkuj państwa powstałe po rozpadzie Jugosławii (SFRJ) według chronologii\nich powstawania. Obok państwa, które powstało najwcześniej, wpisz cyfrę 1,\na przy kolejnych - odpowiednio 2, 3, 4.\nA. Kosowo\nB. Serbia i Czarnogóra\nC. Bośnia i Hercegowina\nD. Czarnogóra\nPoziom rozszerzony\n6","answer":null,"answer_text":"12.\nA. 4\nB. 2\nC. 1\nD. 3\n1 pkt za poprawne\nuszeregowanie\n0-1\nPrezydent RP\nPrezes Rady Ministrów RP\nA.\nLech Wałęsa\nHanna Suchocka\nB.\nAleksander Kwaśniewski\nLeszek Miller","solution":null,"image":"img/wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · czerwiec 2011 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/13","paper_id":"wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"13","points":2,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"matura","year":2011,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13. (2 pkt)\nPodaj imiona i nazwiska Prezydentów RP oraz Prezesów Rady Ministrów RP, którzy\nsprawowali urząd w czasie, kiedy miały miejsce wydarzenia wymienione w tabeli.\nWydarzenie\nPrezydent RP\nPrezes Rady\nMinistrów RP\nA.\npodpisanie przez Polskę\nkonkordatu ze Stolicą Apostolską\nB.\nwstąpienie Polski do Unii\nEuropejskiej\nC.\nwstąpienie Polski do Organizacji\nPaktu Północnoatlantyckiego","answer":"C","answer_text":"13.\nC.\nAleksander Kwaśniewski\nJerzy Buzek\n1 pkt za dwa\npoprawnie\nuzupełnione\nwiersze tabeli\n2 pkt za wszystkie\npoprawnie\nuzupełnione\nwiersze tabeli\n0-2","solution":null,"image":"img/wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · czerwiec 2011 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/14","paper_id":"wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"14","points":2,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"matura","year":2011,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14. (2 pkt)\nUzupełnij zdania dotyczące organizacji politycznych Zakaukazia. W odpowiednie\nmiejsca wpisz: A, B, C - nazwę państwa, D - przymiotnik, określający państwa, których\nnie uznaje wspólnota międzynarodowa.\nTrzy państwa Zakaukazia powstałe w wyniku rozpadu ZSRR, które są uznawane\nprzez wspólnotę międzynarodową to (w kolejności alfabetycznej): A) ,\nB) i C) Dwa ostatnie z tych państw\nnie kontrolują w pełni swego terytorium, bowiem na obszarach Górnego (Górskiego)\nKarabachu,\nOsetii\nPołudniowej\noraz\nAbchazji\nfunkcjonują\npaństwa\nD)\nCZĘŚĆ II - Analiza materiałów źródłowych (10 punktów)","answer":null,"answer_text":"14.\nA. Armenia\nB. Azerbejdżan\nC. Gruzja\nD. separatystyczne\n*kolejność zapisów B i C nie jest istotna\npo 1 pkt za dwie\npoprawne\nodpowiedzi\n0-2\nA.\nproblem - pogodzenie wolności i równości [rozwijanie\nwolności i równości jednocześnie];\nrozwiązanie - maksymin, a zatem strategia zagwarantowania\nsobie możliwie najwyższej z minimalnych wpłat, jakie\nspołeczeństwo oferuje ofiarom nieszczęść i niepowodzeń.\n1 pkt za poprawne\nwskazanie\nproblemu i\nrozwiązania","solution":null,"image":"img/wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · czerwiec 2011 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/15","paper_id":"wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"15","points":2,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"matura","year":2011,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15. (2 pkt)\nNa podstawie tekstu wykonaj polecenia.\nTeoria Rawlsa jest dojrzała intelektualnie, wszechstronna i sławna. Stanowi doskonały\npunkt wyjścia do dyskusji na temat zasad ustrojowych dowolnego państwa. Jej siła tkwi\nw pomysłowym powiązaniu dwóch wartości uznanych za fundamentalne przez całą\nnowożytną filozofię polityki: wolności i równości. Wszystkie ustroje polityczne znane\nz historii i z teoretycznych rozważań rozbijały się zawsze o ten sam problem: jak pogodzić\nszeroką wolność z powszechną równością? Wiemy, że bez trudu można zaprowadzić każdą\nz tych wartości, jeśli zrezygnuje się z pozostałej. By zrealizować nieograniczoną wolność,\nwystarczy wywołać wojnę domową, rozbić istniejące instytucje państwowe, sprowadzić\nspołeczeństwo do stanu natury. Każdy może być wtedy tak swobodny, jak tego zapragnie,\nlecz szybko okazuje się, że niewiele osób pragnie tak szerokich wolności, jakie im zapewnia\nanarchia. Łatwo też o odwrotny efekt. Bez trudu można zaprowadzić idealną równość,\njeśli tylko na jej straży postawi się partię totalitarną, policję, donosicieli i centralny bank [ ]\nAnarchia zapewnia każdemu nieograniczoną wolność, ale odbiera mu bezpieczeństwo [ ]\nZ drugiej strony komunizm państwowy, choć gwarantuje każdemu minimum egzystencji\ni znaczne bezpieczeństwo przed napaścią, odbiera jednocześnie możliwość planowania\nwłasnego losu wedle swego uznania, a tym samym skutecznie zniechęca do pracy\ni do inwestowania. [ ]\nPoziom rozszerzony\n7\nW propozycji Rawlsa społeczeństwo sprawiedliwe to zbiorowość ludzka, która\ndobrowolnie przyjęła system polityczny zapewniający powszechną wolność, równość\ni dobrobyt, łącząc te wartości przez zastosowanie swoistego mechanizmu checks\nand balances*. Wolność ma być możliwie jak najszerzej pojęta, lecz ogranicza ją wzgląd\nna najuboższych. Równość gwarantuje każdemu tę samą dozę szacunku i zapewnia pomoc\npaństwową w przypadku krachu życiowego. [ ] Każdy racjonalnie myślący człowiek uzna\nza najważniejsze ochronić się przed złym losem, bez względu na to, jak prawdopodobne jest\ntakie lub inne nieszczęście. Nikt na przykład nie chciałby się przekonać [ ], że jest chory\nna hemofilię i musi wydawać z własnej kieszeni 4 tys. dolarów rocznie na niezbędne\nlekarstwa. Każdy raczej zdecyduje, że należy wprowadzić rozbudowany system ubezpieczeń\nod utraty zdrowia, od utraty życia, od bankructwa, bezdomności, bezrobocia itp. Ta dość\nkosztowna polityka określana jest jako maksymin. Jest to strategia zagwarantowania sobie\nmożliwie najwyższej z minimalnych wpłat, jakie społeczeństwo oferuje ofiarom nieszczęść\ni niepowodzeń.\nRawls\nzakłada,\nże\nza\nzasłoną\nniewiedzy\nludzie\nbędą\nwybierać\nmaksymin,\nponieważ bardziej będą się bali nieszczęść niż ufali pomyślności losu.\nŹródła: J. Hołówka, Jak można poprawić teorię Rawlsa, „Civitas. Studia z Filozofii Polityki”, nr 4/2000.\n* checks and balances - hamowanie się i równowaga\nA. Podaj, co - według autora tekstu - jest najtrudniejszym do rozwiązania problemem\nustrojowym państwa. Jakie rozwiązanie tego problemu znalazł autor?\nB. Wskaż sprzeczność między teorią Johna Rawlsa a zasadami ideologicznymi i praktyką\nfunkcjonowania anarchizmu i komunizmu.\nPoziom rozszerzony\n8","answer":null,"answer_text":"15.\nB.\nSprzeczność z teorią Rawlsa polega na tym, iż anarchizm nie\ngwarantuje bezpieczeństwa, a komunizm - ogranicza\nwolności.\n1 pkt za poprawne\nwskazanie dwóch\nsprzeczności\n0-2\nA.\nTrzy spośród następujących:\n- brak sukcesów gospodarczych, mimo silnego\nzaangażowania państwa, w tzw. Krajach Trzeciego Świata;\n- rewolucja konserwatywna,\n- szybszy, bardziej efektywny rozwój gospodarki uwolnionej\nod nadmiernej opiekuńczości państwa\n- upadek socjalizmu uważanego za alternatywę liberalizmu\n* Należy przyznać punkty za sformułowania oddające powyższy sens\n1 pkt za wskazanie\ntrzech poprawnych\nczynników","solution":null,"image":"img/wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · czerwiec 2011 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/16","paper_id":"wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"16","points":2,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"matura","year":2011,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16. (2 pkt)\nNa podstawie tekstu wykonaj polecenia.\nMożna - jak sądzę - wyróżnić dwie główne przyczyny sukcesu neoliberalizmu.\nJeśli prześledzi\nsię\nliteraturę\nekonomiczną\nlat\npięćdziesiątych,\nsześćdziesiątych\ni siedemdziesiątych, na temat krajów słabo rozwiniętych, i to nie tylko tę wywodzącą\nsię z marksizmu, znajdzie się twierdzenie, że jedyną siłą zdolną wyrwać te kraje z „zaklętego\nkręgu ubóstwa” jest państwo (Rosenstein-Rodan, Nurkse, Myrdal). Jednakże żaden kraj\nTrzeciego\nŚwiata\nnie\nodniósł\nsamodzielnie\njakiegoś\nspektakularnego\nsukcesu\ndzięki gospodarczemu zaangażowaniu państwa. [ ]\nLata osiemdziesiąte zostały zdominowane, jak pisze Joaquin Estefania w „El Pais”,\n„przez rewolucję konserwatywną, której przewodzili Reagan i Thatcher. Jej hegemonia była\ntak intensywna w ośrodkach władzy, na uniwersytetach, w think tanks*, w kołach\nfinansowych itd., że owa rewolucja stała się czymś w rodzaju jedynie słusznej myśli, a jej\nprogram uznano za ideologię całego świata: rynek najlepiej rozwiązuje wszystkie problemy;\npomniejszanie roli państwa oznacza rozwój cywilizacji; skończyła się historia, społeczeństwo\nbędzie zawsze kapitalistyczne i liberalne; liberalizm prowadzi niezawodnie do demokracji”.\nLiberalne rynki, prywatyzacja i deregulacja rzeczywiście zaczęły odnosić sukcesy.\nGospodarki poszczególnych krajów, uwolnione od nadmiernej opiekuńczości państwa,\nzaczęły się rozwijać szybciej i efektywniej. Dodatkowo w sukurs tej rewolucji przyszedł\nupadek socjalizmu, o którego klęsce bardziej jeszcze niż niedostatek demokracji\nzadecydowała nieefektywność gospodarcza. Remedium na nadmiar państwa stał się wolny\nrynek. Nieprzypadkowo zatem na początku lat dziewięćdziesiątych Francis Fukuyama\npublikuje „Koniec historii”, zwiastujący powszechne panowanie kapitalizmu w jego liberalnej\ni demokratycznej postaci.\nWolna gra sił rynkowych w wielu przypadkach przynosiła spektakularne zwycięstwa\nw porównaniu z tradycyjnym etatyzmem. Czy to znaczy, że wolny rynek produkuje\ntylko rozwiązania korzystne, natomiast zjawiska negatywne, jeśli się pojawiają, wynikają\nwyłącznie z niedoboru rynku, a nie z jego nadmiaru? [ ] Jest rzeczą oczywistą, że rola\npaństwa musi wzrastać w warunkach kryzysów. Nawet najzagorzalsi zwolennicy rynku\ndzisiaj wobec kryzysu finansowego sami wskazują na konieczne przedsięwzięcia. Takie\nmiędzy innymi jak reforma światowego systemu walutowego. [ ] Niezbędne reformy\nmożliwe są tylko przy rozsądnej ingerencji państwa. Takiej, która by nie niszczyła zalet,\nrzeczywiście olbrzymich, wolnego rynku, ale która by nałożyła wędzidła dla kapitału\nspekulacyjnego.\nŹródło: J. Kleer, Między tyranią rynku a tyranią państwa, „Polityka”, nr 45/1998.\n* think tanks - niezależne ośrodki eksperckie zajmujące się analizami dotyczącymi spraw publicznych\nA. Wymień - za autorem tekstu - trzy czynniki, które miały wpływ na sukces teorii\nneoliberalnych u schyłku XX wieku.\nƒ\nƒ\nƒ\nB. Przedstaw, w jakich przypadkach - zdaniem autora tekstu - gospodarka rynkowa\npowinna zostać wsparta przez działania państwa.\nƒ\nƒ\nPoziom rozszerzony\n9","answer":null,"answer_text":"16.\nB.\n- kryzysy gospodarcze\n- konieczność przeprowadzenia reform\n* Należy przyznać punkty za sformułowania oddające powyższy sens\n1 pkt za wskazanie\ndwóch poprawnych\nprzypadków\n0-2\nOdpowiedzi i schemat punktowania - poziom rozszerzony\n3\nA.\nTrzy z następujących:\n- żadnego przedmiotu w świecie nie może zidentyfikować\njako własny\n- nie może swobodnie dysponować przedmiotami i\noczekiwać od innych, że ich użyczą\n- wszystko jest obiektem pragnienia, a nie czegoś, do czego\nposiada uprawnienie\n-nie może postrzegać żadnego składnika rzeczywistości jako\nzwiązanego z kimkolwiek innym\n- wobec żadnej rzeczy nie obowiązują pojęcia „uprawnienia”\ni „posiadania”\n- świat pozostaje czymś obcym, polem bitwy, której nie\nmożna zakończyć\n- rzeczy tworzą jedynie nieludzką scenografię dla\nantropomorficznych stosunków między ludźmi\n* Należy przyznać punkty za sformułowania oddające powyższy sens\n1 pkt za wskazanie\ntrzech poprawnych\ndoświadczeń","solution":null,"image":"img/wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · czerwiec 2011 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/17","paper_id":"wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"17","points":2,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"matura","year":2011,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17. (2 pkt)\nNa podstawie tekstu wykonaj polecenia.\nWłasność to podstawowy stosunek, w który wchodzą ze sobą człowiek i natura. Stanowi\nona zatem pierwsze stadium uspołecznienia przedmiotów i warunek istnienia wszelkich\nwyższych instytucji. Niekoniecznie jest wytworem chciwości lub wyzysku, lecz koniecznie\nnależy do procesu, w wyniku którego ludzie wyzwalają się spod władzy rzeczy, kształtując\noporną naturę według założonego wzorca. Poprzez własność człowiek nasyca swój świat\nwolą i tym samym zaczyna odkrywać siebie jako istotę społeczną. [ ]\nZastanówmy się bowiem, czym są ludzie bez instytucji własności. Żadnego przedmiotu\nw świecie nie mogą zidentyfikować jako własny; stąd nie mogą swobodnie dysponować\nprzedmiotami i oczekiwać od innych, że im ich użyczą. Wszystko, czego pragną, postrzegają\njako obiekt pragnienia, a nie coś, do czego są uprawnieni. Nie mogą też postrzegać żadnego\nskładnika rzeczywistości jako związanego z kimkolwiek innym (chyba że na skutek jakiejś\nprzypadkowej gry interesów). Osoba, która sprawuje władzę nad lasami i polami, ma\nnie większe prawo do dysponowania nimi aniżeli jej sąsiad. Pojęcia „uprawnienia”\ni „posiadania” nie fundują wspólnego rozumienia świata, który w konsekwencji pozostaje\ndla nich obu czymś obcym, a zarazem polem bitwy. Bitwy tej nie może zakończyć akt\ndarowizny, ponieważ darowizna wymaga własności. Przedmioty nie mogą zatem odegrać\nżadnej roli w ustanawianiu lub wzmacnianiu stosunków społecznych. Zamiast tego stoją\ncałkowicie\npoza\nświatem\nludzi,\ntworząc\nnieożywioną,\nnieludzką\nscenografię\ndla antropomorficznych stosunków między nimi.\nJeśli ludzie mają się przebudzić z tego stanu do prawdziwej samoświadomości -\nświadomości siebie jako podmiotów - to muszą ujrzeć świat przez pryzmat innych kategorii,\nkategorii uprawnienia, odpowiedzialności i wolności. Umożliwia im to instytucja własności.\nJako własność przedmiot nie jest już zwykłą rzeczą nieożywioną, skupiają się bowiem wokół\nniego uprawnienia i zobowiązania. Te uprawnienia i zobowiązania nie muszą być\n(na początku) kontraktualne. Kwestia, w jaki sposób powstają, nie ma większego\nbezpośredniego znaczenia. Ważne jest natomiast, że zanim się wykształcą, zanim własność\nprzejdzie od stadium kontroli de facto do stadium zinstytucjonalizowanego uprawnienia,\nnie przyczynia się do budowy społeczeństwa ludzkiego. Poprzez własność i wiązane z nią\nuprawnienia przedmiot jest wydźwignięty ze swej „rzeczowości” i wciągnięty w świat ludzki.\nNosi teraz znamię ludzkich stosunków społecznych i zawiera odbity obraz właściciela\njako istoty społecznej. Wbudowując w świat prawa majątkowe, człowiek przerabia świat\nna obraz swego prawdziwego - społecznego - ja. Z amorficznej przestrzeni świat staje\nsię jego domem.\nŹródło: R. Scruton, Co znaczy konserwatyzm, Poznań 2002.\nA. Podaj - za autorem tekstu - trzy doświadczenia, jakie są udziałem człowieka\nnieposiadającego własności.\nƒ\nƒ\nƒ\nB. Wymień - za autorem tekstu - trzy konsekwencje instytucji własności.\nƒ\nƒ\nƒ\nPoziom rozszerzony\n10","answer":null,"answer_text":"17.\nB.\nTrzy z następujących:\n- wpływa na kształtowanie człowieka jako istoty społecznej,\n- przyczynia się do budowy społeczeństwa\n- świat przestaje być amorficzną przestrzenią stając się\nludzkim domem\n- postrzeganie świata przez pryzmat uprawnienia,\nodpowiedzialności i wolności\n* Należy przyznać punkty za sformułowania oddające powyższy sens\n1 pkt za wskazanie\ntrzech poprawnych\nkonsekwencji\n0-2\nA.\n-nie tylko prawa II generacji wymagają pozytywnych działań\npaństwa [prawa I generacji nie są tylko prawami\nnegatywnymi]\n-gwarancje praw drugiej generacji nie przekraczają\nmożliwości wysoko rozwiniętych i ceniących demokracje\npaństw współczesnego świata\n1 pkt za dwa\npoprawne\nargumenty","solution":null,"image":"img/wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · czerwiec 2011 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/18","paper_id":"wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"18","points":2,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"matura","year":2011,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18. (2 pkt)\nNa podstawie tekstu wykonaj polecenia.\nWydawało się, że prawa Człowieka - wraz z amerykańskim systemem gwarancji - są\nznalezionym nareszcie kamieniem filozoficznym dobrej konstytucji wolnego państwa. [ ]\nEwolucja filozofii praw Człowieka zmąciła ów optymizm. Oto bowiem klasyczne,\nsformułowane u schyłku XVII i w XVIII w., [osobiste i] polityczne prawa Człowieka - prawo\ndo życia, do wolności, do bezpieczeństwa, do oporu przeciw uciskowi - wpływowym siłom\nspołecznym już nie wystarczały. Pojawiła się druga generacja praw Człowieka - prawa\nsocjalne i ekonomiczne [ ].\nPrawicowi krytycy praw ekonomicznych i socjalnych mieli w zanadrzu argumenty do dziś\njeszcze żywotne. Tradycyjne, [osobiste i] polityczne prawa człowieka są stosunkowo łatwe\nw realizacji. Mają one charakter negatywny, tzn. zobowiązują państwo do powstrzymania się\nod działań uniemożliwiających czy utrudniających korzystanie z tych praw. Prawa\nekonomiczne i socjalne mają natomiast charakter pozytywny, a więc zobowiązują państwo\ndo różnych świadczeń na rzecz obywateli. [ ] Ostry podział na negatywne i pozytywne treści\npraw Człowieka można jednak było zakwestionować. [ ] rządy muszą asygnować wcale\nniemałe środki i podejmować pozytywne działania, by przy pomocy policji, sądów, wojska\nchronić nasze prawa do życia, do wolności, do własności. [ ]\nRozkwit, w świecie zachodnim i w latach powojennych, socjalnych zadań państwa zdawał\nsię zadawać kłam konserwatywnym opiniom, że gwarancje praw drugiej generacji\nprzekraczają\nmożliwości\nwysoko\nrozwiniętych\ni\nceniących\ndemokracje\npaństw\nwspółczesnego świata. Optymiści, tacy jak szwedzki ekonomista Gunnar Myrdal, laureat\nNagrody Nobla, wyrażali przekonanie, że od nowoczesnego państwa dobrobytu, welfare\nState, prowadzić będzie droga - prosta, choć zapewne długa - do świata dobrobytu, welfare\nworld. Nic tedy dziwnego, że jeszcze stosunkowo niedawno państwa zachodnie,\nnawet niezbyt zamożne, wpisywały do swych konstytucji długie listy praw socjalnych\ni ekonomicznych [ ]. Rychło jednak zauważono, że intensywne realizowanie praw\nsocjalnych i ekonomicznych, opieka nad obywatelami od kolebki po grób przeobraża\nsię w państwową kuratelę nad nimi. Programy socjalne się biurokratyzują, nasila się kontrola\nnad korzystającymi z ich dobrodziejstw. Innymi słowy, realizowanie konstytucyjnych praw\nsocjalnych i ekonomicznych może zagrozić korzystaniu z praw wolnościowych. [ ]\nw dodatku techniczna i ekonomiczna ewolucja społeczeństw wysoko rozwiniętych sprawia,\nże coraz trudniej jest realizować niektóre obietnice państwa opiekuńczego. Jak się wydaje,\nnie da się już zagwarantować pełnego zatrudnienia [ ].\nŹródło: J. Baszkiewicz, Dylematy konstytucyjne państw (w:) K.A. Wojtaszczyk. W. Jakubowski (red.),\nSpołeczeństwo i polityka. Podstawy nauk politycznych, Warszawa 2007.\nA. Przedstaw - za autorem tekstu - dwa argumenty świadczące o zasadności realizacji\nprzez państwo praw człowieka II generacji.\nƒ\nƒ\nB. Wskaż - za autorem tekstu - zagrożenie dla wolności płynące z realizacji praw\nczłowieka II generacji.\nPoziom rozszerzony\n11","answer":null,"answer_text":"18.\nB.\nRealizacja praw II generacji może przeobrazić się w\npaństwową kuratelę i kontrolę nad obywatelami.\n1 pkt za poprawną\nodpowiedź\n0-2\nA.\nZniewolenie - przymus, ograniczenie wolności poniżej\npewnego minimum.\nNie każde ograniczenie jest zniewoleniem; aby zaistniało,\nsfera wolności musi zostać ograniczona za sprawą innych\nludzi [aby było zniewolenie potrzebne jest działanie innego\nczłowieka, który mnie ogranicza]\n* Należy przyznać punkty za sformułowania oddające powyższy sens\n1 pkt za poprawne\nwskazanie pojęcia i\nwyjaśnienie","solution":null,"image":"img/wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · czerwiec 2011 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/19","paper_id":"wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"19","points":2,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"matura","year":2011,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19. (2 pkt)\nNa podstawie tekstu oraz własnej wiedzy wykonaj polecenia.\nWolność mierzy się zazwyczaj zakresem, w jaki nikt nie ingeruje w naszą działalność.\nW tym sensie wolność polityczna jest po prostu sferą, w której człowiek może działać\nbez przeszkód ze strony innych ludzi. Jeśli inni uniemożliwiają mi zrobienie czegoś, na co\nmiałbym ochotę, moja wolność jest w tym zakresie ograniczona; a jeśli sfera wolności kurczy\nsię za sprawą innych ludzi poniżej pewnego minimum, można powiedzieć, że znajduję się\npod przymusem, albo jak kto woli, że jestem zniewolony. Jednakże pojęcie przymusu\nnie obejmuje wszystkich form ograniczenia możliwości działania. [ ] Sama niemożność\nosiągnięcia celów nie świadczy jeszcze o braku wolności politycznej. [ ] Uważam się\nza ofiarę przymusu lub niewoli dopiero wówczas, kiedy wierzę, iż niemożność uzyskania\nprzeze mnie jakiejś rzeczy wynika z faktu, że jacyś ludzie tak ułożyli sprawy, abym ja,\nw przeciwieństwie do innych, nie mógł mieć dosyć pieniędzy na jej nabycie. [ ] Kryterium\nucisku stanowi moją subiektywną ocenę roli, jaką grają, pośrednio lub bezpośrednio, inni\nludzie w udaremnianiu, celowym lub bezwiednym, moich zamierzeń. Bycie wolnym oznacza\nw tym sensie, że nikt nie wtrąca się w moje sprawy. Im większy obszar tego niewtrącania się,\ntym większa jest moja wolność.\nTo właśnie mieli na myśli klasycy angielskiej myśli politycznej, kiedy używali słowa\nwolność. Różnili się w kwestii, jak wielki może albo powinien być ten obszar. Zakładali,\nże, realnie rzecz biorąc, nie może on być nieograniczony, ponieważ stwarzałoby to stan,\nw którym każdy by mógł bez ograniczeń ingerować w życie innych ludzi; taki rodzaj\n„naturalnej” wolności prowadziłby do społecznego chaosu, w którym nie byłyby zaspokajane\nminimalne potrzeby ludzkie, albo silni położyliby kres wolności słabych. Ponieważ byli\nświadomi, że cele i działania ludzi nie są ze sobą automatycznie zharmonizowane,\ni ponieważ (niezależnie od swych oficjalnych poglądów) cenili wysoko inne cele, takie\njak sprawiedliwość, szczęście, kultura, bezpieczeństwo albo różne stopnie równości, gotowi\nbyli przykrócić wolność w interesie innych wartości, a w gruncie rzeczy w interesie samej\nwolności. [ ]\nŹródło: I. Berlin, Cztery eseje o wolności, Poznań 2000.\nA. Wyjaśnij, jak autor rozumie pojęcie zniewolenia.\nB. Wyjaśnij, czym różni się wolność pozytywna od wolności negatywnej.\nPoziom rozszerzony\n12\nCZĘŚĆ III - Wypracowanie (20 punktów)","answer":"B","answer_text":"19.\nB.\nWolność pozytywna oznacza możliwość działania, prawa do\nczegoś, zaś wolność w rozumieniu negatywnym to sfera\nwokół jednostki, w którą nikt nie ingeruje.\n* Należy przyznać punkty za sformułowania oddające powyższy sens\n1 pkt za poprawne\nwskazanie różnicy\n0-2\nI - treść, II - styl i język, III - kompozycja","solution":null,"image":"img/wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-19.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · czerwiec 2011 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/20","paper_id":"wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"20","points":20,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2011,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20. (20 pkt)\nNapisz wypracowanie na jeden z podanych tematów, wykorzystując materiały źródłowe\nzawarte w II części arkusza.\nTemat nr 1\nPorównaj model państwa liberalnego i socjalnego. Przedstaw ich krytykę z punktu\nwidzenia realizacji funkcji socjalnej i gospodarczej państwa.\nTemat nr 2\nPrzedstaw przejawy realizacji równości i wolności we współczesnych państwach\ndemokratycznych. Wyjaśnij, na czym mogą polegać kolizje tych wartości.\nWybieram temat nr\nPoziom rozszerzony\n13\nPoziom rozszerzony\n14\nPoziom rozszerzony\n15\nPoziom rozszerzony\n16\nPoziom rozszerzony\n17\nBRUDNOPIS\nMWO-Rą_ąP-113\nPESEL\nWYPEŁNIA ZDAJĄCY\nWYPEŁNIA EGZAMINATOR\nSuma punktów\n0\n21\n31\n41\n22\n32\n42\n23\n33\n43\n24\n34\n44\n25\n35\n45\n26\n36\n46\n27\n37\n47\n28\n38\n48\n29\n39\n49\n1\n11\n2\n12\n13\n3\n4\n14\n5\n15\n6\n16\n7\n17\n8\n18\n9\n19\n10\n20\n30\n40\n50\nKOD EGZAMINATORA\nCzytelny podpis egzaminatora\nKOD ZDAJĄCEGO\nMiejsce na naklejkę\nz nr PESEL","answer":null,"answer_text":"20.\nZdający:\nTemat 1: Porównaj model państwa liberalnego i socjalnego. Przedstaw ich krytykę z\npunktu widzenia realizacji funkcji socjalnej i gospodarczej państwa.\nI\nA. Charakteryzuje model państwa liberalnego i socjalnego.\n0-4 pkt za\nh\nk\nk\n0-20\nOdpowiedzi i schemat punktowania - poziom rozszerzony\n4\nModel państwa liberalnego\n- gospodarka powinna być oparta o mechanizmy\nwolnorynkowe, co najlepiej sprzyja gospodarczej\nkreatywności i racjonalizuje wszelkie związane z nią\nkoszty\n- podatki powinny być niskie, co sprzyja rozwojowi\nprzedsiębiorczości (więcej pieniędzy zostaje w rękach\nprzedsiębiorców, dzięki czemu mogą je inwestować)\n- realizacja wyrównywania szans powinno się dokonywać\npoprzez wspieranie instytucji pozarządowych i tworzenie\ndogodnych rozwiązań dla ich funkcjonowania (idea 1 %),\npoza tym zamiast pieniędzy powinno się stwarzać warunki\ndla nowych miejsc pracy\n- instytucje państwowe powinny stwarzać ludziom warunki\ndo korzystania z należnych im praw, ale człowiek sam\npowinien dążyć do zapewnienia sobie dobrobytu\nModel państwa socjalnego, np.\n- państwo poprzez swoją politykę powinno go stymulować\ngospodarkę w miejscach stagnacji (interwencjonizm)\n- podatki powinny być stopniowalne w swojej skali w\nzależności od wysokości dochodu (to pozwoli osobom\nmniej zarabiającym na podnoszenie swojego poziomu\nżycia)\n- struktury państwa powinny aktywnie działać na rzecz\nniwelowania różnic majątkowych, gdyż mają do tego\nodpowiednie środki prawne (podatki) i finansowe\nNależy przyznać punkty za sformułowania oddające powyższy\nsens oraz inne poprawne merytorycznie cechy charakterystyczne\ncharakterystykę\nmodelu państwa\nliberalnego\n0-4 pkt za\ncharakterystykę\nmodelu państwa\nsocjalnego\n(0-8)\nB. Dokonuje krytyki modelu państwa liberalnego\ni socjalnego.\n0-4 pkt za krytykę\nfunkcji socjalnej\ni gospodarczej\nrealizowanej\nOdpowiedzi i schemat punktowania - poziom rozszerzony\n5\nKrytyka państwa liberalnego, np.:\n- idea wolnej gospodarki jest formą, która sprzyja upadaniu\npaństwowych przedsiębiorstw i wzrostowi bezrobocia\n- państwo bazujące na podatku liniowym to finansowanie\nbudżetu poprzez obciążenia dla najuboższych i odwracanie\nsię plecami od swoich biedniejszych obywateli; traci\nautorytet i nie jest godne szacunku; takie państwo jest\nniesprawiedliwe, gdyż nie wspiera słabszych\n- złożenie pomocy osobom biednym i charakteryzujące się\nniskim statusem majątkowym na barki organizacji\npozarządowych sprawia, iż zdane one będą na ich łaskę\ni zmienność; nie można opierać tego, co wymaga stałego\ndziałania na ludzkiej dobroczynności\nKrytyka państwa socjalnego, np.:\n- państwo nakładające na część swoich obywateli różną\npodatkową daninę, nie traktuje wszystkich tak samo,\na zatem łamie zasady równości wobec prawa; bogatsi\ni tak płacą więcej przy tym samym procencie (podatku\nliniowym), a wyższy podatek jest dla nich jak kara\nza pracowitość i kreatywność\n- wolna gospodarka kierując się ideą zabiegania o własne\nbogactwo rozwija także bogactwo innych (jeśli się\nwzbogacę dam pracę innym, a oni wydając w ten sposób\nzarobione fundusze, wzbogacają innych i tych, których oni\nzatrudniają); wprowadzając interwencjonizm i zaburzając\nmechanizm rynkowy państwo krępuje przedsiębiorczość,\nniszczy racjonalność decyzji gospodarczych - to podnosi\nkoszty\n- struktury administracyjne są zarządzane nieefektywnie\nprzez co znaczna część pieniędzy przeznaczona dla\npotrzebujących idzie na obsługę instytucji, które mają im\npomagać\n* Należy przyznać punkty za sformułowania oddające powyższy sens\noraz inne poprawne merytorycznie uzasadnienia\nprzez państwo\nsocjalne\n0-4 pkt za krytykę\nfunkcji socjalnej\ni gospodarczej\nrealizowanej\nprzez państwo\nliberalne\n(0-8)\nC. Zamieszcza we właściwych kontekstach przykłady\nz minimum dwóch źródeł.\npo 1 pkt za każde\nwykorzystanie\nźródła (0-2)\nII\nD. Stosuje poprawny język wypowiedzi.\n(0-1)\nIII\nE. Przedstawia treści w sposób przemyślany, spójny\ni logiczny (właściwa struktura pracy).\n(0-1)\nTemat 2: Przedstaw przejawy realizacji równości i wolności we współczesnych\npaństwach demokratycznych. Wyjaśnij, na czym mogą polegać kolizje tych wartości.\nOdpowiedzi i schemat punktowania - poziom rozszerzony\n6\nI\nA. Charakteryzuje przejawy realizacji wolności i równości\nwe współczesnych państwach.\nRealizacja wolności, np.:\n- wolność jest czymś naturalnym, a zatem człowiek ma do\nniej prawo;\n- wolność słowa - możliwość wyrażania swoich poglądów,\nrozwój wolnych mediów, zakaz stosowania przez państwo\ncenzury prewencyjnej,\n- wolność zrzeszania się- umożliwia organizowania się\nobywateli i prowadzenia przez nich różnorodnej\ndziałalności. Społeczeństwo w państwie demokratycznym\ncechuje pluralizm, czego wyrazem jest działanie obywateli\nw różnych sferach życia i organizacjach (partie polityczne,\nzwiązki zawodowe , stowarzyszenia)\n- wolność religii - wolność wyznawania religii według\nwłasnego uznania , możliwość uzewnętrzniania swoich\nprzekonań religijnych\n- jeżeli ludzkie działanie nie szkodzi drugiemu człowiekowi,\nnikt nie ma prawa go ograniczać\nRealizacji równości, np.:\n- równość wobec prawa - równe traktowanie obywateli,\nzakaz dyskryminacji przez władze\n- równość szans - żaden człowiek nie jest winien temu, w\njakich rodzi się warunkach, każdy powinien mieć takie\nsame szanse rozwoju, edukacji\n- równość ekonomiczna - niwelowanie różnic w poziomie\nżycia obywateli, zbyt duże dysproporcje materialne, mogą\nstanowić podstawę społecznych frustracji i poczucia silnie\nodczuwanej niesprawiedliwości\n* Należy przyznać punkty za sformułowania oddające powyższy sens\noraz inne poprawne merytorycznie przejawy realizacji\npo 2 pkt\nza wskazanie\nprzykładu wolności\ni omówienie jego\nrealizacji (0-6)\npo 2 pkt\nza wskazanie\nprzykładu równości\ni omówienie jego\nrealizacji (0-6)\n(0-12)\nOdpowiedzi i schemat punktowania - poziom rozszerzony\n7\nB. Wyjaśnia kolizje wolności i równości, podając przykłady\nna rzecz wolności:\n- wolność słowa może naruszać dobro innych osób\n- wzrost wolności w zakresie np. prawa pracy może sprawić,\nże pewne grupy obywateli będą dyskryminowane,\nbezpieczeństwo socjalne pracownika będzie mniejsze,\nstanie się stroną zdecydowanie słabszą wobec pracodawcy\n- zwiększając wolność w zakresie podatkowym (czyli\nznosząc podatek progresywny) następuje zwiększenie\ndysproporcji majątkowych\nna rzecz równości:\n- wprowadzając parytety w składzie jakichś organów,\nogranicza się wolność wyborców, którzy nie mogą\nwybierać w pełni zgodnie z własnymi preferencjami\n- wprowadzając podatek progresywny mający służyć\nredystrybucji dóbr (czyli wyrównywaniu poziomów)\nogranicza się wolność lepiej zarabiających, niektórzy\nmówią o karaniu za kreatywność\n* Należy przyznać punkty za sformułowania oddające powyższy sens\noraz inne poprawne merytorycznie przejawy kolizji\npo 1 pkt za każdy\nprzykład kolizji\nna rzecz wolności\n(0-2)\npo 1 pkt za każdy\nprzykład kolizji\nna rzecz równości\n(0-2)\n(0-4)\nC. Zamieszcza we właściwych kontekstach przykłady\nz minimum dwóch źródeł.\npo 1 pkt za każde\nwykorzystanie\nźródła (0-2)\nII\nD. Stosuje poprawny język wypowiedzi.\n(0-1)\nIII E. Przedstawia treści w sposób przemyślany, spójny\ni logiczny (właściwa struktura pracy).\n(0-1)","solution":null,"image":"img/wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-20.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · czerwiec 2011 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"}]}