{"paper":{"id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona","subject":"wos","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","variant":null,"exam_pdf":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona.pdf","key_pdf":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona-odpowiedzi/wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona-odpowiedzi.pdf","question_count":42,"source_label":"WOS · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura próbna"},"questions":[{"id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/1","paper_id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"1","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1. (0-1)\nRozstrzygnij, czy przedstawione w tekście cechy współczesnej młodzieży sprzyjają\ntworzeniu subkultur młodzieżowych analogicznych do tej, którą przedstawiono na\nzamieszczonych fotografiach. Uzasadnij odpowiedź.\nRozstrzygnięcie -\nUzasadnienie -","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1. (0-1)\nWymagania\nogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nII. Rozpoznawanie\ni rozwiązywanie\nproblemów.\nVI. Dostrzeganie\nwspółzależności\nwe współczesnym\nświecie.\n1. Życie zbiorowe i jego reguły. Uczeń:\n1) charakteryzuje wybrane zbiorowości, społeczności, wspólnoty,\nspołeczeństwa, ze względu na obowiązujące w nich reguły i więzi.\n3. Grupa społeczna. Uczeń:\n2) omawia na przykładach różne rodzaje grup i wyjaśnia\nfunkcjonowanie wskazanej grupy.\n8. Kultura i pluralizm kulturowy. Uczeń:\n8) charakteryzuje subkultury młodzieżowe w Polsce i Europie.\n(III etap) 2. Życie społeczne. Uczeń:\n2) wyjaśnia na przykładach znaczenie podstawowych norm\nwspółżycia między ludźmi, w tym wzajemności, odpowiedzialności\ni zaufania.\nPoprawne rozstrzygnięcie:\nNIE\nPrzykład uzasadnienia:\nInna jest trwałość relacji - długotrwałe związki w subkulturach wobec krótkotrwałych relacji\nwśród współczesnej młodzieży. Inny jest także charakter relacji - członkowie subkultur z lat\n80. tworzyli grupy, które wycofywały się z tzw. normalnego życia, narzucały swoim\nczłonkom wygląd, styl życia; współczesna młodzież funkcjonuje w wielu różnych grupach,\na zewnętrzne elementy identyfikacji: fryzura, strój nie są tak silne;\nSchemat punktowania:\n1 pkt - podanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi (rozstrzygnięcia i uzasadnienia)\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura próbna"},{"id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/2","paper_id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"2","points":1,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2. (0-1)\nDo każdego podanego kryterium przyporządkuj nazwę typu grupy społecznej,\ncharakteryzującą grupę przedstawioną na fotografiach. Odpowiedzi wybierz spośród\npodanych: pierwotna, nieformalna, wielka, inkluzywna, krótkotrwała.\n ze względu na zorganizowanie -\n ze względu na otwartość -","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2. (0-1)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nII. Rozpoznawanie\ni rozwiązywanie\nproblemów.\nVI. Dostrzeganie\nwspółzależności\nwe współczesnym\nświecie.\n1. Życie zbiorowe i jego reguły. Uczeń:\n1) charakteryzuje wybrane zbiorowości, społeczności, wspólnoty,\nspołeczeństwa, ze względu na obowiązujące w nich reguły i więzi.\n3. Grupa społeczna. Uczeń:\n2) omawia na przykładach różne rodzaje grup i wyjaśnia\nfunkcjonowanie wskazanej grupy.\n8. Kultura i pluralizm kulturowy. Uczeń:\n8) charakteryzuje subkultury młodzieżowe w Polsce i Europie.\nPoprawna odpowiedź:\n ze względu na zorganizowanie - nieformalna\n ze względu na otwartość - inkluzywna\nSchemat punktowania:\n1 pkt - podanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura próbna"},{"id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/3","paper_id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"3","points":2,"ptype":"open","subject":"wos","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3. (0-2)\nPorównaj poglądy autorów tekstów w odniesieniu do przyczyn i charakteru zmian\ntożsamości współczesnych społeczeństw.\nO tożsamościach we współczesnym świecie\nTekst 1. Fundamentalizm religijny, nacjonalizm kulturowy, komuny terytorialne są, ogólnie\nrzecz biorąc, reakcjami obronnymi przeciwko zasadniczym zagrożeniom dostrzeganym we\nwszystkich społeczeństwach przez większość ludzi na przełomie tysiącleci. Są buntem\nprzeciwko globalizacji, która rozmywa autonomię instytucji, organizacji i systemów\nkomunikacyjnych tam, gdzie żyją ludzie. Buntem przeciwko usieciowieniu i elastyczności,\nktóre zamazują granice członkostwa i zaangażowania, indywidualizują społeczne stosunki\nprodukcji i wywołują strukturalną niestabilność pracy, przestrzeni i czasu.\nNa podstawie: M. Castells, Siła tożsamości, Warszawa 2009, s. 73.\nTekst 2. Modernizacja, rozwój gospodarczy, urbanizacja oraz globalizacja skłaniają ludzi\ndo ponownego zastanowienia się nad swoją tożsamością oraz określenia jej w węższy,\nbardziej intymny i wspólnotowy sposób. Subnarodowe tożsamości kulturowe i regionalne\nuzyskują pierwszeństwo przed szerszą tożsamością narodową. Ludzie identyfikują się z tymi,\nktórzy są najbardziej do nich podobni i z którymi dzielą, w swoim pojęciu, przynależność\netniczną, religię, tradycje oraz mit wspólnego pochodzenia i historii […]. Jednak to zawężanie\ntożsamości postępuje równolegle z jej poszerzaniem, w miarę jak ludzie nawiązują coraz\nwięcej kontaktów z członkami bardzo odmiennych kultur i cywilizacji, a jednocześnie\nnowoczesne środki łączności umożliwiają im identyfikację ze społecznościami geograficznie\nodległymi, lecz o podobnym języku, religii lub kulturze.\nŹródło: S. Huntington, Kim jesteśmy? Wyzwania dla amerykańskiej tożsamości narodowej, Warszawa 2007, s. 25-26.\nPrzyczyny -\n\n\nCharakter zmian -\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n1.\n2.\n3.\nMaks. liczba punktów\n1\n1\n2\nUzyskana liczba punktów","answer":null,"answer_text":"Zadanie 3. (0-2)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nII. Rozpoznawanie\ni rozwiązywanie\nproblemów.\nVI. Dostrzeganie\nwspółzależności\nwe współczesnym\nświecie.\n5. Zmiana społeczna. Uczeń:\n2) omawia cechy współczesnego społeczeństwa zachodniego\n(otwarte, postindustrialne, konsumpcyjne, masowe, informacyjne);\n3) analizuje sposoby adaptacji do zmiany społecznej na podstawie\nwłasnych obserwacji i tekstów kultury.\n6. Naród, ojczyzna i mniejszości narodowe. Uczeń:\n2) omawia czynniki sprzyjające asymilacji oraz służące zachowaniu\ntożsamości narodowej.\n7. Procesy narodowościowe i społeczne we współczesnym świecie.\nUczeń:\n1) wyjaśnia, dlaczego i w jakim zakresie doszło do integracji\nnarodów w świecie zachodnim.\n9. Współczesne spory światopoglądowe. Uczeń:\n5) rozpatruje racje stron innych aktualnych sporów\nświatopoglądowych i formułuje swoje stanowisko w danej sprawie.\n41. Globalizacja współczesnego świata. Uczeń:\n1) przedstawia wieloaspektowy charakter procesów globalizacji\n(polityka, gospodarka, kultura, komunikacja, ekologia).\n(III etap) 23. Problemy współczesnego świata. Uczeń:\n3) wyjaśnia, odwołując się do przykładów, na czym polega\nglobalizacja w sferze kultury, gospodarki i polityki; ocenia jej skutki.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nPrzyczyny:\n w obu tekstach autorzy wskazują globalizację jako jedną z przyczyn zachodzących zmian,\n w tekście 1. autor wskazuje usieciowienie i elastyczność, a autor tekstu 2. - modernizację,\nrozwój gospodarczy, urbanizację.\nCharakter:\nWedług tekstu 1. zmiany prowadzą do fundamentalizmu religijnego, nacjonalizmu\nkulturowego, komun terytorialnych, zaś w tekście 2. powodują one, że subnarodowe\ntożsamości kulturowe i regionalne uzyskują pierwszeństwo przed szerszą tożsamością\nnarodową / zawężanie tożsamości postępuje równolegle z jej poszerzaniem.\nlub\nW tekście 1. mamy negatywną ocenę zmian, zaś w tekście 2. nie ma jednoznacznie\nnegatywnej oceny zmian.\nSchemat punktowania:\n2 pkt - podanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi (przyczyn i charakteru zmian)\n1 pkt - podanie jednego poprawnego elementu odpowiedzi (przyczyn lub charakteru zmian)\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura próbna"},{"id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/4","paper_id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"4","points":1,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4. (0-1)\nDo każdego opisu dopisz nazwę odpowiedniej formy organizacji społeczeństwa.\nTekst. Formy organizacji społeczeństw\nOpis A. Ta forma społeczeństwa opiera się na naturalnej gospodarce zbieracko-myśliwskiej\noraz początkach hodowli zwierząt i uprawie roli. Kształt i charakter struktury\nspołecznej\nuwarunkowany\njest\nprzez\nczynniki\nbiologiczne:\npłeć,\nwiek,\npokrewieństwo.\nOpis B. Instytucją symbolizującą tę formę społeczeństwa jest uniwersytet. Społeczeństwa te\nopierają się na wysoko wyspecjalizowanej wiedzy. Cechą je charakteryzującą jest\nprzejście od produkcji towarów do świadczenia usług.\nNa podstawie: J. Błuszkowski, Struktura społeczna, Warszawa 1996, s. 33-67.\nOpis A. -\nOpis B. -\nMateriał źródłowy do zadania 5. i 6.\nWykres. Współczynniki aktywności zawodowej według wieku i płci w 2013 roku\nNa podstawie: Diagnoza społeczna 2013. Warunki i jakość życia Polaków. Raport, red. J. Czapiński, T. Panek,\nWarszawa 2014, s. 145.","answer":"A","answer_text":"Zadanie 4. (0-1)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nII. Rozpoznawanie\ni rozwiązywanie\nproblemów.\n5. Zmiana społeczna. Uczeń:\n1) charakteryzuje historyczne formy organizacji społeczeństwa\n(pierwotne, tradycyjne, przemysłowe, postindustrialne);\n2) omawia cechy współczesnego społeczeństwa zachodniego (otwarte,\npostindustrialne, konsumpcyjne, masowe, informacyjne).\nPoprawna odpowiedź:\nA. pierwotne\nB. informacyjne / postindustrialne\nSchemat punktowania:\n1 pkt - podanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura próbna"},{"id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/5","paper_id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"5","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5. (0-1)\nPodaj cechę charakterystyczną dla aktywności zawodowej kobiet na tle mężczyzn we\nwszystkich kategoriach wiekowych.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5. (0-1)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nII. Rozpoznawanie\ni rozwiązywanie\nproblemów.\n4. Struktura społeczna. Uczeń:\n5) charakteryzuje wybrane problemy życia społecznego w Polsce\n(w tym sytuację młodych ludzi); rozważa możliwości ich rozwiązania.\n(III etap) 3. Współczesne społeczeństwo polskie. Uczeń:\n1) charakteryzuje - odwołując się do przykładów - wybrane warstwy\nspołeczne, grupy zawodowe i style życia.\n(III etap) 26. Gospodarstwo domowe. Uczeń:\n1) wyjaśnia na przykładach, jak funkcjonuje gospodarstwo domowe.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nWe wszystkich grupach wiekowych aktywność zawodowa kobiet jest niższa niż aktywność\nzawodowa mężczyzn.\nSchemat punktowania:\n1 pkt - podanie poprawnej odpowiedzi\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura próbna"},{"id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/6","paper_id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"6","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6. (0-1)\nOkreśl, jaki czynnik społeczny i jaki czynnik prawny są przyczyną różnic w aktywności\nzawodowej kobiet na tle mężczyzn w dwóch grupach wiekowych - 25-34 oraz 60-64 lata.\n czynnik społeczny -\n czynnik prawny -","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6. (0-1)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nII. Rozpoznawanie\ni rozwiązywanie\nproblemów.\n4. Struktura społeczna. Uczeń:\n5) charakteryzuje wybrane problemy życia społecznego w Polsce\n(w tym sytuację młodych ludzi); rozważa możliwości ich rozwiązania.\n(III etap) 3. Współczesne społeczeństwo polskie. Uczeń:\n1) charakteryzuje - odwołując się do przykładów - wybrane warstwy\nspołeczne, grupy zawodowe i style życia.\n(III etap) 29. Przedsiębiorstwo i działalność gospodarcza. Uczeń:\n4) przedstawia główne prawa i obowiązki pracownika; wyjaśnia,\nczemu służą ubezpieczenia społeczne i zdrowotne.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\n czynnik społeczny: wiele kobiet w wieku 25-34 lata rodzi dzieci, co powoduje spadek ich\naktywności zawodowej;\n czynnik prawny: zgodnie z wcześniej obowiązującym prawem kobiety w wieku 60-64 lata\nmiały już prawa emerytalne, co powodowało większy spadek ich aktywności zawodowej\nniż mężczyzn.\nSchemat punktowania:\n1 pkt - podanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura próbna"},{"id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/7","paper_id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"7","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7. (0-1)\nRozstrzygnij, czy poglądy przedstawione w tekście są zgodne ze stanowiskiem\nprezentowanym na rysunku. Odpowiedź uzasadnij.\nRysunek. Żywność genetycznie modyfikowana\nŹródło: http://astromaria.wordpress.com\nTekst. Problemy wyżywienia\nZa jakiś czas przybędzie około 2 miliardy osób do wyżywienia. To gigantyczna liczba,\ntymczasem już teraz cierpi z powodu głodu i niedożywienia jeden na siedmiu mieszkańców\nZiemi. Ale jak wyprodukować więcej żywności, by jednocześnie nie zwiększyć negatywnego\nwpływu rolnictwa na środowisko naturalne? Uporanie się z problemem wyżywienia\n9 miliardów ludzi będzie wymagało zmiany zachowań wszystkich. Specjaliści pokładają\nnadzieję w metodach otrzymania nowych odmian roślin. Sektor biotechnologii rolniczej\nbędzie potrzebował dużego wsparcia ze środków publicznych, aby można było modyfikować\nrośliny ważne w danym regionie. Potrzebne są też prace nad odmianami o zwiększonej\nwydajności, ale niepotrzebującymi więcej nawozów.\nNa podstawie: M. Rotkiewicz, Widmo głodu, „Polityka” 2013, nr 9, „Niezbędnik Inteligenta”, s. 45-46.\nRozstrzygnięcie -\nUzasadnienie -\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n4.\n5.\n6.\n7.\nMaks. liczba punktów\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba punktów","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7. (0-1)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nII. Rozpoznawanie\ni rozwiązywanie\nproblemów.\n9. Współczesne spory światopoglądowe. Uczeń:\n1) rozpatruje argumenty przemawiające za swobodą prowadzenia\nbadań genetycznych oraz ich prawnym zakazem.\n(III etap) 23. Problemy współczesnego świata. Uczeń:\n1) porównuje sytuację w państwach globalnego Południa i globalnej\nPółnocy i wyjaśnia na przykładach, na czym polega ich\nwspółzależność.\nPoprawne rozstrzygnięcie:\nNIE\nPrzykład uzasadnienia:\nTwórcy plakatu sprzeciwiają się wprowadzeniu GMO (pomidor przekształcony w ośmiornicę\nsymbolizującą zagrożenie), natomiast w artykule podkreśla się pozytywne skutki produkcji\nGMO (walka z głodem).\nSchemat punktowania:\n1 pkt - podanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi (rozstrzygnięcia i uzasadnienia)\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura próbna"},{"id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/8","paper_id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"8","points":1,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8. (0-1)\nPodaj nazwy procesów oznaczonych na ilustracji literami A i B.\nSchemat. Rodzaje ruchliwości pionowej\nA\nB","answer":"A","answer_text":"Zadanie 8. (0-1)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nII. Rozpoznawanie\ni rozwiązywanie\nproblemów.\n4. Struktura społeczna. Uczeń:\n3) podaje przykłady i wyjaśnia uwarunkowania pionowej i poziomej\nruchliwości społecznej.\nPoprawna odpowiedź:\nA. degradacja (społeczna)\nB. awans (społeczny)\nSchemat punktowania:\n1 pkt - podanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura próbna"},{"id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/9","paper_id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"9","points":2,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9. (0-2)\nDo każdego opisu dopisz nazwę scharakteryzowanej mniejszości narodowej lub\netnicznej w Polsce i zakreśl literę oznaczającą status tej mniejszości - N (mniejszość\nnarodowa) lub E (mniejszość etniczna).\nTekst. Mniejszości narodowe i etniczne w Polsce\nOpis A. Mniejszość od pokoleń zamieszkująca powiat sejneński w województwie podlaskim.\nPodczas przeprowadzonego w 2011 r. Narodowego spisu powszechnego ludności\ni mieszkań przynależność do niej zadeklarowało 7374 obywateli polskich. Większość\ntej społeczności jest wyznania katolickiego.\nOpis B. W 1947 roku przesiedlono większość społeczności z tradycyjnie zamieszkiwanego\nBeskidu Niskiego i Sądeckiego do zachodnich województw Polski. Część tej\nmniejszości podkreśla swój związek kulturowy z mniejszością narodową ukraińską.\nW zdecydowanej większości przedstawiciele tej mniejszości to wierni Polskiego\nAutokefalicznego Kościoła Prawosławnego lub Kościoła katolickiego obrządku\nbizantyjsko-ukraińskiego.\nOpis C. Największe skupiska tej mniejszości znajdują się w centralnych i wschodnich\npowiatach województwa opolskiego. Mniejszość aktywna politycznie, tworząca\nkomitety wyborcze biorące udział w wyborach parlamentarnych i samorządowych.\nPrzedstawiciele tej mniejszości są w większości katolikami, część zaś przynależy do\nKościoła Ewangelicko-Augsburskiego.\nNa podstawie: Charakterystyka mniejszości narodowych i etnicznych w Polsce,\nhttp://mniejszosci.narodowe.mac.gov.pl\nNazwa mniejszości\nStatus mniejszości\nOpis A.\nN\nE\nOpis B.\nN\nE\nOpis C.\nN\nE","answer":"A","answer_text":"Zadanie 9. (0-2)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nVI. Dostrzeganie\nwspółzależności\nwe współczesnym\nświecie.\n6. Naród, ojczyzna i mniejszości narodowe. Uczeń:\n4) charakteryzuje mniejszości narodowe, etniczne i grupy imigrantów\nżyjące w Polsce (liczebność, historia, kultura, religia itp.); wymienia\nprawa, które im przysługują.\n(III etap) 8. Naród i mniejszości narodowe. Uczeń:\n2) wymienia mniejszości narodowe i etniczne oraz grupy imigrantów\n(w tym uchodźców) żyjące obecnie w Polsce i przedstawia\nprzysługujące im prawa; na podstawie samodzielnie zebranych\nmateriałów charakteryzuje jedną z tych grup (jej historię, kulturę,\nobecną sytuację).\nPoprawna odpowiedź:\nA. Litwini - N\nB. Łemkowie - E\nC. Niemcy - N\nSchemat punktowania:\n2 pkt - poprawne wypełnienie trzech wierszy tabeli (podanie trzech elementów odpowiedzi\n- nazw i wskazanie trzech liter im odpowiadających)\n1 pkt - poprawne wypełnienie dwóch wierszy tabeli (podanie dwóch elementów odpowiedzi\n- nazw i wskazanie dwóch liter im odpowiadających)\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura próbna"},{"id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/10","paper_id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"10","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10. (0-1)\nPodaj nazwę przedstawionego w tekście typu legitymizacji władzy według Maxa Webera.\nTekst. Legitymizacja władzy\nDemokracja opiera się na zasadzie, zgodnie z którą żaden rząd nie jest prawomocny, jeśli\njego władza i funkcjonowanie nie płyną z przyzwolenia rządzonych; dlatego demokracja musi\npolegać przede wszystkim na przekonywaniu i dyskusji. Rząd nie może sprawować żadnej\nwładzy ani wypełniać żadnej funkcji, na którą ludzie nie wyrazili swej zgody.\nŹródło: Konstytucjonalizm, Demokracja, Wolność. Wybór tekstów, oprac. P. Śpiewak, Warszawa 1996, s. 125.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10. (0-1)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nIV. Znajomość\nzasad i procedur\ndemokracji.\n18. Instytucja państwa. Uczeń:\n2) charakteryzuje zjawisko legitymizacji władzy, odnosząc teorię\nMaxa Webera do historycznych i współczesnych przykładów.\n(III etap) 10. Państwo i władza demokratyczna. Uczeń:\n7) rozważa i ilustruje przykładami zalety i słabości demokracji.\nPoprawna odpowiedź:\n(legitymizacja władzy) legalna\nSchemat punktowania:\n1 pkt - podanie poprawnej odpowiedzi\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura próbna"},{"id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/11","paper_id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"11","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11. (0-1)\nPodaj nazwę sposobu nabycia obywatelstwa polskiego, który przedstawiono w tekście.\nTekst. Nabycie obywatelstwa polskiego\nPani Margarita, urodzona na terenie Armenii, wspomina: „to, że moja babcia była Polką,\nwiedziałam od zawsze. Używała ona polskich słów, opowiadała o polskich tradycjach,\ngotowała polskie potrawy. Od dziecka lubiłam czytać Lema, coś zawsze ciągnęło mnie w te\nstrony”. Rodzice Pani Margarity byli obywatelami ZSRR, ona sama posiadała obywatelstwo\narmeńskie. Dwa lata temu Pani Margarita zdecydowała się na stałe, razem z mężem\ni dzieckiem, zamieszkać w Polsce. Złożyła wniosek o wydanie wizy i dowody potwierdzające\npolskie pochodzenie w Konsulacie Rzeczypospolitej Polskiej. Data stempla potwierdzającego\nprzekroczenie granicy, widoczna w jej paszporcie, stała się jednocześnie datą nabycia przez\nnią obywatelstwa polskiego.\nNa podstawie: www.pah.org.pl","answer":null,"answer_text":"Zadanie 11. (0-1)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nIV. Znajomość\nzasad i procedur\ndemokracji.\nV. Znajomość\npodstaw ustroju\nRzeczypospolitej\nPolskiej.\n11. Obywatel i obywatelstwo. Uczeń:\n1) przedstawia procedury nabywania i zrzekania się polskiego\nobywatelstwa.\n(IV etap zakres podst.) 1. Młody obywatel w urzędzie. Uczeń:\n1) wyjaśnia, jak nabywa się obywatelstwo polskie i unijne.\n(III etap) 4. Być obywatelem. Uczeń:\n1) wyjaśnia, jak człowiek staje się obywatelem w sensie formalnym\n(prawo ziemi, prawo krwi, nadanie obywatelstwa).\nPoprawna odpowiedź:\nrepatriacja\nSchemat punktowania:\n1 pkt - podanie poprawnej odpowiedzi\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura próbna"},{"id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/12","paper_id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"12","points":2,"ptype":"open","subject":"wos","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12. (0-2)\nDo każdej mapy, przedstawiającej podział Polski na okręgi wyborcze, dopisz nazwę\norganu wybieranego z zastosowaniem danego podziału.\nMapy. Podział Polski na okręgi wyborcze\nMapa A.\nMapa B.\nMapa C.\nŹródło: www.pkw.gov.pl\nMapa A. -\nMapa B. -\nMapa C. -\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n8.\n9.\n10. 11. 12.\nMaks. liczba punktów\n1\n2\n1\n1\n2\nUzyskana liczba punktów\nMateriał źródłowy do zadania 13. i 14.\nWykres. Ogólny indeks demokracji według Freedom House w wybranych państwach Europy\nŚrodkowej w latach 2004-2013\nŹródło: www.freedomhouse.org\nTabela. Wybrane parametry indeksu demokracji według Freedom House w wybranych\npaństwach Europy Środkowej w latach 2004-2013\nCzechy\nPolska\nSłowacja\nWęgry\n2004\n2013\n2004\n2013\n2004\n2013\n2004\n2013\nProces\nwyborczy\n2,00\n1,25\n1,50\n1,25\n1,50\n1,50\n1,25\n2,25\nSpołeczeństwo\nobywatelskie\n1,50\n1,75\n1,25\n1,50\n1,25\n1,75\n1,25\n2,25\nNiezależność\nmediów\n2,25\n2,50\n1,75\n2,50\n2,25\n2,75\n2,25\n3,50\nPoziom\nkorupcji\n3,50\n3,25\n2,50\n3,25\n3,25\n3,75\n2,75\n3,50\nŹródło: www.freedomhouse.org\nUwaga: Na wykresie i w tabeli zastosowano skalę od 1 do 7, gdzie 1 oznacza najlepszą ocenę,\nnatomiast 7 - najgorszą.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12. (0-2)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nV. Znajomość\npodstaw ustroju\nRzeczypospolitej\nPolskiej.\n15. Demokracja - zasady i procedury. Uczeń:\n5) wyjaśnia, jak są przeprowadzane i jaką rolę odgrywają wybory we\nwspółczesnej demokracji.\n43. Integracja europejska. Uczeń:\n3) charakteryzuje sposób powoływania, działania i najważniejsze\nkompetencje instytucji Unii Europejskiej (Rada Unii Europejskiej,\nParlament Europejski, Komisja Europejska, Rada Europejska,\nTrybunał Sprawiedliwości, Europejski Trybunał Obrachunkowy,\nEuropejski Bank Centralny).\n(III etap) 12. System wyborczy i partyjny. Uczeń:\n1) wyjaśnia, jak przeprowadzane są w Polsce wybory prezydenckie\ni parlamentarne.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nMapa A. Parlament Europejski / Europarlament\nMapa B. Sejm (RP)\nMapa C. Senat (RP)\nSchemat punktowania:\n2 pkt - podanie trzech poprawnych elementów odpowiedzi\n1 pkt - podanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura próbna"},{"id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/13","paper_id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"13","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13. (0-1)\nOkreśl, odwołując się do danych, jak zmieniła się w latach 2004-2013 ogólna ocena\nstanu demokracji w państwach Europy Środkowej.\nCzechy -\nPolska -\nSłowacja -\nWęgry -","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13. (0-1)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nII. Rozpoznawanie\ni rozwiązywanie\nproblemów.\n13. Opinia publiczna. Uczeń:\n3) odczytuje i interpretuje tabele i wykresy prezentujące wyniki\nbadania opinii publicznej.\n14. Środki masowego przekazu. Uczeń:\n8) ocenia zasoby Internetu z punktu widzenia rzetelności\ni wiarygodności informacyjnej; świadomie i krytycznie odbiera\nzawarte w nich treści.\n15. Demokracja - zasady i procedury. Uczeń:\n1) opisuje wartości będące fundamentem współczesnej demokracji;\npodaje różne sposoby rozumienia wolności, równości\ni sprawiedliwości.\n(III etap) 6. Środki masowego przekazu. Uczeń:\n4) uzasadnia, posługując się przykładami, znaczenie opinii publicznej\nwe współczesnym świecie; odczytuje i interpretuje wyniki\nwybranego sondażu opinii publicznej.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\n Czechy - (nieznaczna) poprawa\n Polska - (nieznaczne) pogorszenie\n Słowacja - (nieznaczne) pogorszenie\n Węgry - (znaczne) pogorszenie\nSchemat punktowania:\n1 pkt -\n0 pkt -\npodanie czterech poprawnych elementów odpowiedzi\ninna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura próbna"},{"id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/14","paper_id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"14","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14. (0-1)\nPodaj nazwę parametru demokracji, który w 2004 i 2013 roku przyjmował w Polsce i na\nSłowacji wartości najbardziej zbliżone do wartości ogólnego indeksu demokracji w tych\npaństwach.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14. (0-1)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nIV. Znajomość\nzasad i procedur\ndemokracji.\n13. Opinia publiczna. Uczeń:\n3) odczytuje i interpretuje tabele i wykresy prezentujące wyniki\nbadania opinii publicznej.\n14. Środki masowego przekazu. Uczeń:\n8) ocenia zasoby Internetu z punktu widzenia rzetelności\ni wiarygodności informacyjnej; świadomie i krytycznie odbiera\nzawarte w nich treści.\n15. Demokracja - zasady i procedury. Uczeń:\n1) opisuje wartości będące fundamentem współczesnej demokracji;\npodaje różne sposoby rozumienia wolności, równości\ni sprawiedliwości.\n(III etap) 6. Środki masowego przekazu. Uczeń:\n4) uzasadnia, posługując się przykładami, znaczenie opinii publicznej\nwe współczesnym świecie; odczytuje i interpretuje wyniki\nwybranego sondażu opinii publicznej.\nPoprawna odpowiedź:\nNazwa parametru: niezależność mediów\nSchemat punktowania:\n1 pkt - wskazanie poprawnej odpowiedzi\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura próbna"},{"id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/15","paper_id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"15","points":1,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15. (0-1)\nPodkreśl hasło wyborcze wykorzystywane w wyborach parlamentarnych w 2007 roku,\nktóre towarzyszyło poniższemu plakatowi wyborczemu. Uzasadnij swój wybór,\nodwołując się do spójności elementów graficznych plakatu z hasłem.\nPlakat wyborczy\nŹródło: http://opcit.pl\nA. „Silna Rodzina. Bezpieczna Szkoła. Niskie Podatki”.\nB. „Służba zdrowia: nasze najważniejsze zadanie”.\nC. „Dbamy o Polskę. Dbamy o Polaków”.\nD. „Polska jest kobietą”.\nUzasadnienie -\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n13. 14. 15.\nMaks. liczba punktów\n1\n1\n1\nUzyskana liczba punktów\nMateriał źródłowy do zadania 16. i 17.\nTabela. Wyniki wyborów do Kongresu Deputowanych w Hiszpanii w 2008 i 2011 roku\nPartia\n2008\n2011\n% głosów*\nliczba mandatów*\nPartia Ludowa (PP)\n39,9%\n154\n44,6%\n186\nHiszpańska Socjalistyczna Partia Robotnicza (PSOE)\n43,9%\n169\n28,7%\n110\nZjednoczona Lewica - Inicjatywa Katalońskich Zielonych (IU-ICV)\n3,8%\n2\n6,9%\n11\nUnia, Postęp i Demokracja (UPD)\n1,2%\n1\n4,7%\n5\nKonwergencja i Jedność (CiU)\n3,0%\n10\n4,2%\n16\nRepublikańska Lewica Katalonii (ERC)\n1,2%\n3\n1,1%\n3\nBaskijska Partia Narodowa (EAJ-PNV)\n1,3%\n5\n1,2%\n6\nGalicyjski Blok Narodowy (BNG)\n0,8%\n2\n0,8%\n2\nKoalicja Kanaryjska (CC-NC-PNC)\n0,7%\n2\n0,6%\n2\nNa podstawie: http://parties-and-elections.eu\n*Liczba mandatów nie sumuje się do 350 a procenty głosów - do 100%, ponieważ wzięto pod\nuwagę tylko te partie i koalicje, które w każdej z elekcji uzyskały min. 0,5% głosów i min. 1 mandat.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 15. (0-1)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nII. Rozpoznawanie\ni rozwiązywanie\nproblemów.\n16. Polityka, ideologie, doktryny i programy polityczne. Uczeń:\n7) przeprowadza krytyczną analizę programów i innych materiałów\nwyborczych partii politycznych, ze względu na zawartość\nmerytoryczną i formę przekazu.\n(III etap) 7. Wyborcy i wybory. Uczeń:\n4) krytycznie analizuje ulotki, hasła i spoty wyborcze.\nPoprawne rozstrzygnięcie:\nD.\nPrzykład poprawnego uzasadnienia:\nNa plakacie znajdują się wyłącznie kobiety, a w symbolu płci żeńskiej (Wenus) zamieszczono\nkontur granic Polski.\nSchemat punktowania:\n1 pkt -\n0 pkt -\npodanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi (rozstrzygnięcia i uzasadnienia\nz odwołaniem do min. dwóch elementów graficznych)\ninna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura próbna"},{"id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/16","paper_id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"16","points":2,"ptype":"open","subject":"wos","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16. (0-2)\nWykorzystując informacje z tabeli, podaj po jednym argumencie do tez przytoczonych\nponiżej.\nTeza A. System partyjny Hiszpanii nie jest systemem partii dominującej.\nArgument -\nTeza B. System partyjny Hiszpanii nie jest systemem dwublokowym.\nArgument -","answer":null,"answer_text":"Zadanie 16. (0-2)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nIV. Znajomość\nzasad i procedur\ndemokracji.\n17. Systemy partyjne. Uczeń:\n1) charakteryzuje system monopartyjny, dwupartyjny i wielopartyjny;\n4) opisuje podstawowe zasady ordynacji większościowej\ni proporcjonalnej w powiązaniu z systemem dwupartyjnym\ni wielopartyjnym.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nArgument do tezy A.: W 2008 roku wybory wygrała Hiszpańska Socjalistyczna Partia\nRobotnicza, zaś w 2011 roku - Partia Ludowa.\nArgument do tezy B.: W 2011 roku Partia Ludowa uzyskała większość miejsc w Kongresie\nDeputowanych i stworzyła jednopartyjny rząd większościowy.\nSchemat punktowania:\n2 pkt -\n1 pkt -\npodanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi\npodanie jednego poprawnego elementu odpowiedzi\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura próbna"},{"id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/17","paper_id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"17","points":1,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17. (0-1)\nRozstrzygnij, które informacje dotyczące systemów partyjnych są prawdziwe, a które -\nfałszywe. Przy każdym zdaniu w odpowiedniej kolumnie tabeli wpisz znak „X”.\nZdanie\nPrawda\nFałsz\nA. Szwajcaria ma taki sam model systemu wielopartyjnego jak\nHiszpania.\nB. Na hiszpański system partyjny ma wpływ ordynacja\nproporcjonalna z ogólnokrajowym progiem wyborczym.\nC. Różnice etniczne i językowe znajdują swoje odzwierciedlenie\nw hiszpańskim systemie partyjnym.","answer":"A","answer_text":"Zadanie 17. (0-1)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nIV. Znajomość\nzasad i procedur\ndemokracji.\n17. Systemy partyjne. Uczeń:\n1) charakteryzuje system monopartyjny, dwupartyjny i wielopartyjny;\n4) opisuje podstawowe zasady ordynacji większościowej\ni proporcjonalnej w powiązaniu z systemem dwupartyjnym\ni wielopartyjnym.\n19. Modele ustrojowe państw demokratycznych. Uczeń:\n2) charakteryzuje krótko ustroje polityczne Niemiec, Wielkiej\nBrytanii, Francji, Stanów Zjednoczonych, Szwajcarii, Włoch i Rosji,\nna podstawie samodzielnie zebranych informacji.\nPoprawna odpowiedź:\nA. Fałsz\nB. Fałsz\nC. Prawda\nSchemat punktowania:\n1 pkt - wskazanie trzech poprawnych elementów odpowiedzi\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura próbna"},{"id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/18","paper_id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"18","points":2,"ptype":"open","subject":"wos","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18. (0-2)\nRozstrzygnij,\nczy\nschemat\nilustruje\nfunkcjonowanie\nklasycznego\nsystemu\nprezydenckiego. Odpowiedź uzasadnij, podając dwa argumenty.\nSchemat. Jeden z systemów politycznych\nNa podstawie: Społeczeństwo i polityka. Podstawy nauk politycznych, red. K. A. Wojtaszczyk, W. Jakubowski,\nWarszawa 2007, s. 494.\nRozstrzygnięcie -\nArgumenty -\n\n\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n16. 17. 18.\nMaks. liczba punktów\n2\n1\n2\nUzyskana liczba punktów\nMateriał źródłowy do zadania 19. i 20.\nTekst. Rodzaje immunitetów parlamentarnych\nOpis A. Pozwala na wyłączenie odpowiedzialności posła (senatora) za działania wchodzące\nw zakres sprawowania mandatu; przysługuje również po zakończeniu kadencji. Nie\nmożna go uchylić, podmiot nie może się go zrzec.\nOpis B. Poseł (senator) nie może być pociągnięty do odpowiedzialności karnej bez zgody\nodpowiedniej izby parlamentu. Obejmuje także zakaz ograniczenia wolności przez\naresztowanie, zatrzymanie itp. (przywilej nietykalności). Przysługuje w czasie\nkadencji parlamentu.\nNa podstawie: B. Banaszak, A. Preisner, Prawo konstytucyjne. Wprowadzenie, Wrocław 1993, s. 170-171.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 18. (0-2)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nIV. Znajomość\nzasad i procedur\ndemokracji.\n19. Modele ustrojowe państw demokratycznych. Uczeń:\n1) podaje cechy charakterystyczne różnych modeli ustrojowych\npaństw demokratycznych; wyjaśnia, jaki model funkcjonuje\nw Polsce.\n20. Władza ustawodawcza w państwie demokratycznym. Uczeń:\n1) wymienia i ilustruje przykładami funkcje władzy ustawodawczej.\n21. Władza wykonawcza w państwie demokratycznym. Uczeń:\n2) charakteryzuje kompetencje rządu w państwie demokratycznym\ni relacje między rządem a głową państwa.\nPoprawne rozstrzygnięcie:\nNIE\nPrzykładowe uzasadnienie (dwa argumenty spośród podanych):\n w systemie prezydenckim głowa państw pochodzi z powszechnych wyborów, a na\nprzedstawionym schemacie głowa państwa wybierana jest przez organ ustawodawczy;\n w systemie prezydenckim nie występuje - inaczej niż na schemacie - dwupodmiotowa\negzekutywa, a cała władza wykonawcza znajduje się w rękach głowy państwa;\n w systemie prezydenckim ministrowie są zależni wyłącznie od prezydenta, a nie od\nparlamentu, nie występuje - inaczej niż na schemacie - odpowiedzialność parlamentarna\norganów władzy wykonawczej (instytucja wotum nieufności);\n w systemie prezydenckim głowa państwa nie może rozwiązać / skrócić kadencji organów\nwładzy ustawodawczej, tak jak przedstawiono to na schemacie;\n w systemie prezydenckim głowa państwa formalnie nie posiada prawa inicjatywy\nustawodawczej.\nSchemat punktowania:\n2 pkt - podanie trzech poprawnych elementów odpowiedzi (rozstrzygnięcia i dwóch\nargumentów)\n1 pkt - podanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi (rozstrzygnięcia i argumentu)\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura próbna"},{"id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/19","paper_id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"19","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19. (0-1)\nDo każdego podanego opisu dopisz nazwę odpowiedniego rodzaju immunitetu\nparlamentarnego.\nOpis A. - immunitet\nOpis B. - immunitet","answer":"A, B","answer_text":"Zadanie 19. (0-1)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nIV. Znajomość\nzasad i procedur\ndemokracji.\n20. Władza ustawodawcza w państwie demokratycznym. Uczeń:\n3) ocenia zasadność immunitetu parlamentarnego; odróżnia jego\nformy (immunitet formalny, materialny).\nPoprawna odpowiedź:\nOpis A. materialny\nOpis B. formalny\nSchemat punktowania:\n1 pkt - podanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-19.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura próbna"},{"id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/20","paper_id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"20","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20. (0-1)\nPodaj po jednym argumencie, prezentowanym przez zwolenników i przeciwników\nrozwiązania przedstawionego w opisie B.\nArgument zwolenników -\nArgument przeciwników -","answer":null,"answer_text":"Zadanie 20. (0-1)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nIV. Znajomość\nzasad i procedur\ndemokracji.\n20. Władza ustawodawcza w państwie demokratycznym. Uczeń:\n3) ocenia zasadność immunitetu parlamentarnego; odróżnia jego\nformy (immunitet formalny, materialny).\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nArgument zwolenników (jeden spośród podanych):\n ochrona przed politycznie motywowanym ściganiem karnym członków parlamentu\n(zwłaszcza opozycji) przez organy podległe rządowi;\n zapewnienie parlamentarzyście możliwości niezakłóconego wykonywania obowiązków\nwynikających z posiadania mandatu;\n ochrona wobec zniesławiających oskarżeń, stosowanych jako środek w walce politycznej.\nArgument przeciwników (jeden spośród podanych):\n w\npaństwie\nprawa\nnie\nma\nkonieczności\nochrony\nparlamentarzystów\nprzed\nprześladowaniem;\n immunitet powoduje nieuzasadnione uprzywilejowanie parlamentarzystów wobec\nzwykłych obywateli;\n immunitet jest nadużywany i służy do zapewnienia bezkarności wobec przestępstw w\nżaden sposób niezwiązanych z działalnością publiczną (np. prowadzenie samochodu pod\nwpływem alkoholu).\nSchemat punktowania:\n1 pkt - podanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-20.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura próbna"},{"id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/21","paper_id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"21","points":2,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 21. (0-2)\nUzupełnij tabelę - do każdego opisu głowy państwa dopisz nazwę odpowiedniego\npaństwa i numer, którym oznaczono je na mapie.\nTekst. Wybrane głowy państw w Europie\nOpis A. Głowę państwa wybiera społeczeństwo w wyborach bezpośrednich. Do jej uprawnień\nnależy przewodniczenie posiedzeniom Rady Ministrów i podpisywanie rozporządzeń\nz mocą ustawy. Ma prawo rozwiązania Zgromadzenia Narodowego i odwołania się\ndo woli społeczeństwa w drodze referendum. Ma znaczący wpływ na politykę\nzagraniczną i bezpieczeństwa.\nOpis B. Głową państwa jest trzyosobowe Prezydium składające się z przedstawicieli trzech\nwspólnot etnicznych. Jego członkowie wybierani są w powszechnych wyborach\nna czteroletnią kadencję. Przewodniczącym Prezydium zostaje kolejno przedstawiciel\nkażdej ze wspólnot.\nOpis C. Głowa państwa wypełnia funkcje wyłącznie reprezentacyjne i ceremonialne, jak\nnp. coroczne otwarcie obrad parlamentu - Riksdagu, czy wręczanie Nagrody Nobla.\nNa czele państwa stoją od 1818 roku królowie z dynastii Bernadotte.\nMapa. Wybrane państwa Europy w 2013 roku\nNa podstawie: http://www.worldatlas.com/webimage/countrys/eu.htm\nNazwa państwa\nNumer na mapie\nOpis A.\nOpis B.\nOpis C.","answer":"A","answer_text":"Zadanie 21. (0-2)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nIV. Znajomość\nzasad i procedur\ndemokracji.\n19. Modele ustrojowe państw demokratycznych. Uczeń:\n2) charakteryzuje krótko ustroje polityczne Niemiec, Wielkiej\nBrytanii, Francji, Stanów Zjednoczonych, Szwajcarii, Włoch i Rosji,\nna podstawie samodzielnie zebranych informacji.\n21. Władza wykonawcza w państwie demokratycznym. Uczeń:\n1) wyjaśnia, jaką rolę we współczesnych państwach może pełnić\ngłowa państwa; podaje przykłady urzędujących głów państw\n(monarchów i prezydentów).\nPoprawna odpowiedź:\nA. Francja / Republika Francuska - 5\nB. Bośnia i Hercegowina - 4\nC. Szwecja / Królestwo Szwecji - 1\nSchemat punktowania:\n2 pkt -\n1 pkt -\npoprawne wypełnienie trzech wierszy tabeli (podanie trzech elementów odpowiedzi\n- nazw i wskazanie trzech numerów im odpowiadających)\npoprawne wypełnienie dwóch wierszy tabeli (podanie dwóch elementów odpowiedzi\n- nazw i wskazanie dwóch numerów im odpowiadających)\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-21.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura próbna"},{"id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/22","paper_id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"22","points":1,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 22. (0-1)\nUzupełnij tabelę - do każdego uprawnienia konstytucyjnego organu władzy\nw Rzeczypospolitej Polskiej dopisz numer, którym oznaczono je na schemacie.\nSchemat. Konstytucyjne organy władzy w Polsce\nNa podstawie: Społeczeństwo i polityka. Podstawy nauk politycznych, red. K. A. Wojtaszczyk, W. Jakubowski,\nWarszawa 2007, s. 1209.\nA.\nKontrasygnowanie aktów urzędowych głowy państwa\nB.\nZwoływanie Rady Gabinetowej\nC.\nUchwalanie wotum zaufania\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n19. 20. 21. 22.\nMaks. liczba punktów\n1\n1\n2\n1\nUzyskana liczba punktów\nMateriał źródłowy do zadania 23. i 24.\nTekst. Rządy mniejszościowe w Polsce\nHistoria rządów mniejszościowych w Polsce zaczyna się już w sejmie kontraktowym.\nPrzyczyny mniejszościowego charakteru rządów mogą być różne: w pierwszym okresie był\nto brak legitymacji do utworzenia koalicji opartej na arytmetycznej większości narzuconej\nkontraktem Okrągłego Stołu. W drugim - rozbicie Sejmu RP I kadencji i jego poważna\npolaryzacja. Brak legitymizacji parlamentu oraz rozbicie partyjne nie stanowią już dziś\nistotnego problemu. Dużo istotniejsze jest przyjęte w Konstytucji rozwiązanie prawne,\nutrudniające odwołanie rządu, który utracił większość parlamentarną.\nNa podstawie: http://media.wp.pl","answer":"A","answer_text":"Zadanie 22. (0-1)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nIV. Znajomość\nzasad i procedur\ndemokracji.\nV. Znajomość\npodstaw ustroju\nRzeczypospolitej\nPolskiej.\n20. Władza ustawodawcza w państwie demokratycznym. Uczeń:\n1) wymienia i ilustruje przykładami funkcje władzy ustawodawczej.\n21. Władza wykonawcza w państwie demokratycznym. Uczeń:\n2) charakteryzuje kompetencje rządu w państwie demokratycznym\ni relacje między rządem a głową państwa.\n24. Parlament Rzeczypospolitej Polskiej. Uczeń:\n1) wymienia kompetencje Sejmu i Senatu w państwie i przedstawia\nznaczenie obu izb oraz Zgromadzenia Narodowego w systemie władz\nRzeczypospolitej Polskiej.\n25. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej. Uczeń:\n1) określa główne kompetencje prezydenta w relacjach z parlamentem,\nrządem, władzą sądowniczą, a także sposób sprawowania władzy\nw zakresie bezpieczeństwa państwa i polityki zagranicznej.\n26. Rada Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej. Uczeń:\n1) przedstawia konstytucyjne procedury powoływania i odwoływania\nrządu, zmiany rządu i zmiany ministrów.\nPoprawna odpowiedź:\nA. 4.\nB. 3.\nC. 1.\nSchemat punktowania:\n1 pkt - wskazanie trzech poprawnych elementów odpowiedzi (poprawne przyporządkowanie)\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-22.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura próbna"},{"id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/23","paper_id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"23","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 23. (0-1)\nPodaj nazwę rozwiązania ustrojowego wprowadzonego w Konstytucji Rzeczypospolitej\nPolskiej z 2 kwietnia 1997 roku, do którego nawiązuje tekst.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 23. (0-1)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nV. Znajomość\npodstaw ustroju\nRzeczypospolitej\nPolskiej.\n19. Modele ustrojowe państw demokratycznych. Uczeń:\n1) podaje cechy charakterystyczne różnych modeli ustrojowych\npaństw demokratycznych; wyjaśnia, jaki model funkcjonuje\nw Polsce.\n26. Rada Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej. Uczeń:\n1) przedstawia konstytucyjne procedury powoływania i odwoływania\nrządu, zmiany rządu i zmiany ministrów;\n2) porównuje sytuację rządów mniejszościowych i większościowych\nze względu na możliwości działania.\nPoprawna odpowiedź:\nkonstruktywne wotum nieufności\nSchemat punktowania:\n1 pkt - podanie poprawnej odpowiedzi\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-23.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura próbna"},{"id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/24","paper_id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"24","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 24. (0-1)\nWyjaśnij, na czym polega rozwiązanie ustrojowe przedstawione w tekście.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 24. (0-1)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nV. Znajomość\npodstaw ustroju\nRzeczypospolitej\nPolskiej.\n19. Modele ustrojowe państw demokratycznych. Uczeń:\n1) podaje cechy charakterystyczne różnych modeli ustrojowych\npaństw demokratycznych; wyjaśnia, jaki model funkcjonuje\nw Polsce.\n26. Rada Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej. Uczeń:\n1) przedstawia konstytucyjne procedury powoływania i odwoływania\nrządu, zmiany rządu i zmiany ministrów;\n2) porównuje sytuację rządów mniejszościowych i większościowych\nze względu na możliwości działania.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nKonstruktywne wotum nieufności polega na jednoczesnym odwołaniu rządu przez Sejm\ni powołaniu nowego Prezesa Rady Ministrów.\nSchemat punktowania:\n1 pkt -\n0 pkt -\npodanie poprawnej odpowiedzi\ninna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-24.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura próbna"},{"id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/25","paper_id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"25","points":1,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 25. (0-1)\nDo każdej litery dopisz nazwę rodzaju jednostki samorządu terytorialnego, której\nstrukturę władz i sposób ich wyboru przedstawiono na schemacie.\nSchemat. Organy samorządu terytorialnego w Polsce\nNa podstawie: L. Garlicki, Polskie prawo konstytucyjne. Zarys wykładu, Warszawa 2007, s. 303-305.\nA\nB\nMateriał źródłowy do zadania 26. i 27.\nTekst. O jednym z systemów prawa\nSystem ten wywodzi się z prawa zwyczajowego, jest prawem rodzimym. Występuje\nw krajach, które nie uległy recepcji prawa rzymskiego. To przyczyniło się do wytworzenia\nwłasnej siatki pojęciowej, instytucji oraz zasad, które w prawie kontynentalnym często\nnie mają odpowiedników. Decydująca rola należy do sądów, które nie tylko prawo stosują,\nlecz także w określonych okolicznościach je tworzą. To przyzwolenie dane jest tylko sądom\nwyższej instancji.\nNa podstawie: www.edukacjaprawnicza.pl","answer":"A","answer_text":"Zadanie 25. (0-1)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nV. Znajomość\npodstaw ustroju\nRzeczypospolitej\nPolskiej.\n28. Samorząd terytorialny w Polsce. Uczeń:\n1) omawia formy demokracji przedstawicielskiej i bezpośredniej\nw samorządach terytorialnych; opisuje instytucję referendum\nlokalnego.\n(III etap) 17. Gmina jako wspólnota mieszkańców. Uczeń:\n3) przedstawia sposób wybierania i działania władz gminy, w tym\npodejmowania decyzji w sprawie budżetu.\n(III etap) 18. Samorząd powiatowy i wojewódzki. Uczeń:\n1) przedstawia sposób wybierania samorządu powiatowego\ni wojewódzkiego oraz ich przykładowe zadania.\nPoprawna odpowiedź:\nA. powiat ziemski / województwo\nB. gmina / miasto na prawach powiatu / powiat grodzki\nSchemat punktowania:\n1 pkt -\n0 pkt -\npodanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi\ninna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-25.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura próbna"},{"id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/26","paper_id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"26","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 26. (0-1)\nPodaj nazwę systemu prawa, który przedstawiono w tekście.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 26. (0-1)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nIV. Znajomość\nzasad i procedur\ndemokracji.\n29. Prawo. Uczeń:\n3) rozróżnia źródła, z których wywodzą się normy w różnych\nsystemach prawnych (prawo: zwyczajowe, precedensowe, religijne,\npozytywne).\n(IV etap zakres podst.) 2. Prawo i sądy. Uczeń:\n1) wyjaśnia, co to jest prawo i czym różnią się normy prawne od\nnorm religijnych, moralnych i obyczajowych.\nPoprawna odpowiedź:\nprawo precedensowe\nSchemat punktowania:\n1 pkt - podanie poprawnej odpowiedzi\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-26.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura próbna"},{"id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/27","paper_id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"27","points":1,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 27. (0-1)\nPodkreśl nazwę państwa, w którym stosowany jest system prawa przedstawiony\nw tekście.\nA. Polska\nB. Niemcy\nC. Włochy\nD. Wielka Brytania","answer":"D","answer_text":"Zadanie 27. (0-1)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nIV. Znajomość\nzasad i procedur\ndemokracji.\n29. Prawo. Uczeń:\n3) rozróżnia źródła, z których wywodzą się normy w różnych\nsystemach prawnych (prawo: zwyczajowe, precedensowe, religijne,\npozytywne).\nPoprawna odpowiedź:\nD.\nSchemat punktowania:\n1 pkt - wskazanie poprawnej odpowiedzi\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-27.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura próbna"},{"id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/28","paper_id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"28","points":2,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 28. (0-2)\nUzupełnij zdania odnoszące się do przedstawionego pisma - wpisz brakujące nazwy:\nśrodka odwoławczego (A.), strony postępowania sądowego (B.) i rodzaju sądu\npowszechnego (C.).\nPismo procesowe [fragment]\nNa podstawie art. 367 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego zaskarżam w całości\nwyrok Sądu Rejonowego w Katowicach z dnia 5 maja 2009 r., sygn. akt I C 315/08,\ndoręczony mi wraz z uzasadnieniem dnia 20 maja 2009 r., na mocy którego została\nzasądzona ode mnie kwota 12 125 zł tytułem odszkodowania. Powyższemu wyrokowi\nzarzucam naruszenie przepisów postępowania, poprzez pominięcie przez sąd zgłaszanych\nprzeze mnie wniosków dowodowych i tym samym błędne ustalenie stanu faktycznego.\nW związku z powyższym wnoszę o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy\ndo ponownego rozpatrzenia.\nŹródło: http://ms.gov.pl\nPrzedstawione pismo jest przykładem zastosowania w postępowaniu sądowym środka\nodwoławczego zwanego (A.) Zostało ono złożone przez\n(B.) Sprawę sądową w związku ze złożeniem tego pisma rozpatrzy sąd\n(C.)\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n23. 24. 25. 26. 27. 28.\nMaks. liczba punktów\n1\n1\n1\n1\n1\n2\nUzyskana liczba punktów","answer":"A","answer_text":"Zadanie 28. (0-2)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nV. Znajomość\npodstaw ustroju\nRzeczypospolitej\nPolskiej.\n32. Prawo cywilne i rodzinne. Uczeń:\n3) opisuje podstawowe zasady postępowania cywilnego\n(rozpoznawczego: procesowego oraz nieprocesowego\ni egzekucyjnego) oraz sposoby zaskarżania orzeczeń.\n35. Obywatel wobec prawa. Uczeń:\n3) pisze fikcyjny pozew w sprawie cywilnej, zawiadomienie\no popełnieniu przestępstwa i odwołanie od decyzji administracyjnej\n(według wzorów).\n(IV etap zakres podst.) 2. Prawo i sądy. Uczeń:\n6) przedstawia uczestników i przebieg procesu sądowego: cywilnego\ni karnego; uzasadnia znaczenie mediacji;\n8) pisze pozew w wybranej sprawie cywilnej i zawiadomienie\no popełnieniu przestępstwa (według wzoru).\n(III etap) 15. Władza sądownicza. Uczeń:\n1) przedstawia organy władzy sądowniczej, zasady, wedle których\ndziałają sądy (niezawisłość, dwuinstancyjność) i przykłady spraw,\nktórymi się zajmują.\nPoprawna odpowiedź:\nA. apelacją\nB. powoda / pozwanego*\nC. okręgowy\n* Obie odpowiedzi uznawane ze względu na przepisy dotyczące powództwa wzajemnego oraz zastosowany\nw zadaniu wzór apelacji dostępny na stronach Ministerstwa Sprawiedliwości RP i sądów okręgowych.\nSchemat punktowania:\n2 pkt -\n1 pkt -\npodanie trzech poprawnych elementów odpowiedzi\npodanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-28.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura próbna"},{"id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/29","paper_id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"29","points":2,"ptype":"open","subject":"wos","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 29. (0-2)\nPodaj nazwy formy postępowania przygotowawczego i organu, który prowadził\npostępowanie przygotowawcze w sprawie przedstawionej w tekście.\nTekst. Przestępstwo Jana M.\nJan M. został oskarżony o założenie związku mającego na celu popełnienie przestępstwa\no charakterze terrorystycznym, za co grozi kara pozbawienia wolności na czas nie krótszy od\nlat 3.\nForma postępowania przygotowawczego -\nOrgan prowadzący postępowanie przygotowawcze -\nMateriał źródłowy do zadania 30. i 31.\nWniosek [fragment]\nJelenia Góra, dnia 20 września 2012 r.\nJan Kowalski\nul. Kwiatowa 33\n58-500 Jelenia Góra\nDo\nWNIOSEK\no ponowne rozpatrzenie sprawy\nDziałając na podstawie art. 127 § 3 k.p.a., zaskarżam decyzję Marszałka Województwa\nDolnośląskiego z dnia 10 września 2012 r. w przedmiocie odmowy wydania pozwolenia\nna wykonywanie zawodu przewodnika sudeckiego.\nOrganowi zarzucam naruszenie przepisów postępowania: art. 7, 8, 10, 11, 12, 15, 76, 77 § 1,\n78, 80, 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny\nwpływ na wynik sprawy oraz naruszenie prawa materialnego poprzez błędne uznanie, że\nskarżący nie spełnia wymogów przewidzianych do wykonywania zawodu przewodnika\nsudeckiego.\nWnoszę o:\nuchylenie zaskarżonej decyzji i wydanie pozwolenia\nNa podstawie: www.arslege.pl","answer":null,"answer_text":"Zadanie 29. (0-2)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nV. Znajomość\npodstaw ustroju\nRzeczypospolitej\nPolskiej.\n33. Prawo karne. Uczeń:\n2) opisuje przebieg postępowania karnego oraz uczestniczące w nim\norgany i strony; podaje przykłady przestępstw ściganych z oskarżenia\npublicznego i prywatnego, wyjaśnia rolę oskarżyciela posiłkowego.\n3) przedstawia kary i środki karne obowiązujące w polskim prawie\noraz prawa przysługujące ofierze, oskarżonemu i świadkowi.\n(IV etap zakres podst.) 2. Prawo i sądy. Uczeń:\n6) przedstawia uczestników i przebieg procesu sądowego: cywilnego\ni karnego; uzasadnia znaczenie mediacji;\n7) wymienia główne prawa, jakie przysługują ofierze, sprawcy\ni świadkowi przestępstwa.\n(IV etap zakres podst.) 3. Bezpieczeństwo. Uczeń:\n1) charakteryzuje najważniejsze zadania prokuratury i policji.\nPoprawna odpowiedź:\n Forma: śledztwo\n Organ: prokurator\nSchemat punktowania:\n2 pkt - podanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi\n1 pkt - podanie jednego poprawnego elementu odpowiedzi\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-29.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura próbna"},{"id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/30","paper_id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"30","points":1,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 30. (0-1)\nPodkreśl poprawne dokończenie zdania.\nAdresatem powyższego wniosku jest\nA. wojewoda.\nB. sejmik województwa.\nC. marszałek województwa.\nD. samorządowe kolegium odwoławcze.","answer":"D","answer_text":"Zadanie 30. (0-1)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nV. Znajomość\npodstaw ustroju\nRzeczypospolitej\nPolskiej.\n34. Prawo administracyjne. Uczeń:\n1) odróżnia akty administracyjne od innego rodzaju dokumentów;\nrozpoznaje, kiedy akt administracyjny jest ważny;\n2) przedstawia strukturę sądownictwa administracyjnego; opisuje\nprzebieg postępowania administracyjnego;\n3) wyjaśnia, jak odwołać się od decyzji i postanowień organów\nadministracyjnych (odwołanie, zażalenie, skarga do wojewódzkiego\nsądu administracyjnego, skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu\nAdministracyjnego).\n35. Obywatel wobec prawa. Uczeń:\n3) pisze fikcyjny pozew w sprawie cywilnej, zawiadomienie\no popełnieniu przestępstwa i odwołanie od decyzji administracyjnej\n(według wzorów).\n(IV etap zakres podst.) 1. Młody obywatel w urzędzie. Uczeń:\n5) wyjaśnia, co może zrobić obywatel, gdy nie zgadza się z decyzją\nurzędu;\n6) sporządza urzędowy wniosek, skargę i odwołanie.\nPoprawna odpowiedź:\nD.\nSchemat punktowania:\n1 pkt - wskazanie poprawnej odpowiedzi\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-30.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura próbna"},{"id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/31","paper_id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"31","points":1,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 31. (0-1)\nPodkreśl nazwę kolejnego środka odwoławczego, który przysługuje obywatelowi, jeśli\nwniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie doprowadzi do zmiany decyzji dla niego\nniekorzystnej.\nA. Apelacja do sądu okręgowego.\nB. Kasacja do Sądu Najwyższego.\nC. Skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego.\nD. Zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego.\nMateriał źródłowy do zadania 32., 33. i 34.\nTekst. O jednej z organizacji międzynarodowych\nNarada w Polsce, która odbyła się w dniach 19-20 lutego 2009 roku, była ostatnim\nspotkaniem przed jubileuszowym szczytem Sojuszu w Strasburgu i Kehl. W kwietniu tego\nroku minęło bowiem 60 lat od momentu, kiedy przywódcy USA, Wielkiej Brytanii, Francji,\nWłoch, Portugalii, państw Beneluksu oraz Norwegii i Islandii podpisali traktat powołujący do\nżycia tę organizację. Jedynie traktat waszyngtoński przypomina, w jakim celu ją powołano.\nDziś jego cele są zupełnie inne. Główną misją nie jest już obrona członków przed zbrojną\nnapaścią, lecz ich współpraca w rozwiązywaniu problemów globalnego bezpieczeństwa.\nNa podstawie: http://opinie.newsweek.pl","answer":"C","answer_text":"Zadanie 31. (0-1)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nV. Znajomość\npodstaw ustroju\nRzeczypospolitej\nPolskiej.\n34. Prawo administracyjne. Uczeń:\n2) przedstawia strukturę sądownictwa administracyjnego; opisuje\nprzebieg postępowania administracyjnego;\n3) wyjaśnia, jak odwołać się od decyzji i postanowień organów\nadministracyjnych (odwołanie, zażalenie, skarga do wojewódzkiego\nsądu administracyjnego, skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu\nAdministracyjnego).\n(IV etap zakres podst.) 1. Młody obywatel w urzędzie. Uczeń:\n5) wyjaśnia, co może zrobić obywatel, gdy nie zgadza się z decyzją\nurzędu.\nPoprawna odpowiedź:\nC.\nSchemat punktowania:\n1 pkt - wskazanie poprawnej odpowiedzi\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-31.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura próbna"},{"id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/32","paper_id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"32","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 32. (0-1)\nPodaj pełną polską nazwę organizacji międzynarodowej przedstawionej w tekście.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 32. (0-1)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nII. Rozpoznawanie\ni rozwiązywanie\nproblemów.\nVI. Dostrzeganie\nwspółzależności\nwe współczesnym\nświecie.\n42. Systemy bezpieczeństwa i współpracy. Uczeń:\n4) wyjaśnia, jak powstało NATO, jakie są jego cele i organy;\nwymienia najważniejsze operacje wojskowe Sojuszu;\n5) wymienia regionalne systemy bezpieczeństwa i współpracy,\nocenia ich znaczenie dla danego regionu i świata.\n44. Europa wśród światowych mocarstw. Uczeń:\n2) rozróżnia typy ładów światowych (jedno-, dwu- i wielobiegunowy),\nodwołując się do historii XX i XXI w.\n(III etap) 19. Relacje Polski z innymi państwami. Uczeń:\n2) charakteryzuje politykę obronną Polski; członkostwo w NATO,\nudział w międzynarodowych misjach pokojowych i operacjach\nmilitarnych.\nPoprawna odpowiedź:\nOrganizacja Paktu Północnoatlantyckiego / Pakt Północnoatlantycki\nSchemat punktowania:\n1 pkt - podanie poprawnej odpowiedzi\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-32.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura próbna"},{"id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/33","paper_id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"33","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 33. (0-1)\nPodaj przykład działania podjętego w XXI wieku przez organizację przedstawioną\nw tekście, które świadczy o jej zaangażowaniu w rozwiązywanie problemów\nbezpieczeństwa międzynarodowego.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 33. (0-1)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nII. Rozpoznawanie\ni rozwiązywanie\nproblemów.\nVI. Dostrzeganie\nwspółzależności\nwe współczesnym\nświecie.\n40. Stosunki międzynarodowe w wymiarze globalnym. Uczeń:\n6) rozważa możliwości prowadzenia akcji humanitarnych,\nwspółpracy rozwojowej oraz interwencji pokojowych na obszarach\ndotkniętych konfliktami zbrojnymi, oceniając ich skuteczność\ni aspekty moralne.\n42. Systemy bezpieczeństwa i współpracy. Uczeń:\n4) wyjaśnia, jak powstało NATO, jakie są jego cele i organy;\nwymienia najważniejsze operacje wojskowe Sojuszu;\n5) wymienia regionalne systemy bezpieczeństwa i współpracy,\nocenia ich znaczenie dla danego regionu i świata.\n(III etap) 19. Relacje Polski z innymi państwami. Uczeń:\n2) charakteryzuje politykę obronną Polski; członkostwo w NATO,\nudział w międzynarodowych misjach pokojowych i operacjach\nmilitarnych.\n(III etap) 22. Współpraca i konflikty międzynarodowe. Uczeń:\n2) wskazuje na mapie miejsca najpoważniejszych konfliktów\nmiędzynarodowych; omawia przebieg i próby rozwiązania jednego\nz nich.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi (jedna spośród podanych):\n Operacja ISAF / Operacja Międzynarodowych Sił Wsparcia Bezpieczeństwa / Operacja\nw Afganistanie\n Operacja KFOR / Operacja w Kosowie\n Operacja Ocean Shield / operacja antypiracka u wybrzeży Somalii\nSchemat punktowania:\n1 pkt - podanie poprawnej odpowiedzi\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-33.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura próbna"},{"id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/34","paper_id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"34","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 34. (0-1)\nWymień dwa wydarzenia polityczne o zasięgu globalnym z ostatnich 25 lat, które\nwymusiły zmianę koncepcji działania organizacji przedstawionej w tekście.\n\n\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n29. 30. 31. 32. 33. 34.\nMaks. liczba punktów\n2\n1\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba punktów","answer":null,"answer_text":"Zadanie 34. (0-1)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nII. Rozpoznawanie\ni rozwiązywanie\nproblemów.\nVI. Dostrzeganie\nwspółzależności\nwe współczesnym\nświecie.\n42. Systemy bezpieczeństwa i współpracy. Uczeń:\n1) charakteryzuje przemiany, jakie nastąpiły w Europie i na świecie\npo upadku komunizmu.\n44. Europa wśród światowych mocarstw. Uczeń:\n2) rozróżnia typy ładów światowych (jedno-, dwu- i wielobiegunowy),\nodwołując się do historii XX i XXI w.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi (dwa elementy spośród podanych):\n rozpad ZSRR / rozpad bloku komunistycznego w Europie / zakończenie zimnej wojny\n rozszerzenie NATO i UE na kraje Europy Środkowo-Wschodniej\n rozwój nowych globalnych zagrożeń / terroryzmu / fundamentalizmu islamskiego\nSchemat punktowania:\n1 pkt - podanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-34.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura próbna"},{"id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/35","paper_id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"35","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 35. (0-1)\nOkreśl, do jakiego problemu współczesnego świata odnosi się rysunek. W uzasadnieniu\nodpowiedzi uwzględnij elementy graficzne na nim przedstawione.\nRysunek. Problem współczesnego świata\nŹródło: http://thedisorderofthings.com","answer":null,"answer_text":"Zadanie 35. (0-1)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nVI. Dostrzeganie\nwspółzależności\nwe współczesnym\nświecie.\n40. Stosunki międzynarodowe w wymiarze globalnym. Uczeń:\n3) wyjaśnia przyczyny dysproporcji między globalną Północą\ni globalnym Południem oraz mechanizmy i działania, które ją\nzmniejszają lub powiększają;\n4) przedstawia na przykładach wzajemne zależności pomiędzy\npaństwami biednymi i bogatymi w polityce, ekonomii, kulturze\ni ekologii.\n41. Globalizacja współczesnego świata. Uczeń:\n1) przedstawia wieloaspektowy charakter procesów globalizacji\n(polityka, gospodarka, kultura, komunikacja, ekologia).\n(III etap) 23. Problemy współczesnego świata. Uczeń:\n1) porównuje sytuację w państwach globalnego Południa i globalnej\nPółnocy i wyjaśnia na przykładach, na czym polega ich\nwspółzależność;\n3) wyjaśnia, odwołując się do przykładów, na czym polega\nglobalizacja w sferze kultury, gospodarki i polityki, ocenia jej skutki.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nNa rysunku ukazano problem wykorzystywania „globalnego Południa” przez „globalną\nPółnoc”. Człowiek, który jako głowę ma północną półkulę zjada posiłek z półkuli\npołudniowej.\nSchemat punktowania:\n1 pkt - podanie poprawnej odpowiedzi\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-35.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura próbna"},{"id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/36","paper_id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"36","points":2,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 36. (0-2)\nUzupełnij zdania odnoszące się do przedstawionego tekstu - wpisz pełne brakujące\nnazwy: państwa (A.), organizacji międzynarodowej (B.) i organu sądowego (C.).\nTekst. O jednej z czystek etnicznych\nOkoło miliona ludzi zamordowano zaledwie w sto dni w jednym z państw centralnej\nAfryki w 1994 roku. Masakra dokonała się pomimo obecności Błękitnych Hełmów. Żołnierze\nmisji pokojowej UNAMIR nie otrzymali autoryzacji Rady Bezpieczeństwa do użycia broni\ni pozostali biernymi obserwatorami czystki etnicznej. Prośba dowódcy o rozszerzenie misji do\n500 żołnierzy zdolnych do zatrzymania masakry ludności Tutsi została odrzucona. Dopiero\npo zakończeniu ludobójstwa społeczność międzynarodowa podjęła działania prowadzące do\nukarania sprawców zbrodni.\nNa podstawie: http://konflikty.wp.pl\nPrzedstawionego ludobójstwa dokonano w (A.)\nOpisana misja pokojowa została zorganizowana przez (B.)\nOrgan powołany do ukarania\nsprawców tego ludobójstwa to (C.)\nMateriał źródłowy do zadania 37. i 38.\nTekst. Instytucje Unii Europejskiej\nOpis A. Jest najważniejszym organem stanowiącym Unii Europejskiej. Jest reprezentacją\nposzczególnych państw członkowskich. Poszczególne rządy narodowe delegują\nswojego przedstawiciela - ministra. W obradach uczestniczy ten minister, którego\nzakres kompetencji pokrywa się z tematyką prowadzonych obrad.\nOpis B. W jego skład wchodzą szefowie państw lub rządów każdego państwa\nczłonkowskiego UE, przewodniczący Komisji i przewodniczący RE, który\nprzewodniczy\nposiedzeniom.\nW\nposiedzeniach\nuczestniczy\ntakże\nwysoki\nprzedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa.\nOpis C. Przez wielu nazywana jest „rządem europejskim”. Jest to organ wykonawczy. Jego\nczłonkowie reprezentują tylko interesy Unii Europejskiej i nie przyjmują żadnych\ninstrukcji od państw, z których pochodzą. Kadencja tej instytucji trwa 5 lat.\nOpis D. W jego skład wchodzi 28 sędziów i 9 rzeczników generalnych, którzy wykonują\nkompetencje w ramach procedury odesłania prejudycjalnego i postępowań\nw przedmiocie różnego rodzaju skarg. Mandat członka instytucji jest sześcioletni\ni odnawialny.\nNa podstawie: www.europa.eu","answer":"A","answer_text":"Zadanie 36. (0-2)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nII. Rozpoznawanie\ni rozwiązywanie\nproblemów.\nVI. Dostrzeganie\nwspółzależności\nwe współczesnym\nświecie.\n38. Światowy i europejski system ochrony praw człowieka. Uczeń:\n1) opisuje system ochrony praw człowieka funkcjonujący na mocy\nPowszechnej Deklaracji Praw Człowieka oraz Międzynarodowych\nPaktów Praw Człowieka Narodów Zjednoczonych;\n5) analizuje z punktu widzenia międzynarodowych standardów praw\nczłowieka przypadki naruszania praw i wolności w różnych\npaństwach.\n40. Stosunki międzynarodowe w wymiarze globalnym. Uczeń:\n5) wskazuje i wyjaśnia przyczyny konfliktów zbrojnych we\nwspółczesnym świecie;\n6) rozważa możliwości prowadzenia akcji humanitarnych,\nwspółpracy rozwojowej oraz interwencji pokojowych na obszarach\ndotkniętych konfliktami zbrojnymi, oceniając ich skuteczność\ni aspekty moralne.\n(III etap) 9. Patriotyzm dzisiaj. Uczeń:\n4) wykazuje, odwołując się do Holokaustu oraz innych zbrodni\nprzeciw ludzkości, do jakich konsekwencji prowadzić może skrajny\nnacjonalizm.\nPoprawna odpowiedź:\nA. Rwandzie / Ruandzie / Republice Rwandy\nB. Organizację Narodów Zjednoczonych.\nC. Międzynarodowy Trybunał Karny dla Rwandy\nSchemat punktowania:\n2 pkt -\n1 pkt -\npodanie trzech poprawnych elementów odpowiedzi\npodanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-36.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura próbna"},{"id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/37","paper_id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"37","points":2,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 37. (0-2)\nDo każdego opisu dopisz pełną polską nazwę odpowiedniej instytucji Unii Europejskiej.\nOpis A. -\nOpis B. -\nOpis C. -\nOpis D. -","answer":"A","answer_text":"Zadanie 37. (0-2)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nVI. Dostrzeganie\nwspółzależności\nwe współczesnym\nświecie.\n43. Integracja europejska. Uczeń:\n3) charakteryzuje sposób powoływania, działania i najważniejsze\nkompetencje instytucji Unii Europejskiej (Rada Unii Europejskiej,\nParlament Europejski, Komisja Europejska, Rada Europejska,\nTrybunał Sprawiedliwości, Europejski Trybunał Obrachunkowy,\nEuropejski Bank Centralny).\n(III etap) Integracja europejska. Uczeń:\n2) wyjaśnia, czym zajmują się najważniejsze instytucje Unii\nEuropejskiej (Rada Europejska, Rada Unii Europejskiej, Parlament\nEuropejski, Komisja Europejska).\nPoprawna odpowiedź:\nA. Rada Unii Europejskiej\nB. Rada Europejska\nC. Komisja Europejska\nD. Trybunał Sprawiedliwości (Unii Europejskiej)\nSchemat punktowania:\n2 pkt -\n1 pkt -\npodanie czterech poprawnych elementów odpowiedzi\npodanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-37.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura próbna"},{"id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/38","paper_id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"38","points":1,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 38. (0-1)\nUzupełnij schemat procesu decyzyjnego w Unii Europejskiej - wpisz pod każdym\ndziałaniem literę opisu właściwej instytucji.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n35. 36. 37. 38.\nMaks. liczba punktów\n1\n2\n2\n1\nUzyskana liczba punktów","answer":"B","answer_text":"Zadanie 38. (0-1)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nVI. Dostrzeganie\nwspółzależności\nwe współczesnym\nświecie.\n43. Integracja europejska. Uczeń:\n2) przedstawia sposoby podejmowania decyzji politycznych\ni gospodarczych w Unii Europejskiej, odnosząc je do zasad\npomocniczości i solidarności;\n3) charakteryzuje sposób powoływania, działania i najważniejsze\nkompetencje instytucji Unii Europejskiej (Rada Unii Europejskiej,\nParlament Europejski, Komisja Europejska, Rada Europejska,\nTrybunał Sprawiedliwości, Europejski Trybunał Obrachunkowy,\nEuropejski Bank Centralny);\n4) wyjaśnia, jak tworzone jest prawo unijne, oraz wymienia\nnajważniejsze postanowienia traktatów obowiązujących w Unii\nEuropejskiej.\n(III etap) Integracja europejska. Uczeń:\n2) wyjaśnia, czym zajmują się najważniejsze instytucje Unii\nEuropejskiej (Rada Europejska, Rada Unii Europejskiej, Parlament\nEuropejski, Komisja Europejska).\nPoprawna odpowiedź:\nB →A →C\nSchemat punktowania:\n1 pkt - wskazanie trzech poprawnych elementów odpowiedzi (poprawne przyporządkowanie)\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-38.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura próbna"},{"id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/39","paper_id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"39","points":12,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 39. (0-12)\nWybierz jeden z podanych tematów i napisz wypracowanie.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 39. (0-12)","solution":null,"image":"img/wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-39.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura próbna"},{"id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/Temat 1","paper_id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"Temat 1","points":null,"ptype":"open","subject":"wos","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Temat 1.\nScharakteryzuj zjawisko gettoizacji w Polsce, wskaż jego przyczyny i skutki oraz oceń je\nz perspektywy różnych uczestników życia społecznego.\nMateriały źródłowe\nFotografia. Materiał na temat zamkniętego osiedla Marina-Mokotów w Warszawie\nŹródło: http://dobraulica.pl\nTekst. Romskie getta\nJeśli natomiast getto rozumieć jako miejsce wybrane świadomie i celowo, przeznaczone\ndo wspólnego mieszkania grupy, do utrzymania więzi wewnętrznej, kultury itp., to\nwspółcześnie Romowie mieszkają w gettach zarówno na wsi, jak i w miastach […]. Wzorzec\nspołeczeństwa liberalnego zakłada ogólną integrację, brak podziałów, brak zjawiska\nokreślanego jako marginalizacja i wykluczenie. Wykluczenie rozumiane jest w obrębie tej\nliberalnej ideologii jako brak uczestnictwa w życiu społecznym, w kulturze. Nie wszystkie\ngrupy chcą jednak w pełni się włączać i wykluczają się na własne życzenie. W tej kategorii\nmieści się właśnie przypadek Romów, którzy nieodmiennie dążą do mieszkania w bliskości.\nUmożliwia im to stały kontakt z osobami mówiącymi tym samym językiem,\nprzestrzegającymi tych samych obyczajów, blisko spokrewnionymi i spowinowaconymi. To\nw kontakcie z nimi realizują się ich podstawowe cele życiowe.\nŹródło: E. Nowicka, Zawsze osobno - zawsze razem. Społeczne aspekty sposobu mieszkania Romów w Polsce\n[w:] Co znaczy mieszkać. Szkice antropologiczne, red. G. Woroniecka, Warszawa 2007, s. 238.","answer":null,"answer_text":"Temat 1.\nScharakteryzuj zjawisko gettoizacji w Polsce, wskaż jego przyczyny i skutki oraz oceń je\nz perspektywy różnych uczestników życia społecznego.\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nII. Rozpoznawanie\ni rozwiązywanie\nproblemów.\nVI. Dostrzeganie\nwspółzależności we\nwspółczesnym\nświecie.\n1. Życie zbiorowe i jego reguły. Uczeń:\n1) charakteryzuje wybrane zbiorowości, społeczności, wspólnoty,\nspołeczeństwa, ze względu na obowiązujące w nich reguły i więzi;\n4) omawia na przykładach źródła i mechanizmy konfliktów\nspołecznych oraz sposoby ich rozwiązywania.\n2. Socjalizacja i kontrola społeczna. Uczeń:\n3) wyjaśnia na przykładach, w jaki sposób dochodzi do\nstygmatyzacji społecznej i jakie mogą być jej skutki.\n3. Grupa społeczna. Uczeń:\n2) omawia na przykładach różne rodzaje grup i wyjaśnia\nfunkcjonowanie wskazanej grupy.\n4. Struktura społeczna. Uczeń:\n1) opisuje strukturę klasowo-warstwową polskiego społeczeństwa\ni swojej społeczności lokalnej;\n3) podaje przykłady i wyjaśnia uwarunkowania pionowej i poziomej\nruchliwości społecznej;\n4) opisuje mechanizm i skutki społecznego wykluczenia oraz\nsposoby przeciwdziałania temu zjawisku;\n5) charakteryzuje wybrane problemy życia społecznego w Polsce\n(w tym sytuację młodych ludzi); rozważa możliwości ich\nrozwiązania.\n5. Zmiana społeczna. Uczeń:\n3) analizuje sposoby adaptacji do zmiany społecznej na podstawie\nwłasnych obserwacji i tekstów kultury.\n6. Naród, ojczyzna i mniejszości narodowe. Uczeń:\n2) omawia czynniki sprzyjające asymilacji oraz służące zachowaniu\ntożsamości narodowej;\n4) charakteryzuje mniejszości narodowe, etniczne i grupy\nimigrantów żyjące w Polsce (liczebność, historia, kultura, religia\nitp.); wymienia prawa, które im przysługują.\n8. Kultura i pluralizm kulturowy. Uczeń:\n3) rozpoznaje najważniejsze cechy kultury wskazanej społeczności;\n6) wyjaśnia, na czym polega i skąd się bierze pluralizm kulturowy\nwspółczesnego społeczeństwa; analizuje konsekwencje tego\nzjawiska.\n9. Współczesne spory światopoglądowe. Uczeń:\n5) rozpatruje racje stron innych aktualnych sporów\nświatopoglądowych i formułuje swoje stanowisko w danej sprawie.\n12. Społeczeństwo obywatelskie. Uczeń:\n3) wyjaśnia, jak powstaje i jakie znaczenie dla społeczeństwa ma\nkapitał społeczny (zaufanie, sieci współpracy i system efektywnych\nnorm).\n14. Środki masowego przekazu. Uczeń:\n8) ocenia zasoby Internetu z punktu widzenia rzetelności\ni wiarygodności informacyjnej; świadomie i krytycznie odbiera\nzawarte w nich treści.\n(III etap) 2. Życie społeczne. Uczeń:\n5) wyjaśnia, jak tworzą się podziały w grupie i w społeczeństwie\n(np. na „swoich” i „obcych”), i podaje możliwe sposoby\nprzeciwstawiania się przejawom nietolerancji.\n(III etap) 3. Współczesne społeczeństwo polskie. Uczeń:\n1) charakteryzuje - odwołując się do przykładów - wybrane\nwarstwy społeczne, grupy zawodowe i style życia.\nSchemat punktowania:\nPoziom III - WARTOŚĆ MERYTORYCZNA (12 PKT)\nZdający w pełni:\n1) scharakteryzował zjawisko gettoizacji, tj. określił, że jest to\ndobrowolne odseparowanie się określonych kategorii\nspołecznych od reszty społeczeństwa; określił różnorodne\nprzejawy tego zjawiska, ocenił zjawisko z perspektywy różnych\nuczestników życia publicznego, np. wyższej klasy średniej,\ninnych grup społecznych, władz samorządowych\n2) wykazał różnorodność przyczyn omawianego zjawiska, np.:\n- poczucie zagrożenia bezpieczeństwa w dotychczasowym\nmiejscu zamieszkania, niedostateczna dbałość władz o stan\nprzestrzeni publicznej,\n- wzrost dochodów pewnej części społeczeństwa, chęć\nzamanifestowania swojej pozycji społecznej,\n- obce wzory (np. USA),\n- chęć zachowania własnej kultury, niechęć do integracji z nie\n„swoją” częścią społeczeństwa;\n3) ukazał potencjalne skutki tego zjawiska, np.:\n- alienacja części społeczeństwa,\n- narastanie napięć i konfliktów społecznych,\n- zamknięcie przestrzeni publicznej dla innych grup,\n- uaktywnienie mieszkańców sąsiednich osiedli / ulic,\n- stygmatyzacja odgradzających się,\n- wzmocnienie tożsamości i podziału na „swoich” i „obcych”.\n4) Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie różnych\nwybranych aspektów analizowanego tematu w szerszym\nPOPRAWNOŚĆ\nMERYTORYCZNA.\nZdający nie popełnił\nżadnego błędu\nmerytorycznego.\nSELEKCJA INFORMACJI.\nZdający przeprowadził\npoprawną selekcję\ni hierarchizację\ninformacji\n(nie zamieścił w pracy\nfragmentów\nniezwiązanych\nz tematem).\nJĘZYK, STYL\nI KOMPOZYCJA.\nZdający zaprezentował\nwywód w pełni spójny,\nharmonijny i logiczny.\nkontekście interpretacyjnym, np. opis zmian w mentalności\ni zachowaniach Polaków, związanych z konsumpcjonizmem,\npoziomem zaufania społecznego, swojskością; prawidłowo\nużywał wielu pojęć związanych z tematem, np.: przestrzeń\npubliczna, rozwarstwienie społeczne, atomizacja społeczeństwa,\nstatus materialny, globalne miasto, interakcje, klasy / warstwy\nspołeczne, bezpieczeństwo publiczne, status społeczny,\nmniejszość etniczna, akulturacja, obyczajowość, stygmatyzacja,\npluralizm kulturowy, kapitał społeczny, styl życia.\nPoziom II - WARTOŚĆ MERYTORYCZNA (8 PKT)\nZdający przedstawił w pełni większość istotnych aspektów\nzagadnienia - spośród następujących:\n1) scharakteryzował zjawisko gettoizacji, tj. określił, że jest to\ndobrowolne odseparowanie się określonych kategorii\nspołecznych od reszty społeczeństwa; określił różnorodne\nprzejawy tego zjawiska, ocenił zjawisko z perspektywy różnych\nuczestników życia publicznego, np. wyższej klasy średniej,\ninnych grup społecznych, władz samorządowych;\n2) wykazał różnorodność przyczyn omawianego zjawiska, np.:\n- poczucie zagrożenia bezpieczeństwa w dotychczasowym\nmiejscu zamieszkania, niedostateczna dbałość władz o stan\nprzestrzeni publicznej,\n- wzrost dochodów pewnej części społeczeństwa, chęć\nzamanifestowania swojej pozycji społecznej,\n- obce wzory (np. USA),\n- chęć zachowania własnej kultury, niechęć do integracji z nie\n„swoją” częścią społeczeństwa;\n3) ukazał potencjalne skutki tego zjawiska, np.:\n- alienacja części społeczeństwa,\n- narastanie napięć i konfliktów społecznych,\n- zamknięcie przestrzeni publicznej dla innych grup,\n- uaktywnienie mieszkańców sąsiednich osiedli / ulic,\n- stygmatyzacja odgradzających się,\n- wzmocnienie tożsamości i podziału na „swoich” i „obcych”.\n4) Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie wybranych\naspektów analizowanego tematu; wykazał się znajomością\nwybranych pojęć związanych z tematem, np.: przestrzeń\npubliczna, rozwarstwienie społeczne, status materialny, klasy /\nwarstwy społeczne, bezpieczeństwo publiczne, status społeczny,\nmniejszość etniczna, stygmatyzacja, pluralizm kulturowy, kapitał\nspołeczny, styl życia.\nPOPRAWNOŚĆ\nMERYTORYCZNA\nZdający popełnił jeden\nlub dwa błędy\nmerytoryczne.\nSELEKCJA INFORMACJI\nZdający przeprowadził\nniekonsekwentną\nselekcję informacji i ich\nhierarchizację (umieścił\nw pracy nieliczne\nfragmenty niezwiązane\nz tematem).\nJĘZYK, STYL\nI KOMPOZYCJA\nZdający zaprezentował\nwywód nie w pełni\nuporządkowany.\nPoziom I - WARTOŚĆ MERYTORYCZNA (4 PKT)\nZdający zasygnalizował jedynie większość istotnych aspektów\nlub pominął więcej niż jeden istotny aspekt zagadnienia -\nPOPRAWNOŚĆ\nMERYTORYCZNA\nZdający popełnił trzy\nspośród następujących:\n1) scharakteryzował zjawisko gettoizacji, tj. określił, że jest to\ndobrowolne odseparowanie się określonych kategorii\nspołecznych od reszty społeczeństwa; określił różnorodne\nprzejawy tego zjawiska, ocenił zjawisko z perspektywy różnych\nuczestników życia publicznego, np. wyższej klasy średniej,\ninnych grup społecznych, władz samorządowych\n2) wykazał różnorodność przyczyn omawianego zjawiska, np.:\n- poczucie zagrożenia bezpieczeństwa w dotychczasowym\nmiejscu zamieszkania, niedostateczna dbałość władz o stan\nprzestrzeni publicznej,\n- wzrost dochodów pewnej części społeczeństwa, chęć\nzamanifestowania swojej pozycji społecznej,\n- obce wzory (np. USA),\n- chęć zachowania własnej kultury, niechęć do integracji z nie\n„swoją” częścią społeczeństwa;\n3) ukazał potencjalne skutki tego zjawiska, np.:\n- alienacja części społeczeństwa,\n- narastanie napięć i konfliktów społecznych,\n- zamknięcie przestrzeni publicznej dla innych grup,\n- uaktywnienie mieszkańców sąsiednich osiedli / ulic,\n- stygmatyzacja odgradzających się,\n- wzmocnienie tożsamości i podziału na „swoich” i „obcych”.\n4) Zdający wykazał się znajomością jedynie nielicznych pojęć\nzwiązanych z tematem: przestrzeń publiczna, rozwarstwienie\nspołeczne, status materialny, bezpieczeństwo publiczne, status\nspołeczny, mniejszość etniczna, styl życia.\nlub cztery błędy\nmerytoryczne.\nSELEKCJA INFORMACJI\nZdający przeprowadził\nw niewystarczającym\nstopniu selekcję\ninformacji i ich\nhierarchizację (napisał\npracę, której znaczną\nczęść stanowią\nfragmenty niezwiązane\nz tematem).\nJĘZYK, STYL\nI KOMPOZYCJA\nZdający zaprezentował\nwywód w sposób\nchaotyczny\ni nielogiczny.\n(0 PKT)\nZdający nie zrozumiał tematu - nie zasygnalizował większości\nistotnych aspektów lub pominął więcej niż dwa istotne aspekty\nzagadnienia - spośród następujących:\n1) scharakteryzował zjawisko gettoizacji, tj. określił, że jest to\ndobrowolne odseparowanie się określonych kategorii\nspołecznych od reszty społeczeństwa; określił różnorodne\nprzejawy tego zjawiska, ocenił zjawisko z perspektywy różnych\nuczestników życia publicznego, np. wyższej klasy średniej,\ninnych grup społecznych, władz samorządowych\n2) wykazał różnorodność przyczyn omawianego zjawiska, np.:\n- poczucie zagrożenia bezpieczeństwa w dotychczasowym\nmiejscu zamieszkania, niedostateczna dbałość władz o stan\nprzestrzeni publicznej,\n- wzrost dochodów pewnej części społeczeństwa, chęć\nzamanifestowania swojej pozycji społecznej,\n- obce wzory (np. USA),\nPOPRAWNOŚĆ\nMERYTORYCZNA\nZdający popełnił co\nnajmniej pięć błędów\nmerytorycznych.\nSELEKCJA INFORMACJI\nPonad połowę pracy\nstanowią fragmenty\nniezwiązane z tematem.\nJĘZYK, STYL\nI KOMPOZYCJA\nWywód jest\nniekomunikatywny.\n- chęć zachowania własnej kultury, niechęć do integracji z nie\n„swoją” częścią społeczeństwa;\n3) ukazał potencjalne skutki tego zjawiska, np.:\n- alienacja części społeczeństwa,\n- narastanie napięć i konfliktów społecznych,\n- zamknięcie przestrzeni publicznej dla innych grup,\n- uaktywnienie mieszkańców sąsiednich osiedli / ulic,\n- stygmatyzacja odgradzających się,\n- wzmocnienie tożsamości i podziału na „swoich” i „obcych”.\n4) Zdający nie wykazał się znajomością nielicznych pojęć\nzwiązanych z tematem: przestrzeń publiczna, rozwarstwienie\nspołeczne, status materialny, bezpieczeństwo publiczne, status\nspołeczny, mniejszość etniczna, styl życia.\nEgzaminator może ocenić wartość merytoryczną pracy wyłącznie na 12, 8 lub 4 punkty,\nklasyfikując w ten sposób wypowiedź na jeden z trzech poziomów (I-III). Egzaminator może\ntakże ocenić pracę na 0 punktów. Maksymalnie za wypowiedź pisemną można uzyskać 12\npunktów.\nOstateczna liczba punktów uzyskanych przez zdającego jest zależna także od poziomu\nrealizacji trzech pozostałych kryteriów, tj. poprawności merytorycznej, selekcji informacji\noraz języka, stylu i kompozycji pracy. Za zrealizowanie danego kryterium na poziomie\nwyższym / niższym od poziomu wartości merytorycznej pracy, zdający uzyskuje jeden punkt\nwięcej / mniej.\nPrzykładowa odpowiedź:\nPojęcie getta jest ściśle powiązane z dzielnicami w amerykańskich miastach, gdzie\nAfroamerykanie żyją bardzo często w gorszych warunkach niż mieszkańcy tego samego\nmiasta z innych okolic. Pojęcie getta ma więc wydźwięk pejoratywny. Od tego zjawiska\nspołecznego wywodzi się pojęcie gettoizacji, czyli „zamykania”, „separowania” konkretnej\ngrupy społecznej.\nZgodnie z materiałami źródłowymi gettoizację możemy rozumieć bardzo szeroko - nie\ntylko jako formę wykluczenia określonych grup społecznych skazanych przy tym\nna odseparowanie w określonej dzielnicy od innych mieszkańców, ale także jako tworzenie\nzamkniętych osiedli i separowanie się jednych mieszkańców od drugich.\nW Polsce trudno znaleźć przykłady gett w rozumieniu przedstawionym w pierwszym\nakapicie pracy. Niemniej można wyobrazić sobie powstawanie takiego zjawiska. Gettoizacja\nw Polsce pojawia się raczej w formie tworzenia grodzonych/odseparowanych osiedli.\nPrzyczyny i skutki zjawiska gettoizacji zależne są od tego, jak rozumiemy to zjawisko.\nPrzy pierwszym definiowaniu zjawiska gettoizacji jako separowania niektórych mieszkańców\nod dominującej większości jego przyczyny mogą mieć charakter ekonomiczny, kulturowy\nczy polityczny. Przyczyny ekonomiczne sprowadzają się do tego, że osoby już znajdujące się\nw trudniejszej sytuacji materialnej wynajmują mieszkania w dzielnicach uważanych\nza gorsze, w których koszty życia są niższe. To zaś powoduje zjawisko „dziedziczenia” pozycji\nspołeczno-ekonomicznej rodziców. Duża część mieszkańców getta nie może się z nich wyrwać.\nPrzyczyny kulturowe gettoizacji to tendencja do zamykania się danych grup\nkulturowych w obrębie własnej społeczności. Znane na świecie są tzw. Chinatowns, w których\nobok siebie mieszkają przedstawiciele diaspory chińskiej. Kulturowe przyczyny gettoizacji są\nefektem chęci przebywania we własnej grupie, dzielącej normy społeczne. W takiej grupie\nłatwiej odnaleźć się osobom np. słabiej znającym język kraju, w którym przebywają. Mają\nwówczas miejsce sytuacje, w których osoba przez całe życie może nie zintegrować się\nz kulturą społeczeństwa danego państwa. Również Polacy znają to zjawisko, żeby wspomnieć\no „polskich dzielnicach” w miastach amerykańskich jak Jackowo czy Greenpoint. W Polsce\ntak rozumiane getta dotyczyć mogą właśnie wymienionych w źródle drugim Romów.\nPolityczne przyczyny gettoizacji mogą występować w państwach niedemokratycznych,\ngdzie w wyniku działań rządu dana grupa jest spychana do getta, marginalizowana\nekonomicznie, społecznie i politycznie. Przypomnijmy jedynie, że pojęcie getta powstało\nna określenie żydowskich dzielnic tworzonych przez nazistów w okupowanych przez nich\nmiastach europejskich. W Polsce z takim zjawiskiem nie mamy do czynienia.\nJeżeli gettoizację rozumiemy jako zamykanie się w zamkniętych osiedlach, jak\nsugeruje materiał źródłowy nr 1, wówczas przyczyny takiej gettoizacji są efektem świadomych\ndziałań samych mieszkańców tych osiedli oraz zrządzania przestrzenią publiczną przez\nwłodarzy miast. Podstawową przyczyną grodzenia się niektórych mieszkańców są kwestie\nbezpieczeństwa. We współczesnej Polsce obawy przed przestępczością, kradzieżami\npowodują, że osoby, które mogą sobie na to pozwolić tworzą osiedla strzeżone, niedostępne\ndla osób postronnych.\nNie tylko chęć ochrony własnych dóbr czy pragnienie spokojnych placów zabaw dla\ndzieci jest istotna, ale także fakt, że część społeczeństwa po prostu może pozwolić sobie na\ntworzenie takich osiedli. Zamieszkiwanie na zamkniętym osiedlu stało się wręcz symbolem\nstatusu społecznego. Niemały wpływ na to miały wręcz amerykańskie filmy ukazujące takie\nzamknięte społeczności bogatych ludzi. Z tego też powodu mieszkańcy zamkniętych osiedli\npostrzegani są jako „wyniośli”, „lepsi”.\nPrzyczynami tworzenia zamkniętych osiedli mogą być również dysfunkcje władzy\npublicznej, która w opinii mieszkańców niewystarczająco dba o społeczną infrastrukturę.\nCi, którzy mogą sobie na to pozwolić, chcą mieć działającą lampę pod domem, zadbany\nogródek itd. Skoro więc klasa średnia sfinansowała z własnych środków powstanie takiej\ninfrastruktury, dlaczego też nie miałaby móc ograniczać dostępu do niej osobom, które nie\nwspółfinansowały tych inwestycji?\nSkutki gettoizacji są również zależne od rozumienia tego zjawiska. Pierwsze\nrozumienie gettoizacji prowadzić może do poczucia wykluczenia, trudności odnalezienia się\nw otaczającym świecie. W ujęciu obiektywnym gettoizacja może doprowadzić do wzrostu\nprzestępczości, bezrobocia, zależności od systemu opieki społecznej, anomii społecznej\ni alienacji politycznej.\nSkutki gettoizacji rozumianej jako zamykanie się w grodzonych osiedlach prowadzić\nmogą do podziałów społecznych, atomizacji społeczeństwa. Najistotniejsze jest chyba\ndzielenie społeczeństwa na „lepszych”, żyjących w zamkniętych osiedlach i tych „gorszych”,\nktórych na to nie stać. Takie podziały mentalne przenoszą się na realne podziały\nw społeczeństwie. Wzrasta rozwarstwienie, zanika grupa środka, bo ludzie dzielą się albo\nna tych „lepszych”, albo na wykluczonych. Tworzą się ośrodki dobrobytu i biedy. Dzieci\nwychowywane na niezamykanych osiedlach mogą czuć się gorsze. To też powodować może\nkonflikty społeczne. Można tu podać przykład głośnego filmu meksykańskiego pt. „Zona”.\nEfektem gettoizacji jest bardzo często jednoczesna degradacja starych osiedli -\nniedoinwestowanych i zaniedbanych. Ogranicza się również przestrzeń miejska, gdyż władze\nnie inwestują w zdegradowane osiedla, a w tych zamkniętych czynią to sami mieszkańcy.\nOcena skutków gettoizacji zależy od grupy społecznej. Przy pierwszym rozumieniu\ngettoizacji osoby z gett mogą czuć się dyskryminowane. Może tworzyć się poczucie,\nże państwo traktuje tych ludzi gorzej, jako obywateli drugiej kategorii. Z perspektywy\nwiększości społeczeństwa zamykanie mniejszości w gettach może dawać ułudę bezpieczeństwa\ni spokoju (separujemy się od grup, które mogą tworzyć problemy). Przy drugim rozumieniu\ngettoizacji klasy średnie i wyższe mogą być zadowolone z zamykania osiedli, gdyż ich nie\nbędzie dotyczyła otaczająca przestępczość czy utrudnienia w dostępie do infrastruktury\nspołecznej. Osoby spoza osiedli będą miały ograniczony dostęp do placów zabaw, parków,\nparkingów etc.\nPodsumowując, należy podkreślić, że zjawisko gettoizacji w Polsce, tak jak i w wielu\ninnych państwach, nasila się, więc niezbędna jest szersza dyskusja o jego przyczynach\ni następstwach. Taka dyskusja mogłaby przyczynić się do ograniczania negatywnych skutków\ntego zjawiska, które są coraz bardziej odczuwalne.\nOcena przykładowej odpowiedzi:","solution":null,"image":"img/wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-Temat_1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura próbna"},{"id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/Temat 2","paper_id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"Temat 2","points":null,"ptype":"open","subject":"wos","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Temat 2.\nScharakteryzuj źródła dochodów gminy, uwzględniając zakres zadań przez nią\nsprawowanych.","answer":null,"answer_text":"Temat 2.\nScharakteryzuj źródła dochodów gminy, uwzględniając zakres zadań przez nią\nsprawowanych.\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nV. Znajomość\npodstaw ustroju\nRzeczypospolitej\nPolskiej.\n28. Samorząd terytorialny w Polsce. Uczeń:\n1) omawia formy demokracji przedstawicielskiej i bezpośredniej\nw samorządach terytorialnych; opisuje instytucję referendum\nlokalnego;\n2) przedstawia zadania i kompetencje samorządu gminnego,\npowiatowego i wojewódzkiego;\n3) wyjaśnia, jakie są źródła dochodów samorządów (dochody\nwłasne, dotacje, subwencje) i jak jest uchwalany budżet gminy;\n(III etap) 17. Gmina jako wspólnota mieszkańców. Uczeń:\n2) wymienia najważniejsze zadania samorządu gminnego\ni wykazuje, jak odnosi się to do jego codziennego życia;\n3) przedstawia sposób wybierania i działania władz gminy, w tym\npodejmowania decyzji w sprawie budżetu.\n(III etap) 28. Gospodarka w skali państwa. Uczeń:\n2) wymienia najważniejsze dochody i wydatki państwa; wyjaśnia co\nto jest budżet państwa;\n3) przedstawia główne rodzaje podatków w Polsce (PIT, VAT, CIT)\ni oblicza wysokość podatku PIT na podstawie konkretnych danych.\nElement oceny\nPoziom\nPunkty\nWARTOŚĆ MERYTORYCZNA (W)\nII\n8\nPOPRAWNOŚĆ MERYTORYCZNA (M)\nIII\n+1\nSELEKCJA INFORMACJI (S)\nII\n0\nJĘZYK, STYL I KOMPOZYCJA (J)\nIII\n+1\nSUMA PUNKTÓW: 10\nSchemat punktowania:\nPoziom III - WARTOŚĆ MERYTORYCZNA (12 PKT)\nZdający w pełni:\n1) przedstawił źródła dochodów własnych, m.in. wpływy\nz ustalonych i pobieranych na podstawie odrębnych ustaw\npodatków (od nieruchomości, rolnego, od spadków i darowizn,\nod czynności cywilnoprawnych); wpływy z opłat (np. skarbowej,\ntargowej, od posiadania psów); udziały w podatkach\ndochodowych stanowiących dochód budżetu państwa (ponad 1/3\nwpływów z podatku dochodowego od osób fizycznych, blisko\n1/15 wpływów z podatku dochodowego od osób prawnych\ni jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej,\nposiadających siedzibę na terenie gminy); podkreślił, że\npodstawowym dochodem własnym gmin jest podatek od\nnieruchomości oraz udział w podatku dochodowym od osób\nfizycznych;\n2) wyjaśnił, że subwencja ogólna jest formą zasilania budżetu\ngminy z budżetu państwa i składa się z części: podstawowej,\noświatowej, której wysokość zależy od zakresu zadań\noświatowych realizowanych przez jednostki oraz liczby uczniów,\nwyrównawczej, rekompensującej, która ma pokryć utracone\ndochody;\n3) wykazał, że dotacje celowe są środkami publicznymi\no charakterze bezzwrotnym, przeznaczanymi na finansowanie\nlub dofinansowanie kosztów wykonania ściśle określonego\nzadania, celu i powinny być zrealizowane w wyznaczonym\nterminie; uwzględnił dofinansowanie inwestycji gminnych z\nfunduszów UE.\n4) Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie różnych\nwybranych aspektów analizowanego tematu w szerszym\nkontekście interpretacyjnym, np. funkcjonowania samorządu\ngminnego, uwzględniając relacje między administracją rządową\na samorządową; prawidłowo używał wielu pojęć związanych\nz tematem, np.: samorząd terytorialny, dochody własne, dotacja\ncelowa, subwencja ogólna, zadania własne i zlecone, budżet\ngminy, absolutorium, podatek, PIT, CIT, rodzaje opłat.\nPOPRAWNOŚĆ\nMERYTORYCZNA.\nZdający nie popełnił\nżadnego błędu\nmerytorycznego.\nSELEKCJA INFORMACJI.\nZdający przeprowadził\npoprawną selekcję\ni hierarchizację\ninformacji\n(nie zamieścił w pracy\nfragmentów\nniezwiązanych\nz tematem).\nJĘZYK, STYL\nI KOMPOZYCJA.\nZdający zaprezentował\nwywód w pełni spójny,\nharmonijny i logiczny.\nPoziom II - WARTOŚĆ MERYTORYCZNA (8 PKT)\nZdający przedstawił w pełni większość istotnych aspektów\nzagadnienia - spośród następujących:\n1) przedstawił źródła dochodów własnych, m.in. wpływy\nz ustalonych i pobieranych na podstawie odrębnych ustaw\npodatków (od nieruchomości, rolnego, od spadków i darowizn,\nod czynności cywilnoprawnych); wpływy z opłat (np. skarbowej,\ntargowej, od posiadania psów); udziały w podatkach\ndochodowych stanowiących dochód budżetu państwa (ponad 1/3\nwpływów z podatku dochodowego od osób fizycznych, blisko\n1/15 wpływów z podatku dochodowego od osób prawnych\ni jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej,\nposiadających siedzibę na terenie gminy); podkreślił, że\npodstawowym dochodem własnym gmin jest podatek od\nnieruchomości oraz udział w podatku dochodowym od osób\nfizycznych;\n2) wyjaśnił, że subwencja ogólna jest formą zasilania budżetu\ngminy z budżetu państwa i składa się z części: podstawowej,\noświatowej, której wysokość zależy od zakresu zadań\noświatowych realizowanych przez jednostki oraz liczby uczniów,\nwyrównawczej, rekompensującej, która ma pokryć utracone\ndochody;\n3) wykazał, że dotacje celowe są środkami publicznymi\no charakterze bezzwrotnym, przeznaczanymi na finansowanie\nlub dofinansowanie kosztów wykonania ściśle określonego\nzadania, celu i powinny być zrealizowane w wyznaczonym\nterminie; uwzględnił dofinansowanie inwestycji gminnych z\nfunduszów UE.\n4) Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie wybranych\naspektów analizowanego tematu; wykazał się znajomością\nwybranych pojęć związanych z tematem, np.: samorząd\nterytorialny, dochody własne, dotacja celowa, subwencja ogólna,\nzadania własne i zlecone, budżet gminy, podatek, rodzaje opłat.\nPOPRAWNOŚĆ\nMERYTORYCZNA\nZdający popełnił jeden\nlub dwa błędy\nmerytoryczne.\nSELEKCJA INFORMACJI\nZdający przeprowadził\nniekonsekwentną\nselekcję informacji i ich\nhierarchizację (umieścił\nw pracy nieliczne\nfragmenty niezwiązane\nz tematem).\nJĘZYK, STYL\nI KOMPOZYCJA\nZdający zaprezentował\nwywód nie w pełni\nuporządkowany.\nPoziom I - WARTOŚĆ MERYTORYCZNA (4 PKT)\nZdający zasygnalizował jedynie większość istotnych aspektów\nlub pominął więcej niż jeden istotny aspekt zagadnienia -\nspośród następujących:\n1) przedstawił źródła dochodów własnych, m.in. wpływy\nz ustalonych i pobieranych na podstawie odrębnych ustaw\npodatków (od nieruchomości, rolnego, od spadków i darowizn,\nod czynności cywilnoprawnych); wpływy z opłat (np. skarbowej,\ntargowej, od posiadania psów); udziały w podatkach\ndochodowych stanowiących dochód budżetu państwa (ponad 1/3\nwpływów z podatku dochodowego od osób fizycznych, blisko\nPOPRAWNOŚĆ\nMERYTORYCZNA\nZdający popełnił trzy\nlub cztery błędy\nmerytoryczne.\nSELEKCJA INFORMACJI\nZdający przeprowadził\nw niewystarczającym\nstopniu selekcję\ninformacji i ich\n1/15 wpływów z podatku dochodowego od osób prawnych\ni jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej,\nposiadających siedzibę na terenie gminy); podkreślił, że\npodstawowym dochodem własnym gmin jest podatek od\nnieruchomości oraz udział w podatku dochodowym od osób\nfizycznych;\n2) wyjaśnił, że subwencja ogólna jest formą zasilania budżetu\ngminy z budżetu państwa i składa się z części: podstawowej,\noświatowej, której wysokość zależy od zakresu zadań\noświatowych realizowanych przez jednostki oraz liczby uczniów,\nwyrównawczej, rekompensującej, która ma pokryć utracone\ndochody;\n3) wykazał, że dotacje celowe są środkami publicznymi\no charakterze bezzwrotnym, przeznaczanymi na finansowanie\nlub dofinansowanie kosztów wykonania ściśle określonego\nzadania, celu i powinny być zrealizowane w wyznaczonym\nterminie; uwzględnił dofinansowanie inwestycji gminnych z\nfunduszów UE.\n4) Zdający wykazał się znajomością jedynie nielicznych pojęć\nzwiązanych z tematem, np.: samorząd terytorialny, dochody\nwłasne, dotacja celowa, subwencja.\nhierarchizację (napisał\npracę, której znaczną\nczęść stanowią\nfragmenty niezwiązane\nz tematem).\nJĘZYK, STYL\nI KOMPOZYCJA\nZdający zaprezentował\nwywód w sposób\nchaotyczny\ni nielogiczny.\n(0 PKT)\nZdający nie zrozumiał tematu - nie zasygnalizował większości\nistotnych aspektów lub pominął więcej niż dwa istotne aspekty\nzagadnienia - spośród następujących:\n1) przedstawił źródła dochodów własnych, m.in. wpływy\nz ustalonych i pobieranych na podstawie odrębnych ustaw\npodatków (od nieruchomości, rolnego, od spadków i darowizn,\nod czynności cywilnoprawnych); wpływy z opłat (np. skarbowej,\ntargowej, od posiadania psów); udziały w podatkach\ndochodowych stanowiących dochód budżetu państwa (ponad 1/3\nwpływów z podatku dochodowego od osób fizycznych, blisko\n1/15 wpływów z podatku dochodowego od osób prawnych\ni jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej,\nposiadających siedzibę na terenie gminy); podkreślił, że\npodstawowym dochodem własnym gmin jest podatek od\nnieruchomości oraz udział w podatku dochodowym od osób\nfizycznych;\n2) wyjaśnił, że subwencja ogólna jest formą zasilania budżetu\ngminy z budżetu państwa i składa się z części: podstawowej,\noświatowej, której wysokość zależy od zakresu zadań\noświatowych realizowanych przez jednostki oraz liczby uczniów,\nwyrównawczej, rekompensującej, która ma pokryć utracone\ndochody;\nPOPRAWNOŚĆ\nMERYTORYCZNA\nZdający popełnił co\nnajmniej pięć błędów\nmerytorycznych.\nSELEKCJA INFORMACJI\nPonad połowę pracy\nstanowią fragmenty\nniezwiązane z tematem.\nJĘZYK, STYL\nI KOMPOZYCJA\nWywód jest\nniekomunikatywny.\n3) wykazał, że dotacje celowe są środkami publicznymi\no charakterze bezzwrotnym, przeznaczanymi na finansowanie\nlub dofinansowanie kosztów wykonania ściśle określonego\nzadania, celu i powinny być zrealizowane w wyznaczonym\nterminie; uwzględnił dofinansowanie inwestycji gminnych z\nfunduszów UE.\n4) Zdający nie wykazał się znajomością nielicznych pojęć\nzwiązanych z tematem, np.: samorząd terytorialny, dochody\nwłasne, dotacja celowa, subwencja.\nEgzaminator może ocenić wartość merytoryczną pracy na 12, 8 lub 4 punkty, klasyfikując\nw ten sposób wypowiedź na jeden z trzech poziomów (I-III). Egzaminator może także ocenić\npracę na 0 punktów. Maksymalnie za wypowiedź pisemną można uzyskać 12 punktów.\nOstateczna liczba punktów uzyskanych przez zdającego jest zależna także od poziomu\nrealizacji trzech pozostałych kryteriów, tj. poprawności merytorycznej, selekcji informacji\noraz języka, stylu i kompozycji pracy. Za zrealizowanie danego kryterium na poziomie\nwyższym / niższym od poziomu wartości merytorycznej pracy, zdający uzyskuje jeden punkt\nwięcej / mniej.\nPrzykładowa odpowiedź nr 1:\nGmina jest podstawową jednostką samorządu terytorialnego. Zadaniem gminy jest\nzaspokajanie potrzeb jej mieszkańców, w tym tych najbardziej podstawowych. To gmina\nutrzymuje sieć szkół w tym szkół podstawowych i gimnazjów, to gmina dba o drogi lokalne.\nW obrębie gminy powinna być też zorganizowana sieć pomocy społecznej, dzięki której dba\nsię o potrzeby jej najuboższych mieszkańców. Wodociągi, wysypiska śmieci, oczyszczalnie\nścieków to też gmina (jej obowiązki). Na to wszystko potrzebne są pieniądze. Również\nutrzymanie urzędu gminy, lokalnej biurokracji wymaga funduszy. Gminy wykonują też często\nzadania zlecone, np. kiedy organizowane są wybory parlamentarne - to też kosztuje, na to\nmuszą być środki. Moim zadaniem jest odpowiedzieć na pytanie, skąd gmina pozyskuje\nfundusze, aby móc wykonywać zadania własne i tzw. zadania zlecone, czyli jakie są źródła\ndochodów gminy.\nJest wiele źródeł dochodów gminy. Zacznę od dochodów własnych. Ważną rolę\nodgrywają tu dochody czerpane z podatków. Wśród nich należy wymienić: podatek\nod nieruchomości (płacisz za posiadanie mieszkania, czy garażu na terenie gminy),\nczy podatek rolny, płacony przez właścicieli gruntów rolnych znajdujących się na terenie\ngminy. Są też inne, jak np. podatek od posiadania psów, chociaż nie każda gmina go pobiera.\nW mojej gminie takie opłaty są wnoszone, zgodnie z decyzją kierującego gminą burmistrza.\nGmina otrzymuje też część podatków pozyskiwanych przez budżet państwa. Do jednostek\nsamorządu terytorialnego spływa prawnie przewidziana część podatków od osób fizycznych,\nktórzy zamieszkują na terenie gminy (PIT, CIT). Ważną rolę odgrywają też różne opłaty, np.\nopłata targowa. Istnieje też opłata uzdrowiskowa, ale z tej korzystać mogą tylko te gminy,\nw którym istnieją miejscowości uznane za uzdrowiska. Wówczas przyjeżdżające do nich osoby\nmuszą taką opłatę wnosić. Jest też opłata za zezwolenia na sprzedaż alkoholu. Koncesję\nna sprzedaż alkoholu każdy sklep musi wykupić od gminy. Ostatnio wprowadzono też budzącą\nduże emocje tzw. opłatę śmieciową - gmina odpowiedzialna jest za rozwiązywanie problemów\nodpadów (śmieci).\nDuży wpływ na to, czy gmina jest bogata czy biedna odgrywa fakt jak dużym\nmajątkiem własnym dysponuje. Gminy posiadają ziemię, która mogą dzierżawić i stąd\nczerpać nieraz bardzo duże dochody, jeżeli, np. na tych gruntach powstanie supermarket\nlub dochodowa fabryka. Gminy maja też w swoim władaniu budynki, lokale handlowe, które\nmogą wynajmować. Na rzecz gminy można też przekazać spadek lub darowiznę.\nWażnym źródłem dochodów gminy są dotacje i subwencje z budżetu państwa. Czym\nsię rożni subwencja od dotacji? Otóż subwencja jest podstawową formą wspierania gmin\nprzez budżet państwa. Z otrzymywanych subwencji finansowane jest realizowanie większości\nzadań własnych gminy. Subwencja należy się każdej ginie, a zasady jej wypłacania ustalone\nsą ustawowo.\nInaczej funkcjonuje system dotacji. Dotacje otrzymuje gmina najczęściej jako pomoc\nfinansową (współfinansowanie) w przypadku realizacji określonej inwestycji i musi o taką\ndotację wystąpić i nie zawsze może ją otrzymać. Dotacja ma charakter uznaniowy\nw przeciwieństwie do subwencji, która się należy gminie zawsze. Na nic innego te tzw.\nznaczone pieniądze nie mogą być wydane. Tak też można potraktować pieniądze unijne.\nDzieje się tak, od kiedy Polska wstąpiła do Unii Europejskiej (2004 r.). Pozyskują środki\nz różnych funduszy, w tym najczęściej z Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS), co jest\nwidoczne w wielu szkołach, np. na komputerach szkolnych, pracowniach informatycznych,\nrzutnikach widnieją naklejki z informacją „sfinansowane w ramach środków z EFS”. W moim\nmieście zostało odnowionych kilka budynków i wyremontowanych kilka dróg ze środków\nunijnych, w tym przypadku z Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR). Z tego źródła\npozyskano środki na remont biblioteki miejskiej i odnowienie lokalnego ośrodka kultury.\nJeżeli gmina wykonuje zadania zlecone (a nie określone jako własne), to w całości są\none finansowane z budżetu państwa.\nGmina może też zaciągać kredyty i korzystać z pożyczek. Jest to jednak ryzykowne.\nW mojej gminie w ostatnich latach sfinansowano wiele inwestycji, w tym komunikacyjnych,\nkorzystając z kredytów. Było to bardzo korzystne dla mieszkańców, ale staliśmy się jedną\nz najbardziej zadłużonych gmin w Polsce. Władze gminy muszą wyprzedawać część majątku\ngminy, aby pokryć rosnące zadłużenie.\nPodsumowując - gmina zaspokaja potrzeby mieszkańców i na realizację tych zadań\npozyskuje środki z różnych źródeł. Do najważniejszych należą: dochody własne, środki\nz budżetu państwa i środki pozyskiwane z funduszy unijnych.\nOcena przykładowej odpowiedzi nr 1:\nPrzykładowa odpowiedź nr 2:\nJedną z najważniejszych reform przeprowadzonych w Polsce po upadku komunizmu\nbyło stworzenie samorządu terytorialnego. Podzielono Polskę na gminy, powiaty\ni województwa. Wprowadzono różne rodzaje gmin: wiejskie, miejskie, miejsko-wiejskie.\nPowszechnie uważa się, że stworzenie samorządu to duży sukces Polski. Samorządy stanowią\nElement oceny\nPoziom\nPunkty\nWARTOŚĆ MERYTORYCZNA (W)\nII\n8\nPOPRAWNOŚĆ MERYTORYCZNA (M)\nII\n0\nSELEKCJA INFORMACJI (S)\nIII\n+1\nJĘZYK, STYL I KOMPOZYCJA (J)\nIII\n+1\nSUMA PUNKTÓW: 10\nważny element demokracji. Władza znalazła się w rękach lokalnych społeczności, które same\no sobie decydują. Mieszkańcy gminy (odpowiednio również powiatu i województwa)\nwybierają swoje władze i mają bezpośredni wpływ na tworzenie budżetów i wydawanie\nlokalnych pieniędzy. To od lokalnych społeczności zależy, czy ich miasta lub wioski będą się\nprawidłowo rozwijać, a lokalne budżety będą przeznaczane na rozwój. Państwo całkowicie\npozwoliło gminom prowadzić własną politykę, w tym finansową i nie wtrąca się do tego.\nZ budżetu gminy czerpane są fundusze na budowę szkół (podstawowych, gimnazjów,\nśrednich) oraz remont dróg. Niestety nie wszystkie gminy wydają pieniądze właściwie. Wiele\ngmin jest biednych i nie zawsze starcza pieniędzy na zaspokajanie potrzeb mieszkańców.\nA tych potrzeb jest wiele. Jak już wspomniano należą do nich szkoły, drogi, ale też szpitale,\nsierocińce czy wysypiska śmieci (to działanie z innego obszaru niż pozostałe, ale też ważne\ndla zwykłych mieszkańców). Wiele pieniędzy pochłania też organizacja wyborów - co\npokazały ostatnie wybory samorządowe. Należy opłacić ludzi pracujących w komisjach,\nwynająć lokale, a i organizacja kampanii wyborczej pochłania ogromne publiczne pieniądze.\nI tu należy powrócić do właściwego pytania - skąd gminy biorą środki? Należy\nstwierdzić, że z wielu źródeł. Podstawą utrzymania gmin są opłaty podatników, podatki\ni opłaty gminne. Takim typem opłat jest podatek za posiadanie lokalu - obojętnie, czy to\nmieszkanie, sklep, czy warsztat należy wnieść opłatę do gminy. Gminy wspiera też państwo.\nNa prowadzenie szkół gminy otrzymują środki od państwa (dotacje). Również gmina może\nwystąpić do państwa o pomoc finansową, kiedy zdecyduje się wyremontować ważną drogę lub\nzbudować oczyszczalnię ścieków. Niektóre gminy nauczyły się też korzystać ze środków Unii\nEuropejskiej. Gminy też często wyprzedają posiadany majątek - zwłaszcza wówczas gdy\nbrakuje im środków. Takie działania nie zawsze akceptują mieszkańcy gminy. Mogą\nzorganizować wtedy referendum i odwołać wójta lub burmistrza. Aby tak się stało, musi pójść\ni zagłosować co najmniej 30% mieszkańców. W przeciwnym razie referendum będzie\nnieważne. Za odwołaniem musi zagłosować większość spośród tych, którzy poszli głosować.\nSamorząd terytorialny to ważna część funkcjonowania państwa. Od jakości pracy\nwładz gminy zależy dobro jej mieszkańców. Ważne jest aby rozsądnie pozyskiwać i wydawać\nw gminie publiczne pieniądze i aby mieszkańcy gminy mieli nad tymi wydatkami kontrolę.\nTo są podstawowe standardy demokracji. Budżet musi być przejrzysty, a działania władz\npodlegać kontroli. Tylko wówczas możemy mówić o prawdziwej demokracji. Dotyczy to\nrównież budżetu gminy.\nOcena przykładowej odpowiedzi nr 2:\nElement oceny\nPoziom\nPunkty\nWARTOŚĆ MERYTORYCZNA (W)\nI\n4\nPOPRAWNOŚĆ MERYTORYCZNA (M)\nI\n0\nSELEKCJA INFORMACJI (S)\nI\n0\nJĘZYK, STYL I KOMPOZYCJA (J)\nI\n0\nSUMA PUNKTÓW: 4","solution":null,"image":"img/wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-Temat_2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura próbna"},{"id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad/Temat 3","paper_id":"wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona","number":"Temat 3","points":null,"ptype":"open","subject":"wos","category":"probna","year":2014,"month":"grudzien","level":"rozszerzona","text":"Temat 3.\nONZ gwarantem światowego rozwoju? - rozważ problem, odwołując się do przykładów\ndziałań tej organizacji w ostatniej dekadzie.\nMateriały źródłowe\nRysunki. Milenijne Cele Rozwoju\nŹródło: www.unic.un.org.pl\nKarta Narodów Zjednoczonych [fragment]\nArtykuł 1. Cele Organizacji Narodów Zjednoczonych są następujące:\n3.\nDoprowadzić do współdziałania międzynarodowego w rozwiązywaniu zagadnień\no charakterze gospodarczym, społecznym, kulturalnym lub humanitarnym, jak również\npopierać i zachęcać do poszanowania praw człowieka i podstawowych wolności\ndla wszystkich, bez względu na rasę, płeć, język lub wyznanie.\nŹródło: http://libr.sejm.gov.pl\nna temat nr\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n39.\nMaks. liczba punktów\n12\nUzyskana liczba punktów\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)","answer":null,"answer_text":"Temat 3.\nONZ gwarantem światowego rozwoju? - rozważ problem, odwołując się do przykładów\ndziałań tej organizacji w ostatniej dekadzie.\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nVI. Dostrzeganie\nwspółzależności we\nwspółczesnym\nświecie.\n4. Struktura społeczna. Uczeń:\n4) opisuje mechanizm i skutki społecznego wykluczenia oraz\nsposoby przeciwdziałania temu zjawisku.\n7. Procesy narodowościowe i społeczne we współczesnym świecie.\nUczeń:\n4) omawia na przykładach przyczyny i sposoby rozwiązywania\ndługotrwałych konfliktów między narodami;\n5) omawia przyczyny i skutki konfliktów społecznych w państwach\nAfryki, Azji, Ameryki Południowej i Środkowej.\n9. Współczesne spory światopoglądowe. Uczeń:\n5) rozpatruje racje stron innych aktualnych sporów\nświatopoglądowych i formułuje swoje stanowisko w danej sprawie.\n40. Stosunki międzynarodowe w wymiarze globalnym. Uczeń:\n2) charakteryzuje na przykładach najczęściej stosowane metody\nrozwiązywania sporów między państwami;\n3) wyjaśnia przyczyny dysproporcji między globalną Północą\ni globalnym Południem oraz mechanizmy i działania, które ją\nzmniejszają lub powiększają;\n4) przedstawia na przykładach wzajemne zależności pomiędzy\npaństwami biednymi i bogatymi w polityce, ekonomii, kulturze\ni ekologii;\n5) wskazuje i wyjaśnia przyczyny konfliktów zbrojnych we\nwspółczesnym świecie;\n6) rozważa możliwości prowadzenia akcji humanitarnych,\nwspółpracy rozwojowej oraz interwencji pokojowych na obszarach\ndotkniętych konfliktami zbrojnymi, oceniając ich skuteczność\ni aspekty moralne;\n8) przedstawia inicjatywy na rzecz pokoju, demokracji i praw\nczłowieka (w tym działania laureatów Pokojowej Nagrody Nobla).\n41. Globalizacja współczesnego świata. Uczeń:\n2) ocenia rolę wybranych państw oraz instytucji o zasięgu\nglobalnym (organizacji, korporacji, mediów) w procesach\nglobalizacyjnych.\n42. Systemy bezpieczeństwa i współpracy. Uczeń:\n2) opisuje cele i metody działania ONZ oraz kompetencje jej\norganów (Zgromadzenie Ogólne, Rada Bezpieczeństwa, Sekretarz\nGeneralny, Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości, Rada\nGospodarcza i Społeczna);\n3) charakteryzuje krótko działanie następujących organizacji: WHO\n(Światowa Organizacja Zdrowia), ILO (Międzynarodowa\nOrganizacja Pracy), FAO (Organizacja Narodów Zjednoczonych do\nSpraw Wyżywienia i Rolnictwa), IMF (Międzynarodowy Fundusz\nWalutowy), IBRD (Międzynarodowy Bank Odbudowy i Rozwoju),\nWTO (Światowa Organizacja Handlu), OECD (Organizacja\nWspółpracy Gospodarczej i Rozwoju), UNESCO (Organizacja\nNarodów Zjednoczonych do Spraw Oświaty, Nauki i Kultury),\nUNIDO (Organizacja Narodów Zjednoczonych do Spraw Rozwoju\nPrzemysłowego), IAEA (Międzynarodowa Agencja Energii\nAtomowej), UNICEF (Fundusz Narodów Zjednoczonych na Rzecz\nDzieci), UNHCR (Wysoki Komisarz Narodów Zjednoczonych do\nSpraw Uchodźców).\n(III etap) 22. Współpraca i konflikty międzynarodowe. Uczeń:\n1) wyjaśnia, czym zajmuje się ONZ, jej najważniejsze organy\n(Zgromadzenie Ogólne, Rada Bezpieczeństwa, Sekretarz\nGeneralny) i wybrane organizacje międzynarodowe;\n2) wskazuje na mapie miejsca najpoważniejszych konfliktów\nmiędzynarodowych; omawia przebieg i próby rozwiązania jednego\nz nich.\n(III etap) 23. Problemy współczesnego świata. Uczeń:\n1) porównuje sytuację w państwach globalnego Południa i globalnej\nPółnocy i wyjaśnia na przykładach, na czym polega ich\nwspółzależność;\n2) uzasadnia potrzebę pomocy humanitarnej i angażuje się (w miarę\nswoich możliwości) w działania instytucji (także pozarządowych),\nktóre ją prowadzą;\n5) ocenia sytuację imigrantów i uchodźców we współczesnym\nświecie.\nSchemat punktowania:\nPoziom III - WARTOŚĆ MERYTORYCZNA (12 PKT)\nZdający w pełni:\n1) scharakteryzował problemy światowego rozwoju, nawiązując\ndo milenijnych celów rozwoju; wskazał na zjawiska widoczne\nw niektórych częściach świata: skrajne ubóstwo i głód; brak\ndostępu do powszechnego nauczania na poziomie podstawowym;\nproblemy z równością płci i awansem społecznym kobiet;\numieralność dzieci; słabość opieki zdrowotnej nad matkami;\nrozprzestrzenianie się HIV/AIDS, malarii i innych chorób\nzakaźnych; kwestia ochrony środowiska naturalnego;\n2) przedstawił cele i metody działania ONZ oraz organizacji\nwyspecjalizowanych, np.: UNESCO, FAO, UNIDO, UNICEF,\nWHO, IBRD w zakresie zapewnienia światowego rozwoju;\nprzedstawił rolę Zgromadzenia Ogólnego i Rady Gospodarczo-\nSpołeczne w zakresie zapewnienia światowego rozwoju;\n3) zajął stanowisko, podał argumenty na potwierdzenie swojej\ntezy, podał kontrargumenty, „zważył” argumenty\ni kontrargumenty, podał końcowy wniosek.\n4) Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie różnych\nwybranych aspektów analizowanego tematu w szerszym\nkontekście interpretacyjnym, np. znajomość i rozumienie różnych\naspektów funkcjonowania ONZ, działań jej organów w\nkonkretnych sytuacjach; prawidłowo używał wielu pojęć\nPOPRAWNOŚĆ\nMERYTORYCZNA.\nZdający nie popełnił\nżadnego błędu\nmerytorycznego.\nSELEKCJA INFORMACJI.\nZdający przeprowadził\npoprawną selekcję\ni hierarchizację\ninformacji\n(nie zamieścił w pracy\nfragmentów\nniezwiązanych\nz tematem).\nJĘZYK, STYL\nI KOMPOZYCJA.\nZdający zaprezentował\nwywód w pełni spójny,\nharmonijny i logiczny.\nzwiązanych z tematem, np.: dysproporcje w rozwoju,\nzrównoważony rozwój, organizacje wyspecjalizowane,\nglobalizacja, bogata Północ, biedne Południe, milenijne cele\nrozwoju, zagrożenia cywilizacyjne, niemoc instytucjonalna,\norgany ONZ.\nPoziom II - WARTOŚĆ MERYTORYCZNA (8 PKT)\nZdający przedstawił w pełni większość istotnych aspektów\nzagadnienia - spośród następujących:\n1) scharakteryzował problemy światowego rozwoju, nawiązując\ndo milenijnych celów rozwoju; wskazał na zjawiska widoczne\nw niektórych częściach świata: skrajne ubóstwo i głód; brak\ndostępu do powszechnego nauczania na poziomie podstawowym;\nproblemy z równością płci i awansem społecznym kobiet;\numieralność dzieci; słabość opieki zdrowotnej nad matkami;\nrozprzestrzenianie się HIV/AIDS, malarii i innych chorób\nzakaźnych; kwestia ochrony środowiska naturalnego;\n2) przedstawił cele i metody działania ONZ oraz organizacji\nwyspecjalizowanych, np.: UNESCO, FAO, UNIDO, UNICEF,\nWHO, IBRD w zakresie zapewnienia światowego rozwoju;\nprzedstawił rolę Zgromadzenia Ogólnego i Rady Gospodarczo-\nSpołeczne w zakresie zapewnienia światowego rozwoju;\n3) zajął stanowisko, podał argumenty na potwierdzenie swojej\ntezy, podał kontrargumenty, „zważył” argumenty\ni kontrargumenty, podał końcowy wniosek.\n4) Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie wybranych\naspektów analizowanego tematu; wykazał się znajomością\nwybranych pojęć związanych z tematem, np.: dysproporcje\nw rozwoju, organizacje wyspecjalizowane, globalizacja, bogata\nPółnoc, biedne Południe, milenijne cele rozwoju, zagrożenia\ncywilizacyjne, organy ONZ.\nPOPRAWNOŚĆ\nMERYTORYCZNA\nZdający popełnił jeden\nlub dwa błędy\nmerytoryczne.\nSELEKCJA INFORMACJI\nZdający przeprowadził\nniekonsekwentną\nselekcję informacji i ich\nhierarchizację (umieścił\nw pracy nieliczne\nfragmenty niezwiązane\nz tematem).\nJĘZYK, STYL\nI KOMPOZYCJA\nZdający zaprezentował\nwywód nie w pełni\nuporządkowany.\nPoziom I - WARTOŚĆ MERYTORYCZNA (4 PKT)\nZdający zasygnalizował jedynie większość istotnych aspektów\nlub pominął więcej niż jeden istotny aspekt zagadnienia -\nspośród następujących:\n1) scharakteryzował problemy światowego rozwoju, nawiązując\ndo milenijnych celów rozwoju; wskazał na zjawiska widoczne\nw niektórych częściach świata: skrajne ubóstwo i głód; brak\ndostępu do powszechnego nauczania na poziomie podstawowym;\nproblemy z równością płci i awansem społecznym kobiet;\numieralność dzieci; słabość opieki zdrowotnej nad matkami;\nrozprzestrzenianie się HIV/AIDS, malarii i innych chorób\nzakaźnych; kwestia ochrony środowiska naturalnego;\n2) przedstawił cele i metody działania ONZ oraz organizacji\nwyspecjalizowanych, np.: UNESCO, FAO, UNIDO, UNICEF,\nPOPRAWNOŚĆ\nMERYTORYCZNA\nZdający popełnił trzy\nlub cztery błędy\nmerytoryczne.\nSELEKCJA INFORMACJI\nZdający przeprowadził\nw niewystarczającym\nstopniu selekcję\ninformacji i ich\nhierarchizację (napisał\npracę, której znaczną\nczęść stanowią\nfragmenty niezwiązane\nz tematem).\nWHO, IBRD w zakresie zapewnienia światowego rozwoju;\nprzedstawił rolę Zgromadzenia Ogólnego i Rady Gospodarczo-\nSpołeczne w zakresie zapewnienia światowego rozwoju;\n3) zajął stanowisko, podał argumenty na potwierdzenie swojej\ntezy, podał kontrargumenty, „zważył” argumenty\ni kontrargumenty, podał końcowy wniosek.\n4) Zdający wykazał się znajomością jedynie nielicznych pojęć\nzwiązanych z tematem: organizacje wyspecjalizowane, bogata\nPółnoc, biedne Południe, milenijne cele rozwoju, organy ONZ.\nJĘZYK, STYL\nI KOMPOZYCJA\nZdający zaprezentował\nwywód w sposób\nchaotyczny\ni nielogiczny.\n(0 PKT)\nZdający nie zrozumiał tematu - nie zasygnalizował większości\nistotnych aspektów lub pominął więcej niż dwa istotne aspekty\nzagadnienia - spośród następujących:\n1) scharakteryzował problemy światowego rozwoju, nawiązując\ndo milenijnych celów rozwoju; wskazał na zjawiska widoczne\nw niektórych częściach świata: skrajne ubóstwo i głód; brak\ndostępu do powszechnego nauczania na poziomie podstawowym;\nproblemy z równością płci i awansem społecznym kobiet;\numieralność dzieci; słabość opieki zdrowotnej nad matkami;\nrozprzestrzenianie się HIV/AIDS, malarii i innych chorób\nzakaźnych; kwestia ochrony środowiska naturalnego;\n2) przedstawił cele i metody działania ONZ oraz organizacji\nwyspecjalizowanych, np.: UNESCO, FAO, UNIDO, UNICEF,\nWHO, IBRD w zakresie zapewnienia światowego rozwoju;\nprzedstawił rolę Zgromadzenia Ogólnego i Rady Gospodarczo-\nSpołeczne w zakresie zapewnienia światowego rozwoju;\n3) zajął stanowisko, podał argumenty na potwierdzenie swojej\ntezy, podał kontrargumenty, „zważył” argumenty\ni kontrargumenty, podał końcowy wniosek.\n4) Zdający nie wykazał się znajomością nielicznych pojęć\nzwiązanych z tematem: organizacje wyspecjalizowane, bogata\nPółnoc, biedne Południe, milenijne cele rozwoju, organy ONZ.\nPOPRAWNOŚĆ\nMERYTORYCZNA\nZdający popełnił co\nnajmniej pięć błędów\nmerytorycznych.\nSELEKCJA INFORMACJI\nPonad połowę pracy\nstanowią fragmenty\nniezwiązane z tematem.\nJĘZYK, STYL\nI KOMPOZYCJA\nWywód jest\nniekomunikatywny.\nEgzaminator może ocenić wartość merytoryczną pracy na 12, 8 lub 4 punkty, klasyfikując\nw ten sposób wypowiedź na jeden z trzech poziomów (I-III). Egzaminator może także ocenić\npracę na 0 punktów. Maksymalnie za wypowiedź pisemną można uzyskać 12 punktów.\nOstateczna liczba punktów uzyskanych przez zdającego jest zależna także od poziomu\nrealizacji trzech pozostałych kryteriów, tj. poprawności merytorycznej, selekcji informacji\noraz języka, stylu i kompozycji pracy. Za zrealizowanie danego kryterium na poziomie\nwyższym / niższym od poziomu wartości merytorycznej pracy, zdający uzyskuje jeden punkt\nwięcej / mniej.\nPrzykładowa odpowiedź:\nOrganizacja Narodów Zjednoczonych to organizacja skupiająca w swoich szeregach\nwszystkie państwa świata, które pragną podjąć międzynarodową współpracę. ONZ powstało\nwskutek dramatycznych doświadczeń II wojny światowej. Głównym celem tej organizacji jest\nzapewnienie pokoju na świecie, opartego na decyzjach i współpracy suwerennych państw.\nWszelkie konflikty powinny być rozwiązywane zgodnie z prawem międzynarodowym\ni interesami poszczególnych narodów. Trudno jednak nie wątpić w skuteczność działań ONZ.\nOstatnie dziesięciolecie pokazuje, że bardzo wzniosłe cele organizacji są bardzo trudne do\nrealizacji, ze względu na brak współpracy pomiędzy państwami mającymi decydujący głos\nw organizacji.\nPrzykładem\nniepowodzenia\nplanów\norganizacji\njest\nrealizacja\ntzw. millenijnych celów rozwoju. Ich zadaniem miało być zmniejszenie różnic cywilizacyjnych\npomiędzy „bogatą północą” i „biednym południem”, pomoc w rozwoju krajów\npostkolonialnych i promowanie idei demokracji i praw człowieka we współczesnym świecie.\nMillenijne cele rozwoju, to propozycja ośmiu obszarów działań ONZ, które uznano\nza najważniejsze dla dalszego pokojowego rozwoju współczesnego świata. Koniec XX wieku\nprzyniósł konflikty wewnętrzne w krajach europejskich i afrykańskich, których konsekwencją\nbyły zbrodnie ludobójstwa. Doszło do odrodzenia lub powstania nowych organizmów\npaństwowych, zakończył się dla świata okres ładu jałtańsko-poczdamskiego. Trzeba było\nna nowo zdefiniować obszary współpracy na forum międzynarodowym.\nZa główne cele uznano pomoc krajom rozwijającym się i postkolonialnym,\nokreślanych mianem „biednego południa”, w ośmiu obszarach. Ważnym punktem stało się\nzapewnienie podstawowego nauczania dla wszystkich, bez różnicy płci, rasy, wyznania,\nczy miejsca zamieszkania. Ten cel z całą pewnością nie został zrealizowany. W krajach\nDalekiego Wschodu wciąż duża ilość dzieci nie ma dostępu do podatkowego nauczania\nze względu na panującą tam biedę i bezrobocie. Znaczna część z nich od najmłodszych lat\nzarabia w fabrykach lub zajmuje się żebraniem. Przykładem mogą być Indie lub Bangladesz.\nBarierą dostępu do edukacji są również uwarunkowania kulturowe. Przykładem może być\nAfganistan, w którym dziewczynki nie mogą chodzić do szkoły. Ważne jest, że społeczność\nmiędzynarodowa nie patrzy obojętnie na łamanie tych praw. Walcząca o prawo kobiet\ndo edukacji Afganka Malala została laureatką Pokojowej Nagrody Nobla. Ważną rolę,\nw promowaniu edukacji i współpracy pomiędzy instytucjami edukacyjnymi odgrywa\nUNESCO (Organizacja Narodów Zjednoczonych do Spraw Oświaty Nauki i Kultury).\nWażnym celem, które postawiło przed sobą ONZ, była również walka z dyskryminacją\nkobiet. Na tym polu również organizacja nie odniosła sukcesu. Edukacja kobiet to tylko jeden\nz problemów dyskryminacji. W dalszym ciągu w Afryce praktykuje się obrzezanie\nu dziewczynek, czy podporządkowanie kobiet i ich życia interesom klanowym. Przykładem\nmoże być wielożeństwo niektórych przywódców krajów afrykańskich.\nJedna z organizacji wyspecjalizowanych, jaką jest WHO (Światowa Organizacja\nZdrowia), podejmuje działania na rzecz rozpowszechniania szczepionek i wyeliminowania\nz życia ludzkiego niektórych chorób zakaźnych. Główny nacisk kładzie ona na walkę z AIDS\ni malarią. Okazało się jednak, że problemem stały się choroby, które uznawano za całkowicie\nopanowane, jak np. cholera czy ospa.\nWażną rolę w promowaniu zrównoważonego rozwoju ma inna organizacja\nwyspecjalizowana ONZ - IBRD (Międzynarodowy Bank Odbudowy i Rozwoju). Głównym\ncelem tej organizacji jest umożliwienie uzyskiwania kredytów przez państwa najbiedniejsze\ni zapóźnione cywilizacyjnie. Jego działania skupiają się na gwarancjach kredytowych dla tych\nkrajów, które znalazły się w finansowej potrzebie.\nOrganizacje wyspecjalizowane działają jakby na obrzeżach organizacji i realizuję\nściśle wyznaczone cele, związane z zapewnieniem pokoju i bezpieczeństwa na świecie.\nGłówne decyzje podejmowane są jednak przez organy stałe ONZ, jak Zgromadzenie Ogólne,\nRada Bezpieczeństwa, czy Rada Społeczno-Gospodarcza. Zadaniem tej ostatniej jest\npromowanie wyższych standardów życia w krajach „biednego południa”, poprzez\nprowadzenie działań pomocowych mających na celu pełne zatrudnienie ułatwienie dostępu\ndo edukacji. Przedstawiciele państw, które wchodzą w skład ONZ zdają sobie również sprawę\nze znaczenia kultury w globalizującym się świecie. Dlatego Rada Społeczno-Gospodarcza\npromuje również współprace międzynarodową w tej dziedzinie.\nWspominając o Radzie Bezpieczeństwa, nie można zapomnieć o misjach pokojowych\nONZ. Decyzje o wysłaniu wojsk na misje stabilizacyjne podejmuje Rada Bezpieczeństwa\nONZ. Są one podejmowane większością głosów. Do najważniejszych misji ONZ w ostatnim\nczasie należą m.in. misja obserwacyjna w Syrii, gdzie toczy się wojna domowa, misja\nhumanitarna w Sudanie, czy próby stabilizacji sytuacji na Półwyspie Bałkańskim\nna przełomie XX i XXI wieku. Wszystkie te misje mają za zadanie ochronę ludności cywilnej\ni stabilizację sytuacji w regionie. W ramach misji humanitarnych ONZ zajmuje się również\npomocą logistyczną, wysyłaniem żywności i kontrolowaniem sposobów ich rozdzielania.\nWażnym elementem misji stabilizacyjnych jest również pomoc lekarska i działania związane\nz ochroną zdrowia. Misje te kończą się z różnym skutkiem, ale ich podejmowanie jest\nwyrazem realizacji głównych celów działania organizacji.\nOceniając program i skuteczność działań Organizacji Narodów Zjednoczonych\nw ostatnim dziesięcioleciu, nie można pominąć jej zaangażowania w działania na rzecz\nochrony środowiska, a przede wszystkim jej rolę przy tworzeniu pogromu działań mających\nna celu zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych, które zostały zawarte w protokole z Kioto.\nPodsumowując ostatnie dziesięciolecie działalności ONZ i jej wyspecjalizowanych\norganów, trudno nie docenić wielości i różnorodności celów, jakie postawiła przed sobą.\nWydaje się, że nawet w sferach, gdzie ciągle jest jeszcze dużo do zrobienia, sam fakt\ndyskutowania i zwracania uwagi na te problemy musi wpłynąć pozytywnie na proces ich\nrozwiązywania i musi zmienić się podejścia najbardziej wpływowych państw na problemy\npaństw „biednego południa” i wyrównywanie różnić w poziomie życia. Myślę, że większym\nproblemem\nbędzie\nrealizacja\nplanów\nutrzymania\nświatowego\npokoju.\nWiększość\nwspółczesnych konfliktów wynika ze zróżnicowanego poziomu życia i dużych enklaw biedy.\nWówczas działania ONZ na rzecz zrównoważonego rozwoju mogą być najprostszym\nsposobem rozwiązywania konfliktów.\nOcena przykładowej odpowiedzi:\nElement oceny\nPoziom\nPunkty\nWARTOŚĆ MERYTORYCZNA (W)\nII\n8\nPOPRAWNOŚĆ MERYTORYCZNA (M)\nII\n0\nSELEKCJA INFORMACJI (S)\nIII\n+1\nJĘZYK, STYL I KOMPOZYCJA (J)\nIII\n+1\nSUMA PUNKTÓW: 10","solution":null,"image":"img/wos-2014-grudzien-probna-rozszerzona/zad-Temat_3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura próbna · grudzień 2014 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura próbna"}]}