{"paper":{"id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","subject":"wos","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","variant":null,"exam_pdf":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona.pdf","key_pdf":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona-odpowiedzi/wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona-odpowiedzi.pdf","question_count":35,"source_label":"WOS · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Arkusz przykładowy"},"questions":[{"id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/1","paper_id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"1","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1. (0-1)\nPodaj nazwę zjawiska społecznego, którego przejawy przedstawiono w tekście.\nNazwa zjawiska społecznego -\nMateriał źródłowy do zadań 2. i 3.\nO jednej z form aktywności społecznej\nDwa lata temu Darek był człowiekiem ze szklanego biurowca i - jak przystoi\nzarządzającemu bankowością detaliczną - właścicielem szwajcarskiego zegarka. W tym\nczasie 19-letni chłopak siedzący w hospicjum na łóżku z wyciągiem zastanawiał się, kto\nprzyjdzie go odwiedzić. Czy przyjedzie jakiś nudziarz, czy może będzie z kim pogadać\no ostatnim meczu NBA?\nŚmiesznie wyglądał Darek, facet w garniturze, który zarabiał na spokój sumienia\nwysyłaniem jednego procenta podatku dochodowego na rzecz potrzebujących. Gdy pierwszy\nraz przyszedł do hospicjum i dopytywał o możliwość pomocy, myślał, że może przydać się\nw finansach, bo na tym się zna. Śmiali się. Zaproponowali - a może kosz?\nNa podstawie: E. Gietka, Nic wielkiego, „Polityka” 2007, nr 6.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie informacji.\nII. Rozpoznawanie\ni rozwiązywanie\nproblemów.\n1. Życie zbiorowe i jego reguły. Uczeń:\n3) wyjaśnia, co to jest anomia, omawia jej przyczyny i skutki.\n4. Struktura społeczna. Uczeń:\n4) opisuje mechanizm i skutki społecznego wykluczenia\noraz sposoby przeciwdziałania temu zjawisku.\nPoprawna odpowiedź:\nanomia [społeczna]\nSchemat punktowania:\n1 pkt - podanie poprawnej nazwy\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/2","paper_id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"2","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2. (0-1)\nPodaj nazwę opisanej w tekście formy aktywności społecznej podjętej w hospicjum.\nNazwa formy aktywności społecznej -","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2. (0-1)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie informacji.\nIV. Znajomość zasad\ni procedur demokracji.\n12. Społeczeństwo obywatelskie. Uczeń:\n4) opisuje formy aktywności obywateli w ramach\nspołeczności lokalnej, regionu, państwa oraz na poziomie\nglobalnym; w miarę możliwości uczestniczy w wybranym\ndziałaniu.\nPrzykłady poprawnej odpowiedzi:\n- wolontariat\n- działalność dobroczynna\nSchemat punktowania:\n1 pkt - podanie poprawnej nazwy\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/3","paper_id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"3","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3. (0-1)\nUzupełnij zdanie, wpisując typ podmiotu.\nPodkreślony fragment tekstu dotyczy możliwości dokonywania przez podatnika odpisu\nna rzecz ,\nktóre figurują pod odpowiednim numerem w Krajowym Rejestrze Sądowym.\nMateriały źródłowe do zadania 4.\nOblicza patriotyzmu i nacjonalizmu\nTekst 1.\nIstnieje zatem patriotyzm nostalgiczny wyrażający się przywiązaniem do krajobrazu,\ndo sielankowej atmosfery polskiej wsi, choćby była tradycyjna. Jest to patriotyzm naturalny,\nktóry ma w sobie coś cennego i pięknego, rodzi się sam, nie potrzebuje nauczycieli.\nNiestety, ten nostalgiczny patriotyzm łączy się nieraz z innym, heroicznym. Patriotyzm\nheroiczny domaga się absolutnej wierności, gotowości do ofiar z mienia, a nawet z życia,\ndbałości o zachowanie obyczajów, a także, a może przede wszystkim, idealizacji narodowej\nprzeszłości i poczucia dumy, że się do tego właśnie narodu należy.\nTaki patriotyzm jest czymś anachronicznym, a jednocześnie niebezpiecznym. Przeradza\nsię bowiem łatwo w trzeci rodzaj patriotyzmu, którym jest wąski nacjonalizm - a ten zawsze\nprzynosi zamknięcie, poczucie oblężenia i zagrożenia. Boi się on krytyki, boi się trzeźwej\noceny. Idealizuje własną moc, a w rzeczywistości jest skrajnym wyrazem biologicznego lęku\no byt.\nNa podstawie: B. Skarga, Obywatel Polski, obywatel Europy,\nhttp://odn.zce.szczecin.pl/ju/eduobyw/pliki/patriotyzm.html\nTekst 2.\nZarówno patriotyzm, jak i nacjonalizm stały się generatorami olbrzymich zasobów\nzbiorowej energii i woli działania, motywami zachowań i czynnikami wpływającymi na bieg\nhistorii i kształt świata. Patriotyzm jest uczuciem, nacjonalizm - światopoglądem.\nPatriotyzm jest wysoką wartością moralną, bo uczucie przywiązania do własnego kraju nie\nidzie w parze z nienawiścią czy wrogością do innych. Patriotyzm mieści w sobie szacunek\ni sympatię wobec patriotyzmu innych. W przeciwieństwie do nacjonalizmu patriotyzm nie\njest konfliktogenny. Wręcz przeciwnie - towarzyszy mu często, choć nie zawsze, poczucie\nsolidarności z ruchami patriotycznymi innych narodowości.\nNacjonalizm jest ideologią, która w oczach jego wyznawców uwalnia ich dążenia\nod hamulców natury etycznej. Własny naród stoi ponad wszelkimi innymi wartościami. Jest\ncelem nadrzędnym, któremu należy podporządkować wszystko inne, a więc własne ambicje\ni plany, interesy partykularne i grupowe. Określenie interesu narodowego jako celu\nnadrzędnego uwalnia od norm etycznych i moralnych w dążeniu do niego.\nNa podstawie: J. Nowak-Jeziorański, O patriotyzmie i nacjonalizmie, „Gazeta Wyborcza”, 10-11.11.2003.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 3. (0-1)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie informacji.\nIV. Znajomość zasad\ni procedur demokracji.\n12. Społeczeństwo obywatelskie. Uczeń:\n6) przedstawia zasady zakładania i funkcjonowania\nstowarzyszeń, fundacji i organizacji pożytku publicznego\nw Polsce.\nPoprawna odpowiedź:\norganizacji pożytku publicznego\nSchemat punktowania:\n1 pkt - podanie poprawnej nazwy\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/4","paper_id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"4","points":2,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4. (0-2)\nUzupełnij tabelę, porównując poglądy dotyczące patriotyzmu i nacjonalizmu,\nprzedstawione w tekście 1. i tekście 2.\nPorównanie poglądów\nA. Relacja\nmiędzy\npatriotyzmem\na nacjonalizmem\nB. Wpływ\nnacjonalizmu\nna jednostkę\nMateriał źródłowy do zadania 5.\nTypy rodzin\nOpis A. W średniowieczu obowiązywało pełne podporządkowanie się władzy ojcowskiej.\nAutorytet i powaga ojca były podkreślane na każdym kroku i uzewnętrzniały się w różnych\nobyczajach rodzinnych. Ojca - nazywanego panem ojcem - na powitanie całowano w rękę,\na czasami padano do kolan. Bez jego pozwolenia nie wolno było siadać, odzywać się głośno\nani jeść.\nOpis B. Pod koniec XX wieku poglądy, jakoby zmywanie naczyń przez mężczyznę, czy jego\npomoc w kuchni miały go ośmieszać, uważano za prowincjonalne. Znakiem naszych czasów\nstało się rozwiązanie ustawodawcze problemu „urlopów tacierzyńskich” - mężczyzna także\nmoże zająć się wychowaniem dziecka.\nNa podstawie: Obyczaje w Polsce. Od średniowiecza do czasów współczesnych, pod red. A. Chwalby,\nWarszawa 2008, s. 129, 363.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4. (0-2)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie informacji.\nII. Rozpoznawanie\ni rozwiązywanie\nproblemów.\n6. Naród, ojczyzna i mniejszości narodowe. Uczeń:\n3) charakteryzuje postawy współczesnych Polaków wobec\nojczyzny i narodu.\nIII etap - 9. Patriotyzm dzisiaj. Uczeń:\n3) wyjaśnia, odwołując się do wybranych przykładów, czym\nwedług niego jest patriotyzm; porównuje tę postawę\nz nacjonalizmem, szowinizmem i kosmopolityzmem.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nA.\nWedług tekstu B. Skargi nacjonalizm jest rodzajem [etapem] patriotyzmu, zaś według\ntekstu J. Nowaka-Jeziorańskiego patriotyzm jest uczuciem [wartością moralną]\na nacjonalizm jest światopoglądem [ideologią].\nB.\nWedług tekstu B. Skargi nacjonalizm przynosi zamknięcie, poczucie oblężenia\ni zagrożenia, zaś według tekstu J. Nowaka-Jeziorańskiego uwalnia od norm etycznych\ni moralnych.\nSchemat punktowania:\n2 pkt -\n1 pkt -\npoprawne porównanie w dwóch kategoriach\npoprawne porównanie w jednej kategorii\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/5","paper_id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"5","points":1,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5. (0-1)\nDo każdego podanego opisu rodziny dopisz nazwę jej modelu.\nOpis A. -\nOpis B. -\nMateriał źródłowy do zadania 6.\nJedna z koncepcji powstania państwa polskiego\nNowe państwo powstało wokół jednego ekspansywnego ośrodka plemiennego, którego\ncentrum znajdowało się wokół Giecza i Gniezna w Wielkopolsce. Poprzednicy pierwszego\nznanego ze źródeł księcia Polan, Mieszka I, twórcy dynastii zwanej później Piastami,\nzbudowali prawdopodobnie w latach 40. X w. silny ośrodek władzy książęcej, z potężnymi\ngrodami i wielką drużyną. Istotą każdego państwa patrymonialnego była ekspansja,\nw przypadku Polan skierowana początkowo w kierunku północno-zachodnim - władztwo\nMieszka w latach 60. X w. obejmowało już ziemie po Odrę i Pomorze Zachodnie, być może\ntakże Mazowsze.\nŹródło: Wielka historia świata, Kraków 2005, t. 4, s. 424.","answer":"A","answer_text":"Zadanie 5. (0-1)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie informacji.\n3. Grupa społeczna. Uczeń:\n4) opisuje swoiste cechy współczesnej rodziny jako grupy\nspołecznej; porównuje i ilustruje przykładami różne modele\nrodziny.\nPoprawna odpowiedź:\nA. rodzina patriarchalna\nB. rodzina partnerska\nSchemat punktowania:\n1 pkt - podanie dwóch poprawnych nazw\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/6","paper_id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"6","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6. (0-1)\nPodaj nazwę teorii genezy państwa, której przykład przedstawiono w tekście oraz\nnazwisko twórcy tej teorii.\nNazwa teorii genezy państwa -\nNazwisko twórcy powyższej teorii genezy państwa -\nMateriał źródłowy do zadania 7.\nOblicza działalności politycznej\nObietnice prostych rozwiązań skomplikowanych problemów są stale obecne w polityce,\nprzybierając często kuriozalne formy. Pamiętny był w tym kontekście szczególnie postulat\ndodrukowania pieniędzy jako sposobu na deficyt budżetowy. Ten typ komunikacji odwołuje\nsię do emocji. Dominuje w niej uproszczona wizja świata, a miejsce „twardych danych”\nzastępują stereotypy i mity.\nNa podstawie: www.instytutobywatelski.pl/14366/lupa-instytutu/dwa-oblicza-[ ]","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6. (0-1)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie informacji.\n18. Instytucja państwa. Uczeń:\n3) opisuje najważniejsze teorie genezy państwa\n(Arystotelesa, teistyczna, umowy społecznej, podboju,\nmarksistowska).\nPoprawna odpowiedź:\nNazwa: teoria podboju [i przemocy]\nNazwisko: Gumplowicz\nSchemat punktowania:\n1 pkt - podanie poprawnej nazwy i nazwiska\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/7","paper_id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"7","points":1,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7. (0-1)\nPodkreśl poprawne dokończenie zdania.\nW tekście omówione są cechy charakterystyczne\nA. klientelizmu.\nB. nepotyzmu.\nC. populizmu.\nD. korupcji.\nMateriał źródłowy do zadania 8.\nFotografia. Obrady Parlamentu Europejskiego\nŹródło: www.lukacijewska.pl/images/stories/aktualnosci/dzialy/zdjecie_1_[ ].jpg","answer":"C","answer_text":"Zadanie 7. (0-1)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie informacji.\nIV. Znajomość zasad\ni procedur demokracji.\n22. Współczesna demokracja w Polsce i na świecie -\nproblemy i zagrożenia. Uczeń:\n2) rozpoznaje przejawy populizmu i wyjaśnia, dlaczego\nstanowi on zagrożenie dla demokracji.\nPoprawna odpowiedź:\nC.\nSchemat punktowania:\n1 pkt - poprawne wskazanie\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/8","paper_id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"8","points":1,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8. (0-1)\nRozstrzygnij, które informacje dotyczące fotografii są prawdziwe, a które - fałszywe.\nPrzy każdym zdaniu w odpowiedniej kolumnie tabeli wpisz znak „X”.\nZdanie\nPrawda\nFałsz\nA.\nPrzedstawiono jedną z form demokracji bezpośredniej.\nB.\nPokazano obrady instytucji podczas sesji plenarnej.\nC.\nZilustrowano realizację zasady jawności obrad.\nMateriały źródłowe do zadań 9., 10. i 11.\nFotografie z kampanii wyborczej trzech głównych kandydatów w 2000 roku\nNa podstawie: http://www.rmf24.pl/fakty/polska/zdjecie,iId,94853,iAId,2951#ad-image\nPlakat z kampanii wyborczej w 2005 roku\nNa podstawie: http://www.marketingwpolityce.zgora.pl/kampaniewyborcze/kampania2005\nWizualizacja wyników wyborów z 2010 roku (według województw)\nRezultaty Bronisława Komorowskiego\nRezultaty Jarosława Kaczyńskiego\nNa podstawie: http://prezydent2010.pkw.gov.pl/PZT1/PL/WYN/W2823/index.htm;\nhttp://prezydent2010.pkw.gov.pl/PZT1/PL/WYN/W2829/index.htm","answer":"A","answer_text":"Zadanie 8. (0-1)\nI. Wykorzystanie i tworzenie\ninformacji.\nIV. Znajomość zasad\ni procedur demokracji.\n20. Władza ustawodawcza w państwie demokratycznym.\nUczeń:\n4) wyjaśnia terminy: sesja plenarna, komisja parlamentarna,\nkworum, interpelacja, zapytanie poselskie.\n43. Integracja europejska. Uczeń:\n3) charakteryzuje sposób powoływania, działania\ni najważniejsze kompetencje instytucji Unii Europejskiej\n(Rada Unii Europejskiej, Parlament Europejski, Komisja\nEuropejska, Rada Europejska, Trybunał Sprawiedliwości,\nEuropejski Trybunał Obrachunkowy, Europejski Bank\nCentralny).\nPoprawna odpowiedź:\nA. fałsz\nB. prawda\nC. prawda\nSchemat punktowania:\n1 pkt - trzy poprawne wskazania\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/9","paper_id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"9","points":1,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9. (0-1)\nRozstrzygnij, które informacje dotyczące zaprezentowanych materiałów źródłowych są\nprawdziwe, a które - fałszywe. Przy każdym zdaniu w odpowiedniej kolumnie tabeli\nwpisz znak „X”.\nZdanie\nPrawda\nFałsz\nA. Wszystkie zaprezentowane materiały wyborcze dotyczą polityków,\nktórzy ubiegali się o pełnienie urzędu Prezydenta RP w 2000 roku.\nB. Zaprezentowano plakaty wyborcze polityków, którzy dwukrotnie\nubiegali się o pełnienie urzędu Prezydenta RP.\nC. Wizualizacja wyników wyborów dotyczy głosowania, w wyniku\nktórego urząd Prezydenta RP objął Bronisław Komorowski.","answer":"A","answer_text":"Zadanie 9. (0-1)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie informacji.\nIV. Znajomość zasad\ni procedur demokracji.\n16. Polityka, ideologie, doktryny i programy polityczne.\nUczeń:\n7) przeprowadza krytyczną analizę programów i innych\nmateriałów wyborczych partii politycznych, ze względu na\nzawartość merytoryczną i formę przekazu.\nIII etap - 12. System wyborczy i partyjny. Uczeń:\n1) wyjaśnia, jak przeprowadzane są w Polsce wybory\nprezydenckie i parlamentarne.\nPoprawna odpowiedź:\nA. prawda\nB. prawda\nC. fałsz\nSchemat punktowania:\n1 pkt - trzy poprawne wskazania\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/10","paper_id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"10","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10. (0-1)\nRozstrzygnij, czy hasło z plakatu wyborczego Jarosława Kalinowskiego można\ninterpretować jako odnoszące się do jego doświadczeń związanych z pełnieniem funkcji\nrządowej. Odpowiedź uzasadnij.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10. (0-1)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie informacji.\nIV. Znajomość zasad\ni procedur demokracji.\n16. Polityka, ideologie, doktryny i programy polityczne.\nUczeń:\n7) przeprowadza krytyczną analizę programów i innych\nmateriałów wyborczych partii politycznych, ze względu na\nzawartość merytoryczną i formę przekazu.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nTak, gdyż Jarosław Kalinowski dwukrotnie przed 2005 rokiem był wiceprezesem Rady\nMinistrów i ministrem kierującym działem administracji obejmującym sprawy rolnictwa,\na w rządzie Leszka Millera koordynował też negocjacjami dotyczącymi członkostwa Polski\nw UE w obszarze rolnictwa.\nSchemat punktowania:\n1 pkt - podanie poprawnej odpowiedzi wraz z wyjaśnieniem\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/11","paper_id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"11","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11. (0-1)\nKorzystając z jednego z materiałów źródłowych, uzasadnij, że w Polsce decyzje\nwyborców są zróżnicowane geograficznie.\nMateriał źródłowy do zadania 12.\nO specyfice wyborów proporcjonalnych\nW większości systemów proporcjonalnych określa się minimalny procent poparcia\nwyborców, którego osiągnięcie uprawnia komitet wyborczy do uczestniczenia w rozdziale\nmandatów.\nNa podstawie: Leksykon politologii, pod red. A. Antoszewskiego i R. Herbuta, Wrocław 2004, s. 441-444.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 11. (0-1)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie informacji.\nIV. Znajomość zasad\ni procedur demokracji.\n15. Demokracja - zasady i procedury. Uczeń:\n5) wyjaśnia, jak są przeprowadzane i jaką rolę odgrywają\nwybory we współczesnej demokracji.\nIII etap - 12. System wyborczy i partyjny. Uczeń:\n1) wyjaśnia, jak przeprowadzane są w Polsce wybory\nprezydenckie i parlamentarne.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nZaprezentowana wizualizacja wskazuje, że wyniki są zróżnicowane geograficznie, gdyż\nw województwach opolskim, lubuskim i pomorskim Bronisław Komorowski już\nw pierwszym głosowaniu uzyskał ponad 50%, z kolei w województwie podkarpackim rezultat\ntaki osiągnął Jarosław Kaczyński.\nSchemat punktowania:\n1 pkt - podanie poprawnego uzasadnienia\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/12","paper_id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"12","points":2,"ptype":"open","subject":"wos","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12. (0-2)\nPodaj nazwę i cel wprowadzenia instytucji opisanej w tekście.\nNazwa -\nCel -\nMateriał źródłowy do zadania 13.\nUstawa z dnia 10 maja 1991 roku Ordynacja wyborcza do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej\n[fragment]\nArt. 3.\n1. Do Senatu wybiera się 100 senatorów, według zasady większości, w okręgach wyborczych.\n2. Okręgiem wyborczym do Senatu jest obszar województwa.\n3. W okręgu wyborczym wybiera się 2 senatorów, a w okręgach obejmujących obszar\nwojewództwa warszawskiego i województwa katowickiego wybiera się po 3 senatorów.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12. (0-2)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie informacji.\nIV. Znajomość zasad\ni procedur demokracji.\n17. Systemy partyjne. Uczeń:\n4) opisuje podstawowe zasady ordynacji większościowej\ni proporcjonalnej w powiązaniu z systemem dwupartyjnym\ni wielopartyjnym.\n5) wyjaśnia znaczenie progu wyborczego dla\nreprezentatywności wyborów i tworzenia rządzącej koalicji.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nNazwa - próg wyborczy [klauzula zaporowa, gilotyna wyborcza]\nCel - próg wyborczy stosowany jest po to, aby wyeliminować ugrupowania marginalne, które\notrzymały najmniejszą liczbę głosów, a co za tym idzie uniknąć rozdrobnienia politycznego\nw parlamencie i umożliwić łatwiejsze zawiązywanie koalicji rządzącej.\nSchemat punktowania:\n2 pkt - podanie poprawnej nazwy i wyjaśnienia\n1 pkt - podanie poprawnej nazwy lub wyjaśnienia\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/13","paper_id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"13","points":2,"ptype":"open","subject":"wos","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13. (0-2)\nWymień zmiany, jakie - w porównaniu do informacji z materiału źródłowego - zostały\nwprowadzone w Kodeksie wyborczym w kwestii przeprowadzania wyborów do Senatu.\n\n\nMateriał źródłowy do zadań 14. i 15.\nSchemat. System polityczny jednego z państw UE\nE L E K T O R A T\nLEGISLATYWA EGZEKUTYWA\nA B C*\nwybory\nbezpośrednie\nrozwiązanie izby\nna wniosek rządu\nGABINET\nPREMIER\nMINISTROWIE\nmianuje\nCENTRUM\nDYSPOZYCJI\nMinistrowie\npaństwowi\nUrzędnicy koronni\nSekretarze\nparlamentarni\n‐\nkontrola\n‐\nodpowiedzialność polityczna rządu\n*C ‐ stanowi trzecie ogniwo legislatywy, stojąc jednocześnie (formalnie) na czele egzekutywy.\nNa podstawie: Społeczeństwo i polityka. Podstawy nauk politycznych,\npod red. K.A. Wojtaszczyka i W. Jakubowskiego, Warszawa 2007, s. 508.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13. (0-2)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie informacji.\nV. Znajomość podstaw\nustroju Rzeczypospolitej\nPolskiej.\nIII etap - 12. System wyborczy i partyjny. Uczeń:\n1) wyjaśnia, jak przeprowadzane są w Polsce wybory\nprezydenckie i parlamentarne.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nObecnie:\n- województwa nie są okręgami wyborczymi,\n- okręgi są jednomandatowe.\nSchemat punktowania:\n2 pkt -\n1 pkt -\npoprawnie podanie dwóch różnic\npoprawnie podanie jednej różnicy\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/14","paper_id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"14","points":1,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14. (0-1)\nDo każdej podanej litery ze schematu dopisz nazwę organu władzy. Odpowiedzi wybierz\nspośród: Izba Lordów, Izba Gmin, Sąd Najwyższy, monarcha.\nA , B , C","answer":"A","answer_text":"Zadanie 14. (0-1)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie informacji.\nIV. Znajomość zasad\ni procedur demokracji.\n19. Modele ustrojowe państw demokratycznych. Uczeń:\n2) charakteryzuje krótko ustroje polityczne Niemiec,\nWielkiej Brytanii, Francji, Stanów Zjednoczonych,\nSzwajcarii, Włoch i Rosji, na podstawie samodzielnie\nzebranych informacji.\nPoprawna odpowiedź:\nA. Izba Lordów\nB. Izba Gmin\nC. monarcha\nSchemat punktowania:\n1 pkt - poprawne wskazanie trzech nazw\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/15","paper_id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"15","points":2,"ptype":"open","subject":"wos","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15. (0-2)\nPodaj nazwę państwa i systemu politycznego, do którego odnosi się przedstawiony\nschemat.\nNazwa państwa -\nNazwa systemu politycznego -\nMateriał źródłowy do zadania 16.\nKonstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku [fragment]\nArt. 154.\n1. Prezydent Rzeczypospolitej desygnuje Prezesa Rady Ministrów, który proponuje skład\nRady Ministrów. Prezydent Rzeczypospolitej powołuje Prezesa Rady Ministrów wraz\nz pozostałymi członkami Rady Ministrów w ciągu 14 dni od dnia pierwszego posiedzenia\nSejmu lub przyjęcia dymisji poprzedniej Rady Ministrów i odbiera przysięgę\nod członków nowo powołanej Rady Ministrów.\n2. Prezes Rady Ministrów, w ciągu 14 dni od dnia powołania przez Prezydenta\nRzeczypospolitej, przedstawia Sejmowi program działania Rady Ministrów z wnioskiem\no udzielenie jej wotum zaufania. Wotum zaufania Sejm uchwala […] głosów\nw obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów.\n3. W razie niepowołania Rady Ministrów w trybie ust. 1 lub nieudzielenia jej wotum\nzaufania w trybie ust. 2 Sejm w ciągu 14 dni od upływu terminów określonych w ust.\n1 lub ust. 2 wybiera Prezesa Rady Ministrów oraz proponowanych przez niego członków\nRady Ministrów […] głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów.\nPrezydent Rzeczypospolitej powołuje tak wybraną Radę Ministrów i odbiera przysięgę\nod jej członków.\nArt. 155.\n1. W razie niepowołania Rady Ministrów w trybie art. 154 ust. 3 Prezydent\nRzeczypospolitej w ciągu 14 dni powołuje Prezesa Rady Ministrów i na jego wniosek\npozostałych członków Rady Ministrów oraz odbiera od nich przysięgę. Sejm w ciągu 14\ndni od dnia powołania Rady Ministrów przez Prezydenta Rzeczypospolitej udziela jej\nwotum zaufania […] głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 15. (0-2)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie informacji.\nIV. Znajomość zasad\ni procedur demokracji.\n19. Modele ustrojowe państw demokratycznych. Uczeń:\n1) podaje cechy charakterystyczne różnych modeli\nustrojowych państw demokratycznych; wyjaśnia, jaki model\nfunkcjonuje w Polsce;\n2) charakteryzuje krótko ustroje polityczne Niemiec,\nWielkiej Brytanii, Francji, Stanów Zjednoczonych,\nSzwajcarii, Włoch i Rosji, na podstawie samodzielnie\nzebranych informacji.\nPoprawna odpowiedź:\nNazwa państwa: Wielka Brytania [Zjednoczone Królestwo (Wielkiej Brytanii i Irlandii\nPółnocnej)]\nTyp\nustroju:\nparlamentarny\no\ntypie\ngabinetowo-parlamentarnym\n[parlamentarny,\nwestminsterski, gabinetowo-parlamentarny, parlamentarno-gabinetowy]\nSchemat punktowania:\n2 pkt -\n1 pkt -\npoprawne podanie dwóch nazw\npoprawne podanie jednej nazwy\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/16","paper_id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"16","points":2,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16. (0-2)\nRozstrzygnij, jakiego rodzaju większość została wykropkowana w podanych fragmentach\nKonstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wpisz w odpowiednie miejsca tabeli znak X.\nwiększość\nzwykła\nbezwzględna\nkwalifikowana 3/5\nkwalifikowana 2/3\nA. Art. 154 ust. 2\nB. Art. 154 ust. 3\nC. Art. 155 ust. 1\nMateriał źródłowy do zadania 17.\nKonstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku [fragment]\nArt. 234. […] Prezydent Rzeczypospolitej na wniosek Rady Ministrów wydaje\nrozporządzenia z mocą ustawy w zakresie i w granicach określonych w art. 228 ust. 3-5.\nRozporządzenia te podlegają zatwierdzeniu przez Sejm na najbliższym posiedzeniu.","answer":"A","answer_text":"Zadanie 16. (0-2)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie informacji\nV. Znajomość podstaw\nustroju Rzeczypospolitej\nPolskiej.\n26. Rada Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej. Uczeń:\n1) przedstawia konstytucyjne procedury powoływania\ni odwoływania rządu, zmiany rządu i zmiany ministrów.\nPoprawna odpowiedź:\nA. większość bezwzględna\nB. większość bezwzględna\nC. większość zwykła\nSchemat punktowania:\n2 pkt -\n1 pkt -\ntrzy poprawne wskazania\ndwa poprawne wskazania\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/17","paper_id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"17","points":1,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17. (0-1)\nPodkreśl poprawne dokończenie zdania.\nPodane uprawnienie przysługuje Prezydentowi Rzeczypospolitej po ogłoszeniu\nA. stanu wojny.\nB. stanu wojennego.\nC. stanu wyjątkowego.\nD. stanu klęski żywiołowej.\nMateriał źródłowy do zadania 18.\nKonstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku [fragment]\nArt. 169. Jednostki samorządu terytorialnego wykonują swoje zadania za pośrednictwem\norganów stanowiących i wykonawczych.","answer":"B","answer_text":"Zadanie 17 (0-1)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie informacji.\nV. Znajomość podstaw\nustroju Rzeczypospolitej\nPolskiej.\n23. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Uczeń:\n4) omawia postanowienia dotyczące rodzajów stanów\nnadzwyczajnych i warunków ich wprowadzania.\n25. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej. Uczeń:\n1) określa główne kompetencje prezydenta w relacjach\nz parlamentem, rządem, władzą sądowniczą, a także sposób\nsprawowania władzy w zakresie bezpieczeństwa państwa\ni polityki zagranicznej.\nPoprawna odpowiedź:\nB.\nSchemat punktowania:\n1 pkt - poprawne wskazanie\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/18","paper_id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"18","points":2,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18. (0-2)\nUzupełnij schemat organów samorządu terytorialnego w Polsce, wpisując w wyznaczone\nmiejsca odpowiednie nazwy organów wskazanych w materiale źródłowym.\nOrgan A. -\nOrgan B. -\nOrgan C. -\nOrgan D. -\nMateriał źródłowy do zadania 19.\nOpisy instytucji administracji publicznej\nOpis A. Służba Celna jest jednolitą umundurowaną formacją, utworzoną w celu zapewnienia\nochrony i bezpieczeństwa obszaru celnego Unii Europejskiej, w tym zgodności z prawem\nprzywozu towarów na ten obszar oraz wywozu towarów z tego obszaru.\nOpis B. Do zadań wykonywanych przez wojewódzkiego konserwatora zabytków należy\nw szczególności realizacja zadań wynikających z krajowego programu ochrony zabytków\ni opieki nad zabytkami.\nOpis C. Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska jest instytucją nadzorowaną przez\nMinistra Środowiska, która odpowiada za realizację polityki ochrony środowiska w zakresie\nzarządzania ochroną przyrody, w tym m.in. obszarami Natura 2000.","answer":"A","answer_text":"Zadanie 18. (0-2)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie informacji.\nV. Znajomość podstaw\nustroju Rzeczypospolitej\nPolskiej.\n28. Samorząd terytorialny w Polsce. Uczeń:\n1) omawia formy demokracji przedstawicielskiej\ni bezpośredniej w samorządach terytorialnych; opisuje\ninstytucję referendum lokalnego.\nIII etap - 17. Gmina jako wspólnota mieszkańców. Uczeń:\n3) przedstawia sposób wybierania i działania władz gminy,\nw tym podejmowania decyzji w sprawie budżetu.\nIII etap - 18. Samorząd powiatowy i wojewódzki. Uczeń:\n1) przedstawia sposób wybierania samorządu powiatowego\ni wojewódzkiego oraz ich przykładowe zadania.\nPoprawna odpowiedź:\nA. Rada gminy\nB. Prezydent miasta\nC. Zarząd powiatu\nD. Sejmik województwa\nSchemat punktowania:\n2 pkt -\n1 pkt -\npoprawne podanie czterech nazw\npoprawne podanie dwóch lub trzech nazw\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/19","paper_id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"19","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19. (0-1)\nRozstrzygnij, który z opisów dotyczy instytucji rządowej administracji zespolonej.\nOdpowiedź uzasadnij.\nMateriały źródłowe do zadania 20.\nO systemach prawa\nOpis A. Główną ideą było wykluczenie niepewności i arbitralności w stosowaniu prawa; by\ncel ten osiągnąć, zredukowano - na ile to możliwe - kreatywną i interpretacyjną funkcję\nsędziów. Sędzia miał być niczym więcej, jak tylko maszyną inteligentnie stosującą zestaw reguł.\nNa podstawie: J. M. Kelly, Historia zachodniej teorii prawa, Kraków 2006, s. 339-340.\nOpis B. Nie tylko oparto się inkorporacji prawa rzymskiego, ale zaproponowano zupełnie\nodmienną formę ujednolicenia prawa, a mianowicie za pomocą działalności sądów.\nPoczątkowo sądy te miały korzystać ze zwyczajów, a później ze swoich własnych reguł, które\nbyły tworzone w procesie podejmowania decyzji w konkretnych sprawach.\nNa podstawie: P. Laidler, Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych Ameryki: od prawa do polityki,\nKraków 2011, s. 25.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 19. (0-1)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie informacji.\nV. Znajomość podstaw\nustroju Rzeczypospolitej\nPolskiej.\n26. Rada Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej. Uczeń:\n3) rozpoznaje urzędy należące do administracji rządowej;\nokreśla kompetencje i procedurę powoływania wojewody;\n4) wyjaśnia, podając przykłady, czym zajmuje się\nadministracja zespolona i niezespolona.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nOpis B., gdyż Wojewódzki Konserwator Zabytków podlega wojewodzie, a więc jest częścią\nadministracji rządowej zespolonej [natomiast Służba Celna i Generalna Dyrekcja Ochrony\nŚrodowiska należą do administracji rządowej niezespolonej, ponieważ podlegają\nodpowiednim ministrom].\nSchemat punktowania:\n1 pkt - poprawne wskazanie opisu i podanie wyjaśnienia\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-19.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/20","paper_id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"20","points":2,"ptype":"open","subject":"wos","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20. (0-2)\nDo każdego podanego opisu systemu prawa dopisz nazwę jego typu.\nOpis A. -\nOpis B. -\nMateriały źródłowe do zadań 21. i 22.\nUstawa z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (z późn. zm.)\n[fragment]\nArt. 27.\nPodstawa obliczenia podatku\nw złotych\nPodatek wynosi\nponad\ndo\n85 528\n18% minus kwota zmniejszająca podatek 556 zł 02 gr\n85 528\n14 839 zł 02 gr + 32% nadwyżki ponad 85 528 zł\nFragment druku PIT-11, który otrzymał pracownik od pracodawcy\nE. DOCHODY PODATNIKA, POBRANE ZALICZKI ORAZ POBRANE SKŁADKI\nŹ r ó d ł a p r z y c h o d ó w\nPrzychód\nzł, gr\nKoszty\nuzyskania\nprzychodów\nzł, gr\nDochód\nzł, gr\nDochód\nzwolniony\nod podatku\nzł, gr\nZaliczka\npobrana przez\npłatnika\nzł\na\nb\nc\nd\ne\nf\n1. Należności ze stosunku: pracy,\nsłużbowego, spółdzielczego i z pracy\nnakładczej, a także zasiłki pieniężne z\nubezpieczenia społecznego wypłacone\nprzez zakład pracy\n35.\n33891,00\n36.\n1335,00\n37.\n32556,00\n38.\n0,00\n39.\n2246,00\nSkładki na ubezpieczenia społeczne, o których mowa w przepisach ustawy, podlegające\nodliczeniu od dochodu\n75.\n4468 zł, 87 gr\nSkładki na ubezpieczenia zdrowotne, o których mowa w przepisach ustawy, podlegające\nodliczeniu od podatku\n77.\n2250 zł, 09 gr","answer":null,"answer_text":"Zadanie 20. (0-2)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie informacji.\nIV. Znajomość zasad\ni procedur demokracji.\n29. Prawo. Uczeń:\n3) rozróżnia źródła, z których wywodzą się normy\nw różnych systemach prawnych (prawo: zwyczajowe,\nprecedensowe, religijne, pozytywne).\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\nA. prawo pozytywne [prawo stanowione]\nB. prawo precedensowe [common law]\nSchemat punktowania:\n2 pkt - podanie dwóch poprawnych nazw\n1 pkt - podanie jednej poprawnej nazwy\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-20.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/21","paper_id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"21","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 21. (0-1)\nDo każdej podanej nazwy składki ubezpieczeniowej dopisz nazwę rodzaju ubezpieczenia,\nktórego jest elementem.\nNazwy składek ubezpieczeniowych\nRodzaj ubezpieczenia\nemerytalna\nrentowa\nwypadkowa\nzdrowotna","answer":null,"answer_text":"Zadanie 21. (0-1)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie informacji.\nIII etap - VI. Rozumienie\nzasad gospodarki rynkowej.\nIII etap - 29. Przedsiębiorstwo i działalność gospodarcza.\nUczeń:\n4) przedstawia główne prawa i obowiązki pracownika;\nwyjaśnia, czemu służą ubezpieczenia społeczne i zdrowotne.\nPoprawna odpowiedź:\n emerytalna, rentowa, wypadkowa - ubezpieczenie społeczne\n zdrowotna - ubezpieczenie zdrowotne\nSchemat punktowania:\n1 pkt - cztery poprawne wskazania\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-21.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/22","paper_id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"22","points":3,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 22. (0-3)\nWypełnij fragment formularza PIT-37, wykorzystując zamieszczone dane.\nD. ODLICZENIA OD DOCHODU\nPodatnik\nzł, gr\nmałżonek\nzł, gr\nSkładki na ubezpieczenia społeczne\nOdliczenie podatnika nie może przekroczyć kwoty z poz. 62.\nOdliczenie małżonka nie może przekroczyć kwoty z poz. 89.\n91.\n92.\nDochód po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne\nDochód podatnika - od kwoty z poz. 62 należy odjąć kwotę z poz. 91.\nDochód małżonka - od kwoty z poz. 89 należy odjąć kwotę z poz. 92.\n95.\n96.\nDochód po odliczeniach\nSuma kwot z poz. 95 i 96.\n103.\nE. OBLICZENIE PODATKU\n, zł gr\nPodstawa obliczenia podatku (po zaokrągleniu do pełnych złotych)\nNależy wpisać kwotę z poz. 103.\n104.\nzł\nObliczony podatek - zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy\nPodatek od podstawy z poz. 104; jeżeli wynik jest liczba ujemną należy\nwpisać 0.\n105.\nPodatek\nKwota z poz. 105.\n107.\nF. ODLICZENIA OD PODATKU\nPodatnik\nzł, gr\nmałżonek\nzł, gr\nSkładki na ubezpieczenia zdrowotne\nSuma kwot z pozycji 108 i 109 nie może przekroczyć kwoty z poz. 107.\n108.\n109.\nPodatek po odliczeniach\nOd kwoty z poz. 107 należy odjąć sumę kwot z poz. 108, 109, 112 i 113.\n114.\nG. OBLICZENIE ZOBOWIĄZANIA PODATKOWEGO\nzł\nPodatek należny (po zaokrągleniu do pełnych złotych)\nKwota z poz. 114.\n118.\nSuma zaliczek pobranych przez płatników\nSuma kwot z poz. 63 i 90.\n119.\nRóżnica między podatkiem należnym a sumą zaliczek pobranych\nprzez płatników DO ZAPŁATY\nOd kwoty z poz. 118 należy odjąć kwotę z poz. 119. Jeżeli różnica jest\nliczbą ujemną, należy wpisać 0.\n120.\nRóżnica między sumą zaliczek pobranych przez płatników\na podatkiem należnym NADPŁATA\nOd kwoty z poz. 119 należy odjąć kwotę z poz. 118. Jeżeli różnica jest\nliczbą ujemną, należy wpisać 0.\n121.\nC. DOCHODY / STRATY ZE ŹRÓDEŁ PRZYCHODÓW\nC1. DOCHODY I STRATY PODATNIKA\nŹródła\nprzychodów\nPrzychód\nzł, gr\nKoszty uzyskania\nprzychodów\nzł, gr\nDochód\n(b - c)\nzł, gr\nStrata\n(c - b)\nzł, gr\nZaliczka pobrana\nprzez płatnika\nzł\na\nb\nC\nd\ne\nf\n6. RAZEM\n60.\n61.\n62.\n63.\nMateriał źródłowy do zadania 23.\nDecyzja administracyjna\nWYDZIAŁOWA KOMISJA REKRUTACYJNA\nWrocław, 21. 09. 2010 r.\nWydziału Fizyki UWr\npl. Maxa Webera 9, 51-204 Wrocław\nPan\nMgr Jan Kowalski\nul. Hutnicza 156\n50-100 Wrocław\nD E C Y Z J A Nr 267/2010\nNa podstawie art. 169 ust. 7, w związku z art. 196 ust. 1 Ustawy z dnia 27 lipca 2005 r.\nPrawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. nr 164, poz. 1365, z późn. zm.) oraz uchwały\nnr 17/2010 Senatu Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 24 lutego 2010 r. w sprawie\nokreślenia zasad rekrutacji na studia doktoranckie w Uniwersytecie Wrocławskim w roku\nakademickim 2010/2011 nie został Pan przyjęty na studia III stopnia (doktoranckie)\nna Wydziale Fizyki Uniwersytetu Wrocławskiego.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 22. (0-3)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie informacji.\nIII etap - VI. Rozumienie\nzasad gospodarki rynkowej.\nIII etap - 28. Gospodarka w skali państwa. Uczeń:\n3) przedstawia główne rodzaje podatków w Polsce (PIT,\nVAT, CIT) i oblicza wysokość podatku PIT na podstawie\nkonkretnych danych.\nPoprawna odpowiedź:\nPoz. 103 - 28087,13\nPoz. 104 - 28087\nPoz. 105 (107) - 4499,64\nPoz. 114 - 2249,55\nPoz. 118 - 2250\nPoz. 120 - 0\nPoz. 121 - 4\nSchemat punktowania:\n3 pkt -\n2 pkt -\npodanie poprawnych wyników we wszystkich wskazanych pozycjach formularza\npodanie poprawnych wyników w pięciu wskazanych pozycjach formularza\n1 pkt - podanie poprawnego wyniku w trzech wskazanych pozycjach formularza","solution":null,"image":"img/wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-22.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/23","paper_id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"23","points":3,"ptype":"open","subject":"wos","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 23. (0-3)\nWymień nazwy elementów wymaganych przez polskie prawo, których nie zawiera\nprzedstawiona decyzja administracyjna.\n\n\n\nMateriały źródłowe do zadania 24.\nPrzepisy prawne z kodeksów obowiązujących w Rzeczypospolitej Polskiej\nPrzepis A. Kto sprowadza katastrofę w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym\nzagrażającą życiu lub zdrowiu wielu osób albo mieniu w wielkich rozmiarach, podlega karze\npozbawienia wolności od roku do lat 10.\nPrzepis B. Karę ograniczenia wolności wykonuje się w miejscu stałego pobytu lub\nzatrudnienia skazanego albo w niewielkiej odległości od tego miejsca, chyba że ważne\nwzględy przemawiają za wykonaniem kary w innym miejscu.\nPrzepis C. Właściciel nieruchomości powinien przy wykonywaniu swego prawa\npowstrzymywać się od działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich\nponad\nprzeciętną\nmiarę,\nwynikającą\nze\nspołeczno-gospodarczego\nprzeznaczenia\nnieruchomości i stosunków miejscowych.\nPrzepis D. Stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy\npostępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub\nobowiązek.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 23. (0-3)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie informacji.\nV. Znajomość podstaw\nustroju Rzeczypospolitej\nPolskiej.\n34. Prawo administracyjne. Uczeń:\n1) odróżnia akty administracyjne od innego rodzaju\ndokumentów; rozpoznaje, kiedy akt administracyjny jest\nważny.\nPoprawna odpowiedź:\n- uzasadnienie decyzji\n- pouczenie o możliwości i trybie odwołania\n- pieczęć i podpis osoby wydającej decyzję\nSchemat punktowania:\n3 pkt - poprawne podanie trzech elementów\n2 pkt - poprawne podanie dwóch elementów\n1 pkt - poprawne podanie jednego elementu\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-23.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/24","paper_id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"24","points":2,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 24. (0-2)\nDo każdego podanego przepisu prawnego dopisz nazwę kodeksu, z którego pochodzi.\nOdpowiedzi wybierz spośród: Kodeks cywilny, Kodeks karny, Kodeks karny wykonawczy,\nKodeks postępowania administracyjnego, Kodeks wykroczeń.\nPrzepis A. -\nPrzepis B. -\nPrzepis C. -\nPrzepis D. -\nMateriały źródłowe do zadania 25.\nPrzepisy prawne z kodeksów obowiązujących w Rzeczypospolitej Polskiej\nPrzepis A. Kto wbrew swemu obowiązkowi nie zawiadamia odpowiedniego organu lub\nosoby o wiadomym mu niebezpieczeństwie grożącym życiu lub zdrowiu człowieka albo\nmieniu w znacznych rozmiarach, podlega karze aresztu albo grzywny.\nPrzepis B. Kto naraża człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo\nciężkiego uszczerbku na zdrowiu, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.\nPrzepis C. Kto, w celu wyniszczenia w całości albo w części grupy narodowej, etnicznej,\nrasowej, politycznej, wyznaniowej lub grupy o określonym światopoglądzie, dopuszcza się\nzabójstwa albo powoduje ciężki uszczerbek na zdrowiu osoby należącej do takiej grupy,\npodlega karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 12, karze 25 lat pozbawienia\nwolności albo karze dożywotniego pozbawienia wolności.\nPrzepis D. Kto na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub strefie ruchu, nie\nzachowując należytej ostrożności, powoduje zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym,\npodlega karze grzywny.","answer":"A","answer_text":"Zadanie 24. (0-2)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie informacji.\nV. Znajomość podstaw\nustroju Rzeczypospolitej\nPolskiej.\n29. Prawo. Uczeń:\n2) rozpoznaje rodzaje prawa (międzynarodowe, krajowe,\nmiejscowe; prywatne, publiczne; materialne, formalne;\ncywilne, karne, administracyjne).\n30. System prawny Rzeczypospolitej Polskiej. Uczeń:\n3) wskazuje gałęzie prawa i kodeksy, w których szukać\nnależy odpowiednich przepisów.\nPoprawna odpowiedź:\nA. Kodeks karny\nB. Kodeks karny wykonawczy\nC. Kodeks cywilny\nD. Kodeks postępowania administracyjnego\nSchemat punktowania:\n2 pkt -\n1 pkt -\ncztery poprawne wskazania\ndwa lub trzy poprawne wskazania\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-24.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/25","paper_id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"25","points":2,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 25. (0-2)\nRozstrzygnij, do jakiego rodzaju czynów karalnych odnosi się każdy z podanych\nprzepisów prawnych. Wpisz w odpowiednie miejsca tabeli znak X.\nZbrodnia\nWystępek\nWykroczenie\nPrzepis A.\nPrzepis B.\nPrzepis C.\nPrzepis D.\nMateriały źródłowe do zadań 26. i 27.\nFragment mapy politycznej świata\nNa podstawie: http://alabamamaps.ua.edu/contemporarymaps/world/world/world1.jpg\nŁamanie praw człowieka\nOpis A. W państwie tym mogła istnieć jedna partia polityczna, której liderem był pierwszy\nprezydent Saparmyrat Nyýazow, zwany Turkmenbaszą. Obecny prezydent Gurbanguly\nBerdimuhamedow polecił członkom tej partii wykreowanie dwóch kolejnych ugrupowań.\nOpis B. Państwo to zajmuje drugie miejsce w liczbie wykonywanych wyroków śmierci,\na ogólna liczba egzekucji - poprzez ukamienowanie lub powieszenie - podniosła się\nw okresie prezydentury Mahmuda Ahmadineżada.\nOpis C. Reżim prezydenta Baszszara al-Asada uniemożliwia działanie niepaństwowym\nmediom informacyjnym oraz prześladuje niezależnych dziennikarzy.\nNa podstawie: 2013 Freedom in the World, http://www.freedomhouse.org/report-types/freedom-world","answer":"A","answer_text":"Zadanie 25. (0-2)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie informacji.\nV. Znajomość podstaw\nustroju Rzeczypospolitej\nPolskiej.\n33. Prawo karne. Uczeń:\n1) stosuje w analizie przypadku podstawowe pojęcia\ni zasady prawa karnego (odpowiedzialność karna,\nprzestępstwo a wykroczenie, zbrodnia i występek, zasada\ndomniemania niewinności).\nPoprawna odpowiedź:\nA. wykroczenie\nB. występek\nC. zbrodnia\nD. wykroczenie\nSchemat punktowania:\n2 pkt -\n1 pkt -\ncztery poprawne wskazania\ndwa lub trzy poprawne wskazania\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-25.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/26","paper_id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"26","points":3,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 26. (0-3)\nUzupełnij tabelę dotyczącą łamania praw człowieka, dopisując do każdego opisu nazwę\nwłaściwego państwa oraz numer, którym oznaczono je na mapie.\nNazwa państwa\nNumer na mapie\nOpis A.\nOpis B.\nOpis C.","answer":"A","answer_text":"Zadanie 26. (0-3)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie informacji.\nIV etap P - VI. Znajomość\npraw człowieka i sposobów\nich ochrony.\n38. Światowy i europejski system ochrony praw człowieka.\nUczeń:\n5) analizuje z punktu widzenia międzynarodowych\nstandardów praw człowieka przypadki naruszania praw\ni wolności w różnych państwach.\nPoprawna odpowiedź:\nA. Turkmenistan, 2\nB. Iran, 3\nC. Syria, 5\nSchemat punktowania:\n3 pkt - poprawne wypełnienie trzech wierszy tabeli\n2 pkt - poprawne wypełnienie dwóch wierszy tabeli\n1 pkt - poprawne wypełnienie jednego wiersza tabeli\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-26.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/27","paper_id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"27","points":1,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 27. (0-1)\nDo każdego podanego opisu dopisz nazwę łamanego prawa lub wolności człowieka.\nOdpowiedzi wybierz spośród: prawo do prywatności, prawo do własności, prawo do życia,\nwolność słowa, wolność wyznania, wolność zrzeszania się.\nOpis A. -\nOpis B. -\nOpis C. -\nMateriał źródłowy do zadań 28. i 29.\nRysunek. Integracja europejska\nŹródło: http://www.lex-pol.pl/2012/03/trzy-filary-unii-europejskiej","answer":"A","answer_text":"Zadanie 27. (0-1)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie informacji.\nEtap IVP - VI. Znajomość\npraw człowieka i sposobów\nich ochrony.\n36. Prawa człowieka. Uczeń:\n3) rozróżnia prawa i wolności osobiste, polityczne oraz\nekonomiczne, społeczne i kulturalne; wskazuje, do której\ngeneracji należą poszczególne prawa.\nEtap IVP - 5. Prawa człowieka. Uczeń:\n2) wymienia podstawowe prawa i wolności człowieka;\nwyjaśnia, co oznacza, że są one powszechne, przyrodzone\ni niezbywalne.\nPoprawna odpowiedź:\nA. wolność zrzeszania się\nB. prawo do życia\nC. wolność słowa\nSchemat punktowania:\n1 pkt - trzy poprawne wskazania\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-27.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/28","paper_id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"28","points":1,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 28. (0-1)\nPodkreśl nazwę miasta - miejsca podpisania traktatu, do którego treści nawiązuje rysunek.\nA. Nicea\nB. Rzym\nC. Paryż\nD. Maastricht","answer":"D","answer_text":"Zadanie 28. (0-1)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie informacji.\nVI. Dostrzeganie\nwspółzależności we\nwspółczesnym świecie.\n43. Integracja europejska. Uczeń:\n1) omawia genezę i przebieg integracji europejskiej (cele,\ngłówne dokumenty i instytucje, politycy, fazy integracji);\n4) wyjaśnia, jak tworzone jest prawo unijne, oraz wymienia\nnajważniejsze postanowienia traktatów obowiązujących\nw Unii Europejskiej.\nPoprawna odpowiedź:\nD.\nSchemat punktowania:\n1 pkt - poprawne wskazanie\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-28.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/29","paper_id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"29","points":2,"ptype":"open","subject":"wos","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 29. (0-2)\nOdnosząc się do rysunku, wymień zmiany, jakie w strukturze Unii Europejskiej\nwprowadził traktat lizboński.\n\n\nMateriały źródłowe do zadania 30.\nŚwiat współczesny w ilustracjach\nŹródło: www.womkat.edu.pl\nNa podstawie:\nhttp://achievethemdgs.wordpress.com/2012/11/13/[ ]-\ndebates/","answer":null,"answer_text":"Zadanie 29. (0-2)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie informacji.\nVI. Dostrzeganie\nwspółzależności we\nwspółczesnym świecie.\n43. Integracja europejska. Uczeń:\n1) omawia genezę i przebieg integracji europejskiej (cele,\ngłówne dokumenty i instytucje, politycy, fazy integracji);\n4) wyjaśnia, jak tworzone jest prawo unijne, oraz wymienia\nnajważniejsze postanowienia traktatów obowiązujących\nw Unii Europejskiej.\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\n- Traktat lizboński zniósł strukturę opartą na trzech filarach.\n- Po wejściu w życie traktatu lizbońskiego przestała istnieć Wspólnota Europejska.\nSchemat punktowania:\n2 pkt - poprawne podanie dwóch zmian\n1 pkt - poprawne podanie jednej zmiany\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-29.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/30","paper_id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"30","points":2,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 30. (0-2)\nA. Podaj nazwę procesu społecznego, a zarazem gospodarczego i kulturowego,\nzachodzącego we współczesnym świecie, który został przedstawiony na ilustracjach.\nB. Podaj przykład ukształtowanej w ostatnim ćwierćwieczu instytucjonalizacji procesu\nwskazanego w punkcie A. na szczeblu rządowym.\nMateriał źródłowy do zadania 31.\nO jednym z organów ONZ\nOrgan ONZ odpowiedzialny za utrzymanie międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa.\nW jego skład wchodzą stali i niestali członkowie. Członkami stałymi są m.in. Stany\nZjednoczone, Chiny i Rosja. Przy podejmowaniu decyzji o zastosowaniu środków przymusu\norgan ten decyduje większością dziewięciu głosów. Wymagana jest również zgoda\nwszystkich stałych członków.\nNa podstawie: www.unic.un.org.pl/kalendarium/system_nz_wpigulce_organy.php","answer":null,"answer_text":"Zadanie 30. (0-2)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie informacji.\nVI. Dostrzeganie\nwspółzależności we\nwspółczesnym świecie.\n41. Globalizacja współczesnego świata. Uczeń:\n1) przedstawia wieloaspektowy charakter procesów\nglobalizacji (polityka, gospodarka, kultura, komunikacja,\nekologia);\n2) ocenia rolę wybranych państw oraz instytucji o zasięgu\nglobalnym (organizacji, korporacji, mediów) w procesach\nglobalizacyjnych.\nA. (0-1)\nPoprawna odpowiedź:\nglobalizacja\nSchemat punktowania:\n1 pkt - podanie poprawnej nazwy\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi\nB. (0-1)\nPrzykładowe poprawne odpowiedzi:\n- G20\n- globalne konferencje klimatyczne, ludnościowe\nSchemat punktowania:\n1 pkt - podanie poprawnej nazwy\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-30.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/31","paper_id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"31","points":1,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 31. (0-1)\nRozstrzygnij, które informacje odnoszące się do przedstawionego organu ONZ są\nprawdziwe, a które - fałszywe. Przy każdym zdaniu w odpowiedniej kolumnie tabeli wpisz\nznak „X”.\nZdanie\nPrawda Fałsz\nA. Podejmuje decyzje o użyciu siły wobec państwa naruszającego\nprawo międzynarodowe.\nB. Do jego stałych członków, poza wymienionymi w tekście, należą:\nFrancja, Niemcy i Wielka Brytania.\nC. Stali członkowie dysponują tzw. prawem weta.\nCzęść II. Wypracowanie (12 punktów)","answer":"A","answer_text":"Zadanie 31. (0-1)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie informacji.\nVI. Dostrzeganie\nwspółzależności we\nwspółczesnym świecie.\n42. Systemy bezpieczeństwa i współpracy. Uczeń:\n2) opisuje cele i metody działania ONZ oraz kompetencje jej\norganów (Zgromadzenie Ogólne, Rada Bezpieczeństwa,\nSekretarz Generalny, Międzynarodowy Trybunał\nSprawiedliwości, Rada Gospodarcza i Społeczna).\nPoprawna odpowiedź:\nA. prawda\nB. fałsz\nC. prawda\nSchemat punktowania:\n1 pkt - trzy poprawne wskazania\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-31.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/32","paper_id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"32","points":12,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Zadanie 32. (0-12)\nWybierz jeden z podanych tematów i napisz wypracowanie.\nMateriał źródłowy do tematu 1.\nWykres. Wartość średniego wynagrodzenia 10% osób najbogatszych w stosunku\ndo średniego wynagrodzenia 10% osób najbiedniejszych w krajach OECD [dane\nz raportu z 2008 roku]\nŹródło: http://www.wynagrodzenia.pl/artykul.php/typ.1/kategoria_glowna.532/wpis.1778","answer":null,"answer_text":"Zadanie 32. (0-4)","solution":null,"image":"img/wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-32.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/Temat 1","paper_id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"Temat 1","points":null,"ptype":"open","subject":"wos","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Temat 1.\nStruktura klasowo-warstwowa współczesnego społeczeństwa polskiego - powód do obaw\nczy naturalna konsekwencja rozwoju gospodarczego? Oceń problem, uwzględniając\nzałożenia myśli liberalnej i socjaldemokratycznej.\nMateriały źródłowe do tematu 2.\nTekst 1. Skrócenie kadencji Sejmu może być głosowane w końcu września lub\nna początku października - powiedział marszałek Ludwik Dorn\nW Sejmie są dwa wnioski o skrócenie kadencji Sejmu i wcześniejsze wybory. Jeden\nzłożony przez SLD, drugi - przez PO. Na posiedzeniu prezydium (marszałek\ni wicemarszałkowie) wicemarszałek Bronisław Komorowski (PO) domagał się, aby Sejm\nzajął się wnioskiem PO na najbliższym posiedzeniu, zaczynającym się 22 sierpnia [2007 r.].\nMarszałek odmówił. Na zwołanej później konferencji prasowej oświadczył, że nie podda pod\ngłosowanie wniosku o przyśpieszenie wyborów, dopóki Sejm nie przegłosuje kilku ważnych\nustaw, których brak „mógłby narazić Polskę na wymierne straty”. Wymienił ustawę\no systemie informacji Schengen, ustawę o budownictwie społecznym oraz nowelizację art. 88\nKarty nauczyciela (dotyczącego wcześniejszych emerytur).\nŹródło: http://wyborcza.pl/1,76842,4324271.html#ixzz2YxXOGScE.\nTekst 2. Senat podczas posiedzenia w dniu 20 czerwca 2013 r. zaproponował poprawki\ndo nowelizacji ustawy o dozorze elektronicznym\nNowelizacja ustawy (przyjęta przez Sejm w dniu 24 maja 2013 r.) przewidywała\nrozszerzenie jej stosowania na przypadki orzeczenia środków zapobiegawczych karnych\ni zabezpieczających (art. 1 pkt 1 ustawy nowelizującej).\nBiuro Legislacyjne Senatu uznało jednak, że „ustawodawca wprowadzając nowy przepis\nnie wypełnił go nawet minimalną treścią merytoryczną. Ustawa nie zawiera przepisów\nmaterialnych, które określałyby do jakich środków karnych, zapobiegawczych in concreto się\nodnosi, nie zawiera żadnej regulacji szczegółowej”.\nPonadto, Biuro Legislacyjne wskazało, że „ustawa nie określa zasad wykonywania\nśrodków zapobiegawczych, karnych i zabezpieczających, których wykonanie łączy się\nz użyciem aparatury monitorującej”.\nŹródło: http://programy.hfhr.pl/monitoringprocesulegislacyjnego/dozor-elektroniczny-senat-zaproponowal-\npoprawki/.","answer":null,"answer_text":"Temat 1.\nStruktura klasowo-warstwowa współczesnego społeczeństwa polskiego - powód do obaw\nczy naturalna konsekwencja rozwoju gospodarczego? Oceń problem, uwzględniając\nzałożenia myśli liberalnej i socjaldemokratycznej.\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie informacji.\nII. Rozpoznawanie\ni rozwiązywanie\nproblemów.\nVI. Dostrzeganie\nwspółzależności we\nwspółczesnym\nświecie.\n4. Struktura społeczna. Uczeń:\n1) opisuje strukturę klasowo-warstwową polskiego społeczeństwa\ni swojej społeczności lokalnej;\n3) podaje przykłady i wyjaśnia uwarunkowania pionowej\ni poziomej ruchliwości społecznej;\n4) opisuje mechanizm i skutki społecznego wykluczenia oraz\nsposoby przeciwdziałania temu zjawisku;\n5) charakteryzuje wybrane problemy życia społecznego w Polsce\n(w tym sytuację młodych ludzi); rozważa możliwości ich\nrozwiązania.\n5. Zmiana społeczna. Uczeń:\n3) analizuje sposoby adaptacji do zmiany społecznej na podstawie\nwłasnych obserwacji i tekstów kultury.\n9. Współczesne spory światopoglądowe. Uczeń:\n5) rozpatruje racje stron innych aktualnych sporów\nświatopoglądowych i formułuje swoje stanowisko w danej\nsprawie.\n16. Polityka, ideologie, doktryny i programy polityczne. Uczeń:\n3) analizuje wybrane konflikty wartości i interesów ujawniające\nsię w debacie publicznej w Polsce;\n4) opisuje przebieg debaty publicznej na wybrany temat,\nkorzystając z różnych źródeł informacji; ocenia jakość\nargumentacji jej stron, formułuje własne stanowisko;\n6) charakteryzuje najważniejsze współczesne doktryny polityczne\n(chrześcijańska demokracja, konserwatyzm, liberalizm,\nnacjonalizm, socjaldemokracja, socjalizm).\n22. Współczesna demokracja w Polsce i na świecie - problemy\ni zagrożenia. Uczeń:\n1) rozważa problemy polityki bezpieczeństwa socjalnego.\n37. Ochrona praw człowieka w Polsce. Uczeń:\n2) rozważa dylematy związane z prawami socjalnymi i sposobem\nich realizacji przez państwo.\nPrzykładowa odpowiedź (12 pkt):\nChciałabym\nrozważyć\nkwestię\nstruktury\nklasowo-warstwowej\nwspółczesnego\nspołeczeństwa polskiego i dokonać jej oceny. Czy jest ona powodem do obaw i stanowi\nzagrożenie dla państwa, czy jest wyłącznie konsekwencją jego rozwoju gospodarczego?\nNa początek należałoby zdefiniować, czym jest struktura społeczna. Otóż, najprościej mówiąc,\njest to zbiór elementów, z którego zbudowane jest społeczeństwo oraz zależności występujące\nmiędzy nimi. Zgodnie z taką definicją za elementy struktury społecznej możemy uważać m. in.:\nkategorie społeczne oraz klasy społeczne i warstwy społeczne. Tym ostatnim zamierzam\npoświęcić więcej uwagi.\nKlasa społeczna to kategoria wyodrębniona ze względu na status społeczny lub\npołożenie majątkowe. Według Karola Marksa o przynależności do klasy społecznej decydują\ntrzy czynniki: stosunek do środków produkcji, wielkość i źródło dochodów oraz rola i miejsce\nw społecznym podziale pracy. Z uwagi na dochody mówi się o klasie wyższej - nielicznej,\nbardzo zamożnej, klasie średniej - żyjącej w miarę dostatnio, a także klasie niższej - ubogiej,\nwymagającej wsparcia. Warto podkreślić, że ten ostatni podział w większym stopniu odnosi\nsię do tzw. struktury gradacyjnej, określanej też mianem stratyfikacji społecznej o charakterze\nzłożonym, a zatem uwarstwienia społecznego. Warstwa społeczna, określona w socjologii\nprzez Maxa Webera, to kategoria społeczna wyodrębniona w społeczeństwie ze względu\nna prestiż społeczny, dochód oraz wykształcenie, które wpływają na styl życia. Niekiedy\nciężko jest odróżnić klasę i warstwę społeczną, gdyż jeśli pewna kategoria społeczna\nwyróżnia się od drugiej pozycją społeczną i statusem majątkowym, to zazwyczaj różni się\ntakże stylem życia i poziomem wykształcenia.\nPostaram się dokonać charakterystyki współczesnej struktury klasowej w Polsce.\nZe względu na źródło dochodów można mówić o klasie robotników, rolników, prywatnych\nprzedsiębiorców oraz inteligencji (ludzie czerpiący dochody z pracy umysłowej).\nDo klasy wyższej należą głównie przedsiębiorcy zatrudniający wielu pracowników,\nnajwyższa kadra zarządzająca oraz niektórzy ludzie o wyjątkowych kwalifikacjach. Istotne\njest, że są to osoby majętne, które w zasadzie mogłyby żyć ze zgromadzonego kapitału.\nDo klasy średniej należą właściciele małych firm, przedstawiciele wolnych zawodów (lekarze,\npracownicy,\nznani\ndziennikarze\ni\nartyści),\nczęść\nwyższych\nurzędników,\nwysoko\nwykwalifikowani robotnicy. Klasa średnia nie jest jednak jednorodna. Tak zwana wyższa\nklasa średnia jest na tyle zamożna, że prowadzi styl życia zbliżony do klasy wyższej. Ich\nzgromadzone oszczędności, np. w bankach, nieruchomościach, są na tyle duże, że utrata\npracy nie oznacza dla nich utraty wszelkich środków do życia. Natomiast przedstawiciele\nniższej klasy średniej to zazwyczaj osoby, które trafiły do niej z awansu społecznego (z klasy\nniższej) i mogą łatwo utracić swój status. Często przyjmuje się, że kiedy klasa średnia\ndominuje liczebnie i politycznie w demokratycznym społeczeństwie, jest to sytuacja bliska\nideału. Do klasy niższej należy duża część rolników, prowadzących niewielkie gospodarstwa\noraz pracownicy najemni wykonujący nisko płatne prace. Żyją skromnie, z trudem „wiążąc\nkoniec z końcem”. Czasami osobno wspomina się o osobach żyjących na marginesie\nspołeczeństwa, na przykład bezdomnych czy alkoholikach. Ich status społeczny i położenie\nmajątkowe są na tyle złe, że czasem zaliczani są do tzw. podklasy.\nNa kształtowanie się struktury klasowo-warstwowej społeczeństwa polskiego wpływ\nmiały przede wszystkim przemiany gospodarcze, jakie zachodziły w państwie w wyniku erozji\ni następnie likwidacji rządów komunistycznych (od końca lat 80. XX wieku). Wprowadzono\nkapitalizm, otwarto granice kraju i zaczęto tworzyć wolny rynek. Zwiększył się dostęp ludzi\ndo wykształcenia i zwiększyły się ich możliwości. Wraz z tym faktem zaczęło się pojawiać\nzauważalne zróżnicowanie majątkowe oraz trwałe bezrobocie. Od początku lat 90.\npostępował wzrost liczby ludzi pracujących umysłowo (inteligencji), prywatnych\nprzedsiębiorców, ludzi pracujących w usługach. Zmalała natomiast liczba osób\nzatrudnionych w rolnictwie i przemyśle (zmniejszyła się rola klasy robotniczej i chłopskiej).\nPojawiły się także nowe, niewystępujące w okresie PRL-u, kategorie społeczno-zawodowe.\nWzrosło znaczenie kategorii związanych z rozwojem technologii informatycznych.\nWspółczesne społeczeństwo polskie w swej strukturze klasowo-warstwowej upodobniło się -\nw pewnym stopniu - do społeczeństw zachodnich. W dalszym ciągu istnieją klasy robotnicza\ni chłopska oraz inteligencja, jednak - podobnie jak na Zachodzie - główną rolę odgrywa\nprzedstawiony przeze mnie powyżej podział na klasy: wyższą, średnią, niższą oraz podklasę.\nMówi się, że społeczeństwo polskie jest egalitarne, o niewielkim rozwarstwieniu.\nRaport Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju pt. ,,Growing Unequal?” podaje\njednak sprzeczne z tym poglądem informacje. Grupa najbogatszych w Polsce zarabia aż 13,5\nrazy więcej od grupy najbiedniejszych. Jest to najwyższy wskaźnik rozwarstwienia w całej\nEuropie. Większe rozwarstwienie społeczne według tego źródła występuje tylko w krajach\ntakich, jak: Meksyk, Turcja czy USA. Pomimo podobieństwa sytuacji gospodarczej Polski\ndo sytuacji innych krajów Europy Środkowej, widać dużą różnicę w poziomie rozwarstwienia.\nCzy należy ją uważać za niepokojącą? Rozwarstwienie społeczne zdaje się być coraz bardziej\npowszechnym zjawiskiem, ale ciężko o porównania, gdyż gospodarka polska rozwija się\nbardzo dynamicznie. Różnice w dochodach poszczególnych kategorii z pewnością są\nspowodowane wolniejszym bogaceniem się klasy niższej w stosunku do klasy wyższej,\nszczególnie, kiedy za przedstawicieli klasy niższej uważa się także rolników, posiadających\nwłasne samowystarczalne gospodarstwa. Klasom wyższym łatwiej jest się bogacić poprzez\nnowe inwestycje i prace w branżach, w których nietrudno o dobre zarobki. W mojej opinii,\nwspółczesna struktura klasowo-warstwowa jest konsekwencją rozwoju gospodarczego\npaństwa, nie jest to już jednak naturalna konsekwencja i może stanowić rzeczywiste\nzagrożenie dla społeczeństwa polskiego.\nDoktryna socjaldemokratyczna, z którą się utożsamiam, kreuje wizję społeczeństwa,\ngdzie panowałaby sprawiedliwość społeczna, pojmowana jako sprawiedliwy podział dóbr,\noraz równość społeczna, interpretowana jako nie tylko równość wobec prawa, ale i równość\nszans. Metodą na redukcję nierówności, według socjaldemokratów, są więc stopniowe\nreformy. Podjęcie takich kroków, jak progresywne podatki, pasywna polityka państwa wobec\nbezrobocia, ale także walka z nim, określana jako polityka aktywna, oferowanie\nwcześniejszych emerytur i świadczeń socjalnych, może znacznie zmniejszyć nierówności\nspołeczne. Państwo dla socjaldemokratów powinno być państwem opiekuńczym, powinno\nrealizować zasady sprawiedliwości społecznej i redukować nierówności poprzez zapewnienie\nobywatelom pracy, edukacji oraz opieki zdrowotnej. Ma prawo ingerencji w gospodarkę\ni powinno dokonywać redystrybucji dóbr w trosce o sytuację najbiedniejszych kategorii\nspołecznych.\nUważam, iż liberalna wizja gospodarki nie gwarantuje równości, wręcz pogłębia\nnierówności społeczne, gdyż liberalna równość wobec prawa nie jest wystarczająca, aby\nwszystkie jednostki radziły sobie w społeczeństwie. Ponadto, liberalizm zakłada sprzeciw\nwobec interwencjonizmu państwowego - państwo miałoby jak najmniej ingerować\nw gospodarkę, gdyż jego ingerencja ma hamować rozwój gospodarczy i ograniczać wolność\njednostki. Zwolennicy doktryny liberalnej interpretowaliby zaistniały poziom rozwarstwienia\nspołecznego w Polsce jako naturalną i niestanowiącą zagrożenia konsekwencję rozwoju\ngospodarczego, bagatelizując istotę tego zjawiska.\nWedług mnie, jednak, to właśnie państwo jest w stanie zniwelować negatywne skutki\nrozwarstwienia społecznego i powinno ograniczyć nierówność społeczną, która zgodnie\nz raportem OECD, osiągnęła wynik znacznie powyżej średniej i zaczyna stanowić zagrożenie\ndla społeczeństwa polskiego. Liberałowie z pewnością ostatecznie zignorowaliby ten problem.\nJa i zapewne zwolennicy socjaldemokracji jesteśmy zdania, iż jest on powodem do obaw\ni że powinny zostać podjęte kroki w celu jego rozwiązania.\nWysoki poziom rozwarstwienia społecznego w Polsce jest niepokojącym zjawiskiem\ni mam nadzieję, że fakt jego dowiedzenia stanie się motorem do zmian w polskiej gospodarce\ni zaowocuje forsownymi działaniami ku jego zmniejszeniu.\nSchemat punktowania:\nPo-\nziom\nIII\nWARTOŚĆ MERYTORYCZNA (12 PKT)\nZdający:\n przedstawił w pełni wszystkie istotne aspekty\nzagadnienia, tj.:\n- omówił kształt obecnej struktury klasowo-\n-warstwowej społeczeństwa polskiego,\nPOPRAWNOŚĆ MERYTORYCZNA\nZdający nie popełnił żadnego\nbłędu merytorycznego.\nSELEKCJA INFORMACJI\nZdający przeprowadził\n- wskazał zmiany w strukturze klasowo-\n-warstwowej Polski po 1989 roku (np. wzrost\ni spadek liczebności wybranych kategorii\nspołeczno-zawodowych),\n- wskazał przyczyny wzrostu nierówności\nspołecznych,\n- wyjaśnił, w jaki sposób rozwarstwienie\nspołeczne wpływa na funkcjonowanie\nspołeczeństwa,\n- omówił wpływ polityki ekonomicznej\npaństwa na kształt struktury społecznej\ni nierówności w strukturze klasowo-\n-warstwowej społeczeństwa, w tym podał\nprzykłady działań socjalnych państwa,\n- ukazał potencjalne skutki tego zjawiska, np.:\nalienacja części społeczeństwa, narastanie\nnapięć i konfliktów społecznych na tle\nmajątkowym;\n wykorzystał znajomość doktryny liberalizmu\ni socjaldemokracji do oceny kształtu obecnej\nstruktury społecznej społeczeństwa polskiego,\nnp. ocenił przez ich pryzmat strukturę klasową\nspołeczeństwa polskiego;\n wykorzystał znajomość i rozumienie założeń\nekonomicznych i socjalnych doktryny\nliberalizmu i socjaldemokracji do\nprzedstawienia wad i zalet polityki państwa\nw odniesieniu do postępującego\nrozwarstwienia społecznego, np. zwrócił\nuwagę na poglądy obu doktryn na koszty\nprowadzenia polityk socjalnych, zjawisko\npasywności ekonomicznej niektórych grup\nspołecznych, powstawanie patologii\nspołecznych w sytuacji biedy niektórych grup\nspołecznych, poczucie sprawiedliwości\nspołecznej;\n prawidłowo używał pojęć związanych\nz tematem, np.: społeczeństwo, nierówności\nspołeczne, struktura klasowo-warstwowa,\nklasa społeczna, warstwa społeczna, skala\nnierówności społecznych, atomizacja\nspołeczeństwa, status materialny, status\nspołeczny;\n przedstawił skutki społeczne rozwarstwienia\nspołecznego i dokonał ich oceny, formułując\nwłasne zdanie.\npoprawną selekcję\ni hierarchizację informacji (nie\nzamieścił w pracy fragmentów\nniezwiązanych\nz tematem).\nJĘZYK, STYL I KOMPOZYCJA\nZdający zaprezentował wywód\nw pełni spójny, harmonijny\ni logiczny.\nPo-\nziom\nII\nWARTOŚĆ MERYTORYCZNA (8 PKT)\nZdający:\n\nprzedstawił w pełni większość istotnych\naspektów zagadnienia lub pominął tylko\njeden z istotnych aspektów,\n\nwykorzystał znajomość i rozumienie\nwybranych aspektów zagadnienia do jego\nopisu, bez uwzględniania w wystarczającym\nstopniu różnych kontekstów\ninterpretacyjnych,\n\nwykazał się znajomością wybranych pojęć\nzwiązanych z zagadnieniem.\nPOPRAWNOŚĆ MERYTORYCZNA\nZdający popełnił jeden lub dwa\nbłędy merytoryczne.\nSELEKCJA INFORMACJI\nZdający przeprowadził\nniekonsekwentną selekcję\ninformacji i ich hierarchizację\n(umieścił w pracy nieliczne\nfragmenty niezwiązane\nz tematem).\nJĘZYK, STYL I KOMPOZYCJA\nZdający zaprezentował wywód\nnie w pełni uporządkowany.\nPo-\nziom\nI\nWARTOŚĆ MERYTORYCZNA (4 PKT)\nZdający:\n\nzasygnalizował istotne aspekty zagadnienia\nlub pominął więcej niż jeden istotny aspekt,\n\nwykorzystał w niewystarczającym stopniu\nznajomość i rozumienie wybranych aspektów\nzagadnienia do jego opisu, bez ukazywania\nróżnych kontekstów interpretacyjnych,\n\nwykazał się znajomością jedynie nielicznych\npojęć związanych z zagadnieniem.\nPOPRAWNOŚĆ MERYTORYCZNA\nZdający popełnił trzy lub\ncztery błędy merytoryczne.\nSELEKCJA INFORMACJI\nZdający przeprowadził\nw niewystarczającym stopniu\nselekcję informacji i ich\nhierarchizację (napisał pracę,\nktórej znaczną część stanowią\nfragmenty niezwiązane\nz tematem).\nJĘZYK, STYL I KOMPOZYCJA\nZdający zaprezentował wywód\nw sposób chaotyczny\ni nielogiczny.\n(0 PKT)\nTreść pracy wskazuje, że zdający nie zrozumiał\ntematu.\nZdający popełnił co najmniej\npięć błędów merytorycznych.\nPonad połowę pracy stanowią\nfragmenty niezwiązane\nz tematem. Wywód jest\nniekomunikatywny.","solution":null,"image":"img/wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-Temat_1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/Temat 2","paper_id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"Temat 2","points":null,"ptype":"open","subject":"wos","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Temat 2.\nSejm i Senat w Polsce. Porównaj pozycję ustrojową obu izb parlamentu, odwołując się\ndo ich kompetencji konstytucyjnych.","answer":null,"answer_text":"Temat 2.\nSejm i Senat w Polsce. Porównaj pozycję ustrojową obu izb parlamentu, odwołując się\ndo ich konstytucyjnych kompetencji.\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie informacji.\nIV. Znajomość zasad\ni procedur demokracji.\nV. Znajomość\npodstaw ustroju\nRzeczypospolitej\nPolskiej.\n19. Modele ustrojowe państw demokratycznych. Uczeń:\n1) podaje cechy charakterystyczne różnych modeli ustrojowych\npaństw demokratycznych; wyjaśnia, jaki model funkcjonuje\nw Polsce;\n3) przedstawia zasady odpowiedzialności konstytucyjnej\ni politycznej; wskazuje, kto im podlega.\n20. Władza ustawodawcza w państwie demokratycznym. Uczeń:\n1) wymienia i ilustruje przykładami funkcje władzy\nVI. Dostrzeganie\nwspółzależności\nwe współczesnym\nświecie.\nustawodawczej;\n5) przedstawia procedurę tworzenia prawa przez parlament;\n6) opisuje mechanizm tworzenia koalicji rządowej; wyjaśnia rolę\nopozycji w pracy parlamentu.\n23. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Uczeń:\n1) przedstawia konstytucyjne zasady ustroju państwa;\n5) przedstawia procedurę zmiany Konstytucji.\n24. Parlament Rzeczypospolitej Polskiej. Uczeń:\n1) wymienia kompetencje Sejmu i Senatu w państwie\ni przedstawia znaczenie obu izb oraz Zgromadzenia Narodowego\nw systemie władz Rzeczypospolitej Polskiej;\n2) określa sytuacje, w jakich może dojść do skrócenia kadencji\nSejmu;\n3) podaje przykłady stosowania w procedurze legislacyjnej\npolskiego parlamentu większości zwykłej, bezwzględnej\ni kwalifikowanej;\n4) wyjaśnia szczególny charakter procedury uchwalania ustawy\nbudżetowej.\nPrzykładowa odpowiedź (12 pkt):\nW państwie demokratycznym najwyższą i niepodzielną władzę sprawuje naród, który\njako suweren wybiera swoich przedstawicieli do władzy ustawodawczej, czyli parlamentu.\nW zależności od tradycji historycznych w państwach demokratycznych funkcjonują\nparlamenty jedno- lub dwuizbowe. Rolą parlamentu, jako ciała przedstawicielskiego, jest\nstanowienie prawa. Parlament w Polsce jest organem dwuizbowym (tzw. bikameralizm), co\nwynika tak z tradycji historycznej, jak i rozwiązania przyjętego podczas obrad Okrągłego\nStołu w 1989 roku orz przepisów obowiązującej Konstytucji. Polski parlament składa się\nz Sejmu oraz Senatu. Zgodnie z Konstytucją sprawują one władzę ustawodawczą. Według\ntradycji Sejm jest odpowiednikiem izby niższej parlamentu, a Senat - izby wyższej. Jednak te\nokreślenia nie odpowiadają faktycznemu umocowaniu prawnemu obu izb, gdyż przepisy\nustawy zasadniczej wyraźnie wskazują na silniejszą pozycję Sejmu w porównaniu do pozycji\nSenatu. To zagadnienie będzie przedmiotem moich rozważań.\nSejm składa się z 460 posłów. Senat jest organem ustawodawczym składającym się\nze 100 senatorów. Polska Konstytucja wyraźnie określa kompetencje poszczególnych izb\nparlamentu. Funkcje Sejmu dzielą się na ustawodawczą, ustrojodawczą, kontrolną oraz\nkreacyjną. Senatowi przysługuje funkcja ustawodawcza, ustrojodawcza oraz kreacyjna.\nFunkcja ustawodawcza jest podstawową kompetencją Sejmu. Polega ona\nna uchwalaniu ustaw. Ustawy dają podstawę do tworzenia aktów prawnych niższej rangi -\nrozporządzeń. Sejm może również upoważnić prezydenta do ratyfikowania i wypowiadania\nniektórych umów międzynarodowych, w tym także takich, które skutkują implementowaniem\ndo polskiego systemu prawnego przepisów prawa, np. przyjętych w UE. W zakresie funkcji\nustawodawczej Senat jest uprawniony do przyjęcia ustawy uchwalonej przez izbę niższą bez\nzmian, do wprowadzenia poprawek bądź jej odrzucenia. Uchwała izby wyższej może jednak\nzostać odrzucona w głosowaniu przez Sejm. W tym przypadku musi jednak zostać wypełniony\nwymóg bezwzględnej większości głosów przy zachowaniu kworum.\nFunkcja\nustrojodawcza\nuprawnia\nSejm\ndo\nzmiany\nustroju\npolitycznego,\ngospodarczego i społecznego, a zachodzi to w procesie zmiany Konstytucji. Procedura\nta może być zainicjowana zarówno przez Sejm, Senat lub Prezydenta RP. W przypadku\nzmiany rozdziałów I, II lub XII może zostać zarządzone referendum. Po uchwaleniu ustawy\nw jednakowym brzmieniu przez Sejm i Senat zostaje ona podpisana przez Prezydenta RP.\nW tym zakresie Senat jest równoprawny z Sejmem.\nFunkcja kreacyjna Sejmu obejmuje wielorakie kompetencje. Należą do nich\npowoływanie lub odwoływanie Rady Ministrów, wyrażanie wotum nieufności wobec Rady\nMinistrów i poszczególnych ministrów, wybór członków Trybunału Konstytucyjnego\ni Trybunału Stanu, powoływanie na wniosek prezydenta Prezesa Narodowego Banku\nPolskiego. Zgodnie z Konstytucją najważniejsze funkcje w państwie związane bezpośrednio\nz administrowaniem i kontrolą prawa i polityków są zarezerwowane wyłącznie dla Sejmu,\nktóry powołując np. premiera nie musi nawet zasięgać opinii Senatu. Pozostałe kompetencje\nizb parlamentu zawierające się w funkcji kreacyjnej są podobne. I tak, w powoływaniu\nczłonków Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji uczestniczy każda z Izb, z czego dwoje z pięciu\nczłonków wybieranych jest przez Sejm, a jeden przez Senat. Podobnie jest z powoływaniem\nczłonków Krajowej Rady Sądownictwa - czterech członków wybiera Sejm, a dwóch - Senat;\nRady Polityki Pieniężnej - obie izby po trzech członków. Z kolei Sejm za zgodą Senatu\npowołuje Prezesa Najwyższej Izby Kontroli, Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej, Rzecznika\nPraw Obywatelskich, Rzecznika Praw Dziecka oraz Generalnego Inspektora Ochrony\nDanych Osobowych. Podsumowując ocenę zadań obu izb w kreowaniu najważniejszych\nfunkcji w państwie, należy podkreślić, że zdecydowanie większą rolę odgrywa Sejm.\nFunkcja kontrolna oznacza kompetencje, które przysługują w zasadzie tylko Sejmowi.\nW jej ramach legislatywa kontroluje rząd i niektóre organy państwa. Izba pierwsza\nparlamentu może powoływać komisje śledcze, kontrolować realizację budżetu i uchwalać\nabsolutorium, posiada prawo do wydawania (sporządzania) dezyderatów i opinii, żądania\ninformacji od organów władzy i instytucji państwowych, może również wykorzystywać\nprocedurę interpelacji i zapytań. W skrajnych przypadkach Sejm ma prawo do pociągnięcia\ndo odpowiedzialności konstytucyjnej osób sprawujących najwyższe funkcje w państwie.\nPolega to na postawieniu przed Trybunałem Stanu najwyższych urzędników państwowych,\nw przypadku gdy naruszają oni Konstytucję bądź ustawy. Wotum zaufania oraz wotum\nnieufności wobec całego rządu, jak i poszczególnych ministrów również należą\ndo instrumentów wykorzystywanych przez Sejm w ramach funkcji kontrolnej. Udział\nsenatorów w ewentualnej procedurze pociągnięcia do odpowiedzialności konstytucyjnej\nPrezydenta RP nie zmienia faktu, że izba druga jest pozbawiona realnych instrumentów\nzwiązanych z pełnieniem funkcji kontrolnej.\nOprócz kompetencji Sejmu wchodzących w ramy poszczególnych funkcji, istnieją\nrównież inne prawa przysługujące izbie pierwszej. Sejm może decydować o stanie wojny\ni pokoju, ma prawo uchylić bezwzględną większością głosów rozporządzenie prezydenta\no wprowadzeniu stanu wojennego. Izba niższa wyraża również zgodę na przedłużenie stanu\nwyjątkowego oraz stanu klęski żywiołowej. Sejmowi podlega także Najwyższa Izba Kontroli.\nO wyższej randze Sejmu świadczy wreszcie fakt, że to marszałek tej izby zastępuje Prezydenta\nRP w razie jego niezdolności do sprawowania urzędu.\nKadencja Sejmu i Senatu trwa cztery lata. Istnieje specjalna procedura jej skrócenia.\nMoże się tak zdarzyć w trzech wypadkach, a mianowicie na drodze uchwały Sejmu\nwiększością 2/3 głosów, może również zostać skrócona przez Prezydenta RP w razie\nnieuchwalenia przez Sejm wotum zaufania dla Rady Ministrów oraz nieuchwalenia ustawy\nbudżetowej w ciągu czterech miesięcy od dnia przedstawienia jej Sejmowi. W przypadku\nskrócenia kadencji izby niższej, następuje również skrócenie kadencji Senatu.\nPorównując wymienione przeze mnie kompetencje obu izb parlamentu, widać\nwyraźnie, że rola izby niższej jest większa niż wyższej. Okres, w którym Senat był organem\nważniejszym, przeszedł już do historii. Tradycyjnie bowiem izby wyższe reprezentowały\ninteresy grup uprzywilejowanych, zaś izby niższe były związane z interesami grup\nuzyskujących prawa wyborcze w XIX wieku. Funkcjonujące obecnie w Polsce rozwiązania\nustrojowe dają przewagę izbie pochodzącej z wyborów przeprowadzanych według ordynacji\nproporcjonalnej (Sejm) w stosunku do tej wybieranej według ordynacji większościowej\n(Senat). W zamierzeniu miało to spowodować, że bardziej upolityczniony Sejm będzie\nw pewnym sensie hamowany przez Senat, w którym powinny zasiąść osoby o większym\ndoświadczeniu i niekoniecznie aktywne politycznie (izba refleksji). Praktyka ostatniego\nćwierćwiecza pokazała jednak, że ten scenariusz nie sprawdził się, a aktualny skład Senatu\njeszcze dobitniej podkreśla polaryzację polskiej sceny politycznej. Efektem tego jest\npowracające pytanie, czy izba wyższa jest w Polsce potrzebna.\nSchemat punktowania:\nPo-\nziom\nIII\nWARTOŚĆ MERYTORYCZNA (12 PKT)\nZdający:\n\nprzedstawił w pełni wszystkie istotne aspekty\nzagadnienia, tj.:\n- scharakteryzował i porównał główne\nuprawnienia Sejmu i Senatu w zakresie\nfunkcji ustrojodawczej, ustawodawczej,\nkreacyjnej i kontrolnej,\n- wykazał, że pozycja Sejmu jest wyższa\n(ważniejsza) poprzez to, że:\n▫ tylko Sejm może skrócić swoją kadencję\n(automatycznie skracana jest wtedy kadencja\nSenatu),\n▫ prawo inicjatywy ustawodawczej przysługuje\njuż 15 posłom, ale Senatowi jako izbie,\n▫ tylko Sejm uczestniczy w powoływaniu\ni odwoływaniu Rady Ministrów oraz sprawuje\nkontrolę nad jej działalnością,\n▫ tylko Sejm uchwala ustawy (Senat jedynie\nmoże zgłaszać poprawki lub proponować\nodrzucenie w całości ustawy),\n▫ tylko Sejm rozpatruje tzw. weto Prezydenta\nRP do ustawy,\n▫ Sejm może powołać komisję śledczą,\n▫ Marszałek Sejmu zastępuje Prezydenta\nRzeczypospolitej w razie, kiedy ten nie może\nsprawować swojego urzędu, zarządza wybory\nPrezydenta RP oraz przewodniczy obradom\nZgromadzenia Narodowego,\n▫ Sejm decyduje o stanie wojny (i stanach\nnadzwyczajnych),\n▫ referendum może zarządzić Sejm (Senat\ntylko się zgadza na ewentualny wniosek\nPrezydenta RP),\n▫ Sejm wybiera czterech (Senat dwóch)\nczłonków KRS,\n▫ tylko Sejm (Senat nie) wybiera członków TK\ni TS, uczestniczy w powołaniu prezesa NBP,\n▫ NIK podlega Sejmowi,\n\nwykorzystał znajomość i rozumienie różnych\nPOPRAWNOŚĆ MERYTORYCZNA\nZdający nie popełnił żadnego\nbłędu merytorycznego.\nSELEKCJA INFORMACJI\nZdający przeprowadził\npoprawną selekcję\ni hierarchizację informacji (nie\nzamieścił w pracy fragmentów\nniezwiązanych z tematem).\nJĘZYK, STYL I KOMPOZYCJA\nZdający zaprezentował wywód\nw pełni spójny, harmonijny\ni logiczny.\naspektów danego problemu do jego opisu\nw szerszym kontekście interpretacyjnym, np.\nprzebieg i „temperatura” obrad w obu izbach,\nzawiązywanie stałych i doraźnych koalicji,\ndobór kandydatów na listy wyborcze do obu\nizb,\n\nwykazał się znajomością licznych pojęć\nzwiązanych z danym zagadnieniem, np.\ninicjatywa ustawodawcza, odrzucenie\npoprawek, izba refleksji, czytania ustaw,\nfunkcja kontrolna, izba wyższa/niższa, proces\nlegislacyjny,\n\nwykazał się umiejętnością wyrażania opinii\ni formułowania ocen oraz wiązania ich\nz treściami w narracji.\nPo-\nziom\nII\nWARTOŚĆ MERYTORYCZNA (8 PKT)\nZdający:\n\nprzedstawił w pełni większość istotnych\naspektów lub pominął tylko jeden istotny\naspekt zagadnienia,\n\nwykorzystał znajomość i rozumienie\nwybranych aspektów danego problemu\ndo jego opisu, bez uwzględniania\nw wystarczającym stopniu kontekstu\ninterpretacyjnego,\n\nwykazał się znajomością wybranych pojęć\nzwiązanych z danym zagadnieniem.\nPOPRAWNOŚĆ MERYTORYCZNA\nZdający popełnił jeden lub dwa\nbłędy merytoryczne.\nSELEKCJA INFORMACJI\nZdający przeprowadził\nniekonsekwentną selekcję\ninformacji i ich hierarchizację\n(umieścił w pracy nieliczne\nfragmenty niezwiązane\nz tematem).\nJĘZYK, STYL I KOMPOZYCJA\nZdający zaprezentował wywód\nnie w pełni uporządkowany.\nPo-\nziom\nI\nWARTOŚĆ MERYTORYCZNA (4 PKT)\nZdający:\n\nzasygnalizował jedynie większość istotnych\naspektów lub pominął więcej niż jeden istotny\naspekt zagadnienia,\n\nwykorzystał w niewystarczającym stopniu\nznajomość i rozumienie wybranych aspektów\ndanego problemu do jego opisu, bez\nukazywania związków z kontekstem\ninterpretacyjnym,\n\nwykazał się znajomością jedynie nielicznych\npojęć związanych z danym zagadnieniem.\nPOPRAWNOŚĆ MERYTORYCZNA\nZdający popełnił trzy lub cztery\nbłędy merytoryczne.\nSELEKCJA INFORMACJI\nZdający przeprowadził\nw niewystarczającym stopniu\nselekcję informacji i ich\nhierarchizację (napisał pracę,\nktórej znaczną część stanowią\nfragmenty niezwiązane\nz tematem).\nJĘZYK, STYL I KOMPOZYCJA\nZdający zaprezentował wywód\nw sposób chaotyczny\ni nielogiczny.\n(0 PKT)\nTreść pracy wskazuje, że zdający nie zrozumiał\ntematu.\nZdający popełnił co najmniej\npięć błędów merytorycznych.\nPonad połowę pracy stanowią\nfragmenty niezwiązane\nz tematem. Wywód jest\nniekomunikatywny.","solution":null,"image":"img/wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-Temat_2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Arkusz przykładowy"},{"id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/Temat 3","paper_id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"Temat 3","points":null,"ptype":"open","subject":"wos","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Temat 3.\nScharakteryzuj rolę NATO w systemie bezpieczeństwa międzynarodowego po 1989\nroku.\nWybieram temat nr\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)","answer":null,"answer_text":"Temat 3.\nScharakteryzuj rolę NATO w systemie bezpieczeństwa międzynarodowego po 1989\nroku.\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nII. Rozpoznawanie\ni rozwiązywanie\nproblemów.\nVI. Dostrzeganie\nwspółzależności we\nwspółczesnym\nświecie.\n7. Procesy narodowościowe i społeczne we współczesnym\nświecie. Uczeń:\n4) omawia na przykładach przyczyny i sposoby rozwiązywania\ndługotrwałych konfliktów między narodami;\n9. Współczesne spory światopoglądowe. Uczeń:\n5) rozpatruje racje stron innych aktualnych sporów\nświatopoglądowych i formułuje swoje stanowisko w danej\nsprawie.\n36. Prawa człowieka. Uczeń:\n4) rozważa, odwołując się do historycznych i współczesnych\nprzykładów, dlaczego dochodzi do łamania praw człowieka na\nwielką skalę przez reżimy autorytarne.\n40. Stosunki międzynarodowe w wymiarze globalnym. Uczeń:\n1) przedstawia podmioty oraz zasady prawa międzynarodowego\n(zasadę suwerenności, wzajemności, pacta sunt servanda);\n2) charakteryzuje na przykładach najczęściej stosowane metody\nrozwiązywania sporów między państwami;\n5) wskazuje i wyjaśnia przyczyny konfliktów zbrojnych we\nwspółczesnym świecie;\n6) rozważa możliwości prowadzenia akcji humanitarnych,\nwspółpracy rozwojowej oraz interwencji pokojowych na\nobszarach dotkniętych konfliktami zbrojnymi, oceniając ich\nskuteczność i aspekty moralne;\n7) wymienia konflikty, którym towarzyszy terroryzm; wyjaśnia\nich przyczyny oraz motywy i sposoby działania terrorystów;\nopisuje i ocenia strategie zwalczania terroryzmu;\n42. Systemy bezpieczeństwa i współpracy. Uczeń:\n1) charakteryzuje przemiany, jakie nastąpiły w Europie i na\nświecie po upadku komunizmu;\n4) wyjaśnia, jak powstało NATO, jakie są jego cele i organy;\nwymienia najważniejsze operacje wojskowe Sojuszu;\n5) wymienia regionalne systemy bezpieczeństwa i współpracy,\nocenia ich znaczenie dla danego regionu i świata;\n6) ocenia wpływ członkostwa w NATO na pozycję\nmiędzynarodową i poziom bezpieczeństwa Polski.\n44. Europa wśród światowych mocarstw. Uczeń:\n2) rozróżnia typy ładów światowych (jedno-, dwu-\ni wielobiegunowy), odwołując się do historii XX i XXI w.;\n3) wyjaśnia znaczenie strategicznych zasobów naturalnych\nw polityce międzynarodowej;\n4) przedstawia na przykładach znaczenie supermocarstw\ni mocarstw regionalnych dla ładu światowego.\nPrzykładowa odpowiedź (12 pkt):\nJedną z pozostałości postzimnowojennych, które musiały przedefiniować swoją rolę\nw nowej rzeczywistości, jest z całą pewnością NATO (North Atlantic Treaty Organization -\nOrganizacja Paktu Północnoatlantyckiego). NATO jest organizacją polityczno-wojskową\npowstałą na mocy Traktatu Waszyngtońskiego 24 sierpnia 1949 roku. W skład organizacji,\nktórej siedziba znajduje się w Brukseli, wchodzi obecnie 28 państw. Głównym celem NATO\njest zbiorowa ochrona swoich członków jako podstawa zachowania pokoju i umocnienia\nbezpieczeństwa międzynarodowego. Zgodnie z traktatem założycielskim każde państwo\nczłonkowskie zobowiązuje się przyczyniać do rozwoju pokojowych i przyjaznych stosunków\nmiędzynarodowych oraz dbać o zachowanie bezpieczeństwa własnego oraz innych członków\nsojuszu i wzmacniać swoje siły zbrojne. Główne cele i zadania, które stawia przed sobą\norganizacja, są na tyle uniwersalne, że dawały możliwość, wraz z upadkiem muru\nberlińskiego, przyjęcia nowych członków bez zmiany głównych założeń traktatowych.\nPoczątkowym celem powstania NATO była obrona militarna państw członkowskich\nzwiązanych sojuszem z USA przed atakiem bloku wschodniego - ZSRR i jego państw\nsojuszniczych. Jednak polityczne zmiany, które dokonały się od roku 1989, zmusiły organy\nNATO do zdefiniowania na nowo celów organizacji. Pojawiły się nowe formy zagrożeń\ni, co ważniejsze, nowa sytuacja geopolityczna. Upadek komunizmu w Polsce, a także rozpad\nbloku wschodniego i ZSRR, przyczyniły się do tego, iż głównym zadaniem NATO miało być\nodtąd zapewnienie bezpieczeństwa regionalnego. Poprzez realizację programu „Partnerstwo\ndla pokoju”, którego rozpoczęcie zadeklarowano w 1991 roku, a który był propozycją\nskierowaną do państw byłego Układu Warszawskiego, a także poprzez intensywne naciski\ni negocjacje polityczne z Rosją doprowadzono do ostatecznego rozszerzenia NATO. W 1999\nroku do Paktu przyjęto Czechy, Polskę, Węgry. W 2004 roku NATO powiększyło się o siedmiu\nczłonków: Litwę, Łotwę, Estonię, Bułgarię, Rumunię, Słowację i Słowenię, a w 2009 roku -\no Albanię i Chorwację. Natomiast rozmowy z Rosją zakończyły się podpisaniem w 1997 roku\nAktu Stanowiącego o Wzajemnych Stosunkach, Współpracy i Bezpieczeństwie. U progu XXI\nwieku organizacja ta, wykorzystując swoje możliwości, przeobraziła się w strukturę reagującą\nszybko i sprawnie na największe zagrożenia współczesnego świata: terroryzm, konflikty\netniczne i rozprzestrzenianie się broni masowego rażenia.\nJedną z konsekwencji rozpadu bloku wschodniego były narastające konflikty etniczne\nna terenie byłej Jugosławii. Federacja jugosłowiańska, która od początku istnienia tworzyła\ndość sztuczny twór i przechodziła głębokie podziały w czasie II wojny światowej, rozpadła się\ntuż po upadku „komunizmu” w Europie. Konflikty rozpoczęły się już w 1991 roku, kiedy to\nChorwacja, Słowenia i Macedonia ogłosiły niepodległość. Decyzji tej nie chciał\nzaakceptować Belgrad, co doprowadziło do wybuchu wojen. Do głosu dochodziły\nwielowiekowe antagonizmy i zwłaszcza konflikt w Bośni przekształcił się w okrutną rzeź\njeńców i ludności cywilnej. Lata funkcjonowania we wspólnym państwie doprowadziły\ndo przemieszania ludności, a nowopowstałe państwa nie chciały mieć u siebie mniejszości\nnarodowych. Próbowano poradzić sobie z tym problemem poprzez przeprowadzanie tzw.\nczystek etnicznych. W tej sytuacji NATO podjęło decyzję o interwencji na terenie byłej\nJugosławii i rozpoczęło operacje lotnicze Deny Flight i Deliberate Force, mające na celu\nuspokojenie sytuacji i podjęcie rozmów pokojowych. Dzięki interwencji NATO rozpoczęły się\nnegocjacje i został podpisany układ pokojowy w Dayton w 1995 roku. Na mocy tego układu\nBośnia i Hercegowina została podzielona na dwie części składowe - Republikę Serbską oraz\nboszniacko-chorwacką Federację Bośni i Hercegowiny. Ze względu na różnice etniczne\ni religijne w tym państwie nad wykonaniem postanowień musiały czuwać siły NATO, stąd\nmisje pokojowe IFOR i SFOR.\nW roku 1999 NATO po raz kolejny musiało interweniować, tym razem w sprawie\nKosowa. Prezydent Slobodan Milošević został oskarżony o represje wobec ludności\nalbańskiej zamieszkującej tereny Kosowa. Stąd rezolucja Rady Bezpieczeństwa ONZ, która\nupoważniała NATO do kolejnej interwencji na tym terenie. Po nalotach na serbską część\nNowej Jugosławii, które miały skłonić prezydenta Miloševicia do zmiany polityki, w ramach\noperacji pod kryptonimem Kosovo Force zostały wysłane na tamte tereny siły KFOR, których\ngłównym celem było zapewnienie pokoju i bezpieczeństwa dla ludności cywilnej.\nPrzed poważnym wyzwaniem stanęło NATO po ataku z 11 września 2001 roku. Wtedy\npo raz pierwszy został zastosowany Artykuł Piąty Traktatu Waszyngtońskiego, stanowiący,\nże atak na dowolne państwo należące do NATO jest traktowany jako równoznaczny z atakiem\nna cały sojusz. Odpowiedzią na atak terrorystyczny była Operacja Active Endeavour -\nkryptonim operacji morskiej Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego, prowadzonej\nna Morzu Śródziemnym. Jej celem stała się ochrona statków cywilnych w rejonie Cieśniny\nGibraltarskiej przed atakami terrorystycznymi. Warto dodać, iż w ramach tej operacji\nrównież zaangażowane są statki Marynarki Wojennej RP, takie jak chociażby polski okręt\npodwodny ORP Bielik. Obecność sił NATO na tych wodach zwiększyła znacznie\nbezpieczeństwo przepływających tam statków. Dodatkowo, doświadczenie i partnerstwo\nwypracowane dzięki tej operacji znacznie zwiększyło zdolności NATO w tego typu\nprzedsięwzięciach.\nKolejnym\ndziałaniem\nbyło\nstworzenie\nstruktury\nmilitarnej\nMiędzynarodowe Siły Wsparcia Bezpieczeństwa (ISAF) w celu utrzymania pokoju\nw Afganistanie. Ważnym działaniem było także przejęcie dowodzenia nad międzynarodową\noperacją powietrzną, prowadzoną nad Libią zgodnie z rezolucją Rady Bezpieczeństwa ONZ.\nDo głównych celów operacji należała ochrona ludności cywilnej i obszarów przez nią\nzamieszkanych przed reżimem Mu’ammara Kaddafiego, niszczenie ciężkiego sprzętu,\ninstalacji przeciwlotniczych oraz artylerii wojsk dyktatora.\nPodsumowując, po 1989 roku NATO przejęła na siebie rolę strażnika światowego\npokoju. Obecnie jest największą i najbardziej aktywną organizacją militarną, która ma\nmożliwość szybkiego reagowania w sytuacjach kryzysowych. Podejmuje się nowych form\ndziałania, reaguje na zagrożenia nowego typu. Trzeba pamiętać jednak, że NATO jest nadal\nprzede wszystkim organizacją obronną, więc nie można od niej wymagać, żeby reagowała\nzawsze i wszędzie, ponieważ przed każdą interwencją powinna wyważyć siły i skutki. Często\noskarża się państwa NATO, że reagują tylko na obszarach, gdzie mają swoje interesy\ngospodarcze, a pozostawiają bez pomocy ludność cywilną w krajach, które nie mają\nsurowców strategicznych (np. konflikt w Syrii). Trzeba jednak pamiętać, że obecne wojny,\nzwłaszcza wojny domowe, są trudne do zdefiniowania, jeżeli chodzi o racje obu stron\ni ewentualne zaangażowanie organizacji terrorystycznych. Poza tym warto zastanowić się,\nco ma być celem wojny i czy szczytny cel, jakim jest wprowadzanie reżimu demokratycznego\nnie jest złudny i niemożliwy do realizacji. Przykładem może być ciągnąca się interwencja\nw Afganistanie. Koszty wojny są już tak wielkie, że wszyscy uczestnicy misji stabilizacyjnej\nzapowiadają wycofanie się. A czy cele wojny zostały spełnione? Mimo tego wydaje mi się,\nże NATO - przyjmując na siebie rolę strażnika światowego pokoju - jest w stanie tej roli\npodołać.\nSchemat punktowania:\nPo-\nziom\nIII\nWARTOŚĆ MERYTORYCZNA (12 PKT)\nZdający:\n przedstawił w pełni wszystkie istotne aspekty\nzagadnienia, tj.:\n- wyjaśnił zmiany w globalnym układzie sił\npo 1989 roku, np.:\n▫ rozpad bloku wschodniego,\n▫ ład wielobiegunowy,\n▫ zagrożenia globalne (terroryzm, rozszerzenie\nwystępowania broni masowego rażenia),\n▫ konflikty lokalne (np. Bałkany, północna\nPOPRAWNOŚĆ MERYTORYCZNA\nZdający nie popełnił żadnego\nbłędu merytorycznego.\nSELEKCJA INFORMACJI\nZdający przeprowadził\npoprawną selekcję\ni hierarchizację informacji (nie\nzamieścił w pracy fragmentów\nniezwiązanych z tematem).\nAfryka)\n- przedstawił założenia tzw. Nowej koncepcji\nstrategicznej przyjętej przez NATO po upadku\nbloku wschodniego (1991 r.) oraz istotę zmian\nwprowadzonych do niej po rozszerzeniu\norganizacji (1999 r.); tj. przejście od roli\nodstraszającej potencjalnych agresorów do roli\nświatowego strażnika zapobiegającego\npotencjalnym konfliktom i realizującego\noperacje reagowania kryzysowego,\n- wymienił najważniejsze operacje pokojowe\ni stabilizacyjne Sojuszu i scharakteryzował\nwybrane, np.:\n▫ operacje powietrzne lotnictwa NATO: Deny\nFlight i Deliberate Force na terenie byłej\nJugosławii,\n▫ misje pokojowe IFOR i SFOR w Bośni\ni Hercegowinie,\n▫ kampania lotnicza przeciw Serbii (jako części\nFRJ) w 1999 r.,\n▫ Kosovo Force (KFOR) w Kosowie,\n▫ zabezpieczenie Cieśniny Gibraltarskiej\nw ramach operacji Active Endeavour,\n▫ obecność Międzynarodowych Sił\nWspierających Bezpieczeństwo (ISAF)\nw Afganistanie,\n▫ wsparcie logistyczne Unii Afrykańskiej\nw Darfurze,\n▫ nadzorowanie strefy zakazu lotów nad Libią\nw 2011 r.;\n wykorzystał znajomość i rozumienie różnych\naspektów zagadnienia do opisu wydarzeń\nzwiązanych z systemem bezpieczeństwa\nmiędzynarodowego po 1989 r., np.:\n▫ 1991 r. - przyjęcie deklaracji o partnerstwie\nz krajami Europy Środkowej i Wschodniej,\n▫ 1997 r. - podpisanie Aktu Stanowiącego\no Wzajemnych Stosunkach, Współpracy\ni Bezpieczeństwie między NATO a Federacją\nRosyjską,\n▫ przyjęcie nowych członków (Polski, Czech\ni Węgier - 1999, Bułgarii, Estonii, Łotwy,\nLitwy, Rumunii, Słowacji i Słowenii - 2004,\nAlbanii i Chorwacji - 2009),\n▫ 2001 r. - uruchomienie po raz pierwszy\nprocedur związanych z tzw. Artykułem Piątym\n(atak na dowolne państwo, należące do NATO,\nrówny jest z atakiem na cały Sojusz) jako\nodpowiedź na atak na USA 11 września 2001\nroku,\nJĘZYK, STYL I KOMPOZYCJA\nZdający zaprezentował wywód\nw pełni spójny, harmonijny\ni logiczny.\n prawidłowo użył pojęć związanych z tematem,\nnp.: sojusz wojskowy, interwencja wojskowa,\nmisja stabilizacyjna, supermocarstwo,\nmocarstwo regionalne, terroryzm, system\nbezpieczeństwa, strategia, szczyt NATO,\nmandat ONZ, restrukturyzacja dowództwa\nNATO,\n dokonał oceny skuteczności działań NATO\nw polityce międzynarodowej, wskazał na\nproblemy z prowadzeniem misji NATO (straty\nwśród ludności cywilnej, wysokie koszty\noperacji, malejące poparcie opinii publicznej\npaństw członkowskich dla interwencji\nmilitarnych).\nPo-\nziom\nII\nWARTOŚĆ MERYTORYCZNA (8 PKT)\nZdający:\n\nprzedstawił w pełni większość istotnych\naspektów zagadnienia lub pominął tylko jeden\nz istotnych aspektów,\n\nwykorzystał znajomość i rozumienie\nwybranych aspektów zagadnienia do jego\nopisu, bez uwzględniania w wystarczającym\nstopniu różnych kontekstów interpretacyjnych,\n\nwykazał się znajomością wybranych pojęć\nzwiązanych z zagadnieniem.\nPOPRAWNOŚĆ MERYTORYCZNA\nZdający popełnił jeden lub dwa\nbłędy merytoryczne.\nSELEKCJA INFORMACJI\nZdający przeprowadził\nniekonsekwentną selekcję\ninformacji i ich hierarchizację\n(umieścił w pracy nieliczne\nfragmenty niezwiązane\nz tematem).\nJĘZYK, STYL I KOMPOZYCJA\nZdający zaprezentował wywód\nnie w pełni uporządkowany.\nPo-\nziom\nI\nWARTOŚĆ MERYTORYCZNA (4 PKT)\nZdający:\n\nzasygnalizował istotne aspekty zagadnienia\nlub pominął więcej niż jeden istotny aspekt,\n\nwykorzystał w niewystarczającym stopniu\nznajomość i rozumienie wybranych aspektów\nzagadnienia do jego opisu, bez ukazywania\nróżnych kontekstów interpretacyjnych,\n\nwykazał się znajomością jedynie nielicznych\npojęć związanych z zagadnieniem.\nPOPRAWNOŚĆ MERYTORYCZNA\nZdający popełnił trzy lub\ncztery błędy merytoryczne.\nSELEKCJA INFORMACJI\nZdający przeprowadził\nw niewystarczającym stopniu\nselekcję informacji i ich\nhierarchizację (napisał pracę,\nktórej znaczną część stanowią\nfragmenty niezwiązane\nz tematem).\nJĘZYK, STYL I KOMPOZYCJA\nZdający zaprezentował wywód\nw sposób chaotyczny\ni nielogiczny.\n(0 PKT)\nTreść pracy wskazuje, że zdający nie zrozumiał\ntematu.\nZdający popełnił co najmniej\npięć błędów merytorycznych.\nPonad połowę pracy stanowią\nfragmenty niezwiązane\nz tematem. Wywód jest\nniekomunikatywny.\nPOPRAWNE WYPEŁNIENIE CAŁEGO FORMULARZA z zadania 22.\nD. ODLICZENIA OD DOCHODU\nPodatnik\nzł, gr\nmałżonek\nzł, gr\nSkładki na ubezpieczenia społeczne\nOdliczenie podatnika nie może przekroczyć kwoty z poz. 62.\nOdliczenie małżonka nie może przekroczyć kwoty z poz. 89.\n91.\n4468,87\n92.\nDochód po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne\nDochód podatnika - od kwoty z poz. 62 należy odjąć kwotę z poz. 91.\nDochód małżonka - od kwoty z poz. 89 należy odjąć kwotę z poz. 92.\n95.\n28087,13\n96.\nDochód po odliczeniach\nSuma kwot z poz. 95 i 96.\n103.\n28087,13\nE. OBLICZENIE PODATKU zł, gr\nPodstawa obliczenia podatku (po zaokrągleniu do pełnych złotych)\nNależy wpisać kwotę z poz. 103.\n104.\n28087 zł\nObliczony podatek - zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy\nPodatek od podstawy z poz. 104; jeżeli wynik jest liczba ujemną należy\nwpisać 0.\n105.\n4499,64\nPodatek\nKwota z poz. 105.\n107.\n4499,64\nF. ODLICZENIA OD PODATKU\nPodatnik\nzł, gr\nmałżonek\nzł, gr\nSkładki na ubezpieczenia zdrowotne\nSuma kwot z pozycji 108 i 109 nie może przekroczyć kwoty z poz. 107.\n108.\n2250,09\n109.\nPodatek po odliczeniach\nOd kwoty z poz. 107 należy odjąć sumę kwot z poz. 108, 109, 112 i 113.\n114.\n2249,55\nG. OBLICZENIE ZOBOWIĄZANIA PODATKOWEGO zł\nPodatek należny (po zaokrągleniu do pełnych złotych)\nKwota z poz. 114.\n118.\n2250\nSuma zaliczek pobranych przez płatników\nSuma kwot z poz. 63 i 90.\n119.\n2246\nRóżnica między podatkiem należnym a sumą zaliczek pobranych\nprzez płatników DO ZAPŁATY\nOd kwoty z poz. 118 należy odjąć kwotę z poz. 119. Jeżeli różnica jest\nliczbą ujemną, należy wpisać 0.\n120.\n4\nRóżnica między sumą zaliczek pobranych przez płatników\na podatkiem należnym NADPŁATA\nOd kwoty z poz. 119 należy odjąć kwotę z poz. 118. Jeżeli różnica jest\nliczbą ujemną, należy wpisać 0.\n121.\n0\nC. DOCHODY / STRATY ZE ŹRÓDEŁ PRZYCHODÓW\nC1. DOCHODY I STRATY PODATNIKA\nŹródła\nprzychodów\nPrzychód\nzł, gr\nKoszty uzyskania\nprzychodów\nzł, gr\nDochód\n(b - c)\nzł, gr\nStrata\n(c - b)\nzł, gr\nZaliczka pobrana\nprzez płatnika\nzł\na\nb\nC\nd\ne\nf\n6. RAZEM\n60.\n33891,00\n61.\n1335,00\n62.\n32556,00\n63.\n2246,00\nOgólne zasady oceniania:\n model odpowiedzi uwzględnia jej zakres merytoryczny, ale nie jest ścisłym wzorem\nsformułowania (poza odpowiedziami jednowyrazowymi i do zadań zamkniętych), uznaje\nsię każdą inną pełną i poprawną merytorycznie odpowiedź, przyznając za nią maksymalną\nliczbę punktów,\n za odpowiedzi do poszczególnych zadań przyznaje się wyłącznie pełne punkty,\n za zadania bądź części zadań oceniane w skali 0-1, punkt przyznaje się wyłącznie\nza odpowiedź w pełni poprawną,\n za zadania, za które można przyznać więcej niż jeden punkt, przyznaje się tyle punktów,\nile prawidłowych elementów odpowiedzi (zgodnie z wyszczególnieniem w schemacie\npunktowania) przedstawił zdający,\n jeżeli podane w odpowiedzi informacje (również dodatkowe, które nie wynikają\nz polecenia w zadaniu) świadczą o braku zrozumienia omawianego zagadnienia\ni zaprzeczają udzielonej prawidłowej odpowiedzi, odpowiedź taką ocenia się na zero\npunktów,\n w zadaniach zamkniętych nie przyznaje się punktu, jeśli zaznaczono więcej odpowiedzi\nniż wynika to z polecenia,\n informacje podane w nawiasach kwadratowych mają charakter alternatywny.","solution":null,"image":"img/wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-Temat_3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Arkusz przykładowy"}]}