{"paper":{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","variant":"stara","exam_pdf":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona.pdf","key_pdf":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona-odpowiedzi/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona-odpowiedzi.pdf","question_count":61,"source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},"questions":[{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/1","paper_id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"1","points":null,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.\nWykres 1. Klasy społeczne wyodrębnione na podstawie kryterium dochodowego\n(Polska, 2019 r., osoby w wieku od 24 do 64 lat)\nEHDI - dochód rozporządzalny (netto) w przeliczeniu na członka gospodarstwa domowego.\nWykres 2. Klasy społeczne wyodrębnione na podstawie kryterium zawodowego\n(Polska, 2019 r., osoby w wieku od 24 do 64 lat)\n[Na wykresie 2. wzięto pod uwagę klasyfikację EGP, w której kluczowymi] czynnikami\ndecydującymi o przynależności klasowej jednostek są umiejętności związane\nz wykonywanym zawodem oraz stanowisko zajmowane w strukturze organizacyjnej […].\n[W najwyższej kategorii mamy] profesjonalistów wyższego szczebla. Kolejne [kategorie]\ncharakteryzują się coraz mniejszym poziomem wiedzy specjalistycznej, niższą pozycją\norganizacyjną oraz mniejszym poziomem skomplikowania wykonywanych prac.\nP. Kukołowicz, Klasa średnia w Polsce. Czy istnieje polski self-made man?, Warszawa 2019, s. 11-14.\nEWOP-R0_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/1.1","paper_id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"1.1","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.1. (0-1)\nOdnosząc się do obu wykresów, sformułuj kontrargument do tezy: Wykonywany\nzawód oraz uzyskiwany dochód jednakowo określają przynależność klasową danej\njednostki.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1.1. (0-1)\nWymagania określone w podstawie programowej1\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Wykorzystanie i tworzenie informacji.\n4. Struktura społeczna.\n1) Zdający opisuje strukturę klasowo-\n-warstwową polskiego społeczeństwa […].\n13. Opinia publiczna.\n3) Zdający odczytuje […] wykresy prezentujące\nwyniki bada[ń].\nZasady oceniania\n1 pkt - sformułowanie poprawnego kontrargumentu.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nTyp 1.: Klasy wyróżnione na podstawie różnych kryteriów odpowiadają kategoriom ludności\no różnym udziale procentowym w społeczeństwie.\nTyp 2.: Według kryterium dochodowego do klasy wyższej należy 16% społeczeństwa,\na według kryterium zawodowego - 12% (różnica wynosi 4 punkty procentowe).\nTyp 3.: Według kryterium dochodowego do klasy średniej należy 54% społeczeństwa,\na według kryterium zawodowego - 51% (różnica wynosi 3 punkty procentowe).\nTyp 4.: Według kryterium dochodowego do klasy niższej należy 30% społeczeństwa,\na według kryterium zawodowego - 37% (różnica wynosi 7 punktów procentowych).\nTyp 5.: Klasą wyższą są osoby, które posiadają wysoki poziom wiedzy specjalistycznej, który\njednak nie zawsze prowadzi do pracy z dobrymi zarobkami warunkującej funkcjonowanie\nw klasie wyższej ze względu na dochód.","solution":null,"image":"img/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-1.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/1.2","paper_id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"1.2","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.2. (0-1)\nSformułuj argumenty do tezy: Przedstawicieli inteligencji można zaliczyć do każdej\nz klas społecznych przedstawionych na obu wykresach.\nKlasy przedstawione na wykresie 1. -\nKlasy przedstawione na wykresie 2. -","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Wykorzystanie i tworzenie informacji.\nII. Rozpoznawanie i rozwiązywanie\nproblemów.\n4. Struktura społeczna.\n1) Zdający opisuje strukturę klasowo-\n-warstwową polskiego społeczeństwa […].\n5) Zdający charakteryzuje wybrane problemy\nżycia społecznego w Polsce […].\n(G) 3. Współczesne społeczeństwo polskie.\n1) Zdający charakteryzuje - odwołując się do\nprzykładów - wybrane warstwy społeczne […].\n1 Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 27 sierpnia 2012 r. w sprawie podstawy programowej\nwychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół (Dz.U. 2012, poz. 977).\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n1 pkt - sformułowanie dwóch poprawnych argumentów.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nKlasy przedstawione na wykresie 1. -\nTyp 1.: Przedstawicieli inteligencji łączy wyższe wykształcenie, jednak mogą oni uzyskiwać\nbardzo różny poziom dochodu.\nTyp 2.: Nawet tak samo opłacana praca przedstawicieli inteligencji może oznaczać ich różne\numiejscowienie, np. przy rodzinie wielodzietnej i jednoosobowym gospodarstwie domowym\nnawet w skrajnych klasach.\nKlasy przedstawione na wykresie 2. -\nTyp 1.: Przedstawiciele inteligencji mogą wykonywać pracę niezgodną ze swoimi (wyższymi)\nkwalifikacjami.\nTyp 2.: Niektóre zawody przedstawicieli inteligencji wymagają wyższego wykształcenia, ale\nnie wymagają znaczącej wiedzy specjalistycznej oraz nie są nadmiernie skomplikowane.","solution":null,"image":"img/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-1.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/1.3","paper_id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"1.3","points":1,"ptype":"true_false","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.3. (0-1)\nOceń prawdziwość podanych stwierdzeń. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe,\nalbo F - jeśli jest fałszywe.\n1.\nNa wykresach pojęcia „klasa” użyto w znaczeniu „warstwy” (w ujęciu\nstratyfikacyjnym, określanym także jako gradacyjne).\nP\nF\n2.\nStruktura społeczna przedstawiona na wykresach może występować\nw społeczeństwie postindustrialnym.\nP\nF\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n1.1.\n1.2.\n1.3.\nMaks. liczba punktów\n1\n1\n1\nUzyskana liczba punktów\nEWOP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1.3. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Wykorzystanie i tworzenie informacji.\nII. Rozpoznawanie i rozwiązywanie\nproblemów.\n4. Struktura społeczna.\n1) Zdający opisuje strukturę klasowo-\n-warstwową […].\n5. Zmiana społeczna.\n2) Zdający omawia cechy współczesnego\nspołeczeństwa zachodniego ([…]\npostindustrialne […]).\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne ocenienie prawdziwości dwóch stwierdzeń.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\n1. P\n2. P","solution":null,"image":"img/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-1.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/2","paper_id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"2","points":null,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.\nO normach społecznych\nTekst 1. Fragment poradnika\nPrzy wejściu do domu trzeba otworzyć drzwi i ręką wskazać gościowi, aby wszedł pierwszy,\nnawet bez słów żadnych […]; w gościnie bowiem gospodarz zawsze powinien nam oddać\npierwszeństwo.\nTrzeba […] starać się nie mówić ani zbyt prędko, ani pomału. Dalej - wyrażać się gładko,\npotoczyście, z uwagą na gramatyczne zwroty […]. Opowiadanie ma być treściwe, niezbyt\ndługie, ażeby i inni mogli się wypowiedzieć.\nCzłowiek dobrze wychowany, czyli wskazówki odpowiedniego zachowania się w domu i w towarzystwie,\nStevens Point 1917, s. 6, 12, 14.\nTekst 2. Fragment wiersza Zbigniewa Herberta pt. Przesłanie Pana Cogito\nIdź dokąd poszli tamci do ciemnego kresu\npo złote runo nicości twoją ostatnią nagrodę\n[…]\nbądź odważny gdy rozum zawodzi bądź odważny\nw ostatecznym rachunku jedynie to się liczy\na Gniew twój bezsilny niech będzie jak morze\nilekroć usłyszysz głos poniżonych i bitych\n[…]\nBądź wierny Idź\nZ. Herbert, Wybór poezji, Wrocław 2019, s. 413-414.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/2.1","paper_id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"2.1","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.1. (0-1)\nOdnosząc się do typologii norm społecznych, uzasadnij, że każdy z tekstów dotyczy\ninnego rodzaju tych norm.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Wykorzystanie i tworzenie informacji.\nIV. Znajomość zasad i procedur\ndemokracji.\n1. Życie zbiorowe i jego reguły.\n2) Zdający podaje przykłady norm […]\nspołecznych; charakteryzuje ich funkcje\nw życiu społecznym.\n(ZP) 2. Prawo i sądy.\n1) Zdający wyjaśnia[,] czym różnią się normy\nprawne od norm religijnych, moralnych\ni obyczajowych.\nZasady oceniania\n1 pkt - sformułowanie poprawnego uzasadnienia.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nTyp 1.: W tekście 1. przedstawiono normy obyczajowe, a w tekście 2. odwołano się do norm\nmoralnych. Normy obyczajowe charakteryzują właściwe dla danej kultury (środowiska, epoki)\nwzorce zachowania - określają, co wypada, a czego nie wypada robić w określonej sytuacji.\nNormy moralne mają charakter wartościujących nakazów, np. bądź wierny, bądź odważny -\nw wierszu ukazano właśnie zachowania określane jako moralnie właściwe, pożądane.\nTyp 2.: W tekście 1. przedstawiono normy właściwego zachowania, które określić można jako\nnormy zwyczajowe. Z kolei tekst 2. dotyczy etyki czy moralności w zasadach postępowania -\nsą w nim wskazane normy etyczne.\nTyp 3.: W tekście 1. przedstawiono normy dotyczące dobrych manier, zasad dobrego\nwychowania. Z kolei tekst 2. dotyczy norm etycznych.\nTyp 4.: W tekście 1. przedstawiono normy zwyczajowe. Z kolei tekst 2. dotyczy wartości\ndotyczących odwagi i wierności.","solution":null,"image":"img/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-2.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/2.2","paper_id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"2.2","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.2. (0-1)\nPodaj nazwę procesu, w ramach którego przyswajamy wartości i normy społeczne.\nEWOP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Wykorzystanie i tworzenie informacji.\n2. Socjalizacja i kontrola społeczna.\n1) Zdający porównuje modele socjalizacji […].\n3. Grupa społeczna.\n3) Zdający wyjaśnia znaczenie grup odniesienia\n[…] w procesie socjalizacji.\nZasady oceniania\n1 pkt - podanie poprawnej nazwy.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nTyp 1.: socjalizacja / proces socjalizacji\nTyp 2.: enkulturacja / proces enkulturacji\nTyp 3.: wychowanie / proces wychowania","solution":null,"image":"img/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-2.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/3","paper_id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"3","points":2,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3. (0-2)\nO jednej z grup mniejszościowych w Polsce\nPrzez wieki podlegali oni różnym wpływom […]. Po II wojnie światowej władze\nkomunistyczne bardzo nieufnie odnosiły się do tej mniejszości, podejrzewając [ją] m.in.\no sympatie proniemieckie. […] Dziś [jej przedstawiciele] zasiadają we władzach\nsamorządowych wszystkich szczebli, mają w swoim języku programy w radiu i telewizji,\nmogą wydawać własne gazety, prowadzić naukę własnego języka w szkołach, a nawet\nzdawać z niego maturę.\nmniejszosci.narodowe.mswia.gov.pl\nMapa administracyjna Rzeczypospolitej Polskiej z gminami, w których wprowadzono język\npomocniczy\nUzupełnij zdania - wpisz nazwę grupy mniejszościowej (A.), liczbę (B.) oraz nazwę\nwojewództwa (C.).\nTekst dotyczy (A.) Jest to jedyna grupa mniejszościowa w Polsce\nmająca obecnie status prawny grupy posługującej się językiem regionalnym. Ten język jest\njęzykiem pomocniczym w gminach, które oznaczono na mapie numerem (B.) . Te gminy\nznajdują się w województwie (C.)\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n2.1.\n2.2.\n3.\nMaks. liczba punktów\n1\n1\n2\nUzyskana liczba punktów\nEWOP-R0_100","answer":"A","answer_text":"Zadanie 3. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Wykorzystanie i tworzenie informacji.\nV. Znajomość podstaw ustroju\nRzeczypospolitej Polskiej.\n6. Naród, ojczyzna i mniejszości narodowe.\n4) Zdający charakteryzuje mniejszości\nnarodowe, etniczne […] w Polsce […];\nwymienia prawa, które im przysługują.\n(SP) 3. Ojczyzna.\n2) Zdający wskazuje na mapie […] regiony\nPolski.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne uzupełnienie trzech luk.\n1 pkt - poprawne uzupełnienie dwóch luk.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nA. Kaszubów / grupy kaszubskiej / mniejszości kaszubskiej\nB. 1\nC. pomorskim","solution":null,"image":"img/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/4","paper_id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"4","points":null,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.\nO organizacji pozarządowej\nGrupa absolwentów miejscowego liceum założyła organizację wspierającą rozwój swojej\nszkoły. Na walnym zebraniu założycielskim przyjęli oni statut oraz wyłonili zarząd i komisję\nrewizyjną. Po zarejestrowaniu i wpisaniu do Krajowego Rejestru Sądowego (KRS)\norganizacja rozpoczęła działalność. Liczba jej członków i zakres działalności stale rosły.\nOrganizacja wystąpiła o nadanie jej statusu organizacji pożytku publicznego.\nNa podstawie: www.liceum.[ ].pl","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4.\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Wykorzystanie i tworzenie informacji.\nIV. Znajomość zasad i procedur\ndemokracji.\n12. Społeczeństwo obywatelskie.\n6) Zdający przedstawia zasady zakładania\ni funkcjonowania stowarzyszeń […]\ni organizacji pożytku publicznego w Polsce.\n(G) 5. Udział obywateli w życiu publicznym.\n1) Zdający przedstawia […] zrzeszenia\nobywatelskie […].","solution":null,"image":"img/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/4.1","paper_id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"4.1","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.1. (0-1)\nPodaj nazwę formy prawnej, pod którą zarejestrowano organizację pozarządową\nprzedstawioną w tekście.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4.1. (0-1)\nZasady oceniania\n1 pkt - podanie poprawnej nazwy.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nstowarzyszenie (rejestrowe)","solution":null,"image":"img/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-4.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/4.2","paper_id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"4.2","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4.2. (0-1)\nWyjaśnij, dlaczego status wskazany w ostatnim zdaniu tekstu mógłby przyczynić się\ndo osiągnięcia celu organizacji przedstawionego w tym tekście.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4.2. (0-1)\nZasady oceniania\n1 pkt - sformułowanie poprawnego wyjaśnienia.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nTyp 1.: Może się przyczynić do celu wskazanego w tekście, gdyż organizacje pożytku\npublicznego korzystają z prawa do otrzymywania 1,5% podatku od osób fizycznych.\nTyp 2.: Może się przyczynić do celu wskazanego w tekście, gdyż organizacje pożytku\npublicznego korzystają z licznych przywilejów finansowych, jak np. prawo do nieodpłatnego\ninformowania przez radio i telewizję publiczną o działalności organizacji; możliwość\nużytkowania nieruchomości należących do Skarbu Państwa lub samorządu terytorialnego na\npreferencyjnych warunkach.\nTyp 3.: Może się przyczynić do celu wskazanego w tekście, gdyż organizacje pożytku\npublicznego korzystają ze zwolnienia z części podatków, np. z podatku dochodowego\n(w szerszym zakresie niż „zwykłe” organizacje pozarządowe), z podatku od nieruchomości\nw części działalności nieodpłatnej, z podatku od czynności cywilnoprawnych.","solution":null,"image":"img/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-4.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/5","paper_id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"5","points":null,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.\nTekst 1. O ustroju miasta stołecznego Warszawy\nUstawa określa Warszawę jako gminę mającą status miasta na prawach powiatu. Organy\nwładzy samorządowej („ogólnomiejskie”, a nie dzielnic - jednostek pomocniczych) są\nanalogiczne do tych funkcjonujących w ustrojach innych miast na prawach powiatu.\nNa podstawie: Dz.U. 2002, nr 41, poz. 361, z późn. zm. (stan prawny na 4 lutego 2025 r.).\nTabela. Liczba głosujących w 2020 r. na zgłoszone projekty w Warszawie według dzielnic\n(wskazano po 2 dzielnice z najwyższym i z najniższym odsetkiem głosujących; liczba\ngłosujących we wszystkich dzielnicach - 109 025)\nNazwa dzielnicy\nLiczba głosów\nLiczba głosujących na 1000 mieszkańców\nBiałołęka\n11 072\n89\nŚródmieście\n4 108\n36\nTargówek\n5 514\n44\nŻoliborz\n4 706\n90\nNa podstawie: um.warszawa.pl\nTekst 2. O jednym z narzędzi wpływania mieszkańców na sprawy publiczne\nWarszawiacy co roku wymyślają i zgłaszają projekty, a następnie wybierają w głosowaniu te,\nktóre zostaną zrealizowane. W ten sposób wspólnie decydują o tym, co powstanie\nEWOP-R0_100\nw najbliższej okolicy, w dzielnicy lub - w przypadku projektów o charakterze ogólnomiejskim\n- w całej Warszawie. Projekty wybrane w głosowaniu są później realizowane przez miasto.\nNa podstawie: um.warszawa.pl","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/5.1","paper_id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"5.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.1. (0-1)\nDokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych.\nNarzędzie bezpośredniego wpływu obywateli na sprawy publiczne, którego dotyczą tabela\ni tekst 2., to\nA. referendum lokalne w sprawie samoopodatkowania.\nB. obywatelska inicjatywa uchwałodawcza.\nC. wysłuchanie publiczne.\nD. budżet obywatelski.","answer":"D","answer_text":"Zadanie 5.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Wykorzystanie i tworzenie informacji.\nIV. Znajomość zasad i procedur\ndemokracji.\n28. Samorząd terytorialny w Polsce.\n1) Zdający omawia formy demokracji […]\nbezpośredniej w samorządach terytorialnych\n[…].\n3) Zdający wyjaśnia, […] jak jest uchwalany\nbudżet gminy.\n(G) 5. Udział obywateli w życiu publicznym.\n4) Zdający wyjaśnia, podając przykłady, jak\nobywatele mogą wpływać na decyzje władz na\npoziomie lokalnym […].\nZasady oceniania\n1 pkt - wskazanie poprawnego dokończenia zdania.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nD.","solution":null,"image":"img/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-5.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/5.2","paper_id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"5.2","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.2. (0-1)\nRozstrzygnij, czy dane przedstawione w tabeli mogą być argumentem na rzecz tezy:\nKultura polityczna większości mieszkańców stolicy to kultura polityczna uczestnictwa.\nOdpowiedź uzasadnij.\nRozstrzygnięcie -\nUzasadnienie -","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Wykorzystanie i tworzenie informacji.\nIV. Znajomość zasad i procedur\ndemokracji.\n13. Opinia publiczna.\n1) Zdający wyjaśnia, jak kształtuje się opinia\npubliczna i jakie są sposoby jej wyrażania.\n16. Polityka, ideologie, doktryny i programy\npolityczne.\n2) Zdający charakteryzuje kulturę polityczną\nwspółczesnej Polski [-] poziom partycypacji\n[…].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie i sformułowanie poprawnego uzasadnienia.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nRozstrzygnięcie - Nie.\nUzasadnienie -\nTyp 1.: Według przedstawionych danych w 2020 r. zagłosowało na projekty blisko 110 tys.\nmieszkańców Warszawy, przy tym najwyższy odsetek głosujących był na Żoliborzu i wyniósł\n9% mieszkańców dzielnicy. Bierność większości mieszkańców Warszawy w tym względzie\nnie może być argumentem na rzecz przedstawionej tezy.\nTyp 2.: Według przedstawionych danych w 2020 r. zagłosowało na projekty blisko 110 tys.\nmieszkańców Warszawy. Oznacza to, że o wydatkowaniu środków decyduje niewielki\nodsetek mieszkańców (od 3,6% do 9% w zależności od dzielnicy). Zatem dane pozwalają na\nsformułowanie argumentu na rzecz kultury politycznej uczestnictwa tych, którzy biorą udział\nw głosowaniach, ale jest to zdecydowana mniejszość mieszkańców Warszawy.\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":null,"image":"img/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-5.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/5.3","paper_id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"5.3","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5.3. (0-1)\nUzupełnij zdania - wpisz nazwy organów wybieranych w wyborach powszechnych.\nProjekty o charakterze ogólnomiejskim - wybrane w głosowaniu mieszkańców Warszawy -\nzostają uwzględnione w uchwale budżetowej podejmowanej przez organ uchwałodawczy,\nktórym jest (1.) Wykonanie takiej uchwały to kompetencja\norganu wykonawczego, którym jest (2.)\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n4.1.\n4.2.\n5.1.\n5.2.\n5.3.\nMaks. liczba punktów\n1\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba punktów\nEWOP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5.3. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Wykorzystanie i tworzenie informacji.\nV. Znajomość podstaw ustroju\nRzeczypospolitej Polskiej.\n28. Samorząd terytorialny w Polsce.\n1) Zdający omawia formy demokracji\nprzedstawicielskiej […] w samorządach\nterytorialnych.\n(G) 17. Gmina jako wspólnota mieszkańców.\n3) Zdający przedstawia sposób […] działania\nwładz gminy, w tym podejmowania decyzji\nw sprawie budżetu.\nZasady oceniania\n1 pkt - podanie dwóch poprawnych nazw.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\n1) Typ 1.: rada miasta\nTyp 2.: Rada m.st. Warszawy / Rada Warszawy\n2) Typ 1.: prezydent miasta\nTyp 2.: Prezydent m.st. Warszawy / Prezydent Warszawy","solution":null,"image":"img/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-5.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/6","paper_id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"6","points":null,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.\nO zmianie systemu władzy w RPA\n1. Apartheid zyskał status doktryny prawnopaństwowej po objęciu stanowiska premiera\nprzez Daniela F. Malana.\n2. W lutym 1990 roku prezydent Frederik W. de Klerk wygłosił przemówienie, w którym\nzapowiedział reformy w kierunku likwidacji systemu apartheidu.\n3. Upadek tej doktryny rasistowskiej - jak się wydaje - przyśpieszyły: światowa recesja lat\n80. XX wieku, skutki sankcji, jakie świat nałożył na RPA, oraz działania opozycji.\n4. Afrykański Kongres Narodowy Nelsona Mandeli, najsilniejszy i najwybitniejszy ruch\npolityczny w całej Afryce, stał się w końcu partnerem do negocjacji.\n5. Wydarzenia, które miały miejsce w Europie Środkowo-Wschodniej na przełomie lat\n80. i 90. XX wieku, zapewne inspirowały sposób przemiany.\n6. Zmiana zachodziła przez szukanie uczciwego kompromisu, sprawiedliwą transformację,\nzgodnie z doktryną wybaczenia, ogłoszoną przez Mandelę po wyjściu z więzienia\nw 1990 roku, w którym to więzieniu władze RPA umieściły go w ramach represji.\n7. W 1994 roku odbyły się pierwsze w historii kraju wybory bez ograniczeń w prawie\nwyborczym, które to wybory wygrał Kongres, a Mandela został prezydentem.\nNa podstawie: wystawy.sprawiedliwi.org.pl","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/6.1","paper_id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"6.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.1. (0-1)\nWybierz zdania, w których zawarte są wyłącznie fakty. Wpisz w wyznaczone miejsca\nnumery, którymi oznaczono te zdania.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Wykorzystanie i tworzenie informacji.\n(G) 6. Środki masowego przekazu.\n3) Zdający […] odróżnia informacje od\nkomentarzy […].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wskazanie trzech zdań.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\n1; 2; 7.","solution":null,"image":"img/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-6.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/6.2","paper_id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"6.2","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.2. (0-1)\nOdnosząc się do typologii legitymizacji władzy, uzasadnij, że władza Nelsona Mandeli\nw połowie lat 90. XX wieku była legitymizowana nie tylko przez charyzmę.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Wykorzystanie i tworzenie informacji.\nIV. Znajomość zasad i procedur\ndemokracji.\n18. Instytucja państwa.\n2) Zdający charakteryzuje zjawisko\nlegitymizacji władzy, odnosząc teorię Maxa\nWebera do historycznych i współczesnych\nprzykładów.\nZasady oceniania\n1 pkt - sformułowanie poprawnego uzasadnienia.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nTyp 1.: N. Mandela został w 1994 r. prezydentem, zgodnie z wprowadzonymi w RPA\nprocedurami, co oznaczało legitymizację legalną jego władzy.\nTyp 2.: Kongres Narodowy wygrał wybory w 1994 r. a N. Mandela został prezydentem - jego\nwładza była więc legitymizowana demokratycznie.\nUwaga: Jeśli zdający określi nazwę właściwego typu legitymizacji według mniej znanych typologii,\na typ taki zostanie uzasadniony w sposób poprawny logicznie i merytorycznie, przyznaje się punkt.","solution":null,"image":"img/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-6.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/7","paper_id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"7","points":null,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.\nMateriał 1. Fragmenty Konstytucji PRL uchwalonej 22 lipca 1952 r.\nArt. 1.1. Polska Rzeczpospolita Ludowa jest państwem demokracji ludowej.\n2. W Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej władza należy do ludu pracującego miast i wsi.\nArt. 2.1. Lud pracujący sprawuje władzę państwową przez swych przedstawicieli,\nwybieranych do Sejmu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i do rad narodowych w wyborach\npowszechnych, równych, bezpośrednich, w głosowaniu tajnym.\n2. Przedstawiciele ludu w Sejmie Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i w radach narodowych\nsą odpowiedzialni przed swymi wyborcami i mogą być przez nich odwoływani.\nDz.U. 1952, nr 33, poz. 232.\nEWOP-R0_100\nMateriał 2. Fragmenty ustawy o zmianie Konstytucji PRL uchwalonej 10 lutego 1976 r.\n[…] W Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej […]\n1) […] art. 1 ust. 1 otrzymuje brzmienie: „1. Polska Rzeczpospolita Ludowa jest państwem\nsocjalistycznym”;\n2) po art. 2 dodaje się art. 2a […] w brzmieniu:\n„Art. 2a.1. Przewodnią siłą polityczną społeczeństwa w budowie socjalizmu jest Polska\nZjednoczona Partia Robotnicza.\n2. Współdziałanie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, Zjednoczonego Stronnictwa\nLudowego i Stronnictwa Demokratycznego stanowi podstawę Frontu Jedności Narodu.\n3. Front Jedności Narodu jest wspólną płaszczyzną działania organizacji społecznych ludu\npracującego i patriotycznego zespolenia wszystkich obywateli […]”.\nDz.U. 1976, nr 5, poz. 29.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/7.1","paper_id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"7.1","points":2,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.1. (0-2)\nUzasadnij, że przedstawione uregulowania konstytucyjne są sprzeczne z zasadami\nustrojowymi suwerenności narodu i pluralizmu politycznego. Odnieś się w przypadku\nkażdej z tych zasad do co najmniej jednego z przytoczonych przepisów prawnych.\nZasada suwerenności narodu -\nZasada pluralizmu politycznego -","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7.1. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Wykorzystanie i tworzenie informacji.\nIV. Znajomość zasad i procedur\ndemokracji.\n23. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej.\n1) Zdający przedstawia konstytucyjne zasady\nustroju państwa.\n(G) 11. Rzeczpospolita Polska jako demokracja\nkonstytucyjna.\n2) Zdający omawia najważniejsze zasady\nustroju Polski (suwerenność narodu, podział\nwładzy, rządy prawa, pluralizm).\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne uzasadnienie sprzeczności przytoczonych przepisów z dwoma zasadami.\n1 pkt - poprawne uzasadnienie sprzeczności przytoczonych przepisów z jedną z zasad.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nSuwerenność narodu -\nTyp 1.: Ta zasada oznacza, że naród w znaczeniu obywatelskim jest dysponentem władzy,\npodmiotem suwerenności. Tymczasem w art. 1.2. zapisano, że „władza należy do ludu\npracującego miast i wsi” czy „ludu pracującego” (art. 2.1.).\nTyp 2.: Państwo uznano nie za demokratyczne (co typowe dla suwerenności narodu), ale za\npaństwo „demokracji ludowej” lub - następnie - za „państwo socjalistyczne” (art. 1.1.).\nPluralizm polityczny -\nTyp 1.: Zasada ta oznacza, że istnieje wiele ugrupowań politycznych, które ze sobą\nkonkurują oraz mają prawną i realną możliwość dojścia do władzy. Tymczasem w art. 2a.1.\nzapisano, że PZPR jest przewodnią siłą polityczną społeczeństwa.\nTyp 2.: Zasada ta oznacza, że istnieje wiele ugrupowań politycznych, które ze sobą\nkonkurują oraz mają prawną i realną możliwość dojścia do władzy. Tymczasem w art. 2a.2.\nwskazano współdziałanie partii hegemonicznej (PZPR) z pozostałymi ugrupowaniami (ZSL,\nSD) w FJN, określonym jako wspólna płaszczyzna „patriotycznego zespolenia wszystkich\nobywateli”.\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":null,"image":"img/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-7.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/7.2","paper_id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"7.2","points":2,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7.2. (0-2)\nOdnosząc się do rozwiązań prawnych obowiązujących w Rzeczypospolitej Polskiej,\nsformułuj trzy argumenty potwierdzające, że przepis prawny art. 2.2. (z materiału 1.)\nstracił moc obowiązującą.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n6.1.\n6.2.\n7.1.\n7.2.\nMaks. liczba punktów\n1\n1\n2\n2\nUzyskana liczba punktów\nEWOP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7.2. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Wykorzystanie i tworzenie informacji.\nIV. Znajomość zasad i procedur\ndemokracji.\nV. Znajomość podstaw ustroju\nRzeczypospolitej Polskiej.\n23. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej.\n1) Zdający przedstawia konstytucyjne zasady\nustroju państwa.\n(G) 10. Państwo i władza demokratyczna.\n2) Zdający wskazuje różnice w sytuacji\nobywatela w ustroju demokratycznym,\nautorytarnym i totalitarnym.\n(G) 13. Władza ustawodawcza w Polsce.\n1) Zdający przedstawia […] zasady\nfunkcjonowania polskiego parlamentu.\n(G) 16. Samorządy i ich znaczenie.\n1) Zdający uzasadnia potrzebę samorządności\nw państwie demokratycznym i podaje przykłady\ndziałania samorządów […].\nZasady oceniania\n2 pkt - sformułowanie trzech poprawnych argumentów.\n1 pkt - sformułowanie dwóch poprawnych argumentów.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nTyp 1.: Nazwa państwa w przytoczonym przepisie to Polska Rzeczpospolita Ludowa,\na obecna nazwa to Rzeczpospolita Polska.\nTyp 2.: Rady narodowe jako terenowe organy władzy państwowej obecnie nie istnieją,\na ich zadania spełniają m.in. organy samorządu terytorialnego.\nTyp 3.: W obecnej konstytucji zamiast sformułowania „lud” używa się określenia „naród”\n(w znaczeniu politycznym).\nTyp 4.: W świetle obowiązujących unormowań mandat deputowanego jest wolny - nie jest\non prawnie odpowiedzialny przed swymi wyborcami, którzy nie mogą odwołać go w trakcie\ntrwania kadencji.\nTyp 5.: Art. 2.2. pochodzi z konstytucji z 1952 roku, obecnie obowiązuje konstytucja z 1997\nroku.\nTyp 6.: Obecnie centralnym organem przedstawicielskim nie jest tylko sejm - parlament dziś\njest dwuizbowy.","solution":null,"image":"img/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-7.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/8","paper_id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"8","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8. (0-1)\nMapa z wynikami wyborów do Senatu RP z 2023 r. - przynależność kandydatów, którzy\nuzyskali mandaty, do komitetów wyborczych\n% głosów\nmandaty\nKW Prawo i Sprawiedliwość\n34,81%\n34\nKKW Koalicja Obywatelska\n28,91%\n41\nKKW Trzecia Droga\n11,50%\n11\nKW Nowa Lewica\n5,29%\n9\npozostałe komitety wyborcze\n18,65%\n5\nNa podstawie przedstawionych wyników sformułuj argument i kontrargument do tezy:\nWiększościowy system wyborczy sprzyja nadreprezentacji ugrupowań najsilniejszych.\nArgument -\nKontrargument -","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Wykorzystanie i tworzenie informacji.\nIV. Znajomość zasad i procedur\ndemokracji.\n17. Systemy partyjne.\n6) Zdający analizuje argumenty na rzecz\nordynacji większościowej […].\n(G) 12. System wyborczy i partyjny.\n1) Zdający wyjaśnia, jak przeprowadzane są\nw Polsce wybory […] parlamentarne.\nZasady oceniania\n1 pkt - sformułowanie poprawnego argumentu i poprawnego kontrargumentu.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nArgument - Procent głosów oddany na KO (ugrupowanie z drugim wynikiem głosów - blisko\n29%) przełożyło się na nadreprezentację, gdyż ugrupowanie to uzyskało 41% mandatów.\nKontrargument -\nTyp 1.: Procent głosów oddany na PiS (ugrupowanie z najwyższym wynikiem głosów - blisko\n35%) nie przełożyło się na nadreprezentację, gdyż ugrupowanie uzyskało 34% mandatów.\nTyp 2.: Znaczną nadreprezentację uzyskała Nowa Lewica - nieco ponad 5% głosów\nprzełożyło się na uzyskanie 9% mandatów.","solution":null,"image":"img/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/9","paper_id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"9","points":null,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.\nFragmenty konstytucji jednego z państw\nArtykuł 8. Prezydent Republiki powołuje premiera. Decyzję o odwołaniu go z funkcji\npodejmuje w wyniku złożenia przez premiera dymisji rządu.\nNa wniosek premiera powołuje innych członków rządu i ich odwołuje.\nArtykuł 9. Prezydent Republiki przewodniczy Radzie Ministrów. […]\nEWOP-R0_100\nArtykuł 15. Prezydent Republiki jest zwierzchnikiem sił zbrojnych. […]\nArtykuł 68. Prezydent Republiki nie ponosi odpowiedzialności za czynności wykonywane\nw ramach sprawowania swych funkcji, z wyjątkiem zdrady stanu. Może być postawiony\nw stan oskarżenia jedynie przez obydwie izby, identyczną uchwałą przyjętą w głosowaniu\njawnym bezwzględną większością głosów członków wchodzących w ich skład; jest on\nsądzony przez Najwyższy Trybunał Sprawiedliwości.\nlibr.sejm.gov.pl","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/9.1","paper_id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"9.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.1. (0-1)\nDokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych.\nPaństwo, z którego konstytucji pochodzą przytoczone przepisy prawne, to\nA. Republika Włoska.\nB. Federacja Rosyjska.\nC. Republika Francuska.\nD. Stany Zjednoczone Ameryki.","answer":"C","answer_text":"Zadanie 9.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Wykorzystanie i tworzenie informacji.\nIV. Znajomość zasad i procedur\ndemokracji.\n19. Modele ustrojowe państw\ndemokratycznych.\n1) Zdający podaje cechy charakterystyczne\nróżnych modeli ustrojowych państw\ndemokratycznych […].\n2) Zdający charakteryzuje [ustrój] polityczn[y]\n[…] Francji […].\nZasady oceniania\n1 pkt - wskazanie poprawnego dokończenia zdania.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nC.","solution":null,"image":"img/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-9.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/9.2","paper_id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"9.2","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.2. (0-1)\nUzasadnij, że kompetencje głowy państwa wynikające z przedstawionych fragmentów\naktu prawnego są większe niż kompetencje Prezydenta RP. W odpowiedzi odnieś się\ndo jednego z przytoczonych przepisów prawnych oraz do jednego z rozwiązań\nprawnych w analogicznym zakresie obowiązujących w Rzeczypospolitej Polskiej.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 9.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Wykorzystanie i tworzenie informacji.\nIV. Znajomość zasad i procedur\ndemokracji.\nV. Znajomość podstaw ustroju\nRzeczypospolitej Polskiej.\n21. Władza wykonawcza w państwie\ndemokratycznym.\n1) Zdający wyjaśnia, jaką rolę we\nwspółczesnych państwach może pełnić głowa\npaństwa […]\n2) Zdający charakteryzuje […] relacje między\nrządem a głową państwa.\n(ZP) 2. Prawo i sądy.\n3) Zdający […] interpretuje proste przepisy\nprawne.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n1 pkt - sformułowanie poprawnego uzasadnienia.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nPrezydent Republiki ma realny wpływ na Radę Ministrów, której może przewodniczyć,\na Prezydent RP może przewodniczyć tylko Radzie Gabinetowej, która nie ma uprawnień\nRady Ministrów, a tej ostatniej przewodniczy premier.","solution":null,"image":"img/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-9.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/9.3","paper_id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"9.3","points":1,"ptype":"true_false","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9.3. (0-1)\nOceń prawdziwość stwierdzeń dotyczących państwa, z którego konstytucji pochodzą\nprzytoczone przepisy prawne. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F -\njeśli jest fałszywe.\n1.\nPrezydent Republiki jest równocześnie szefem rządu.\nP\nF\n2.\nPrezydent Republiki ponosi odpowiedzialność konstytucyjną przed\nNajwyższym Trybunałem Sprawiedliwości.\nP\nF\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n8.\n9.1.\n9.2.\n9.3.\nMaks. liczba punktów\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba punktów\nEWOP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 9.3. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Wykorzystanie i tworzenie informacji.\nIV. Znajomość zasad i procedur\ndemokracji.\n19. Modele ustrojowe państw\ndemokratycznych.\n1) Zdający podaje cechy charakterystyczne\nróżnych modeli ustrojowych państw\ndemokratycznych […].\n3) Zdający przedstawia zasady\nodpowiedzialności konstytucyjnej i politycznej;\nwskazuje, kto im podlega.\n(ZP) 2. Prawo i sądy.\n3) Zdający […] interpretuje proste przepisy\nprawne.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne ocenienie prawdziwości dwóch stwierdzeń.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\n1. F\n2. P","solution":null,"image":"img/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-9.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/10","paper_id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"10","points":null,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.\nPrzepisy art. 235. Konstytucji RP\n1. Projekt ustawy […] może przedłożyć co najmniej 1/5 ustawowej liczby posłów, Senat lub\nPrezydent Rzeczypospolitej.\n4. Ustawę […] uchwala Sejm większością co najmniej 2/3 głosów w obecności co najmniej\npołowy ustawowej liczby posłów oraz Senat bezwzględną większością głosów w obecności\nco najmniej połowy ustawowej liczby senatorów.\nDz.U. 1997, nr 78, poz. 483, z późn. zm. (stan prawny na 4 lutego 2025 r.).","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/10.1","paper_id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"10.1","points":1,"ptype":"true_false","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.1. (0-1)\nOceń prawdziwość podanych stwierdzeń. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe,\nalbo F - jeśli jest fałszywe.\n1.\nPrzytoczony fragment Konstytucji RP dotyczy kontrolnej funkcji\nlegislatywy.\nP\nF\n2.\nW przypadku obecności ustawowej liczby posłów minimalna liczba\ngłosów potrzebna do uchwalenia ustawy, której dotyczy przytoczony\nfragment Konstytucji RP, wynosi 307.\nP\nF","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Wykorzystanie i tworzenie informacji.\nV. Znajomość podstaw ustroju\nRzeczypospolitej Polskiej.\n20. Władza ustawodawcza w państwie\ndemokratycznym.\n1) Zdający wymienia i ilustruje przykładami\nfunkcje władzy ustawodawczej.\n24. Parlament Rzeczypospolitej Polskiej.\n3) Zdający podaje przykłady stosowania\nw procedurze legislacyjnej polskiego\nparlamentu większości [… ] kwalifikowanej.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne ocenienie prawdziwości dwóch stwierdzeń.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\n1. F\n2. P","solution":null,"image":"img/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-10.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/10.2","paper_id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"10.2","points":2,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10.2. (0-2)\nWyjaśnij, na czym polegają trzy różnice między procesem legislacyjnym ustawy zwykłej\na procesem legislacyjnym ustawy, której dotyczą przytoczone przepisy prawne.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10.2. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Wykorzystanie i tworzenie informacji.\nV. Znajomość podstaw ustroju\nRzeczypospolitej Polskiej.\n23. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej.\n5) Zdający przedstawia procedurę zmiany\nKonstytucji.\n24. Parlament Rzeczypospolitej Polskiej.\n1) Zdający wymienia kompetencje Sejmu\ni Senatu […].\n3) Zdający podaje przykłady stosowania\nw procedurze legislacyjnej polskiego\nparlamentu większości zwykłej, bezwzględnej\ni kwalifikowanej.\n(ZP) 2. Prawo i sądy.\n3) Zdający […] interpretuje proste przepisy\nprawne.\n(G) 13. Władza ustawodawcza w Polsce.\n1) Zdający przedstawia zadania […] polskiego\nparlamentu, w tym sposób tworzenia ustaw.\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne wyjaśnienie trzech różnic.\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie dwóch różnic.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nTyp 1.: Inne są podmioty inicjatywy ustawodawczej, gdyż przy ustawie zwykłej projekt może\nwnieść jeszcze Rada Ministrów.\nTyp 2.: Inne są podmioty inicjatywy ustawodawczej, gdyż przy ustawie zwykłej projekt może\nwnieść jeszcze grupa 100 tys. obywateli.\nTyp 3.: Mniejsza jest liczba posłów, która może wnieść projekt ustawy, w przypadku ustawy\nzwykłej RP wystarczy 15 posłów, a nie - 92.\nTyp 4.: Senat RP w przypadku ustawy o zmianie Konstytucji RP nie ma możliwości\nwniesienia poprawek jak w przypadku ustawy zwykłej - ustawa musi być przezeń uchwalona\nw tym samym brzmieniu, w którym uchwalił ją Sejm RP.\nTyp 5.: Dla ustawy o zmianie Konstytucji RP obowiązują inne terminy, np. uchwalenie ustawy\nprzez Senat RP nie później niż 60 dni od uchwalenia ustawy przez Sejm RP, a w przypadku\nustawy zwykłej Senat RP ma 30 dni.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nTyp 6.: Obowiązują inne większości przy uchwalaniu ustaw w Sejmie RP: co najmniej\n2/3 głosów w ustawie o zmianie Konstytucji RP i większość zwykła w ustawie zwykłej.\nTyp 7.: Obowiązują inne większości przy uchwalaniu ustaw w Senacie RP: większość\nbezwzględna w ustawie o zmianie Konstytucji RP i większość zwykła w ustawie zwykłej.\nTyp 8.: Prezydent RP nie ma możliwości - tak jak w przypadku ustawy zwykłej -\nzawetowania ustawy o zmianie Konstytucji RP ani zwrócenia się do Trybunału\nKonstytucyjnego o zbadanie jej zgodności z Konstytucją RP.\nTyp 9.: Podmioty posiadające inicjatywę ustawodawczą w zakresie ustawy o zmianie\nKonstytucji RP mogą również zażądać przeprowadzenia referendum zatwierdzającego -\nw przypadku, gdy ustawa o zmianie Konstytucji RP dotyczy przepisów rozdziału I, II lub XII,\na taka procedura nie jest przewidziana w przypadku ustawy zwykłej.","solution":null,"image":"img/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-10.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/11","paper_id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"11","points":1,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11. (0-1)\nWybrane akty prawne w Rzeczypospolitej Polskiej\nA. Zarządzenie nr 197 Prezesa Rady Ministrów […] zmieniające zarządzenie w sprawie\nnadania statutu Kancelarii Rady Ministrów.\nB. Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej […] w sprawie wyboru Trybunału Stanu.\nC. Rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii […] w sprawie ewidencji gruntów\ni budynków.\nD. Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej […] o nadaniu odznaczeń.\nDokończ zdanie - wpisz właściwą literę spośród podanych.\nW Dzienniku Ustaw RP został opublikowany wyłącznie akt prawny będący źródłem\npowszechnie obowiązującego prawa - akt prawny oznaczony w materiale literą .\nEWOP-R0_100","answer":"C","answer_text":"Zadanie 11. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Wykorzystanie i tworzenie informacji.\nV. Znajomość podstaw ustroju\nRzeczypospolitej Polskiej.\n30. System prawny Rzeczypospolitej Polskiej.\n1) Zdający opisuje źródła prawa w Polsce oraz\nhierarchię aktów prawnych.\n(ZP) 2. Prawo i sądy.\n3) Zdający wymienia źródła prawa; znajduje\nwskazany akt prawny […].\nZasady oceniania\n1 pkt - wskazanie poprawnego dokończenia zdania.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nC.","solution":null,"image":"img/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/12","paper_id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"12","points":1,"ptype":"true_false","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12. (0-1)\nSchemat. Podatek od towarów i usług\nNa podstawie: slideplayer.pl\nOceń prawdziwość podanych stwierdzeń. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe,\nlub F - jeśli jest fałszywe.\n1.\nSchemat dotyczy jednego z podatków dochodowych.\nP\nF\n2.\nKoszty podatku, którego dotyczy schemat, ponoszą konsumenci.\nP\nF","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Wykorzystanie i tworzenie informacji.\nVI. (G) Rozumienie zasad gospodarki\nrynkowej.\n(G) 28. Gospodarka w skali państwa.\n2) Zdający wymienia najważniejsze dochody\n[…] państwa.\n3) Zdający przedstawia główne rodzaje\npodatków w Polsce (PIT, VAT, CIT) […].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne ocenienie prawdziwości dwóch stwierdzeń.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\n1. F\n2. P","solution":null,"image":"img/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/13","paper_id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"13","points":1,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13. (0-1)\nO decyzji administracyjnej starosty\nStarosta Powiatu Kłodzkiego (woj. dolnośląskie) wydał decyzję o pozbawieniu Jana\nJolickiego - z powodu niestawiennictwa tego ostatniego w określonym terminie do\nPowiatowego Urzędu Pracy - statusu osoby bezrobotnej. Jan Jolicki nie zgodził się z tą\ndecyzją i postanowił napisać odwołanie.\nUzupełnij zdanie. Zaznacz odpowiedź A. albo B. lub C. oraz odpowiedź 1. albo 2.\nW opisanej sytuacji Jan Jolicki powinien skierować odwołanie do\nA.\nSamorządowego Kolegium\nOdwoławczego w Wałbrzychu\nza\npośrednictwem\n1.\nPowiatowego Urzędu\nPracy w Kłodzku.\nB.\nSądu Rejonowego w Kłodzku\n2.\nStarosty Powiatu\nKłodzkiego.\nC.\nDolnośląskiego Wojewódzkiego\nUrzędu Pracy we Wrocławiu\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n10.1. 10.2.\n11.\n12.\n13.\nMaks. liczba punktów\n1\n2\n1\n1\n1\nUzyskana liczba punktów\nEWOP-R0_100","answer":"A","answer_text":"Zadanie 13. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Wykorzystanie i tworzenie informacji.\nIII. Współdziałanie w sprawach\npublicznych.\nV. Znajomość podstaw ustroju\nRzeczypospolitej Polskiej.\n34. Prawo administracyjne.\n2) Zdający […] opisuje przebieg postępowania\nadministracyjnego.\n3) Zdający wyjaśnia, jak odwołać się od decyzji\ni postanowień organów administracyjnych\n(odwołanie […]).\n(ZP) 1. Młody obywatel w urzędzie.\n5) Zdający wyjaśnia, co może zrobić obywatel,\ngdy nie zgadza się z decyzją urzędu.\nZasady oceniania\n1 pkt - wskazanie dwóch poprawnych dokończeń zdania.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nA., 2.","solution":null,"image":"img/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/14","paper_id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"14","points":null,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.\nFragment wyroku sądu\nSygn. akt II K […]/20\nWYROK\nW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ\nSąd Rejonowy […] II Wydział Karny\nw obecności oskarżyciela - prokuratora [działającego zgodnie z art. 335 § 1 kpk -\nkierującego uzgodniony z oskarżonym wniosek o wydanie wyroku skazującego]\npo rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2020 roku sprawy Krzysztofa K. […]\noskarżonego o to, że: w dniu 7 lipca 2020 roku […] działając umyślnie, kierował\nsamochodem osobowym […], będąc w stanie nietrzeźwości [0,74 mg/l oraz 0,71 mg/l\nalkoholu w wydychanym powietrzu], po drodze publicznej; tj. o przestępstwo z art.\n178a § 1 kk [zagrożone wówczas co najwyżej karą pozbawienia wolności do lat 2].\nORZEKA: […]\nII. na podstawie art. 43a § 2 kk orzeka od oskarżonego świadczenie pieniężne […] na\nrzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej […];\nIII. na podstawie art. 42 § 2 kk orzeka wobec oskarżonego […] zakaz prowadzenia\npojazdów mechanicznych w ruchu lądowym […]. […]\nNa podstawie: orzeczenia.ms.gov.pl","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/14.1","paper_id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"14.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.1. (0-1)\nDokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych.\nW przytoczonym fragmencie wyroku podkreślono nazwy instrumentów prawnych zaliczanych\nw Kodeksie karnym do\nA. kar.\nB. środków karnych.\nC. środków kompensacyjnych.\nD. środków zabezpieczających.","answer":"B","answer_text":"Zadanie 14.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Wykorzystanie i tworzenie informacji.\nV. Znajomość podstaw ustroju\nRzeczypospolitej Polskiej.\n33. Prawo karne.\n3) Zdający przedstawia kary i środki karne\nobowiązujące w polskim prawie […].\nZasady oceniania\n1 pkt - wskazanie poprawnego dokończenia zdania.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nB.","solution":null,"image":"img/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-14.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/14.2","paper_id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"14.2","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14.2. (0-1)\nRozstrzygnij, czy popełnione przestępstwo było zbrodnią czy występkiem. Odpowiedź\nuzasadnij, odnosząc się do przytoczonego fragmentu wyroku oraz do jednego\nz rozwiązań prawnych obowiązujących w Rzeczypospolitej Polskiej.\nRozstrzygnięcie -\nUzasadnienie -\nEWOP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Wykorzystanie i tworzenie informacji.\nV. Znajomość podstaw ustroju\nRzeczypospolitej Polskiej.\n33. Prawo karne.\n1) Zdający stosuje w analizie przypadku\npodstawowe pojęcia i zasady prawa karnego\n([…] zbrodnia i występek […]).\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie i sformułowanie poprawnego uzasadnienia.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nPrzykładowa odpowiedź\nRozstrzygnięcie - występek.\nUzasadnienie -\nTyp 1.: Zbrodnia to przestępstwo zagrożone karą pozbawienia wolności na czas nie krótszy\nniż 3 lata, a w analizowanym przypadku nawet maksymalna kara pozbawienia wolności była\nniższa.\nTyp 2.: Sąd rejonowy nie orzeka w sprawach o popełnienie zbrodni - sprawy takie toczą się\nprzed sądami okręgowymi.\nTyp 3.: W przypadku zbrodni prokurator nie może występować z wnioskiem uzgodnionym\nz oskarżonym (jak było w analizowanym przypadku), a musi wystąpić z aktem oskarżenia.","solution":null,"image":"img/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-14.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/15","paper_id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"15","points":3,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15. (0-3)\nMateriał 1. Opis sprawy - na podstawie uzasadnienia z pisma procesowego\nŻaklina Żarocka (zamieszkała i prowadząca działalność gospodarczą przy ul. Ostrej 10\nw Augustowie) jest wdową po zmarłym w lipcu 2023 r. Ambrożym Żarockim. Spadkodawca\nw styczniu 2022 r. przeprowadził się do swojej byłej żony Budzisławy Żarockiej - do domu\nprzy ul. Michała Kajki 777 w Olsztynie, gdzie mieszkał aż do śmierci. Z kolei w grudniu\n2022 r. sporządził w Olsztynie testament, w którym jedynym spadkobiercą uczynił swoje\njedyne dziecko - córkę Pamelę Palicką (zamieszkałą przy ul. Zgody 50 w Łomży), przy tym\nnie zawarł tam formuły o wydziedziczeniu żony. Wartość majątku pozostawionego przez\nAmbrożego została oszacowana na 360 tys. złotych.\nMateriał 2. Przepisy prawne z kodeksów obowiązujących w Rzeczypospolitej Polskiej\nPrzepis 1. Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do\nspadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli\nzstępny uprawniony jest małoletni - dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu\nprzypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach - połowa wartości tego\nudziału (zachowek).\nPrzepis 2. Do właściwości sądów okręgowych należą sprawy: […] o prawa majątkowe,\nw których wartość przedmiotu sporu przewyższa sto tysięcy złotych […].\nPrzepis 3. Powództwo z tytułu dziedziczenia, zachowku […] wytacza się wyłącznie przed sąd\nostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy […].\nDz.U. 1964, nr 16, poz. 93, z późn. zm.; Dz.U. 1964, nr 43, poz. 296, z późn. zm.\n(stan prawny na 4 lutego 2025 r.).\nMateriał 3. Właściwość terytorialna sądów powszechnych dla adresów podanych powyżej\n- Augustów, ul. Ostra: Sąd Rejonowy w Augustowie i Sąd Okręgowy w Suwałkach;\n- Łomża, ul. Zgody: Sąd Rejonowy w Łomży i Sąd Okręgowy w Łomży;\n- Olsztyn, ul. Michała Kajki: Sąd Rejonowy w Olsztynie i Sąd Okręgowy w Olsztynie.\nNa podstawie materiałów uzupełnij fragment pozwu osoby, która została pominięta\nw testamencie, a byłaby powołana do spadku z ustawy - wpisz nazwy (1., 2. i 3.),\nimiona i nazwiska (4. i 5.) oraz wartość przedmiotu sporu (6.). Ubiegaj się\no maksymalną sumę przewidzianą prawem.\nSąd [1. NAZWA SĄDU]\nw [2. NAZWA MIASTA]\nWydział [3. NAZWA WYDZIAŁU]\nPowód: [4. IMIĘ I NAZWISKO]\nPozwany: [5. IMIĘ I NAZWISKO]\nWartość przedmiotu sporu [6.]: złotych\nP O Z E W O Z AC H O W E K\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n14.1. 14.2.\n15.\nMaks. liczba punktów\n1\n1\n3\nUzyskana liczba punktów\nEWOP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 15. (0-3)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Wykorzystanie i tworzenie informacji.\nIII. Współdziałanie w sprawach\npublicznych.\nV. Znajomość podstaw ustroju\nRzeczypospolitej Polskiej.\n32. Prawo cywilne i rodzinne.\n1) Zdający rozpoznaje sprawy regulowane\nprzez prawo […] spadkowe.\n35. Obywatel wobec prawa.\n1) Zdający odnajduje w odpowiednim akcie\nprawnym przepis dotyczący wybranego kazusu\nprawnego i interpretuje go […].\n3) Zdający pisze fikcyjny pozew […].\n(ZP) 2. Prawo i sądy.\n3) Zdający […] interpretuje proste przepisy\nprawne.\n4) Zdający […] wskazuje, w jakim kodeksie\nmożna znaleźć przepisy dotyczące konkretnej\nsprawy.\n6) Zdający przedstawia uczestników i przebieg\nprocesu sądowego: cywilnego […].\n8) Zdający pisze pozew […].\nZasady oceniania\n3 pkt - poprawne uzupełnienie sześciu luk.\n2 pkt -\n1 pkt -\npoprawne uzupełnienie pięciu lub czterech luk.\npoprawne uzupełnienie trzech lub dwóch luk.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\n1. Rejonowy\n2. Olsztynie\n3. Cywilny\n4. Żaklina Żarocka\n5. Pamela Palicka\n6. 90000 zł","solution":null,"image":"img/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/16","paper_id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"16","points":null,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16.\nTekst. O Konwencji ramowej o ochronie mniejszości narodowych\nKraje Rady Europy zobowiązały się w art. 15 Konwencji ramowej o ochronie mniejszości\nnarodowych z 1995 r. do stworzenia warunków niezbędnych dla „rzeczywistego\nuczestniczenia przez osoby należące do mniejszości narodowych w życiu kulturalnym,\nspołecznym i gospodarczym, jak również w sprawach publicznych, które ich dotyczą”. Art. 4\n[tego dokumentu] dopuszcza wprowadzenie instrumentów prawnych preferencyjnych […] dla\nosób należących do mniejszości, uznając, że nie będą to akty dyskryminacji wobec [innych].\nE. Nawrocka, T. Skwarek, Ochrona praw mniejszości narodowych w systemach wyborczych państw Rady\nEuropy, USA, Kanady i Australii, Kancelaria Senatu, Biuro Analiz, Dokumentacji i Korespondencji, bdw.\nOpisy sytuacji\nOpis A. Anna mieszka i studiuje w Lublinie, a jej rodzina pozostała w Baranowiczach\nw Republice Białorusi. Anna ma Kartę Polaka i korzysta z wynikających z niej uprawnień.\nOpis B. Roman to Białorusin mieszkający w Hajnówce w województwie podlaskim. Jest\nczłonkiem jednej z partii politycznych działających w Polsce.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/16.1","paper_id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"16.1","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16.1. (0-1)\nRozstrzygnij, która z przedstawionych osób nie ma w Rzeczypospolitej Polskiej statusu\nprawnego określonego w konwencji wskazanej w tekście. Odpowiedź uzasadnij.\nRozstrzygnięcie - osoba przedstawiona w opisie\nUzasadnienie -","answer":null,"answer_text":"Zadanie 16.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Wykorzystanie i tworzenie informacji.\nIV. Znajomość zasad i procedur\ndemokracji.\n11. Obywatel i obywatelstwo.\n2) Zdający wyjaśnia, czym obywatelstwo różni\nsię od narodowości.\n(G) 8. Naród i mniejszości narodowe.\n1) Zdający wyjaśnia, […] czym obywatelstwo\nróżni się od narodowości.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie i sformułowanie poprawnego uzasadnienia.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nRozstrzygnięcie - osoba przedstawiona w opisie A.\nUzasadnienie -\nTyp. 1.: Anna nie jest obywatelką Polski, a status mniejszości narodowej w Polsce mogą\nmieć tylko obywatele polscy (identyfikujący się z inną niż polska wspólnotą narodową).\nTyp. 2.: Posiadanie przez Annę Karty Polaka świadczy o jej polskiej identyfikacji (i zarazem\nbraku posiadania obywatelstwa polskiego), a zatem Anna nie jest przedstawicielką\nmniejszości narodowej w Polsce.\nTyp. 3.: Roman jest określony jako Białorusin (a jego miejsce zamieszkania jest\ncharakterystyczne dla zwartego skupiska mniejszości białoruskiej w Polsce), który ma\nobywatelstwo polskie. Zatem to on jest przedstawicielem wskazanej w tekście mniejszości.","solution":null,"image":"img/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-16.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/16.2","paper_id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"16.2","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16.2. (0-1)\nWyjaśnij, na czym polega rozwiązanie prawne funkcjonujące w wyborach\nparlamentarnych w Rzeczypospolitej Polskiej będące przykładem instrumentu\nprawnego wskazanego w podkreślonym fragmencie tekstu.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 16.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Wykorzystanie i tworzenie informacji.\nV. Znajomość podstaw ustroju\nRzeczypospolitej Polskiej.\nVI. (ZP) Znajomość praw człowieka\ni sposobów ich ochrony.\n6. Naród, ojczyzna i mniejszości narodowe.\n4) Zdający charakteryzuje mniejszości\nnarodowe […] w Polsce […]; wymienia prawa,\nktóre im przysługują.\n25. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej.\n2) Zdający wyjaśnia różnice między\nordynacjami wyborów parlamentarnych […]\nw Polsce.\nZasady oceniania\n1 pkt - sformułowanie poprawnego wyjaśnienia.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nKomitety wyborcze wyborców mniejszości narodowych są zwolnione z wymogu osiągnięcia\nprogu wyborczego w skali kraju w wyborach do Sejmu RP, by móc uczestniczyć w podziale\nmandatów w danym okręgu.\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":null,"image":"img/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-16.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/16.3","paper_id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"16.3","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16.3. (0-1)\nRozstrzygnij, czy konwencja wskazana w tekście jest źródłem prawa wtórnego Unii\nEuropejskiej. Odpowiedź uzasadnij.\nRozstrzygnięcie -\nUzasadnienie -\nEWOP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 16.3. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Wykorzystanie i tworzenie informacji.\nVI. (ZR) Dostrzeganie współzależności\nwe współczesnym świecie.\n38. Światowy i europejski system ochrony praw\nczłowieka.\n3) Zdający charakteryzuje systemy ochrony\npraw człowieka w ramach Rady Europy […].\n43. Integracja europejska.\n7) Zdający przedstawia cele, genezę i zasady\ndziałania Rady Europy […].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie i sformułowanie poprawnego uzasadnienia.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nRozstrzygnięcie - Nie.\nUzasadnienie -\nTyp. 1.: Prawo wtórne Unii Europejskiej tworzone jest przez organy / instytucje UE,\ntymczasem konwencja wskazana w tekście przyjęta została przez Radę Europy, która jest\nniezależną od UE organizacją międzynarodową.\nTyp. 2.: Do prawa wtórnego UE należą opinie, dyrektywy, rozporządzenia, decyzje\ni zalecenia.","solution":null,"image":"img/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-16.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/17","paper_id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"17","points":null,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17.\nMateriał 1. Fragmenty paktu dotyczącego praw i wolności człowieka I generacji\nArt. 2.3. Każde z Państw Stron niniejszego Paktu zobowiązuje się:\na) zapewnić każdej osobie, której prawa lub wolności uznane w niniejszym Pakcie zostały\nnaruszone, skuteczny środek ochrony prawnej […].\nArt. 7. Nikt nie będzie poddawany torturom lub okrutnemu albo poniżającemu traktowaniu lub\nkaraniu […].\nArt. 9.4. Każdy pozbawiony wolności przez aresztowanie lub zatrzymanie ma prawo\nodwołania się do sądu w celu niezwłocznego orzeczenia przez sąd o legalności zatrzymania\ni zarządzenia zwolnienia, jeżeli to zatrzymanie okaże się bezprawne.\nDz.U. 1977, nr 38, poz. 167.\nMateriał 2. Fragmenty paktu dotyczącego praw i wolności człowieka II generacji\nArt. 2.1. Każde z Państw Stron niniejszego Paktu zobowiązuje się podjąć odpowiednie kroki\nindywidualnie i w ramach pomocy i współpracy międzynarodowej, w szczególności\nw dziedzinie gospodarki i techniki, wykorzystując maksymalnie dostępne mu środki, w celu\nstopniowego osiągnięcia pełnej realizacji praw uznanych w niniejszym Pakcie wszelkimi\nodpowiednimi sposobami […].\nArt. 11.1. Państwa Strony niniejszego Paktu uznają prawo każdego do odpowiedniego\npoziomu życia […] oraz do stałego polepszania warunków bytowych. Państwa Strony\npodejmą odpowiednie kroki w celu zapewnienia realizacji tego prawa […].\nDz.U. 1977, nr 38, poz. 169.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/17.1","paper_id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"17.1","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17.1. (0-1)\nOdnosząc się do obu materiałów, wyjaśnij, na czym polega różnica między ochroną\npraw i wolności człowieka I generacji a ochroną praw i wolności człowieka II generacji.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 17.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Wykorzystanie i tworzenie informacji.\nVI. (ZP) Znajomość praw człowieka\ni sposobów ich ochrony.\n36. Prawa człowieka.\n3) Zdający rozróżnia prawa i wolności osobiste,\npolityczne oraz ekonomiczne, społeczne\ni kulturalne […].\n37. Ochrona praw człowieka w Polsce.\n2) Zdający rozważa dylematy związane\nz prawami socjalnymi i sposobem ich realizacji\nprzez państwo.\n38. Światowy i europejski system ochrony praw\nczłowieka.\n1) Zdający opisuje system ochrony praw\nczłowieka funkcjonujący na mocy […]\nMiędzynarodowych Paktów Praw Człowieka\nNarodów Zjednoczonych.\n(ZP) 2. Prawo i sądy.\n3) Zdający […] interpretuje proste przepisy\nprawne.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie różnicy.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nTyp 1.: W przypadku praw z umowy 1. (pakt praw obywatelskich i politycznych) państwa są\nzobowiązane bezwzględnie do ich przestrzegania, a w przypadku praw z umowy 2. (pakt\npraw gospodarczych, społecznych i kulturalnych) państwa powinny dołożyć wszelkich starań,\nby je stopniowo urzeczywistnić.\nTyp 2.: W przytoczonym fragmencie umowy 1. mamy dwukrotnie wskazanie na skuteczny\nśrodek ochrony prawnej (np. sądowy) w sytuacji naruszenia praw lub wolności, natomiast\nw przytoczonym fragmencie umowy 2. dwukrotnie mowa o krokach, które państwa podejmą\nw kierunku realizacji praw.","solution":null,"image":"img/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-17.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/17.2","paper_id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"17.2","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17.2. (0-1)\nUzupełnij zdanie - wpisz pełną polską nazwę organizacji międzynarodowej.\nFragmenty przytoczone w obu materiałach pochodzą z paktów przyjętych w roku 1966 przez\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n16.1. 16.2. 16.3. 17.1. 17.2.\nMaks. liczba punktów\n1\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba punktów\nEWOP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 17.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Wykorzystanie i tworzenie informacji.\nVI. (ZP) Znajomość praw człowieka\ni sposobów ich ochrony.\n38. Światowy i europejski system ochrony praw\nczłowieka.\n1) Zdający opisuje system ochrony praw\nczłowieka funkcjonujący na mocy […]\nMiędzynarodowych Paktów Praw Człowieka\nNarodów Zjednoczonych.\n42. Systemy bezpieczeństwa i współpracy.\n2) Zdający opisuje cele i metody działania ONZ\n[…].\nZasady oceniania\n1 pkt - podanie poprawnej nazwy.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nOrganizację Narodów Zjednoczonych","solution":null,"image":"img/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-17.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":19,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/18","paper_id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"18","points":null,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18.\nTabela. Postawy społeczeństwa polskiego wobec przynależności Polski do NATO a stopień\ndeklarowanego zainteresowania polityką (marzec 2022 r.; w procentach)\nCzy osobiście popiera Pan(i)\nprzynależność Polski do NATO?\nJak określił(a)by Pan(i) swoje zainteresowanie polityką?\nbardzo duże\nduże\nśrednie niewielkie\nżadne\nZdecydowanie popieram.\n91\n84\n80\n65\n46\nRaczej popieram.\n9\n15\n17\n25\n24\nJest mi to obojętne.\n0\n0\n2\n6\n8\nJestem przeciwny(a).\n0\n0\n1\n0\n3\nTrudno powiedzieć.\n0\n1\n1\n4\n19\nWykres. Odpowiedzi na pytanie: Czy osobiście popiera Pan(i) przynależność Polski do\nNATO? (luty 2014 r. - marzec 2022 r.; w procentach)\nNa wykresie pominięto\nodpowiedzi:\n„Jestem przeciwny.”\noraz\n„Trudno powiedzieć.”.\nNa podstawie: Stosunek do NATO i obecności wojsk sojuszniczych w Polsce,\n„Komunikat z Badań CBOS” 2022, nr 40, s. 3-4.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/18.1","paper_id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"18.1","points":1,"ptype":"true_false","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18.1. (0-1)\nNa podstawie danych z wykresu oceń prawdziwość podanych stwierdzeń. Zaznacz P,\njeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1.\nW latach 2016-2019 odsetek obojętnych wobec przynależności Polski do\nNATO systematycznie wzrastał.\nP\nF\n2.\nW marcu 2022 roku poziom poparcia dla przynależności Polski do NATO\nbył - w porównaniu z lutym 2014 roku - o ponad 50% wyższy.\nP\nF","answer":null,"answer_text":"Zadanie 18.1. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Wykorzystanie i tworzenie informacji.\n13. Opinia publiczna.\n3) Zdający odczytuje i interpretuje […] wykresy\nprezentujące wyniki badania opinii publicznej.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne ocenienie prawdziwości dwóch stwierdzeń.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\n1. F\n2. P\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":null,"image":"img/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-18.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/18.2","paper_id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"18.2","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18.2. (0-1)\nSformułuj wniosek dotyczący związku między zmiennymi zawartymi w tabeli -\nzainteresowaniem polityką a poparciem dla członkostwa Polski w NATO. Odpowiedź\nuzasadnij, przytaczając dane.\nEWOP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 18.2. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Wykorzystanie i tworzenie informacji.\n13. Opinia publiczna.\n3) Zdający odczytuje i interpretuje tabele […]\nprezentujące wyniki badania opinii publicznej.\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne sformułowanie wniosku i jego uzasadnienia.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nTyp 1.: Zdecydowane poparcie dla przynależności Polski do NATO rośnie wraz ze wzrostem\ndeklarowanego zainteresowania polityką. Wynosi ono od 46% (wśród deklarujących brak\nzainteresowania polityką) poprzez 65%, 80% i 84% do 91% (wśród deklarujących bardzo\nduże zainteresowanie polityką).\nTyp 2.: Poparcie dla przynależności Polski do NATO rośnie wraz ze wzrostem\ndeklarowanego zainteresowania polityką. Wynosi ono - sumując popierających\nzdecydowanie i raczej - od 70% (u deklarujących brak zainteresowania polityką) poprzez\n90%, 97% i 99% do 100% (u deklarujących bardzo duże zainteresowanie polityką).\nTyp 3.: Im mniejszy poziom zainteresowania polityką, tym mniejszy odsetek odpowiedzi\noznaczających zdecydowanie poparcie dla udziału Polski w NATO - wynosi on tylko 46%\nu deklarujących brak zainteresowania polityką a aż 91% u deklarujących zainteresowanie\nbardzo duże.\nTyp 4.: Im większy poziom zainteresowania polityką, tym większy odsetek odpowiedzi\noznaczających zdecydowanie poparcie dla udziału Polski w NATO. Dla deklarujących brak\nzainteresowania polityką jest to 46%, dla deklarujących zainteresowanie niewielkie - 65%,\nśrednie - 80%, duże - 84% i bardzo duże - 91%.","solution":null,"image":"img/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-18.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/18.3","paper_id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"18.3","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18.3. (0-1)\nSformułuj argumenty do tezy: Dwa największe wzrosty poparcia dla członkostwa\nPolski w NATO mogą być uwarunkowane sytuacją międzynarodową.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 18.3. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Wykorzystanie i tworzenie informacji.\nII. Rozpoznawanie i rozwiązywanie\nproblemów.\nVI. (ZR) Dostrzeganie współzależności\nwe współczesnym świecie.\n13. Opinia publiczna.\n3) Zdający odczytuje i interpretuje […] wykresy\nprezentujące wyniki badania opinii publicznej.\n40. Stosunki międzynarodowe w wymiarze\nglobalnym.\n2) Zdający charakteryzuje na przykładach\nnajczęściej stosowane metody rozwiązywania\nsporów między państwami.\n5) Zdający wskazuje i wyjaśnia przyczyny\nkonfliktów zbrojnych we współczesnym\nświecie.\n(G) 22. Współpraca i konflikty\nmiędzynarodowe.\n2) Zdający wskazuje na mapie miejsca\nnajpoważniejszych konfliktów\nmiędzynarodowych […].\nZasady oceniania\n1 pkt - sformułowanie dwóch poprawnych argumentów.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\n- Znaczny wzrost w stosunku do poprzedniego badania mamy w kwietniu 2014 roku, co\nmożna wiązać z naruszeniem przez Rosję integralności terytorialnej Ukrainy, m.in. aneksją\nKrymu.\n- Znaczny wzrost w stosunku do poprzedniego badania mamy w marcu 2022 roku, co\nmożna wiązać z pełnoskalową agresją Rosji na terytorium Ukrainy rozpoczętą w lutym tego\nroku.","solution":null,"image":"img/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-18.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/19","paper_id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"19","points":null,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19.\nFragment artykułu 9c jednego z traktatów\n4. Od 1 listopada 2014 roku większość kwalifikowana stanowi co najmniej 55% członków\nRady, jednak nie mniej niż piętnastu z nich, reprezentujących Państwa Członkowskie,\nktórych łączna liczba ludności stanowi co najmniej 65% ludności Unii.\nMniejszość blokująca musi obejmować co najmniej czterech członków Rady, w przeciwnym\nrazie uznaje się, że większość kwalifikowana została osiągnięta.\nDz.U. UE […], C306/01.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-19.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/19.1","paper_id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"19.1","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19.1. (0-1)\nDokończ zdanie - wpisz nazwę miasta.\nPrzytoczone przepisy prawne zostały po raz pierwszy wprowadzone do prawodawstwa\nunijnego na mocy traktatu z","answer":null,"answer_text":"Zadanie 19.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Wykorzystanie i tworzenie informacji.\nVI. (ZR) Dostrzeganie współzależności\nwe współczesnym świecie.\n43. Integracja europejska.\n4) Zdający wyjaśnia, jak tworzone jest prawo\nunijne, oraz wymienia najważniejsze\npostanowienia traktatów obowiązujących w Unii\nEuropejskiej.\n(G) 20. Integracja europejska.\n1) Zdający przedstawia cele i etapy integracji\neuropejskiej (traktaty rzymskie, traktaty\nz Maastricht, Nicei, Lizbony).\nZasady oceniania\n1 pkt - podanie poprawnej nazwy.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nLizbony","solution":null,"image":"img/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-19.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/19.2","paper_id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"19.2","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19.2. (0-1)\nSformułuj argument do tezy: Przytoczone przepisy prawne przyczyniają się do\npogłębiania procesu jednoczenia Europy.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n18.1. 18.2. 18.3. 19.1. 19.2.\nMaks. liczba punktów\n1\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba punktów\nEWOP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 19.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Wykorzystanie i tworzenie informacji.\nII. Rozpoznawanie i rozwiązywanie\nproblemów.\nVI. (ZR) Dostrzeganie współzależności\nwe współczesnym świecie.\n43. Integracja europejska.\n2) Zdający przedstawia sposoby podejmowania\ndecyzji politycznych i gospodarczych w Unii\nEuropejskiej, odnosząc je do zasad\npomocniczości i solidarności.\n6) Zdający rozważa dylematy związane\nz dalszym rozszerzaniem i reformą Unii\nEuropejskiej.\n(ZP) 2. Prawo i sądy.\n3) Zdający […] interpretuje proste przepisy\nprawne.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n1 pkt - sformułowanie poprawnego argumentu.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nTyp 1.: Przepisy o większości kwalifikowanej zachęcają do budowania porozumień między\npaństwami w określonych sprawach, co może sprzyjać pogłębianiu jednoczenia.\nTyp 2.: Powstanie mniejszości blokującej może być wskazówką/szansą na ponowne\nzanalizowanie spornej kwestii, co może sprzyjać pogłębianiu jednoczenia.\nTyp 3.: Można łatwiej niż wcześniej, gdy obowiązywała jednomyślność, podejmować decyzje\nsprzyjające jednoczeniu - przepisy wskazują na większość kwalifikowaną 15/27 (jeśli\nodpowiada to min. 65% ludności).","solution":null,"image":"img/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-19.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/20","paper_id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"20","points":null,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20.\nFragment mapy politycznej Europy, Afryki i Azji - formy współpracy państw","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-20.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":22,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/20.1","paper_id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"20.1","points":1,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20.1. (0-1)\nDokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych.\nCzerwoną sygnaturą (znakiem ) zaznaczono na mapie przynależność państw do\nA. Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie.\nB. Inicjatywy Trójmorza.\nC. strefy Schengen.\nD. strefy euro.","answer":"C","answer_text":"Zadanie 20.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Wykorzystanie i tworzenie informacji.\nVI. (ZR) Dostrzeganie współzależności\nwe współczesnym świecie.\n43. Integracja europejska.\n1) Zdający omawia […] przebieg integracji\neuropejskiej ([…] fazy integracji).\n(ZP) 4. Edukacja i praca w Polsce i Unii\nEuropejskiej.\n5) Zdający wyjaśnia, co wynika z wejścia Polski\ndo strefy Schengen; zna zasady […]\npodróżowania po Europie […].\nZasady oceniania\n1 pkt - wskazanie poprawnego dokończenia zdania.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nC.","solution":null,"image":"img/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-20.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":22,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/20.2","paper_id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"20.2","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20.2. (0-1)\nW odniesieniu do jednej z form współpracy międzynarodowej wyjaśnij przyczynę\noznaczenia państw na mapie różnymi kolorami (\ni\n).\nEWOP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 20.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Wykorzystanie i tworzenie informacji.\nVI. (ZR) Dostrzeganie współzależności\nwe współczesnym świecie.\n43. Integracja europejska.\n1) Zdający omawia […] przebieg integracji\neuropejskiej ([…] fazy integracji).\n(G) 20. Integracja europejska.\n5) Zdający wskazuje na mapie członków Unii\nEuropejskiej […].\nZasady oceniania\n1 pkt - sformułowanie poprawnego wyjaśnienia.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nKolorem niebieskim oznaczono państwa członkowskie UE, natomiast żółtym - te, które nie\nsą członkami tej organizacji.","solution":null,"image":"img/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-20.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":22,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/21","paper_id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"21","points":null,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 21.\nTekst 1. O jednym z konfliktów zbrojnych\nIch przeciwnikami byli bojownicy, którzy bronili swego kraju, tradycyjnego stylu życia, swojej\nniepodległości i religii, co dawało im motywację do najwyższego poświęcenia. Ponadto nie\nbali się śmierci, a oprócz odwagi, której dowody dawali nieraz na polu bitwy, wysoko cenili\nhonor, który nie był dla nich pojęciem abstrakcyjnym, lecz istotnym składnikiem ich\nwyobrażenia o samych sobie. Toteż szybko stało się jasne, że wojna […] na pewno nie\nbędzie dla Związku Sowieckiego wojną błyskawiczną. Dopóki […] mudżahedini mieli dostęp\ndo swoich pakistańskich baz - a nigdy nie udało się ich od nich odciąć - mogli liczyć na\nciągły napływ nowych bojowników ze wszystkich krajów muzułmańskich, na pomoc\n[monarchii] naftowych Zatoki Perskiej oraz na wsparcie tajnych służb Pakistanu i Stanów\nZjednoczonych.\nE. Barnavi, K. Pomian, Rewolucja europejska 1945-2007, Warszawa 2011, s. 127.\nTekst 2. O polskim udziale w misji wojskowej\nZakończenie polskiego udziału w operacji „Trwała Wolność”, które nastąpiło 25 kwietnia\n2007 r., nie oznaczało końca obecności Polaków u stóp Hindukuszu. Sytuacja wymagała\nciągłej obecności wojsk międzynarodowych, tym razem w ramach Międzynarodowych Sił\nWsparcia Bezpieczeństwa - ISAF, w których polscy żołnierze uczestniczyli przez piętnaście\nzmian, w latach 2007-2014. Głównym celem obecności koalicji sił międzynarodowych było\nustabilizowanie sytuacji wewnętrznej, poprawa warunków bezpieczeństwa oraz wsparcie dla\nwładz lokalnych, co miało ułatwić normalizację życia w tym kraju.\nNa podstawie: www.wojsko-polskie.pl","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-21.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":23,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/21.1","paper_id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"21.1","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 21.1. (0-1)\nPodaj nazwę państwa, na którego terytorium miały miejsce wydarzenia przedstawione\nw obu tekstach.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 21.1. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Wykorzystanie i tworzenie informacji.\nVI. (ZR) Dostrzeganie współzależności\nwe współczesnym świecie.\n40. Stosunki międzynarodowe w wymiarze\nglobalnym.\n7) Zdający wymienia konflikty, którym\ntowarzyszy terroryzm […]\n(G) 22. Współpraca i konflikty\nmiędzynarodowe.\n2) Zdający wskazuje na mapie miejsca\nnajpoważniejszych konfliktów\nmiędzynarodowych […].\nZasady oceniania\n1 pkt - podanie poprawnej nazwy.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nTyp 1.: Afganistan\nTyp 2.: Islamski Emirat Afganistanu","solution":null,"image":"img/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-21.1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":23,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/21.2","paper_id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"21.2","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 21.2. (0-1)\nSformułuj argument i kontrargument do tezy: Obecność sił międzynarodowych,\nwskazana w tekście 2., była w tym państwie konsekwencją wydarzeń przedstawionych\nw tekście 1.\nArgument -\nKontrargument -\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n20.1. 20.2. 21.1. 21.2.\nMaks. liczba punktów\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba punktów\nEWOP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 21.2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Wykorzystanie i tworzenie informacji.\nII. Rozpoznawanie i rozwiązywanie\nproblemów.\nVI. (ZR) Dostrzeganie współzależności\nwe współczesnym świecie.\n40. Stosunki międzynarodowe w wymiarze\nglobalnym.\n5) Zdający wskazuje i wyjaśnia przyczyny\nkonfliktów zbrojnych we współczesnym\nświecie.\n42. Systemy bezpieczeństwa i współpracy.\n1) Zdający charakteryzuje przemiany, jakie\nnastąpiły w Europie i na świecie po upadku\nkomunizmu.\n4) Zdający […] wymienia najważniejsze\noperacje wojskowe [NATO].\n6) Zdający ocenia wpływ członkostwa w NATO\nna pozycję międzynarodową […] Polski.\n44. Europa wśród światowych mocarstw.\n4) Zdający przedstawia na przykładach\nznaczenie supermocarstw […] dla ładu\nświatowego.\nZasady oceniania\n1 pkt - sformułowanie poprawnego argumentu i poprawnego kontrargumentu.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nPrzykładowa odpowiedź\nArgument - Następstwem radzieckiej interwencji i wojny, także domowej, było przejęcie\nwładzy przez fundamentalistów islamskich, a celem misji ISAF była normalizacja życia w tym\npaństwie po obaleniu władzy tych fundamentalistów.\nKontrargument - Tekst 1. dotyczy interwencji radzieckiej w Afganistanie a zatem lat 80.,\nnatomiast misja i operacja z tekstu 2. miały miejsce już w XXI wieku.","solution":null,"image":"img/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-21.2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":23,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/22","paper_id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"22","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 22. (0-1)\nRysunek satyryczny.\nNa podstawie: kwejk.pl\nWyjaśnij sens rysunku, odnosząc się do elementów graficznych tego rysunku oraz do\nsytuacji międzynarodowej.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 22. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Wykorzystanie i tworzenie informacji.\nII. Rozpoznawanie i rozwiązywanie\nproblemów.\nVI. (ZR) Dostrzeganie współzależności\nwe współczesnym świecie.\n40. Stosunki międzynarodowe w wymiarze\nglobalnym.\n2) Zdający charakteryzuje na przykładach\nnajczęściej stosowane metody rozwiązywania\nsporów między państwami;\n42. Systemy bezpieczeństwa i współpracy.\n1) Zdający charakteryzuje przemiany, jakie\nnastąpiły w Europie i na świecie po upadku\nkomunizmu.\n44. Europa wśród światowych mocarstw.\n4) Zdający przedstawia na przykładach\nznaczenie supermocarstw i mocarstw\nregionalnych dla ładu światowego.\nZasady oceniania\n1 pkt - sformułowanie poprawnego wyjaśnienia.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nPołączenie flag Tajwanu i Chin, w wyniku czego powstaje flaga Chin, świadczy o\nsatyrycznym charakterze grafiki. Ma to związek z próbą podporządkowania Tajwanu\n(Republiki Chińskiej na Tajwanie) przez Chiny (Chińską Republikę Ludową). ChRL wyznaje\nzasadę jednych Chin, a tzw. zjednoczenie realnie oznaczałoby wcielenie do ChRL.","solution":null,"image":"img/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-22.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":24,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/23","paper_id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"23","points":12,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 23. (0-12)\nWybierz jeden z podanych tematów i napisz wypracowanie.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 23. (0-12)\nZasady oceniania\nPoziom III - WARTOŚĆ MERYTORYCZNA 12 PKT\nZdający w pełni scharakteryzował cztery istotne dla danego\ntematu aspekty zagadnienia.\n5) Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie różnych\naspektów danego problemu do jego opisu w szerszym\nkontekście interpretacyjnym, wykazał się znajomością\nlicznych pojęć związanych z tematem.\nPOPRAWNOŚĆ\nMERYTORYCZNA\nZdający nie popełnił\nżadnego błędu\nmerytorycznego.\nSELEKCJA INFORMACJI\nZdający przeprowadził\npoprawną selekcję\ni hierarchizację informacji\n(nie zamieścił w pracy\nfragmentów\nniezwiązanych\nz tematem).\nJĘZYK, STYL I KOMPOZYCJA\nZdający zaprezentował\nwywód w pełni spójny,\nharmonijny i logiczny.\nPoziom II - WARTOŚĆ MERYTORYCZNA 8 PKT\nZdający:\n- w pełni scharakteryzował trzy istotne aspekty zagadnienia\n(spośród zagadnień 1-4 wskazanych dla poziomu III)\nalbo\n- w pełni scharakteryzował dwa istotne aspekty zagadnienia\ni częściowo scharakteryzował dwa istotne aspekty\nzagadnienia (spośród zagadnień 1-4 wskazanych dla\npoziomu III).\n5) Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie wybranych\naspektów analizowanego tematu; wykazał się znajomością\nwybranych pojęć związanych z tematem.\nPOPRAWNOŚĆ\nMERYTORYCZNA\nZdający popełnił jeden lub\ndwa błędy merytoryczne.\nSELEKCJA INFORMACJI\nZdający przeprowadził\nniekonsekwentną selekcję\ninformacji i ich\nhierarchizację (umieścił\nw pracy nieliczne\nfragmenty niezwiązane\nz tematem).\nJĘZYK, STYL I KOMPOZYCJA\nZdający zaprezentował\nwywód nie w pełni\nuporządkowany.\nPoziom I - WARTOŚĆ MERYTORYCZNA 4 PKT\nZdający:\n- w pełni scharakteryzował jeden istotny aspekt oraz\nczęściowo scharakteryzował jeden istotny aspekt\nzagadnienia (spośród zagadnień 1-4 wskazanych dla\npoziomu III)\nalbo\nPOPRAWNOŚĆ\nMERYTORYCZNA\nZdający popełnił trzy lub\ncztery błędy merytoryczne.\nSELEKCJA INFORMACJI\nZdający przeprowadził\nw niewystarczającym\nstopniu selekcję informacji\ni ich hierarchizację\n(napisał pracę, której\nZasady oceniania rozwiązań zadań\n- częściowo scharakteryzował trzy istotne aspekty\nzagadnienia (spośród zagadnień 1-4 wskazanych dla\npoziomu III).\n5) Zdający wykazał się znajomością jedynie nielicznych pojęć\nzwiązanych z tematem.\nznaczną część stanowią\nfragmenty niezwiązane\nz tematem).\nJĘZYK, STYL I KOMPOZYCJA\nZdający zaprezentował\nwywód w sposób\nchaotyczny i nielogiczny.\nPOPRAWNOŚĆ\nMERYTORYCZNA\nZdający popełnił co\nnajmniej pięć błędów\nmerytorycznych.\nSELEKCJA INFORMACJI\nPonad połowę pracy\nstanowią fragmenty\nniezwiązane z tematem.\nJĘZYK, STYL I KOMPOZYCJA\nWywód jest\nniekomunikatywny.\n0 PKT\nZdający nie zrozumiał tematu - nie wypełnił wymagań dla\npoziomu I.\n5) Zdający nie wykazał się znajomością pojęć związanych\nz tematem.\nPrzy pracy o wartości\nmerytorycznej 0 pkt nie\nprzyznaje się punktów za\npozostałe elementy.\nEgzaminator, klasyfikując wartość merytoryczną pracy na jeden z trzech poziomów (I-III),\nmoże ocenić ją wyłącznie na 12, 8 lub 4 punkty. Ostateczna liczba punktów uzyskanych\nprzez zdającego jest zależna także od poziomu realizacji trzech pozostałych kryteriów,\ntj. poprawności merytorycznej, selekcji informacji oraz języka, stylu i kompozycji pracy. Za\nzrealizowanie danego kryterium na poziomie wyższym / niższym od poziomu wartości\nmerytorycznej pracy, zdający uzyskuje jeden punkt więcej / mniej. Egzaminator może także\nocenić pracę na 0 punktów.","solution":null,"image":"img/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-23.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":24,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/Temat 1","paper_id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"Temat 1","points":null,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Temat 1.\nScharakteryzuj strukturę i modele rodziny w społeczeństwie polskim w XXI wieku.\nPrzedstaw także funkcje rodziny i problemy w ich realizacji w tym społeczeństwie.\nW pracy wykorzystaj zamieszczone materiały.\nTekst. O problemach polskiej rodziny\nNa statystyczną Polkę przypada 1,32 dziecka. […] Dziś ludzie mają mniej dzieci nie\nz powodu liberalizacji obyczajowej, ale z powodu konfliktów współczesnego świata: między\nżyciem osobistym a zawodowym, między faktycznymi a pożądanymi warunkami\nmaterialnymi, między rolami płciowymi, które są w toku zmian. Także dlatego, że kobiety\nbardziej skorzystały z boomu edukacyjnego i rośnie ich udział w rynku pracy, ale organizacja\ninnych sfer życia nie nadąża za tymi zmianami. […] Jesteśmy społeczeństwem rozdartym\ndwoma falami urbanizacji. Do połowy lat 60. [XX w.] większość z nas mieszkała na wsi.\nWielu młodych ludzi ma dziadków na wsi, rodziców w małych i średnich miastach, gdzie PRL\nczęsto lokował nowe zakłady pracy, a [ci młodzi] pojechali po dyplomy do metropolii i już\nw nich pozostali. [W rodzinach przez nich zakładanych nie ma więc w pełni] bezcennej\ninstytucji dziadków, a jednocześnie […] w kraju […] dla 90% dzieci do lat trzech nie ma\nmiejsc w instytucjach opiekuńczych.\nDobra zmiana chroni przed zmianą, „Polityka” 2018, nr 9, s. 35-37.\nEWOP-R0_100\nTabela. Realizowany model rodziny w społeczeństwie polskim - deklaracje z 2013 i 2020 r.\n(odpowiedzi osób funkcjonujących w małżeństwie lub jako partnerzy)\n2013 2020\nPartnerski - małżonkowie (partnerzy) pracują zawodowo i w równym\nstopniu zajmują się domem i dziećmi.\n27%\n37%\nTradycyjny - mąż (partner) pracuje zawodowo, a żona (partnerka) zajmuje\nsię domem i dziećmi.\n20%\n17%\nOdwrócony - żona (partnerka) pracuje zawodowo, a mąż (partner) zajmuje\nsię domem i dziećmi.\n3%\n1%\nNieproporcjonalny żeński - małżonkowie (partnerzy) pracują zawodowo,\na żona (partnerka) dodatkowo zajmuje się domem i dziećmi.\n23%\n21%\nNieproporcjonalny męski - małżonkowie (partnerzy) pracują zawodowo,\na mąż (partner) dodatkowo zajmuje się domem i dziećmi.\n8%\n4%\nŻaden z powyższych - nikt z partnerów nie pracuje zawodowo.\n14%\n12%\nNa podstawie: Modele życia małżeńskiego Polaków, „Komunikat z Badań CBOS” 2020, nr 157, s. 5.","answer":null,"answer_text":"Temat 1.\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Wykorzystanie i tworzenie informacji.\nII. Rozpoznawanie i rozwiązywanie\nproblemów.\nVI. (ZR) Dostrzeganie współzależności\nwe współczesnym świecie.\n1. Życie zbiorowe i jego reguły.\n2) Zdający podaje przykłady norm i instytucji\nspołecznych; charakteryzuje ich funkcje\nw życiu społecznym.\n2. Socjalizacja i kontrola społeczna.\n1) Zdający porównuje modele socjalizacji\ncharakterystyczne dla własnej grupy wiekowej\ni pokolenia rodziców.\n3. Grupa społeczna.\n1) Zdający przedstawia cechy i funkcjonowanie\nmałej grupy społecznej (liczebność, więź,\ntrwałość, role grupowe, wspólne wartości i cele,\npoczucie odrębności, współdziałanie).\n4) Zdający opisuje swoiste cechy współczesnej\nrodziny jako grupy społecznej; porównuje\ni ilustruje przykładami różne modele rodziny.\n4. Struktura społeczna.\n5) Zdający charakteryzuje wybrane problemy\nżycia społecznego w Polsce […].\n32. Prawo cywilne i rodzinne.\n4) Zdający analizuje małżeństwo jako instytucję\nprawną ([…] prawa i obowiązki małżonków, […]\nmałżeństwo a konkubinat).\n5) Zdający wyjaśnia, na czym polega władza\nrodzicielska oraz jakie prawa i obowiązki mają\ndzieci.\n(G) 2. Życie społeczne.\n1) Zdający […] charakteryzuje rodzinę […].\n(G) 3. Współczesne społeczeństwo polskie.\n1) Zdający charakteryzuje - odwołując się do\nprzykładów - wybrane […] style życia.\n(G) 6. Środki masowego przekazu.\n4) Zdający […] odczytuje i interpretuje wyniki\nwybranego sondażu opinii publicznej.\n(G) 26. Gospodarstwo domowe.\n1) Zdający wyjaśnia na przykładach, jak\nfunkcjonuje gospodarstwo domowe.\nAspekty tematu:\n1) Charakterystyka struktury rodziny w społeczeństwie polskim:\n- zmniejszenie znaczenia rodziny wielopokoleniowej na rzecz rodziny nuklearnej /\npodstawowej (przy tym nie tylko dwupokoleniowej);\n- wzrost zasięgu występowania nieformalnych związków określanych jako związki\npartnerskie (a niegdyś jako konkubinaty) z dziećmi, spadek liczby zawieranych małżeństw\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nzwiązanych z akceptacją związków nieformalnych, ale także z przemianami obyczajowymi,\nzmianą stylu życia;\n- niski poziom dzietności związany m.in. z wydłużeniem edukacji, odkładaniem decyzji\no zakładaniu rodziny ze względu na dążenie do samorealizacji w pracy zawodowej;\n- wzrost liczby rozwodów oraz separacji spowodowanych różnymi przyczynami (konflikty\nzwiązane z rolami zawodowymi i domowymi, różnice światopoglądowe, trudności finansowe,\nproblemy mieszkaniowe itp.);\n- występowanie - głównie w związku ze zwiększeniem zasięgu rozwodów - rodzin\nniepełnych, tj. składających się z jednego rodzica (na ogół matka) samotnie wychowującego\ndziecko lub dzieci;\n- wzrost zasięgu występowania rodzin patchworkowych / zrekonstruowanych (rodzice\nw kolejnym związku wychowują dzieci z poprzednich małżeństw i - ewentualnie - wspólne);\n- w związku z polskim prawem znikomy jest zasięg występowania rodzin z partnerami\nnieheteroseksualnymi wychowującymi dzieci.\n2) Charakterystyka modeli rodziny, w tym modeli małżeństw / związków, w społeczeństwie\npolskim:\n- zmniejszanie zasięgu występowania rodziny tradycyjnej, zwanej też patriarchalną,\nz dominującą rolą ojca rodziny, w którym on wyłącznie zapewnia dochód z pracy zarobkowej,\na pracami domowymi i wychowaniem dzieci zajmuje się głównie kobieta;\n- zmniejszanie zasięgu występowania rodziny nieproporcjonalnej żeńskiej (efektu systemu\nspołecznego wytworzonego w Polsce Ludowej), w której oboje małżonkowie / partnerzy\npracują zawodowo, ale pracami domowymi i wychowaniem dzieci zajmuje się głównie\nkobieta;\n- zwiększenie zasięgu występowania rodziny partnerskiej, zwanej też egalitarną, w której tak\nwładza, jak i obowiązki domowe i związane z wychowaniem dzieci są równomiernie\nrozłożone, a małżonkowie / partnerzy pracują zawodowo;\n- zmniejszanie zasięgu występowania dość rzadkich modeli rodzin: nieproporcjonalnej\nmęskiej i odwróconej;\n- niemały odsetek rodzin, w których nikt z małżonków / partnerów nie pracuje zawodowo,\nmoże to się łączyć z patologiami;\n- zmniejszanie zasięgu występowania przemocy w rodzinie - zarówno wobec małżonki /\npartnerki, jak i dzieci, inne patologie w rodzinie: alkoholizm, narkomania, inne uzależnienia;\n- zwiększenie podmiotowości dzieci w rodzinie, większa świadomość praw dzieci;\n- zintensyfikowana autonomizacja jednostki w stosunku do pozostałych członków rodziny.\n3) Charakterystyka funkcji rodziny:\n- funkcja prokreacyjna odpowiada za biologiczną ciągłość społeczeństwa i tym samym\nimplikuje podtrzymanie trwałości innych zbiorowości;\n- funkcja opiekuńczo-zabezpieczająca - rodzina jest uprawnionym miejscem opieki jej\nczłonków, nie tylko dzieci, ale i starszych rodziców; rodzina powinna zapewnić\nbezpieczeństwo dziecku;\n- funkcja socjalizacyjna dotyczy w szczególności wychowania potomstwa, dzięki rodzicom\ndzieci wrastają w społeczeństwo, poznając jego podstawowe systemy;\n- funkcja ekonomiczna odpowiada za ekonomiczne, materialne zaspokojenie potrzeb\nludzkich;\n- funkcja kulturowa to pewna forma zapoznania jednostki z dziejami i tradycją oraz kulturą\ndanego społeczeństwa, odpowiada za kształtowanie przeżyć estetycznych w rodzinie;\n- funkcja rekreacyjna określa sposób odpoczynku i rozrywki oraz towarzyskich zachowań\nposzczególnych członków rodziny;\n- funkcja stratyfikacyjna wyznacza pozycję i status społeczny jednostce, zależą one w dużej\nmierze od pozycji i statusu rodziców.\nUwaga: Typologii funkcji rodziny jest niemało. Nie obniżamy not, gdy ktoś opisze inne funkcje (np.\nreligijno-moralna, seksualna). Treść określonych funkcji może być w szczegółach różna. Zdający\nmoże którąś z powyższych funkcji nazwać w inny sposób - jest to dopuszczalne, niemniej są granice,\nnp. funkcja prokreacyjna nie jest jednak tylko funkcją seksualną itp.\n4) Charakterystyka problemów realizacji funkcji rodziny w społeczeństwie polskim:\n- funkcji opiekuńczej:\na) w kwestii dzieci: w związku z pracą zawodową rodziców i zanikaniem klasycznej instytucji\ndziadków zwiększyło się znaczenie żłobków, przedszkoli, jednak nie wszędzie tych instytucji\njest wystarczająco wiele, instytucje niepubliczne czy opiekunki są z kolei płatne, a zatem\nniedostępne dla każdej rodziny;\nb) w kwestii starych rodziców, w związku z wydłużającym się życiem zwiększa się znaczenie\nkwestii zapewnienia opieki starszemu pokoleniu: pracujące dzieci często nie są w stanie\nzaopiekować się schorowanymi rodzicami czy dziadkami, z kolei świadczenia, które\notrzymują starzy rodzice, nie są wystarczające do pokrycia finansowego umieszczenia\nw domu opieki;\n- funkcji socjalizacyjnej: jej ograniczenie poprzez nasilenie konfliktów z trudnością\npogodzenia ról rodzicielskich z zawodowymi; wzrost znaczenia relacji rówieśniczych, oraz\nroli mass mediów w procesie socjalizacji; problemy związane z socjalizacją odwróconą\n(rodzice uczą się od swoich dzieci), co może prowadzić do osłabienia autorytetu rodziców;\nnasilenie konfliktów międzypokoleniowych związanych np. z przemianami obyczajowymi,\nróżnicami światopoglądowymi;\n- funkcji prokreacyjnej: wspominany już w aspekcie 1. niski wskaźnik dzietności oznacza\nniespełnianie przez część rodzin tej funkcji; może być to związane z czynnikami\nobiektywnymi, ale też z decyzjami o nieposiadaniu dzieci, które to rozwiązanie może ułatwiać\nwypełnianie innych funkcji; pronatalistyczna polityka państwa (głównie poprzez 500+,\na następnie 800+, jak również ulgi podatkowe) - poza fazą początkową jej stosowania - nie\nprowadzi do widocznych efektów demograficznych;\n- funkcji ekonomicznej:\na) wzrost kosztów utrzymania, kształcenia dzieci skutkuje tym, że więcej czasu i energii\nludzie przeznaczają na pracę zawodową (także w celu podniesienia standardu życia), ma to\nwpływ na osłabienie realizacji innych funkcji; więzi rodzinnych, zaniedbywanie obowiązków\nrodzicielskich;\nb) ubóstwo, wykluczenie społeczne powoduje, że część rodzin nie spełnia funkcji\nekonomicznej; emigracja zarobkowa spowodowana dążeniem do zaspokojenia materialnych\npotrzeb rodziny prowadzi nierzadko do rozpadu rodziny, pojawił się problem tzw.\neurosieroctwa.\n- funkcji opiekuńczo-zabezpieczającej (oprócz wskazań typowych dla funkcji ekonomicznej):\nwzrost liczby rozwodów oraz separacji generować może także problemy dzieci, które np.\nmogą stać się przedmiotem rozgrywki między dorosłymi, którzy walczą o opiekę; trudności\nz egzekwowaniem obowiązku alimentacyjnego.\nUwaga: Problemy z realizacją funkcji rodziny to aspekt bardzo szeroki. Dla pełnej realizacji tego\naspektu wystarczy opisanie przez zdającego większości wskazanych tu problemów.\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":null,"image":"img/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-Temat_1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":24,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/Temat 2","paper_id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"Temat 2","points":null,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Temat 2.\nPorównaj model systemu politycznego przedstawiony na schemacie z modelem\nfunkcjonującym w Rzeczypospolitej Polskiej, uwzględniając kwestie ukazane na\nschemacie oraz polskie rozwiązania prawne w analogicznym zakresie. Sformułuj\npodobieństwa i różnice, biorąc pod uwagę sposób wyłaniania (w tym wybór)\ncentralnych organów legislatywy i egzekutywy, ich pozycję ustrojową oraz wzajemne\nrelacje między tymi organami centralnymi.\nSchemat. Jeden z modeli systemu politycznego na przykładzie RFN\nNa podstawie: Społeczeństwo i polityka. Podstawy nauk politycznych, red. K. A. Wojtaszczyk, W. Jakubowski,\nt. II: Współczesne systemy rządów, Warszawa 2017, s. 27.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n22.\nMaks. liczba punktów\n1\nUzyskana liczba punktów\nEWOP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Temat 2.\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Wykorzystanie i tworzenie informacji.\nIV. Znajomość zasad i procedur\ndemokracji.\nV. Znajomość podstaw ustroju\nRzeczypospolitej Polskiej.\nVI. (ZR) Dostrzeganie współzależności\nwe współczesnym świecie.\n17. Systemy partyjne.\n4) Zdający opisuje podstawowe zasady\nordynacji większościowej i proporcjonalnej […].\n5) Zdający wyjaśnia znaczenie progu\nwyborczego dla reprezentatywności wyborów\ni tworzenia rządzącej koalicji.\n19. Modele ustrojowe państw\ndemokratycznych.\n1) Zdający podaje cechy charakterystyczne\nróżnych modeli ustrojowych państw\ndemokratycznych; wyjaśnia, jaki model\nfunkcjonuje w Polsce.\n2) Zdający charakteryzuje krótko ustroje\npolityczne Niemiec […].\n3) Zdający przedstawia zasady\nodpowiedzialności konstytucyjnej i politycznej;\nwskazuje, kto im podlega.\n20. Władza ustawodawcza w państwie\ndemokratycznym.\n2) Zdający zarysowuje główne funkcje izby\nwyższej i niższej parlamentów w wybranych\npaństwach (w […] Niemczech).\n21. Władza wykonawcza w państwie\ndemokratycznym.\n1) Zdający wyjaśnia, jaką rolę we\nwspółczesnych państwach może pełnić głowa\npaństwa […].\n2) Zdający charakteryzuje kompetencje rządu\nw państwie demokratycznym i relacje między\nrządem a głową państwa.\n24. Parlament Rzeczypospolitej Polskiej.\n1) Zdający wymienia kompetencje Sejmu\ni Senatu w państwie i przedstawia znaczenie\nobu izb […].\n25. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej.\n1) Zdający określa główne kompetencje\nprezydenta w relacjach z parlamentem,\nrządem, władzą sądowniczą, a także sposób\nsprawowania władzy w zakresie\nbezpieczeństwa państwa i polityki\nzagranicznej.\n26. Rada Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej.\n1) Zdający przedstawia konstytucyjne\nprocedury powoływania i odwoływania rządu,\nzmiany rządu i zmiany ministrów.\n(G) 12. System wyborczy i partyjny.\n1) Zdający wyjaśnia, jak przeprowadzane są\nw Polsce wybory prezydenckie\ni parlamentarne.\n(G) 14. Władza wykonawcza.\n2) Zdający wyjaśnia, jak powoływany jest\ni czym zajmuje się rząd polski […].\nAspekty tematu:\n1) Porównanie sposobu wyłaniania centralnych organów legislatywy w RP i RFN:\n- generalnym podobieństwem jest sposób wyboru Sejmu RP i Bundestagu w wyborach\npowszechnych, bezpośrednich, równych; można też stwierdzić, że proporcjonalnych;\npodobieństwo to też próg wyborczy dla partii wynoszący 5%; podobieństwo jest też\nw cenzusie wieku przy czynnym (18 lat) i biernym (21 lat) prawie wyborczym;\n- różnice w wyborach do Sejmu RP i Bundestagu są związane ze sposobem personalizacji\ngłosu: w przypadku wyborów do Sejmu RP mamy głosowanie na kandydata na liście\nkomitetu wyborczego w danym okręgu; w wyborach do Bundestagu głosujący ma dwa głosy:\njeden oddaje na landową listę partyjną, a jeden - w JOW-ie, przy tym liczbę mandatów, które\nzdobyła dana partia w JOW-ach, odejmuje się od tej, którą uzyskała w przypadku listy\nlandowej; jednak mamy coraz powszechniejsze zjawisko superaty (związane z oddawaniem\ndwóch głosów na różne formacje), czyli mandatów dodatkowych, które powoduje, że trudno\nmówić o czystej proporcjonalności wyborów; kolejna różnica to sposób przeliczania głosów\nna mandaty: w przypadku Sejmu RP jest to metoda d’Hondta, w przypadku głosów na listy\nlandowe w RFN - metoda Hare’a-Niemeyera; następną różnicą - sprzyjającą większej\nproporcjonalności w RFN - może być kwestia większej wielomandatowości okręgów, których\njest 16, a nie 41 (jak w wyborach do Sejmu RP);\n- różnice w powoływaniu Senatu RP i Bundesratu - organu spełniającego w RFN funkcję\nizby drugiej: w przypadku Senatu RP mamy wybory powszechne, bezpośrednie,\nprzeprowadzane w głosowaniu tajnym w 100 JOW-ach, w których mandat uzyskuje kandydat\nmający większość (nawet względną) głosów; w Bundesracie zasiadają z kolei\nprzedstawiciele nominowani przez organy rządowe landów;\n2) Porównanie sposobu wyłaniania centralnych organów egzekutywy w RP i RFN:\n- różnicą jest sposób wyboru głowy państwa: w RFN prezydenta wybiera Zgromadzenie\nZwiązkowe, w którego skład wchodzą wszyscy deputowani Bundestagu oraz w równej im\nliczbie delegaci parlamentów landowych - wybór jest więc pośredni; Prezydent RP\nwybierany jest w wyborach powszechnych i bezpośrednich, a w sytuacji nieuzyskania\nwiększości bezwzględnej głosów przeprowadzana jest II tura, w której uczestniczą dwaj\nkandydaci z największą liczbą głosów; do różnic można zaliczyć także fakt, że w RFN może\nnastąpić sytuacja, w której wybrany zostanie kandydat mimo braku poparcia większości\nbezwzględnej: kolejnych tur głosowania - w przypadku nieuzyskania przez nikogo\nbezwzględnej większości głosów - nie przeprowadza się tylko z dwoma kandydatami, a tzw.\nIII tura jest turą ostatnią; podobieństwem może być tajność głosowania;\n- podobieństwo to sposób powołania rządu - formalnie szef rządu jest mianowany przez\ngłowę państwa, niemniej w obu przypadkach musi uzyskać poparcie większości pierwszej\nizby parlamentu; różnicą w tym aspekcie jest fakt, że prezydent w RFN mianuje kanclerza,\njeśli uzyskał aprobatę większości parlamentarnej, a przed tą aprobatą wskazuje on\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nkandydata na kanclerza, przy tym pozostałe tzw. kroki w wyłonieniu rządu są podobne;\nw obu przypadkach ministrów mianuje głowa państwa na wniosek szefa rządu;\n3) Porównanie pozycji ustrojowej centralnych organów legislatywy i egzekutywy w RP i RFN:\n- podobieństwo to typowa dla wszelkich systemów parlamentarnych z trójpodziałem władzy\npozycja ustrojowa parlamentu jako organu prawodawczego oraz - w przypadku izby\npierwszej - organu decydującego o rządzie (jako emanacji większości parlamentarnej); za\npodobieństwo można uznać także bikameralizm (choć tu znaleźć można głosy o tym, że\nBundesrat wypełnia wyłącznie funkcje drugiej izby, a taka izbą nie jest);\n- różnica w kwestii pozycji ustrojowej głowy państwa wynika z modelu systemu\nparlamentarnego; w systemie kanclerskim, jaki mamy w RFN, głowa państwa nie ma\nlegitymizacji z wyborów powszechnych i realnie ogranicza się do pełnienia funkcji\nceremonialno-reprezentacyjnej; w Polsce mamy elementy systemu parlamentarno-\n-prezydenckiego, stąd rola Prezydenta RP w polityce obronnej, bezpieczeństwa\ni zagranicznej jest większa niż głowy państwa w RFN;\n- pozycja rządu jest podobna; mimo wspomnianych elementów systemu parlamentarno-\n-prezydenckiego w Polsce to rząd jest organem kształtującym politykę, w tym politykę\nobronną, bezpieczeństwa i zagraniczną; w obu systemach rolę rządu zwiększa instytucja\nkonstruktywnego wotum nieufności jako jedynej możliwości jego odwołania przez parlament\n(element modelu kanclerskiego w systemie polskim); w obu systemach szef rządu wyznacza\npolitykę rządu i przed nim są odpowiedzialni ministrowie (kolejny element modelu\nkanclerskiego w systemie polskim), ale w RFN Bundestag nie ma możliwości odwołania\nministrów w drodze indywidualnego wotum nieufności, a ta ostania instytucja występuje\nw Polsce;\nUwaga: Aspekt 3. i 4. w lepszych pracach zapewne analizowane będą razem; relacje między\norganami i pozycja ustrojowa są (na ogół) wzajemnie warunkujące się.\n4) Porównanie wzajemnych relacji między centralnymi organami legislatywy i egzekutywy\nw RP i RFN:\n- podobieństwo w relacjach między rządem a parlamentem to wskazane w aspekcie\n3. konstruktywne wotum nieufności; różnica to brak indywidualnego wotum nieufności\nw systemie RFN;\n- podobieństwo to możliwość warunkowego rozwiązania parlamentu przez prezydentów,\ntakże w sytuacji niemożności utworzenia rządu czy nieuzyskania wotum zaufania;\n- podobieństwo to wyznaczenie wyborów parlamentarnych przez głowę państwa, jak i inne\nceremonialne uprawnienia prezydentów wobec parlamentu; różnicą są uprawnienia głowy\npaństwa w kwestii ścieżki legislacyjnej - w RP Prezydent ma prawo inicjatywy\nustawodawczej i weta ustawodawczego, w RFN - nie.\nUwaga: Kursywą zaznaczono kwestie, które nie muszą znaleźć się w pracy, by uznać dany aspekt za\nzrealizowany w sposób pełny. Ich realizacja przez zdającego może kompensować braki w jego pracy.","solution":null,"image":"img/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-Temat_2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":25,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"},{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/Temat 3","paper_id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"Temat 3","points":null,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Temat 3.\nScharakteryzuj typy ładów międzynarodowych, odnosząc się do historii XX wieku.\nRozważ, który z tych ładów jest charakterystyczny dla świata w ostatnim\ndziesięcioleciu.\nna temat nr\nEWOP-R0_100\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n23.\nMaks. liczba punktów\n12\nUzyskana liczba punktów\nEWOP-R0_100\nEWOP-R0_100\nEWOP-R0_100\nEWOP-R0_100\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)\nWIEDZA\nO SPOŁECZEŃSTWIE\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2015\nWIEDZA\nO SPOŁECZEŃSTWIE\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2015\nWIEDZA\nO SPOŁECZEŃSTWIE\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2015","answer":null,"answer_text":"Temat 3.\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Wykorzystanie i tworzenie informacji.\nII. Rozpoznawanie i rozwiązywanie\nproblemów.\nVI. (ZR) Dostrzeganie współzależności\nwe współczesnym świecie.\n40. Stosunki międzynarodowe w wymiarze\nglobalnym.\n1) Zdający przedstawia podmioty oraz zasady\nprawa międzynarodowego (zasadę\nsuwerenności, wzajemności, pacta sunt\nservanda).\n2) Zdający charakteryzuje na przykładach\nnajczęściej stosowane metody rozwiązywania\nsporów między państwami.\n41. Globalizacja współczesnego świata.\n1) Zdający przedstawia wieloaspektowy\ncharakter procesów globalizacji (polityka,\ngospodarka, kultura, komunikacja, ekologia).\n2) Zdający ocenia rolę wybranych państw […]\nw procesach globalizacyjnych.\n42. Systemy bezpieczeństwa i współpracy.\n1) Zdający charakteryzuje przemiany, jakie\nnastąpiły w Europie i na świecie po upadku\nkomunizmu.\n4) Zdający wyjaśnia, jak powstało NATO, jakie\nsą jego cele i organy; wymienia najważniejsze\noperacje wojskowe Sojuszu.\n5) Zdający wymienia regionalne systemy\nbezpieczeństwa i współpracy, ocenia ich\nznaczenie dla danego regionu i świata.\n44. Europa wśród światowych mocarstw.\n1) Zdający wskazuje możliwości odgrywania\nprzez Unię Europejską roli światowego\nmocarstwa.\n2) Zdający rozróżnia typy ładów światowych\n(jedno-, dwu- i wielobiegunowy), odwołując się\ndo historii XX i XXI w.\n4) Zdający przedstawia na przykładach\nznaczenie supermocarstw i mocarstw\nregionalnych dla ładu światowego.\nAspekty tematu:\n1) Charakterystyka ładu dwubiegunowego (z odniesieniem do zimnej wojny):\n- geneza ładu jałtańsko-poczdamskiego / zimnowojennego jeszcze w posiedzeniach Wielkiej\nTrójki, przy tym słabnąca rola Wielkiej Brytanii (m.in. przez dekompozycję imperium),\nw doktrynie Trumana USA już jako jedyne supermocarstwo Zachodu;\n- rywalizacja między światem Zachodu z liderem USA a ZSRR wraz z państwami realnego\nsocjalizmu; bloki wojskowe NATO - UW; rywalizacja militarna, wyścig zbrojeń, „podbój\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nkosmosu”; interwencje zbrojne USA (w Wietnamie), ZSRR w swojej strefie wpływów (CSRS,\nWęgry), jak i poza nią (Afganistan); kryzysy;\n- chęć powiększania lub obrony własnej strefy wpływów przez działania ekonomiczne,\ndoradcze, polityczne (Afryka, pozaradziecka Azja, Ameryka Łacińska).\nUwaga: Jeśli zdający odniesie ład dwubiegunowy do okresów wojen światowych, niejako utożsamiając\nkażdy z sojuszy w konflikcie z jednym mocarstwem, to nie możemy uznać tego za przykład ładu\ndwubiegunowego. Takiego określenia jako błędu nie traktujemy tylko dla lat 1941-1942, jeśli za dwa\nmocarstwa zdający uzna III Rzeszę i USA.\n2) Charakterystyka ładu monocentrycznego (z odniesieniem do lat 90. XX wieku):\n- geneza ładu postzimnowojennego jeszcze w rozpadzie porządku jałtańsko-poczdamskiego\nbędącym wynikiem przegranej rywalizacji przez ZSRR, jego „przebudową”, uwidocznieniem\nwielu konfliktów odśrodkowych, które w efekcie po rozpadzie strefy wpływów (imperium\nzewnętrznego) doprowadziły do samego rozpadu ZSRR; większość państw dawnej\nradzieckiej strefy wpływów obrało kurs prozachodni, także na członkostwo w NATO (1999 r.:\nPolska, Czechy, Węgry);\n- po upadku ZSRR szczególna rola USA (tzw.: hipermocarstwo, jedyny globalny hegemon,\nkreator) w sferze polityczno-wojskowej i doktrynalno-moralnej: przekonanie o tzw. końcu\nhistorii - zwycięstwie zachodnich wartości, przy tym przyjęcie przez USA pozycji światowego\n„policjanta” reagującego - w określonych sytuacjach i we własnym interesie - na przejawy\nnaruszania wartości zachodnich: demokracji, pluralizmu, praw człowieka, np. interwencja\nw Serbii w związku z Kosowem czy już późniejsze (z XXI w.) interwencje w Afganistanie\ni w Iraku;\n- okres lat 90. XX wieku to też prymat USA w sferze gospodarczej, przy tym już wówczas -\ndzięki reformom Denga Xiaopinga - rolę mocarstwa, które aspiruje w tym zakresie do\nzmiany swej pozycji i kwestionuje pozycję USA jako jedynego mocarstwa, odgrywała ChRL;\nw tym aspekcie też można traktować UE jako „mocarstwo” kwestionujące prymat\ngospodarczy USA; aspekt gospodarczy pokazuje typową dla ładu monocentrycznego\ndyskusyjność.\n3) Charakterystyka ładu policentrycznego:\n- z odniesieniem do okresu międzywojennego: geneza ładu wersalskiego w przegranej\npaństw centralnych i rozpadzie imperium carskiego (ewentualnie także Austro-Węgier);\nmocarstwa główne (USA, Wielka Brytania, Francja) i regionalne (Japonia, Włochy); ład\ndynamiczny: działania w kierunku zwiększenia swej roli przez Niemcy i ZSRR (także\nwspólnie: układ z Rapallo, pakt Ribbentrop - Mołotow); II wojna światowa jako także efekt\nrewizjonizmu antytraktatowego i odwrócenia się od systemu światowego z Ligą Narodów;\nw toku działań wojennych czasowe wzmocnienie pozycji Niemiec i Japonii oraz osłabienie\npozycji Francji i Włoch; schyłek wojny to 3 mocarstwa globalne: USA, ZSRR i Wielka\nBrytania;\n- z odniesieniem do początku XX wieku: mocarstwa globalne i zarazem kolonialne to Wielka\nBrytania, USA, Francja, Rosja i Niemcy; za mniejsze uchodziły Japonia, Włochy, Austro-\n-Węgry; okres XX wieku przed I wojną światową jest dynamiczny - zmniejszająca się\npozycja Imperium Osmańskiego i zwiększająca Niemiec, co będzie miało związek z I wojną\nświatową; w tym ładzie sojusze, które jednak nie okazywały się stałe (vide: Włochy).\n4) Rozważenie, który z ładów jest charakterystyczny dla ostatniego dziesięciolecia:\n- geneza współczesnego ładu w zakwestionowaniu pozycji USA w świecie przez mocarstwa\nregionalne czy sektorowe, inicjatywy o takim charakterze grupujące niemałą liczbę mocarstw\nto np. BRICS;\n- rozwój gospodarczy tak mocarstw zachodnich (5 z 7 państw G-7, Japonia jako państwo\nglobalnej Północy), jak i państw o tzw. wschodzących gospodarkach (5 państw z grupy G-13\nbez G-8), potencjał gospodarczy UE;\n- ładowi policentrycznemu sprzyja w jakimś stopniu instytucja stałych członków RB ONZ,\nktóre jednocześnie są państwami nuklearnymi; broń atomową posiadają i inne państwa:\nIndie, Pakistan, Izrael (nieoficjalnie) i KRLD, a jest ona rozlokowana dodatkowo w: RFN,\nBelgii, Turcji i Włoszech (w ramach NATO) i w Białorusi (głowice rosyjskie);\n- działania Rosji w Ukrainie (aneksja Krymu, organizacja separatyzmu donbaskiego\ni wreszcie pełnoskalowa agresja w 2022 r.) to jakościowy krok w kierunku braku\nposzanowania zasad prawa międzynarodowego, przy tym działania te bywają określane jako\nodpowiedź na wcześniejsze działania USA.\nUwaga: Analiza ładu z ostatnich 10 lat powinna doprowadzić zdającego do stwierdzenia, że jest on\npolicentryczny. Należy jednak także uznać sensowne argumenty na rzecz ładu zerobiegunowego (ład\nświatowej anarchii) i / lub ładu dwubiegunowego (USA i Chiny), i / lub ładu monocentrycznego (USA).","solution":null,"image":"img/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-Temat_3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":26,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura"}]}